markdown:
Đăng ký kết hôn
Tên thủ tục hành chính
Đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài
Cơ quan tiếp nhận, giải quyết hồ sơ
- Sở Tư pháp thành phố Hồ Chí Minh
- Địa chỉ: 141-143 Pasteur, phường 6, quận 3, thành phố Hồ Chí Minh
- Số điện thoại: 08.38251402
Đối tượng giải quyết
Bao gồm việc kết hôn giữa:
- Công dân Việt Nam với người nước ngoài
- Công dân Việt Nam với nhau mà ít nhất một bên định cư ở nước ngoài.
- Giữa người nước ngoài cư trú tại Việt Nam với nhau.
Thành phần hồ sơ
Hồ sơ đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài lập thành 01 bộ hồ sơ gồm những giấy tờ sau:
1. Tờ khai đăng ký kết hôn (theo mẫu)
Mỗi bên phải làm Tờ khai đăng ký kết hôn (theo mẫu), ghi thông tin của hai bên nam, nữ; ký, ghi rõ họ tên của người làm Tờ khai. Trường hợp cả hai bên có mặt khi nộp hồ sơ thì chỉ cần làm 01 (một) Tờ khai đăng ký kết hôn, ghi thông tin của hai bên nam, nữ; ký, ghi rõ họ tên của hai người.
Nếu Tờ khai đăng ký kết hôn đã có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam về tình trạng hôn nhân của đương sự, thì không phải nộp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân. Nếu đã có Giấy xác nhận về tình trạng hôn nhân thì không phải xác nhận vào Tờ khai đăng ký kết hôn.
2. Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân hoặc Tờ khai đăng ký kết hôn có xác nhận tình trạng hôn nhân của công dân Việt Nam được cấp chưa quá 06 tháng tính đến ngày nhận hồ sơ; giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân của người nước ngoài do cơ quan có thẩm quyền của nước mà người đó là công dân cấp chưa quá 06 tháng, tính đến ngày nhận hồ sơ, xác nhận hiện tại người đó là người không có vợ hoặc có chồng, cụ thể:
- Công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài (không đồng thời có quốc tịch nước ngoài) nộp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân do Cơ quan đại diện tại nước mà người đó cư trú cấp hoặc giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân do cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài, nơi người đó cư trú cấp.
- Công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài (đồng thời có quốc tịch nước ngoài) phải nộp giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân do cơ quan có thẩm quyền của nước mà người đó có quốc tịch cấp và Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp.
- Người không quốc tịch cư trú ổn định lâu dài tại Việt Nam phải nộp Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân do Uỷ ban nhân dân cấp xã, nơi người đó cư trú cấp.
Trường hợp pháp luật nước ngoài không quy định việc cấp giấy tờ xác nhận tình trạng hôn nhân thì thay bằng giấy xác nhận tuyên thệ của người đó hiện tại không có vợ hoặc không có chồng, phù hợp với pháp luật của nước đó.
3. Giấy xác nhận của tổ chức y tế có thẩm quyền ở Việt Nam hoặc nước ngoài cấp chưa quá 06 tháng, tính đến ngày nhận hồ sơ xác nhận xác nhận người đó không mắc bệnh tâm thần hoặc các bệnh khác mà mà không có khả năng nhận thức, làm chủ được hành vi của mình;
4. Bản sao một trong các giấy tờ để chứng minh về nhân thân, như giấy chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu (đối với công dân Việt Nam cư trú ở trong nước), hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị thay thế như Giấy thông hành hoặc Thẻ cư trú (đối với người nước ngoài và công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài);
5. Bản sao sổ hộ khẩu hoặc Sổ tạm trú (đối với công dân Việt Nam ở trong nước), Thẻ thường trú hoặc Thẻ tạm trú hoặc Chứng nhận tạm trú (đối với người nước ngoài thường trú hoặc tạm trú tại Việt Nam).
* Ngoài giấy tờ quy định nêu trên, tùy trường hợp, bên nam, nữ phải nộp giấy tờ tương ứng sau đây:
- Đối với công dân Việt Nam đang làm trong các lực lượng vũ trang hoặc liên quan trực tiếp đến bí mật Nhà nước thì phải nôp giấy xác nhận của cơ quan quản lý nhà nước ngành cấp Trung ương hoặc cấp tỉnh xác nhận người đó kết hôn với người nước ngoài không ảnh hưởng đến bí mật nhà nước hoặc không trái với quy định của ngành đó;
- Đối với công dân Việt Nam đã ly hôn tại cơ quan có thẩm quyền nước ngoài thì phải nộp Giấy xác nhận về việc đã ghi vào sổ hộ tịch việc ly hôn đã tiến hành ở nước ngoài theo quy định của pháp luật Việt Nam;
- Đối với công dân Việt Nam đồng thời có quốc tịch nước ngoài thì còn phải có giấy chứng minh tình trạng hôn nhân do cơ quan có thẩm quyền mà nước ngoài cấp;
- Đối với người nước ngoài đã ly hôn với công dân Việt Nam tại cơ quan có thẩm quyền nước ngoài thì phải nộp Giấy xác nhận về việc ghi vào sổ hộ tịch việc ly hôn đã tiến hành ở nước ngoài theo quy định của pháp luật Việt Nam;
- Đối với người nước ngoài không thường trú tại Việt Nam, ngoài việc phải nộp giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân do cơ quan có thẩm quyền của nước mà người đó có quốc tịch hoặc thường trú cấp, còn phải nộp giấy xác nhận đủ điều kiện kết hôn theo pháp luật nước đó, trừ trường hợp pháp luật nước đó không quy định cấp loại giấy tờ này.
- Hồ sơ thuộc một trong các trường hợp sau đây thì phải bổ sung Giấy xác nhận công dân Việt Nam đã được tư vấn, hỗ trợ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài do Trung tâm tư vấn, hỗ trợ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài cấp cho công dân Việt Nam:
+ Hai bên chênh lệch nhau từ 20 tuổi trở lên;
+ Người nước ngoài kết hôn lần thứ ba hoặc đã kết hôn và ly hôn với vợ hoặc chồng là công dân Việt Nam;
+ Hai bên chưa hiểu biết về hoàn cảnh gia đình, hoàn cảnh cá nhân của nhau; không hiểu biết về ngôn ngữ, phong tục, tập quán, văn hóa, pháp luật về hôn nhân và gia đình của mỗi nước.
Thời hạn giải quyết
Không quá 25 ngày kể từ ngày Sở Tư pháp nhận đủ hồ sơ hợp lệ và lệ phí. Trường hợp Sở Tư pháp yêu cầu cơ quan công an xác minh thì thời hạn được kéo dài không quá 10 ngày làm việc.
Lệ phí
1.000.000 đồng/trường hợp
Thông tin lưu ý
1. Điều kiện đăng ký kết hôn:
- Nam từ hai mươi tuổi trở lên, nữ từ mười tám tuổi trở lên;
- Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định, không bên nào được ép buộc, lừa dối bên nào; không ai được cưỡng ép hoặc cản trở;
- Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn quy định tại Điều 10 của Luật Hôn nhân và Gia đình.
2. Sở Tư pháp thành phố Hồ Chí Minh tiếp nhận hồ sơ đăng ký kết hôn đối với trường hợp công dân Việt Nam thường trú tại thành phố Hồ Chí Minh và trường hợp công dân Việt Nam không có hoặc chưa có đăng ký thường trú nhưng có đăng ký tạm trú tại Thành phố theo quy định của pháp luật về cư trú.
Đối với người nước ngoài kết hôn với nhau thì một trong hai bên phải thường trú tại thành phố Hồ Chí Minh. Trong trường hợp cả hai bên không đăng ký thường trú thì một trong hai bên phải đăng ký tạm trú tại thành phố Hồ Chí Minh.
3. Hồ sơ đăng ký kết hôn do một trong hai bên nộp trực tiếp tại Sở Tư pháp.
4. Ngày phỏng vấn được ấn định và ghi trực tiếp trên biên nhận nộp hồ sơ. Khi nhận Giấy chứng nhận kết hôn, hai bên nam, nữ phải có mặt tại Sở Tư pháp và xuất trình Chứng minh nhân dân, Hộ chiếu, Visa để ký tên vào Giấy chứng nhận kết hôn và Sổ đăng ký kết hôn.
5. Các văn bản do cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài cấp phải hợp pháp hóa lãnh sự (trừ trường hợp được miễn hợp pháp hóa lãnh sự) và dịch ra tiếng Việt theo quy định của pháp luật Việt Nam.
- Văn bản được cấp từ cơ quan Đại diện ngoại giao của nước ngoài đang trú đóng tại Việt Nam thì do Bộ Ngoại giao Việt Nam hoặc cơ quan Ngoại vụ được Bộ Ngoại giao Việt Nam ủy nhiệm hợp pháp hóa lãnh sự.
- Văn bản được cấp từ nước ngoài do cơ quan Lãnh sự Việt Nam tại nước đó hợp pháp hóa. Trường hợp văn bản được cấp từ nước ngoài đã mang về Việt Nam nhưng chưa được hợp pháp hóa thì văn bản này phải thông qua cơ quan Ngoại giao của nước cấp văn bản đang trú đóng tại Việt Nam thị thực. Sau đó, Bộ Ngoại giao Việt Nam hay cơ quan Ngoại vụ được Bộ Ngoại giao Việt Nam ủy nhiệm hợp pháp hóa lãnh sự.
- Danh sách các nước và các loại giấy tờ được miễn hợp pháp hóa lãnh sự xem tại Trang Thông tin điện tử của Cục Lãnh sự - Bộ Ngoại giao Việt Nam tại địa chỉ www.lanhsuvietnam.gov.vn).
6. Sau ngày hẹn trả hồ sơ 05 ngày làm việc, nếu hai bên nam nữ không đến nhận Giấy chứng nhận kết hôn thì hồ sơ sẽ bị huỷ bỏ (không hoàn lại lệ phí). Trường hợp có lý do chính đáng mà hai bên nam, nữ yêu cầu gia hạn về thời gian thì phải có đơn trình bày và hẹn ngày đến ký Giấy chứng nhận kết hôn, thời hạn kéo dài thêm không quá 90 ngày kể từ ngày Sở Tư pháp hẹn trả kết quả. Hết thời hạn này nếu các đương sự vẫn có yêu cầu kết hôn thì phải làm lại thủ tục đăng ký kết hôn từ đầu.
7. Địa chỉ cơ quan liên hệ:
- Phòng Tư pháp các quận, huyện (để chứng thực sao y bản chính và dịch thuật).
- Sở Ngoại vụ thành phố, số 06 Alexandre Rhodes, quận 1 (để hợp pháp hóa các giấy tờ).
- Khám sức khỏe tâm thần tại thành phố Hồ Chí Minh:
+ Trung tâm sức khỏe tâm thần số 192 đường Bến Hàm Tử, phường 1, quận 5.
+ Trung tâm Giám định pháp y tâm thần thành phố Hồ Chí Minh, số 152-154 Hồng Bàng, phường 12, quận 5.
Biểu mẫu
Tờ khai đăng ký kết hôn (Mẫu TP/HT-2013-TKĐKKH)
TIN MỚI HƠN
TIN ĐÃ ĐƯA

