text:
Về Chuyện kể năm 2000
Một cuốn tiểu thuyết hiện thực lớn
Chuyện kể năm 2000 (CKN2000) của tác giả Bùi Ngọc Tấn là một cuốn tiểu thuyết hay, hay nhất trong mấy chục năm cuối thế kỷ 20.
Cũng như mọi cuốn tiểu thuyết khác, CKN2000 kể một câu chuyện: Chuyện một người bị tù năm năm, được tha ra khỏi nhà tù, nhưng vẫn không sống được, do gặp nhiều trở ngại trong việc kiếm sống và hàng chục năm vẫn bị ám ảnh nặng nề của những kỷ niệm trong tù, của thân phận “một con người không được công nhận”, một người không được tự do. Người này được tác giả gọi là Hắn và có tên là Nguyễn Văn Tuấn là một nhà báo và nhà văn. Người này ở trong tù mất tự do đã đành, mà ra khỏi tù vẫn không được tự do. Có chỗ trong tiểu thuyết gọi là “tù nội trú” và “tù ngoại trú”, tương đương với ngày xưa có người đã nói “cái lồng con” ở giữa “cái lồng to”. Mọi người đọc dễ dàng nhận thấy đây là một tiểu thuyết tự truyện, tác giả viết về cuộc đời mình mà không xưng tôi. Vì thế tác giả tự do tưởng tượng và hư cấu những chi tiết “như thật” rất tự nhiên và hấp dẫn. Chính vì vậy cuốn tiểu thuyết có sức hấp dẫn rất lớn và xúc động người đọc sâu xa. Là chuyện kể về một người nhưng người đó có quan hệ với rất nhiều người: Những bạn tù đông đảo thuộc rất nhiều nguồn gốc xã hội, tù có án và tù không án, và bị buộc phạm rất nhiều tội khác nhau. Những người khác là những người thân trong gia đình: bố mẹ già, các anh em, vợ và các con, các bạn cùng công tác, các bạn thân và ít thân, các người có chức quyền có tác động và ảnh hưởng quan trọng đến cuộc sống của Hắn. Và tất cả những hình ảnh về các con người này tập hợp trong cuốn tiểu thuyết làm hiện lên rõ ràng bức tranh xã hội rất thực và rất sinh động. Bức tranh hiện lên với những chi tiết cụ thể, nói rõ những đặc trưng của một xã hội trong một thời điểm cụ thể (đó là thời điểm từ 1968 đên 1975). Ta thấy có những bí thư, chủ tịch và các quan chức của ngành công an (giám đốc, đặc trách về văn hoá, đặc trách về hộ khẩu, giám thị nhà tù, quản giáo, áo vàng và áo xanh (công an vũ trang). Ta còn có thể thấy mối quan hệ giữa những vị này, người mới đối với người cũ, cấp trên với cấp dưới bênh vực và bao che nhau và thủ đoạn lừa lọc nhau và lừa lọc nhân dân. Đó là việc tự tay viết thư ra lệnh và thu xếp việc làm cho Hắn, rồi lại chỉ thị mật cho cấp dưới nhất định gạt đi và không bố trí việc làm.
Thế là một xã hội gồm có bộ máy rất to lớn, kềnh càng nằm rải các ngóc ngách đời sống nhân dân, qua việc kiểm tra hộ khẩu, nhiều tem phiếu và một hệ thống kiểm tra tem phiếu, cái xã hội ấy nổi bật lên một nét bao trùm là chỉ có một bộ máy hùng hậu để quản lý (cai trị) hai loại người: một loại là những người tuân phục, cam chịu, ủng hộ, tán thành bộ máy cầm quyền và một loại người không cam chịu, có những nhận xét và ý kiến của riêng mình đối với xã hội và bộ máy cầm quyền. Loại thú hai này không được công nhận, luôn bị coi là những tội phạm phải cảnh giác, theo dõi, buộc tội và cần cải tạo. Nói một cách khác, cái xã hội đó chỉ có hai loại người:
– Một là những người không phạm tội, “những người tốt”, tức là những người trong bộ máy và những người tuân theo và ủng hộ bộ máy. Bộ máy đó tự nhận là của nhân dân và làm việc gì cũng nhân danh nhân dân. kể cả những việc nhân dân không nhờ và không muốn làm.
– Hai là những người phạm tội, cần cải tạo, có án hoặc không có án. Loại này còn gồm cả những người đã phạm tội, đang phạm tội, sẽ phạm tội, có thể sẽ phạm tội, có những “dấu hiệu” phạm tội… Mà những “dấu hiệu” ấy thì nhiều lắm, có thể tìm thấy bất cứ ở đâu. Đó là những người có chút suy nghĩ độc lập, hoặc là có ý muốn nói lên chút sự thực hiển nhiên của cuộc sống.
Như vậy xã hội đó chỉ gồm những người là TA và những người không được công nhận là TA, và tất yếu là Nó, là chống đối là phản động là tội phạm. Đó là theo nguyên lý: Những ai không phải là TA thì chỉ là Nó, mà đã là nó thì chỉ có thể là địch. Cuốn tiểu thuyết này là cuốn tự truyện của một con người thuộc loại người “phạm tội” với tất cả ảnh hưởng của đời sống ở trong tù và ở ngoài tù, cảnh tình của vợ con, họ hàng, bạn bè và cả những người quen biết, những người đồng cảnh, hoặc là “đã phạm tội” hoặc là “đang phạm tội”. Ngay ở chương đầu, tác giả đã giới thiệu một loạt tiếng lóng của nhà tù; “khợp” = ăn, “giấu” = yểm, “tạt” = ăn cắp, “bồng” = mang vác, “bẩm” = báo, mách, “mều” = mỡ, “meo” = đói, “sột sệt” = đun nấu, ăn uống, “bành” = no. “chác” = đổi, “ken” = thuốc lá, “bắt tóp” = hút xái thuốc lào, “quả tắc” = quà, đồ tiếp tế, “tắc rằm” = quà nhiều, lớn, “biêu” = bao thuốc lá, “lệnh” = lạng chè… Và cứ như thế, những tiếng lóng này được hoà nhuyễn trong ngôn ngữ của suốt cuốn tiểu thuyết, nhất là những đoạn tả cuộc sống trong tù.
Cuốn tiểu thuyết mô tả cuộc sống của một con người “đã từng phạm tội” và luôn luôn có thể “lại phạm tội”, tuy đã được ở “tù ngoại trú”.
Con người ấy trong tiểu thuyết gọi là Hắn. Trong tiểu thuyết, Hắn tồn tại và xuất hiện ở một quãng đời vào khoảng 20 năm trong đó có 5 năm ở trong tù, và trong suốt quãng đời mà Hắn sống đó, Hắn luôn luôn ngậm ngùi tủi hổ, dằn vặt, than thân trách phận, cay đắng về số kiếp một con người mất tự do nghiền ngẫm những lời buộc tội của bộ máy, cố ghép mình vào những tội đó mà không được, thế rồi ngày đêm cay đắng về số kiếp của mình, chỉ biết than thở với vợ và bạn bè. Vợ và bạn hiểu được cho Hắn, nhưng những người hiểu được điều oan khuất ấy cũng đều là những người “có nhiều khả năng trở thành người phạm tội” như Hắn. Chỉ có những ai tuân phục cúi đầu quên đứt đi thân phận của mình thì mới tránh được khả năng đó, có thể yên ổn làm ăn và thậm chí có khả năng thăng tiến.
Cái xã hội đang vận hành theo một cơ chế như vậy. Hắn là người nhìn thấy những điều đó, nhìn thấy cái sự thật ấy, không thể sống yên ổn được trong xã hội ấy. Hắn đã bộc lộ những dằn vặt và ngậm ngùi về số kiếp, thân phận Hắn mấy chục năm… và có lẽ còn như thế đến hết cả đời.
Với một hiện thực như vậy cho nên bố cục của cuốn tiểu thuyết không theo kiểu biên niên theo trật tự thời gian, mà cũng không có lối phục hiện, tái hiện lôi thôi. Cả 800 trang sách là một lời than thở. Một tiếng thở dài, một tiếng kêu than, một lời gào thét của một kiếp người, kiếp người mất tự do.
Hắn đã từng tin tưởng và vẫn còn tin tưởng, đã từng hào hứng say sưa với lý tưởng: Lý tưởng độc lâp, tự do và hạnh phúc cho đất nước, vậy mà Hắn cứ phải va chạm, chịu đựng, nếm trải những hiện thực cay đắng ngược lại với lý tưởng mà Hắn từng được giáo dục. Vì vậy văn chương trong cuốn tiểu thuyết là văn chương rất đặc biệt. Nó là một cuốn truyện mà người đọc không thể kể lại được, không tóm tắt được, thậm chí không trích dẫn được bởi vì nói về tự do thì có trăm nghìn cảnh sống đều làm người ta phải đau đớn về sự mất tự do như một bộ quần áo, một đôi guốc, một cái điếu cày, một nhánh rau thơm, một lời chửi rủa, mắng mỏ đều có thể mang ý vị của tự do hoặc nỗi uất nghẹn của mất tự do. Cho nên muốn thuật lại, thì chỉ có cách chép lại toàn bộ cuốn sách… Vì vậy văn chương của cuốn sách phải nói là rất hay. Nhiều nơi, nhiều người có ý kiến là phải đem cuốn tiểu thuyết này đi ứng cử giải Nobel văn học. Tôi thấy không phải là không có lý.
Suốt 800 trang sách là lời lẽ của một nỗi niềm. Đó là nỗi niềm cay đắng của một con người mất tự do. Cái con người (là Hắn ấy) lại là một người viết báo, viết văn, một người có hiểu biết, đọc sách nhiều, luôn chú ý quan sát mọi người và mọi hoàn cảnh sống, quan tâm nhiều tới sự thật và dối trá. Hắn bị kết tội và cãi lại sự kết tội đó nhiều lần ở nhiều nơi, nhiều lúc, gặp nhiều người ở Bộ Máy. Và Hắn đều yếu thế, không cãi được, thản hoặc có đôi người hiểu được và thông cảm với Hắn, hiểu được điều oan khuất của Hắn thì người đó cũng rơi vào thế yếu như Hắn, giúp đỡ riêng cho Hắn vài ba chục bạc rồi cũng bị “xử lí” theo địa vị của ông ta thôi.
Hắn bị kết tội nhiều đến nỗi Hắn thuộc hết những lời lẽ của những nhân vật kết tội Hắn. Và nhiều lúc Hắn đã dùng những lời lẽ ấy để mắng mỏ mình thậm tệ, hòng làm bớt đi cảm tưởng oan khuất nhưng càng làm thế thì nỗi niềm Hắn lại càng sâu nặng hơn và cay đắng hơn. Những người kết tội rất thuộc bài bản:
– “Chúng tôi lạ gì các anh. Chính các anh bảo viết thì phải lách mà. Các anh ai chả có tý “nhân văn giai phẩm”. Tại sao anh tuyên bố không thích vào Đảng? Tại sao anh bảo anh sẽ bẻ bút không viết nữa. Tại sao các anh chê bai các cô mậu dịch. Chê bai thế là chê bai chế độ, còn gì nữa?”
– “Chúng tôi thực hiện đầy đủ chính sách khoan hồng nhân đạo. Tội các anh nặng như vậy mà không đưa ra toà, không kết án, không bỏ tù, chỉ tập trung cải tạo thôi, nhân đạo quá còn gì?”
– “Các anh tưởng chúng tôi bắt các anh là chúng tôi sung sướng lắm đấy à? Chúng tôi vì các anh thôi, chúng tôi muốn giúp các anh nhận ra tội lỗi, trở thành người có ích cho xã hội, giúp các anh nâng cao cảnh giác cách mạng, giúp các anh tránh xa được sự lợi dụng của kẻ thù, giúp các anh không rơi vào tay của kẻ thù cách mạng. Thế mà các anh không biết. Các anh là chủ quan lắm, các anh không chịu nhận tội lỗi của mình”, v.v. và v. v.
Lý sự hùng hồn đến như vậy. Anh ruột Hắn cũng là một cán bộ cách mạng tầm cỡ, trong kháng chiến chống Pháp cũng đã bị bắt oan, bị tra tấn. Sau này được sửa sai, gặp lại những chú thanh niên đánh đập anh khi trước, anh trách họ: “Sao các chú tàn ác vậy. Đánh anh thừa sống thiếu chết?” Câu trả lời rất hồn nhiên: “Có phải em đánh anh đâu. Em đánh là đánh kẻ phản động, kẻ chống đối cách mạng. Em đánh vì cách mạng, đánh để bảo vệ cách mạng.” Anh ruột Hắn cũng rất thông cảm và giải thích cho vợ rất hùng hồn: “Người ta đều vì cách mạng cả. Vấn đề là xem cái động cơ hành động. Họ vì cái gì mà làm như vậy?” trong khi bà vợ nông dân rất thật thà cứ nói vung sự thật hiển nhiên lên: “Ôi, thời nào cũng vậy, quan bênh quan, chỉ có dân thường thời nào cũng khổ thôi.” hay “Ôi chao, cách mạng mà lại thế à?” Bởi vì chị cũng chỉ đơn giản so cái “nói” của cách mạng với cái “làm” của cách mạng thôi.
Tác giả đã nhìn rõ như vậy. Và tác giả cũng không bình luận gì thêm, không phê phán, cũng chẳng tán thưởng. Tác giả chỉ mô tả sự thật thôi, cái sự thật ấy tự nó có tiếng nói.
Có một đoạn tác giả khái quát rất cao cái tinh thần đối với dân của những người cầm quyền và thái độ tinh thần đối lại của những người bị cai trị “được giáo dục”. Tác giả tả một cuộc mắng mỏ của một ông giám thị đối với một phạm nhân trốn tù:
“Những anh nào có ý định trốn trại? Trốn đi đâu? Tôi đố các anh trốn đi đâu được đấy. Chạy ra nước ngoài à? Nước ngoài nó cũng không thèm dùng các anh! Hay vào Nam với Nguyễn Văn Thiệu, Nguyễn Cao Kỳ? Anh nào có giỏi cứ đi!”
“Chúng tôi bắt được anh Sáng, nhưng dọc đường anh Sáng nhẩy vào hố phân trốn lần nữa. Cơm không muốn ăn, ăn cứt!”
Trong truyện cái anh Sáng này khao khát tự do năm lần trốn, năm lần bị bắt lại và vẫn cứ trốn. Và con người khao khát tự do đã trở thành con người “ăn cứt” đó.
Ông giám thị còn tiếp: “Mặt ông đanh lại. Khinh khỉnh, khinh khỉnh.” …Và: “Chính sách cải tạo nhân đạo của Nhà Nước ta rõ như ban ngày. Đưa các anh trở lại làm người, đưa các anh trở lại con đường ngay thẳng, hiểu rõ tội lỗi của mình, hiểu rõ giá trị củ lao động…” (trang 133- 135 tập 1 nxbTN).
Thật ra nhiều tù nhân nhận rõ tình hình, đã từng tuyên bố: “Cho kẹo chúng tôi cũng không trốn. Trốn đi đâu? Không có hộ khẩu, không có tem phiếu, sống làm sao?”
Nhưng cũng ở tập 1 trang 92, có đoạn thế này: “Cũng như hắn không tin cải tạo tốt thì sớm được trở về, không ai tin điều đó, mặc cho quản giáo nói, giám thị nói. Đôi bên quá hiểu nhau rồi. Người nói cứ nói. Thừa hiểu mình nói dối, chẳng ai tin, nhưng cứ nói. Rất thành thật thiết tha. Thuyết giảng chân lý, thuyết giảng con đường. Người nghe làm ra vẻ chăm chú, rất chăm chú, mê say. Nhận thức đường đi. Sáng lòng sáng mắt. Tuy biết tỏng rằng người nói cũng chẳng mảy may tin những điều họ nói, thì mình tin sao được. Nhưng vẫn làm ra vẻ tin, tin thật, tin lắm. Xuýt xoa, tấm tắc dù biết ngời nói nhìn thấu ruột gan mình. Vở diễn vẫn cứ kéo dài năm này sang năm khác. Vì không ai dám nói ra sự thật nên vở vẫn cứ diễn. Cứ giả cách nói, giả cách nghe, giả cách tin tưởng”.
Đoạn văn ngắn vừa kể thật là mấy nét ký hoạ rất sắc thực trạng quan hệ giữa người cầm quyền và nhân dân hiẹn nay. Những nét ký hoạ vừa sắc vừa chua xót lẽ ra nó phải đụng mạnh vào cái chốn lương tâm còn sót lại của giới cầm quyền chính thống mới phải.
Tác giả đã nhìn thấy và tái hiện hiện thực sâu sắc của xã hội. Tôi thấy tác giả là một tác giả hiện thực lớn, không biết ông ấy theo chủ nghĩa hiện thực gì, nhưng thật là một tác giả hiện thực lớn.
Khi nói về mục đích của nhà tù là cải tạo những phạm nhân để họ trở thành “người tốt” có ích cho xã hội, thì tác giả khái quát kết quả cải tạo ở các nhà tù là: Vào tù, học được hai cái: một là ăn cắp, hai là nói dối. ở trong tù khổ quá, phải ăn cắp mới sống được, muốn ăn cắp thì phải biết nói dối.
Khi nói về “chính sách khoan hồng” của Nhà Nước ta là không xử án, không bỏ tù, chỉ tập trung cải tạo, tác giả thuật lại lời một ông tù già: “Các chú có biết khoan hồng là gì không? Khoan là thong thả, hồng là máu. Khoan hồng là thong thả rồi hãy giết.”
Tác giả này có nhiều cách lý giải độc đáo. ở một cuốn sách khác, ông ấy mượn lời ông Nguyên Hồng trả lời câu hỏi “Tại sao người ta cứ phải nói dối” bằng câu trả lời: Người ta phải nói dối vì người ta không muốn khác những người khác. Như thế có nghĩa là người ta đang ở một xã hội mà ai cũng nói dối cả, không nói dối thì thành ra khác người quá!
Tác giả có những nét ký hoạ thật tài tình. Ông ấy vẽ những mối quan hệ giữa giới quản giáo với tù nhân (cũng có thể hiểu giữa giới lãnh đạo và xã hội): Hai bên cứ có những tư duy và tình cảm đi theo hai vec tơ ngược chiều nhau, không thể gặp nhau được. Và như vậy, người oan càng kêu oan lại càng oan và người mong người khác “cải tạo cho tốt hơn” thì người đó lại càng lảng xa yêu cầu cải tạo đó. Cái vòng luẩn quản trong cuộc sống cứ thế kéo dài, gây khổ sở cho tất cả mọi người.
