text:
Núi Koya
Núi Koya (kanji:高野山, romaji: Kōya-san, phiên âm Hán-Việt: Cao Dã Sơn) là một ngọn núi tại tỉnh Wakayama của Nhật Bản, phía Nam Osaka.
Nhà sư Không Hải Đại sư là người đầu tiên đến tu hành tại đây nên nơi đây thoạt đầu được biết đến như là trung tâm của Chân Ngôn Tông (shingon). Tọa lạc trên một thung lũng cao 800 m giữa 8 đỉnh núi, mảnh đất ty viện này đã trở thành một thị trấn Koya với một trường đại học nghiên cứu và giảng dạy tôn giáo và 100 ngôi chùa, nhiều ngôi chùa có nơi ở cho những người hành hương. Núi Koya có những địa điểm nổi tiếng sau:
- Nghĩa trang Okunoin (Okunoin; 奥の院), lăng của Không Hải Đại sư, bao bọc bởi một nghĩa địa rộng lớn (rộng nhất Nhật Bản).
- Đàn Thượng Già Lam (Danjōgaran; 壇上伽藍)
- Kim Cương Phong Tự (Kongōbu-ji; 金剛峰寺), trung tâm của Chân ngôn tông
Trước đây gười ta có thể đến núi bằng Xe lửa điện Nankai từ Ga xe lửa Namba đến Ga xe lửa Gokurakubashi tại chân núi. Một xe cáp đưa du khách lên đỉnh núi trong 5 phút từ Gokurakubashi. Cả chuyến đi mất 1,5 giờ bằng tàu tốc hành và 2 giờ bằng tàu thường.
Năm 2004, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc (UNESCO) công nhận Núi Koya, cùng với hai địa điểm khác ở bán đảo Kii là di sản thế giới.

markdown:
# Núi Koya
**Núi Koya** ( [kanji](/wiki/Kanji):高野山, [romaji](/wiki/R%C5%8Dmaji): Kōya-san, [phiên âm Hán-Việt](/wiki/Phi%C3%AAn_%C3%A2m_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t): Cao Dã Sơn) là một [ngọn núi](/wiki/N%C3%BAi) tại [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)) [Wakayama](/wiki/Wakayama) của [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), [phía Nam](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_Nam) [Osaka](/wiki/%C5%8Csaka).
Nhà sư
[Không Hải Đại sư](/wiki/Kh%C3%B4ng_H%E1%BA%A3i) là người đầu tiên đến tu hành tại đây nên nơi đây thoạt đầu được biết đến như là trung tâm của [Chân Ngôn Tông](/wiki/Ch%C3%A2n_Ng%C3%B4n_T%C3%B4ng) ( *shingon*). Tọa lạc trên một thung lũng cao 800 m giữa 8 đỉnh núi, mảnh đất ty viện này đã trở thành một thị trấn [Koya](/w/index.php?title=Koya&action=edit&redlink=1) với một trường đại học nghiên cứu và giảng dạy tôn giáo và 100 ngôi chùa, nhiều ngôi chùa có nơi ở cho những người hành hương. Núi Koya có những địa điểm nổi tiếng sau:
- Nghĩa trang Okunoin (
*Okunoin*; 奥の院), lăng của [Không Hải Đại sư](/wiki/Kh%C3%B4ng_H%E1%BA%A3i), bao bọc bởi một nghĩa địa rộng lớn (rộng nhất Nhật Bản).
- Đàn Thượng Già Lam (
*Danjōgaran*; 壇上伽藍)
- Kim Cương Phong Tự (
*Kongōbu-ji*; 金剛峰寺), trung tâm của Chân ngôn tông
Trước đây gười ta có thể đến núi bằng
[Xe lửa điện Nankai](/w/index.php?title=Xe_l%E1%BB%ADa_%C4%91i%E1%BB%87n_Nankai&action=edit&redlink=1) từ [Ga xe lửa Namba](/w/index.php?title=Ga_xe_l%E1%BB%ADa_Namba&action=edit&redlink=1) đến [Ga xe lửa Gokurakubashi](/w/index.php?title=Ga_xe_l%E1%BB%ADa_Gokurakubashi&action=edit&redlink=1) tại chân núi. Một xe cáp đưa du khách lên đỉnh núi trong 5 phút từ Gokurakubashi. Cả chuyến đi mất 1,5 giờ bằng tàu tốc hành và 2 giờ bằng tàu thường.
Năm
[2004](/wiki/2004), [Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c,_Khoa_h%E1%BB%8Dc_v%C3%A0_V%C4%83n_h%C3%B3a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) ( [UNESCO](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c,_Khoa_h%E1%BB%8Dc_v%C3%A0_V%C4%83n_h%C3%B3a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c)) công nhận Núi Koya, cùng với hai địa điểm khác ở [bán đảo Kii](/wiki/Th%C3%A1nh_%C4%91%E1%BB%8Ba_v%C3%A0_%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng_h%C3%A0nh_h%C6%B0%C6%A1ng_v%C3%B9ng_n%C3%BAi_Kii) là [di sản thế giới](/wiki/Di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi).
## Một số hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=N%C3%BAi_Koya&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=N%C3%BAi_Koya&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=N%C3%BAi_Koya&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=N%C3%BAi_Koya&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=N%C3%BAi_Koya&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=N%C3%BAi_Koya&action=edit§ion=3)] [Wikitravel: Mount Koya](http://wikitravel.org/en/article/Mount_Koya) [Sacred Sites and Pilgrimage Routes in the Kii Mountain Range (UNESCO)](http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=1142) [Farstrider.net Photos and Travel Information](http://farstrider.net/Japan/Koyasan/index.htm) [Koya-san's Ancient Cemetery: photo gallery at FudoMouth.net](http://www.fudomouth.net/getitimage/ap_koyasan.htm)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1068 miss, cp1066 miss


text:
Phương Lạp
Phương Lạp Trung văn giản thể: 方腊; Trung văn phồn thể: 方臘; bính âm: Fāng Là (?-1121) là lãnh tụ cuộc khởi nghĩa nông dân cuối thời Bắc Tống trong lịch sử Trung Quốc.