Cache-Control: private, max-age=0


markdown:
trang chủ
talaCu
ý kiến ngắn
spectrum
sách mới
tòa soạn
hỗ trợ talawas
Văn học
Thơ và Thơ Trẻ
Văn học Việt Nam
Văn học nước ngoài
Các giải thưởng văn học
Giải thưởng Bùi Giáng
Lý luận phê bình văn học
Điểm nóng
Chính trị Việt Nam
Chính trị thế giới
Đại hội X và cải cách chính trị tại Việt Nam
Xã hội
Giáo dục
Kinh tế
Đồng tính luyến ái trong xã hội hiện đại
Thế hệ @
Pháp luật
Đời sống hiện đại
Thể thao
talaFemina
1 - 20 / 243 bài
31.10.2008
Như Huy
Vài nét điểm qua về cuộc thi nghệ thuật trình diễn đầu tiên tại Hà Nội, do Quỹ Đan Mạch tổ chức
30.10.2008
Nora Taylor
Thân xác và cái Tôi trong mỹ thuật Việt Nam đương đại
31.7.2008
Như Huy
Phản biện với Trần Lương
2.7.2008
Hoàng Hưng
Nguyễn Gia Trí, bậc đạo sư của sơn mài nghệ thuật
9.6.2008
Nguyễn Hữu Bảo
Chụp cái gì cũng chỉ là chụp lòng mình, chụp cái ở trong đầu mình
31.5.2008
Trần Hậu Yên Thế
Trang hoàng cho cây xà cừ đường Láng
26.5.2008
Như Huy
Tái định nghĩa quá khứ và chuyển hóa không gian công cộng: Hai chiến thuật gần đây của các nghệ sĩ đương đại Việt Nam trong những năm đầu tiên của thiên niên kỷ mới
1.5.2008
Như Huy
Nghệ thuật đương đại - Sự thực chất và bản sắc cá nhân
6.2.2008
Hà Vũ Trọng
Đám cưới tiến sĩ chuột Ta hay chuột Tàu?
24.1.2008
Hà Vũ Trọng
Guerrilla Girls – Những nữ du kích trong nghệ thuật
22.12.2007
Hoàng Dũng
Bức tranh mực tàu “Bi kịch con người” của Bửu Chỉ
27.11.2007
Lê Anh Hoài
Chập choạng thân cò
24.11.2007
Nguyễn Đình Đăng
Tiếng hót của con sơn ca
19.11.2007
Đào Mai Trang
Những câu hỏi chờ VieTimes trả lời giùm
15.11.2007
Dương Phước Luyến
Nguyên Khai - Với những sắc màu của thi ca và mộng ảo
14.11.2007
Nguyễn Đình Thành
Một vài suy nghĩ về các chính sách hỗ trợ phát triển nghệ thuật đương đại Việt Nam
12.11.2007
Như Huy
Vài suy nghĩ về dự án “Mỗi người chúng tôi đưa ra một đề nghị”
11.10.2007
Thái Kim Lan
Sau phút cuối cùng! Tại nhà cố họa sĩ Thái Tuấn (1918 – 2007)
11.10.2007
Nguyễn Đình Thành
Về vai trò của các trung tâm văn hoá nước ngoài với nghệ thuật đương đại Việt Nam
1.10.2007
Nguyễn Đình Đăng
Trả lời phỏng vấn của một báo điện tử trong nước
1 - 20 / 243 bài
tìm
(dùng Unicode hoặc không dấu)
tác giả:
A
B
C
D
Đ
E
F
G
H
I
J
K
L
M
N
O
P
Q
R
S
T
U
V
W
X
Y
Ý
Z
Tủ sách talawas
bản để in
Gửi bài này cho bạn bè
26.12.2006
Nguyên Sa
Một bông hồng cho văn nghệ
1
2
3
4
5
4. Đào sâu nỗi cần thiết của suy tưởng về nghệ thuật
Ở trên đã nói về sự cần thiết suy tưởng nghệ thuật. Bây giờ nói kỹ hơn. Tôi nghĩ thế này.
Mày là một loại dị điểu. Càng cao, càng xa, càng nhanh là sự sống, là cuộc đời, là căn phần của mày. Bằng cánh lớn mở to, vượt qua hết những biển xanh, đồng ruộng, núi ngàn mặc dầu những buổi chiều sương mù, những cơn mưa đầu núi, những hờn giận cuồng phong. Để vươn tới, nếu chẳng nhắm vào rừng trăng mùa hạ, hoa trắng mùa xuân, hãy dựa theo mây xám, nương theo gió lạnh. Nếu cần, gọi sao đêm đậu vào đôi mắt, sóng lớn tụ vào đôi vai, nhưng đừng dừng lại, đừng bao giờ dừng lại. Lương thực sẽ thổi tan làn khói mệt mỏi là sự sống. Hãy nuôi dưỡng bằng chất sữa trắng tinh khiết đó. Không một sinh tố nào quý giá bằng chất sữa trắng tinh khiết đó vì nó là kết quả của sự tinh luyện bởi những yếu tố lạ lùng hơn những loài dị thảo ở cuối rừng. Biển và sự đam mê. Núi, rừng và niềm lo ngại. Những cảm xúc lửa bỏng, những đau xót kim châm, những cơn say cuồng nhiệt và buổi sáng bàng hoàng. Tất cả đã được pha chế với sự cân lượng chính xác bởi những ngón tay mầu nhiệm để mang lại cho nó vị đắng vị ngọt, thơm ngát và chua cay.
Đừng bao giờ dừng lại. Phải nhớ kỹ như thế.
Khi sừng sững trước một vách đá cao nhất của đỉnh cao nhất chẳng thể vượt qua, ấy là sự ngưng đọng, khô héo và tê liệt. Trong đôi chân hạ xuống, dưới đôi cánh khép lại, giữa cặp mắt phóng về phía sau, hãy nhìn thấy sự ngưng đọng, khô héo và tê liệt. Đó là hành trang được mang theo trong những ngày tháng khởi đầu cuộc hành trình. Sáng tác là búp non, lộc biếc, là hoa thơm, trái ngọt, là hoa hậu của cuộc dạ vũ ngàn đêm, mọi hình thức suy tưởng về nghệ thuật đều chỉ là lá vàng, cành héo, cây leo, là người đàn bà ế chồng. Sáng tác là vua. Cho nên, hãy chỉ trở về với suy tưởng nghệ thuật đó khi vị đại diện của Trời bị lật đổ bởi thời gian. Dừng lại mà nhìn ấy là ngưng đọng, khô héo tê liệt. Sáng tác cho thật khoẻ vào, ngoài nó chỉ là sự thấp kém. Chỉ có vùng phụ cận của thủ đô. Chỉ có cô phù dâu. Chỉ có chất gọi là rượu nhưng ở đáy cốc, chỉ có cái vừa và cái xoàng. Không hách.
*
Thời gian, với sự hỗ trợ của sự suy yếu thân thể, sự mệt mỏi tinh thần, vẫn không đủ sức mạnh làm chuyển đổi, trong tôi, vị trí của sự sáng tạo nghệ thuật và sự suy tưởng nghệ thuật. Chất bốc lửa, chất bùng nổ, cái cao nghễu nghện, cái rộng thênh thang, dưới mắt tôi, vẫn tập trung đầy đủ để mang lại cho sự sáng tạo nghệ thuật vị trí siêu việt. Chẳng thể viết một bài phê bình văn nghệ. Sống bằng nhan sắc của những người đàn bà khác, chán lắm. Chẳng thể nghiên cứu để xây dựng một lý thuyết văn nghệ. Mở thẩm mỹ viện để trau dồi nhan sắc cho những người đàn bà khác, mệt lắm. Nhưng thời gian, với những ngày đêm cung hiến cho sự sáng tạo cuồng nhiệt, cho tôi nhìn thấy rằng sự suy tưởng vệ nghệ thuật không phải chỉ gồm có phê bình văn nghệ và lý thuyết văn nghệ. Hơn nữa, những việc làm tự mãn, hãnh tiến của sự phán xét và truyền giảng không những không phải là tất cả sự suy tưởng về nghệ thuật, mà chỉ là sự suy tưởng phụ thuộc, sự suy tưởng hạng nhì. Ngoài chúng, còn có một hình thức suy tưởng về nghệ thuật khác. Dám gọi là sự suy tưởng
đích thực
về nghệ thuật. Cái sự suy tưởng bất khả phân với sáng tạo. Cái sự suy tưởng là điều kiện, là yếu tố, là thành phần của toàn thể sáng tạo. Như sự sống và suy tưởng về sự sống. Như mọi sinh hoạt của ý thức nhắm vào đối tượng rồi lại trở thành đối tượng, trở thành ý thức về chính mình để cho sự sinh hoạt khởi đầu kia, vừa mệt mỏi, lại thêm hơi thở, chất tươi, sức khoẻ. Trong khoa học chẳng hạn. Sự sống và sự suy tưởng về sự sống, khoa học và sự suy tưởng về chính nó như thế nào? Ăn, ngủ, thở đấy là sự sống. Nuôi dưỡng, bảo tồn, phát triển, sinh sản, đấy là sự sống. Khoan khoái và đau xót, rung động và đam mê, hoài niệm và ước mơ, phán đoán, suy luận, đó là sự sống. Người đàn ông thô sơ kia không phải chỉ thực hiện những động tác liên hệ đến việc nuôi dưỡng và phát triển cơ thể như những xung động vô thức của động vật. Có thể lúc đêm đi ngủ, buổi sáng thức giấc, có thể sau bữa ăn, có thể trong lúc uống ngọn gió lạ chợt vèo thổi vào nó, đem vào nó người lạ mặt chỉ tay vào những sinh hoạt thường nhật, nhìn nó dò hỏi. Người tuổi trẻ kia là thuỷ triều của những buổi trăng lên cao. Nó là con sóng trăm chân, chạy vội vã. Trong những lá thư và những cuộc hò hẹn đầu tiên. Trong những cuộc hò hẹn và đôi mắt mong đợi. Máu chạy vội vã trong cơ thể, ước vọng chạy trong mắt. Bằng cánh tay vùng vẫy, bằng hơi thở cuồng lưu, bằng môi hôn núi lửa, tất cả nó chạy vội vã vào cuồng nhiệt vào đam mê, vào sự sống. Nhưng, vào một lúc nào đó trong đêm, cùng với mặt trăng, thuỷ triều dừng lại, lẻn về phía sau rồi bỏ đi lẳng lặng. Cùng với thuỷ triều, sự hô hấp và tuần hoàn của người tuổi trẻ trở nên điều hoà và nó, một mình, chợt nhìn vào ban đêm. Đừng nghĩ bi thảm rằng sự cô đơn đã bủa vây lấy nó, rồi chốc nữa, sáng mai nó sẽ bỏ lên núi cao, đi đến những xứ sở thật xa, tìm kiếm hòn đảo thật hoang vắng. Có thể, nhưng không chắc. Có thể sự cô đơn đã đến sớm. Có thể là những ý nghĩ hân hoan mang lại cho nó hơi sức để sáng mai chạy khoẻ hơn, mau hơn trong tình ái đam mê, trong sự sống bùng cháy. Nhưng chắc chắn là nó đã
nghĩ
, không phải là chỉ sống. Sống và nghĩ về sự sống. Và nhận thức về chính sự sống, ý thức về chính ý thức, dưới ngón tay tài ba của một số người, đã trở thành những công trình kiến trúc lớn. Socrate sau khi phóng nhận thức, qua những cuộc đối thoại, về cái Thiện, về cái đẹp, về tình ái, đã biến nhận thức thành một đối tượng và nhận thấy rằng "chỉ biết một điều là chưa biết gì cả" vì như thế ít ra không rơi vào vực thẳm "không biết mà không biết rằng mình không biết". Những Descartes, Hegel, Bergson đã nói nhiều đến ý thức về ý thức, và gần chúng ta hơn, các nhà văn, một Camus, một Shakespeare, một Tản Đà đã không bằng lòng chỉ sống thôi, đã nêu lên những câu hỏi về chính sự sống. "Đời có đáng sống hay không" đã được viết ở trang đầu của
Le mythe de Sisyphe
. Trong sự ghen tuông, sau tiếng sét ái tình, những Roméo và những Othello đã đi vào thế giới kinh hoàng của "nên có hay không nên có". Và giữa hai giấc mộng, khi "chén quỳnh" được cất lên, những người bạn "tri âm" của hôm qua, hôm nay và ngày mai đã, đang và sẽ còn nghe thấy câu hỏi: "Đời đáng chán hay không đáng chán". Sống và suy tưởng về sự sống, ý thức về ý thức không phải là đồ trang sức, hay căn bệnh của sự sống. Nó không phải là
cái-bám-vào-sự-sống
. Nó chính là thành phần, là yếu tố cấu tạo của sự sống, chính là sự sống. Không có nó sự sống chỉ còn là sự sống thảo mộc, sự sống động vật, không có chữ S hoa. Anh muốn chỉ-sống-thôi, không nghĩ về sự sống sự suy tưởng để bao giờ già sẽ hay. Anh đã suy tưởng về sự sống khi chủ trương sống đã, nghĩ sau. Đó là một khẳng định, xác nhận, phán đoán, là một quan niệm sinh ra bởi sự suy tưởng về sự sống và hơn nữa "suy tưởng về sự suy tưởng về sự sống có một tương quan tai hại cho sự sống cho nên chỉ sống thôi, không suy tưởng về sự sống. Kierkegaard khi nói "tôi suy nghĩ vậy tôi không hiện hữu nữa", đã xác nhận một
lối hiện hữu
, và sự xác nhận đó là kết quả của sự suy tưởng về sự hiện hữu, về tương quan giữa sự suy tưởng và sự sống. Như thế, suy tưởng là một thành phần, là yếu tố của sự sống chứ không phải là cái-bám-vào-sự-sống. Một vài nhà tư tưởng, như Heidegger, còn cho rằng đó chính là bản chất của con người. Con người là sinh vật duy nhất biết thắc mắc về chính nó, biết tìm kiếm về bản chất của chính nó, về hữu thể, vậy phải chăng bản chất của con người là biết thắc mắc về bản chất của chính nó.
Khoa học, một sinh hoạt của tinh thần, một phạm vi của văn hoá, cũng như sự sống mà nó là sản phẩm, đã chứng tỏ rằng những nhận thức khoa học, sau khi hướng về đối tượng, lại trở thành đối tượng của nhận thức và sự nhận thức về nhận thức, sự suy tưởng bậc hai đó thường có giá trị của nhịp thở tiếp sức dài hơi, nguồn cảm hứng mới, động lực của những khám phá, phá minh kế tiếp. Những nhận thức triết lý khoa học của những Bacon, Descartes, Claude Bernard, H. Poincaré, Goblot đã mang lại những ảnh hưởng tốt cho khoa học đến sau. Không phải các nhà triết học và khoa học kể trên thiết lập những quy tắc, luật lệ dạy dỗ các thiên tài khoa học thực hiện những khám phá, phát minh. Không có sự "dậy dỗ", đào luyện thiên tài, sản xuất khám phá, phát minh như những dụng cụ kỹ thuật dây chuyền, tất nhiên. Nhưng nhận thức để lại đó cho phép người đến sau không phải đi qua những đoạn đường đã đi rồi, phung phí sức lực tìm kiếm những kinh nghiệm đã đắc thủ bởi người đi trước. Và nhất là, sự nhận thức về những giai đoạn của phương pháp khoa học mà mình đã đi qua, giá trị của những nhận thức khoa học đã thâu lượm được sẽ giúp cho