Tác giả vẽ ra một bức tranh cảnh giám thị cho phép tù ra gặp người nhà: Gọi tù ra, tù ra chậm mấy phút. Giám thị đuổi vào không cho gặp nữa. Tù vào nằm vật ra giường buồn quá, nghĩ đến nông nỗi người vợ vượt mấy trăm cây số đường gian khổ và đầy bom đạn lên thăm mà không được gặp. Nhưng về sau lại có lệnh gọi người tù đó ra gặp vợ. Cho gặp nhưng phạt, không cho nhận quà. Rồi cho nhận nhưng chỉ dược nhận một phần ba quà thôi. Trong quá trình gặp gỡ nói chuyện, người nhà của tù nhân cứ nhắc từng món quà đưa cho chồng, nắm xôi, gói thuốc lá, thuốc lào, gói ruốc thịt v.v… Cứ mỗi lần như thế lại xin phép giám thị với lý do thống thiết. Giám thị im lặng, không gật cũng không ngăn và cứ thế từ chỗ cấm nhận đến chỗ chỉ cho nhận một phần mà cuối cùng người tù cũng được nhận hết đống quà vợ mang lên (trang 28-38 tập 1).
Như vậy người giám thị đâu có ác. Ông ta cũng biết thương người, biết nghe lời phân giải nhưng lúc đầu ông ta làm ác như vậy chẳng qua ông ta quá quen thói tuỳ tiện biểu dương quyền lực của mình, tuỳ tiện dùng bừa bãi quyền lực của mình. Điều đó thành ra bản chất thứ hai của người giám thị và hình như nó cũng là bản chất thứ hai của những người cầm quyền.
II
Nhân vật chính của quyển tiểu thuyết là một người viết báo, viết văn. Quan hệ bạn bè toàn là những nhà văn và nhà báo. Cho nên trong tiểu thuyết rất nhiều cảnh sống liên quan đến văn nghệ. Trong đó nổi lên mấy nét đặc sắc, đó là những tâm lý, tình cảm, nỗi buồn và niềm vui của những người làm văn nghệ, tình bạn của những người làm văn nghệ: nghèo và trí cốt với nhau: một người bán máu để lấy tiền đãi bạn một bữa bún. Nét đặc sắc thứ hai là quan hệ giữa những người trong bộ máy nhà nước với văn nghệ và những người làm văn nghệ. Tôi nhớ có một thời từ ngay xưa, một người có quyền lực bao trùm, uy thế lồng lộng, một lần sau khi giải thích vai trò quan trọng và vẻ vang của văn nghệ trong cách mạng, lại nói riêng và nói nhỏ với một số ít người thân tín một câu là “cánh văn nghệ nó hay “xỏ” lắm, phải cẩn thận đấy!” Những cảnh mô tả trong tiểu thuyết đều phản ảnh nhất quán “tư tưởng chỉ đạo” nói trên.
Những vị công an, từ người chỉ đạo chung đến công an điều tra hình sự, công an đặc trách, công an hộ khẩu, công an giám thị, quản giáo (áo xanh, áo vàng) mà quan hệ với các văn nghệ sĩ đều có tâm lý và thái độ của nhà chức trách đối với những kẻ đã, đang phạm tội, hoặc chắc chắn sẽ phạm tội. Các ông đều bảo họ: Tôi biết các anh quá rõ! Các anh là chủ quan lắm! Các anh đều có một tý “nhân văn giai phẩm” cả. Đối với các ông ấy “nhân văn giai phẩm” là một tội nặng nề và hiển nhiên của văn nghệ đối với Nhà Nước, đối với cách mạng. Các ông đều tỏ ra là các ông cũng đọc nhiều, cũng biết nhiều tác giả. Có ông luôn luôn cầm trong tay cuốn sách nhưng nhìn kỹ thì đó là sách bổ túc văn hoá lớp 10!
Các ông tình nghi ai hay đã bắt ai thì các ông tìm mọi cách để có chứng cứ buộc tôi, mà chứng cứ rõ nhất, đầy đủ nhất là ở các bản thảo của tội phạm. Các ông lùng sục, tìm tòi ở tất cả các nơi mà tội phạm có thể qua lại: Nhà bạn bè, nhà bố mẹ, họ hàng, lục tìm tất cả các mẩu giấy có thể có để thu thập mang về nghiên cứu, tức là để lục tìm “chứng cứ của tội lỗi”. Trong khi ấy, tác giả của những tờ giấy đó đau xót khốn khổ. Họ sung sướng bao nhiêu khi đẻ ra những bản thảo đó thì nay cay đắng khốn khổ bấy nhiêu khi nhìn thấy nó bị thu thập bị vò xé, quăng quật. Và khi nhân vật tranh luận với một ông tỏ ra thông thạo văn nghệ, Hắn hỏi ông: Ông thu được các bản thảo của tôi, ông đọc nó, thấy thế nào? (ý Hắn muốn hỏi ông có thấy tôi chửi bới, chống đối chế độ ở đó không?) thì ông ấy trả lời: “Tôi bận quá, chưa đọc được”. Các ông ấy đều hứa hẹn trả lại bản thảo cho đương sự. Nhưng đương sự thì năm lần bẩy lượt đi lại hết nơi này tháng nọ vẫn chưa được nhìn lại những “đứa con” của minh rứt ruột dẻ ra. Các ông công an thì coi như nắm rất vững các chứng cớ phạm tội của văn nghệ sĩ, những chứng cớ thông thường là tuyên bố không vào Đảng, tuyên bố sẽ bẻ bút không viết. Ngồi nhậu nhẹt hay trao đổi phê phán những người mậu dịch cửa quyền, móc ngoặc, nhận xét các đảng viên ở cơ quan kém và dốt, các tệ nạn xã hội… Đó là những chứng cớ “bất mãn và chống đối”.
Còn ở các tác phẩm văn nghệ, các bản thảo thì bất cứ trang nào các ông cũng có thể có chứng cớ về những sự ám chỉ, xỏ xiên, chống đối. Trong tiểu thuyết có một chỗ tác giả nói lên sự tìm bới ấy ở trong hai phóng sự và truyện ngắn của Hắn. Đó là “Những tiếng động bị nhốt”, phóng sự về anh thợ hàn chui vào phuy xăng để hàn, có những tiếng nổ của que hàn. Những tiếng nổ đó được suy ra là tác giả nói đến những tài năng bị giam hãm, những tài năng bị thui chột và như thế là dụng ý phê phán Nhà Nước. Còn truyện “Con dế trong căn buồng ông thuyền trưởng” thì tác giả (của truyện) cảm xúc về tiếng một con dế và tưởng tượng ra một cuộc đấu tranh giữa một con dế dũng cảm với một lũ gián hôi sì xúm lại đánh nó. Nhưng các ông ấy nói rằng đó là viết xỏ xiên, “những con gián sống trong bóng tối béo núc hôi xì là ai? Anh đừng tưởng chúng tôi không biết đâu! Những con gián ấy là ám chỉ những đảng viên trong cơ quan báo (trang 322-323 tập1).
Rất nhiều chỗ có những đoạn mô tả cảnh các ông công an mắng mỏ các tội phạm văn nghệ, vạch tội lỗi của các văn nghệ sĩ. Mỗi người văn nghệ đều được mục kích cảnh bạn mình bị bắt, bạn mình bị theo dõi. bị hăm doạ, hầu như không ai được sống yên ổn. Nhân vật Hắn được ra khỏi nhà tù, đêm đầu định đến nhà một người bạn để ngủ một đêm tự do và gặp gỡ thì lại vào đúng ngày anh bạn vừa bị bắt, nhà chỉ còn ông bố và bà mẹ. Hắn vào ngủ trong phòng của bạn mà tưởng tượng cảnh bạn mình phải chịu những ngày đầu bị bắt, bị ở tù, bị thẩm vấn… Rồi khi về đến nhà, gặp người bạn thân nhất trước đây cùng làm một cơ quan, lại được bạn kể tỉ mỉ cho nghe cảnh bị theo dõi, bị các đảng viên và lãnh đạo Đảng ở cơ quan cảnh cáo dằn mặt. Có thể thấy rõ quyển tiểu thuyết đã khái quát mấy đặc điểm một số người:
1- Thực chất là không hiểu biết nhưng lại tự cho mình là rất hiểu biết, hiểu biết sâu sắc về văn nghệ và những người văn nghệ. Sự hiểu biết ấy đều dựa trên quan điểm “tư tưởng chỉ dạo” nói trên.
2- Vì vậy thái độ của họ đối với văn nghệ sĩ thông thường là: coi thường (khinh rẻ hoặc khinh bỉ), không tin cậy và đầy nghi ngờ, lúc nào cũng phải cảnh giác sự chống đối, sự ám chỉ, đả kích.
3- Do đó, đối với các tác phẩm văn nghệ, đặc biệt đối với văn học, họ luôn có thể tìm ra được những bằng chứng của tội phạm, tội phạm chống đối, phản động. Nhiều khi sự thô thiển trong cách nhìn này còn tràn cả vào sân khấu, điện ảnh, tạo hình… và luôn cho rằng những câu hò vè, những chuyện tiếu lâm, thực sự là từ nhân dân, đều là sản phẩm của văn nghệ sĩ. Vì vậy họ hết sức theo dõi để nắm được những câu chuyện vui, chuyện tầm phào của vợ chồng và bạn bè văn nghệ sĩ. Vì thế có một đôi vợ chồng nhà báo đêm nằm tâm sự cũng phải đóng kịch, nói to những câu nịnh bợ dối trá và nói thầm những câu tâm tình. Một xã hội có những ứng xử như thế với văn nghệ thì làm sao văn nghệ có những sản phảm tốt đẹp, làm sao văn nghệ có đỉnh cao được.
III
Cuốn tiểu thuyết cũng có nói đến những thân phận, những số kiếp của một số không ít người. Đó là số kiếp của con người mất tự do, trong số đó dễ nhận thấy và dễ nhớ là số kiếp của mấy người như sau:
Già Đô là một ông thợ già, tay nghề rất giỏi, số phận đưa đẩy ông sống ở Pháp, có vợ và có con ở Pháp. Nhưng ông yêu nước, tin vào tay nghề của mình, quyết về nước để đóng góp vào việc xây dựng đất nước. Nhưng ông đã quen cuộc sống trên đất Pháp, cho nên có điều gì bất bình thì ông lại “đấu tranh theo kiểu Pháp”, nghĩa là cầm biểu ngữ ngồi trước cửa nhà giám đốc. Ông lại hay nói tiếng Pháp và hay hát tiếng Pháp. Đó là biểu hiện “ông có thể liên hệ với nước ngoài, làm hại tổ quốc”. Ông bị tù và ông rất sợ chết trong tù, vì nó ứng với câu rủa “chết rũ tù”. Rồi ông cũng được ra khỏi tù, nhưng ra khỏi nhà tù, ông không có nhà, không người thân thích, không có viêc làm. Ông phải đi ăn xin, ngủ đường, ngủ chợ. Không sống được, ông phải nhặt rác và ăn cắp. Cũng không sống được, ông phải tìm đến con đường xin vào lại nhà tù. Ông cố ăn cắp để mong bị bắt và được vào trong tù. Nhưng nguyện vọng của ông chưa đạt được thì ông đã chết vì quá cực khổ và kiệt quệ. Ông đã tránh được cái chết “rũ tù”…
Đó là số kiếp Nguỵ Như Cần, bị tù (cải tạo) hơn 20 năm. Anh đã cắt đứt mọi quan hệ với quê hương, gia đình, bạn bè và yên trí ở tù vô thời hạn. Nhưng rồi anh cũng được trả tự do. Chính đêm hôm trước ngày anh ra khỏi nhà tù thì anh tự thắt cổ chết. Và người ta thấy rõ nếu anh ra khỏi nhà tù anh cũng không có cách gì sống được, vì như tiểu thuyết nhiều lần nhắc cái cảnh: không có hộ khẩu, không có tem phiếu… mà anh lại hết thân thích bạn bè, thì tự do là cái hoàn toàn vô nghĩa với anh và anh phải tự kết liễu đời mình.
Đó là Giang và Sáng, hai thanh niên còn tươi tắn, khoẻ mạnh. Giang là con liệt sĩ, mẹ đi lấy chồng. Giang lang thang trộm cắp rồi bị bắt, ở tù. Còn Sáng là một thanh niên nông dân nhiều sức sống, không chịu được cảnh tù đầy, liên tiếp trốn khỏi nhà tù và liên tiếp bị bắt lại. Cứ vừa bị bắt lại thì Sáng đã tìm cách trốn ngay sau đó. Cứ thế đến lần thứ năm thì bị đánh đau lắm. Và sau đó không biết số kiếp Sáng ra sao, vì nhân vật chính là Hắn không gặp lại Sáng nữa. Ta cũng đoán được là số kiếp đó chỉ có thể là một kết cục bi thảm…
Trong các cảnh đời, tác giả còn vẽ nhiều cảnh tuy với nét bút sơ sài nhưng đầy thú vị. Đó la cảnh một gia đình có một bà chủ đặc sắc. Đó là bà Bượng. Chân dung của bà như sau: “Mọi người đều ghét bà Bượng. Ghét nhưng sợ. Đã có nhiều cuộc vùng lên chống lại bà. Nhưng đều thất bại. Bà kể vanh vách những chuyện trong gia đình người khác. Bà lôi cả danh hiệu đảng viên của ông bà Tri ra chửi” (trang 85-86 tập 2).
Bà là một “chửi sĩ” siêu sao. Tiểu thuyết viết thế này: “Bà chửi hiện đại. Bà không dùng những câu kinh điển chửi thằng dải chiếu ngang thằng sang chiếu dọc, thằng đọc văn tế nhà mày. Hay con gà ở nhà bà là con gà, về nhà mày nó là con hùm tinh đỏ mỏ ( … ) Bà có cách chửi của bà. Vừa hiện đại vừa mang tính thời sự nóng bỏng: Bọn sâu mọt, bọn đục khoét, bọn ăn đút lót. Bọn khốn nạn rồi sẽ bị truy tố. Bà nghèo nhưng bà trong sạch. Xã hội chủ nghĩa mà khốn nạn (trang 85 tập 2).
Sau đây là một vài đoạn “văn chửi” của bà, rất đáng thưởng thức: “Cha tiên nhân nhà mày. Bà giồng hai cây chuối ở đây thì có động mồ động mả nhà mày không, mà mày xui con xui bố mày ra vặn cho nó chết. Cái cây nó có tội tình gì. Thằng cha mà bẻ cây chuối của bà thì cũng như vặn cổ thằng con. Thằng con mà vặn cổ cây chuối của bà thì cũng như vặn cổ thằng cha ( … ) Bà bảo cho thằng già, thằng trẻ, con trai, con gái nhà mày biết, bà không ăn cắp, không ăn hối lộ của ai ( … ) Bà nói trước cho mà biết, sáng ra bà chưa súc mồm súc miệng bà chửi cho nó độc. Chửi đủ ba tháng mười ngày… Sáng một chập. Trưa một chập. Tối về bà chửi một chập. Tao nghèo tao tăng gia tao ăn. Bác Hồ dạy thế, tao làm. Tao không ăn hối lộ, tao không bòn rút. Bao nhiêu chiến sĩ hy sinh ở Trường Sơn để chúng mày như thế à? Ăn ngập mồm ngập miệng. Bòn rút của nhân dân. Dân chủ mà lại khốn nạn” (trang 87 tập 2).
Bà lại có đoạn văn chửi hiện đại nữa như sau: “Cha tiên nhân thằng già thằng trẻ nhà mày. Bà nghèo bà lao động nuôi con nuôi cái bà. Bà không ăn hối lộ. Mày như con bọ hung, thấy đống phân là rúc vào. Mày ăn hết cả phần phúc đức của bố mẹ mày. Mở miệng thì toàn là cách mạng, đạo đức mà việc làm là bòn rút hại người. Tuần rằm nào cũng hương khói nguyện cầu mà lòng dạ mày toàn rong rêu (trang 88 tập 2).
Cách bà chửi cũng hiện đại: “Liền ba tháng mười ngày như vậy. Mỗi ngày được tái bản, câu chửi đều có bổ sung và phát triển. Sáng sớm chửi liền nửa tiếng xong, bà về ( … ) Chủ nhật bà đi người không. Không cầm ghế… Bà dõng dạc tuyên bố: Hôm nay 14 tháng 6 năm Bính Thìn, chủ nhật. Bà nghỉ”.
Còn rất nhiều cảnh sinh động của cảnh sống tem phiếu, xếp hàng, cửa quyền, ăn bớt, móc ngoặc… nhưng tác giả có chọn một cảnh để tả kỹ. Cảnh đó nhỏ như sợi chỉ (cái kim, sợi chỉ là cái nhỏ nhất mà). Đó là cảnh “chia chỉ”:
– Cứ chia đi, tí nữa cô nhận cho tôi, cho hai cụ với nhé.
– Mợ đem cho tôi cái bìa theo dõi.
Hắn giật mình. Sao nhà mình lại bị theo dõi nhỉ?
– Theo dõi gì hở chị?
– Theo dõi mua công nghệ phẩm. ( … )
ánh đèn lập loè sau luỹ tre thưa. Tiếng người cười nói, gọi nhau, chào hỏi, bàn cãi, gắt gỏng.
– Một trăm mười bẩy suất. Bốn mươi cuộn tất cả. Hai nhăm cuộn đen, mười lăm cuộn trắng.
– Thế thì cứ bốn người một cuộn. Bốn bốn mười sáu. Được một trăm mười sáu suất. Thiếu một suất, tính sau.
– Ai chịu cái suất thiếu ấy?
– Lại còn chỉ đen, chỉ trắng. Ai lấy chỉ trắng cho?
– Mỗi cuộn này bao nhiêu mét nhỉ?
– Cứ đóng hai cái cọc cách nhau mười mét, mỗi đường chỉ là mười mét. ( … )
– Chia chỉ đen trước, chỉ trắng sau (trang 413 tập1).
Chia xong thiếu mấy đường, lại đóng cọc lại, chia lần thứ hai, thừa ra ba cuộn, lại phải chia thêm. Đến khổ, có tí chỉ mà hết đêm. Mợ Cổn cho tôi đổi suất chỉ trắng lấy suất chỉ đen nhé. ( … )
– Mỗi cuộn mười một mét đấy. à mà đen mười một mét, còn trắng gần bẩy mét (trang 424, tập 1).
Đó là bức tranh sinh động về một cuộc sống mà Nhà Nước mong nó dược công bằng tuyệt đối. Và Nhà Nước đứng ra lo tất cả, từ cái kim sợi chỉ cho toàn dân. Đó là cái khó khăn phức tạp của sự yêu cầu tuyệt đối công bằng… Từ đấy người đọc dễ dàng hình dung ra toàn bộ cái quy mô và cường độ ghê gớm của cuộc sống tập trung bao cấp, tem phiếu, xếp hàng quàng lên đầu lên cổ mỗi người dân.
Quả là cuốn tiểu thuyết còn nhiều điều hay. Mỗi trang, mỗi dòng đều đầy ý vị của triết lý cuộc sống. Nó đều gợi cho mỗi người đọc phải liên hệ mà ngẫm nghĩ về cuộc đời. Ngẫm nghĩ về tự do và mất tự do, về tâm trạng và nỗi niềm, về cái khốn khổ và cay đắng của người mất tự do, ngẫm nghĩ về kiếp người và mỗi con người, ngẫm nghĩ về sự thật thà và giả dối, ngẫm nghĩ về tình yêu, tình bạn với những nét đẹp thật sâu xa mà cũng lộng lẫy. Rồi từ đó ta có thể nghĩ nhiều về xã hội, về đất nước và mong chờ, hy vọng vào một tương lai tốt đẹp: Cuộc sống và xã hội tiến bộ hơn, hoàn thiện hơn, tự do hơn.
Tóm lại đây đúng là một cuốn tiểu thuyết hiện thực lớn, xứng đáng là một sự kiện văn học của Việt Nam để mở đầu thế kỷ 21. Và cứ bình thường mà xét thì Bùi Ngọc Tấn xứng đáng là người tiếp bước Nguyễn Công Hoan, Vũ Trọng Phụng và Nam Cao.
Hà Nội tháng 7 năm 2000
Filed under: Trần Độ | Comments Off on Một cuốn tiểu thuyết hiện thực lớn