Mục lục
Khởi binh[sửa | sửa mã nguồn]
Phương Lạp là người thôn Yết người huyện Hấp, tỉnh An Huy, có thuyết cho là ở Thanh Khê, Mục Châu (nay là Thuần An, Hàng Châu, Chiết Giang).
Phương Lạp xuất thân nghèo khổ, tính tình hảo sảng, rất được lòng người, lại có tài tổ chức. Cuối thời Bắc Tống, nhân dân bị bóc lột nặng nề, đời sống khổ cực[1]. Hoạn quan Đồng Quán lấy lòng Tống Huy Tông thích cây cỏ lạ, đá quý, sai Chu Miễn đi cướp bóc nhân dân Giang Nam cống nộp và chuyên chở hoa thạch cương cho vua, khiến nhân dân căm giận[2].
Phương Lạp nhân sự oán thán của dân chúng trong vùng bèn bí mật tập hợp những người không nghề nghiệp lại thành lực lượng riêng để chống lại triều đình. Lực lượng tập hợp bên cạnh Phương Lạp ngày càng lớn mạnh. Ông lợi dụng việc truyền bá Mani giáo (Minh giáo) để kêu gọi đa số nông dân nghèo khổ trong vùng nổi dậy khởi nghĩa.
Tháng 10 năm 1120 ở động Bang Nguyên, huyện Thanh Khê (nay là huyện Thuần An,tỉnh Chiết Giang), Phương Lạp cùng các thủ hạ nổi dậy chống nhà Bắc Tống. Ông lấy hiệu là Thánh công, lập ra triều đình riêng, đặt niên hiệu là Vĩnh Lạc, đặt ra các bậc quan lại, tướng soái, lấy màu khăn đội đầu để phân biệt. Từ khăn màu đỏ trở lên chia làm 6 bậc.
Phát triển[sửa | sửa mã nguồn]
Trong quân Phương Lạp không dùng cung tên, giáo mác, không mặc áo giáp, chỉ dùng quỷ thần huyền bí để khiến mọi người tin theo. Miền nam nhà Bắc Tống trải qua hòa bình nhiều năm, thấy chiến sự đều sợ hãi nghe lệnh đi theo Phương Lạp đến hàng vạn người[3].
Quân Phương Lạp đông đảo khá mạnh, tiến ra đánh chiếm Tức Khanh, giết chết tướng Quan Sát Đạo. Tháng 11 năm 1120, Phương Lạp vây hãm Thanh Khê, tới tháng 12 thì vây hãm Mục châu và Hàn châu. Không lâu sau Phương Lạp lại tiến về phía nam vây hãm Hoành châu, giết chết quận thú là Bành Nhữ Phương.
Thắng lợi ở Hoành châu, Phương Lạp tiến lên phía bắc đánh chiếm các huyện Tân Thành, Đồng Lô, Phú Dương, tiếp cận Hàng châu. Quận thú nhà Tống sợ hãi bỏ thành chạy[4].Ngày 29 tháng 12 Phương Lạp đánh chiếm Hàng châu, giết chết Chế trí sứ Trần Kiến và Kiêm phỏng sứ Triệu Ước, phóng hỏa thiêu cháy thành trong 6 ngày.
Trong lúc Phương Lạp liên tiếp giành thắng lợi thì trong triều, Vương Phụ giấu tin tức ngoài mặt trận không báo cáo lên khiến Phương Lạp ngày càng mạnh. Ở vùng Lan Khê, Linh Sơn, Phương Lạp được sự hưởng ứng của Ngô Bang ở huyện Phán, Lã Sư Nhương ở Tiên Cư, Trần Thập Tú ở núi Phương Nham, Thạch Sinh ở Tô châu, Lục Hành Nhi ở Quy An. Trong vùng ngày càng nhiều người quy tụ về Phương Lạp.
Phương Lạp đã thành lập chính quyền nông dân tại 6 châu 52 huyện thuộc 4 tỉnh Giang Tô, Chiết Giang, An Huy và Giang Tây, có ảnh hưởng rất rộng thời bấy giờ. Tục tư trị thông giám chép về khởi nghĩa Phương Lạp: "Phàm phá lục châu, ngũ thập nghị huyện, tường bình dân nhị bách vạn" (Đánh phá 6 châu 52 huyện, giết hại hai trăm vạn dân thường).
Thất bại[sửa | sửa mã nguồn]
Lực lượng Phương Lạp phát triển rầm rộ cuối cùng khiến Tống Huy Tông hay biết và rất lo lắng. Phó vận sứ Trần Đình Bá đề nghị điều binh lính kinh kỳ và quân cung nỏ thiện xạ đi trấn áp.
Tống Huy Tông vội hạ lệnh bãi bỏ việc tìm hoa thạch cương để bớt sự bất bình của dân chúng[5], rồi cử hoạn quan Đồng Quán làm Tuyên phù sứ Giang, Triết, Hoài Nam, lãnh trách nhiệm tổng chỉ huy cùng Đàm Trinh cầm 15 vạn cấm quân cùng quân từ các vùng Tần, Tấn, Phiên, Hán đi đánh Phương Lạp[6][7].Quân Tống vượt Trường Giang, chia binh giữ Kim Lăng, Trấn Giang, rồi chia làm 2 đạo, một sang Đông tăng viện cho Tú Châu, một sang phía Tây tiếp viện cho Hấp Châu.
Tháng giêng năm 1121, Phương Lạp lệnh cho Phương Thất Phật mang 6 vạn quân đến đánh Tú châu. Vương Tử Vũ giữ thành cố thủ, Phương Thất Phật không đánh được. Không lâu sau viện binh của Đồng Quán kéo đến, trong ngoài cùng giáp công đánh Phương Thất Phật thua to, bị giết 9000 người. Phương Lạp rút về cố thủ ở Hàng châu.