chính mình
thoát khỏi sự dò dẫm, loại bỏ được những động tác vụng về, rồi từ những mảnh đất đã chiếm đoạt được và đã khai quang được dùng làm bàn đạp thực hiện những cái nhảy cao và xa.
Phương pháp luận
của Descartes,
Y học thực nghiệm nhập môn
của Claude Bernard, những nhận thức về phương pháp thực nghiệm và phương pháp toán học của những Bacon, H. Poincaré, Goblot chính là những mảnh đất bàn đạp đã được sử dụng hoặc bởi chính các nhà tư tưởng ấy hoặc bởi những người đến sau để hình thành những khám phá và phát minh giá trị. Bởi đó, khoa học hiện đại vừa mang lại những phát minh mới lạ với những Einstein, Niels Bohr, Heisenberg, Louis de Broglie, nhà triết học G. Bachelard đã nhận thức về những nhận thức đó. Về thuyết tương đối, về nền toán học không–Euclide, nền cơ học không-Newton, về hình học vị tướng, thuyết các nhóm và thuyết các tập hợp, để rút tỉa lấy những bài học quý giá về cái mà ông gọi là "tinh thần khoa học mới" (un nouvel esprit scientifique), về triết lý về cái không (philosophie du non), về một chân lý "gần đúng", cái trái ngược với tinh thần tuyệt đối, tinh thần tôn sùng khoa học vạn năng của những tay vị khoa - học thế kỷ thứ 19.
Nghệ thuật, cũng như sự sống bất khả phân với sự suy tưởng về sự sống, khoa học gắn liền với sự suy tưởng về sự sống, khoa học gắn liền với sự suy tưởng về khoa học, chẳng thể tách rời khỏi được sự suy tưởng về nghệ thuật. Cái toàn khối ấy, mượn một hình ảnh của Platon đã dùng để nói về sự gắn liền, sự tương quan mật thiết giữa khoái lạc và đau khổ, chính vì thần linh chẳng thể chia lìa nên buộc chúng vào nhau. Như hai anh em liền lưng.
Lịch sử văn học nghệ thuật và sự suy tưởng về nghệ thuật đã nói lên sự dính chặt đó. Hãy nhìn vào lịch sử thi ca (chọn thi ca để nhìn vì các nhà thơ thường được coi là những người mà mọi sinh hoạt của lý trí, của suy luận thường phải nhường chỗ cho tình cảm và trực giác). Vả lại, ở trên đã nói tới các trường hợp này. Bây giờ nhắc lại, nó tiện. Ronsard, Malherbe, V. Hugo, Beaudelaire, Claudel, Valéry, Breton không phải chỉ là những nhà thơ lớn mà còn là những tác giả sáng chói của
tư tưởng thi ca
. Cũng như Nguyễn Du, Tản Đà, Xuân Diệu cùng với sự sáng tạo đã suy tưởng về sự sáng tạo. Trong những cây số cuối cùng của cuộc hành trình dài mang tên
Đoạn trường tân thanh
, họ Nguyễn đã dừng lại, vút bay lên cao, ném cái nhìn bao quát về phía sau để tóm thâu lấy trận mạc, hiên Lãm Thuý và sông Tiền Đường.
Lời quê góp nhặt dông dài, mua vui cũng được một vài trống canh
. Ấy là nhận định về cứu cánh của nghệ thuật hay chỉ nói lên lòng khiêm tốn trí thức về cứu cánh của nghệ thuật? Ấy là nhận thức về bản chất, kỹ thuật thi ca hay cái nhìn bất mãn của nghệ sĩ soi chiếu tàn nhẫn vào vùng sâu thẳm nhất của tác phẩm của chính mình? Ấy là sự tự phê chân thành hay niềm cô đơn của người sáng tạo? Có đúng Truyện
Kiều
của Nguyễn Du chỉ gồm những
lời quê
hay không? Kiến trúc tiểu thuyết thi ca như thế phải chăng chỉ là sự góp nhặt dông dài - Tác dụng của nghệ thuật phải chăng chỉ là mua vui? Xuân Diệu có tiếp nối quan niệm của thi sĩ Tiên Điền và Malherbe, tác giả của thành ngữ
arrangeur de syllabes
, hay không khi đi vào thơ tám chữ với "
nghề lựa chữ ôi một trò trẻ nhỏ, Dăm câu vui đắp đổi mấy câu sầu...
". Dù sao sự suy tưởng về nghệ thuật đã xen lẫn, đã có mặt ngay trong sự sinh hoạt sáng tạo nghệ thuật của những nhà thơ đó. Với Tản Đà và Thế Lữ, sự suy tưởng về nghệ thuật còn rõ rệt hơn nhiều: nó trở thành một đề tài của sự sáng tạo nghệ thuật. Trong buổi "Hầu trời", người làng Khê Thượng đã hoá thành Thượng Đế để phán đoán về giá trị tác phẩm của Tản Đà, từ hai quyển
Khối tình
đến
Đài gương, Lên sáu
, bằng từ ngữ "văn thật tuyệt" để sau đó phẩm bình về
lời văn
,
khí văn
, sự
dịu
êm
,
tinh
khiết, đầm ấm
,
lạnh lùng
của lời văn và khí văn của Khắc Hiếu, họ Nguyễn. Rồi người "
quê ở Á châu về địa cầu, sông Đà, núi Tản, nước Nam Việt
" đó còn mượn lời của Trời để nói về cái, theo ngôn ngữ của văn nghệ hiện đại, gọi là sứ mệnh văn nghệ, mà Tản Đà xác định là sự bảo vệ và phát huy "
Thiên lương
" Tác giả
Mấy vần thơ
trong bài "Cây đàn muôn điệu" cũng đã thực sự lấy
chính nghệ thuật
làm
đề tài sáng tạo
, lấy sự suy tưởng về nghệ thuật làm chất liệu sáng tạo. Thế Lữ xác định tính chất của cái Đẹp muốn được vẽ bằng
bút mượn của nàng Ly tao
, như thế đã đi hẳn vào trọng tâm của
Thẩm mỹ học
.
Sự suy tưởng về sự sáng tạo, dưới ngòi bút của các nhà thơ Pháp chẳng hạn, xuất hiện rõ rệt hơn nữa dưới hình thức của bài thơ, bài tựa, bài giảng, diễn văn hay tác phẩm quy mô. Từ thời Phục Hưng, Du Bellay, trong nhóm Pléiade, đã để lại
Deffense de la langue française
, với những bài tựa, với
Discours sur le poème dramatique
, Boileau với
Art Poétique
, đã để lại quan điểm nghệ thuật của phái cổ điển. Rồi Chénier với ý tưởng "bình cũ rượu mới", Hugo của phái lãng mạn với "nhiệm vụ của thi sĩ",
Préface de Cromwell
,
Le conte de Lisle
, phái Thi sơn với bài tựa của
Poème Antique
, Banville, với
Traité de poésie
, những bài thơ "L'Art", "Le saut du tremplin" đã đề cập đến những vấn đề mà một Sartre sẽ gọi là viết để làm gì, viết như thế nào, viết cho ai. Kỹ thuật thi ca, bản chất thi ca, cứu cánh của thi ca, thế nào là đẹp, những vấn đề này được Beaudelaire với
Salon de 1845
,
Salon de 1849
, Verlaine với "Art poétique", Claudel với "Positions et propositions", Valéry với
Variétes
và những bài giảng ở College de France mang tên
Poétique
, A. Breton với tuyên ngôn của phái siêu thực, lần lượt đi sâu, khai phá. Và tính chất phong phú của những suy tưởng về sự sáng tạo thi ca đó không còn là vấn đề cần biện minh. Sự phát triển của văn chương Pháp đã mang nặng dấu vết của những lời bênh vực Pháp ngữ đối với La ngữ của nhóm Pléiade, bài học kinh nghiệm của Malherbe còn tồn tại đến thế kỷ của những nhà thơ lãng mạn, Beaudelaire với những nhận thức về thi ca, quan điểm về thẩm mỹ, đã mở đường cho thi phái tượng trưng và tiếng nói của Claudel về thơ tự do, Valéry về bản chất của ngôn ngữ thi ca, Breton với thuyết siêu thực còn dõng dạc trong những ngày tháng hiện đại.
Nghĩ và nói về nghệ thuật tất nhiên không nhằm mục đích
phán xét
hay
truyền giảng
vì sự tổng quát hoá và hãnh tiến đó giết chết nghệ thuật, là chất độc làm tê liệt, khô héo dần mòn. Đó có thể là sự tin tưởng hay tìm kiếm. Rồi sức nóng của sự tin tưởng lan rộng, thế giới của sự tìm kiếm cá nhân được sự gia nhập của đồng bạn. Không được hơn, hơn thì quá. Sự suy tưởng đó phải được thực hiện bởi chủ thể, cho chính chủ thể và cứu cánh, như thế, sẽ chỉ là sự sáng tạo của chính mình. Cái nghĩ có được nói lên cũng cốt để được nghe nói lại và tiếng nói lại ấy sẽ là mũi nhọn đẩy cái nghĩ đi nữa, đến cái nghĩ mới và tất cả những tảng đá ấy sẽ không thừa cho kiến trúc nghệ thuật khao khát được hình thành, cho sự sáng tạo xứng danh. Cái nghĩ ấy quả thật chẳng thể nào không có. Quả thật, đã có, đang có và sẽ có. Nghĩ về sự cấu tạo thi ca của Nguyễn Du, về ngôn ngữ của Hồ Xuân Hương, tình bạn của Nguyễn Khuyến. Nghĩ về Thơ Mới. Nghĩ về kiến trúc thơ tự do. So sánh sự sử dụng hình ảnh, từ ngữ, vần điệu cổ điển và hiện đại. Nghĩ về những bài thơ hay, những quan điểm thi ca của các nhà thơ thế giới. Và những người gần gũi. Bạn bè và đối thủ. Sự phê bình chụp mũ, sự bôi nhọ cá nhân, sự tôn sùng lố bịch. Sự đứng lại của người này và tiến vọt của người kia. Vẻ đẹp của bài thơ đăng báo hàng ngày đột nhiên đọc thấy. Ánh sáng ý thức còn và chiếu thẳng vào đúng cân não của tâm hồn mình, về cái viết đã có và cái viết muốn có. Cùng với cơn mưa ban đêm, câu hỏi chợt đến: làm thế nào để
đừng nhắc lại chính mình
, sau khi đã vượt qua giai đoạn nhắc lại kẻ khác? Những yếu tố sinh lý, xã hội, tâm lý nào đã là nguồn khởi phát sự sinh hoạt của tưởng tượng sáng tạo? Những kỹ thuật nào đã được sử dụng? Mình muốn chứng minh gì? Làm thế nào để hơn và khác? Những dấu hỏi cuồng lưu này không độc lập với sự sáng tạo mà nằm ở trong cái kén kỳ diệu đó. Những thắc mắc, lo âu, tìm kiếm là hơi thở của sáng tạo chân đi. Không đợi khi đôi cánh đã hạ xuống, đôi chân dừng lại mệt mỏi, không đợi "già rồi hãy nghĩ" dù có thể, bởi vì khi sự khô héo đã đến, sự sống đã rút đi, hình ảnh của nó để lại chắc mờ nhạt lắm, sự suy tưởng sẽ chẳng thể tươi thắm, rõ ràng. Và hơn nữa, bởi vì, không tham vọng tổng quát hoá sự suy tưởng về nghệ thuật, với chính mình, chỉ cần thiết bây giờ để trong chuyến bay không mừng rỡ vượt qua núi cao khi chỉ lướt qua ngọn cờ, sung sướng đã đi xa khi phi đạo hình tròn. Bởi vì, trên vùng cao của sự sáng tạo đích thực ấy, ánh sáng ném xuống tuyết trắng sáng chói nên sự vận dụng thị giác thiếu tinh luyện có thể đem lại ảo ảnh.
5. Nhìn kỹ thêm về ý thức và nghệ thuật
Tôi nói: Ý thức về nghệ thuật dính liền với nghệ thuật. Sự sáng tạo luôn luôn có ý thức về sự sáng tạo kèm theo.
Thiên tài của nghệ thuật kia sẽ, với nụ cười kiêu hãnh, nói to lên: Không đúng! Làm gì có vấn đề suy tưởng về nghệ thuật. Không cần ý thức về nghệ thuật! Ta sáng tạo! Chấm hết. Bao giờ có
hứng
là viết, là vẽ bằng thích. Sau đó, giữa hai cơn cảm hứng, thì
sống
. Sống đến nơi đến chốn. Sống cuồng nhiệt và đam mê. Để cho những cơn mưa đầu núi, canh bạc thâu đêm, người tình hờn giận, ánh sáng vũ trường chạy vào máu như một sinh tố truyền vào những tế bào óc não gây ra tác dụng của một dòng điện khác và tia sáng phát ra mang tên là cảm hứng.
Tôi biết. Sự xuất hiện đột ngột của thiên tài, sự có mặt kỳ diệu của cảm hứng thần thánh, biết rồi. Ronsard, Hugo đã nói đến cảm hứng. Ngọn gió phát minh đã thổi qua bồn tắm của Archimède, qua cây táo trời cho của Newton. Hồ Dzếnh cầu khẩn "phút linh" để đừng xảy ra cảnh tượng "Phân vân giấy trắng chưa nề mực đen". Phải thành thực mà nhận thấy rằng: cảm hứng, trực giác phát minh cần lắm. Có khi viết cả tháng chẳng được. Có khi bài thơ chạy ra theo đầu ngọn bút di chuyển trên giấy như bước chân vội vã của người trở về quê hương. Ít nhiều khả năng bẩm sinh, tài năng sẵn có, cần lắm. Có người học cả đời, viết nhiều năm mà chỉ có được những bài luận hay, những đề án cao học tốt. Không có thơ, không có văn. Không thể nói như những Taine, Durkheim, Picard, về mối tương quan tất yếu, tương quan nhân quả giữa thiên tài và thời đại. Tác phẩm có liên hệ với những điều kiện xã hội, nhưng không phải chỉ là sản phẩm của những yếu tố xã hội. Nhưng ngược lại, đừng nói đến thiên tài, cảm hứng như điều kiện cần và đủ của tác phẩm. Đừng nói chỉ làm nghệ thuật vì trời sanh ra, sáng tạo hoàn toàn do thiên tài, chẳng cần đến một sự suy tưởng, một ý thức nào về nghệ thuật, về sự sáng tạo.
Sáng tạo không phải là lên đồng hay cầu cơ và nghệ sĩ ngồi đó như một xác không hồn để cho ngọn gió từ phương xa, tinh thần từ thế giới khác nhập vào và nó chỉ việc sản xuất như máy đã được nhấn nút.