markdown:
Về
*Chuyện kể năm 2000* **Một cuốn tiểu thuyết hiện thực lớn**
*Chuyện kể năm 2000* (CKN2000) của tác giả Bùi Ngọc Tấn là một cuốn tiểu thuyết hay, hay nhất trong mấy chục năm cuối thế kỷ 20.
Cũng như mọi cuốn tiểu thuyết khác, CKN2000 kể một câu chuyện: Chuyện một người bị tù năm năm, được tha ra khỏi nhà tù, nhưng vẫn không sống được, do gặp nhiều trở ngại trong việc kiếm sống và hàng chục năm vẫn bị ám ảnh nặng nề của những kỷ niệm trong tù, của thân phận “một con người không được công nhận”, một người không được tự do. Người này được tác giả gọi là Hắn và có tên là Nguyễn Văn Tuấn là một nhà báo và nhà văn. Người này ở trong tù mất tự do đã đành, mà ra khỏi tù vẫn không được tự do. Có chỗ trong tiểu thuyết gọi là “tù nội trú” và “tù ngoại trú”, tương đương với ngày xưa có người đã nói “cái lồng con” ở giữa “cái lồng to”. Mọi người đọc dễ dàng nhận thấy đây là một tiểu thuyết tự truyện, tác giả viết về cuộc đời mình mà không xưng tôi. Vì thế tác giả tự do tưởng tượng và hư cấu những chi tiết “như thật” rất tự nhiên và hấp dẫn. Chính vì vậy cuốn tiểu thuyết có sức hấp dẫn rất lớn và xúc động người đọc sâu xa. Là chuyện kể về một người nhưng người đó có quan hệ với rất nhiều người: Những bạn tù đông đảo thuộc rất nhiều nguồn gốc xã hội, tù có án và tù không án, và bị buộc phạm rất nhiều tội khác nhau. Những người khác là những người thân trong gia đình: bố mẹ già, các anh em, vợ và các con, các bạn cùng công tác, các bạn thân và ít thân, các người có chức quyền có tác động và ảnh hưởng quan trọng đến cuộc sống của Hắn. Và tất cả những hình ảnh về các con người này tập hợp trong cuốn tiểu thuyết làm hiện lên rõ ràng bức tranh xã hội rất thực và rất sinh động. Bức tranh hiện lên với những chi tiết cụ thể, nói rõ những đặc trưng của một xã hội trong một thời điểm cụ thể (đó là thời điểm từ 1968 đên 1975). Ta thấy có những bí thư, chủ tịch và các quan chức của ngành công an (giám đốc, đặc trách về văn hoá, đặc trách về hộ khẩu, giám thị nhà tù, quản giáo, áo vàng và áo xanh (công an vũ trang). Ta còn có thể thấy mối quan hệ giữa những vị này, người mới đối với người cũ, cấp trên với cấp dưới bênh vực và bao che nhau và thủ đoạn lừa lọc nhau và lừa lọc nhân dân. Đó là việc tự tay viết thư ra lệnh và thu xếp việc làm cho Hắn, rồi lại chỉ thị mật cho cấp dưới nhất định gạt đi và không bố trí việc làm.
Thế là một xã hội gồm có bộ máy rất to lớn, kềnh càng nằm rải các ngóc ngách đời sống nhân dân, qua việc kiểm tra hộ khẩu, nhiều tem phiếu và một hệ thống kiểm tra tem phiếu, cái xã hội ấy nổi bật lên một nét bao trùm là chỉ có một bộ máy hùng hậu để quản lý (cai trị) hai loại người: một loại là những người tuân phục, cam chịu, ủng hộ, tán thành bộ máy cầm quyền và một loại người không cam chịu, có những nhận xét và ý kiến của riêng mình đối với xã hội và bộ máy cầm quyền. Loại thú hai này không được công nhận, luôn bị coi là những tội phạm phải cảnh giác, theo dõi, buộc tội và cần cải tạo. Nói một cách khác, cái xã hội đó chỉ có hai loại người:
– Một là những người không phạm tội, “những người tốt”, tức là những người trong bộ máy và những người tuân theo và ủng hộ bộ máy. Bộ máy đó tự nhận là của nhân dân và làm việc gì cũng nhân danh nhân dân. kể cả những việc nhân dân không nhờ và không muốn làm.
– Hai là những người phạm tội, cần cải tạo, có án hoặc không có án. Loại này còn gồm cả những người đã phạm tội, đang phạm tội, sẽ phạm tội, có thể sẽ phạm tội, có những “dấu hiệu” phạm tội… Mà những “dấu hiệu” ấy thì nhiều lắm, có thể tìm thấy bất cứ ở đâu. Đó là những người có chút suy nghĩ độc lập, hoặc là có ý muốn nói lên chút sự thực hiển nhiên của cuộc sống.
Như vậy xã hội đó chỉ gồm những người là TA và những người không được công nhận là TA, và tất yếu là Nó, là chống đối là phản động là tội phạm. Đó là theo nguyên lý: Những ai không phải là TA thì chỉ là Nó, mà đã là nó thì chỉ có thể là địch. Cuốn tiểu thuyết này là cuốn tự truyện của một con người thuộc loại người “phạm tội” với tất cả ảnh hưởng của đời sống ở trong tù và ở ngoài tù, cảnh tình của vợ con, họ hàng, bạn bè và cả những người quen biết, những người đồng cảnh, hoặc là “đã phạm tội” hoặc là “đang phạm tội”. Ngay ở chương đầu, tác giả đã giới thiệu một loạt tiếng lóng của nhà tù; “khợp” = ăn, “giấu” = yểm, “tạt” = ăn cắp, “bồng” = mang vác, “bẩm” = báo, mách, “mều” = mỡ, “meo” = đói, “sột sệt” = đun nấu, ăn uống, “bành” = no. “chác” = đổi, “ken” = thuốc lá, “bắt tóp” = hút xái thuốc lào, “quả tắc” = quà, đồ tiếp tế, “tắc rằm” = quà nhiều, lớn, “biêu” = bao thuốc lá, “lệnh” = lạng chè… Và cứ như thế, những tiếng lóng này được hoà nhuyễn trong ngôn ngữ của suốt cuốn tiểu thuyết, nhất là những đoạn tả cuộc sống trong tù.
Cuốn tiểu thuyết mô tả cuộc sống của một con người “đã từng phạm tội” và luôn luôn có thể “lại phạm tội”, tuy đã được ở “tù ngoại trú”.
Con người ấy trong tiểu thuyết gọi là Hắn. Trong tiểu thuyết, Hắn tồn tại và xuất hiện ở một quãng đời vào khoảng 20 năm trong đó có 5 năm ở trong tù, và trong suốt quãng đời mà Hắn sống đó, Hắn luôn luôn ngậm ngùi tủi hổ, dằn vặt, than thân trách phận, cay đắng về số kiếp một con người mất tự do nghiền ngẫm những lời buộc tội của bộ máy, cố ghép mình vào những tội đó mà không được, thế rồi ngày đêm cay đắng về số kiếp của mình, chỉ biết than thở với vợ và bạn bè. Vợ và bạn hiểu được cho Hắn, nhưng những người hiểu được điều oan khuất ấy cũng đều là những người “có nhiều khả năng trở thành người phạm tội” như Hắn. Chỉ có những ai tuân phục cúi đầu quên đứt đi thân phận của mình thì mới tránh được khả năng đó, có thể yên ổn làm ăn và thậm chí có khả năng thăng tiến.
Cái xã hội đang vận hành theo một cơ chế như vậy. Hắn là người nhìn thấy những điều đó, nhìn thấy cái sự thật ấy, không thể sống yên ổn được trong xã hội ấy. Hắn đã bộc lộ những dằn vặt và ngậm ngùi về số kiếp, thân phận Hắn mấy chục năm… và có lẽ còn như thế đến hết cả đời.
Với một hiện thực như vậy cho nên bố cục của cuốn tiểu thuyết không theo kiểu biên niên theo trật tự thời gian, mà cũng không có lối phục hiện, tái hiện lôi thôi. Cả 800 trang sách là một lời than thở. Một tiếng thở dài, một tiếng kêu than, một lời gào thét của một kiếp người, kiếp người mất tự do.
Hắn đã từng tin tưởng và vẫn còn tin tưởng, đã từng hào hứng say sưa với lý tưởng: Lý tưởng độc lâp, tự do và hạnh phúc cho đất nước, vậy mà Hắn cứ phải va chạm, chịu đựng, nếm trải những hiện thực cay đắng ngược lại với lý tưởng mà Hắn từng được giáo dục. Vì vậy văn chương trong cuốn tiểu thuyết là văn chương rất đặc biệt. Nó là một cuốn truyện mà người đọc không thể kể lại được, không tóm tắt được, thậm chí không trích dẫn được bởi vì nói về tự do thì có trăm nghìn cảnh sống đều làm người ta phải đau đớn về sự mất tự do như một bộ quần áo, một đôi guốc, một cái điếu cày, một nhánh rau thơm, một lời chửi rủa, mắng mỏ đều có thể mang ý vị của tự do hoặc nỗi uất nghẹn của mất tự do. Cho nên muốn thuật lại, thì chỉ có cách chép lại toàn bộ cuốn sách… Vì vậy văn chương của cuốn sách phải nói là rất hay. Nhiều nơi, nhiều người có ý kiến là phải đem cuốn tiểu thuyết này đi ứng cử giải Nobel văn học. Tôi thấy không phải là không có lý.
Suốt 800 trang sách là lời lẽ của một nỗi niềm. Đó là nỗi niềm cay đắng của một con người mất tự do. Cái con người (là Hắn ấy) lại là một người viết báo, viết văn, một người có hiểu biết, đọc sách nhiều, luôn chú ý quan sát mọi người và mọi hoàn cảnh sống, quan tâm nhiều tới sự thật và dối trá. Hắn bị kết tội và cãi lại sự kết tội đó nhiều lần ở nhiều nơi, nhiều lúc, gặp nhiều người ở Bộ Máy. Và Hắn đều yếu thế, không cãi được, thản hoặc có đôi người hiểu được và thông cảm với Hắn, hiểu được điều oan khuất của Hắn thì người đó cũng rơi vào thế yếu như Hắn, giúp đỡ riêng cho Hắn vài ba chục bạc rồi cũng bị “xử lí” theo địa vị của ông ta thôi.
Hắn bị kết tội nhiều đến nỗi Hắn thuộc hết những lời lẽ của những nhân vật kết tội Hắn. Và nhiều lúc Hắn đã dùng những lời lẽ ấy để mắng mỏ mình thậm tệ, hòng làm bớt đi cảm tưởng oan khuất nhưng càng làm thế thì nỗi niềm Hắn lại càng sâu nặng hơn và cay đắng hơn. Những người kết tội rất thuộc bài bản:
– “Chúng tôi lạ gì các anh. Chính các anh bảo viết thì phải lách mà. Các anh ai chả có tý “nhân văn giai phẩm”. Tại sao anh tuyên bố không thích vào Đảng? Tại sao anh bảo anh sẽ bẻ bút không viết nữa. Tại sao các anh chê bai các cô mậu dịch. Chê bai thế là chê bai chế độ, còn gì nữa?”
– “Chúng tôi thực hiện đầy đủ chính sách khoan hồng nhân đạo. Tội các anh nặng như vậy mà không đưa ra toà, không kết án, không bỏ tù, chỉ tập trung cải tạo thôi, nhân đạo quá còn gì?”
– “Các anh tưởng chúng tôi bắt các anh là chúng tôi sung sướng lắm đấy à? Chúng tôi vì các anh thôi, chúng tôi muốn giúp các anh nhận ra tội lỗi, trở thành người có ích cho xã hội, giúp các anh nâng cao cảnh giác cách mạng, giúp các anh tránh xa được sự lợi dụng của kẻ thù, giúp các anh không rơi vào tay của kẻ thù cách mạng. Thế mà các anh không biết. Các anh là chủ quan lắm, các anh không chịu nhận tội lỗi của mình”, v.v. và v. v.
Lý sự hùng hồn đến như vậy. Anh ruột Hắn cũng là một cán bộ cách mạng tầm cỡ, trong kháng chiến chống Pháp cũng đã bị bắt oan, bị tra tấn. Sau này được sửa sai, gặp lại những chú thanh niên đánh đập anh khi trước, anh trách họ: “Sao các chú tàn ác vậy. Đánh anh thừa sống thiếu chết?” Câu trả lời rất hồn nhiên: “Có phải em đánh anh đâu. Em đánh là đánh kẻ phản động, kẻ chống đối cách mạng. Em đánh vì cách mạng, đánh để bảo vệ cách mạng.” Anh ruột Hắn cũng rất thông cảm và giải thích cho vợ rất hùng hồn: “Người ta đều vì cách mạng cả. Vấn đề là xem cái động cơ hành động. Họ vì cái gì mà làm như vậy?” trong khi bà vợ nông dân rất thật thà cứ nói vung sự thật hiển nhiên lên: “Ôi, thời nào cũng vậy, quan bênh quan, chỉ có dân thường thời nào cũng khổ thôi.” hay “Ôi chao, cách mạng mà lại thế à?” Bởi vì chị cũng chỉ đơn giản so cái “nói” của cách mạng với cái “làm” của cách mạng thôi.