Tháng 2 năm 1121, quân Đồng Quán kéo đến bờ sông Thanh Hà, hai cánh quân áp sát lại giáp công. Phương Lạp thua to, thiêu hủy cả quan phù, kho tàng và bỏ chạy trong đêm đó[4].
Tháng 4 năm 1121, Phương Lạp thua trận cuối cùng, 7 vạn quân bị giết. Quân Tống đánh đến động Bang Nguyên, bắt sống Phương Lạp cùng vợ, 2 con trai và các thuộc hạ do Phương Phì đứng đầu gồm 52 người.
Đến ngày 24 tháng 8 năm 1121, ông cùng các tướng lĩnh đều bị xử tử. Phương Lạp trước sau xưng hiệu được 7 tháng, không rõ bao nhiêu tuổi.
Dù Phương Lạp chết nhưng các thủ hạ vẫn tiếp tục chống lại triều đình khiến các tướng nhà Tống phải đánh dẹp mãi tới tháng 3 năm 1122 mới hoàn thành. Sau khi lực lượng Phương Lạp bị dẹp, Tống Huy Tông lại phát lệnh bắt dân tìm nộp hoa thạch cương như trước[8].
Ảnh hưởng[sửa | sửa mã nguồn]
Mặc dù khởi nghĩa Phương Lạp thất bại, nhưng nhân dân một số địa phương thuộc huyện Hấp và Thuần An vẫn kính trọng vị lãnh tụ của cuộc khởi nghĩa nông dân. Tên của Phương Lạp được đặt cho một số địa danh, đến nay một số địa phương còn có động Phương Lạp, trại Phương Lạp.
Trong văn học[sửa | sửa mã nguồn]
Phương Lạp được nhắc đến trong tiểu thuyết Hậu Thủy hử của Thi Nại Am và La Quán Trung. Trong những hồi cuối cùng của tác phẩm, sau khi nhận chiêu an của triều đình, Tống Giang đã đi tiên phong đánh dẹp Phương Lạp. Lực lượng của Phương Lạp cũng chính là lực lượng đầu tiên gây tổn thất và là tổn thất nặng nề cho các anh hùng Lương Sơn Bạc. Nhiều anh hùng tên tuổi của Lương Sơn đã tử trận vì quân Phương Lạp như Tần Minh, Sử Tiến, Trương Thanh, Đổng Bình, Vương Anh, Hỗ Tam Nương, Nguyễn Tiểu Nhị, Nguyễn Tiểu Ngũ… Trong hơn 100 người ra trận[9] chỉ còn 27 người trở về. Cuối cùng, Phương Lạp bị Lỗ Trí Thâm bắt được trên đường chạy trốn và bị mang về kinh xử tử. Những chi tiết này hoàn toàn không có trong lịch sử do quân Phương Lạp không phải thất bại dưới tay quân Lương Sơn.
Tháng 1 năm 2005, nhà sách Tam Liên Thượng Hải đã xuất bản cuốn tiểu thuyết Phương Lạp và Tống Giang do Vương Nhất Lỗ biên soạn.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Tống sử, quyển 468
- Vương Xuân Du (1996), Kể chuyện các hoạn quan Trung Quốc, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
- Kỳ Ngạn Thần (2007), Người Trung Quốc và những hiểu lầm về lịch sử, Nhà xuất bản Công an nhân dân
- Đặng Huy Phúc (2001), Các hoàng đế Trung Hoa, Nhà xuất bản Hà Nội
- Tiêu Lê (2000), Những ông vua nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc, tập 2, Nhà xuất bản Đà Nẵng
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Đặng Huy Phúc, sách đã dẫn, tr 326
- ^ Tiêu Lê, sách đã dẫn, tr 457
- ^ Vương Xuân Du, sách đã dẫn, tr 253
- ^ a ă Vương Xuân Du, sách đã dẫn, tr 254
- ^ Tiêu Lê, sách đã dẫn, tr 543
- ^ Kỳ Ngạn Thần, sách đã dẫn, tr 377
- ^ Vương Xuân Du, sách đã dẫn, tr 253, 255
- ^ Tiêu Lê, sách đã dẫn, tr 544
- ^ Trong 108 thủ lĩnh Lương Sơn Bạc có 5 người ở lại kinh thành Khai Phong không đi đánh Phương Lạp

markdown:
# Phương Lạp
**Phương Lạp** [Trung văn giản thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): 方腊; [Trung văn phồn thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83): 方臘; [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m): *Fāng Là* (?- [1121](/wiki/1121)) là lãnh tụ cuộc khởi nghĩa nông dân cuối thời [Bắc Tống](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BB%91ng) trong [lịch sử Trung Quốc](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c).
## Mục lục
## Khởi binh[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_L%E1%BA%A1p&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_L%E1%BA%A1p&action=edit§ion=1)]
Phương Lạp là người thôn Yết người huyện
[Hấp](/wiki/H%E1%BA%A5p_(huy%E1%BB%87n)), tỉnh [An Huy](/wiki/An_Huy), có thuyết cho là ở [Thanh Khê](/wiki/Thanh_Kh%C3%AA), [Mục Châu](/w/index.php?title=M%E1%BB%A5c_Ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1) (nay là [Thuần An](/wiki/Thu%E1%BA%A7n_An), [Hàng Châu](/wiki/H%C3%A0ng_Ch%C3%A2u), [Chiết Giang](/wiki/Chi%E1%BA%BFt_Giang)).
Phương Lạp xuất thân nghèo khổ, tính tình hảo sảng, rất được lòng người, lại có tài tổ chức. Cuối thời Bắc Tống, nhân dân bị bóc lột nặng nề, đời sống khổ cực
. [1] [Hoạn quan](/wiki/Ho%E1%BA%A1n_quan) [Đồng Quán](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_Qu%C3%A1n)lấy lòng [Tống Huy Tông](/wiki/T%E1%BB%91ng_Huy_T%C3%B4ng)thích cây cỏ lạ, đá quý, sai Chu Miễn đi cướp bóc nhân dân Giang Nam cống nộp và chuyên chở hoa thạch cương cho vua, khiến nhân dân căm giận . [[2]](#cite_note-2)
Phương Lạp nhân sự oán thán của dân chúng trong vùng bèn bí mật tập hợp những người không nghề nghiệp lại thành lực lượng riêng để chống lại triều đình. Lực lượng tập hợp bên cạnh Phương Lạp ngày càng lớn mạnh. Ông lợi dụng việc truyền bá
[Mani giáo](/wiki/Mani_gi%C3%A1o) (Minh giáo) để kêu gọi đa số [nông dân](/wiki/N%C3%B4ng_d%C3%A2n) nghèo khổ trong vùng nổi dậy khởi nghĩa.