Nghệ sĩ không phải là con ngài đến ngày tháng đột nhiên hoá thành bướm và hào quang của tác phẩm, như phấn mầu trên cánh, do những ngón tay mầu nhiệm của thần linh, một tạo hoá hay một vì sao tốt chiếu mệnh đột nhiên chói lọi trên vai. Không có vấn đề này đây một chú bé chẳng viết lách bao giờ bỗng một ngày đẹp trời nào đó ngồi bên bàn viết, sau đó đứng lên và lập tức Nguyễn Du, Shakespeare, Dante, Hugo bỗng mờ đi như sao buổi sáng. Không có vấn đề này đây nhà văn không bao giờ nghĩ ngợi về nghệ thuật, không bao giờ ý thức về nghệ thuật, chỉ ăn và ngủ lì bì, rồi thỉnh thoảng thức giấc, ngọn gió kỳ diệu liền thổi vào trong mắt, truyền vào trong tay, bay lượn trên giấy và sáng mai các nhà phê bình văn học cúi đầu chào tác phẩm lớn ra đời. Huyền thoại về những thiên tài sáng tạo không ý thức như cô gái bán hàng được nhà đạo diễn tình cờ khám phá, thi sĩ tý hon, nhạc sĩ thần đồng vung tay thành thơ, mỉm cười thành nhạc chỉ làm những người yêu giai thoại văn chương thán phục nhưng chỉ làm mỉm cười những người làm văn nghệ.
Valéry đã nói đầy đủ về thiên tài và cảm hứng thần thánh. Người sáng tạo, dưới mắt tác giả
Vari étés
, nếu chỉ sáng tạo nhờ cảm hứng, nhờ thiên tài, sẽ đóng vai của một
liên lạc viên
, một
cơ quan chuyển tiếp
,
truyền tin
. Và làm thế nào có thể hãnh diện về vai trò "của một nhân viên truyền tin" nhắc lại lời nói đến từ thế giới khác? Làm thế nào không hổ thẹn vì những cơn mê sảng tiên tri hay thần thánh đó?
Cảm hứng, cần lắm. Ít nhiều tài năng bẩm sinh, cần lắm. Nhưng điều kiện cần thiết ấy chưa đầy đủ. Ngọn gió kỳ diệu có đủ sức mạnh thổi những vần lục bát đầu tay thành bài trường thiên dài rộng, biến những mẩu tuỳ bút học trò thành cuốn tiểu thuyết cốt cách, sửa nét bút chì vụng dại thành bức tranh sơn dầu to khoẻ chỉ có thể là
sự làm việc ngày đêm
mà Buffon gọi là "sự kiên nhẫn lâu dài" mà tôi gọi là sự làm việc ý thức. Ý thức nằm trong sự "xé-đi-viết-lại", trong cặp mắt mở to ban đêm, trong hơi thuốc buổi sáng. Ý thức về nghệ thuật, về sự sáng tạo bất khả phân với tác phẩm. Ý thức có mặt trước khi, trong khi và sau khi cấu tạo tác phẩm. Bởi thế những câu hỏi phải được nêu lên: Ý thức về nghệ thuật đó như thế nào? Ý thức về nghệ thuật là ý thức về những cái gì? Những khía cạnh nào? Ý thức về nghệ thuật nhắm đến những khía cạnh nào, khuôn mặt nào của nghệ thuật? Và ý thức ấy xuất hiện ra làm sao, theo một quá trình nào?
*
Phải nói ngay rằng ý thức về nghệ thuật, về sự sáng tạo không phải là con đường vạch sẵn, không phải là những bậc thang cố định. Với những tác giả này vấn đề lớn có thể là
kỹ thuật sáng tạo
. Ý thức về nghệ thuật của họ là ý thức về kỹ thuật sáng tạo. Ý thức của họ bị dằn vặt, hành hạ, lay động bởi cơn gió
tím
của người đàn bà:
làm thế nào cho đẹp?
Đi thế nào cho uyển chuyển, cười thế nào cho duyên dáng, nói thế nào cho dịu dàng, nằm thế nào cho khêu gợi? Phải tô môi đánh mắt, phải kẻ móng tay như thế nào? Chuyển hoá sang phạm vi nghệ thuật, những câu hỏi này sẽ mang hình thức: hành văn thế nào cho độc đáo, cấu tạo nhân vật thế nào cho đầy đặn, chọn vần thế nào cho khoẻ? Nói vắn tắt:
kỹ thuật sáng tạo phải như thế nào?
Kỹ thuật cấu tạo tiểu thuyết phải như thế nào đã là niềm thắc mắc lớn của tác giả
Đoạn tuyệt
; niềm thắc mắc đã được cô đọng lại thành một cuốn tiểu luận về tiểu thuyết. Người bạn am hiểu lịch sử văn chương này nói với tôi những trường hợp của Giraudoux, Zola, Mauriac, Sartre, Nathalie Sarraute. Nathalie Sarraute sau khi viết
Tropisme
đã nghĩ về tiểu thuyết mà kết quả của sự ý thức đó là tập tiểu luận
L'Ètre du soupçon
. Sartre và Mauriac, hai nhà văn mà quan điểm tiểu thuyết hoàn toàn đối lập, đều quan tâm đên
cách cấu tạo nhân vật
. Sartre bàn tới cách cấu tạo nhân vật của Camus, Dos Passos, Faulkner và của ngay chính Mauriac và Mauriac viết "
tiểu thuyết gia và nhân vật của mình
". Không cần phải đợi đến thế kỷ 20 mới có những nhà văn vừa sáng tạo vừa ý thức về sự sáng tạo của mình, ý thức về kỹ thuật sáng tạo mà từ những thế kỷ trước ý thức về kỹ thuật lúc nào có sức mạnh của cơn giông bão lay động tâm hồn nghệ sĩ. Zola chẳng hạn nghĩ về kỹ thuật tiểu thuyết đã đề nghị một
phương pháp thực nghiệm
cho tiểu thuyết. Thật vậy, thế kỷ vàng của khoa học không những đã làm xao xuyến các nhà khoa học nhân văn mà còn tác động đến ý thức sáng tạo của nhà văn. Đứng trước sự thành công rực rỡ của khoa học thế kỷ 19, các nhà tâm lý học như một Condillac, một Taine, đã muốn áp dụng cái phương pháp phân tách của khoa học vào việc tìm hiểu tâm hồn con người, muốn thiết lập ra cái gọi là "hoá học tâm linh". Cũng vậy, E. Zola đã say mê cái phương pháp thực nghiệm của Claude Bernard. Claude Bernard nói gì? Ông nói: Nhà khoa học phải
quan sát
rồi mới được đặt
giả thuyết
. Giả thuyết đặt xong không được coi ngay làm chân lý mà cần phải được
kiểm chứng
lại bằng
thí nghiệm
. Như quan sát nước nguyên chất rồi giả thuyết rằng nó gồm có 2H và 0. Sau đó kiểm chứng giả thuyết này bằng phép điện giải. E. Zola cho rằng tiểu thuyết gia cũng phải làm như thế. Không được bàn về tâm hồn như một giả thiết chấp nhận ngay làm chân lý. Phải quan sát và thí nghiệm để tìm hiểu đời sống trí thức cũng như tình cảm của con người bằng sự quan sát và thí nghiệm giống như nhà vật lý khảo cứu về vật vô cơ, nhà sinh lý tìm hiểu cơ thể. Nhà thơ của thi phái tượng trưng kia, tôi muốn nói đến Verlaine, chủ trương rằng thơ phải xây trên những
mơ hồ.
Mục tiêu của thơ là
gợi cảm
chớ không phải là biện thuyết cho nên
sức mạnh của thơ nằm trong sự huyền ảo của từ ngữ không chính xác
- Thơ phải nhắm tới
cái mờ, cái trôi nổi, cái mơ hồ của tim, cái nửa sáng nửa tối của cảm giác, cái bất định của những trạng hái tâm hồn.
Những cái
đó không thể mô tả được
mà chỉ
gợi ra được
. Vì thế kỹ thuật thi ca, theo Verlaine, phải xây trên nền tảng là những từ ngữ không chính xác, mơ hồ, huyền ảo.
Ý thức về kỹ thuật, ở quanh tôi, trong cái thế giới văn nghệ không biết đang tan rã hay đang chuẩn bị cho một cuộc hành trình mới này, tuy không được xây dựng thành những công trình kiến trúc quy mô nhưng vẫn xuất hiện liên tục - Chúng ta đã đọc thấy ít nhiều bài tiểu luận xác nhận ý thức muốn "đứng về phía cái mới" bênh vực
thơ tự do
- Tôi đã nghe thấy bạn hữu bàn cãi về
kỹ thuật viết đối thoại
, về
nhân vật tiểu thuyết ngôi một hay ngôi ba
. Kỹ thuật viết đối thoại? Nên xuống dòng hay không xuống dòng? Tại sao Sartre trong
La nausée
không xuống dòng khi viết đối thoại? Một bạn văn nói với tôi rằng bởi vì đó là một cuốn
tiểu thuyết viết theo thể nhật ký
. Tất cả, mô tả cảnh vật, rung động nội tâm và đối thoại của than nhân, đều được đọc qua ý thức của người giữ nhật ký. Cho nên Roquentin vừa ăn cơm ở tiệm ăn quen thuộc của tỉnh lẻ Bouville vừa nghe đôi vợ chồng bàn kế bên nói chuyện. Nó chỉ nghe một tai. Vừa nghe vừa nghĩ đến đĩa thịt bò và khoai chiên trước mặt, vừa nghĩ đến những chuyện riêng tư - Bởi thế có những câu đối thoại đứt quãng xuất hiện trong ý thức của nó cho nên không cần xuống dòng. Xuống dòng là vô lý. Áp dụng kỹ thuật đó cho tất cả mọi cuộc đối thoại cần mô tả thì hỏng. Một người bạn khác nói lên với tôi sự thắc mắc về ngôi vị của nhân vật tiểu thuyết - Nên gọi tất cả những nhân vật bằng
tên
hay có một nhân vật chính xưng
tôi
. Nếu gọi bằng tên thì có nên tả nội tâm bằng nội quan hay chỉ nên tả tâm hồn qua những động tác, dáng điệu, thái độ, diện mạo ngôn ngữ như một Steinbeck, một Hemingway. Thật vậy, cùng với sự xuất hiện của ngành tâm lý học gọi là
tâm lý phản ứng
(béhaviorisme = psychologie du comportement) của Waston, nhiều tiểu thuyết gia không thể nhìn thấy tâm hồn, nhìn thấy tất cả những suy nghĩ, rung cảm thầm kín của tất cả những nhân vật như một Thượng đế vạn năng nào đó nhìn thấy tâm hồn của tất cả mọi người. Tối đa, một người chỉ có thể biết trực tiếp được những tình cảm, ý tưởng của tâm hồn nó. Và chỉ biết tâm hồn tha nhân một cách gián tiếp qua những cử chỉ, phản ứng, diện mạo, ngôn ngữ... Cũng vậy, tiểu thuyết gia chỉ có thể nội quan được một nhân vật chính hoặc xưng hô theo ngôi một hoặc xưng hô theo ngôi ba chớ không thể sau khi mô tả những ý tưởng thầm kín của tâm hồn nhân vật này xong lại chuyển qua tâm hồn nhân vật khác. Tôi không nói rằng ý kiến này về kỹ thuật viết đối thoại là đúng tuyệt đối, cũng không nghĩ rằng người bạn am hiểu về sự tiến bộ của tâm lý học hiện đại và ảnh hưởng của sự tiến bộ đó đói với tiểu thuyết là có giá trị tuyệt đối. Trong phạm vi nghệ thuật, tôi nghĩ rằng mọi quan niệm có khi đối lập, mặc dù nguyên lý mâu thuẫn, có thể đều đúng tuyệt đối, do đó đều tương đối. Ở đây, tôi chỉ ghi nhận ý thức về kỹ thuật là một khía cạnh, một chiều hướng thực có của ý thức về nghệ thuật.
Ý thức về kỹ thuật sáng tạo,
một khía cạnh của ý thức về nghệ thuật, với tác giả này có thể ngả về hình thức nhiều hơn nội dung, với tác giả đó là sự suy tưởng về
cái cần thiết nói ra
hơn là cách nói. Giraudoux, mà ta đã nói đến, viện dẫn bởi Sartre, cho rằng hành văn là cần nhất: "Việc duy nhất là tìm ra lối hành văn, ý tưởng đến sau". Tôi đã nghe nhiều bạn văn nói: Viết mấy trang đầu khó. Tìm được rồi là tự nó ra. Nó, ở đây, là nội dung, câu chuyện, tâm lý nhân vật, bối cảnh... Nhà thơ kia: có khi tìm ra được một câu là cả bài viết được luôn một mạch chớ không cần chủ đề ấn định trước. Những người khác của nghệ thuật cho rằng hình thức không cần. Cái cần thiết là tác phẩm phải có một luận đề, một sứ điệp. Với đa số, hoặc cái này nặng hơn, cái kia nhẹ hơn. Với Sartre chẳng hạn,
cái được nói lên
quan trọng hơn
cách nói
. Đừng hiểu nhầm là Sartre cho rằng
cách nói
không quan trọng. Chỉ ít quan trọng hơn. Những đối thủ của tác giả, đứng trước những đối thoại không xuống dòng, những danh từ có ít nhiều tính chất sống sượng, đứng trước những bài văn
bạo
của
Le temps modernes
đã kêu lên là Sartre "ám sát văn chương". Tác giả
Situations
đã trả lời rằng vẫn ý thức được một cách rõ rệt: người ta không phải là nhà văn vì nói một cái gì nhưng vì đã nói lên một cách nào đó (On n'est pas écrivain pour avoir choisi de dire certaines choses, mai pour avoir choisi de les dire d'une certaine façon). Sartre chỉ cho rằng
cách nào đó
ít quan trọng hơn hay đúng hơn cách nói, hình thức cần phải
chìm, ẩn
- Hành văn theo ông cần có một vẻ đẹp chìm, không làm người ta chú ý đến (it doit passer inaperçu) vì nó chỉ là ký hiệu của một nội dung khác, nó chỉ là lớp kính qua đó ta nhìn sự vật, cái nhìn phải đi qua lớp kính ấy chớ không được dừng lại, trượt lên lớp kính nhẵn đẹp.
*
Ý thức về nghệ thuật có thể là
ý thức về cứu cánh của nghệ thuật
. Nghệ sĩ khi đặt tác phẩm muốn viết hay đã viết trước tấm gương gọi là ý thức không phải chỉ thắc mắc: làm thế nào cho
mới
, cho
hay
, cho
đẹp
, cho
sâu sắc
. Nó còn tự hỏi: tác phẩm sáng tạo đó để làm gì? Viết để làm gì? Vẽ để làm gì? Cứu cánh của nghệ thuật là gì?
Câu hỏi dằn vặt này, đối với nhiều người trong chúng ta, theo tôi nghĩ, to lắm, nặng lắm. Người đàn bà, đã được nói tới, khi tìm kiếm kỹ thuật để làm nhan sắc tăng lên,
trước đó
đã phải ý thức về nhan sắc và công dụng của nó. Đứa nhỏ gái năm tuổi, bẩy tuổi kia không ý thức về nhan sắc và tầm quan trọng của nhan sắc, do đó không ý thức về kỹ thuật trau dồi nhan sắc. Chúng ta đã nhìn người thiếu nữ trưởng thành và sự lặp lại nhiều lần của những cái nhìn xâm chiếm, chiêm ngưỡng, thán phục, những mái đầu quay lại nhìn theo, những lời nói tán tụng làm cho thiếu nữ ấy ý thức về nhan sắc của nó và tầm quan trọng của nhan sắc ấy - Đó là nhận định, nếu tôi không lầm, đã đến từ Simone de Beauvoir. Tôi chưa biết rằng ý thức về cứu cánh của nghệ thuật phải có trước và sinh ra ý thức về kỹ thuật hay chỉ là một hậu quả nhưng tôi tin rằng câu hỏi về cứu cánh của nghệ thuật nặng lắm, to lắm với chúng ta.