Tác giả đã nhìn rõ như vậy. Và tác giả cũng không bình luận gì thêm, không phê phán, cũng chẳng tán thưởng. Tác giả chỉ mô tả sự thật thôi, cái sự thật ấy tự nó có tiếng nói.
Có một đoạn tác giả khái quát rất cao cái tinh thần đối với dân của những người cầm quyền và thái độ tinh thần đối lại của những người bị cai trị “được giáo dục”. Tác giả tả một cuộc mắng mỏ của một ông giám thị đối với một phạm nhân trốn tù:
“Những anh nào có ý định trốn trại? Trốn đi đâu? Tôi đố các anh trốn đi đâu được đấy. Chạy ra nước ngoài à? Nước ngoài nó cũng không thèm dùng các anh! Hay vào Nam với Nguyễn Văn Thiệu, Nguyễn Cao Kỳ? Anh nào có giỏi cứ đi!”
“Chúng tôi bắt được anh Sáng, nhưng dọc đường anh Sáng nhẩy vào hố phân trốn lần nữa. Cơm không muốn ăn, ăn cứt!”
Trong truyện cái anh Sáng này khao khát tự do năm lần trốn, năm lần bị bắt lại và vẫn cứ trốn. Và con người khao khát tự do đã trở thành con người “ăn cứt” đó.
Ông giám thị còn tiếp: “Mặt ông đanh lại. Khinh khỉnh, khinh khỉnh.” …Và: “Chính sách cải tạo nhân đạo của Nhà Nước ta rõ như ban ngày. Đưa các anh trở lại làm người, đưa các anh trở lại con đường ngay thẳng, hiểu rõ tội lỗi của mình, hiểu rõ giá trị củ lao động…” (trang 133- 135 tập 1 nxbTN).
Thật ra nhiều tù nhân nhận rõ tình hình, đã từng tuyên bố: “Cho kẹo chúng tôi cũng không trốn. Trốn đi đâu? Không có hộ khẩu, không có tem phiếu, sống làm sao?”
Nhưng cũng ở tập 1 trang 92, có đoạn thế này: “Cũng như hắn không tin cải tạo tốt thì sớm được trở về, không ai tin điều đó, mặc cho quản giáo nói, giám thị nói. Đôi bên quá hiểu nhau rồi. Người nói cứ nói. Thừa hiểu mình nói dối, chẳng ai tin, nhưng cứ nói. Rất thành thật thiết tha. Thuyết giảng chân lý, thuyết giảng con đường. Người nghe làm ra vẻ chăm chú, rất chăm chú, mê say. Nhận thức đường đi. Sáng lòng sáng mắt. Tuy biết tỏng rằng người nói cũng chẳng mảy may tin những điều họ nói, thì mình tin sao được. Nhưng vẫn làm ra vẻ tin, tin thật, tin lắm. Xuýt xoa, tấm tắc dù biết ngời nói nhìn thấu ruột gan mình. Vở diễn vẫn cứ kéo dài năm này sang năm khác. Vì không ai dám nói ra sự thật nên vở vẫn cứ diễn. Cứ giả cách nói, giả cách nghe, giả cách tin tưởng”.
Đoạn văn ngắn vừa kể thật là mấy nét ký hoạ rất sắc thực trạng quan hệ giữa người cầm quyền và nhân dân hiẹn nay. Những nét ký hoạ vừa sắc vừa chua xót lẽ ra nó phải đụng mạnh vào cái chốn lương tâm còn sót lại của giới cầm quyền chính thống mới phải.
Tác giả đã nhìn thấy và tái hiện hiện thực sâu sắc của xã hội. Tôi thấy tác giả là một tác giả hiện thực lớn, không biết ông ấy theo chủ nghĩa hiện thực gì, nhưng thật là một tác giả hiện thực lớn.
Khi nói về mục đích của nhà tù là cải tạo những phạm nhân để họ trở thành “người tốt” có ích cho xã hội, thì tác giả khái quát kết quả cải tạo ở các nhà tù là: Vào tù, học được hai cái: một là ăn cắp, hai là nói dối. ở trong tù khổ quá, phải ăn cắp mới sống được, muốn ăn cắp thì phải biết nói dối.
Khi nói về “chính sách khoan hồng” của Nhà Nước ta là không xử án, không bỏ tù, chỉ tập trung cải tạo, tác giả thuật lại lời một ông tù già: “Các chú có biết khoan hồng là gì không? Khoan là thong thả, hồng là máu. Khoan hồng là thong thả rồi hãy giết.”
Tác giả này có nhiều cách lý giải độc đáo. ở một cuốn sách khác, ông ấy mượn lời ông Nguyên Hồng trả lời câu hỏi “Tại sao người ta cứ phải nói dối” bằng câu trả lời: Người ta phải nói dối vì người ta không muốn khác những người khác. Như thế có nghĩa là người ta đang ở một xã hội mà ai cũng nói dối cả, không nói dối thì thành ra khác người quá!
Tác giả có những nét ký hoạ thật tài tình. Ông ấy vẽ những mối quan hệ giữa giới quản giáo với tù nhân (cũng có thể hiểu giữa giới lãnh đạo và xã hội): Hai bên cứ có những tư duy và tình cảm đi theo hai vec tơ ngược chiều nhau, không thể gặp nhau được. Và như vậy, người oan càng kêu oan lại càng oan và người mong người khác “cải tạo cho tốt hơn” thì người đó lại càng lảng xa yêu cầu cải tạo đó. Cái vòng luẩn quản trong cuộc sống cứ thế kéo dài, gây khổ sở cho tất cả mọi người.
Tác giả vẽ ra một bức tranh cảnh giám thị cho phép tù ra gặp người nhà: Gọi tù ra, tù ra chậm mấy phút. Giám thị đuổi vào không cho gặp nữa. Tù vào nằm vật ra giường buồn quá, nghĩ đến nông nỗi người vợ vượt mấy trăm cây số đường gian khổ và đầy bom đạn lên thăm mà không được gặp. Nhưng về sau lại có lệnh gọi người tù đó ra gặp vợ. Cho gặp nhưng phạt, không cho nhận quà. Rồi cho nhận nhưng chỉ dược nhận một phần ba quà thôi. Trong quá trình gặp gỡ nói chuyện, người nhà của tù nhân cứ nhắc từng món quà đưa cho chồng, nắm xôi, gói thuốc lá, thuốc lào, gói ruốc thịt v.v… Cứ mỗi lần như thế lại xin phép giám thị với lý do thống thiết. Giám thị im lặng, không gật cũng không ngăn và cứ thế từ chỗ cấm nhận đến chỗ chỉ cho nhận một phần mà cuối cùng người tù cũng được nhận hết đống quà vợ mang lên (trang 28-38 tập 1).
Như vậy người giám thị đâu có ác. Ông ta cũng biết thương người, biết nghe lời phân giải nhưng lúc đầu ông ta làm ác như vậy chẳng qua ông ta quá quen thói tuỳ tiện biểu dương quyền lực của mình, tuỳ tiện dùng bừa bãi quyền lực của mình. Điều đó thành ra bản chất thứ hai của người giám thị và hình như nó cũng là bản chất thứ hai của những người cầm quyền.
II
Nhân vật chính của quyển tiểu thuyết là một người viết báo, viết văn. Quan hệ bạn bè toàn là những nhà văn và nhà báo. Cho nên trong tiểu thuyết rất nhiều cảnh sống liên quan đến văn nghệ. Trong đó nổi lên mấy nét đặc sắc, đó là những tâm lý, tình cảm, nỗi buồn và niềm vui của những người làm văn nghệ, tình bạn của những người làm văn nghệ: nghèo và trí cốt với nhau: một người bán máu để lấy tiền đãi bạn một bữa bún. Nét đặc sắc thứ hai là quan hệ giữa những người trong bộ máy nhà nước với văn nghệ và những người làm văn nghệ. Tôi nhớ có một thời từ ngay xưa, một người có quyền lực bao trùm, uy thế lồng lộng, một lần sau khi giải thích vai trò quan trọng và vẻ vang của văn nghệ trong cách mạng, lại nói riêng và nói nhỏ với một số ít người thân tín một câu là “cánh văn nghệ nó hay “xỏ” lắm, phải cẩn thận đấy!” Những cảnh mô tả trong tiểu thuyết đều phản ảnh nhất quán “tư tưởng chỉ đạo” nói trên.
Những vị công an, từ người chỉ đạo chung đến công an điều tra hình sự, công an đặc trách, công an hộ khẩu, công an giám thị, quản giáo (áo xanh, áo vàng) mà quan hệ với các văn nghệ sĩ đều có tâm lý và thái độ của nhà chức trách đối với những kẻ đã, đang phạm tội, hoặc chắc chắn sẽ phạm tội. Các ông đều bảo họ: Tôi biết các anh quá rõ! Các anh là chủ quan lắm! Các anh đều có một tý “nhân văn giai phẩm” cả. Đối với các ông ấy “nhân văn giai phẩm” là một tội nặng nề và hiển nhiên của văn nghệ đối với Nhà Nước, đối với cách mạng. Các ông đều tỏ ra là các ông cũng đọc nhiều, cũng biết nhiều tác giả. Có ông luôn luôn cầm trong tay cuốn sách nhưng nhìn kỹ thì đó là sách bổ túc văn hoá lớp 10!
Các ông tình nghi ai hay đã bắt ai thì các ông tìm mọi cách để có chứng cứ buộc tôi, mà chứng cứ rõ nhất, đầy đủ nhất là ở các bản thảo của tội phạm. Các ông lùng sục, tìm tòi ở tất cả các nơi mà tội phạm có thể qua lại: Nhà bạn bè, nhà bố mẹ, họ hàng, lục tìm tất cả các mẩu giấy có thể có để thu thập mang về nghiên cứu, tức là để lục tìm “chứng cứ của tội lỗi”. Trong khi ấy, tác giả của những tờ giấy đó đau xót khốn khổ. Họ sung sướng bao nhiêu khi đẻ ra những bản thảo đó thì nay cay đắng khốn khổ bấy nhiêu khi nhìn thấy nó bị thu thập bị vò xé, quăng quật. Và khi nhân vật tranh luận với một ông tỏ ra thông thạo văn nghệ, Hắn hỏi ông: Ông thu được các bản thảo của tôi, ông đọc nó, thấy thế nào? (ý Hắn muốn hỏi ông có thấy tôi chửi bới, chống đối chế độ ở đó không?) thì ông ấy trả lời: “Tôi bận quá, chưa đọc được”. Các ông ấy đều hứa hẹn trả lại bản thảo cho đương sự. Nhưng đương sự thì năm lần bẩy lượt đi lại hết nơi này tháng nọ vẫn chưa được nhìn lại những “đứa con” của minh rứt ruột dẻ ra. Các ông công an thì coi như nắm rất vững các chứng cớ phạm tội của văn nghệ sĩ, những chứng cớ thông thường là tuyên bố không vào Đảng, tuyên bố sẽ bẻ bút không viết. Ngồi nhậu nhẹt hay trao đổi phê phán những người mậu dịch cửa quyền, móc ngoặc, nhận xét các đảng viên ở cơ quan kém và dốt, các tệ nạn xã hội… Đó là những chứng cớ “bất mãn và chống đối”.
Còn ở các tác phẩm văn nghệ, các bản thảo thì bất cứ trang nào các ông cũng có thể có chứng cớ về những sự ám chỉ, xỏ xiên, chống đối. Trong tiểu thuyết có một chỗ tác giả nói lên sự tìm bới ấy ở trong hai phóng sự và truyện ngắn của Hắn. Đó là “Những tiếng động bị nhốt”, phóng sự về anh thợ hàn chui vào phuy xăng để hàn, có những tiếng nổ của que hàn. Những tiếng nổ đó được suy ra là tác giả nói đến những tài năng bị giam hãm, những tài năng bị thui chột và như thế là dụng ý phê phán Nhà Nước. Còn truyện “Con dế trong căn buồng ông thuyền trưởng” thì tác giả (của truyện) cảm xúc về tiếng một con dế và tưởng tượng ra một cuộc đấu tranh giữa một con dế dũng cảm với một lũ gián hôi sì xúm lại đánh nó. Nhưng các ông ấy nói rằng đó là viết xỏ xiên, “những con gián sống trong bóng tối béo núc hôi xì là ai? Anh đừng tưởng chúng tôi không biết đâu! Những con gián ấy là ám chỉ những đảng viên trong cơ quan báo (trang 322-323 tập1).
