markdown:
# Lửa
**Lửa** là quá trình [oxy hóa](/wiki/Oxy_h%C3%B3a) nhanh chóng của một vật liệu trong phản ứng hóa học [tỏa nhiệt](/w/index.php?title=T%E1%BB%8Fa_nhi%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1), giải phóng ra [nhiệt](/wiki/Nhi%E1%BB%87t), [ánh sáng](/wiki/%C3%81nh_s%C3%A1ng), và các sản phẩm phản ứng khác. Các quá trình ôxy hóa chậm hơn không được bao gồm trong định nghĩa này. [1] [Ngọn lửa](/wiki/Ng%E1%BB%8Dn_l%E1%BB%ADa) là một phần biểu hiện thấy được (phát ra ánh sáng) của sự cháy. Nó tạo ra từ các [phản ứng hóa học](/wiki/Ph%E1%BA%A3n_%E1%BB%A9ng_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) có sự tỏa nhiệt cao (cháy, phản ứng oxy hóa tự duy trì) diễn ra trong môi trường hẹp. Ngọn lửa là một trạng thái tồn tại của [vật chất](/wiki/V%E1%BA%ADt_ch%E1%BA%A5t) và được xếp như một loại khí [plasma](/wiki/Plasma) - bị ion hóa một phần. [[2]](#cite_note-2)
Để tạo ra lửa, phải cần và đủ 3 yếu tố, đó là:
[chất cháy](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_ch%C3%A1y&action=edit&redlink=1), [ôxy](/wiki/%C3%94xy) và [nguồn nhiệt](/w/index.php?title=Ngu%E1%BB%93n_nhi%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1). Thiếu một trong các yếu tố trên hoặc các yếu tố trên không đủ thì sự cháy sẽ không xảy ra. Mỗi chất khác nhau có nhiệt độ bốc cháy khác nhau.
Lửa có thể gây nên
[hỏa hoạn](/wiki/H%E1%BB%8Fa_ho%E1%BA%A1n), có thể gây ra thiệt hại do vật chất bị cháy. Lửa có ảnh hưởng quan trọng đến [hệ sinh thái](/wiki/H%E1%BB%87_sinh_th%C3%A1i) trên [toàn cầu](/wiki/To%C3%A0n_c%E1%BA%A7u). Tác động tích cực của lửa bao gồm kích thích sinh trưởng và duy trì các hệ sinh thái khác nhau. Lửa được con người sử dụng để nấu ăn, tạo ra nhiệt, ánh sáng, tín hiệu, và lực đẩy. Tác động tiêu cực của lửa bao gồm làm [ô nhiễm nước](/wiki/%C3%94_nhi%E1%BB%85m_n%C6%B0%E1%BB%9Bc) và [không khí](/wiki/%C3%94_nhi%E1%BB%85m_kh%C3%B4ng_kh%C3%AD), làm [xói mòn đất](/wiki/X%C3%B3i_m%C3%B2n_%C4%91%E1%BA%A5t), và là mối nguy hại cho người và tài sản. [[3]](#cite_note-3)
## Mục lục
## Tính chất của lửa[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%ADa&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%ADa&action=edit§ion=1)]
### Phản ứng cháy[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%ADa&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%ADa&action=edit§ion=2)]
Lửa (Cháy) bắt đầu khi một chất
[dễ bắt lửa](/w/index.php?title=D%E1%BB%85_b%E1%BA%AFt_l%E1%BB%ADa&action=edit&redlink=1) và/hoặc vật liệu dễ cháy, kết hợp với một lượng đầy đủ một [chất oxy hóa](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_oxy_h%C3%B3a) như khí oxy hoặc một hợp chất giàu oxy (mặc dù có chất oxy hóa mà không có oxy), được tiếp xúc với một nguồn [nhiệt](/wiki/Nhi%E1%BB%87t) hoặc môi trường xung quanh có [nhiệt độ](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99) trên [điểm bắt lửa](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%83m_b%E1%BA%AFt_l%E1%BB%ADa&action=edit&redlink=1) của [nhiên liệu](/wiki/Nhi%C3%AAn_li%E1%BB%87u) hoặc hỗn hợp chất oxy hóa. Điều kiện tiếp theo là quá trình oxy hóa phải có thể duy trì tốc độ của phản ứng nhanh chóng đến mức để tạo ra một [phản ứng dây chuyền](/wiki/Ph%E1%BA%A3n_%E1%BB%A9ng_d%C3%A2y_chuy%E1%BB%81n). Ba điều kiện này thường được gọi là [tam giác lửa](/w/index.php?title=Tam_gi%C3%A1c_l%E1%BB%ADa&action=edit&redlink=1). Lửa không thể tồn tại mà không có tất cả các yếu tố trên theo đúng tỷ lệ. Ví dụ, một chất lỏng dễ cháy sẽ bắt đầu cháy chỉ khi nhiên liệu và oxy kết hợp theo đúng tỷ lệ. Một số hỗn hợp giữa nhiên liệu và oxy có thể cần một [chất xúc tác](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_x%C3%BAc_t%C3%A1c), không tham gia vào phản ứng cháy, nhưng cho phép các chất phản ứng để đốt cháy dễ dàng hơn.
Khi đốt cháy, một phản ứng dây chuyền phải diễn ra theo đó ngọn lửa có thể duy trì nhiệt của chính nó bằng cách phát nhiệt trong quá trình cháy và có thể tiếp tục cháy, với điều kiện có một nguồn cung cấp liên tục của các chất ôxy hóa và nhiên liệu.
Nếu chất oxy hóa là oxy từ không khí xung quanh, do có
[lực hấp dẫn](/wiki/L%E1%BB%B1c_h%E1%BA%A5p_d%E1%BA%ABn), hoặc do một số lực tương tự gây ra bởi gia tốc là cần thiết để tạo ra [đối lưu](/wiki/%C4%90%E1%BB%91i_l%C6%B0u). Đối lưu loại bỏ tro than và mang nguồn cung cấp oxy mới vào ngọn lửa để lửa tiếp tục cháy. Nếu không có lực hấp dẫn, một đám cháy nhanh chóng bị dập tắt vì nó sẽ bị các tro than và khí không bắt cháy trong không khí bao vây. Vì thế nên nguy cơ cháy trong một [tàu vũ trụ](/wiki/T%C3%A0u_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5) là nhỏ khi nó quay quanh quỹ đạo do quán tính. [[4]](#cite_note-4) Tất nhiên, điều này không áp dụng nếu oxy được cung cấp cho ngọn lửa bởi một số quy trình khác với đối lưu nhiệt. [5]