Không phải vì Sartre viết "Pourquoi écrire" trong tập
Situations II
vì Camus hay một nhà văn Tây phương nào khác. Không phải vì một vài nhà giáo, một vài nhà biên khảo đã nói đến trong những cuốn sách giáo khoa, trong vài bài tiểu luận về quan điểm của Sartre và Camus về văn chương:
Chính vì sự số lượng giới hạn khảo luận văn chương về cứu cánh văn nghệ trong đất nước chiến tranh này làm tôi nghĩ rằng trong ý thức của nhiều người trong chúng ta câu hỏi giông bão đó vẫn thường trực có mặt
.
Sự kiện này quả thực đáng ngạc nhiên. Các nhà văn thời tiền chiến đã hơn một lần lao mình vào "đấu trường" để tìm hiểu "nghệ thuật nên vị nghệ thuật hay nên vị nhân sinh". Trong đất nước bị tàn phá đến cùng độ này, trên quê hương đau khổ đến thê thảm này, mối tương quan giữa văn nghệ và sự sống tại sao ít được nhắc đến bởi các nhà văn đứng đắn? Người ít quan tâm đến văn nghệ, ít tiếp xúc với người làm văn nghệ sẽ tìm thấy ngay giải đáp đơn giản: vấn đề cứu cánh của nghệ thuật cũ rồi, mòn rồi. Trong sự sinh hoạt văn nghệ, tôi thường được nghe nói: văn nghệ là văn nghệ, không dính dáng gì với chính trị cả. Bọn mình làm văn nghệ chớ không làm chính trị. Từ quan niệm phổ biến này của nhiều người văn nghệ ở đây cho phép tôi nghĩ rằng những người làm văn nghệ đã quan tâm rất nhiều đến vấn đề cứu cánh văn nghệ. Mối quan tâm ấy sao không được viết lên, giãi tỏ trên mặt giấy? Phải chăng vì cái sự sống của những năm tháng chiến tranh này là những tảng đá lớn, lớp sóng to đè bẹp mọi sự suy tưởng, làm rối loạn mọi ý thức, làm cho vấn đề cứu cánh nghệ thuật trở thành một vấn đề cấm kỵ, một tabou, trở thành một vấn đề ít được nói đến nhưng thường trực có mặt.
Tôi chưa bàn đến vấn đề cứu cánh của nghệ thuật cần phải được giải quyết như thế nào, nhưng chắc chắn rằng đó là một trong những khía cạnh quan trọng của ý thức nghệ thuật.
Lịch sử văn học nghệ thuật để lại cho ta hơn một quan niệm về vấn đề này. Không kể đến quan niệm của các nhà phê bình văn học, các nhà làm văn học sử. Tôi muốn nói: câu hỏi nghệ thuật để làm gì? Sáng tạo để làm gì? Viết, vẽ để làm gì? Đã nhiều lần xuất hiện trong ý thức của chính những người làm văn nghệ trong những năm tháng dĩ vãng. Thật xa là trường hợp Malherbe. Nhà thơ này cho rằng thi ca chỉ là một
trò chơi
, chỉ là
trò giải trí
,
thi ca hoàn toàn vô dụng
. Nghệ thuật chẳng để làm gì cả và
nhà thơ có tài là người chẳng có ích lợi gì cho quốc gia
. Thật gần là trường hợp của Camus của Sartre. Nhà văn này cho rằng "chính văn nghệ sĩ cũng đứng vào đấu trường". Nhà triết lý kia cho rằng cả im lặng cũng là lối chọn lựa, cũng là một lối phát biểu, một thái độ.
Tôi không nói rằng Camus đúng hơn Malherbe khi đề cập đến vấn đề cứu cánh của nghệ thuật, tôi không xét đến vội xem phái Thi sơn khi khởi xướng ra thuyết "art pour art" có đúng hơn V. Hugo khi nhà thơ này làm bài "Fonction du poète" hay không? Nhưng tôi ghi nhận rằng Camus rằng Sartre đã cất tiếng hỏi to về cứu cánh nghệ thuật, viết để làm gì.
Đó là vấn đề ấy cấp bách. Đúng. Ngọn lửa ấy phải được thắp lên trong ý thức của mỗi người làm văn nghệ. Ở vấn đề cứu cánh nghệ thuật cũng như vấn đề kỹ thuật sáng tạo, không có giải đáp cố định, bất biến. Không có bảng chỉ đường và kim chỉ nam. Beaudelaire đã nghĩ nhiều về kỹ thuật thi ca? Ta cần biết nhưng cần hơn nữa là phải tự nghĩ lấy kỹ thuật sáng tạo của mình. Sartre đã viết dài về cứu cánh của sự viết. Cần đọc nhưng không đủ. Cần phải xét lại cứu cánh của nghệ thuật trong sự làm nghệ thuật của chính mình. Ý thức về nghệ thuật cũng như sáng tạo nghệ thuật luôn luôn là con đường phải đi một cách cô độc. Không có chân lý vĩnh cửu, không có "2 x 2 = 4" trong nghệ thuật. Và sự dằn vặt này dù được biểu lộ rõ rệt bằng bài văn, dù không, vẫn thường trực có mặt, vẫn thường trực là niềm lo âu trong ý thức người làm văn nghệ, vẫn là một khía cạnh thực có của ý thức về nghệ thuật. Người làm văn nghệ để tặng người yêu này, người làm văn nghệ để hy vọng để lại tên tuổi với hậu thế kia, và những người làm văn nghệ vì chỉ có văn nghệ là "sạch", là "thật" còn ngoài ra, đều "bẩn", đều "giả" cũng như người làm văn nghệ vì viết là một phương cách hành động đều hướng ý thức về vấn đề cứu cánh của nghệ thuật và cố gắng tìm lấy một giải đáp cho là đúng.
*
Ý thức về nghệ thuật có khi mang khuôn mặt thật sự
lý thuyết
: Nghệ thuật là gì? Viết là gì? Thế nào là cái đẹp? Nỗi thắc mắc về kỹ thuật sáng tạo còn có nhiều tính chất thực hành - không phải thực hành cho đời sống - mà là thực hành cho sự sáng tạo vì ý thức đó, trực tiếp hay gián tiếp, sẽ ích lợi cho sự sáng tạo. Câu hỏi nghệ thuật để làm gì bao hàm ý nghĩa rõ rệt về công dụng. Nhưng khi bàn về bản chất của nghệ thuật, của sự sáng tạo, bản chất của cái đẹp, ý thức về nghệ thuật vươn lên một
trình độ trừu tượng đáng kể
. Người toán học này lao giải đáp bài toán cho
đúng.
Nhà vật lý học kia muốn tìm ra một định luật
đúng
. Nhà luận lý học dạy ta phán đoán và suy luận cho
đúng
. Với một số các nhà tư tưởng này câu hỏi lớn hiện ra: thế nào là chân lý? Nhà đạo đức này khuyên ta: "Phải giúp đỡ đồng loại mới phải". Câu hỏi lớn với họ sẽ là:
thế nào là thiện
? Cũng vậy, sau khi cố gắng sáng tạo tác phẩm, cuốn tiểu thuyết hay, bài thơ độc đáo, những Nguyễn Bách Khoa, những Beaudelaire dừng lại ở ngọn đồi trông lên đỉnh núi:
thế nào là đẹp
? Tác giả
Văn chương Truyện Kiều
đã dành ba chương V, VI và VII cho "cái đẹp" và để đi đến nhận định: "Một tác phẩm được xã hội cho là đẹp chỉ là biểu thị nghệ thuật cho cái luân lý đang thông dụng trong xã hội ấy". Beaudelaire cho rằng cái đẹp tuyệt đối và vĩnh cửu kiểu Platon không bao giờ có. Không có một cái đẹp duy nhất mà có
những cái đẹp
luôn luôn đổi mới, có liên hệ mật thiết với không gian và thời gian.
Với đa số chúng ta, ý thức không hướng về bản chất của nghệ thuật, của cái đẹp như
một vấn đề
, không có
ý thức sáng tạo
và
giải đáp rõ rệt
nhưng với nhiều văn nghệ sĩ có một
ý thức mơ hồ
về bản chất của nghệ thuật, của cái đẹp. Nhà thơ này từ chối cuộc thảo luận về thơ vì cho rằng mỗi người quan niệm về thơ một cách khác nhau không thảo luận được. Nhà văn kia cho rằng không thể ấn định một cách máy móc thế nào là cuốn truyện
hay
, bài thơ
hay
. Những người sáng tạo này đã ý thức một cách mơ hồ tính chất tương đối của nghệ thuật, của cái đẹp. Họ đã ít nhiều ngả về một
thuyết tương đối
(relativisme) về thẩm mỹ. Người khác cho rằng bài bài văn hay bao nhiêu mà vô luân lý của cũng
vứt đi.
Họ đã đồng nhất hoá cái đẹp và cái thiện, đã coi thẩm mỹ chỉ là hậu quả, chỉ là
cái bám vào thiện
. Ý thức của họ, dù mơ hồ, đã hướng đến bản chất cái đẹp.
Còn có thể nói thêm về
những khía cạnh khác
của ý thức về nghệ thuật. Như sự suy nghĩ của người sáng tạo về sự biến chuyển của tâm hồn mình khi sáng tạo, về quá trình hoạt động của tưởng tượng sáng tạo. Như sự nhận định về mối tương quan giữa tác giả, tác phẩm và người thưởng ngoạn. Đừng nghĩ rằng chỉ những nhà tâm lý học chuyên nghiệp mới đặt tưởng tượng sáng tạo thành đối tượng khảo cứu. Đừng tưởng rằng phải đợi đến tác giả
Situations
câu hỏi "
pourquoi écrire?
" mới được nêu lên. Ronsard, Vigny, Valéry đã đề cập đến
sự cảm hứng và sự làm việc gian khổ
để thể hiện tác phẩm. Cảm hứng và sự làm việc là gì nếu không phải là những giai đoạn khác nhau của tưởng tượng sáng tạo? Hồ Xuân Hương đã trêu
cợt người đọc
qua những bài thơ vô địch của bà. Tác giả của những
cuộc cờ
, những
cái quạt
, những cảnh
leo núi, vượt đèo
không thể không nghĩ đến, một cách khoan khoái, sự kinh ngạc của những bộ mặt bị lật ngược của những kẻ đánh cờ, dùng quạt, vượt đèo "
bởi bản chất
". Nguyễn Du nhắm đến
người đọc biết khóc Tố Như ba trăm năm sau.
Ý thức về nghệ thuật có thể hướng đến những thế giới xa lạ khác, những đối tượng riêng biệt khác. Nhưng đấy, sự mô tả khái quát những khía cạnh khác nhau của ý thức về nghệ thuật cho ta những câu hỏi lớn:
Phải sáng tạo như thế nào? Sáng tạo để làm gì? Thế nào là nghệ thuật? Thế nào là đẹp? Sáng tạo cho ai? Tâm hồn, khi sáng tạo, diễn biến ra sao?
Tầm quan trọng của những câu hỏi lớn này, của những khía cạnh khác nhau của ý thức về nghệ thuật biến đổi tuỳ theo mỗi tác giả. Với người sáng tạo này, như ta đã thấy, kỹ thuật sáng tạo quan trọng nhất.
Cứu cánh của nghệ thuật
mới là câu hỏi lớn với nghệ sĩ kia. Đúng. Ý thức về nghệ thuật có thể hướng về phía này nhiều, về câu hỏi kia ít hơn. Nhưng ý thức về nghệ thuật đó, hoặc hướng về khía cạnh này, hoặc quay sang đối tượng khác, luôn luôn là một sự kiện, một thực tại. Từ đó tôi muốn thêm một câu hỏi mới:
ý thức về nghệ thuật đó xuất hiện như thế nào?
Đừng nhầm với câu hỏi: Khi sáng tạo, tâm hồn nghệ sĩ biến chuyển như thế nào? Câu hỏi về sự diễn biễn của tưởng tượng sáng tạo này chỉ là một khía cạnh của ý thức nghệ thuật. Tìm hiểu về sự xuất hiện nguồn gốc và quá trình của ý thức về nghệ thuật nơi người sáng tạo
không còn là, không phải chỉ là
ý thức về nghệ thuật mà đã trở thành
ý thức về ý thức về nghệ thuật
. Nghệ sĩ làm công việc sáng tạo. Nó viết. Nó vẽ. Nó cấu tạo nhân vật to dầy, nó tìm hình ảnh gây ra choáng váng. Nó làm nghệ thuật. Cũng như con người nói chung làm ái tình, nhà khoa học làm thí nghiệm. Khi nghệ sĩ thắc mắc: phải làm thế nào cho độc đáo? Làm để làm gì? Người làm nghệ thuật không phải chỉ làm nghệ thuật mà còn
ý thức về nghệ thuật
. Cũng như người tình nhân tự hỏi: tất cả những cuộc tình ái này rỗi sẽ đi đến đâu? Nhà khoa học: phải thí nghiệm như thế nào cho chính xác, hữu hiệu? Đến một lúc nào đó, vượt trên tất cả những câu hỏi về nghệ thuật, ý thức về nghệ thuật tra hỏi về chính nó. Ý thức tự hỏi: ý thức về nghệ thuật xuất hiện như thế nào? Người sáng tạo không phải chỉ làm nghệ thuật mà còn ý thức về những khía cạnh khác nhau của nghệ thuật. Người sáng tạo không phải chỉ ý thức về nghệ thuật mà còn có thể
ý thức về ý thức về nghệ thuật.
Sự tự ý thức cao độ ấy cho ta thấy rằng ý thức về nghệ thuật đã được cấu tạo qua ba giai đọan. Tôi gọi đó là sự tiến triển từ giai đoạn "
hỗn độn sơ thuỷ
" đến giai đoạn
ý thức sáng tỏ và tự ý
và sau cùng là giai
đoạn hệ thống hoá ý thức về nghệ thuật
.
"Hỗn độn sơ thuỷ" là thành ngữ muợn của các nhà tâm lý học như Piaget, thường được các ông dùng đề bàn về sự tạo thành của tri giác và của bản ngã. Về bản ngã chẳng hạn, chúng ta đều biết rằng mỗi người trong chúng ta đều có một
cái tôi
. Ta phân biệt được ta và
kẻ khác
, phân biệt được
bản ngã
và
tha nhân
. Hơn nữa, nhiều người còn ý thức được một số đặc tính của bản ngã của nó. Thiếu nữ này nói:
tôi là một người lãng mạn
. Nhà buôn kia nói:
tính tôi rất thực tế
. Những cá nhân này không những đều có một bản ngã mà còn ý thức được bản ngã của mình. Thiếu nữ không phải chỉ sống lãng mạn mà còn ý thức được cái tôi lãng mạn của mình. Nhà buôn kia không phải chỉ sinh hoạt một cách thực tế mà còn ý thức được cái tôi thực tế của mình. Nhưng cái bản ngã”