Rất nhiều chỗ có những đoạn mô tả cảnh các ông công an mắng mỏ các tội phạm văn nghệ, vạch tội lỗi của các văn nghệ sĩ. Mỗi người văn nghệ đều được mục kích cảnh bạn mình bị bắt, bạn mình bị theo dõi. bị hăm doạ, hầu như không ai được sống yên ổn. Nhân vật Hắn được ra khỏi nhà tù, đêm đầu định đến nhà một người bạn để ngủ một đêm tự do và gặp gỡ thì lại vào đúng ngày anh bạn vừa bị bắt, nhà chỉ còn ông bố và bà mẹ. Hắn vào ngủ trong phòng của bạn mà tưởng tượng cảnh bạn mình phải chịu những ngày đầu bị bắt, bị ở tù, bị thẩm vấn… Rồi khi về đến nhà, gặp người bạn thân nhất trước đây cùng làm một cơ quan, lại được bạn kể tỉ mỉ cho nghe cảnh bị theo dõi, bị các đảng viên và lãnh đạo Đảng ở cơ quan cảnh cáo dằn mặt. Có thể thấy rõ quyển tiểu thuyết đã khái quát mấy đặc điểm một số người:
1- Thực chất là không hiểu biết nhưng lại tự cho mình là rất hiểu biết, hiểu biết sâu sắc về văn nghệ và những người văn nghệ. Sự hiểu biết ấy đều dựa trên quan điểm “tư tưởng chỉ dạo” nói trên.
2- Vì vậy thái độ của họ đối với văn nghệ sĩ thông thường là: coi thường (khinh rẻ hoặc khinh bỉ), không tin cậy và đầy nghi ngờ, lúc nào cũng phải cảnh giác sự chống đối, sự ám chỉ, đả kích.
3- Do đó, đối với các tác phẩm văn nghệ, đặc biệt đối với văn học, họ luôn có thể tìm ra được những bằng chứng của tội phạm, tội phạm chống đối, phản động. Nhiều khi sự thô thiển trong cách nhìn này còn tràn cả vào sân khấu, điện ảnh, tạo hình… và luôn cho rằng những câu hò vè, những chuyện tiếu lâm, thực sự là từ nhân dân, đều là sản phẩm của văn nghệ sĩ. Vì vậy họ hết sức theo dõi để nắm được những câu chuyện vui, chuyện tầm phào của vợ chồng và bạn bè văn nghệ sĩ. Vì thế có một đôi vợ chồng nhà báo đêm nằm tâm sự cũng phải đóng kịch, nói to những câu nịnh bợ dối trá và nói thầm những câu tâm tình. Một xã hội có những ứng xử như thế với văn nghệ thì làm sao văn nghệ có những sản phảm tốt đẹp, làm sao văn nghệ có đỉnh cao được.
III
Cuốn tiểu thuyết cũng có nói đến những thân phận, những số kiếp của một số không ít người. Đó là số kiếp của con người mất tự do, trong số đó dễ nhận thấy và dễ nhớ là số kiếp của mấy người như sau:
Già Đô là một ông thợ già, tay nghề rất giỏi, số phận đưa đẩy ông sống ở Pháp, có vợ và có con ở Pháp. Nhưng ông yêu nước, tin vào tay nghề của mình, quyết về nước để đóng góp vào việc xây dựng đất nước. Nhưng ông đã quen cuộc sống trên đất Pháp, cho nên có điều gì bất bình thì ông lại “đấu tranh theo kiểu Pháp”, nghĩa là cầm biểu ngữ ngồi trước cửa nhà giám đốc. Ông lại hay nói tiếng Pháp và hay hát tiếng Pháp. Đó là biểu hiện “ông có thể liên hệ với nước ngoài, làm hại tổ quốc”. Ông bị tù và ông rất sợ chết trong tù, vì nó ứng với câu rủa “chết rũ tù”. Rồi ông cũng được ra khỏi tù, nhưng ra khỏi nhà tù, ông không có nhà, không người thân thích, không có viêc làm. Ông phải đi ăn xin, ngủ đường, ngủ chợ. Không sống được, ông phải nhặt rác và ăn cắp. Cũng không sống được, ông phải tìm đến con đường xin vào lại nhà tù. Ông cố ăn cắp để mong bị bắt và được vào trong tù. Nhưng nguyện vọng của ông chưa đạt được thì ông đã chết vì quá cực khổ và kiệt quệ. Ông đã tránh được cái chết “rũ tù”…
Đó là số kiếp Nguỵ Như Cần, bị tù (cải tạo) hơn 20 năm. Anh đã cắt đứt mọi quan hệ với quê hương, gia đình, bạn bè và yên trí ở tù vô thời hạn. Nhưng rồi anh cũng được trả tự do. Chính đêm hôm trước ngày anh ra khỏi nhà tù thì anh tự thắt cổ chết. Và người ta thấy rõ nếu anh ra khỏi nhà tù anh cũng không có cách gì sống được, vì như tiểu thuyết nhiều lần nhắc cái cảnh: không có hộ khẩu, không có tem phiếu… mà anh lại hết thân thích bạn bè, thì tự do là cái hoàn toàn vô nghĩa với anh và anh phải tự kết liễu đời mình.
Đó là Giang và Sáng, hai thanh niên còn tươi tắn, khoẻ mạnh. Giang là con liệt sĩ, mẹ đi lấy chồng. Giang lang thang trộm cắp rồi bị bắt, ở tù. Còn Sáng là một thanh niên nông dân nhiều sức sống, không chịu được cảnh tù đầy, liên tiếp trốn khỏi nhà tù và liên tiếp bị bắt lại. Cứ vừa bị bắt lại thì Sáng đã tìm cách trốn ngay sau đó. Cứ thế đến lần thứ năm thì bị đánh đau lắm. Và sau đó không biết số kiếp Sáng ra sao, vì nhân vật chính là Hắn không gặp lại Sáng nữa. Ta cũng đoán được là số kiếp đó chỉ có thể là một kết cục bi thảm…
Trong các cảnh đời, tác giả còn vẽ nhiều cảnh tuy với nét bút sơ sài nhưng đầy thú vị. Đó la cảnh một gia đình có một bà chủ đặc sắc. Đó là bà Bượng. Chân dung của bà như sau: “Mọi người đều ghét bà Bượng. Ghét nhưng sợ. Đã có nhiều cuộc vùng lên chống lại bà. Nhưng đều thất bại. Bà kể vanh vách những chuyện trong gia đình người khác. Bà lôi cả danh hiệu đảng viên của ông bà Tri ra chửi” (trang 85-86 tập 2).
Bà là một “chửi sĩ” siêu sao. Tiểu thuyết viết thế này: “Bà chửi hiện đại. Bà không dùng những câu kinh điển chửi thằng dải chiếu ngang thằng sang chiếu dọc, thằng đọc văn tế nhà mày. Hay con gà ở nhà bà là con gà, về nhà mày nó là con hùm tinh đỏ mỏ ( … ) Bà có cách chửi của bà. Vừa hiện đại vừa mang tính thời sự nóng bỏng: Bọn sâu mọt, bọn đục khoét, bọn ăn đút lót. Bọn khốn nạn rồi sẽ bị truy tố. Bà nghèo nhưng bà trong sạch. Xã hội chủ nghĩa mà khốn nạn (trang 85 tập 2).
Sau đây là một vài đoạn “văn chửi” của bà, rất đáng thưởng thức: “Cha tiên nhân nhà mày. Bà giồng hai cây chuối ở đây thì có động mồ động mả nhà mày không, mà mày xui con xui bố mày ra vặn cho nó chết. Cái cây nó có tội tình gì. Thằng cha mà bẻ cây chuối của bà thì cũng như vặn cổ thằng con. Thằng con mà vặn cổ cây chuối của bà thì cũng như vặn cổ thằng cha ( … ) Bà bảo cho thằng già, thằng trẻ, con trai, con gái nhà mày biết, bà không ăn cắp, không ăn hối lộ của ai ( … ) Bà nói trước cho mà biết, sáng ra bà chưa súc mồm súc miệng bà chửi cho nó độc. Chửi đủ ba tháng mười ngày… Sáng một chập. Trưa một chập. Tối về bà chửi một chập. Tao nghèo tao tăng gia tao ăn. Bác Hồ dạy thế, tao làm. Tao không ăn hối lộ, tao không bòn rút. Bao nhiêu chiến sĩ hy sinh ở Trường Sơn để chúng mày như thế à? Ăn ngập mồm ngập miệng. Bòn rút của nhân dân. Dân chủ mà lại khốn nạn” (trang 87 tập 2).
Bà lại có đoạn văn chửi hiện đại nữa như sau: “Cha tiên nhân thằng già thằng trẻ nhà mày. Bà nghèo bà lao động nuôi con nuôi cái bà. Bà không ăn hối lộ. Mày như con bọ hung, thấy đống phân là rúc vào. Mày ăn hết cả phần phúc đức của bố mẹ mày. Mở miệng thì toàn là cách mạng, đạo đức mà việc làm là bòn rút hại người. Tuần rằm nào cũng hương khói nguyện cầu mà lòng dạ mày toàn rong rêu (trang 88 tập 2).
Cách bà chửi cũng hiện đại: “Liền ba tháng mười ngày như vậy. Mỗi ngày được tái bản, câu chửi đều có bổ sung và phát triển. Sáng sớm chửi liền nửa tiếng xong, bà về ( … ) Chủ nhật bà đi người không. Không cầm ghế… Bà dõng dạc tuyên bố: Hôm nay 14 tháng 6 năm Bính Thìn, chủ nhật. Bà nghỉ”.
Còn rất nhiều cảnh sinh động của cảnh sống tem phiếu, xếp hàng, cửa quyền, ăn bớt, móc ngoặc… nhưng tác giả có chọn một cảnh để tả kỹ. Cảnh đó nhỏ như sợi chỉ (cái kim, sợi chỉ là cái nhỏ nhất mà). Đó là cảnh “chia chỉ”:
– Cứ chia đi, tí nữa cô nhận cho tôi, cho hai cụ với nhé.
– Mợ đem cho tôi cái bìa theo dõi.
Hắn giật mình. Sao nhà mình lại bị theo dõi nhỉ?
– Theo dõi gì hở chị?
– Theo dõi mua công nghệ phẩm. ( … )
ánh đèn lập loè sau luỹ tre thưa. Tiếng người cười nói, gọi nhau, chào hỏi, bàn cãi, gắt gỏng.
– Một trăm mười bẩy suất. Bốn mươi cuộn tất cả. Hai nhăm cuộn đen, mười lăm cuộn trắng.
– Thế thì cứ bốn người một cuộn. Bốn bốn mười sáu. Được một trăm mười sáu suất. Thiếu một suất, tính sau.
– Ai chịu cái suất thiếu ấy?
– Lại còn chỉ đen, chỉ trắng. Ai lấy chỉ trắng cho?
– Mỗi cuộn này bao nhiêu mét nhỉ?
– Cứ đóng hai cái cọc cách nhau mười mét, mỗi đường chỉ là mười mét. ( … )
– Chia chỉ đen trước, chỉ trắng sau (trang 413 tập1).
Chia xong thiếu mấy đường, lại đóng cọc lại, chia lần thứ hai, thừa ra ba cuộn, lại phải chia thêm. Đến khổ, có tí chỉ mà hết đêm. Mợ Cổn cho tôi đổi suất chỉ trắng lấy suất chỉ đen nhé. ( … )
– Mỗi cuộn mười một mét đấy. à mà đen mười một mét, còn trắng gần bẩy mét (trang 424, tập 1).
Đó là bức tranh sinh động về một cuộc sống mà Nhà Nước mong nó dược công bằng tuyệt đối. Và Nhà Nước đứng ra lo tất cả, từ cái kim sợi chỉ cho toàn dân. Đó là cái khó khăn phức tạp của sự yêu cầu tuyệt đối công bằng… Từ đấy người đọc dễ dàng hình dung ra toàn bộ cái quy mô và cường độ ghê gớm của cuộc sống tập trung bao cấp, tem phiếu, xếp hàng quàng lên đầu lên cổ mỗi người dân.
Quả là cuốn tiểu thuyết còn nhiều điều hay. Mỗi trang, mỗi dòng đều đầy ý vị của triết lý cuộc sống. Nó đều gợi cho mỗi người đọc phải liên hệ mà ngẫm nghĩ về cuộc đời. Ngẫm nghĩ về tự do và mất tự do, về tâm trạng và nỗi niềm, về cái khốn khổ và cay đắng của người mất tự do, ngẫm nghĩ về kiếp người và mỗi con người, ngẫm nghĩ về sự thật thà và giả dối, ngẫm nghĩ về tình yêu, tình bạn với những nét đẹp thật sâu xa mà cũng lộng lẫy. Rồi từ đó ta có thể nghĩ nhiều về xã hội, về đất nước và mong chờ, hy vọng vào một tương lai tốt đẹp: Cuộc sống và xã hội tiến bộ hơn, hoàn thiện hơn, tự do hơn.
Tóm lại đây đúng là một cuốn tiểu thuyết hiện thực lớn, xứng đáng là một sự kiện văn học của Việt Nam để mở đầu thế kỷ 21. Và cứ bình thường mà xét thì Bùi Ngọc Tấn xứng đáng là người tiếp bước Nguyễn Công Hoan, Vũ Trọng Phụng và Nam Cao.
*Hà Nội tháng 7 năm 2000*
Filed under:
[Trần Độ](https://buingoctan.wordpress.com/category/vi%e1%ba%bft-v%e1%bb%81-bui-ng%e1%bb%8dc-t%e1%ba%a5n/tr%e1%ba%a7n-d%e1%bb%99/) | Comments Off on Một cuốn tiểu thuyết hiện thực lớn