Lửa có thể được
[dập tắt](/wiki/Ph%C3%B2ng_ch%C3%A1y_ch%E1%BB%AFa_ch%C3%A1y) bằng cách loại bỏ bất kỳ một trong các yếu tố của tam giác lửa. Hãy chọn một ngọn lửa khí đốt tự nhiên, chẳng hạn như từ một bếp ga. Ngọn lửa có thể được dập tắt bằng các cách sau đây:
- Tắt nguồn cung cấp khí đốt, tức là loại bỏ nguồn nhiên liệu;
- Bao bọc ngọn lửa hoàn toàn. Điều này dập tắt lửa vì quá trình đốt cháy vừa tiêu hủy chất oxy hóa có sẵn (oxy trong không khí) vừa tạo ra khí CO
2không cháy bao vây ngọn lửa;
- Xịt nước. Nước làm hạ nhiệt ngọn lửa nhanh hơn so với tốc độ tăng nhiệt của ngọn lửa (tương tự, thổi mạnh vào lửa sẽ đẩy sức nóng của khí đốt cách xa nguồn nhiên liệu của nó), hoặc
- Xịt một hóa chất chống cháy như
[Halon](/w/index.php?title=Halomethane&action=edit&redlink=1)vào ngọn lửa. Chất này làm giảm tốc độ của các phản ứng hóa học làm ngừng phản ứng dây chuyền.
Ngược lại, ngọn lửa được tăng cường bằng cách tăng tốc độ tổng thể của quá trình cháy. Phương pháp để làm điều này bao gồm: cân bằng đầu vào của nhiên liệu và chất oxy hóa để duy trì tỷ lệ
[cân bằng hóa học](/w/index.php?title=C%C3%A2n_b%E1%BA%B1ng_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) của các chất phản ứng, tăng nhiên liệu và chất oxy hóa theo tỷ lệ trên, tăng nhiệt độ môi trường xung quanh để nhiệt độ ngọn lửa có thể duy trì quá trình cháy tốt hơn, hoặc cung cấp một chất xúc tác để tạo phản ứng.
### Ngọn lửa[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%ADa&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%ADa&action=edit§ion=3)]
Một ngọn lửa là một hỗn hợp khí phản ứng và chất rắn, phát ra
[tia hồng ngoại](/wiki/Tia_h%E1%BB%93ng_ngo%E1%BA%A1i), và đôi khi [tia cực tím](/wiki/Tia_c%E1%BB%B1c_t%C3%ADm) có thể nhìn thấy được. [Quang phổ](/wiki/Quang_ph%E1%BB%95) của ngọn lửa phụ thuộc vào thành phần hóa học của vật liệu cháy và các sản phẩm phản ứng trung gian. Trong nhiều trường hợp, chẳng hạn như việc đốt [chất hữu cơ](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_h%E1%BB%AFu_c%C6%A1), ví dụ gỗ, hoặc quá trình đốt khí cháy không hết, các hạt rắn được gọi là [bồ hóng](/w/index.php?title=B%E1%BB%93_h%C3%B3ng&action=edit&redlink=1) đã tạo ra màu đỏ-da cam quen thuộc của ngọn lửa. Ánh sáng này có một [quang phổ liên tục](/w/index.php?title=Quang_ph%E1%BB%95_li%C3%AAn_t%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1). Đốt cháy hoàn toàn khí ga tạo ra ngọn lửa có màu xanh mờ do sự phát bức xạ đơn bước sóng do quá trình chuyển đổi điện tử khác nhau trong các phân tử bị kích thích hình thành trong ngọn lửa. Thường là các phân tử oxy, nhưng [hydro](/wiki/Hydro) đốt trong [clo](/wiki/Clo) cũng tạo ra một ngọn lửa, tạo thành [hydro clorua](/wiki/Hydro_clorua) (HCl). Các phản ứng cháy khác có thể tạo ra ngọn lửa, ví dụ như [flo](/wiki/Flo) và [hydro](/wiki/Hydro) và [hydrazine](/wiki/Hydrazine) và [nitơ tetroxide](/w/index.php?title=Nit%C6%A1_tetroxide&action=edit&redlink=1).
Ánh sáng của một ngọn lửa rất phức tạp.
[Bức xạ vật đen](/wiki/V%E1%BA%ADt_%C4%91en) được phát ra từ các hạt bụi than, khí đốt, hoặc nhiên liệu, mặc dù các hạt bồ hóng quá nhỏ để được coi là các vật đen hoàn hảo. Ngoài ra còn có phát xạ [photon](/wiki/Photon) do các [nguyên tử](/wiki/Nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD) và [phân tử](/wiki/Ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD) trong ngọn lửa hết bị kích thích. Hầu hết các [bức xạ](/wiki/B%E1%BB%A9c_x%E1%BA%A1) được phát ra trong dải [quang phổ](/wiki/Quang_ph%E1%BB%95) có thể nhìn thấy và [hồng ngoại](/wiki/H%E1%BB%93ng_ngo%E1%BA%A1i). Màu sắc phụ thuộc vào nhiệt độ của bức xạ vật đen, và màu của [quang phổ](/wiki/Quang_ph%E1%BB%95) phụ thuộc vào [thành phần hóa học](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_ph%E1%BA%A7n_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1). Màu sắc chủ đạo trong ngọn lửa thay đổi theo nhiệt độ. Hình ảnh của cháy rừng ở Canada là một ví dụ tuyệt vời của sự thay đổi này. Gần mặt đất, nơi mà hầu hết phản ứng cháy xảy ra, ngọn lửa là màu trắng-màu sắc nóng nhất có thể cho các [chất hữu cơ](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_h%E1%BB%AFu_c%C6%A1) nói chung, hoặc màu vàng. Trên khu vực màu vàng, màu sắc chuyển sang màu cam, với nhiệt độ thấp hơn, sau đó màu đỏ, với nhiệt độ thấp hơn nữa. Trên khu vực màu đỏ, phản ứng cháy không còn xảy ra, và các hạt carbon chưa bị cháy hết tạo ra [khói](/wiki/Kh%C3%B3i)/muội than màu đen.