đã được cấu tạo
chớ không bẩm sinh. Nó là kết quả của một sự tiến triển lâu dài mà giai đoạn đầu tiên, theo các nhà tâm lý học, là giai đoạn "hỗn độn sơ thuỷ". Đó là trạng thái của trẻ nhỏ. Trẻ nhỏ không có ngay một
bản ngã ý thức
, không biết ngay "cái tôi" của nó có những đặc tính nào. Nó sõng trong tình trạng "hỗn độn sơ thuỷ", nghĩa là
không phân biệt được bản ngã và phi ngã
, không phân biệt được bản ngã và tha nhân, nội giới và ngoại giới. Dần dần, do ảnh hưởng của những yếu tố tâm lý, xã hội và sinh lý, nó mới phân biệt được cái tôi của nó với phi ngã là kẻ khác, động vật và đồ vật. Cũng vậy, ý thức về nghệ thuật của người sáng tạo, thoạt đầu, ở trong tình trạng "hỗn độn sơ thuỷ" vì nó mơ hồ, lẫn lộn với sự làm nghệ thuật, với hành vi sáng tạo. Tôi viết. Tôi sáng tạo. Chấm hết. Ý thức về sự sáng tạo chỉ là một làn ánh sáng mơ hồ, chìm lẫn trong sự sáng tạo ấy. Sau khi chữ viết đã che kín mặt giấy, nhà văn này dừng lại, đọc lại. Nó khoan khoái. Nó hút một điếu thuốc. Nhấp một ly rượu. Uống một ly cà-phê ngon. Có thể đọc to lên, ngâm lên. Ý thức về sự sáng tạo bay trong sự khoan khoái, lẫn trong khói thuốc, tan trong chất rượu, chất cà-phê đó. Có một ý thức, nhưng mơ hồ. Có một ý thức ngay khi sáng tạo này, ngay lúc khởi đầu này, nhưng lẫn trong sự sáng tạo. Có một ý thức, nhưng
tự phát
. Ý thức tự phát lẫn lộn trong sáng tạo chỉ là một trạng thái "hỗn độn sơ thuỷ" của ý thức. Người sáng tạo
chưa lùi ra
để nhìn tác phẩm của mình. Nó đã bắt đầu nhìn. Nhìn trong lớp sương mù khoan khoái trước tác phẩm vừa hoàn thành. Nhìn qua lớp khói đen của sự say mê. Trong sự bằng lòng, nó chỉ thấy rằng tác phẩm này
được đấy, nhất rồi
, hay
độc đáo
, tuỳ theo cường độ chủ quan tính, của sự hân hoan. Nó chưa nêu lên câu hỏi sáng rõ: Được ở chỗ nào? Độc đáo nhờ yếu tố nào? Kỹ thuật sáng tạo được thực hiện ra sao? Ý thức nghệ thuật là một trạng thái "hỗn độn sơ thuỷ" vì tan trong sự khoan khoái, chìm trong sự say mê, bàng bạc trong cơn gió sáng tạo.
Rồi sự say mê ấy tan đi, sự khoan khoái biến mất. Đi bao giờ, mất lúc nào, không biết, nhưng nơi người sáng tạo xứng danh, sự bằng lòng về tác phẩm của mình thường tồn tại không lâu. Như tuân theo sự đòi hỏi của định mệnh, sự bằng lòng, niềm thích thú về tác phẩm đã hoàn thành phải bỏ đi nhường chỗ cho nỗi lo âu siêu hình, nỗi lo âu trước tác phẩm khác sắp thể hiện. Người sáng tạo lại nhận thấy một cách mơ hồ là
ta
là các tác phẩm
sắp
được thể hiện kia chớ không phải là tác phẩm
đã
hoàn thành này. Tác phẩm đã hoàn thành
của
ta, không phải
ta
. Ta
là
cái tác phẩm
sắp
có kia. Rồi tác phẩm mới làm xong, nó lại trở thành tác phẩm
của
ta,
không bao giờ là
ta. Cho đến khi gác bút, dừng lại, nằm xuống. Còn đứng đây, còn viết, niềm cô đơn như vực thẳm vẫn bủa vây chung quanh. Trong sự cô đơn ghê gớm này, trong sự cô đơn siêu hình này,
ý thức sáng tỏ bắt đầu xuất hiện
. Tác phẩm thứ năm vừa hoàn thành đã ít nhiều nhắc lại tác phẩm thứ tư. Bài thơ này mang dấu vết của nhiều bài trước. Nhân vật này bị giam hãm trong cá tính của những nhân vật cũ. Người sáng tạo chợt nhận thấy như thế. Nó chợt nhận thấy rằng
nó đã nhắc lại chính nó
. Trong niềm cô đơn siêu hình này, phải nói lại
[1]
, bạn hữu và đối thủ đều trở nên vô nghĩa. Những vinh quang đã nắm được trong những ngày tháng dĩ vãng chỉ chứng minh
với kẻ khác
là tôi
là
một nhà văn - Với tôi, trong giây phút muốn thể hiện tác phẩm
mới
này, tôi
đã là
một nhà văn. Phải làm xong tác phẩm tôi mới
là cái mà tôi muốn là,
tôi mới còn là nhà văn, với chính mình. Và tác phẩm không còn hiện ra như bao thuốc lá được lấy ra từ túi áo. Có khi viết không được. Có khi viết được mà chẳng bằng lòng. Ý tưởng nghiêm khắc, cái nhìn chói sáng đôn đốc và kiểm soát sự sáng tạo đứng đấy như một hải đăng: bài thơ này, với một người in những bài thơ đầu tay, thì được. Với mình, hơi nhạt. Đoạn văn này chưa làm cho đắc ý. Cái nhìn nghiêm khắc đó đưa tới câu hỏi: tại sao
chưa
được?
Hỏng
chỗ nào? Người viết này cảm thấy, hoặc rõ rệt, hoặc mơ hồ, là nó đã nhắc lại nó. Đó là người viết trưởng thành, đã có tác phẩm độc đáo. Nó chợt nhận ra đã ngủ trên cái
độc đáo cũ
của chính mình,
cái mới dĩ vãng
của chính mình. Người mới bước vào con đường sáng tạo kia chợt nhận thấy rằng trong tác phẩm, một vài ngày, một vài tháng về trước, đã làm nó khoan khoái đến cùng độ quả thực có mang ở chỗ này ít nhiều hình ảnh của nhà thơ đàn anh ở chỗ kia ít nhiều từ ngữ đến từ thế giới thi ca của những Rimbaud, những Beaudelaire. Những người sáng tạo này, với cặp mắt sáng nhìn thấy những tảng đá đè nặng trên vai, nhận rõ được lớp vỏ đang bao vây thân thể. Phải vươn vai thật mạnh, cựa mình thật khoẻ để phá vỡ tất cả, những nhà ngục kiên cố kết hợp bởi những vòng hoa vinh quang dĩ vãng, với người này, kết hợp bởi những tình cảm thần phục ăn sâu vào tiềm thức, với người kia. Muốn thế, phải nhìn vào từng thớ đá, từng then sắt để lật đổ, để phá bỏ. Người đã có tác phẩm vững nhìn những tác phẩm cũ đó với nhưng câu hỏi: Những tác phẩm này đã được cấu tạo như thế nào? Kỹ thuật đã sử dụng có những đặc điểm gì? Phải biết mới tránh được không dùng lại. Phải nhìn thấy mới vượt lên được. Và từ câu hỏi về tác phẩm cũ, ý thức nghệ thuật đã sáng tỏ lớn lên trong câu hỏi khác: Phải làm thế nào cho tác phẩm này khác hẳn với những tác phẩm cũ? Phải đổi thay đề tài, lối hành văn như thế nào? Phải tránh kỹ thuật sáng tạo và dùng đến kỹ thuật mới lạ nào?
Ý thức về nghệ thuật với người tuổi trẻ kia có thể xuất hiện sáng tỏ sau buổi tiếp xúc với nhà văn đàn anh. Người đàn anh nói: Cũng được nhưng cần cố gắng nữa. Và trong ý thức mơ hồ của người tuổi trẻ, ngọn gió cuồng bạo nổi lên thổi tan những khoan khoái ôm ấp tác phẩm đầu tay. Nó hiểu rằng trong văn nghệ một là
được,
hai là
không được
, không có
cũng được
. Những "tạm được", "cố lên", "trung bình" chỉ là những huy chương dành cho các bài luận văn. Nó bắt đầu tự hỏi: tại sao cái mà cho là "được quá", kẻ khác mới thấy "cũng được". Ý thức về kỹ thuật sáng tạo của người mới bước vào thế giới văn nghệ này đã được thắp lên.
Có thể ý thức về nghệ thuật được thắp nhờ mồi lửa gọi là cuộc sống. Đối chiếu tác phẩm, những ảnh hưởng gây ra với cuộc vật lộn mưu sinh, với chiến cuộc càng ngày càng thê thảm, với sự tan nát của đất nước càng ngày càng rõ rệt, với số lượng những tên phung phá băm vằm quê hương mỗi ngày một đông, với sự chết đứng sừng sững ở trước mặt từ bao giờ, lớp ánh sáng buồn chợt hiện ra: Tác phẩm của ta có thể làm được gì? Nên làm gì hay không nên làm gì? Bằng cách này hay cách khác ý thức về nghệ thuật bao giờ cũng chuyển mình từ một trạng thái "
hỗn độn sơ thuỷ
" sang trạng thái
ý thức sáng tỏ và tự ý
. Tôi thường nhìn thấy sự chuyển đổi, sự lột xác ghê gớm ấy khi người sáng tạo dừng lại ít ngày ít tháng. Tôi không nói đến những người mượn văn nghệ làm phương tiện, sau khi cứu cánh đã đạt, phương tiện liền bị vứt bỏ như chiếc xe cũ. Tôi muốn nói thêm đến những người mà tác phẩm, sự sáng tạo là hơi thở, là sự sống, là dòng máu bất khả phân với cuộc đời. Thế mà có lúc nó đứng yên nghỉ. Một tháng, nửa năm. Hai năm, ba năm. Trong sự im lặng ngột ngạt đó tôi mới nghe thấy sự gào thét của biển: Làm thế nào cho mới? Tất cả rồi sẽ đi đến đâu? Rút lại, thế nào là đẹp? Không có tiếng
gào thét, cào xé
đó, sự dừng lại chỉ còn dấu hiệu của bất lực, chỉ còn khoảng thời gian chết.
Rồi, với một người, tiếng gào thét, sự cào xé cần phải viết ra cho rõ, cho hả. Ý thức sáng tạo sáng tỏ và tự ý, với những người đó, chuyển mình vươn qua
giai đoạn hệ thống hoá
. Sự hệ thống hoá ý thức về nghệ thuật xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau: một câu thơ hay cả bài thơ, bài diễn văn hay cuộc thảo luận, bài nhận định hay cuốn biên khảo quy mô, bài tựa của tác phẩm hay cuốn sách lớn mang tên triết lý nghệ thuật, thẩm mỹ học. Lịch sử văn học nghệ thuật đã cho ta thấy sự xuất hiện của ý thức về nghệ thuật được hệ thống hoá và biểu diễn qua các hình thức khác nhau đó.
Văn học nghệ thuật ta đã để lại đây, ở đó ý thức của Nguyễn Du, Xuân Diệu, Thế Lữ, Tản Đà, Nhất Linh. Ý thức đó chỉ là những mái nhà nhỏ chưa có công trình kiến trúc. Đã tốt nhưng chưa đủ. Đã có, nhưng chưa nhiều. Chưa phải là sự suy tưởng quy mô, sự suy tưởng tạo dựng thành tác phẩm có kiến trúc mạch lạc.
Ở những nơi khác ý thức về sự sáng tạo, xuất hiện rõ rệt hơn:
Bài thơ, bài tựa, bài diễn văn, cuộc thảo luận, tập tiểu luận của những Du Bellay, Boileau, Hugo, Leconte le Lisle, Verlaine, Claudel, Valéry, Beaudelaire đã nói ở đoạn trước, tất cả đều nói lên cái ý thức về nghệ thuật đã được sắp xếp mạch lạc, đã được hệ thống hoá ít nhiều để có thể biểu lộ bằng ngôn ngữ văn tự.
Sự hệ thống hoá ý thức về nghệ thuật, dưới cặp mắt sắc bén của các triết gia chuyên nghiệp như những Platon, Aristote, những Kant, Schiller, Schopenhauer, Taine, Croce, Delacroix, Alain, Lalo, cũng như dưới ngòi bút phong phú của những nghệ sĩ hoặc xuất thân từ triết lý như Sartre hoặc muốn xây dựng một lâu đài tư tưởng nghệ thuật như Beaudelaire, đã trở thành nền tảng của một môn học mang tên triết lý nghệ thuật, tâm lý học nghệ thuật, xã hội học nghệ thuật hay thẩm mỹ học.
Ý thức về nghệ thuật, theo tôi, từ trạng thái "
hỗn độn sơ thuỷ
", trở thành
sáng tỏ và tự ý
để sau đó được
hệ thống hoá, phát biểu bằng ngôn ngữ, văn tự một cách hoặc đơn giản hoặc quy mô
. Ý thức về nghệ thuật của người sáng tạo này ngừng ở giai đoạn
sáng tỏ và tự ý
vì nó không thích biện luận, bàn cãi, không thích những hệ thống tư tưởng dù hiểu theo nghĩa rộng mà ta thường dùng là sắp đặt tư tưởng cho có mạch lạc chứ không phải là thiết lập một khuôn khổ, một trường phái, chủ nghĩa. Với người làm nghệ thuật khác, ý thức về nghệ thuật trở thành một đề tài sáng tạo, ý thức về nghệ thuật đó bước mạnh sang giai đoạn hệ thống hoá. Nhưng đấy, quá trình tiến triển đầy đủ của ý thức về nghệ thuật là ba giai đoạn đó của ý thức.
Dù sao, với bất cứ người làm nghệ thuật nào, tôi nghĩ như thế, cùng với thời gian, cùng với sự lớn mạnh của tác phẩm, cùng với sức sinh sôi nảy nở của sự sáng tạo, ý thức về nghệ thuật, ý thức về sự sáng tạo nhất định mỗi ngày càng trở nên sáng rõ hơn. Mỗi ngày tiếng nói vang động trong nội tâm càng hỏi to dõng dạc: "Phải viết như thế nào không ngừng đổi mới, để
sáng tạo xứng danh
, để sau khi vượt qua thời kỳ bắt chước đàn anh, ta không bị nằm tê liệt trong
sự nhắc lại chính mình
? Có chắc tác phẩm đã
đạt
chưa? Thế nào là nghệ thuật? Và tác phẩm sáng tạo thực hiện với đêm thao thức, ngày gian khổ đó, rút lại,
để làm gì
?
[1]
Đọc "Nhận định về sự sáng tạo" –
Quan điểm văn học và triết học
, N.S
Nguồn:
Nguyên Sa,
Một bông hồng cho văn nghệ
, NXB Trình Bày, Sài Gòn, 1967. Bản điện tử do talawas thực hiện.
bản để in
Gửi bài này cho bạn bè
Ngôn ngữ
Dịch thuật
Tản văn thứ sáu
Tủ sách talawas
Nghệ thuật
talaGallery
Bàn tròn "Mĩ thuật đương đại Việt Nam đang ở đâu"
Mĩ thuật
Kiến trúc
Điện ảnh
Sân khấu
Âm nhạc
Tư tưởng
Triết học
Lịch sử
Tôn giáo
Phương Đông và Phương Tây
Văn hoá và phát triển
Chiến tranh nhìn từ nhiều phía

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Connection: close

Server: Apache


markdown:
Nhà do kiến trúc sư thiết kế đẹp, phong thủy tốt. Kích thước 4x18,5 gồm phòng khách, bếp, 2 phòng ngủ, 2 WC, 2 giếng trời.
Nhà cấp 4 có gác, 3x8m, trong khu dân cư, mặt tiền đường bê tông 4m, cách Hà Huy Giáp 200m.
Vị trí thuận tiện, gần các trường đại học, chợ, trung tâm mua sắm, tuyến xe bus.
Vị trí thuận tiện, cách Đặng Văn Bi 20m, Võ Văn Ngân 100m, chợ Thủ Đức 500m, xa lộ Hà Nội 500m.
Bán đất ở Thạnh Xuân, Q.12 diện tích từ 50m2 đến 600m2Giá: từ 1.7tr/m2Còn thương lượng. MTG, MTB, MTQC.Liên hệ: A.Tùng - 01222070178
Kinh doanh giày dép Thái cho nam, nữ, trẻ em hiệu: Gambol, Adda, Kito, Papilo, Monobo,... với nhiều mẫu mã đẹp.Quần áo lót nam nữ hiệu Lovely, Triumph, Machiky.Truy cập www.bannhanh.net để xem.
Phòng đẹp, điện, nước, cáp, internet đầy đủ, cọc 1 tháng.
Đất dân cư, diện tích 4x20m và 5x20m, sổ đỏ riêng.
1/ Khung thành: Hàng đặt sắt dày, 2 cặp, giá 1,2 triệu/cái.2/ Cột đèn cao áp bằng gang, lục giác, dày 3,8ly, cao 10 mét, giá 2,5 triệu/cột.3/ Chóa đèn cao áp: 400.000đ/cái4/ Cỏ cũ, giá 45.000/mét vuông. Mua số lượng nhiều có giảm giá.Liên hệ: 0901334939
Nhà cấp 4, DT: 3.2x12m. 1PK, 1PN, bếp, 1WC
Nhà hẻm 6m, diện tích sàn 40.5m2, diện tích sử dụng 162m2, nở hậu, hướng Đông Bắc.
Nhà cấp 4 mới, diện tích 5x18m, hẻm trước nhà 4m, xe ôtô vào được, xe tải vào cách nhà khoảng 50m.
Hiểu về phong thủy và biết cách sắp xếp sẽ rất có lợi cho sức khỏe của trẻ, giúp trẻ học tập tốt hơn cũng như tạo ảnh hưởng tốt đến sự phát triển và hoàn thiện tính cách.
- Nên ưu tiên cho trẻ phòng ngủ hướng đông hoặc đông nam, bởi đây là hai hướng tốt nhất, vừa có ánh nắng nhưng không gắt, có luồng khí trong lành tốt cho trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sinh vào mùa đông càng hợp với hai hướng này.- Hướng kê giường cũng cần hợp với tuổi của bé: Tuổi Tý hướng tây nam, tuổi Sửu hướng đông nam, tuổi Dần hướng nam, tuổi Mèo hướng Tây Bắc, tuổi Thìn hướng bắc, tuổi Tỵ hướng đông bắc, tuổi Ngọ hướng đông bắc, tuổi Mùi hướng tây bắc, tuổi Thân hướng bắc, tuổi Dậu hướng đông nam, tuổi Tuất hướng đông bắc, tuổi Lợn hướng đông.- Những chiếc giường gắn liền với bàn học hay những chiếc giường tầng ngày càng được nhiều phụ huynh lựa chọn, một phần vì tiện lợi và hợp với diện tích phòng của bé, nhưng xét về phong thủy những loại giường này chưa hẳn đã tốt. Có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ của bé do không thoải mái, đặc biệt là đối với những bé phải nằm ở tầng trên.
dep adda - dep kito - dep gambol - dep kuboro - dep mixstar - dep papilo - giay thai - giay monobo - dep thai - dep thai nam - dep thai nu - dep thai tre em - thuc pham chuc nang - dien thoai - ao so mi thai - my pham - giay gambol - giay kito - giay adda
mua ban xe hoi - salon oto - mua xe oto - oto gia re - phu tung oto

X-Compressed-By: HttpCompress

Cache-Control: private


markdown:
Thi Viện
×
Tên tác giả
Tên bài thơ
Nội dung bài thơ
Tên nhóm bài thơ
Tên chủ đề diễn đàn
Tìm với
G
o
o
g
l
e
Chú ý:
gõ đúng chữ hoa/thường với các ký tự có dấu trong tiếng Việt!
Toggle navigation
Tác giả
Danh sách tác giả
Tác giả Việt Nam
Tác giả Trung Quốc
Tác giả Nga
Danh sách nước
Danh sách nhóm bài thơ
Thêm tác giả...
Thơ
Các chuyên mục
Tìm thơ...
Thơ Việt Nam
Cổ thi Việt Nam
Thơ Việt Nam hiện đại
Thơ Trung Quốc
Đường thi
Thơ Đường luật
Thêm bài thơ...
Tham gia
Diễn đàn
Các chủ đề mới
Các chủ đề có bài mới
Tìm bài viết...
Thơ thành viên
Danh sách nhóm
Danh sách thơ
Khác
Giới thiệu
Thống kê
Giao diện rút gọn (cho di động)
Đăng ký...
Danh sách thành viên
Từ điển Hán Việt trực tuyến
Đổi mã font tiếng Việt
Đăng nhập
×
Đăng nhập
Tên đăng nhập:
Mật khẩu:
Nhớ đăng nhập
Đăng nhập
Quên mật khẩu?
Đăng nhập bằng Facebook
Đăng ký
Lỗi
Chưa xác định bài thơ
Nội dung liên quan
© 2004-2016 Vanachi
RSS

Set-Cookie: PHPSESSID=6itcsvf0fnh1496bivjfb36et3; expires=Thu, 26-May-2016 15:27:51 GMT; Max-Age=3600; path=/

Cache-Control: private, must-revalidate

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html


markdown:
![](https://www.thongtincongnghe.com/sites/default/files/imagecache/xw640/images/2012/2/9/img-1328803966-1.jpg)
![](https://www.thongtincongnghe.com/sites/default/files/imagecache/xw640/images/2012/2/9/img-1328803966-1.jpg)
Marvin Potter. Ảnh: AP.
Một ông bố đã bực tức và bắn chết hai người chỉ vì họ không muốn kết bạn (unfriend) với con gái của mình nữa.
Cảnh sát Tennessee (Mỹ) cho hay cô con gái của sát thủ Marvin Potter đã nhiều lần quấy nhiễu Billy Payne Jr. và bạn gái Billie Jean Hayworth chỉ vì họ xóa tên cô khỏi danh sách bạn bè trên mạng xã hội trước khi án mạng xảy ra vào sáng 31/1.
Theo AP, cảnh sát trưởng Mike Reece cho biết vào khoảng 5:30 đến 11h sáng hôm đó, Potter tới nhà của đôi tình nhân này và nổ súng. Khi hàng xóm phát hiện, Billie Jean đã chết, trên tay vẫn đang bế con gái 8 tháng tuổi.
"Một hành động ngu ngốc và nhảm nhí", viên cảnh sát trưởng nói.
Theo VnExpress
## Bình luận

Set-Cookie: __cfduid=dc7b5adfef72f21fff7fc1d4102cb96701464272893; expires=Fri, 26-May-17 14:28:13 GMT; path=/; domain=.thongtincongnghe.com; HttpOnly