text:
Tôi yêu là một chàng trai,không phải một vị thánh.
The moment I turned back, i found that you were always there, for me.
mưa đi qua năm tháng, rửa trôi ánh sáng một cuộc đời...
XiaoByun.fearless
"Cánh đồng hoa xa mãi, trải rộng đến chân trời. Mênh mông hóa chơi vơi, sắc tím buồn lặng lẽ..."
梦想的彼岸，世界有我的一片天。- Phía bên kia mộng ước, thế giới còn đó một mảnh trời của tôi.
Nợ em hạ trắng. Nợ em thu vàng. Nợ em nồng nàn. Trả em dối gian.
CB ─── #id "You are Special"
"you're important and you exist for a reason."
Chưa bao giờ tôi ngừng yêu em...
You are my sunshine, my only sunshine.
我站在这人来人往的街道之上, 每一分钟都有很多人从我的身边匆匆走过, 迎面而来, 擦肩而过.我遇见了无数的陌生人, 唯独没有他.
Tháng 12 có nắng không anh?

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

X-ac: 1.dca _dca

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Connection: close

Server: nginx

Link: <http://wp.me/P3P7Tz-6y>; rel=shortlink

Vary: Cookie

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Trang chủ
Đăng nhập
0
Đăng tin
Danh mục
Ô tô, Xe tải
42.025
Xe máy, Xe đạp
6.339
Bất động sản
121.690
Đồ chơi, hàng độc lạ
2.198
Thiết bị nghe nhìn
7.883
Kỹ thuật số
6.607
Điện thoại, Sim số
6.928
Laptop, Macbook
4.791
Điện máy, Gia dụng
21.745
Thời trang, Làm đẹp
31.702
Quà tặng, lưu niệm
3.185
Đồ văn phòng
4.186
Ẩm thực, Thực phẩm
4.429
Xây dựng, Trang trí
13.761
Nông lâm, Ngư nghiệp
3.949
Dịch vụ
5.835
Sản xuất, Vât tư, Công nghiệp
42.883
+
Quảng cáo, Event, PR
2.414
In ấn quảng cáo
Thi công quảng cáo
Tổ chức sự kiện
Cho thuê thiết bị sự kiện
Cho thuê nhóm múa, MC, PG, PB
Quà tặng khuyến mãi
Quay phim, Chụp ảnh
Marketing, nghiên cứu thị trường
Thể thao, du lịch
1.958
Sức khỏe
5.642
Phong thủy, Thờ cúng
4.370
Vé máy bay
248
Tìm việc làm
1.230
Khoá học, Đào tạo
2.884
Liên kết hữu ích
› Tài khoản VIP
› Liên hệ Mua Bán Nhanh
› Giới thiệu MuaBanNhanh.com
› Góc báo chí
› Quy chế Mua Bán Nhanh
› Chính sách bảo mật
› Điều khoản sử dụng
› Mua bán an toàn
› Mạng Xã Hội Mua Bán Nhanh
Có
348.891
tin đăng mua bán và
143.851
thành viên
Happy New Year 2017
Mua bán nhanh
Quà tặng khuyến mãi
Bút gỗ 05 gỗ tự nhiên cao cấp khắc tên quà tặng ý nghĩa giá cực hot
Bút gỗ 05 gỗ tự nhiên cao cấp khắc tên quà tặng ý nghĩa giá cực hot Mới 100%, giá: Liên hệ, gọi: 0938 747 247, Quận 2 - Hồ Chí Minh, id-29e10700
Báo cáo vi phạm
Sale 2
Quà tặng khuyến mãi
Bút gỗ 05 gỗ tự nhiên cao cấp khắc tên quà tặng ý nghĩa giá cực hot
Liên hệ
4 tháng trước - 463 Nguyễn Thị Định, Phường Cát Lái, Quận 2, TP HCM
- Quận 2
- Hồ Chí Minh
828 Đã xem chi tiết
BÚT GỖ 05 - GỖ TỰ NHIÊN CAO CẤP - KHẮC TÊN HAY SLOGAN - QUÀ TẶNG Ý NGHĨA GIÁ CỰC HOT CHO KHÁCH LẺ LẪN SỐ LƯỢNG LỚN
Tặng bút cho một ai đó - chắc chắn đó sẽ là món quà tặng được sử dụng nhiều nhất, gắn bó nhất và ý nghĩa đối với người được tặng, bởi vì họ có thể sử dụng nó một cách thường xuyên.
Bút gỗ là một trong những loại bút được nhiều khách hàng lực chọn làm quà tặng cho bạn bè, người than hay đối tác của họ. Bởi bút gỗ trong rất sang trọng, lạ mắt và nó còn có thể khắc tên hay thông điệp mà quý khách hàng muốn truyền tải đến người nhận.
Bút gỗ 05 - được làm từ chất liệu gỗ tự nhiên cao cấp và bền bỉ, với thiết kế dạng đậy nắp ( mực nước ) và các chi tiết đơn giản tạo nên sự sang trọng mộc mạc như bản chất vốn có của gỗ.
Bên trong là ruột bút chứa ngòi mực nước 0.5 mm chuyên dụng, mực viết êm tạo cảm giác nhẹ nhàng và thoải mái khi viết. Vỏ ngoài gỗ được khắc laser trên thiết bị hiện đại và tân tiến giúp cho cây bút gỗ của bạn mang tên người nhận đẹp hơn bao giờ hết.
Ngoài ra chúng tôi còn chuyên cung cấp số lượng lớn với giá vô cùng tốt và thời gian làm hàng cực kì nhanh chóng. Hỗ trợ thiết kế cho đến khi khách hàng cảm thấy hài lòng nhất. Ship hàng tận nơi trên toàn quốc. Freeship nội thành TP.HCM
Để được tư vấn đặt hàng và có giá tốt nhất quý khách vui lòng liên hệ theo thông tin sau :
Email : sale2@qua247.com
Tel : 0938 747 247 ( zalo/viber )
Skype : sale2.qua247
Thích
Trả giá
0938 747 247
Xem số điện thoại
Mua bán nhanh
Quà tặng khuyến mãi
Bút gỗ 05 gỗ tự nhiên cao cấp khắc tên quà tặng ý nghĩa giá cực hot
Tin đăng cùng chuyên mục
Báo cáo vi phạm
Pha Nguyễn
Quà tặng khuyến mãi
VOucher giảm giá trang sức 3000000
800.000
VND
700.000
VND
1 tuần trước
- Quận Đống Đa
- Hà Nội
330 Lượt xem chi tiết
Mình còn thừa 1 voucher giảm giá 3.000.000 VNĐ tại Trang sức vàng bạc CỬU LONG Hiện voucher có hạn đến 30/1/2017. Cần nhượng gấp cho bạn nào có nhu cầu. Lh .0989892608k. Cảm ơn !
Thích
Trả giá
Bình luận
0989 892 608
Xem số điện thoại
Báo cáo vi phạm
Sanxuatwobbler@gmail.Com - CÔNG TY TNHH SẢN XUẤT SỨC TRẺ VIỆT
VIP 1
Quà tặng khuyến mãi
Sản xuất hộp khăn giấy, khăn giấy lụa
Liên hệ
1 tuần trước
- Quận Bình Thạnh
- Hồ Chí Minh
2.034 Lượt xem chi tiết
+ 3
Bạn muốn quảng bá thương hiệu một cách rộng khắp với độ phủ rộng? Bạn đang băn khoăn không biết làm quà tặng già để thay lời cảm ơn gửi đến khách hàng, đối tác...?
Khăn giấy hộp để bàn sẽ giúp bạn thể hiện đầy đủ nhất thông điệp bạn muốn nhắn gửi. Hàng trăm thương hiệu đã được chúng tôi chắp cánh, truyền tải thông điệp đến công chúng như: Honda, Yamaha, Dược OPV, Dược Hasan, Dược Việt Đức, K+,….
- Cty Sức Trẻ Việt (STV) có thể thể cung cấp thực hiện trọn gói công việc từ thiết kế, in ấn, đóng gói với yêu cầu về màu sắc, chất liệu, in mẫu, duyệt mẫu nhanh và hoàn toàn miễn phí.
- Nếu bạn muốn tự thực hiện công đoạn in ấn và đóng gói hoặc bạn muốn làm quà tặng bằng hộp gỗ, da, nỉ... thì chúng tôi có thể cung cấp cho bạn với ruột giấy không với giá cực kỳ ưu đãi.
- 100% nguyên liệu nhập khẩu từ Indonesia, đảm bảo giấy trắng, mềm, mịn, dai, không bụi, không hóa chất trắng độc hại
- Giao hàng nhanh chóng trong vòng 05 ngày làm việc.
Liên hệ:
CÔNG TY TNHH SX SỨC TRẺ VIỆT
ĐC: 50F/1 Phú Mỹ, P.22, Q. Bình Thạnh
Thích
Trả giá
Bình luận
0938 359 869
Xem số điện thoại
Báo cáo vi phạm
Shop Hoàng Anh - Shop Hoàng Anh
Quà tặng khuyến mãi
Shop Hoàng Anh tưng bừng khuyến mãi
150.000
VND
4 tuần trước
- Quận Hà Đông
- Hà Nội
2.248 Lượt xem chi tiết
Lời đầu tiên,Shop Hoàng Anh gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất tới quý khách hàng, quý đối tác đã đồng hành, hợp tác cũng như ủng hộ shop Hoàng Anh trong thời gian qua.Xin gửi lời chúc sức khỏe và thành công nhất tới tất cả khách hàng,chúc một năm vạn sự như ý.
Sự yên mến và niềm tin của khách hàng quý đối tác là niềm tự hào và thành công lớn của shop Hoàng Anh trong quá trình phát triển.Chúng tôi sẽ không ngừng mang đến cho khách hàng những sản phẩm chất lượng,đảm bảo và sự bảo hành chính hãng tại cửa hàng.Với mục tiêu phát triển thương hiệu đồng hồ chất lượng,giá cả hợp lý đem lại lợi ích cho người tiêu dùng,để đáp lại tấm chân tình này Shop Hoàng Anh sẽ không ngừng nâng cao nhập các mẫu sản phẩm nhiều hơn nữa giúp người tiêu dùng nhiều lựa chọn hơn thả ga mua sắm và có thể tặng cho bạn bè với giá trị tuyệt vời và đầy ý nghĩa.
Xin gửi lời cảm ơn chân thành !
Nhân ngày 20-11 xắp tới trương trình khuyễn mãi các sản phẩm đã chính thức được phát hành giảm giá.Thông tin truy cập:
Thích
Trả giá
Bình luận
0911 184 979
Xem số điện thoại
Báo cáo vi phạm
Hoanglananhvfa - Tòa nhà B10, Khu Đấu giá Vạn Phúc, Tố Hữu, Hà Nội
Quà tặng khuyến mãi
Bán quà tặng khách hàng, cung cấp bộ quà tặng khách hàng giá rẻ
Liên hệ
2 tháng trước
- Quận Hà Đông
- Hà Nội
1.537 Lượt xem chi tiết
Công ty Quà tặng Mỹ Nghệ Việt là công ty chuyên nghiệp trong lĩnh vực thiết kế quà tặng để bàn. chặn giấy để bàn, biểu trưng để bàn cao cấp....
- Sản phẩm được sản xuất trên vật liệu như: Đồng, Nhôm, Hợp kim, Sắt, gỗ mỹ nghệ, nhựa...
- Với công nghệ, máy móc hiện đại, chúng tôi chắc chắn sẽ đáp ứng mọi yêu cầu của Quý khách hàng.
- Tất cả các sản phẩm biển tên được sử dụng công nghệ mạ điện tiên tiến nhất hiện nay với các mầu mạ như: Vàng, Bạc, Đồng, Nikel... Sản phẩm của chúng tôi được bảo hành vĩnh viễn về mầu sắc.
- Ngoài ra công ty chúng tôi nhận thiết kế, sản xuất theo yêu cầu của Quý khách hàng.
Quà tặng Mỹ nghệ Việt:
- Miễn phí thiết kế theo yêu cầu của Quý khách hàng
- Miễn phí giao hàng trên toàn quốc
- Bảo hành sản phẩm vĩnh viễn.
- Giá thành hợp lý nhất.
- Ngoài ra chúng tôi còn trưng bày hàng nghìn mẫu huy hiệu khác nhau tại công ty để khách hàng tham khảo.
Quý khách có nhu cầu xin vui lòng liên hệ theo địa chỉ sau:
CÔNG TY QUÀ TẶNG MỸ NGHỆ VIỆT
Người liên hệ: Lan Anh
Thích
Trả giá
Bình luận
0988686112
Xem số điện thoại
Báo cáo vi phạm
Phạm Ngọc Thái
Quà tặng khuyến mãi
Quà lưu niệm bằng mica, biểu trưng quà tặng bằng mica, gia công thiết kế mica theo yêu cầu
9.999
VND
2 tháng trước
- Quận Thanh Xuân
- Hà Nội
1.694 Lượt xem chi tiết
+ 4
Công ty cổ phần vật tư công nghiệp Ansytech Việt Nam, hoạt động trong lĩnh vực phân phối Sản Phẩm Tấm MICA - cho Hãng Chochen - Đài Loan, mica mitsubishi tại Miền Bắc. Đồng thời, Ansytech cũng là Nhà sản xuất - Thiết kế - Gia công tất cả các sản phẩm từ MICA như: Nội thất MICA, Giá /kệ trưng bày MICA, Hộp, Hòm Phiếu, Menu MICA,...phục vụ trong nước và xuất khẩu.
Đội ngũ nhân viên của Ansytech là những người đầy lòng nhiệt tình và có thái độ rất niềm nở trong cung cách phục vụ khách hàng. Tất cả các cán bộ nhân viên trong công ty Ansytech đều thấu hiểu được một điều đó là:
“Khách hàng mới là người quyết định tương lai, sự tồn tại và phát triển của Ansytech”
Vì vậy toàn thể nhân viên công ty Ansytech đều luôn tâm niệm và làm việc theo suy nghĩ:
“Hãy phục vụ khách hàng như chúng ta đang phục vụ cho chính bản thân chúng ta”
Công ty cổ phần vật tư công nghiệp Ansytech Việt Nam
Trụ sở: Số 276, Đường Khương Đình, Quận Thanh Xuân, Hà Nội
Nhân viên kinh doanh: Mr.Thái.
SĐT: .Email: phamngocthai19@gmail.com.
Thích
Trả giá
Bình luận
0976 245 187
Xem số điện thoại
Báo cáo vi phạm
Nguyễn Trọng Hải
Quà tặng khuyến mãi
Lịch biểu tết
650.000
VND
640.000
VND
2 tháng trước
- Quận 12
- Hồ Chí Minh
2.117 Lượt xem chi tiết
Kim Kê Tài Lộc
Chất liệu: Khung gỗ tự nhiên, Composite nổi mạ vàng, sắc nét, tinh tế
Giá: 650K (Giá gốc: 770K)
Kích thước: 41x69cm
Tặng_kèm: Block đại: 14,5×20,5cm
Bảo hành: 1 năm
Miễn phí vận chuyển trong nội thành HCM khi mua từ 2 bộ
Giao hàng toàn quốc
Thích
Trả giá
Bình luận
0938 195 983
Xem số điện thoại
Báo cáo vi phạm
Minh Mih
Quà tặng khuyến mãi
Ô dù gấp ngược - món quà tặng thông minh
Liên hệ
2 tháng trước
- Quận Thanh Xuân
- Hà Nội
2.108 Lượt xem chi tiết
Quà tặng 3A chuyên san xuat o du qua tang tai Ha Noi. Sản phẩm ô dù cầm tay, ô dù ngoài trời dùng trong chương trình khuyến mãi, quà tặng hội nghị, hội thảo hoặc các event của doanh nghiệp.
3A xin giới thiệu tới quý khách hàng mẫu ô gấp ngược thông minh. Một sản phẩm rất độc đáo và tiện lợi dành cho tất cả mọi người trong mùa mưa, đặc biệt là những người đi ô tô.
>> Xem chi tiết các mẫu ô dù quảng cáo tại đây: http://quatang3a.com/o-du-quang-cao
Ô dù gấp ngược với 4 đặc điểm nổi trội:
1. Không ướt khi đóng lại:
Chiếc dù C'brella mở từ bên trong ra ngoài, giống như một nụ cây nở hoa khi đóng lại mặt ngoài che mưa sẽ được giấu trong, còn mặt trong (khô ráo) sẽ trở thành mặt ngoài, vì vậy, ta có thể thoải mái cầm dù mà không sợ bị ướt, và nước mưa cũng sẽ không nhỏ giọt xuống sàn nhà như loại dù truyền thống.
2. Chắc chắn chịu được sức gió to:
Với cấu tạo hai nan hoa trong trường hợp dù bị gió thổi tốc ngược, chỉ cần nhấn nút khóa/mở, C'brella sẽ trở về hình dạng ban đầu.
[IMG]
3. Tránh va chạm ở nơi đông người:
Với thiết kế mở ngược độc đáo chiếc dù này sẽ mở cánh dù ở trên chót đỉnh, thay vì mở ngang trực tiếp sang hai bên như loại dù truyền thống
image
>>> Xem thêm chi tiết mẫu ô dù gấp ngược thông minh tại đây: https://goo.gl/LyrOO8
4. Thiết kế rảnh tay:
Tay dù được thiết kế kiểu C'handle giúp bạn rảnh tay để dùng cả 2 tay vào việc khác (sử dụng điện thoại, nhắn tin, lướt web, bồng em bé, bưng bê đồ cồng kềnh...) mà không lo dù rớt hoặc bay mất.
[IMG]
Sản phẩm ô dù được in logo hay thông điệp 1 cách nổi bật nhất. Nếu bạn cần báo giá cho số lượng lớn để làm quà tặng tết cho khách hàng. Hãy liên hệ ngay 0936 08 88 19 để được tư vấn và báo giá nhanh nhất.
Chúng tôi luôn nỗ lực hết mình để sản phẩm có thể mang lại niềm vui cho người được tặng và sự hài lòng cao nhất cho người mua.
Liên hệ lam qua tang quang cao tai Ha Noi theo địa chỉ dưới đây:
CÔNG TY TNHH ĐẦU TƯ VÀ THƯƠNG MẠI AAA VIỆT NAM
Địa chỉ: Phòng 302 số 256 Bà Triệu, Hai Bà Trưng, Hà Nội
Điện thoại: - Email: quatang3a@gmail.com
Thích
Trả giá
Bình luận
0902 019 889
Xem số điện thoại
Báo cáo vi phạm
Ha Le
Quà tặng khuyến mãi
Sản xuất sổ bìa da in logo|nơi cung cấp bán sổ bìa da|ở đâu làm sổ còng|||
Liên hệ
3 tháng trước
- Quận Bình Tân
- Hồ Chí Minh
2.762 Lượt xem chi tiết
+ 2
CTY PHÁT SANG
ĐC: 665/9A Tân Kỳ Tân Quý, P.Bình Hưng Hòa A, Q.Bình Tân
Mail: halebl169@gmail.com
Công ty xin gửi lời hỏi thăm sức khỏe và gửi lời chào trân trọng đến quý khách hàng.
CTY Phát Sang chuyên cung cấp các mặt hàng sổ tay chất liệu da, giả da từ trung bình đến cao cấp.
- Sổ còng
- Sổ da
- Sổ note
- Sổ tay
Cty chúng tôi còn làm thành phẩm một số sản phẩm trên chất liệu da, giả da như:
- Menu nhà hàng
- Bóp nam, bóp nữ,
- Folder
- ….
Quý cty có nhu cầu hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn và có được giá cả hợp lý.
Thích
Trả giá
Bình luận
0918733545
Xem số điện thoại
Xem tất cả Quà tặng khuyến mãi
Tổng quan Sale 2
5 sao / 1 đánh giá
189
Tin đăng
153.331
Lượt xem
Bình luận
0
Theo dõi
Thông tin về Sale 2
Sale 2
0938 747 247
463 Nguyễn Thị Định, Phường Cát Lái, Quận 2, TP HCM
Xem bản đồ
Website
https://0938747247.muabannhanh.com
Ngày tham gia
2015-10-09 10:34:21
Giá: Liên hệ, Bút gỗ 05 gỗ tự nhiên cao cấp khắc tên quà tặng ý nghĩa giá cực hot, , Cần bán/Dịch vụ chuyên mục Quà tặng khuyến mãi tại Hồ Chí Minh - 2016-09-12 11:30:57
Tin cùng người bán
Móc khóa mica in logo công ty bằng công nghệ in cực đẹp giá cạnh tranh nhất trên thị trường
Liên hệ
Sale 2
1.575 • Mới 100% • 3 tuần trước
Cơ sở chuyên sản xuất quạt nhựa giá rẻ nhất TP.HCM
Liên hệ
Sale 2
1.801 • Mới 100% • 4 tuần trước
Móc khóa kim loại khắc logo cao cấp và sang trọng giá cạnh tranh nhất
Liên hệ
Sale 2
1.732 • Mới 100% • 4 tuần trước
Qua247 chuyên cung cấp hộp namecard khắc logo công ty giá tốt nhất thị trường
Liên hệ
Sale 2
1.799 • Mới 100% • 4 tuần trước
Xưởng sản xuất bút bi in logo với thời gian nhanh chóng và giá thành tốt nhất thị trường
Liên hệ
Sale 2
1.869 • Mới 100% • 1 tháng trước
Chọn gì làm quà tặng cuối năm dành cho khách hàng hay đối tác
Liên hệ
Sale 2
2.389 • Mới 100% • 1 tháng trước
Quà 247 chuyên cung cấp quà tặng doanh nghiệp giá cạnh tranh nhất trên thị trường
Liên hệ
Sale 2
2.570 • Mới 100% • 1 tháng trước
Tuyển Nhân Viên Kinh Doanh - Việc nhẹ lương cao - Môi trường làm việc sang trọng và lịch sự
Liên hệ
Sale 2
3.445 • Mới 100% • 1 tháng trước
MUABANNHANH.COM - MUA BÁN NHANH DỄ DÀNG - CỘNG ĐỒNG SỬ DỤNG ĐIỆN THOẠI THÔNG MINH.
Sale 2 , Bút gỗ 05 gỗ tự nhiên cao cấp khắc tên quà tặng ý nghĩa giá cực hot, Mới 100%
463 Nguyễn Thị Định, Phường Cát Lái, Quận 2, TP HCM - Quận 2 - Hồ Chí Minh - Bút gỗ 05 gỗ tự nhiên cao cấp khắc tên quà tặng ý nghĩa giá cực hot
Facebook
Google Plus
Youtube
Twitter
Email contact