Sự phân bố chung của một ngọn lửa trong điều kiện trọng lực bình thường phụ thuộc vào sự đối lưu, thông thường khiến bồ hóng chưa kịp cháy có xu hướng bay lên trên, chẳng hạn như một ngọn nến trong điều kiện trọng lực bình thường, làm cho ngọn lửa có màu vàng. Ở trong môi trường mà trọng lực rất nhỏ hoặc bằng 0,
như trong [6] [không gian vũ trụ](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit&redlink=1), [đối lưu](/wiki/%C4%90%E1%BB%91i_l%C6%B0u)không còn xảy ra, ngọn lửa sẽ có dạng [hình cầu](/wiki/H%C3%ACnh_c%E1%BA%A7u), có xu hướng trở thành màu xanh hơn và phản ứng cháy tỏ ra hiệu quả hơn (mặc dù nó có thể bị tắt nếu không được di chuyển đều đặn, còn CO 2thải ra từ quá trình đốt cháy không phân tán dễ dàng trong [môi trường không trọng lực](/w/index.php?title=M%C3%B4i_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_kh%C3%B4ng_tr%E1%BB%8Dng_l%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1), nên nó bao vây ngọn lửa và có thể dập tắt phản ứng cháy). Có nhiều lý giải cho sự khác biệt này, trong đó nhiều khả năng là [nhiệt độ](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99)được phân phối đồng đều đến mức mà muội than do nhiên liệu cháy không hết đã không hình thành và quá trình đốt cháy xảy ra hoàn toàn. Các thí nghiệm của [[7]](#cite_note-7) [NASA](/wiki/NASA)cho thấy ngọn lửa khuếch tán trong môi trường trọng lực thấp cho phép muội than hoàn toàn bị oxy hóa sạch sẽ khi bị đốt cháy. Nó khác với ngọn lửa [khuếch tán](/wiki/Khu%E1%BA%BFch_t%C3%A1n)trên [Trái đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%91%E1%BA%A5t), vì một loạt các cơ chế khác nhau trong môi trường lực hấp dẫn thấp khi so sánh với điều kiện trọng lực bình thường. Những khám phá này có những ứng dụng tiềm năng trong khoa học ứng dụng và công nghiệp, đặc biệt là liên quan đến tính hiệu quả khi sử dụng nhiên liệu. [[8]](#cite_note-8)
Trong
[động cơ đốt trong](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_c%C6%A1_%C4%91%E1%BB%91t_trong), người ta dùng các biện pháp khác nhau để loại trừ phản ứng cháy khi động cơ đang ở chu kỳ khác, chống kích nổ. Phương pháp này phụ thuộc chủ yếu vào đặc thù của nhiên liệu là dầu, gỗ, hay một nhiên liệu năng lượng cao như [nhiên liệu máy bay phản lực](/wiki/Nhi%C3%AAn_li%E1%BB%87u_m%C3%A1y_bay_ph%E1%BA%A3n_l%E1%BB%B1c).
### Nhiệt[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%ADa&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%ADa&action=edit§ion=4)]
#### Màu sắc của ngọn lửa theo nhiệt độ[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%ADa&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%ADa&action=edit§ion=5)]
- Đỏ
- Vẫn có thể nhìn thấy: 525 °C (980 °F)
- Tối: 700 °C (1,300 °F)
- Đỏ tối: 800 °C (1,500 °F)
- Đỏ vừa: 900 °C (1,700 °F)
- Đỏ sáng: 1,000 °C (1,800 °F)
- Cam
- Sậm: 1,100 °C (2,000 °F)
- Sáng: 1,200 °C (2,200 °F)
- Trắng
- Hơi trắng: 1,300 °C (2,400 °F)
- Sáng: 1,400 °C (2,600 °F)
- Sáng lóa: 1,500 °C (2,700 °F)
## Hóa thạch[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%ADa&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%ADa&action=edit§ion=6)]
Hóa thạch cháy được phát hiện đầu tiên với sự có mặt của hệ thực vật trên cạn vào
[Ordovic](/wiki/K%E1%BB%B7_Ordovic) giữa, [470](http://toolserver.org/~verisimilus/Timeline/Timeline.php?Ma=470) triệu năm về trước, cho phép sự tích tục ôxy trong khí quyển như chưa từng có trước đó, khi các đám cây mới bơm nó ra ngoài ở dạng chất thải. Khi hàm lựong này vượt trên 13%, nó có thể tạo ra các đám cháy rừng. [9] Cháy rừng được ghi nhận trong các hóa thạch [[10]](#cite_note-Jones1991-10) [Silur](/wiki/K%E1%BB%B7_Silur)muộn, [420](http://toolserver.org/~verisimilus/Timeline/Timeline.php?Ma=420)triệu năm về trước, từ các hóa thạch của thực vật tạo than. [[11]](#cite_note-DoiGMissing-11) Ngoài một khoảng trống gây tranh cãi trong [[12]](#cite_note-Scott2006-12) [kỷ Devon](/wiki/K%E1%BB%B7_Devon)muộn, than được bảo tồn như chưa bao giờ có trước đó. Mức độ ôxy trong khí quyển có liên quan chặt chẽ với tỉ lệ than: ôxy rõ ràng là yếu tố chính gây ra cháy rừng rất nhiều. [[12]](#cite_note-Scott2006-12) Đám cháy cũng có thể bùng phát khi cỏ phát tán mạnh và trở thành thành phần chủ yếu của nhiều hệ sinh thái vào khoảng [[13]](#cite_note-Bowman2009-13) [6 - 7](http://toolserver.org/~verisimilus/Timeline/Timeline.php?Ma=6–7)triệu năm về trước; vật liệu mồi lửa này tạo các đám cháy khô làm cho lửa lan rộng nhanh chóng. [[14]](#cite_note-Retallack1997-14) Những đám cháy lan rộng có thể bắt đầu một quá trình [[13]](#cite_note-Bowman2009-13) [phản hồi tích cực](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_h%E1%BB%93i_t%C3%ADch_c%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1), nhờ đó mà họ đã tạo ra một khí hậu ấm áp hơn, khô hơn và dễ cháy hơn. [[13]](#cite_note-Bowman2009-13)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%ADa&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%ADa&action=edit§ion=7)] [^](#cite_ref-1) [“Glossary of Wildland Fire Terminology”](http://www.nwcg.gov/pms/pubs/glossary/pms205.pdf)(PDF). National Wildfire Coordinating Group. Tháng 11 năm 2009. Truy cập ngày 18 tháng 12 năm 2008. **Helmenstine, Anne Marie.