Server: cloudflare-nginx

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


markdown:
-
[Danh sách cán bộ chủ chốt mở rộng tham dự hội nghị lấy phiếu tín nhiệm Kế toán trưởng nhiệm kỳ 2011- 2016](/danh-sach-can-bo-chu-chot-mo-rong-tham-du-hoi-nghi-lay-phieu-tin-nhiem-ke-toan-truong-nhiem-ky-2011-2016-dt3058.html) [Danh sách cán bộ, sinh viên tham dự hội nghị tiếp xúc cử tri vận động bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIV](/danh-sach-can-bo-sinh-vien-tham-du-hoi-nghi-tiep-xuc-cu-tri-van-dong-bau-cu-dai-bieu-quoc-hoi-khoa-xiv-dt3054.html) [Thông báo về việc tổ chức các lớp Toefl - ITP 400 đợt II cho CBVC khối văn phòng](/thong-bao-ve-viec-to-chuc-cac-lop-toefl-itp-400-dot-ii-cho-cbvc-khoi-van-phong-dt3051.html) [Công văn V/v triệu tập cán bộ và sinh viên tham dự Hội nghị tiếp xúc cử tri vận động bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIV](/cong-van-vv-trieu-tap-can-bo-va-sinh-vien-tham-du-hoi-nghi-tiep-xuc-cu-tri-van-dong-bau-cu-dai-bieu-quoc-hoi-khoa-xiv-dt3050.html) [Công văn về việc công bố Quyết định bổ nhiệm lại Giám đốc Đại học Thái Nguyên nhiệm kỳ 2016 - 2021](/cong-van-ve-viec-cong-bo-quyet-dinh-bo-nhiem-lai-giam-doc-dai-hoc-thai-nguyen-nhiem-ky-2016-2021-dt3035.html)
-
[Thông báo về việc huy động sinh viên tham gia chương trình "Giao lưu văn nghệ chào mừng 126 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh và chào mừng ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIV, đại biểu HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2016-2021"](/thong-bao-ve-viec-huy-dong-sinh-vien-tham-gia-chuong-trinh-giao-luu-van-nghe-chao-mung-126-nam-ngay-sinh-chu-tich-ho-chi-minh-va-chao-mung-ngay-bau-cu-dai-bieu-quoc-hoi-khoa-xiv-dai-bieu-hdnd-cac-cap-nhiem-ky-2016-2021-dt3060.html) [Thông báo Về việc khám sức khỏe cho sinh viên chuẩn bị tốt nghiệp đợt tháng 6 năm 2016](/thong-bao-ve-viec-kham-suc-khoe-cho-sinh-vien-chuan-bi-tot-nghiep-dot-thang-6-nam-2016-dt3057.html) [Công văn V/v tổ chức Hội nghị tiếp xúc cử tri Đại biểu HĐND phường Tích Lương](/cong-van-vv-to-chuc-hoi-nghi-tiep-xuc-cu-tri-dai-bieu-hdnd-phuong-tich-luong-dt3055.html) [Thông báo Nộp học phí đợt 2 học kỳ 2 năm học 2015 - 2016](/thong-bao-nop-hoc-phi-dot-2-hoc-ky-2-nam-hoc-2015-2016-dt3041.html) [Thông báo Về việc lấy ý kiến từ người học về hoạt động giảng dạy của giảng viên học kỳ II, năm học 2015 - 2016](/thong-bao-ve-viec-lay-y-kien-tu-nguoi-hoc-ve-hoat-dong-giang-day-cua-giang-vien-hoc-ky-ii-nam-hoc-2015-2016-dt3037.html)
-
[Thông báo Về việc mục tiêu khảo sát năng lực tiếng Anh của học viên cao học 2016](/thong-bao-ve-viec-muc-tieu-khao-sat-nang-luc-tieng-anh-cua-hoc-vien-cao-hoc-2016-dt3067.html) [Thông báo về việc tạo điều kiện cho sinh viên diện đặc biệt](/thong-bao-ve-viec-tao-dieu-kien-cho-sinh-vien-dien-dac-biet-dt3064.html) [Thông báo về việc Khảo sát năng lực tiếng Anh đối với học viên Cao học tốt nghiệp 2016](/thong-bao-ve-viec-khao-sat-nang-luc-tieng-anh-doi-voi-hoc-vien-cao-hoc-tot-nghiep-2016-dt3063.html) [Thông báo về việc tiếp tục đăng ký thông tin bổ sung cho sinh viên chưa hoàn thành tiến độ và chương trình đào tạo](/thong-bao-ve-viec-tiep-tuc-dang-ky-thong-tin-bo-sung-cho-sinh-vien-chua-hoan-thanh-tien-do-va-chuong-trinh-dao-tao-dt3045.html) [Thông báo về việc quản lý và tổ chức đào tạo cho sinh viên chưa hoàn thành tiến độ và chương trình đào tạo](/thong-bao-ve-viec-quan-ly-va-to-chuc-dao-tao-cho-sinh-vien-chua-hoan-thanh-tien-do-va-chuong-trinh-dao-tao-dt3028.html)
-
[Thông báo số 1 Về việc tổ chức Hội nghị Khoa học và Công nghệ 2016](/thong-bao-so-1-ve-viec-to-chuc-hoi-nghi-khoa-hoc-va-cong-nghe-2016-dt2998.html) [Thông báo V/v cử giảng viên ra nước ngoài thực tập và phối hợp NCKH](/thong-bao-vv-cu-giang-vien-ra-nuoc-ngoai-thuc-tap-va-phoi-hop-nckh-dt2982.html) [Kết luận họp hội đồng Khoa học và Đào tạo về định hướng NCKH và CGCN](/ket-luan-hop-hoi-dong-khoa-hoc-va-dao-tao-ve-dinh-huong-nckh-va-cgcn-dt2924.html) [Thông báo Về việc hoàn thành chỉnh sửa thuyết minh đề tài NCKH năm 2015](/thong-bao-ve-viec-hoan-thanh-chinh-sua-thuyet-minh-de-tai-nckh-nam-2015-dt2904.html) [Thông báo Thanh lý đề tài NCKH cấp trường năm 2013](/thong-bao-thanh-ly-de-tai-nckh-cap-truong-nam-2013-dt2897.html)
-
[Thông báo Về việc tổ chức điều chỉnh lịch đăng ký thi TOEFL - ITP trong tháng 6 và tháng 7 do IIG tổ chức](/thong-bao-ve-viec-to-chuc-dieu-chinh-lich-dang-ky-thi-toefl-itp-trong-thang-6-va-thang-7-do-iig-to-chuc-dt3066.html) [Thông báo Về việc thi TOEFL - ITP do IIG tổ chức](/thong-bao-ve-viec-thi-toefl-itp-do-iig-to-chuc-dt3052.html) [Thông báo Về việc tổ chức Hội nghị tổng kết Chương trình tiên tiến ngành Kỹ thuật Cơ khí và Kỹ thuật Điện](/thong-bao-ve-viec-to-chuc-hoi-nghi-tong-ket-chuong-trinh-tien-tien-nganh-ky-thuat-co-khi-va-ky-thuat-dien-dt3048.html) [Thông báo Về việc tổ chức đăng ký thi TOEFL - ITP trong tháng 5 do IIG tổ chức](/thong-bao-ve-viec-to-chuc-dang-ky-thi-toefl-itp-trong-thang-5-do-iig-to-chuc-dt3040.html) [Thông báo Về việc thi TOEFL - ITP do IIG tổ chức](/thong-bao-ve-viec-thi-toefl-itp-do-iig-to-chuc-dt3027.html)
-
[Thông báo tuyển sinh đào tạo trình độ thạc sĩ đợt 2 năm 2016](/thong-bao-tuyen-sinh-dao-tao-trinh-do-thac-si-dot-2-nam-2016-dt3049.html) [Thông báo Về việc bảo vệ luận án Tiến sĩ cấp Cơ sở của NCS Nguyễn Hữu Phấn](/thong-bao-ve-viec-bao-ve-luan-an-tien-si-cap-co-so-cua-ncs-nguyen-huu-phan-dt3038.html) [Thông báo Về việc bảo vệ luận án Tiến sĩ cấp Đại học của NCS Nguyễn Thị Mai Hương](/thong-bao-ve-viec-bao-ve-luan-an-tien-si-cap-dai-hoc-cua-ncs-nguyen-thi-mai-huong-dt3034.html) [Thông báo Về việc bảo vệ luận án Tiến sĩ cấp Cơ sở cho NCS Đỗ Đức Trung](/thong-bao-ve-viec-bao-ve-luan-an-tien-si-cap-co-so-cho-ncs-do-duc-trung-dt2995.html) [Thông báo Về việc bảo vệ luận án Tiến sĩ cấp Cơ sở cho NCS Nguyễn Thị Việt Hương](/thong-bao-ve-viec-bao-ve-luan-an-tien-si-cap-co-so-cho-ncs-nguyen-thi-viet-huong-dt2994.html)
-
[Thông báo V/v tổ chức hội thảo chương trình trao đổi sinh viên Việt Nam - Nhật Bản](/thong-bao-vv-to-chuc-hoi-thao-chuong-trinh-trao-doi-sinh-vien-viet-nam-nhat-ban-dt2979.html) [Thông báo V/v Tổ chức hội thảo "Cơ hội việc làm tại Canon Việt Nam ngay sau khi tốt nghiệp - 2016"](/thong-bao-vv-to-chuc-hoi-thao-co-hoi-viec-lam-tai-canon-viet-nam-ngay-sau-khi-tot-nghiep-2016-dt2916.html) [Thông báo tuyển dụng nhân sự của Công ty Minami Fuji - Nhật Bản](/thong-bao-tuyen-dung-nhan-su-cua-cong-ty-minami-fuji-nhat-ban-dt2901.html) [Thông báo V/v Tổ chức " Ngày hội tuyển dụng SAMSUNG 2015" tại trường ĐHKTCN](/thong-bao-vv-to-chuc-ngay-hoi-tuyen-dung-samsung-2015-tai-truong-dhktcn-dt2694.html) [Thông báo về tiêu chuẩn tuyển dụng giảng viên](/thong-bao-ve-tieu-chuan-tuyen-dung-giang-vien-dt2623.html)
-
[Thông báo V/v tuyển sinh các lớp ngoại ngữ và tin học](/thong-bao-vv-tuyen-sinh-cac-lop-ngoai-ngu-va-tin-hoc-dt2988.html) [Thông báo V/v hỗ trợ đạt chuẩn tiếng Anh Toefl ITP 400 cho sinh viên tốt nghiệp năm 2016](/thong-bao-vv-ho-tro-dat-chuan-tieng-anh-toefl-itp-400-cho-sinh-vien-tot-nghiep-nam-2016-dt2900.html) [Thông báo V/v tuyển sinh các lớp thực tập nghề Điện, Điện tử ngắn hạn](/thong-bao-vv-tuyen-sinh-cac-lop-thuc-tap-nghe-dien-dien-tu-ngan-han-dt2739.html) [Thông báo về việc tuyển sinh các lớp tiếng Anh](/thong-bao-ve-viec-tuyen-sinh-cac-lop-tieng-anh-dt2715.html) [Thông báo V/v Mở lớp luyện thi Quản trị mạng CCNA](/thong-bao-vv-mo-lop-luyen-thi-quan-tri-mang-ccna-dt2672.html)
-
[Thông báo về việc tổ chức Ngày hội mở trường - University's Open Day 2015](/thong-bao-ve-viec-to-chuc-ngay-hoi-mo-truong-universitys-open-day-2015-dt2637.html) [Thông báo số 3: Về việc tổ chức "Chào năm mới 2014 và Ngày hội mở trường University's Open Day 2014"](/thong-bao-so-3-ve-viec-to-chuc-chao-nam-moi-2014-va-ngay-hoi-mo-truong-universitys-open-day-2014-dt1823.html) [Chương trình lễ mở trường 2014 University's Open Day](/chuong-trinh-le-mo-truong-2014-universitys-open-day-dt1822.html) [Tấm lòng của cựu sinh viên đối với nhà trường nhân dịp University's Open Day 2014](/tam-long-cua-cuu-sinh-vien-doi-voi-nha-truong-nhan-dip-universitys-open-day-2014-dt1821.html) [Tinh thần hội trại University’s Open Day 2014](/tinh-than-hoi-trai-universitys-open-day-2014-dt1820.html)


markdown:
Tại đây bạn có thể chơi Easter Coloring.
Easter Coloring là một trong những Trò Chơi Tô Màu đã được chúng tôi tuyển chọn đặc biệt.
[Poker 5 Quân](http://www.trochoi.net/tr%C3%B2+ch%C6%A1i/poker/beanie+poker.html), [Mahjong Miniclip](http://www.trochoi.net/tr%C3%B2+ch%C6%A1i/m%E1%BA%A1t+ch%C6%B0%E1%BB%A3c/miniclip+mahjongg.html), [Cờ Mạt Chược 3D](http://www.trochoi.net/tr%C3%B2+ch%C6%A1i/m%E1%BA%A1t+ch%C6%B0%E1%BB%A3c/mahjongg+3d.html) và [Cờ Sáng](http://www.trochoi.net/tr%C3%B2+ch%C6%A1i/ch%C6%A1i+c%E1%BB%9D/sparkchess.html) hiện cũng được yêu thích trên trang web này.
Báo cáo trò chơi bị lỗi
Hủy báo cáo trò chơi bị lỗi

Access-Control-Allow-Methods: GET, POST, OPTIONS

Access-Control-Allow-Credentials: true

Connection: Close

Server: nginx

Access-Control-Allow-Headers: X-Requested-With

Vary: User-Agent, Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Tại đây bạn có thể chơi IQ Bic.
IQ Bic là một trong những Xếp khối đã được chúng tôi tuyển chọn đặc biệt.
[Shape Matcher Level Pack](http://www.trochoi.net/tr%C3%B2+ch%C6%A1i/bejeweled/shape+matcher+level+pack.html), [Bedazzled](http://www.trochoi.net/tr%C3%B2+ch%C6%A1i/bejeweled/bedazzled.html), [Galactic Gems](http://www.trochoi.net/tr%C3%B2+ch%C6%A1i/bejeweled/galactic+gems.html) và [Candy Crush Chuyên Nghiệp](http://www.trochoi.net/tr%C3%B2+ch%C6%A1i/candy+crush+chuy%C3%AAn+nghi%E1%BB%87p.html) hiện cũng được yêu thích trên trang web này.
Báo cáo trò chơi bị lỗi
Hủy báo cáo trò chơi bị lỗi

Cache-Control: max-age=900, public


markdown:
####
Sản phẩm có thể bạn thích
[ Xem thêm tại mục ](/3182/xe-tai.html) **Xe tải** **Xe tải**
|
|Giá sản phẩm : |
|
Thỏa thuận
Liên hệ người đăng:
**phutungoto368**
0/5
Thái độ phục vụ của người đăng
Độ chính xác của bài đăng
Chưa có người dùng nào đánh giá tin rao vặt này.
Hãy là người đầu tiên đánh giá tin rao vặt này.
[Click để đánh giá]
**TỔNG CÔNG TY NHẬP KHẨU &PHÂN PHỐI Ô TÔ- XE TẢI- MÁY CÔNG TRÌNH HÀ NỘI**
Đầy đủ chủng loại theo yêu cầu, đơn đặt hàng của quý khách.
**DỊCH VỤ**
Bảo hành, sửa chữa và cung cấp phụ tùng chính hiệu với:
03 Trạm bảo hành đồng thời là Tổng kho phụ tùng theo tiêu chuẩn nhà máy tại Thành phố trực thuộc TW của 03 miền:
- Miền Bắc: 01 trạm tại Hà Nội
- Miền Trung: 01 trạm tại Đà Nẵng
- Miền Nam: 01 trạm tại Sài Gòn
02 Tổng kho thành phẩm:
- Miền Bắc: 01 tổng kho tại Hà Nội
- Miền Nam: 01 tổng kho tại TPHCM
65 trạm tại các tỉnh, TP trực thuộc khu vực:
Hải Phòng, Quảng Ninh, Thanh Hoá, Phú Thọ, Thái Nguyên, ĐắcLắc,.....
268 Trạm hợp tác tại các tỉnh trong cả nước.
**CAM** **KẾT**» Giá tôt nhất.
» Phục vụ 24/24
» Giao hàng nhanh nhất.
» Khuyến mại lớn nhất.
» Hỗ trợ khách hàng tối đa.
» Cam kết đi cùng khách hàng trong suốt quá trình sử dụng xe.
» Phong cách phục vụ nhiệt tình không làm mất nhiều thời gian của quý khách.
*Đừng chần trừ, hãy quyết định ngay và liên hệ với chúng tôi*.
Phòng kinh doanh- Tư vấn- Phụ trách bán hàng
**Mr Dũng**- Mobile: **098 616 3238** & **093 232 2938**
Email: otoviet368@gmail.com
Yahoo! Messenger: otoviet368
( Để đảm bảo việc cung cấp hàng ( phụ tùng) nhanh nhất, các bạn vui lòng gửi cho chúng tôi hình ảnh, mã số, model… trên sản phẩm mà các bạn cần cung cấp (nếu có thể) qua địa chỉ email trên)
**RẤT HÂN HẠNH ĐƯỢC PHỤC VỤ QUÝ KHÁCH!** ** PTKD** ** Dũng** ** Trần Thế Dũng*****************************************
|Thông tin chung|
|Hãng sản xuất|
450.000.000 VNĐ
333.000.000 VNĐ
324.500.000 VNĐ
324.500.000 VNĐ
324.500.000 VNĐ
324.500.000 VNĐ
660.000.000 VNĐ
26.000.000 VNĐ
Thỏa thuận...
Thỏa thuận...
580.000.000 đ
Thỏa thuận...
1.518.000.000 đ
1.550.000.000 đ
1.870.000.000 đ
2.339.000.000 đ
1.680.000.000 đ
10.000.000 đ
635.000.000 đ
Thỏa thuận...
2.049.000.000 đ
1.995.000.000 đ
865.000.000 đ
1.975.000.000 đ
326.000.000 đ
1.399.000.000 đ
1.995.000.000 đ
326.000.000 đ
1.560.000.000 đ
770.000.000 đ
387.000.000 đ
1.350.000.000 đ
1.250.000.000 đ
615.000.000 đ
Thỏa thuận...
1.370.000.000 đ
602.000.000 đ
216.000.000 đ
1.399.000.000 đ

Set-Cookie: u_nologin_id=116349732; expires=Sat, 03-Sep-2016 15:41:57 GMT; path=/; httponly

Server: Apache/2.2.3 (CentOS)


markdown:
|
|![]()
|
|
|
|
![]()
|
|![]()
|
||
|
|
|![]()
|
|Các thành viên gửi lời cám ơn tới Plasma vì bài viết này:
|
|
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|Các thành viên gửi lời cám ơn tới Toilavatchat vì bài viết này:
|
|
|
|![]()
|
|Các thành viên gửi lời cám ơn tới mathagu vì bài viết này:
|
|
|
|![]()
|
|
|
|![]()
|
|
|
|![]()
|
|
|
|![]()
|
|
|
|Các thành viên gửi lời cám ơn tới hmtri2007 vì bài viết này:
|
|
|
|![]()
|
|
|
|![]()
|
|
|
|![]()
|
|![]()
|
|
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|
|
|![]()
|
|![]()
|
|
|
|
|
|![]()
|
|Các thành viên gửi lời cám ơn tới Toilavatchat vì bài viết này:
|
|
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|
|
|![]()
|
|
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|
|
|![]()
|
|
|
|
|
|![]()
|
|
|
|![]()
|
|![]()
|Ðang đọc: 1 (0 thành viên và 1 khách)|
|Ðiều Chỉnh
|
|Xếp Bài
|
|
|![]()
Linear Mode
|
|
|
|
|
|![]()

Set-Cookie: bblastactivity=0; expires=Fri, 26-May-2017 14:26:17 GMT; path=/

Server: Apache/2.2.31 (Unix) mod_ssl/2.2.31 OpenSSL/1.0.1e-fips DAV/2 mod_jk/1.2.37 mod_bwlimited/1.4 mod_qos/11.5 mod_perl/2.0.8 Perl/v5.10.1

Pragma: private