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Vary: Accept-Encoding

Set-Cookie: SvID=w152; path=/

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Strict-Transport-Security: max-age=31536000; preload

Server: MuaBanNhanh


text:
Trang chủ
Đăng nhập
0
Đăng tin
Danh mục
+
Ô tô, Xe tải
42.025
Mua bán ô tô
Cho thuê ô tô
Phụ kiện, đồ chơi ô tô
Dịch vụ ô tô
Mua bán xe tải
Phụ kiện xe tải
Xe ben, Xe bồn, Xe trộn bê tông
Ô tô khác
Salon ôtô
+
Xe máy, Xe đạp
6.339
Mua bán xe máy
Cho thuê xe máy
Phụ kiện, đồ chơi xe máy
Dịch vụ xe máy
Xe máy khác
Mua bán, Dịch vụ xe đạp
+
Bất động sản
121.690
Mua bán nhà đất
Mua bán căn hộ
Sang nhượng, sang shop, sang quán
Cho thuê nhà đất
Dịch vụ nhà đất
Bất động sản khác
+
Đồ chơi, hàng độc lạ
2.198
Đồ chơi trẻ em
Máy chơi game
Hàng độc lạ
+
Thiết bị nghe nhìn
7.883
Thiết bị âm thanh, Loa, Tai nghe
Tivi, LCD
Đầu HD, TV Box, DVD
Nhạc cụ
Máy nghe nhạc, Máy ghi âm
Thiết bị nghe nhìn khác
Camera giám sát, Thiết bị an ninh
+
Kỹ thuật số
6.607
Máy tính, PC
Phụ kiện máy tính
Phụ kiện máy tính bảng
Máy ảnh, Máy quay phim
Máy tính bảng, Phablet
Thiết bị điều khiển, Thiết bị thông minh
Thiết bị kỹ thuật số khác
+
Điện thoại, Sim số
6.928
Mua bán điện thoại
Phụ kiện điện thoại
Sim số
+
Laptop, Macbook
4.791
Mua bán laptop
Mua bán Macbook
Phụ kiện Laptop, Macbook
+
Điện máy, Gia dụng
21.745
Máy lạnh, Tủ lạnh, Máy nước nóng
Đồ dùng gia đình
Máy giặt, Máy sấy, Máy hút bụi
Máy xay, ép sinh tố, Máy làm kem
Mẹ và bé
Lò vi sóng, lò nướng
Nồi cơm điện, Bếp điện, Bình đun nước
Đồ gia dụng khác
Thiết bị, dụng cụ nhà bếp
Bình lọc nước, thiết bị lọc, máy lọc nước
Chăn ra, Gối nệm
+
Thời trang, Làm đẹp
31.702
Thời trang nam
Thời trang nữ
Thời trang trẻ em
Thời trang công sở
May gia công, đồng phục
Thời trang thể thao
Đồng hồ, Mắt kính
Balo, túi xách
Mỹ phẩm, Nước hoa
Giày, Dép
Trang sức, nữ trang, Kim cương
Spa, Hair salon, Beauty salon
Thời trang, Làm đẹp khác
+
Quà tặng, lưu niệm
3.185
Khung ảnh, album, photobook
Quà tặng
Hoa tươi
Quà lưu niệm
+
Đồ văn phòng
4.186
Đồ dùng văn phòng
Văn phòng phẩm
+
Ẩm thực, Thực phẩm
4.429
Thực phẩm đóng gói
Thức ăn nhanh
Đặc sản
Trái cây, sinh tố, kem, xôi chè
Cà phê, cơm văn phòng
Nhà hàng, Món ngon
Ẩm thực, Thực phẩm khác
+
Xây dựng, Trang trí
13.761
Thiết kế, xây dựng nhà xưởng
Thiết kế, xây dựng nhà ở
Nhà thép tiền chế, nhà container
Trang trí nội thất
Trang trí ngoại thất
An toàn, Bảo hộ lao động
Xây dựng khác
Đồ dùng trang trí khác
+
Nông lâm, Ngư nghiệp
3.949
Cá cảnh, Thủy sinh, Thú nuôi
Phân bón, thuốc trừ sâu
Cây giống, con giống
+
Dịch vụ
5.835
Thư giãn, Giải trí
In ảnh, chỉnh sửa phục hồi ảnh
Thông cáo, Bố cáo
Dịch vụ khách sạn, nhà hàng
Dịch thuật, Biên dịch, Phiên dịch
Tư vấn hướng dẫn
Thẩm mỹ, Y tế
Thiết kế web, phần mềm
Dịch vụ tổng đài, Tên miền, Máy chủ
Chuyển nhà, dọn văn phòng
Rút hầm cầu, thông cống
Diệt côn trùng, diệt mối
Dịch vụ sửa chữa
Dịch vụ khác
+
Sản xuất, Vât tư, Công nghiệp
42.883
Thiết bị công nghiệp, sản xuất
Máy In Kỹ Thuật Số
Thiết bị quảng cáo
Thiết bị ngành ảnh studio
Vật tư ngành in
Vật tư ngành ảnh
Vật tư quảng cáo
Máy công cụ, dụng cụ
Vật liệu xây dựng
Vật tư, vật liệu công nghiệp
Nguyên phụ liệu sản xuất
Hóa chất
Công nghiệp
+
Quảng cáo, Event, PR
2.414
In ấn quảng cáo
Thi công quảng cáo
Tổ chức sự kiện
Cho thuê thiết bị sự kiện
Cho thuê nhóm múa, MC, PG, PB
Quà tặng khuyến mãi
Quay phim, Chụp ảnh
Marketing, nghiên cứu thị trường
+
Thể thao, du lịch
1.958
Tour du lịch trong nước
Tour du lịch nước ngoài
Đồ dùng, dụng cụ du lịch
Thể thao, dã ngoại
+
Sức khỏe
5.642
Thực phẩm chức năng
Tinh dầu, máy xông
Máy tập thể dục
Máy massage, kiểm tra sức khỏe
+
Phong thủy, Thờ cúng
4.370
Vật phẩm Phong thủy
Dịch vụ Phong thủy, Thờ cúng
Bàn thờ, tranh, tượng
+
Vé máy bay
248
Vé máy bay nội địa
Vé máy bay quốc tế
+
Tìm việc làm
1.230
Nhân viên kinh doanh
Việc làm bán hàng
Lao động phổ thông
Việc làm bảo vệ, Vệ sĩ, An ninh
Giúp việc gia đình
Công việc thời vụ, Cộng tác viên
Việc làm bán thời gian
Việc làm tài xế, Lái xe, Giao nhận
Nhân viên văn phòng
Việc làm nhà hàng, Khách sạn, Du lịch
Việc làm chăm sóc khách hàng
Việc làm kế toán
Việc làm IT, công nghệ thông tin
Quản lý điều hành
Việc làm, Tuyển dụng nhanh khác
+
Khoá học, Đào tạo
2.884
Sách
Đào tạo kế toán, Dịch vụ kế toán
Gia sư, dạy nghề
Kỹ năng
Đồ họa, Kiến trúc, Xây dựng
Đào tạo công nghệ thông tin
Đào tạo ngoại ngữ
Quản trị, Nhân sự
Sales, Marketing, PR
Nghề phổ thông
Ngành khác
Liên kết hữu ích
› Tài khoản VIP
› Liên hệ Mua Bán Nhanh
› Giới thiệu MuaBanNhanh.com
› Góc báo chí
› Quy chế Mua Bán Nhanh
› Chính sách bảo mật
› Điều khoản sử dụng
› Mua bán an toàn
› Mạng Xã Hội Mua Bán Nhanh
Có
348.878
tin đăng mua bán và
143.850
thành viên
Happy New Year 2017
Mua bán nhanh
Bạch Thông, Bắc Cạn
Bạch Thông, Bắc Cạn ( 0 )
Bạch Thông, Bắc Cạn, Đăng Mua Bán Nhanh ở Bạch Thông, Bắc Cạn
Mua Bán Nhanh tại Bạch Thông, Bắc Cạn, MuaBanNhanh.com Bạch Thông, Bắc Cạn, Đăng tin mua bán nhanh miễn phí tại Bạch Thông, Bắc Cạn
Toàn quốc
Toàn quốc
Hồ Chí Minh
Hà Nội
An Giang
Bạc Liêu
Bà Rịa-Vũng Tàu
Bắc Cạn
Bắc Giang
Bắc Ninh
Bến Tre
Bình Dương
Bình Định
Bình Phước
Bình Thuận
Cao Bằng
Cà Mau
Cần Thơ
Đà Nẵng
Đắk Lắk
Đắk Nông
Điện Biên
Đồng Nai
Đồng Tháp
Gia Lai
Hà Giang
Hà Nam
Hà Tây
Hà Tĩnh
Hải Dương
Hải Phòng
Hậu Giang
Hòa Bình
Hưng Yên
Khánh Hòa
Kiên Giang
Kon Tum
Lai Châu
Lạng Sơn
Lào Cai
Lâm Đồng
Long An
Nam Định
Nghệ An
Ninh Bình
Ninh Thuận
Phú Thọ
Phú Yên
Quảng Bình
Quảng Nam
Quảng Ngãi
Quảng Ninh
Quảng Trị
Sóc Trăng
Sơn La
Tây Ninh
Thái Bình
Thái Nguyên
Thanh Hóa
Thừa Thiên-Huế
Tiền Giang
Trà Vinh
Tuyên Quang
Vĩnh Long
Vĩnh Phúc
Yên Bái
Tình trạng
Tất cả
Mới 100%
Đã qua sử dụng
Hàng sang tay (Like New 99%)
Chuyên mục
Danh mục/Chuyên mục
Ô tô, Xe tải (42.021)
Xe máy, Xe đạp (6.338)
Bất động sản (121.690)
Đồ chơi, hàng độc lạ (2.198)
Thiết bị nghe nhìn (7.881)
Kỹ thuật số (6.607)
Điện thoại, Sim số (6.927)
Laptop, Macbook (4.791)
Điện máy, Gia dụng (21.744)
Thời trang, Làm đẹp (31.699)
Quà tặng, lưu niệm (3.185)
Đồ văn phòng (4.186)
Ẩm thực, Thực phẩm (4.429)
Xây dựng, Trang trí (13.762)
Nông lâm, Ngư nghiệp (3.949)
Dịch vụ (5.835)
Sản xuất, Vât tư, Công nghiệp (42.879)
Quảng cáo, Event, PR (2.414)
Thể thao, du lịch (1.958)
Sức khỏe (5.642)
Phong thủy, Thờ cúng (4.370)
Vé máy bay (248)
Tìm việc làm (1.230)
Khoá học, Đào tạo (2.884)
Loại tin
Tất cả
Cần bán/Dịch vụ
Thu mua/Cần tìm
Sắp xếp, hiển thị tin
Tất cả
Tin Mới nhất
Giá thấp nhất
Giá cao nhất
Theo người bán
Đặt lại bộ lọc
Tin mới đăng
MUABANNHANH.COM - MUA BÁN NHANH DỄ DÀNG - CỘNG ĐỒNG SỬ DỤNG ĐIỆN THOẠI THÔNG MINH.
Facebook
Google Plus
Youtube
Twitter
Email contact

Set-Cookie: SvID=w151; path=/


text:
Đặt phòng trực tuyến, hoặc gọi
Hà Nội: (04) 7109 9999
- (04) 7309 9899
Hồ Chí Minh: (08) 7309 9899
- (08) 7109 9998
T2 - CN: 08:00 - 23:00
Bạn không có thông báo nào
25/02/2015
2140
Xem thêm
08/01/2015
2423
29/10/2014
2076
Đăng ký email để nhận khuyến mãi lên đến 70%
Công ty TNHH Mytour Việt Nam
Số ĐKKD: 0105983269 cấp ngày 30/08/2012
Văn phòng Hà Nội: Tầng 4, tòa nhà GP Invest, 170 Đê La Thành, Đống Đa
Văn phòng HCM: Tầng 5, Tòa Nhà HDTC, Số 36 Bùi Thị Xuân, Q.1
GIẢM NGAY 15%
Cho mọi đơn phòng đặt qua ứng dụng Mytour.vn
Xem ngay >>>

Connection: Close

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)


text:
English العربية Беларуская Bosanski 简体中文 正體中文 Česky Dansk Nederlands Eesti Suomi Français Galego ქართული Deutsch Ελληνικά Magyar Bahasa Indonesia Italiano 日本語 한국어 كوردي Kurdî Македонски मराठी Norsk bokmål Norsk nynorsk فارسی Português Português do Brasil Română Српски සිංහල Slovensky Español Español Internacional ไทย Türkçe Українська Tiếng Việt
PhET_VN
Hoàng Nguyên
Sài Gòn, Việt Nam.
Hoàng Nguyên
Sài Gòn, Việt Nam.

markdown:
[English](/en/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [العربية](/ar_SA/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Беларуская](/be/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Bosanski](/bs/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [简体中文](/zh_CN/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [正體中文](/zh_TW/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Česky](/cs/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Dansk](/da/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Nederlands](/nl/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Eesti](/et/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Suomi](/fi/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Français](/fr/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Galego](/gl/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [ქართული](/ka/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Deutsch](/de/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Ελληνικά](/el/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Magyar](/hu/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Bahasa Indonesia](/in/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Italiano](/it/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [日本語](/ja/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [한국어](/ko/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [كوردي](/ku/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Kurdî](/ku_TR/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Македонски](/mk/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [मराठी](/mr/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Norsk bokmål](/nb/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Norsk nynorsk](/nn/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [فارسی](/fa/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Português](/pt/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Português do Brasil](/pt_BR/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Română](/ro/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Српски](/sr/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [සිංහල](/si/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Slovensky](/sk/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Español](/es/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Español Internacional](/es_PE/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [ไทย](/th/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Türkçe](/tr/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Українська](/uk/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462) [Tiếng Việt](/vi/sign-in?dest=%2Fen%2Fcontributions%2Fview%2F3462)
PhET_VN
Hoàng Nguyên
Sài Gòn, Việt Nam.
Hoàng Nguyên
Sài Gòn, Việt Nam.