Tháng 10 năm 1120 ở động Bang Nguyên, huyện Thanh Khê (nay là huyện Thuần An,tỉnh Chiết Giang), Phương Lạp cùng các thủ hạ nổi dậy chống nhà Bắc Tống. Ông lấy hiệu là
*Thánh công*, lập ra triều đình riêng, đặt niên hiệu là **Vĩnh Lạc**, đặt ra các bậc quan lại, tướng soái, lấy màu khăn đội đầu để phân biệt. Từ khăn màu đỏ trở lên chia làm 6 bậc.
## Phát triển[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_L%E1%BA%A1p&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_L%E1%BA%A1p&action=edit§ion=2)]
Trong quân Phương Lạp không dùng cung tên, giáo mác, không mặc áo giáp, chỉ dùng quỷ thần huyền bí để khiến mọi người tin theo. Miền nam nhà Bắc Tống trải qua hòa bình nhiều năm, thấy chiến sự đều sợ hãi nghe lệnh đi theo Phương Lạp đến hàng vạn người
. [3]
Quân Phương Lạp đông đảo khá mạnh, tiến ra đánh chiếm Tức Khanh, giết chết tướng Quan Sát Đạo. Tháng 11 năm 1120, Phương Lạp vây hãm Thanh Khê, tới tháng 12 thì vây hãm Mục châu và Hàn châu. Không lâu sau Phương Lạp lại tiến về phía nam vây hãm Hoành châu, giết chết quận thú là Bành Nhữ Phương.
Thắng lợi ở Hoành châu, Phương Lạp tiến lên phía bắc đánh chiếm các huyện Tân Thành, Đồng Lô, Phú Dương, tiếp cận Hàng châu. Quận thú nhà Tống sợ hãi bỏ thành chạy
.Ngày 29 tháng 12 Phương Lạp đánh chiếm Hàng châu, giết chết Chế trí sứ Trần Kiến và Kiêm phỏng sứ Triệu Ước, phóng hỏa thiêu cháy thành trong 6 ngày. [4]
Trong lúc Phương Lạp liên tiếp giành thắng lợi thì trong triều, Vương Phụ giấu tin tức ngoài mặt trận không báo cáo lên khiến Phương Lạp ngày càng mạnh. Ở vùng Lan Khê, Linh Sơn, Phương Lạp được sự hưởng ứng của Ngô Bang ở huyện Phán, Lã Sư Nhương ở Tiên Cư, Trần Thập Tú ở núi Phương Nham, Thạch Sinh ở Tô châu, Lục Hành Nhi ở Quy An. Trong vùng ngày càng nhiều người quy tụ về Phương Lạp.
Phương Lạp đã thành lập chính quyền nông dân tại 6 châu 52 huyện thuộc 4 tỉnh
[Giang Tô](/wiki/Giang_T%C3%B4), [Chiết Giang](/wiki/Chi%E1%BA%BFt_Giang), [An Huy](/wiki/An_Huy) và [Giang Tây](/wiki/Giang_T%C3%A2y), có ảnh hưởng rất rộng thời bấy giờ. [Tục tư trị thông giám](/wiki/T%E1%BB%A5c_t%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m) chép về khởi nghĩa Phương Lạp: *"Phàm phá lục châu, ngũ thập nghị huyện, tường bình dân nhị bách vạn"* (Đánh phá 6 châu 52 huyện, giết hại hai trăm vạn dân thường).
## Thất bại[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_L%E1%BA%A1p&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_L%E1%BA%A1p&action=edit§ion=3)]
Lực lượng Phương Lạp phát triển rầm rộ cuối cùng khiến
[Tống Huy Tông](/wiki/T%E1%BB%91ng_Huy_T%C3%B4ng) hay biết và rất lo lắng. Phó vận sứ Trần Đình Bá đề nghị điều binh lính kinh kỳ và quân cung nỏ thiện xạ đi trấn áp.
Tống Huy Tông vội hạ lệnh bãi bỏ việc tìm hoa thạch cương để bớt sự bất bình của dân chúng
, rồi cử hoạn quan Đồng Quán làm Tuyên phù sứ Giang, Triết, Hoài Nam, lãnh trách nhiệm tổng chỉ huy cùng Đàm Trinh cầm 15 vạn cấm quân cùng quân từ các vùng Tần, Tấn, Phiên, Hán đi đánh Phương Lạp [5] [[6]](#cite_note-6) .Quân Tống vượt Trường Giang, chia binh giữ Kim Lăng, Trấn Giang, rồi chia làm 2 đạo, một sang Đông tăng viện cho Tú Châu, một sang phía Tây tiếp viện cho Hấp Châu. [[7]](#cite_note-7)
Tháng giêng năm 1121, Phương Lạp lệnh cho Phương Thất Phật mang 6 vạn quân đến đánh Tú châu. Vương Tử Vũ giữ thành cố thủ, Phương Thất Phật không đánh được. Không lâu sau viện binh của
[Đồng Quán](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_Qu%C3%A1n) kéo đến, trong ngoài cùng giáp công đánh Phương Thất Phật thua to, bị giết 9000 người. Phương Lạp rút về cố thủ ở Hàng châu.
Tháng 2 năm 1121, quân Đồng Quán kéo đến bờ sông Thanh Hà, hai cánh quân áp sát lại giáp công. Phương Lạp thua to, thiêu hủy cả quan phù, kho tàng và bỏ chạy trong đêm đó
. [4]
Tháng 4 năm 1121, Phương Lạp thua trận cuối cùng, 7 vạn quân bị giết. Quân Tống đánh đến động Bang Nguyên, bắt sống Phương Lạp cùng vợ, 2 con trai và các thuộc hạ do Phương Phì đứng đầu gồm 52 người.
Đến ngày 24 tháng 8 năm 1121, ông cùng các tướng lĩnh đều bị xử tử. Phương Lạp trước sau xưng hiệu được 7 tháng, không rõ bao nhiêu tuổi.
Dù Phương Lạp chết nhưng các thủ hạ vẫn tiếp tục chống lại triều đình khiến các tướng nhà Tống phải đánh dẹp mãi tới tháng 3 năm 1122 mới hoàn thành. Sau khi lực lượng Phương Lạp bị dẹp, Tống Huy Tông lại phát lệnh bắt dân tìm nộp hoa thạch cương như trước
. [8]
## Ảnh hưởng[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_L%E1%BA%A1p&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_L%E1%BA%A1p&action=edit§ion=4)]
Mặc dù khởi nghĩa Phương Lạp thất bại, nhưng nhân dân một số địa phương thuộc huyện Hấp và Thuần An vẫn kính trọng vị lãnh tụ của cuộc khởi nghĩa nông dân. Tên của Phương Lạp được đặt cho một số địa danh, đến nay một số địa phương còn có
*động Phương Lạp*, *trại Phương Lạp*.
## Trong văn học[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_L%E1%BA%A1p&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_L%E1%BA%A1p&action=edit§ion=5)]
Phương Lạp được nhắc đến trong
[tiểu thuyết](/wiki/Ti%E1%BB%83u_thuy%E1%BA%BFt) [Hậu Thủy hử](/wiki/H%E1%BA%ADu_Thu%E1%BB%B7_h%E1%BB%AD) của [Thi Nại Am](/wiki/Thi_N%E1%BA%A1i_Am) và [La Quán Trung](/wiki/La_Qu%C3%A1n_Trung). Trong những hồi cuối cùng của tác phẩm, sau khi nhận chiêu an của triều đình, [Tống Giang](/wiki/T%E1%BB%91ng_Giang) đã đi tiên phong đánh dẹp Phương Lạp. Lực lượng của Phương Lạp cũng chính là lực lượng đầu tiên gây tổn thất và là tổn thất nặng nề cho các anh hùng [Lương Sơn Bạc](/wiki/L%C6%B0%C6%A1ng_S%C6%A1n_B%E1%BA%A1c). Nhiều anh hùng tên tuổi của Lương Sơn đã tử trận vì quân Phương Lạp như [Tần Minh](/wiki/T%E1%BA%A7n_Minh), [Sử Tiến](/wiki/S%E1%BB%AD_Ti%E1%BA%BFn), [Trương Thanh](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Thanh), [Đổng Bình](/wiki/%C4%90%E1%BB%95ng_B%C3%ACnh), [Vương Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_Anh), [Hỗ Tam Nương](/wiki/H%E1%BB%95_Tam_N%C6%B0%C6%A1ng), [Nguyễn Tiểu Nhị](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ti%E1%BB%83u_Nh%E1%BB%8B), [Nguyễn Tiểu Ngũ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ti%E1%BB%83u_Ng%C5%A9)… Trong hơn 100 người ra trận chỉ còn 27 người trở về. Cuối cùng, Phương Lạp bị [9] [Lỗ Trí Thâm](/wiki/L%E1%BB%97_Tr%C3%AD_Th%C3%A2m)bắt được trên đường chạy trốn và bị mang về kinh xử tử. Những chi tiết này hoàn toàn không có trong lịch sử do quân Phương Lạp không phải thất bại dưới tay quân Lương Sơn. [Tháng 1](/wiki/Th%C3%A1ng_m%E1%BB%99t) năm [2005](/wiki/2005), nhà sách Tam Liên [Thượng Hải](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_H%E1%BA%A3i) đã xuất bản cuốn tiểu thuyết [Phương Lạp và Tống Giang](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_L%E1%BA%A1p_v%C3%A0_T%E1%BB%91ng_Giang&action=edit&redlink=1) do [Vương Nhất Lỗ](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_Nh%E1%BA%A5t_L%E1%BB%97&action=edit&redlink=1) biên soạn.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_L%E1%BA%A1p&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_L%E1%BA%A1p&action=edit§ion=6)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_L%E1%BA%A1p&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_L%E1%BA%A1p&action=edit§ion=7)] [Tống sử](/wiki/T%E1%BB%91ng_s%E1%BB%AD), quyển 468
- Vương Xuân Du (1996),
*Kể chuyện các hoạn quan Trung Quốc*, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
- Kỳ Ngạn Thần (2007),
*Người Trung Quốc và những hiểu lầm về lịch sử*, Nhà xuất bản Công an nhân dân
- Đặng Huy Phúc (2001),
*Các hoàng đế Trung Hoa*, Nhà xuất bản Hà Nội
- Tiêu Lê (2000),
*Những ông vua nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc, tập 2,*Nhà xuất bản Đà Nẵng
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_L%E1%BA%A1p&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_L%E1%BA%A1p&action=edit§ion=8)] **Đặng Huy Phúc, sách đã dẫn, tr 326** [^](#cite_ref-1) **Tiêu Lê, sách đã dẫn, tr 457** [^](#cite_ref-2) **Vương Xuân Du, sách đã dẫn, tr 253** [^](#cite_ref-3)
- ^
**a** [Vương Xuân Du, sách đã dẫn, tr 254](#cite_ref-V.C6.B0.C6.A1ng_Xu.C3.A2n_Du.2C_s.C3.A1ch_.C4.91.C3.A3_d.E1.BA.ABn.2C_tr_254_4-1) **ă** **Tiêu Lê, sách đã dẫn, tr 543** [^](#cite_ref-5) **Kỳ Ngạn Thần, sách đã dẫn, tr 377** [^](#cite_ref-6) **Vương Xuân Du, sách đã dẫn, tr 253, 255** [^](#cite_ref-7) **Tiêu Lê, sách đã dẫn, tr 544** [^](#cite_ref-8) **Trong 108 thủ lĩnh Lương Sơn Bạc có 5 người ở lại kinh thành Khai Phong không đi đánh Phương Lạp** [^](#cite_ref-9)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1055 miss, cp1066 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


text:
Sân bay Montpellier - Méditerranée
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Sân bay Montpellier - Méditerranée tên tiếng Pháp Aéroport de Montpellier - Méditerranée (IATA: MPL, ICAO: LFMT), cũng có tên Sân bay Fréjorgues, là một sân bay ở phía nam Pháp. Sân bay này có cự ly 7 km về phía đông nam Montpellier[1] ở Mauguio. Sân bay này xếp thứ 9 về số lượt khách ở Pháp (hơn 1,5 triệu lượt khách trong năm 2003).
Hãng hàng không và tuyến bay[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Sân bay Montpellier (Trang mạng chính thức) (tiếng Anh)
- CCI de Montpellier (Trang mạng chính thức) (tiếng Pháp)
- Aéroport de Montpellier - Méditerranée (Union des Aéroports Français) (tiếng Pháp)
- Dữ liệu hàng không thế giới thông tin về sân bay cho LFMT
- Thông tin về LFMT ở Great Circle Mapper. Dữ liệu được cập nhật lần cuối vào tháng 10 năm 2006.. Nguồn: DAFIF.
- Thời tiết hiện tại cho LFMT theo NOAA/NWS
- ASN lịch sử tai nạn của MPL

markdown:
# Sân bay Montpellier - Méditerranée
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Sân bay Montpellier - Méditerranée|
|Aéroport de Montpellier - Méditerranée|
|
|
LFMT
|Vị trí|
|Thành phố||
|[m](/wiki/M%C3%A9t)(17 [ft](/wiki/Foot)) [43°34′35″B 003°57′47″Đ / 43,57639°B 3,96306°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=S%C3%A2n_bay_Montpellier_-_M%C3%A9diterran%C3%A9e¶ms=43_34_35_N_003_57_47_E_type:airport) [montpellier.aeroport.fr](http://www.montpellier.aeroport.fr/) [[1]](#cite_note-AIP-1) **Sân bay Montpellier - Méditerranée** tên tiếng Pháp *Aéroport de Montpellier - Méditerranée* ( [IATA](/wiki/M%C3%A3_s%C3%A2n_bay_IATA): **MPL**, [ICAO](/wiki/M%C3%A3_s%C3%A2n_bay_ICAO): **LFMT**), cũng có tên **Sân bay Fréjorgues**, là một sân bay ở phía nam [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Sân bay này có cự ly 7 km về phía đông nam [Montpellier](/wiki/Montpellier) ở [1] [Mauguio](/wiki/Mauguio). Sân bay này xếp thứ 9 về số lượt khách ở Pháp (hơn 1,5 triệu lượt khách trong năm 2003).
## Hãng hàng không và tuyến bay[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Montpellier_-_M%C3%A9diterran%C3%A9e&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Montpellier_-_M%C3%A9diterran%C3%A9e&action=edit§ion=1)]
|Hãng hàng không||Điểm đến|
|
|[Airlinair](/wiki/Airlinair) [Brit Air](/wiki/Brit_Air) [CCM Airlines](/wiki/CCM_Airlines) [Régional](/w/index.php?title=R%C3%A9gional_Compagnie_A%C3%A9rienne_Europ%C3%A9enne&action=edit&redlink=1) [Cimber Sterling](/w/index.php?title=Cimber_Sterling&action=edit&redlink=1) [EasyJet](/wiki/EasyJet) [Iberia](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Iberia)cung ứng bởi [Air Nostrum](/wiki/Air_Nostrum) [Ryanair](/wiki/Ryanair) [Transavia.com](/wiki/Transavia.com) [Air Algérie](/wiki/Air_Alg%C3%A9rie)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Montpellier_-_M%C3%A9diterran%C3%A9e&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Montpellier_-_M%C3%A9diterran%C3%A9e&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Montpellier_-_M%C3%A9diterran%C3%A9e&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Montpellier_-_M%C3%A9diterran%C3%A9e&action=edit§ion=3)] [Sân bay Montpellier](http://www.montpellier.aeroport.fr/layer_en.asp)(Trang mạng chính thức) **(tiếng Anh)** [CCI de Montpellier](http://www.montpellier.cci.fr/pages/index.php#)(Trang mạng chính thức) **(tiếng Pháp)** [Aéroport de Montpellier - Méditerranée](http://www.aeroport.fr/les-aeroports-de-l-uaf/montpellier-mediterranee.php)(Union des Aéroports Français) **(tiếng Pháp)**
- Dữ liệu hàng không thế giới
[thông tin về sân bay cho LFMT](http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=LFMT) [Thông tin về LFMT](http://gc.kls2.com/airport/LFMT)ở Great Circle Mapper. Dữ liệu được cập nhật lần cuối vào tháng 10 năm 2006.. Nguồn: [DAFIF](/w/index.php?title=DAFIF&action=edit&redlink=1). [Thời tiết hiện tại cho LFMT](http://weather.NOAA.gov/weather/current/LFMT.html)theo [NOAA](/w/index.php?title=C%E1%BB%A5c_qu%E1%BA%A3n_l%C3%BD_%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng_v%C3%A0_Kh%C3%AD_quy%E1%BB%83n_qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)/ [NWS](/w/index.php?title=C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%9Di_ti%E1%BA%BFt_qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)
- ASN
[lịch sử tai nạn của MPL](http://aviation-safety.net/database/airport/airport.php?id=MPL)

X-Cache: cp1067 miss, cp1066 miss


text:
Tá điền
Tá điền là những người nông dân lao động trong lĩnh vực nông nghiệp và hoạt động chính là canh tác ruộng đất. Đây là những nông dân không có đất riêng, phải canh tác trên những ruộng đất thuộc sở hữu của người khác (của địa chủ hoặc điền chủ), những ruộng đất thuộc sở hữu hoặc thuê bởi một quý tộc hoặc những người có tài sản. Tá điền tuy về mặt pháp lý là thân phận tự do nhưng thực tế đã bị ràng buộc với ruộng đất và không thể thay đổi nghề nghiệp hoặc di chuyển chỗ ở của của họ, trừ khi họ đã trở thành một tiểu điền chủ
Theo luận thuyết tranh đấu giai cấp chủ nghĩa Mác-Lênin thì: Tá điền là một bộ phận của giai cấp nông dân không có ruộng đất phải làm ruộng thuê, nộp tô cho địa chủ. Thuật ngữ tá điền có liên hệ mật thiết với địa chủ. Khi Đảng Cộng sản Việt Nam mới ra đời và hoạt động, họ đã có cương lĩnh để tranh thủ sự ủng hộ của tầng lớp tá điền này để góp phần làm nên cuộc Cách mạng tháng Tám. Sau đó ở Việt Nam đã thực hiện nhiều cuộc cải cách ruộng đất với nội dung là lấy ruộng đất của địa chủ san sẽ lại cho tá điền. Dưới thời Việt Nam Cộng hòa cũng có những cải cách điền địa liên quan trực tiếp đến cuộc sống của Tá điền.
Hình tượng[sửa | sửa mã nguồn]
Ngày nay thuật ngữ "Tá điền" đôi khi được dùng để chỉ những người làm việc không biết mệt mỏi. Đôi khi dùng một cách hình tượng ví von về những người chồng có khả năng quan hệ tình dục mạnh với vợ của anh ta.[1][2] Cầu thủ bóng đá Houssine Kharja cũng được mệnh danh là "gã tá điền hào hoa"[3]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Bix, Herbert P. Peasant Protest in Japan, 1590-1884 (1986)
- Cohen, Myron. "Cultural and Political Inventions in Modern China: The Case of the Chinese 'Peasant'", Daedalus 122.2 (Spring 1993): 151-170.
- Evans, Richard J., and W. R. Lee, eds. The German Peasantry: Conflict and Community from the Eighteenth to the Twentieth Centuries (1986)
- Hobsbawm, E. J. "Peasants and politics," Journal of Peasant Studies, Volume 1, Issue ngày 1 tháng 10 năm 1973, pages 3 – 22 - article discusses the definition of "peasant" as used in social sciences
- Macey, David A. J. Government and Peasant in Russia, 1861-1906; The Pre-History of the Stolypin Reforms (1987).
- Wolf, Eric R. Peasants (Prentice-Hall, 1966).
- Wolf, Eric R. Peasant Wars of the Twentieth Century (Harper & Row, 1969).
- Akram-Lodhi, A. Haroon, and Cristobal Kay, eds. Peasants and Globalization: Political Economy, Rural Transformation and the Agrarian Question (2009)
- Barkin, David. "Who Are The Peasants?" Latin American Research Review, 2004, Vol. 39 Issue 3, pp 270–281
- Brass, Tom. Peasants, Populism and Postmodernism (2000)
- Brass, Tom, ed. New Farmers' Movements in India (1995)
- Brass, Tom, ed. Latin American Peasants (2003)
- Scott, James C. The Moral Economy of the Peasant: Rebellion and Subsistence in Southeast Asia (2008)
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Chồng yêu "hùng hục" như anh tá điền
- ^ Bài học cho những anh tá điền
- ^ “Người hùng Houssine Kharja: "Gã tá điền" tài hoa”. Báo Thể thao & Văn hóa - Thông tấn xã Việt Nam. Truy cập 2 tháng 6 năm 2014.

markdown:
# Tá điền
**Tá điền** là những người [nông dân](/wiki/N%C3%B4ng_d%C3%A2n) lao động trong lĩnh vực [nông nghiệp](/wiki/N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p) và hoạt động chính là [canh tác](/wiki/Canh_t%C3%A1c) [ruộng](/wiki/Ru%E1%BB%99ng_l%C3%BAa) [đất](/wiki/%C4%90%E1%BA%A5t). Đây là những nông dân không có đất riêng, phải canh tác trên những ruộng đất thuộc sở hữu của người khác (của địa chủ hoặc điền chủ), những ruộng đất thuộc sở hữu hoặc thuê bởi một quý tộc hoặc những người có tài sản. Tá điền tuy về mặt [pháp lý](/wiki/Lu%E1%BA%ADt_ph%C3%A1p) là thân phận [tự do](/wiki/T%E1%BB%B1_do) nhưng thực tế đã bị ràng buộc với ruộng đất và không thể thay đổi nghề nghiệp hoặc di chuyển chỗ ở của của họ, trừ khi họ đã trở thành một tiểu điền chủ
Theo luận thuyết tranh đấu giai cấp
[chủ nghĩa Mác-Lênin](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Marx-Lenin) thì: Tá điền là một bộ phận của giai cấp nông dân không có ruộng đất phải làm ruộng thuê, nộp tô cho địa chủ. Thuật ngữ tá điền có liên hệ mật thiết với địa chủ. Khi [Đảng Cộng sản Việt Nam](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam) mới ra đời và hoạt động, họ đã có cương lĩnh để tranh thủ sự ủng hộ của tầng lớp tá điền này để góp phần làm nên cuộc [Cách mạng tháng Tám](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_th%C3%A1ng_T%C3%A1m). Sau đó ở Việt Nam đã thực hiện nhiều cuộc [cải cách ruộng đất](/wiki/C%E1%BA%A3i_c%C3%A1ch_ru%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BA%A5t) với nội dung là lấy ruộng đất của địa chủ san sẽ lại cho tá điền. Dưới thời [Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) cũng có những [cải cách điền địa](/wiki/C%E1%BA%A3i_c%C3%A1ch_%C4%91i%E1%BB%81n_%C4%91%E1%BB%8Ba_(Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a)) liên quan trực tiếp đến cuộc sống của Tá điền.
## Hình tượng[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%A1_%C4%91i%E1%BB%81n&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%A1_%C4%91i%E1%BB%81n&action=edit§ion=1)]
Ngày nay thuật ngữ "Tá điền" đôi khi được dùng để chỉ những người làm việc không biết mệt mỏi. Đôi khi dùng một cách hình tượng ví von về những người
[chồng](/wiki/Ch%E1%BB%93ng) có khả năng [quan hệ tình dục](/wiki/Quan_h%E1%BB%87_t%C3%ACnh_d%E1%BB%A5c) mạnh với [vợ](/wiki/V%E1%BB%A3) của anh ta. [[1]](#cite_note-1) Cầu thủ bóng đá [2] [Houssine Kharja](/w/index.php?title=Houssine_Kharja&action=edit&redlink=1)cũng được mệnh danh là "gã tá điền hào hoa" [[3]](#cite_note-3)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%A1_%C4%91i%E1%BB%81n&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%A1_%C4%91i%E1%BB%81n&action=edit§ion=2)]
- Bix, Herbert P.
*Peasant Protest in Japan, 1590-1884*(1986)
- Cohen, Myron. "Cultural and Political Inventions in Modern China: The Case of the Chinese 'Peasant'",
*Daedalus*122.2 (Spring 1993): 151-170.
- Evans, Richard J., and W. R. Lee, eds.
*The German Peasantry: Conflict and Community from the Eighteenth to the Twentieth Centuries*(1986)
- Hobsbawm, E. J. "Peasants and politics,"
*Journal of Peasant Studies,*Volume 1, Issue ngày 1 tháng 10 năm 1973, pages 3 – 22 - article discusses the definition of "peasant" as used in social sciences
- Macey, David A. J.
*Government and Peasant in Russia, 1861-1906; The Pre-History of the Stolypin Reforms*(1987).
- Wolf, Eric R.
*Peasants*(Prentice-Hall, 1966).
- Wolf, Eric R.
*Peasant Wars of the Twentieth Century*(Harper & Row, 1969).
- Akram-Lodhi, A. Haroon, and Cristobal Kay, eds.
*Peasants and Globalization: Political Economy, Rural Transformation and the Agrarian Question*(2009)
- Barkin, David. "Who Are The Peasants?"
*Latin American Research Review,*2004, Vol. 39 Issue 3, pp 270–281
- Brass, Tom.
*Peasants, Populism and Postmodernism*(2000)
- Brass, Tom, ed.
*New Farmers' Movements in India*(1995)
- Brass, Tom, ed.
*Latin American Peasants*(2003)
- Scott, James C.
*The Moral Economy of the Peasant: Rebellion and Subsistence in Southeast Asia*(2008)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%A1_%C4%91i%E1%BB%81n&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%A1_%C4%91i%E1%BB%81n&action=edit§ion=3)] [^](#cite_ref-1) [Chồng yêu "hùng hục" như anh tá điền](http://m.vtc.vn/321-236011/suc-khoe/so-vi-chong-yeu-theo-kieu-chiem-doat.htm) [^](#cite_ref-2) [Bài học cho những anh tá điền](http://vietnamnet.vn/vn/xa-hoi/suc-khoe/35071/bai-hoc-cho-nhung-anh-chang--ta-dien-.html) [^](#cite_ref-3) [“Người hùng Houssine Kharja: "Gã tá điền" tài hoa”](http://thethaovanhoa.vn/150N20110221150839949T129/nguoi-hung-houssine-kharja-ga-ta-dien-tai-hoa.htm). Báo Thể thao & Văn hóa - Thông tấn xã Việt Nam. Truy cập 2 tháng 6 năm 2014.


text:
Thể loại:Sân khấu Việt Nam
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại con
Thể loại này gồm 4 thể loại con sau, trên tổng số 4 thể loại con.
D
- ► Diễn viên sân khấu Việt Nam (9 t.l., 40 tr.)
Đ
- ► Đạo diễn sân khấu Việt Nam (2 t.l., 23 tr.)
K
- ► Kịch Việt Nam (3 t.l., 6 tr.)
S
- ► Sân khấu dân gian Việt Nam (3 t.l., 17 tr.)
Các trang trong thể loại “Sân khấu Việt Nam”
5 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 5 trang.
Các tập tin trong thể loại “Sân khấu Việt Nam”
Thể loại này gồm tập tin sau.

markdown:
# Thể loại:Sân khấu Việt Nam
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
## Thể loại con
Thể loại này gồm 4 thể loại con sau, trên tổng số 4 thể loại con.
### D
- ►
[Diễn viên sân khấu Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_s%C3%A2n_kh%E1%BA%A5u_Vi%E1%BB%87t_Nam) (9 t.l., 40 tr.)
### Đ
- ►
[Đạo diễn sân khấu Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BA%A1o_di%E1%BB%85n_s%C3%A2n_kh%E1%BA%A5u_Vi%E1%BB%87t_Nam) (2 t.l., 23 tr.)
### K
- ►
[Kịch Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:K%E1%BB%8Bch_Vi%E1%BB%87t_Nam) (3 t.l., 6 tr.)
### S
- ►
[Sân khấu dân gian Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:S%C3%A2n_kh%E1%BA%A5u_d%C3%A2n_gian_Vi%E1%BB%87t_Nam) (3 t.l., 17 tr.)
## Các trang trong thể loại “Sân khấu Việt Nam”
5 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 5 trang.
## Các tập tin trong thể loại “Sân khấu Việt Nam”
Thể loại này gồm tập tin sau.

X-Cache: cp1054 miss, cp1066 miss


text:
Trợ giúp
Thể loại:Xung đột năm 1188
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Thể loại này hiện không có trang hay tập tin nào.
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Xung_đột_năm_1188&oldid=23816038
”
Thể loại
:
Năm 1188
Xung đột thập niên 1180
Xung đột thế kỷ 12
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
English
Norsk bokmål
اردو
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 06:42 ngày 22 tháng 6 năm 2016.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động