** [^](#cite_ref-2) [“What is the State of Matter of Fire or Flame? Is it a Liquid, Solid, or Gas?”](http://chemistry.about.com/od/chemistryfaqs/f/firechemistry.htm). About.com. Truy cập ngày 21 tháng 1 năm 2009. **Lentile,** [^](#cite_ref-3) *et al.*, 319 [^](#cite_ref-4) [“Ask Astronaut Greg Chamitoff: Light a Match!”](https://www.youtube.com/watch?v=fuFftT6ZR4k). Truy cập 8 tháng 2 năm 2015. [^](#cite_ref-5) [“How does fire behave in zero gravity?”](http://io9.com/5779127/how-does-fire-behave-in-zero-gravity). io9. Truy cập 8 tháng 2 năm 2015. [^](#cite_ref-6) [Spiral flames in microgravity](http://science.nasa.gov/headlines/y2000/ast12may_1.htm), [National Aeronautics and Space Administration](/wiki/National_Aeronautics_and_Space_Administration), 2000. [^](#cite_ref-7) [CFM-1 experiment results](http://microgravity.grc.nasa.gov/combustion/cfm/usml-1_results.htm), National Aeronautics and Space Administration, April 2005. [^](#cite_ref-8) [LSP-1 experiment results](http://microgravity.grc.nasa.gov/combustion/lsp/lsp1_results.htm), National Aeronautics and Space Administration, April 2005. **Wellman, C. H.; Gray, J. (2000).** [^](#cite_ref-Wellman2000_9-0) [“The microfossil record of early land plants”](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1692785). *Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci* **355**(1398): 717–31; discussion 731–2. [doi](/wiki/DOI): [10.1098/rstb.2000.0612](//dx.doi.org/10.1098%2Frstb.2000.0612). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [1692785](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1692785). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [10905606](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10905606). **Jones, Timothy P.; Chaloner, William G. (1991). “Fossil charcoal, its recognition and palaeoatmospheric significance”.** [^](#cite_ref-Jones1991_10-0) *Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology* **97**(1–2): 39–50. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/0031-0182(91)90180-Y](//dx.doi.org/10.1016%2F0031-0182%2891%2990180-Y). **Glasspool, I.J.; Edwards, D.; Axe, L. (2004). “Charcoal in the Silurian as evidence for the earliest wildfire”.** [^](#cite_ref-DoiGMissing_11-0) *Geology* **32**(5): 381–383. [doi](/wiki/DOI): [10.1130/G20363.1](//dx.doi.org/10.1130%2FG20363.1).
- ^
**a** [Scott, AC; Glasspool, IJ (2006).](#cite_ref-Scott2006_12-1) **ă** [“The diversification of Paleozoic fire systems and fluctuations in atmospheric oxygen concentration”](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1544139). *Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America* **103**(29): 10861–5. [doi](/wiki/DOI): [10.1073/pnas.0604090103](//dx.doi.org/10.1073%2Fpnas.0604090103). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [1544139](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1544139). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [16832054](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16832054).
- ^
**a** **ă** [Bowman, D. M. J. S.; et, al. (2009). “Fire in the Earth system”.](#cite_ref-Bowman2009_13-2) **â** *Science* **324**(5926): 481–4. [Bibcode](/wiki/Bibcode): [2009Sci...324..481B](http://adsabs.harvard.edu/abs/2009Sci...324..481B). [doi](/wiki/DOI): [10.1126/science.1163886](//dx.doi.org/10.1126%2Fscience.1163886). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [19390038](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19390038). **Retallack, Gregory J. (1997). “Neogene expansion of the North American prairie”.** [^](#cite_ref-Retallack1997_14-0) *PALAIOS* **12**(4): 380–90. [doi](/wiki/DOI): [10.2307/3515337](//dx.doi.org/10.2307%2F3515337).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%ADa&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%ADa&action=edit§ion=8)]
Phương tiện liên quan tới
[Fire](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Fire) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1055 miss, cp1065 miss


markdown:
# Lesbos
|Lesbos
|
Περιφερειακή ενότητα / Δήμος
Λέσβου
|—
| ![ Đỉnh Olympos cao 967 mét tại Lesbos](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Olympos_lesbos.jpg/250px-Olympos_lesbos.jpg)
![ Đỉnh Olympos cao 967 mét tại Lesbos](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Olympos_lesbos.jpg/250px-Olympos_lesbos.jpg)
![ Lesbos tại Bắc Aegea](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/2011_Dimos_Lesvou.png/150px-2011_Dimos_Lesvou.png)
![ Lesbos tại Bắc Aegea](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a2/2011_Dimos_Lesvou.png/150px-2011_Dimos_Lesvou.png)
Lesbos tại Bắc Aegea
[39°10′B 26°20′Đ / 39,167°B 26,333°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Lesbos¶ms=39_10_N_26_20_E_type:city(90643)_region:GR) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [39°10′B 26°20′Đ / 39,167°B 26,333°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Lesbos¶ms=39_10_N_26_20_E_type:city(90643)_region:GR) [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p) [Vùng](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Hy_L%E1%BA%A1p) [Bắc Aegea](/wiki/B%E1%BA%AFc_Aegea) [Mytilene](/w/index.php?title=Mytilene&action=edit&redlink=1) 2(6,304 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(14/mi 2) [www.lesvos.gr](http://www.lesvos.gr) **Lesbos** (phát âm tiếng Hy Lạp: [[ˈle̞zvo̞s]](/w/index.php?title=Wikipedia:IPA_for_ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1)) ( [tiếng Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p): Λέσβος, chuyển tự theo tiếng Hy Lạp hiện đại là *Lesvos*, đôi khi cũng được gọi là *Mytilini* theo tên thành phố chính [Mytilene](/w/index.php?title=Mytilene&action=edit&redlink=1)) là một đảo của [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p) nằm ở đông bắc [biển Aegea](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Aegea). Đảo có diện tích 1.632 km 2 (630 sq mi) với 320 km (200 mi) [bờ biển](/wiki/B%E1%BB%9D_bi%E1%BB%83n), đây là đảo có diện tích đứng thứ ba tại Hy Lạp. Đảo cách [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3) qua [eo biển Mytilini](/w/index.php?title=Eo_bi%E1%BB%83n_Mytilini&action=edit&redlink=1).
Lesbos là một
[đơn vị thuộc vùng](/w/index.php?title=%C4%90%C6%A1n_v%E1%BB%8B_thu%E1%BB%99c_v%C3%B9ng_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1) riêng biệt của vùng [Bắc Aegean](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_Aegean&action=edit&redlink=1), và chỉ gồm một khu tự quản. Đảo có 90.000 cư dân và một phần ba trong số đó sinh sống tại thủ phủ Mytilene ở phía đông nam đảo. Số dân cư còn lại phân bổ tại các thị trấn và làng mạc nhỏ. Lớn nhất trong đó là Kalloni, Gera, Plomari, Agiassos, Eresos, và Molyvos.
Mytilene được gia đình Penthilidae thành lập vào thế kỷ thứ 11 TCN, họ đến từ
[Thessaly](/wiki/Thessal%C3%ADa), và cai trị thành bang cho đến khi nổ ra một cuộc nổi dậy (590–580 TCN) do [Pittacus của Mytilene](/w/index.php?title=Pittacus_c%E1%BB%A7a_Mytilene&action=edit&redlink=1) lãnh đạo. Trong thời kỳ đầu Trung cổ, đảo nằm dưới quyền của [đế quốc Đông La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C4%90%C3%B4ng_La_M%C3%A3) và [cộng hòa Genova](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Genova). Lesbos bị [đế chế Ottoman](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ottoman) chinh phục vào năm 1462, họ đã cai trị hòn đảo cho đến [Chiến tranh Balkan lần thứ 1](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Balkan_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_1&action=edit&redlink=1) năm 1912, khi đó, đảo trở thành một phần của [Vương quốc Hy Lạp](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1).
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Lesbos&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lesbos&action=edit§ion=1)]
Lesbos nằm ở cực đông của biển Aegea, đối diện với bờ biển của Thổ Nhĩ Kỳ (
[vịnh Edremit](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bnh_Edremit&action=edit&redlink=1)) ở phía bắc và phía đông; tại điểm hẹp nhất, eo biển rộng 5,5 km (3,4 mi). Đảo gần như có hình tam giác, nhưng bị ăn sâu vào bởi vịnh [Kalloni](/w/index.php?title=Kalloni&action=edit&redlink=1) ở bờ biển phía nam và [Gera](/w/index.php?title=Gera,_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1) ở phía đông nam. [[1]](#cite_note-1)
Hòn đảo có các rừng cây và đồi núi, hai đỉnh lớn nhất là núi Lepetymnos 968 m (3.176 ft) và núi Olympus 967 m (3.173 ft), chiếm giữ phần phía bắc và trung tâm đảo.
Nguồn gốc núi lửa của đảo được thể hiện qua một số [2] [suối nước nóng](/wiki/Su%E1%BB%91i_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_n%C3%B3ng)và hai vịnh lớn.
Lesbos là một hòn đảo xanh tươi, xứng đáng mang tên
*hòn đảo Ngọc lục bảo*, với nhiều thực vật hơn mong đợi. Mười một triệu cây [ôliu](/wiki/H%E1%BB%8D_%C3%94_liu) chiếm 40% diện tích đảo cùng với các cây ăn quả khác. Rừng thông Địa Trung Hải, cây dẻ và một số cây sồi chiếm 20%, và diện tích còn lại là cây bụi, đồng cỏ hoặc đất đô thị. Ở phần phía tây của hòn đảo có rừng hóa thạch lớn nhất của chi [Sequoia](/w/index.php?title=Sequoia_(chi)&action=edit&redlink=1).
Hòn đảo có
[khí hậu Địa Trung Hải](/wiki/Kh%C3%AD_h%E1%BA%ADu_%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i) ôn hòa. Nhiệt độ bình quân là 18 °C (64 °F), và lượng mưa trung bình năm là 750 mm (30 in). Lượng ánh sánh mặt trời bất thường của đảo khiến nó là một trong những đảo nhiều nắng nhất trên biển Aegea. Tuyết và nhiệt độ rất thấp hiếm khi bắt gặp.
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Lesbos&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lesbos&action=edit§ion=2)]
Theo thần thoại Hy Lạp cổ đại, Lesbos là vị thần bảo trợ cho hòn đảo.
[Macar](/w/index.php?title=Macar_(con_trai_c%E1%BB%A7a_Helios)&action=edit&redlink=1) được cho là vị vua đầu tiên có nhiều "con gái" để lại tên của họ cho một số thị trấn lớn hiện nay. Trong thần thoại cổ đại, "chị/em gái" của ông, [Canace](/w/index.php?title=Canace&action=edit&redlink=1), đã bị giết chết để ông có thể lên ngôi. Homer đề cập tới đảo với tên " *Macaros edos*", chỗ của Macar. Các ghi chép của [người Hittites](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Hittites&action=edit&redlink=1) từ [cuối thời đại đồ đồng](/wiki/Th%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%93_%C4%91%E1%BB%93ng) ghi tên đảo là *Lazpa* và có một dân số đáng kể đủ để cho phép người Hittite "mượn các vị thần của họ" (có lẽ là tượng thần) để chữa bệnh cho vị vua của mình khi các thần địa phương không sẵn sàng đến. Người ta tin rằng những người đến từ lục địa Hy Lạp, chủ yếu là từ [Thessaly](/wiki/Thessal%C3%ADa), những người đã đến đảo vào cuối thời đại đồ đồng và để lại đây phương ngữ Aeolic của tiếng Hy Lạp, được ghi lại trong các bài thơ của [Sappho](/wiki/Sappho).
Nhiều đồ gốm sứ có màu xám đã được tìm thấy trên đảo và sự thờ cúng
[Cybele](/w/index.php?title=Cybele&action=edit&redlink=1), nữ thần đất mẹ của vùng [Anatolia](/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C3%81), điều này cho thấy sự liên tục về văn hóa của các cư dân từ thời đồ đá mới. Khi vua Ba Tư [Cyrus Đại đế](/wiki/Cyrus_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF) đánh bại [Kroisos](/wiki/Kroisos) (546 TCN) dân cư tại các thành phố Hy Lạp của Anatolia và các đảo lân cận trở thành thần dân Ba Tư và điều này duy trì cho đến khi Ba Tư bị người Hy Lạp đánh bại trong [trận Salamis](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Salamis) (480 TCN). Đảo được quản lý bởi một [chính thể đầu sỏ](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_%C4%91%E1%BA%A7u_s%E1%BB%8F) vào [thời kì cổ xưa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%9Di_k%C3%AC_c%E1%BB%95_x%C6%B0a&action=edit&redlink=1), sau đó là chính quyền gần như dân chủ trong thời cổ đại. Trong một giai đoạn ngắn, hòn đảo là thành viên của [liên minh Athens](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_minh_Delos&action=edit&redlink=1). Trong thời kỳ văn minh Hy Lạp hóa (Hellenistic), hòn đảo nằm dưới quyền cai trị của các vương quốc [Diadochi](/wiki/Diadochi) cho đến năm 79 TCN khi nó rơi vào [La Mã](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_La_M%C3%A3).
Vào thời Trung cổ, đảo thuộc về
[đế quốc Đông La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C4%90%C3%B4ng_La_M%C3%A3). Năm 803, Nữ hoàng Đông La Mã [Irene](/w/index.php?title=Irene_c%E1%BB%A7a_Athens&action=edit&redlink=1) đã lưu vong đến Lesbos, bà buộc phải xe sợi len để sống và đã mất tại đây.
Sau cuộc
[Thập tự chinh lần thứ 4](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_t%E1%BB%B1_chinh_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_4&action=edit&redlink=1) (1202–1204), hòn đảo về tay của [Đế quốc Latinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Latinh), song lại bị Đông La Mã tái chinh phục vào năm 1247. Năm 1355, đảo được trao cho gia đình [Gattilusi](/w/index.php?title=Gattilusi&action=edit&redlink=1) [Cộng hòa Genova](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Genova) vì các lý do kinh tế và chính trị. Hòn đảo bị [đế chế Ottoman](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ottoman) chinh phục vào năm 1462. Và vẫn nằm dưới quyền kiểm soát của người Thổ Nhĩ Kỳ, với tên gọi *Midilli* trong tiếng Thổ, cho đến năm 1912 khi đảo bị các lực lượng Hy Lạp chiếm trong [Chiến tranh Balkan lần thứ 1](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Balkan_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_1&action=edit&redlink=1). Các thành phố Mytilene và Mithymna là các giáo khu từ thế kỷ 5.
Các hiện vật lâu đới nhất được tìm thấy trên đảo có niên đại từ thời kỳ đồ đá cũ.
Các điểm khảo cổ quan trọng trên đảo là hang động từ thời kỳ đồ đá mới [3] [Kagiani](/w/index.php?title=Kagiani&action=edit&redlink=1), có thể là nơi trú ẩn của các mục đồng, điểm định cư thời kỳ đồ đá mới [Chalakies](/w/index.php?title=Chalakies&action=edit&redlink=1), và khu cư trú trải rộng Thermi (3000–1000 TCN). Khu cư trú lớn nhất được tìm thấy tại Lisvori (2800–1900 TCN) là một phần của vùng bị ngập trong lớp nước ven biển nông. Ngoài ra còn có một số tàn tích từ thời cổ xưa, Hy Lạp và La Mã cổ đại. Dấu vết còn lại của thời kỳ Trung cổ trên đảo là ba lâu đài nguy nga.
## Hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Lesbos&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lesbos&action=edit§ion=3)]
Lesbos là một
[đơn vị thuộc vùng](/w/index.php?title=%C4%90%C6%A1n_v%E1%BB%8B_thu%E1%BB%99c_v%C3%B9ng_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1) của vùng [Bắc Aegea](/wiki/B%E1%BA%AFc_Aegea), và chỉ có một khu tự quản. Sau cải cách Kallikratis 2011, đơn vị thuộc vùng Lesbos được hình thành từ quận [Lesbos](/w/index.php?title=Lesbos_(qu%E1%BA%ADn)&action=edit&redlink=1) trước đây. Cùng với đó, khu tự quản Lesbos được hình thành trên cơ sở 13 khu tự quản trước đó là: [[4]](#cite_note-Kallikratis-4) [Agia Paraskevi](/w/index.php?title=Agia_Paraskevi,_Lesbos&action=edit&redlink=1)(Αγία Παρασκευή) [Agiasos](/w/index.php?title=Agiasos&action=edit&redlink=1)(Αγιάσος) [Gera](/w/index.php?title=Gera,_Greece&action=edit&redlink=1)(Γέρα) [Eresos-Antissa](/w/index.php?title=Eresos-Antissa&action=edit&redlink=1)(Ερεσός-Άντισσα) [Evergetoulas](/w/index.php?title=Evergetoulas&action=edit&redlink=1)(Ευεργέτουλας) [Kalloni](/w/index.php?title=Kalloni&action=edit&redlink=1)(Καλλονή) [Loutropoli Thermis](/w/index.php?title=Loutropoli_Thermis&action=edit&redlink=1)(Λουτρόπολη Θερμής) [Mantamados](/w/index.php?title=Mantamados&action=edit&redlink=1)(Μανταμάδος) [Mithymna](/w/index.php?title=Mithymna&action=edit&redlink=1)(Μήθυμνα) [Mytilene](/w/index.php?title=Mytilene&action=edit&redlink=1)(Μυτιλήνη) [Petra](/w/index.php?title=Petra,_Lesbos&action=edit&redlink=1)(Πέτρα) [Plomari](/w/index.php?title=Plomari&action=edit&redlink=1)(Πλωμάρι) [Polichnitos](/w/index.php?title=Polichnitos&action=edit&redlink=1)(Πολίχνιτος)
## Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=Lesbos&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lesbos&action=edit§ion=4)]
Kinh tế Lesbos về cơ bản là nông nghiệp và phụ thuộc vào tự nhiên,
[dầu ô liu](/wiki/D%E1%BA%A7u_%C3%B4_liu) là nguồn thu nhập chính. Du lịch tại [Mytilene](/w/index.php?title=Mytilene&action=edit&redlink=1) được thúc đẩy nhờ sân bay quốc tế và các thị trấn văn biển [Petra](/w/index.php?title=Petra,_Lesbos&action=edit&redlink=1), [Plomari](/w/index.php?title=Plomari&action=edit&redlink=1), [Molyvos](/w/index.php?title=Molyvos&action=edit&redlink=1) và [Eresos](/w/index.php?title=Eresos&action=edit&redlink=1), cũng đóng góp đáng kể cho kinh tế của hòn đảo. Đánh cá và chế sản xuất xà phòng và [ouzo](/w/index.php?title=Ouzo&action=edit&redlink=1), [rượu mùi](/wiki/R%C6%B0%E1%BB%A3u_m%C3%B9i) quốc gia Hy Lạp, vẫn còn được duy trì.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Lesbos&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lesbos&action=edit§ion=5)] [^](#cite_ref-1) [“Lesbos”](http://www.itsaboutgreece.com/lesbos.htm). [^](#cite_ref-2) [“The Petrified Forest of Lesvos, A Unique Natural Monument Recording the Evolutionary Process of Life on Earth”](http://www.globalgeopark.org/publish/portal1/tab233/info387_page2.htm). UNESCO Global Geoparks Network. **Harissis H., Durand P., Axiotis M., Harissis T. (2000).** [^](#cite_ref-3) [“Traces of Paleolithic settlement in Lesbos”](http://www.arxaiologia.gr/assets/media/PDF/migrated/76_83-87.pdf)(PDF). *Archaiologia kai Technes*. tr. 76:83–87 (bài viết bằng tiếng Hy Lạp với bản tóm tắt tiếng Anh). [^](#cite_ref-Kallikratis_4-0) [Kallikratis reform law text](http://www.kedke.gr/uploads2010/FEKB129211082010_kallikratis.pdf)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Lesbos&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lesbos&action=edit§ion=6)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


markdown:
# Montauban-sur-l'Ouvèze
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [44°16′00″B 5°30′00″Đ / 44,2667°B 5,5°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Montauban-sur-l%27Ouv%C3%A8ze¶ms=44.2667_N_5.5_E_region:FR-26_type:city(114))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Rhône-Alpes](/wiki/Rh%C3%B4ne-Alpes) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Drôme](/wiki/Dr%C3%B4me) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Nyons](/wiki/Nyons_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Séderon](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_S%C3%A9deron&action=edit&redlink=1) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2008–2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) 1 2(12,47 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(10 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [26189](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=26189-COM)/ [26170](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Montauban-sur-l'Ouvèze** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Drôme](/wiki/Dr%C3%B4me) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Rhône-Alpes](/wiki/Rh%C3%B4ne-Alpes) đông nam nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Xã Montauban-sur-l'Ouvèze nằm ở khu vực có độ cao từ 665-1532 [mét](/wiki/M%C3%A9t) trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n).

X-Cache: cp1054 miss, cp1065 miss


markdown:
# Padre Bernardo
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Padre Bernardo|
|— Đô thị —|
|Quốc gia||
|![]()
|
|[Goiás](/wiki/Goi%C3%A1s) [Vùng thuộc bang](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_thu%E1%BB%99c_bang_Brasil&action=edit&redlink=1) [Leste Goiano](/w/index.php?title=Leste_Goiano&action=edit&redlink=1) [Tiểu vùng](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Brasil&action=edit&redlink=1) [Entorno do Distrito Federal](/w/index.php?title=Entorno_do_Distrito_Federal_(ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng)&action=edit&redlink=1) 2(1,211.551 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(20/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [BRT](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Brasil)( [UTC-3](/wiki/UTC-3)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [BRST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Brasil)( [UTC-2](/wiki/UTC-2)) **Padre Bernardo** là một [đô thị](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_Brasil&action=edit&redlink=1) thuộc bang [Goiás](/wiki/Goi%C3%A1s), [Brasil](/wiki/Brasil). Đô thị này có diện tích 3137,903 km², dân số năm 2007 là 25220 người, mật độ 8 người/km². [[1]](#cite_note-1)
## Ghi chú[
[sửa](/w/index.php?title=Padre_Bernardo&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Padre_Bernardo&action=edit§ion=1)] **Dữ liệu lấy từ các bảng của từng mục riêng.** [^](#cite_ref-1)

X-Cache: cp1066 miss, cp1065 miss


markdown:
# Perales
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [42°11′42″B 4°34′49″T / 42,195°B 4,580183°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Perales¶ms=42.195_N_-4.580183_E_)
|Perales, Tây Ban Nha|
|
|
Cờ hiệu
|
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/23px-Flag_of_Spain.svg.png)
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) [Cộng đồng tự trị](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Castile và León](/wiki/Castile_v%C3%A0_Le%C3%B3n) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Palencia](/wiki/Palencia) [Đô thị](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_t%E1%BA%A1i_Palencia) 2(10 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(100/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) **Perales** là một đô thị trong [tỉnh Palencia](/wiki/Palencia_(t%E1%BB%89nh)), [Castile và León](/wiki/Castile_v%C3%A0_Le%C3%B3n), [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha). Theo [điều tra dân số](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2004](/wiki/2004) ( [INE](/w/index.php?title=Instituto_Nacional_de_Estad%C3%ADstica_(T%C3%A2y_Ban_Nha)&action=edit&redlink=1)), đô thị này có dân số là 107 người.


markdown:
*Sarothrura elegans*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Sarothrura elegans
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Gruiformes](/wiki/B%E1%BB%99_S%E1%BA%BFu) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Sarothruridae](/wiki/Sarothruridae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Sarothrura](/wiki/Sarothrura) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **S. elegans** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Sarothrura elegans* * là một loài Sarothrura elegans* [chim](/wiki/Chim), từng được xếp trong họ [Rallidae](/wiki/H%E1%BB%8D_G%C3%A0_n%C6%B0%E1%BB%9Bc), nhưng gần đây được xếp trong họ [[1]](#cite_note-1) [Sarothruridae](/wiki/Sarothruridae).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Sarothrura_elegans&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sarothrura_elegans&action=edit§ion=1)] **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-1) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.

X-Cache: cp1052 miss, cp1065 miss


markdown:
# Thập niên 1690
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Thập niên 1690** là thập niên diễn ra từ năm 1690 đến 1699.
|
||
|[Thế kỷ](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7): [thế kỷ 16](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_16)– **–** [thế kỷ 17](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_17) [thế kỷ 18](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_18) [Thập niên](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn): [thập niên 1680](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1680)– **–** **thập niên 1690** [thập niên 1700](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1700) **Năm:** [1690](/wiki/1690) [1691](/wiki/1691) [1692](/wiki/1692) [1693](/wiki/1693) [1694](/wiki/1694) [1695](/wiki/1695) [1696](/wiki/1696) [1697](/wiki/1697) [1698](/wiki/1698) [1699](/wiki/1699) **Thể loại:** [Sinh](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_th%E1%BA%ADp_k%E1%BB%B7_1690)– [Mất](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_th%E1%BA%ADp_k%E1%BB%B7_1690)– [Kiến trúc](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_th%E1%BA%ADp_k%E1%BB%B7_1690&action=edit&redlink=1) [Thành lập](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%C3%A0nh_l%E1%BA%ADp_th%E1%BA%ADp_k%E1%BB%B7_1690&action=edit&redlink=1)– [Phá hủy](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ph%C3%A1_h%E1%BB%A7y_th%E1%BA%ADp_k%E1%BB%B7_1690&action=edit&redlink=1)
## Mục lục
[1 Chính trị và chiến tranh](#Ch.C3.ADnh_tr.E1.BB.8B_v.C3.A0_chi.E1.BA.BFn_tranh) [2 Thiên tai](#Thi.C3.AAn_tai) [3 Hiệp hội](#Hi.E1.BB.87p_h.E1.BB.99i) [4 Công nghệ](#C.C3.B4ng_ngh.E1.BB.87) [5 Khoa học](#Khoa_h.E1.BB.8Dc) [6 Kinh tế](#Kinh_t.E1.BA.BF) [7 Văn hóa đại chúng](#V.C4.83n_h.C3.B3a_.C4.91.E1.BA.A1i_ch.C3.BAng) [8 Nhân vật](#Nh.C3.A2n_v.E1.BA.ADt) [9 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o)
## Chính trị và chiến tranh[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=1)]
### Chiến tranh[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=2)]
### Xung đột[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=3)]
### Thuộc địa hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=4)]
### Các sự kiện chính trị nổi bật[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=5)]
## Thiên tai[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=6)]
## Hiệp hội[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=7)]
## Công nghệ[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=8)]
## Khoa học[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=9)]
## Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=10)]
## Văn hóa đại chúng[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=11)]
### Văn học và nghệ thuật[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=12)]
### Thể thao[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=13)]
### Âm nhạc[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=14)]
### Kiến trúc[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=15)]
### Thời trang[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=16)]
### Khác[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=17)]
### Tiểu thuyết và phim[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=18)]
## Nhân vật[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=19)]
### Lãnh tụ thế giới[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=20)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1690&action=edit§ion=21)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1054 hit/1, cp1065 miss


markdown:
Trợ giúp
Thể loại:Luật năm 1576
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Thể loại này hiện không có trang hay tập tin nào.
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Luật_năm_1576&oldid=15214089
”
Thể loại
:
1576
Luật thế kỷ 16
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
Bân-lâm-gú
English
Français
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 04:13 ngày 9 tháng 1 năm 2014.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

X-Cache: cp1065 miss, cp1065 miss


markdown:
# nuque
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Pháp[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-fra-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)]
|
|Số ít |
|Số nhiều
|
|nuque |
|**nuque** gc [/nyk/](/wiki/Wiktionary:IPA)
- (
*Giải phẫu*) [Gáy](/wiki/g%C3%A1y).
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1053 miss, cp1066 miss


markdown:
polyplastic
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Tiếng Anh
[
sửa
]
Tính từ
[
sửa
]
polyplastic
Dẻo
;
dễ
nặn
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=polyplastic&oldid=931668
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Tính từ
Tính từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
English
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 01:15 ngày 27 tháng 3 năm 2009.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

X-Cache: cp1055 miss, cp1066 miss


markdown:
# OpusRelease
From XiphWiki
## Contents
## Opus release planning
This page is for organizing todo items for the initial opus release. Some items would best be dribbled out after the initial release while others are more release critical (tools binaries, test vectors, examples)
### AUTH48
- Update version in Makefile.draft
- Update rfcXXXX strings
- Update sha1 in the build script
- Update acknowledgments
- Add sentence to README
### Release management / marketing work
-
~~Windows binaries~~
-
~~Mac binaries~~
- Get binary packages of opus and opus-tools working for major distros
- Ogg Opus test vectors
- More 'brochure' level text about Opus and its advantages
-
~~Logo~~
- More images/graphs/art for the site (PEAQ sweeps?)
- Overhaul of the comparative page
- demo pages
- static demo with music, voice; like
[this one](https://people.xiph.org/~giles/2012/opus)
- albums
- audiobooks
- remote control encoder (oneman)
- emscripten decoder
- A recording of a remote jamming event (bemasc)
- update Greg's CELT try-tool
[[1]](http://people.xiph.org/~greg/trial_tool.png)for libopus
- Son-of-
[Monty-CELT-demo](http://people.xiph.org/~xiphmont/demo/celt/demo.html)(An in-the-weeds technology demo)
- This may actually need to be a series of two, one covering LP mode and one covering hybrid and the rest of the system.
- static demo with music, voice; like
- Improved documentation (e.g. an API overview doc that isn't a doxygen dump), "idiots guide to using libopus"
- Bugtracker
- Misuse the Opus API and open bugs on the symptoms close them with a description of the triggering misuse.
- Client applications beyond Firefox, esp VLC and foobar2000. See
[OPUS TODO](/OPUS_TODO)for a list.
- Icecast release with opus support
[patch here](https://github.com/krad-radio/icecast-oneman/commit/35927ca52f8e538eb20d8a185b8c10f1f2e9118a)
-
**Expanding this list**
### Development work
- fix remaining fixed point overflows (gmaxwell/jmspeex)
- Make opus_custom_demo read/write little endian on BE hosts.
- Boring standard makefiles for many systems (VMS too? haha)
- Oggdropish GUI for opusenc
- Additional tools (validator, gain, udp streaming example)
- libao for opus-tools
- LP-mode CBR (boundary conditions, iterations, harmonic average)
- Fix -fstack-protector-all (e.g. mingw32) or remove it
-
~~MIN32/MAX32 used stupidly in celt/ where the arguments evaluated twice.~~
-
~~why does --speech + 24kbit make opus tools code stereo where its mono without speech?~~
- make test_opus_encode test more stupidly low rates.
- random duration for the first/last frame in opus-tools
- Activity CTL
## Later work
- short block high rate waste in mdct mode
- (mdct mode) silence detection
- Prod the second implementation (Tim's) into something (quasi-)releasable
## Third party software
- Support in ekiga
- Support in mumble
- Support in asterisk
- Support in icecast
- Support in firefox (rtcweb
~~and in ogg~~) (OggOpus/audio tag done)
- Support in VLC
- Support in ogg123
- Support in ffmpeg
- Support in rockbox
- Support in foobar2000
-
~~Support in gstreamer~~
- Support in mplayer
- Support in xmms
- Support in oggdsf
- Support in xiphqt
- Support in RoarAudio (specs + roard + libroardsp)

Content-Language: en

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Cache-Control: private, must-revalidate, max-age=0

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding,Cookie