Server: Apache/2.4.6 (Red Hat Enterprise Linux)

Content-Language: vi

Via: 1.1 varnish-v4

Cache-Control: no-cache

Set-Cookie: JSESSIONID=CCB8F6E5352E259032CEB0CEBBB87DB2; Path=/; Secure; HttpOnly


text:
Không có ai là vô dụng trong thế giới này khi làm nhẹ bớt đi gánh nặng của người khác. (No one is useless in this world who lightens the burdens of another. )Charles Dickens
Thành công không được quyết định bởi sự thông minh tài giỏi, mà chính là ở khả năng vượt qua chướng ngại.Sưu tầm
Trong cuộc sống, điều quan trọng không phải bạn đang ở hoàn cảnh nào mà là bạn đang hướng đến mục đích gì. (The great thing in this world is not so much where you stand as in what direction you are moving. )Oliver Wendell Holmes
Không thể dùng vũ lực để duy trì hòa bình, chỉ có thể đạt đến hòa bình bằng vào sự hiểu biết. (Peace cannot be kept by force; it can only be achieved by understanding.)Albert Einstein
Người tốt không cần đến luật pháp để buộc họ làm điều tốt, nhưng kẻ xấu thì luôn muốn tìm cách né tránh pháp luật. (Good people do not need laws to tell them to act responsibly, while bad people will find a way around the laws.)Plato
Hãy nhớ rằng, có đôi khi im lặng là câu trả lời tốt nhất.Đức Đạt-lai Lạt-ma XIV
"Nó mắng tôi, đánh tôi, Nó thắng tôi, cướp tôi." Ai ôm hiềm hận ấy, hận thù không thể nguôi.Kinh Pháp cú (Kệ số 3)
Không trên trời, giữa biển, không lánh vào động núi, không chỗ nào trên đời, trốn được quả ác nghiệp.Kinh Pháp cú (Kệ số 127)
Mục đích chính của chúng ta trong cuộc đời này là giúp đỡ người khác. Và nếu bạn không thể giúp đỡ người khác thì ít nhất cũng đừng làm họ tổn thương. (Our prime purpose in this life is to help others. And if you can't help them, at least don't hurt them.)Đức Đạt-lai Lạt-ma XIV
Không nên nhìn lỗi người, người làm hay không làm.Nên nhìn tự chính mình, có làm hay không làm.Kinh Pháp cú (Kệ số 50)
Kẻ hung dữ hại người cũng như ngửa mặt lên trời mà phun nước bọt. Nước bọt ấy chẳng lên đến trời, lại rơi xuống chính mình.Kinh Bốn mươi hai chương
Trang chủ »» Danh mục »» Từ điển đa ngôn ngữ Hán Anh Việt Pháp »» Đang xem mục từ: playing-card »»
Hiện đang có tổng cộng 354.286 mục từ.
* danh từ
- quân bài; bài (để chơi)
Chọn từ điển để xem theo vần A, B, C...
Để giới hạn kết quả tìm kiếm chính xác hơn, quý vị có thể nhập 2 hoặc 3 chữ cái đầu vần. Ví dụ, để tìm những chữ như thiền, thiện... quý vị nên nhập thi thay vì t... sẽ cho một kết quả gần với yêu cầu của quý vị hơn.
Quý vị đang truy cập từ IP 54.205.153.63 và chưa ghi danh hoặc đăng nhập trên máy tính này. Nếu là thành viên, quý vị chỉ cần đăng nhập một lần duy nhất trên thiết bị truy cập, bằng email và mật khẩu đã chọn.
Chúng tôi khuyến khích việc ghi danh thành viên để thuận tiện trong việc chia sẻ thông tin, chia sẻ kinh nghiệm sống giữa các thành viên, đồng thời quý vị cũng sẽ nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật từ Ban Quản Trị trong quá trình sử dụng website này.
Việc ghi danh là hoàn toàn miễn phí và tự nguyện.
Ghi danh hoặc đăng nhập

markdown:
Không có ai là vô dụng trong thế giới này khi làm nhẹ bớt đi gánh nặng của người khác. (No one is useless in this world who lightens the burdens of another. )Charles Dickens
Thành công không được quyết định bởi sự thông minh tài giỏi, mà chính là ở khả năng vượt qua chướng ngại.Sưu tầm
Trong cuộc sống, điều quan trọng không phải bạn đang ở hoàn cảnh nào mà là bạn đang hướng đến mục đích gì. (The great thing in this world is not so much where you stand as in what direction you are moving. )Oliver Wendell Holmes
Không thể dùng vũ lực để duy trì hòa bình, chỉ có thể đạt đến hòa bình bằng vào sự hiểu biết. (Peace cannot be kept by force; it can only be achieved by understanding.)Albert Einstein
Người tốt không cần đến luật pháp để buộc họ làm điều tốt, nhưng kẻ xấu thì luôn muốn tìm cách né tránh pháp luật. (Good people do not need laws to tell them to act responsibly, while bad people will find a way around the laws.)Plato
Hãy nhớ rằng, có đôi khi im lặng là câu trả lời tốt nhất.Đức Đạt-lai Lạt-ma XIV
"Nó mắng tôi, đánh tôi, Nó thắng tôi, cướp tôi." Ai ôm hiềm hận ấy, hận thù không thể nguôi.Kinh Pháp cú (Kệ số 3)
Không trên trời, giữa biển, không lánh vào động núi, không chỗ nào trên đời, trốn được quả ác nghiệp.Kinh Pháp cú (Kệ số 127)
Mục đích chính của chúng ta trong cuộc đời này là giúp đỡ người khác. Và nếu bạn không thể giúp đỡ người khác thì ít nhất cũng đừng làm họ tổn thương. (Our prime purpose in this life is to help others. And if you can't help them, at least don't hurt them.)Đức Đạt-lai Lạt-ma XIV
Không nên nhìn lỗi người, người làm hay không làm.Nên nhìn tự chính mình, có làm hay không làm.Kinh Pháp cú (Kệ số 50)
Kẻ hung dữ hại người cũng như ngửa mặt lên trời mà phun nước bọt. Nước bọt ấy chẳng lên đến trời, lại rơi xuống chính mình.Kinh Bốn mươi hai chương
[Trang chủ](Home.html) »»
[Danh mục](danh-muc_thu-vien_tongquat_rong-mo-tam-hon.html) »»
[Từ điển đa ngôn ngữ Hán Anh Việt Pháp](tu-dien_da-ngon-ngu_none_rong-mo-tam-hon.html) »»
Đang xem mục từ: playing-card »»
**Hiện đang có tổng cộng
354.286 mục từ.
**
* danh từ
- quân bài; bài (để chơi)
Chọn từ điển để xem theo vần A, B, C...
Để giới hạn kết quả tìm kiếm chính xác hơn, quý vị có thể nhập 2 hoặc 3 chữ cái đầu vần. Ví dụ, để tìm những chữ như thiền, thiện... quý vị nên nhập
**thi** thay vì **t**... sẽ cho một kết quả gần với yêu cầu của quý vị hơn.
**Quý vị đang truy cập từ IP 54.205.153.63 và chưa ghi danh hoặc đăng nhập trên máy tính này. **Nếu là thành viên, quý vị chỉ cần đăng nhập một lần duy nhất trên thiết bị truy cập, bằng email và mật khẩu đã chọn.
Chúng tôi khuyến khích việc
**ghi danh thành viên **để thuận tiện trong việc chia sẻ thông tin, chia sẻ kinh nghiệm sống giữa các thành viên, đồng thời quý vị cũng sẽ nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật từ Ban Quản Trị trong quá trình sử dụng website này.
** Việc ghi danh là hoàn toàn miễn phí và tự nguyện**.
Ghi danh hoặc đăng nhập


text:
Sự hiểu biết là chưa đủ, chúng ta cần phải biết ứng dụng. Sự nhiệt tình là chưa đủ, chúng ta cần phải bắt tay vào việc. (Knowing is not enough; we must apply. Willing is not enough; we must do.)Johann Wolfgang von Goethe
Hạnh phúc chân thật là sự yên vui, thanh thản mà mỗi chúng ta có thể đạt đến bất chấp những khó khăn hay nghịch cảnh. Tủ sách Rộng Mở Tâm Hồn
Những khách hàng khó tính nhất là người dạy cho bạn nhiều điều nhất. (Your most unhappy customers are your greatest source of learning.)Bill Gates
Sự thành công thật đơn giản. Hãy thực hiện những điều đúng đắn theo phương cách đúng đắn và vào đúng thời điểm thích hợp. (Success is simple. Do what's right, the right way, at the right time.)Arnold H. Glasow
Thương yêu là phương thuốc diệu kỳ có thể giúp mỗi người chúng ta xoa dịu những nỗi đau của chính mình và mọi người quanh ta.Tủ sách Rộng Mở Tâm Hồn
Điều bất hạnh nhất đối với một con người không phải là khi không có trong tay tiền bạc, của cải, mà chính là khi cảm thấy mình không có ai để yêu thương.Tủ sách Rộng Mở Tâm Hồn
Chỉ có một hạnh phúc duy nhất trong cuộc đời này là yêu thương và được yêu thương. (There is only one happiness in this life, to love and be loved.)George Sand
Sự nguy hại của nóng giận còn hơn cả lửa dữ. Kinh Lời dạy cuối cùng
Ta sẽ có được sức mạnh của sự cám dỗ mà ta cưỡng lại được. (We gain the strength of the temptation we resist.)Ralph Waldo Emerson
Cơ học lượng tử cho biết rằng không một đối tượng quan sát nào không chịu ảnh hưởng bởi người quan sát. Từ góc độ khoa học, điều này hàm chứa một tri kiến lớn lao và có tác động mạnh mẽ. Nó có nghĩa là mỗi người luôn nhận thức một chân lý khác biệt, bởi mỗi người tự tạo ra những gì họ nhận thức. (Quantum physics tells us that nothing that is observed is unaffected by the observer. That statement, from science, holds an enormous and powerful insight. It means that everyone sees a different truth, because everyone is creating what they see.)Neale Donald Walsch
Mỗi ngày, hãy mang đến niềm vui cho ít nhất một người. Nếu không thể làm một điều tốt đẹp, hãy nói một lời tử tế. Nếu không nói được một lời tử tế, hãy nghĩ đến một việc tốt lành. (Try to make at least one person happy every day. If you cannot do a kind deed, speak a kind word. If you cannot speak a kind word, think a kind thought.)Lawrence G. Lovasik


text:
T4, 04/01/2017 - 08:52
CBGD : Lê Thanh Trọng
Khoa/ Bộ môn : CNPM
Môn học : Lập trình hướng đối tượng (IT002)
Lớp : IT002.H27
Phòng : C205
Thời gian :
- Tiết bắt đầu : 6
- Tiết kết thúc : 8
Thứ : 4 , ngày 04/01/2017
CBGD : Lê Thanh Trọng
Khoa/ Bộ môn : CNPM
Môn học : Lập trình hướng đối tượng (IT002)
Lớp : IT002.H27
Phòng : C205
Thời gian :
- Tiết bắt đầu : 6
- Tiết kết thúc : 8
Thứ : 4 , ngày 04/01/2017

markdown:
T4, 04/01/2017 - 08:52
CBGD :
**Lê Thanh Trọng**
Khoa/ Bộ môn :
**CNPM**
Môn học :
**Lập trình hướng đối tượng (IT002)**
Lớp :
**IT002.H27**
Phòng :
**C205**
Thời gian :
- Tiết bắt đầu :
**6**
- Tiết kết thúc :
**8**
Thứ :
**4 , ngày 04/01/2017**
CBGD :
**Lê Thanh Trọng**
Khoa/ Bộ môn :
**CNPM**
Môn học :
**Lập trình hướng đối tượng (IT002)**
Lớp :
**IT002.H27**
Phòng :
**C205**
Thời gian :
- Tiết bắt đầu :
**6**
- Tiết kết thúc :
**8**
Thứ :
**4 , ngày 04/01/2017**

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: no-cache, must-revalidate

X-Frame-Options: SAMEORIGIN


text:
Alsophis sanctonum
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Alsophis sanctonum là một loài rắn trong họ Rắn nước. Loài này được Barbour mô tả khoa học đầu tiên năm 1915.[2]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Breuil, M., Day, M. & Knapp, C. 2010. Alsophis sanctonum trong IUCN 2010. Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa. Phiên bản 2010.4. www.iucnredlist.org Tra cứu ngày ngày 12 tháng 12 năm 2011.
- ^ “Alsophis sanctonum”. The Reptile Database. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2013.
- Barbour, Thomas (1915). “Recent notes regarding West Indian reptiles and amphibians”. Proceedings of the Biological Society of Washington 28: 71–18.
- Cochran, Doris Mable (1938). “Reptiles and amphibians from the Lesser Antilles collected by Dr. S. T. Danforth”. Proceedings of the Biological Society of Washington 51: 147–155.
- Questel, K. (2011). “ALSOPHIS: Les Serpents des Petites Antilles”.
- Breuil, M. (2002). “Histoire naturelle des Amphibiens et des Reptiles terrestres de l’Archipel Guadeloupéen. Guadeloupe, Saint-Martin, Saint-Barthélemy”. Patrimoines Naturels 54: 339.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Phương tiện liên quan tới Alsophis sanctonum tại Wikimedia Commons

markdown:
*Alsophis sanctonum*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Alsophis sanctonum
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Sauropsida](/wiki/Sauropsida) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Squamata](/wiki/B%C3%B2_s%C3%A1t_c%C3%B3_v%E1%BA%A3y) [Phân bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99)( *subordo*) [Serpentes](/wiki/R%E1%BA%AFn) [Phân thứ bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_th%E1%BB%A9_b%E1%BB%99)( *infraordo*) [Alethinophidia](/wiki/Alethinophidia) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Colubridae](/wiki/H%E1%BB%8D_R%E1%BA%AFn_n%C6%B0%E1%BB%9Bc) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Alsophis](/w/index.php?title=Alsophis&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **A. sanctonum** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Alsophis sanctonum* [Barbour](/w/index.php?title=Thomas_Barbour&action=edit&redlink=1), [1915](/wiki/1915) ![ Alsophis sanctonum distribution.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/Alsophis_sanctonum_distribution.png/280px-Alsophis_sanctonum_distribution.png)
![ Alsophis sanctonum distribution.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/Alsophis_sanctonum_distribution.png/280px-Alsophis_sanctonum_distribution.png)
[Phân loài](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%C3%A0i) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Alsophis antillensis* * là một loài Alsophis sanctonum* [rắn](/wiki/R%E1%BA%AFn)trong [họ Rắn nước](/wiki/H%E1%BB%8D_R%E1%BA%AFn_n%C6%B0%E1%BB%9Bc). Loài này được Barbour mô tả khoa học đầu tiên năm 1915. [[2]](#cite_note-2)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Alsophis_sanctonum&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Alsophis_sanctonum&action=edit§ion=1)] **Breuil, M., Day, M. & Knapp, C. 2010.** [^](#cite_ref-1) [trong IUCN 2010.](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/176330) *Alsophis sanctonum* *. Phiên bản 2010.4.* [Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN) [www.iucnredlist.org](http://www.iucnredlist.org/)Tra cứu ngày ngày 12 tháng 12 năm 2011. [^](#cite_ref-2) [“](http://reptile-database.reptarium.cz/species?genus=Alsophis&species=sanctonum&search_param=%28%28search%3D%27Alsophis+sanctonum%27%29%29). The Reptile Database. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2013. *Alsophis sanctonum*”
- Barbour, Thomas (1915).
[“Recent notes regarding West Indian reptiles and amphibians”](http://biostor.org/reference/3876). *Proceedings of the Biological Society of Washington* **28**: 71–18.
- Cochran, Doris Mable (1938).
[“Reptiles and amphibians from the Lesser Antilles collected by Dr. S. T. Danforth”](http://biostor.org/reference/65665). *Proceedings of the Biological Society of Washington* **51**: 147–155.
- Questel, K. (2011).
[“ALSOPHIS: Les Serpents des Petites Antilles”](http://alsophis-antilles.blogspot.jp/2010/10/galerie-photos-les-serpents.html).
- Breuil, M. (2002). “Histoire naturelle des Amphibiens et des Reptiles terrestres de l’Archipel Guadeloupéen. Guadeloupe, Saint-Martin, Saint-Barthélemy”.
*Patrimoines Naturels* **54**: 339.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Alsophis_sanctonum&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Alsophis_sanctonum&action=edit§ion=2)]
Phương tiện liên quan tới
[Alsophis sanctonum](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Alsophis_sanctonum) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1067 miss, cp1065 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes