text:
ces
Trang thông tin, hình ảnh, video về ces. Khu vực tập hợp các bài viết tiếng Việt liên quan đến ces tại Tinhte.vn. Xem: 3,194.
Trang 1 / 42
-
Trang bị một màn hình dạng head-up như xe hơi, hệ thống dẫn đường, cảm biến để đo tình trạng xe, kết nối smartphone... đó là những gì mà BMW trình diễn trong chiếc nón bảo hiểm mới của họ. Ngoài ra thì đó là một chiếc nón bảo hiểm fullface kiểu dáng truyền...
-
Tại triển lãm CES 2016, chúng ta đã thấy nhiều công nghệ TV mới được ra mắt, nhiều tới mức không nắm hết được nên trong bài này mình sẽ tổng hợp lại hết cho anh em dễ theo dõi. Dễ thấy rằng mỗi hãng TV lớn đều theo đuổi một công nghệ chủ chốt trong năm...
-
KS9500 SUHD 78" là chiếc cao cấp nhất của dòng TV cao cấp nhất mà Samsung giới thiệu năm nay. 3 điểm nổi bật mà mình nhìn thấy đó là công nghệ chấm lượng tử, khả năng hiển thị nội dung HDR, thiết kế cong. 4K là chắc chắn rồi nên không bàn thêm nữa. Nếu so...
-
Tại CES 2016, một hãng có tên là Sevenhugs đã cho ra ý tưởng về Smart Remote - một chiếc điều khiển universal thông minh, có khả năng nhận dạng và điều khiển các thiết bị chủ chỉ với việc hướng Smart Remote vào chúng. Từ trước đến nay thì các universal...
-
Trong buổi thuyết trình tại CES 2016, CEO Intel Brian Krzanich đã cho mọi người xem đoạn video màn trình diễn được xác lập kỷ lục Guinness Thế giới của 100 chiếc máy bay drone cùng lúc. Dự án có tên "Drone 100" này được Intel hợp tác với Ars Electronica...
-
CES 2016 là nơi hội tụ của nhiều hãng công nghệ lớn. Năm nay, số điện thoại mới được giới thiệu ở đây đã giảm đi hẳn so với những năm trước, các ông lớn như Sony, LG, Samsung cũng không còn ra mắt smartphone nữa mà chủ yếu tập trung vào các món đồ gia dụng...
-
Đó là một chiếc Android nhỏ gọn, thiết kế đẹp, cảm giác cầm trên tay thoải mái, thân thiện, âm thanh ấn tượng. Nút điều chỉnh âm lượng, nút M và hai lỗ cắm tai nghe là điểm nhấn của máy không chỉ về thiết kế mà còn về tính năng. Marshall London có cấu hình...
-
Chủ đề
[CES 2016] Wi-Fi Alliance chính thức giới thiệu Wi-Fi 802.11ah HaLow, tần số 900 MHz, tầm phủ xa
Ngay tại triển lãm CES 2016 thì Wi-Fi Alliance đã chính thức giới thiệu tần số IEEE 802.11ah có tên HaLow. HaLow hoạt động ở các dải tần số dưới 1 GHz để mang lại cự ly phủ sóng dài hơn và tiêu thụ điện năng thấp hơn. HaLow tiết kiệm điện sẽ rất lý tưởng...
-
Le Max Pro không chỉ là chiếc điện thoại chạy vi xử lý Snapdragon 820 đầu tiên mà còn được trang bị cấu hình rất mạnh. Trong đó màn hình 6"3 với độ phân giải 2560x1440 với 4 cạnh máy mỏng và 3 nút cơ bản của Android đặt trên cạnh dưới của máy giúp cho...
-
Chủ đề
[CES 2016] Aorus nâng cấp X3, X5, X7 lên Skylake, bàn phím Aorus Fusion, có phiên bản hỗ trợ VR
Aorus - thương hiệu gaming của Gigabyte cũng đem đến triển lãm CES 2016 phiên bản mới nhất của các dòng laptop chơi game X3, X5 và X7. Các phiên bản này đều giữ thiết kế mỏng nhẹ sexy bậc nhất phân khúc laptop gaming, kèm theo đó là cấu hình được nâng cấp...
-
Thị trường laptop gaming tiếp tục đón nhận một tay chơi mới toanh đến từ Mỹ khi EVGA - nhà sản xuất phần cứng nối tiếng có trụ sở tại Brea, California đã chính thức giới thiệu chiếc laptop chơi game đầu tiên của mình mang tên SC-17. Đây là một chiếc máy...
-
Chủ đề
[CES 2016] Trên tay kính thông minh Intel Recon dùng cho thể thao, cách xài giống Google Glass
Recon là một công ty wearable vừa mới được Intel mua lại ba tháng trước. Đó là lý do vì sao sản phẩm của công ty này xuất hiện ở gian hàng của Intel tại CES 2016. Về cơ bản thì đây là một cái kính mắt được gắn thêm linh kiện công nghệ cao vào để hiển thị...
-
Chủ đề
[CES 2016] Trên tay đồng hồ Fossil Q: Android Wear, mặt tròn, thiết kế đẹp, có núm nhưng không vặn
Fossil Q là chiếc đồng hồ thông minh của hãng Fossil danh tiếng, nó chạy Android Wear, dùng chip Intel Atom và có mặt tròn. Thiết kế của chiếc đồng hồ này đẹp, sang trọng nhưng vẫn không quá khác biệt so với những cái đồng hồ Android Wear khác trên thị...
-
Chủ đề
[CES 2016] Xe điều khiển máy bay như phim hành động: độ thêm trung tâm chỉ huy, có thể dùng vệ tinh
Xe này do hãng Fly Motion độ lại từ một chiếc Mercedes-Benz Sprinter (loại xe du lịch 15 chỗ mà bạn hay thấy ở Việt Nam). Toàn bộ nội thất ở bên trong đã được tùy biến lại thành một trung tâm điều khiển drone từ xa với nhiều màn hình, máy móc y hệt như...
-
ODG R7 giống như Google Glass, nó là một cái kính nhưng tích hợp thêm màn hình để bạn có thể xem thông tin trong lúc làm việc khác. R7 sử dụng chip Snapdragon 805 mạnh mẽ kèm theo hệ điều hành Android được tùy biến riêng nên về cơ bản là nó có thể chạy...
-
Sau hơn 5 phút năn nỉ và dùng mỹ nam kế, mình cũng đã xin được mấy anh Oculus cho vào chụp hình chiếc kính Rift bản chính thức cũng như tay cầm không dây Touch. Tuy bị để trong tủ kính không cho sờ nhưng chúng ta vẫn có thể thấy sơ bộ hình dáng của chiếc...
-
Hồi năm ngoái mình trên tay chiếc HTC Vive tại triển lãm MWC 2015, tuy nhiên lúc đó kính còn khá to và cảm biến bị lộ hết ra do chỉ mới ở giai đoạn thử nghiệm. Gần một năm sau, HTC tuy chưa bán thiết bị này nhưng đã quyết định nâng cấp nó lên bản mới là...
-
Honor Band Z1 là một cái đồng hồ theo dõi sức khỏe với màn hình cảm ứng đơn sắc. Mục đích chủ yếu của nó là để xem giờ và theo dõi mức độ tập luyện của bạn ra sao, ngoài ra nếu có thông báo đến thì nó sẽ rung và hiện vắng tắc thông tin. Mặc dù chỉ đơn giản...
-
Fitbit Blaze đánh dấu một thay đổi lớn của Fitbit về các thông tin từ hoạt động của người dùng được thể hiện. Trước đây các sản phẩm của họ hầu hết là chỉ theo dõi (tracking) hoạt động của người đeo rồi sau đó thông tin sẽ được truyền về ứng dụng trên...
-
Chủ đề
[CES 2016] Trên tay laptop Razer Blade Stealth: mỏng, nhẹ, vỏ nhôm CNC siêu đã, có dock card đồ họa
Razer Blade Stealth là thành viên mới nhất thuộc dòng laptop chơi game của Razer. Nó có màn hình 12,5" nên rất nhỏ gọn, ngoài ra cũng rất mỏng nhẹ và sexy với vỏ nhôm được làm CNC và sơn màu đen rất ngầu lên đó. Bản thân chiếc máy tính này là Ultrabook nên...
Trang 1 / 42

markdown:
# ces
Trang thông tin, hình ảnh, video về ces. Khu vực tập hợp các bài viết tiếng Việt liên quan đến ces tại Tinhte.vn. Xem: 3,194.
Trang 1 / 42
-
[Trang bị một màn hình dạng head-up như xe hơi, hệ thống dẫn đường, cảm biến để đo tình trạng xe, kết nối smartphone... đó là những gì mà BMW trình diễn trong chiếc nón bảo hiểm mới của họ. Ngoài ra thì đó là một chiếc nón bảo hiểm fullface kiểu dáng truyền...](threads/tren-tay-non-bao-hiem-tuong-lai-cua-bmw-man-hinh-nhin-xuyen-thong-bao-dan-duong.2543696/)
-
[Tại triển lãm CES 2016, chúng ta đã thấy nhiều công nghệ TV mới được ra mắt, nhiều tới mức không nắm hết được nên trong bài này mình sẽ tổng hợp lại hết cho anh em dễ theo dõi. Dễ thấy rằng mỗi hãng TV lớn đều theo đuổi một công nghệ chủ chốt trong năm...](threads/cong-nghe-tv-nam-2016-co-gi-hot-sony-thi-hdr-lg-la-oled-samsung-la-cong-ultra-hd-premium.2543568/)
-
[KS9500 SUHD 78" là chiếc cao cấp nhất của dòng TV cao cấp nhất mà Samsung giới thiệu năm nay. 3 điểm nổi bật mà mình nhìn thấy đó là công nghệ chấm lượng tử, khả năng hiển thị nội dung HDR, thiết kế cong. 4K là chắc chắn rồi nên không bàn thêm nữa. Nếu so...](threads/tren-tay-samsung-ks9500-suhd-tv-cham-luong-tu-hdr-cong.2543405/)
-
[Tại CES 2016, một hãng có tên là Sevenhugs đã cho ra ý tưởng về Smart Remote - một chiếc điều khiển universal thông minh, có khả năng nhận dạng và điều khiển các thiết bị chủ chỉ với việc hướng Smart Remote vào chúng. Từ trước đến nay thì các universal...](threads/ces-2016-smart-remote-huong-vao-thiet-bi-nao-dieu-khien-thiet-bi-do.2543385/)
-
[Trong buổi thuyết trình tại CES 2016, CEO Intel Brian Krzanich đã cho mọi người xem đoạn video màn trình diễn được xác lập kỷ lục Guinness Thế giới của 100 chiếc máy bay drone cùng lúc. Dự án có tên "Drone 100" này được Intel hợp tác với Ars Electronica...](threads/video-intel-lap-ky-luc-guinness-voi-man-trinh-dien-cua-100-chiec-drone-cung-luc.2543145/)
-
[CES 2016 là nơi hội tụ của nhiều hãng công nghệ lớn. Năm nay, số điện thoại mới được giới thiệu ở đây đã giảm đi hẳn so với những năm trước, các ông lớn như Sony, LG, Samsung cũng không còn ra mắt smartphone nữa mà chủ yếu tập trung vào các món đồ gia dụng...](threads/tong-hop-ces-2016-do-gia-dung-thong-minh-laptop-wearable-may-anh-vr-ar.2543058/)
-
[Đó là một chiếc Android nhỏ gọn, thiết kế đẹp, cảm giác cầm trên tay thoải mái, thân thiện, âm thanh ấn tượng. Nút điều chỉnh âm lượng, nút M và hai lỗ cắm tai nghe là điểm nhấn của máy không chỉ về thiết kế mà còn về tính năng. Marshall London có cấu hình...](threads/tren-tay-marshall-london-thiet-ke-dep-sang-trong-am-thanh-hay.2542963/)
-
Chủ đề
[[CES 2016] Wi-Fi Alliance chính thức giới thiệu Wi-Fi 802.11ah HaLow, tần số 900 MHz, tầm phủ xa](threads/ces-2016-wi-fi-alliance-chinh-thuc-gioi-thieu-wi-fi-802-11ah-halow-tan-so-900-mhz-tam-phu-xa.2542919/) [Ngay tại triển lãm CES 2016 thì Wi-Fi Alliance đã chính thức giới thiệu tần số IEEE 802.11ah có tên HaLow. HaLow hoạt động ở các dải tần số dưới 1 GHz để mang lại cự ly phủ sóng dài hơn và tiêu thụ điện năng thấp hơn. HaLow tiết kiệm điện sẽ rất lý tưởng...](threads/ces-2016-wi-fi-alliance-chinh-thuc-gioi-thieu-wi-fi-802-11ah-halow-tan-so-900-mhz-tam-phu-xa.2542919/)
-
[Le Max Pro không chỉ là chiếc điện thoại chạy vi xử lý Snapdragon 820 đầu tiên mà còn được trang bị cấu hình rất mạnh. Trong đó màn hình 6"3 với độ phân giải 2560x1440 với 4 cạnh máy mỏng và 3 nút cơ bản của Android đặt trên cạnh dưới của máy giúp cho...](threads/ces-2016-tren-tay-letv-le-max-pro-snapdragon-820-man-hinh-6-3-ram-4gb-camera-21mp.2542811/)
-
Chủ đề
[[CES 2016] Aorus nâng cấp X3, X5, X7 lên Skylake, bàn phím Aorus Fusion, có phiên bản hỗ trợ VR](threads/ces-2016-aorus-nang-cap-x3-x5-x7-len-skylake-ban-phim-aorus-fusion-co-phien-ban-ho-tro-vr.2542742/) [Aorus - thương hiệu gaming của Gigabyte cũng đem đến triển lãm CES 2016 phiên bản mới nhất của các dòng laptop chơi game X3, X5 và X7. Các phiên bản này đều giữ thiết kế mỏng nhẹ sexy bậc nhất phân khúc laptop gaming, kèm theo đó là cấu hình được nâng cấp...](threads/ces-2016-aorus-nang-cap-x3-x5-x7-len-skylake-ban-phim-aorus-fusion-co-phien-ban-ho-tro-vr.2542742/)
-
[Thị trường laptop gaming tiếp tục đón nhận một tay chơi mới toanh đến từ Mỹ khi EVGA - nhà sản xuất phần cứng nối tiếng có trụ sở tại Brea, California đã chính thức giới thiệu chiếc laptop chơi game đầu tiên của mình mang tên SC-17. Đây là một chiếc máy...](threads/ces-2016-evga-ra-mat-laptop-gaming-dau-tien-cua-hang-phan-cung-ho-tro-oc-gia-2600.2542729/)
-
Chủ đề
[[CES 2016] Trên tay kính thông minh Intel Recon dùng cho thể thao, cách xài giống Google Glass](threads/ces-2016-tren-tay-kinh-thong-minh-intel-recon-dung-cho-the-thao-cach-xai-giong-google-glass.2542527/) [Recon là một công ty wearable vừa mới được Intel mua lại ba tháng trước. Đó là lý do vì sao sản phẩm của công ty này xuất hiện ở gian hàng của Intel tại CES 2016. Về cơ bản thì đây là một cái kính mắt được gắn thêm linh kiện công nghệ cao vào để hiển thị...](threads/ces-2016-tren-tay-kinh-thong-minh-intel-recon-dung-cho-the-thao-cach-xai-giong-google-glass.2542527/)
-
Chủ đề
[[CES 2016] Trên tay đồng hồ Fossil Q: Android Wear, mặt tròn, thiết kế đẹp, có núm nhưng không vặn](threads/ces-2016-tren-tay-dong-ho-fossil-q-android-wear-mat-tron-thiet-ke-dep-co-num-nhung-khong-van.2542524/) [Fossil Q là chiếc đồng hồ thông minh của hãng Fossil danh tiếng, nó chạy Android Wear, dùng chip Intel Atom và có mặt tròn. Thiết kế của chiếc đồng hồ này đẹp, sang trọng nhưng vẫn không quá khác biệt so với những cái đồng hồ Android Wear khác trên thị...](threads/ces-2016-tren-tay-dong-ho-fossil-q-android-wear-mat-tron-thiet-ke-dep-co-num-nhung-khong-van.2542524/)
-
Chủ đề
[[CES 2016] Xe điều khiển máy bay như phim hành động: độ thêm trung tâm chỉ huy, có thể dùng vệ tinh](threads/ces-2016-xe-dieu-khien-may-bay-nhu-phim-hanh-dong-do-them-trung-tam-chi-huy-co-the-dung-ve-tinh.2542523/) [Xe này do hãng Fly Motion độ lại từ một chiếc Mercedes-Benz Sprinter (loại xe du lịch 15 chỗ mà bạn hay thấy ở Việt Nam). Toàn bộ nội thất ở bên trong đã được tùy biến lại thành một trung tâm điều khiển drone từ xa với nhiều màn hình, máy móc y hệt như...](threads/ces-2016-xe-dieu-khien-may-bay-nhu-phim-hanh-dong-do-them-trung-tam-chi-huy-co-the-dung-ve-tinh.2542523/)
-
[ODG R7 giống như Google Glass, nó là một cái kính nhưng tích hợp thêm màn hình để bạn có thể xem thông tin trong lúc làm việc khác. R7 sử dụng chip Snapdragon 805 mạnh mẽ kèm theo hệ điều hành Android được tùy biến riêng nên về cơ bản là nó có thể chạy...](threads/ces-2016-tren-tay-kinh-thong-minh-odg-r7-chay-chip-snapdragon-805-ket-hop-ao-doi-thuc.2542518/)
-
[Sau hơn 5 phút năn nỉ và dùng mỹ nam kế, mình cũng đã xin được mấy anh Oculus cho vào chụp hình chiếc kính Rift bản chính thức cũng như tay cầm không dây Touch. Tuy bị để trong tủ kính không cho sờ nhưng chúng ta vẫn có thể thấy sơ bộ hình dáng của chiếc...](threads/ces-2016-hinh-anh-oculus-rift-ban-chinh-thuc-va-tay-cam-khong-day-oculus-touch.2542515/)
-
[Hồi năm ngoái mình trên tay chiếc HTC Vive tại triển lãm MWC 2015, tuy nhiên lúc đó kính còn khá to và cảm biến bị lộ hết ra do chỉ mới ở giai đoạn thử nghiệm. Gần một năm sau, HTC tuy chưa bán thiết bị này nhưng đã quyết định nâng cấp nó lên bản mới là...](threads/ces-2016-tren-tay-htc-vive-pre-nho-hon-nhe-hon-co-tay-cam-cam-bien-da-duoc-che-lai.2542506/)
-
[Honor Band Z1 là một cái đồng hồ theo dõi sức khỏe với màn hình cảm ứng đơn sắc. Mục đích chủ yếu của nó là để xem giờ và theo dõi mức độ tập luyện của bạn ra sao, ngoài ra nếu có thông báo đến thì nó sẽ rung và hiện vắng tắc thông tin. Mặc dù chỉ đơn giản...](threads/ces-2016-tren-tay-dong-ho-suc-khoe-huawei-honor-band-z-dep-gia-chi-80.2542499/)
-
[Fitbit Blaze đánh dấu một thay đổi lớn của Fitbit về các thông tin từ hoạt động của người dùng được thể hiện. Trước đây các sản phẩm của họ hầu hết là chỉ theo dõi (tracking) hoạt động của người đeo rồi sau đó thông tin sẽ được truyền về ứng dụng trên...](threads/ces2016-tren-tay-fitbit-blaze-dong-ho-thong-minh-theo-doi-suc-khoe.2542497/)
-
Chủ đề
[[CES 2016] Trên tay laptop Razer Blade Stealth: mỏng, nhẹ, vỏ nhôm CNC siêu đã, có dock card đồ họa](threads/ces-2016-tren-tay-laptop-razer-blade-stealth-mong-nhe-vo-nhom-cnc-sieu-da-co-dock-card-do-hoa.2542496/) [Razer Blade Stealth là thành viên mới nhất thuộc dòng laptop chơi game của Razer. Nó có màn hình 12,5" nên rất nhỏ gọn, ngoài ra cũng rất mỏng nhẹ và sexy với vỏ nhôm được làm CNC và sơn màu đen rất ngầu lên đó. Bản thân chiếc máy tính này là Ultrabook nên...](threads/ces-2016-tren-tay-laptop-razer-blade-stealth-mong-nhe-vo-nhom-cnc-sieu-da-co-dock-card-do-hoa.2542496/)
Trang 1 / 42

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: tt_session=a57a799ea8dd85f7635bf3fa108f5936; path=/; domain=.tinhte.vn; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN


text:
HỎI ĐÁP? giúp em kiểm tra imei serial iphone 4 với ạ
Thảo luận trong '[iOS] Hỏi đáp - CSKN' bắt đầu bởi binzhaha, 21/11/11. Trả lời: 561, Xem: 68196.
- Trạng thái chủ đề:
- Không còn mở để tiếp tục thảo luận.
Trang 1 / 29
Trang 1 / 29
- Trạng thái chủ đề:
- Không còn mở để tiếp tục thảo luận.
Đang tải...

markdown:
# HỎI ĐÁP? giúp em kiểm tra imei serial iphone 4 với ạ
Thảo luận trong '
[[iOS] Hỏi đáp - CSKN](forums/ios-hoi-dap-cskn.169/)' bắt đầu bởi [binzhaha](members/binzhaha.406599/), [21/11/11](threads/giup-em-kiem-tra-imei-serial-iphone-4-voi-a.944760/).
Trả lời: 561, Xem: 68196.
- Trạng thái chủ đề:
- Không còn mở để tiếp tục thảo luận.
Trang 1 / 29
Trang 1 / 29
- Trạng thái chủ đề:
- Không còn mở để tiếp tục thảo luận.
Đang tải...

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: tt_session=8efe34c25d475f68ba8160bfe78920e7; path=/; domain=.tinhte.vn; secure; httponly

Connection: close

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text: Bài toán Theo mẫu nguyên tử Bo, trong nguyên tử hiđrô, chuyển động của êlectron quanh hạt nhân là chuyển động tròn đều. Tỉ số giữa tốc độ của êlectron trên quỹ đạo K và tốc độ của êlectron trên quỹ đạo M bằng A. 9 B. 2 C. 3 D. 4

WARC-Truncated: length

Set-Cookie: xf_session=a2581e725378ef7c29808a550b2cbc8e; path=/; secure; httponly

Server: nginx centminmod

X-Powered-By: centminmod

Cache-Control: max-age=0, no-cache

Strict-Transport-Security: max-age=31536000; includeSubdomains;


text:
Thể loại:Sinh học
Sinh học là khoa học về sự sống (bắt nguồn từ Hy Lạp bios là sự sống, và logos là môn học). Nó miêu tả những đặc điểm và tập tính của sinh vật, cách thức các cá thể và loài tồn tại, và những tác động qua lại lẫn nhau và với môi trường.
Sinh học bao hàm nhiều ngành học khác nhau được xây dựng dựa trên những nguyên lý riêng. Các môn học này có mối quan hệ qua lại với nhau, giúp ta hiểu về sự sống với các mức độ, phạm vi khác nhau.
Sự sống ở mức độ nguyên tử và phân tử được nghiên cứu thông qua sinh học phân tử (molecular biology), hóa sinh (biochemistry), và di truyền phân tử (molecular genetics). Ở mức độ tế bào, nó được hiểu biết thông qua tế bào học (cell biology) và mức độ đa bào thì thông qua sinh lý học (physiology), giải phẫu học (anatomy), và mô học (histology). sinh học phát triển (developmental biology) nghiên cứu sự sống ở các giai đoạn phát triển khác nhau hoặc phát triển cá thể (ontogeny) của sinh vật. Với mức độ lớn hơn, di truyền học quan tâm đến tính di truyền giữa cha mẹ và con cái. Phong tục học (ethology) nghiên cứu nhóm hành vi của một tập hợp cá thể. di truyền học quần thể (population genetics) xem xét toàn bộ quần thể, và hệ thống học(systematics) quan tâm đến sự tiến hóa của nhiều loài thuộc các nhánh tiến hóa (lineage). Mối quan hệ qua lại giữa các quần thể với nhau và với ổ sinh thái của chúng là đối tượng của sinh thái học (ecology) và sinh học tiến hóa (evolutionary biology). Một lĩnh vực tương đối mới là sinh học vũ trụ (astrobiology hoặc xenobiology) nghiên cứu về khả năng tồn tại sự sống ngoài Trái Đất.
Chúng tôi muốn cùng soạn thảo những kiến thức cơ bản về Sinh học để tập hợp thành bộ sách về Sinh học cho các cấp học (đặc biết là cấp phổ thông). --Vietbio 16:20, 23 Mar 2005 (UTC)
Sách cho bậc Phổ thông Trung học[sửa]
Sinh học lớp 10 Sinh học lớp 11 Sinh học lớp 12 Sinh học lớp nâng cao
Giáo trình cho Sinh viên đại cương[sửa]
Hóa Sinh học Di truyền học Tế bào học Sinh học phân tử
Thể loại này hiện không có trang sách hay tập tin.

markdown:
# Thể loại:Sinh học
** là Sinh học** [khoa học](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc)về [sự sống](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&action=edit&redlink=1)(bắt nguồn từ [Hy Lạp](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1) *bios*là sự sống, và *logos*là môn học). Nó miêu tả những đặc điểm và [tập tính](/w/index.php?title=T%E1%BA%ADp_t%C3%ADnh&action=edit&redlink=1)của [sinh vật](/w/index.php?title=Sinh_v%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1), cách thức các [cá thể](/w/index.php?title=C%C3%A1_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1)và [loài](/w/index.php?title=Lo%C3%A0i&action=edit&redlink=1)tồn tại, và những tác động qua lại lẫn nhau và với [môi trường](/w/index.php?title=M%C3%B4i_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1).
Sinh học bao hàm nhiều ngành học khác nhau được xây dựng dựa trên những nguyên lý riêng. Các môn học này có mối quan hệ qua lại với nhau, giúp ta hiểu về sự sống với các mức độ, phạm vi khác nhau.
Sự sống ở mức độ
[nguyên tử](/w/index.php?title=Nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) và [phân tử](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) được nghiên cứu thông qua [sinh học phân tử](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) (molecular biology), [hóa sinh](/w/index.php?title=H%C3%B3a_sinh&action=edit&redlink=1) (biochemistry), và [di truyền phân tử](/w/index.php?title=Di_truy%E1%BB%81n_ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) (molecular genetics). Ở mức độ tế bào, nó được hiểu biết thông qua [tế bào học](/w/index.php?title=T%E1%BA%BF_b%C3%A0o_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) (cell biology) và mức độ đa bào thì thông qua [sinh lý học](/wiki/Sinh_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc) (physiology), [giải phẫu học](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_ph%E1%BA%ABu_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) (anatomy), và [mô học](/w/index.php?title=M%C3%B4_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) (histology). [sinh học phát triển](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) (developmental biology) nghiên cứu sự sống ở các giai đoạn [phát triển](/w/index.php?title=Ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) khác nhau hoặc [phát triển cá thể](/w/index.php?title=Ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_c%C3%A1_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1) (ontogeny) của sinh vật. Với mức độ lớn hơn, [di truyền học](/wiki/Di_truy%E1%BB%81n_h%E1%BB%8Dc) quan tâm đến [tính di truyền](/w/index.php?title=T%C3%ADnh_di_truy%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1) giữa cha mẹ và con cái. [Phong tục học](/w/index.php?title=Phong_t%E1%BB%A5c_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) (ethology) nghiên cứu nhóm hành vi của một tập hợp cá thể. [di truyền học quần thể](/w/index.php?title=Di_truy%E1%BB%81n_h%E1%BB%8Dc_qu%E1%BA%A7n_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1) (population genetics) xem xét toàn bộ [quần thể](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A7n_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1), và [hệ thống học](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1)(systematics) quan tâm đến sự tiến hóa của nhiều loài thuộc các [nhánh tiến hóa](/w/index.php?title=Nh%C3%A1nh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1) (lineage). Mối quan hệ qua lại giữa các quần thể với nhau và với ổ sinh thái của chúng là đối tượng của [sinh thái học](/wiki/Sinh_th%C3%A1i_h%E1%BB%8Dc) (ecology) và [sinh học tiến hóa](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1) (evolutionary biology). Một lĩnh vực tương đối mới là [sinh học vũ trụ](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit&redlink=1) (astrobiology hoặc xenobiology) nghiên cứu về khả năng tồn tại sự sống ngoài [Trái Đất](/w/index.php?title=Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1).
Chúng tôi muốn cùng soạn thảo những kiến thức cơ bản về Sinh học để tập hợp thành bộ sách về Sinh học cho các cấp học (đặc biết là cấp phổ thông). --
[Vietbio](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_vi%C3%AAn:Vietbio&action=edit&redlink=1) 16:20, 23 Mar 2005 (UTC)
## Sách cho bậc Phổ thông Trung học[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=1)] [Sinh học lớp 10](/wiki/Sinh_h%E1%BB%8Dc_l%E1%BB%9Bp_10) [Sinh học lớp 11](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_l%E1%BB%9Bp_11&action=edit&redlink=1) [Sinh học lớp 12](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_l%E1%BB%9Bp_12&action=edit&redlink=1) [Sinh học lớp nâng cao](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_l%E1%BB%9Bp_n%C3%A2ng_cao&action=edit&redlink=1)
## Giáo trình cho Sinh viên đại cương[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=2)] [Hóa Sinh học](/w/index.php?title=H%C3%B3a_Sinh_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) [Di truyền học](/wiki/Di_truy%E1%BB%81n_h%E1%BB%8Dc) [Tế bào học](/w/index.php?title=T%E1%BA%BF_b%C3%A0o_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) [Sinh học phân tử](/w/index.php?title=Sinh_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) *Thể loại này hiện không có trang sách hay tập tin.*

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wikibooks.org

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikibooks.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1066 miss(0), cp1066 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes


text:
3896 Pordenone
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
3896 Pordenone (1987 WB) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 11, 1987 bởi J. M. Baur ở Chions.
3896 Pordenone (1987 WB) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 11, 1987 bởi J. M. Baur ở Chions.

markdown:
# 3896 Pordenone
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Khám phá và chỉ định|
|Khám phá bởi||
|[Chions](/wiki/Chions) [Tên chỉ định tiểu hành tinh](/w/index.php?title=T%C3%AAn_ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%8Bnh_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh&action=edit&redlink=1) [Tên thay thế](/w/index.php?title=T%C3%AAn_ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%8Bnh_t%E1%BA%A1m_th%E1%BB%9Di_trong_thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) [Đặc trưng quỹ đạo](/wiki/Qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o_m%E1%BA%ADt_ti%E1%BA%BFp) [Kỷ nguyên](/wiki/K%E1%BB%B7_nguy%C3%AAn_(thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc))14 tháng 5, 2008 [Cận điểm quỹ đạo](/wiki/C%E1%BB%A7ng_%C4%91i%E1%BB%83m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Viễn điểm quỹ đạo](/wiki/C%E1%BB%A7ng_%C4%91i%E1%BB%83m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Độ lệch tâm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_l%E1%BB%87ch_t%C3%A2m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Chu kỳ quỹ đạo](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Độ bất thường trung bình](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_b%E1%BA%A5t_th%C6%B0%E1%BB%9Dng_trung_b%C3%ACnh) [Độ nghiêng quỹ đạo](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_nghi%C3%AAng_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Kinh độ của điểm nút lên](/wiki/Kinh_%C4%91%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_%C4%91i%E1%BB%83m_n%C3%BAt_l%C3%AAn) [Acgumen của cận điểm](/wiki/Acgumen_c%E1%BB%A7a_c%E1%BA%ADn_%C4%91i%E1%BB%83m) [Đặc trưng vật lý chuẩn của tiểu hành tinh](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7c_tr%C6%B0ng_v%E1%BA%ADt_l%C3%BD_chu%E1%BA%A9n_c%E1%BB%A7a_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh&action=edit&redlink=1) [Cấp sao tuyệt đối](/wiki/C%E1%BA%A5p_sao_tuy%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%91i) *(H)* **3896 Pordenone** (1987 WB) là một [tiểu hành tinh](/wiki/Ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) [vành đai chính](/wiki/V%C3%A0nh_%C4%91ai_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) được phát hiện ngày 18 tháng 11, 1987 bởi [J. M. Baur](/w/index.php?title=J._M._Baur&action=edit&redlink=1) ở [Chions](/wiki/Chions).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=3896_Pordenone&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=3896_Pordenone&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=3896_Pordenone&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=3896_Pordenone&action=edit§ion=2)]
|
|
|
|
|Danh sách/danh mục
|

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1068 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


text:
Casma (tỉnh)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tỉnh Casma (tiếng Tây Ban Nha: Provincia de Casma) là một tỉnh thuộc vùng Ancash của Peru. Tỉnh Casma có diện tích 2261 kilômét vuông, dân số thời điểm theo điều tra dân số ngày 11 tháng 7 năm 1993 là 35380 người. Tỉnh lỵ đóng ở Casma[1].
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Provinces of Peru”. Statoids. Ngày 23 tháng 2 năm 2008. Truy cập 5 tháng 7 năm 2012.

markdown:
# Casma (tỉnh)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Casma|
|— Tỉnh —|
|
|
Vị trí của Casma trong vùng
[Peru](/wiki/Peru) [Ancash](/w/index.php?title=Ancash_(v%C3%B9ng)&action=edit&redlink=1) [Casma](/w/index.php?title=Casma&action=edit&redlink=1) 2(873 mi 2) **Tỉnh Casma** ( [tiếng Tây Ban Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha): *Provincia de Casma*) là một [tỉnh](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Peru&action=edit&redlink=1) thuộc [vùng](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Peru&action=edit&redlink=1) [Ancash](/w/index.php?title=Ancash_(v%C3%B9ng)&action=edit&redlink=1) của [Peru](/wiki/Peru). Tỉnh Casma có diện tích 2261 [kilômét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), dân số thời điểm theo điều tra dân số ngày 11 tháng 7 năm 1993 là 35380 người. Tỉnh lỵ đóng ở [Casma](/w/index.php?title=Casma&action=edit&redlink=1) . [1]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Casma_(t%E1%BB%89nh)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Casma_(t%E1%BB%89nh)&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Provinces of Peru”](http://www.statoids.com/ype.html). Statoids. Ngày 23 tháng 2 năm 2008. Truy cập 5 tháng 7 năm 2012.

X-Cache: cp1066 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


text:
Choisel
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 48°41′14″B 2°01′08″Đ / 48,6872222222°B 2,01888888889°Đ
Choisel là một xã thuộc tỉnh Yvelines, trong vùng Île-de-France, Pháp, có cự ly cách Rambouillet khoảng 15 km về phía đông bắc. Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Choiséliens.
Các xã giáp ranh là: Chevreuse về phía đông bắc, Boullay-les-Troux về phía đông, Pecqueuse về phía đông nam, Bullion về hướng nam-tây-nam, Cernay-la-Ville về phía đông nam, Senlisse về phía tây, Dampierre-en-Yvelines về phía tây bắc và Saint-Forget về phía bắc.
Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]
Biến động dân số[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Choisel, Trang mạng chính thức de la commune
- Château de Breteuil, Trang mạng chính thức
- Vue aérienne de la commune de Choisel trên trang mạng của IAURIF
- Choisel trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
INSEE

markdown:
# Choisel
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [48°41′14″B 2°01′08″Đ / 48,6872222222°B 2,01888888889°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Choisel¶ms=48.6872222222_N_2.01888888889_E_region:FR_type:city)
|
|Choisel
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Île-de-France](/wiki/%C3%8Ele-de-France) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Yvelines](/wiki/Yvelines) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Quận Rambouillet](/wiki/Rambouillet_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Tổng Chevreuse](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_Chevreuse&action=edit&redlink=1) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Li.C3.AAn_x.C3.A3) *sans* [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(
[2001](/wiki/2001)- [2008](/wiki/2008)) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 85 m/279 ft)
1 2(3,37 sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [78162](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=78162-COM)/ [78460](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) **Choisel** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_t%E1%BB%89nh_Yvelines) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Yvelines](/wiki/Yvelines), trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Île-de-France](/wiki/%C3%8Ele-de-France), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p), có cự ly cách [Rambouillet](/wiki/Rambouillet) khoảng 15 km về phía đông bắc. Người dân địa phương trong [tiếng Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p) gọi là *Choiséliens*.
Các xã giáp ranh là:
[Chevreuse](/wiki/Chevreuse) về phía đông bắc, [Boullay-les-Troux](/wiki/Boullay-les-Troux) về phía đông, [Pecqueuse](/wiki/Pecqueuse) về phía đông nam, [Bullion](/wiki/Bullion) về hướng nam-tây-nam, [Cernay-la-Ville](/wiki/Cernay-la-Ville) về phía đông nam, [Senlisse](/wiki/Senlisse) về phía tây, [Dampierre-en-Yvelines](/wiki/Dampierre-en-Yvelines) về phía tây bắc và [Saint-Forget](/wiki/Saint-Forget) về phía bắc.
## Hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Choisel&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Choisel&action=edit§ion=1)]
|Date d'élection||Identité||Parti|
|Số liệu trước năm 2001 không rõ.|
|
|[UMP](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_minh_v%E1%BA%ADn_%C4%91%E1%BB%99ng_nh%C3%A2n_d%C3%A2n&action=edit&redlink=1)
## Biến động dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Choisel&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Choisel&action=edit§ion=2)]
|v.
|[1990](/wiki/1990) [1999](/wiki/1999) [1982](/wiki/1982): [Dân số không tính trùng](/w/index.php?title=D%C3%A2n_s%E1%BB%91_kh%C3%B4ng_t%C3%ADnh_tr%C3%B9ng&action=edit&redlink=1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Choisel&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Choisel&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Choisel&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Choisel&action=edit§ion=4)] [Choisel, Trang mạng chính thức de la commune](http://www.choisel.fr/) [Château de Breteuil, Trang mạng chính thức](http://www.chateaudebreteuil.fr/index.php) [Vue aérienne de la commune de Choisel trên trang mạng của IAURIF](http://www.iaurif.org/fr/sig/fichescom/ortho99/ficortho/ortho78162.html) [Choisel trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia](http://www.ign.fr/rubrique.asp?rbr_id=1087&lng_id=FR&CommuneId=72862)
[INSEE]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


text:
Gardenia gummifera
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Gardenia gummifera là một loài thực vật thuộc họ Rubiaceae. Đây là loài đặc hữu của Ấn Độ.
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- CAMP Workshops on Medicinal Plants, India 1998. Gardenia gummifera. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Phương tiện liên quan tới Gardenia gummifera tại Wikimedia Commons

markdown:
# Gardenia gummifera
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Chi
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Asterids](/wiki/Nh%C3%A1nh_C%C3%BAc) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Gentianales](/wiki/B%E1%BB%99_Long_%C4%91%E1%BB%9Fm) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Rubiaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_Thi%E1%BA%BFn_th%E1%BA%A3o) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Gardenia](/wiki/Chi_D%C3%A0nh_d%C3%A0nh) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **G. gummifera** [L.f.](/w/index.php?title=Carolus_Linnaeus_the_Younger&action=edit&redlink=1) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Genipa arborea* (Roxb.) Baill. *Genipa gummifera*(L.f.) Baill. * là một loài Gardenia gummifera* [thực vật](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt)thuộc họ [Rubiaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_Thi%E1%BA%BFn_th%E1%BA%A3o). Đây là loài [đặc hữu](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_h%E1%BB%AFu)của [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99).
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Gardenia_gummifera&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gardenia_gummifera&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Gardenia_gummifera&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gardenia_gummifera&action=edit§ion=2)]
- CAMP Workshops on Medicinal Plants, India 1998.
[.](http://www.iucnredlist.org/search/details.php/34622/all) *Gardenia gummifera* [2006 IUCN Red List of Threatened Species.](http://www.iucnredlist.org)Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Gardenia_gummifera&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gardenia_gummifera&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Gardenia gummifera](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Gardenia_gummifera) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)

X-Cache: cp1053 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


text:
Mặt trận Bắc Phi
Bản mẫu:Chiến trường Địa Trung Hải, Trung Đông và châu Phi (Chiến tranh thế giới thứ hai)
Mặt trận Bắc Phi hay chiến trường Bắc Phi là một trong những mặt trận chính của chiến tranh thế giới thứ hai, diễn ra tại vùng sa mạc Bắc Phi từ ngày 10 tháng 6 1940 đến ngày 13 tháng 5 1943 giữa phe Đồng Minh và phe Trục phát xít. Các quốc gia tham chiến chủ yếu ở phe Đồng Minh là Anh, Mỹ, lực lượng Pháp tự do còn ở phe Trục là Đức Quốc xã, Ý và chính phủ Vichy Pháp.
Các chiến dịch và trận đánh lớn tiêu biểu tại mặt trận Bắc Phi có thể kể đến như cuộc Hành quân Bó Đuốc, trận El Alamein lần thứ hai và chiến dịch Tunisia. Mặt trận này cũng làm nên tên tuổi của thống chế người Đức, Erwin Rommel, người có biệt danh "Cáo sa mạc" cùng Quân đoàn Phi Châu của ông cũng như tướng Anh Bernard Law Montgomery nhờ chiến thắng quân Đức tại El Alamein. Thắng lợi của quân Đồng minh ở mặt trận này giúp họ đổ bộ dễ dàng vào đảo Sicilia của Ý vào tháng 7 1943 và loại nước này ra khỏi vòng chiến sau đó đồng thời giảm bớt áp lực cho Liên Xô tại mặt trận Xô-Đức.
Mục lục
- 1 Nguyên nhân và sự bùng nổ của mặt trận Bắc Phi
- 2 Diễn biến
- 3 Kết quả
- 4 Tham khảo
- 5 Xem thêm
- 6 Liên kết ngoài
Nguyên nhân và sự bùng nổ của mặt trận Bắc Phi[sửa | sửa mã nguồn]
Bắc Phi có vị trí địa lý phù hợp cho các kế hoạch quân sự của cả phe Đồng Minh và phe Trục phát xít. Phe Đồng minh muốn kiểm soát Bắc Phi để từ đó có thể đổ bộ vào miền nam nước Ý đồng thời làm giảm áp lực của Đức Quốc xã đối với Liên Xô ở mặt trận phía đông. Còn đối với phe Trục, tham vọng của họ là làm chủ các thuộc địa của Anh ở Châu Phi như Ai Cập và Somalia, khống chế Địa Trung Hải và kênh đào Suez rồi tiến lên chiếm nguồn tài nguyên dầu mỏ ở vùng Trung Cận Đông.
Từ tháng 4 đến tháng 6 1940, tại Châu Âu, Đức Quốc xã lần lượt đánh bại và chiếm được Na Uy, Đan Mạch, Hà Lan, Bỉ và Pháp, từng bước làm chủ châu Âu. Ngày 10 tháng 6 1940, lợi dụng thắng lợi của Đức, Ý tuyên chiến với Pháp và có ý định chiếm các thuộc địa của Anh ở Ai Cập và Đông Phi khi quân Anh lúc này cũng bị thất bại thảm hại tại Pháp qua cuộc rút lui tại Dunkerque. Do đó Ý đã chia quân làm 2 đường tấn công Bắc và Đông Phi, mặt trận Bắc Phi chính thức bùng nổ.
Diễn biến[sửa | sửa mã nguồn]
Thắng lợi ban đầu của Ý và sự phản công của quân Anh[sửa | sửa mã nguồn]
Ngày 4 tháng 8 1940, quân đội Ý xuất phát từ Eritrea và Ethiopia tấn công Somalia, thuộc địa của Anh ở vùng Đông Phi. Đến ngày 17 tháng 8, quân Ý đã chiếm được hoàn toàn Somalia. Tuy nhiên tại Bắc Phi, diễn biến lại không dễ dàng như vậy cho người Ý. Ngày 13 tháng 9 1940, quân Ý ở Bắc Phi do Rodolfo Graziani chỉ huy với 200 000 quân gồm 6 sư đoàn bộ binh, 8 tiểu đoàn xe tăng từ Libya vượt qua biên giới tấn công Ai Cập. Quân Anh chỉ có 36 000 người nhưng quân Ý mất 1 thời gian chỉ tiến được vài trăm km.
Cuối năm 1940, quân Anh lập kế hoạch cho 1 cuộc phản công mang tên "kế hoạch Compass". Ngày 9 tháng 12, cuộc phản công của người Anh bắt đầu. Kết quả là 4 sư đoàn chủ lực của Ý bị tiêu diệt và 38 000 người bị bắt làm tù binh. Còn về phía Anh là 133 người chết trận, 387 người bị thương đồng thời còn thu được 400 khẩu pháo và 50 xe tăng của người Ý. Ngày 22 tháng 1 1941, quân Ý tại Tobruk thuộc Libya cũng đầu hàng. Đầu tháng 2, quân Anh đã tiến sát Agheila El của Libya thuộc Ý. Mùa hè 1941, toàn bộ thuộc địa của Ý ở Đông Phi cũng mất, bao gồm luôn Ethiopia, nơi mà Ý chiếm được trước khi thế chiến thứ hai bùng nổ.
Sự cứu viện của Đức[sửa | sửa mã nguồn]
Trước những thất bại liên tiếp của Ý và nguy cơ phe Trục phát xít bị hất cẳng tại Phi Châu, Adolf Hitler đã đưa Erwin Rommel là người giỏi tác chiến cơ động cùng với Quân đoàn Phi Châu sang Bắc Phi cứu viện cho Ý.
Ngày 16 tháng 2 1941, quân đội của Rommel đã tiến tới Tripoli của Libya. Lợi dụng lúc quân Anh chưa phòng bị và sư đoàn 7 thiết giáp của Anh được điều đi Ai Cập, ngày 31 tháng 3, Rommel chỉ huy sư đoàn 4 của liên quân Đức-Ý phát động cuộc tấn công vào Al Uqaylah. Ngay sau đó, ông xuống lệnh tấn công Banghazi, nơi quân Anh đang cố thủ. Ngày 8 tháng 4, quân của Rommel tiếp tục chiếm được Darnah và vào ngày 10 tháng 4 thì bao vây Tobruk. Đến ngày 15 tháng 4 thì Umn Sa’ad ở phía tây biên giới Ai Cập cũng bị chiếm. Chỉ trong vòng 2 tuần lễ, bằng lối đánh tấn công chớp nhoáng, quân Đức đã đẩy lùi quân Anh về biên giới Ai Cập, khiến những thành quả đạt được trước đó của Anh đều bị mất sạch.
Sau thất bại này, tướng Anh Archibald Wavell, tổng chỉ huy mặt trận trung ương và phía đông của Anh ngay lập tức bị cách chức và được thay thế bằng Claude Auchinleck. Còn danh tiếng của Erwin Rommel trở nên ngày càng lẫy lừng. Ông được gọi là "Cáo sa mạc" (Desert Fox) và Hitler đã phong quân hàm thượng tướng cho ông.
Ngày 22 tháng 6 1941, chiến tranh Xô-Đức bùng nổ do đó bộ thống soái của Đức phải tập trung toàn bộ binh lực và sự chú ý vào chiến trường phía đông, khiến cho mặt trận Bắc Phi giờ đây thiếu quân chi viện. Trong khi đó, quân Anh tăng viện cho mặt trận này binh đoàn 8 bao gồm tập hợp nhiều quân đoàn từ Úc, New Zealand, Ấn Độ, Nam Phi và lực lượng Pháp tự do đồng thời vạch ra kế hoạch phản công mang tên "Thập tự quân" (Operation Crusader).
Ngày 18 tháng 11 1942, quân Anh bắt đầu cuộc phản công và từ phía nam tiến sát ngoại ô thành phố Tobruk. Rommel mất 1 thời gian mới nhận ra đây là 1 cuộc tấn công lớn của quân Anh và ông liền đưa sư đoàn thiết giáp số 15 của Đức vào trận chiến. Ngày 22 tháng 11, ông giành lại 1 số vùng bị mất và tiêu diệt được 1/3 số tăng thiết giáp của quân Anh. Ngày 24 tháng 12, Rommel tập trung chủ lực quân vượt qua biên giới Ai Cập với ý đồ cắt đứt đường rút lui của binh đoàn 8. Trong khi đó quân Anh tiếp tục tấn công về phía tây và đến ngày 26 tháng 12 thì chiếm lại được 1 số vùng đã mất.
Rommel nhận thấy hậu phương ngày càng gặp khó khăn, nhiên liệu thiếu thốn, khó chấp hành kế hoạch phản công nên buộc phải cho quân vượt qua Pardiyah rút về Tobruk. Trên đường rút lui, quân Đức lại chiếm khu vực ngoại ô thành phố Tobruk. Nhưng sau đó, quân Anh được chi viện ngày càng mạnh mẽ buộc Rommel phải buông bỏ thành phố Tobruk rút về Al Uqaylah vào ngày 10 tháng 1 1942.
Cuộc tấn công đầu năm 1942 của Rommel[sửa | sửa mã nguồn]
Đầu năm 1942, hải quân Đức Quốc xã giành lại quyền kiểm soát Địa Trung Hải nên 1 lượng lớn lương thực và quân nhu đã được chuyên chở đến Bắc Phi. Quân đoàn Phi Châu cũng được tăng viện thêm xe tăng và các tiểu đoàn quân chiến đấu. Do đó, Erwin Rommel quyết định mở 1 cuộc tấn công đại quy mô.
Ngày 21 tháng 1 1942, Quân đoàn châu Phi với 120 xe tăng cộng với 80 xe tăng của quân đội Ý đã tổ chức tấn cộng phá vỡ trận địa tiền tiêu của quân Anh. Ngày 25 tháng 1, quân Anh rút về Banghazi. Quân đoàn Phi Châu tiếp tục nhanh chóng tiến đến phòng tuyến Ghazalah. Ngày 27 tháng 5, bộ đội tăng thiết giáp của Rommel nhanh chóng đột phá các phòng tuyến của đối phương. Ngày 13 tháng 6, Rommel đánh tan các phòng tuyến của quân Pháp tự do. Ngày 17 tháng 6, Admu bị chiếm. Ngày 21 tháng 6, 350 000 quân Anh đầu hàng quân Đức tại Tobruk. 1 loạt các thành phố khác của người Anh đều bị thất thủ. Binh đoàn 8 của Anh phải rút lui đến tận Marsa Matruth. Cuối tháng 6, liên quân Đức-Ý đã tiến sát đến El Alamein và chỉ còn cách đồng bằng sông Nile 100 cây số. Tuy nhiên, đến lúc này thì lực lượng của quân đoàn Phi Châu đã bị tiêu hao quá nặng và quân lính cũng đã quá mệt mỏi nên cuộc tấn công của người Đức đến đây buộc phải dừng lại.
Trận El Alamein lần thứ hai[sửa | sửa mã nguồn]
Lợi dụng chủ lực quân của Đức Quốc xã đang tập trung đối phó với Liên Xô tại chiến trường Xô-Đức và được Mỹ giúp đỡ toàn lực nên lực lượng quân Anh liên tục được tăng cường tại Bắc Phi và Địa Trung Hải, tích cực chuẩn bị cho 1 cuộc phản công đẩy lùi quân đội phe Trục ra khỏi vùng Bắc Phi.
Những thất bại liên tiếp trước đó buộc người Anh cũng phải tiến hành 1 cuộc cải tổ toàn diện trong hàng ngũ quân đội. Ngày 4 tháng 8, đích thân thủ tướng Anh Winston Churchill đã đến Cairo. Ông cử thượng tướng Harold Alexander làm tổng tư lệnh bộ tư lệnh Trung Đông thay thế Auchinleck và trung tướng Bernard Law Montgomery làm tổng tư lệnh binh đoàn 8. Binh lực của binh đoàn 8 cũng được bổ sung đáng kể với 23 vạn người, 1029 xe tăng và 750 phi cơ. Trong khi đó, binh lực của liên quân Đức-Ý chỉ có 116 000 người, 540 xe tăng, 675 máy bay. Montgomery dự tính sẽ mở 1 chiến dịch tấn công vào Al Alamein rồi chiếm luôn cả khu vực Cryenai và Tripolitania. Trước khi trận El Almein bùng nổ, người Đức lại đón nhận 1 tin không vui khác: Erwin Rommel vì tình trạng sức khỏi không tốt nên vào ngày 23 tháng 9 đã buộc phải chuyển giao quyền lực cho Georg Stumme, 1 tướng chuyên gia về tăng thiết giáp để lên đường trở về Đức nghỉ ngơi.
Ngày 23 tháng 10 1942, trận El Alamein lần thứ hai chính thức bùng nổ khi các khẩu pháo của Anh đồng loạt nã đạn vào trận địa của quân Đức tại El Alamein. Đến sáng ngày 25 tháng 10, quân đội của Montgomery chiếm được 1 vùng đất nhỏ ở phía bắc chiến tuyến. Trong khi đó, sáng ngày 24 tháng 10, tướng Stumme, người thay thế Rommel đã chết vì nhồi máu cơ tim khiến cho quân Đức mất đi người chỉ huy trực tiếp. Đến ngày 25 tháng 10, Rommel tuy đang nghỉ dưỡng bệnh buộc phải ngay lập tức quay lại Bắc Phi theo yêu cầu của Adolf Hitler.
Đêm 28 tháng 10, quân Anh mở cuộc tấn công dữ dội vào bờ biển phía Bắc. Qua trận đánh kéo dài 2 ngày, quân Đức bảo vệ thành công Daba, Fuwah nhưng bị thiệt hại rất nặng, nhất là xe tăng. Sáng ngày 2 tháng 11, sư đoàn New Zealand số 2 thuộc binh đoàn 8 đã mở được phòng tuyến phía bắc. Sư đoàn thiết giáp 9 và 11 của Anh ngay lập tức lợi dụng kẽ hở đó tiến vào El Alamein.
Ngày 4 tháng 11, Rommel buộc phải ra lệnh cho quân Đức rút lui trên toàn tuyến, bất chấp mệnh lệnh của Hitler là cố gắng tử thủ đến cùng. Quân Anh thừa thắng truy kích, ngày 5 tháng 11, họ đã chiếm được Fuwah và cảng Matruth. Ngày 13 tháng 11, Tobruk lại thuộc về người Anh, ngày 20 tháng 11 tiến vào Bengasi. Lúc này, vào ngày 8 tháng 11, quân Đồng Minh do Dwight Eisenhower chỉ huy đã đổ bộ lên Bắc Phi do đó Rommel buộc phải ra lệnh bỏ Al Uqaylah. Ngày 23 tháng 1 1943, quân đoàn Phi Châu tiếp tục bỏ thủ đô Tripoli của Libya cho Anh và cuối cùng vào giữa tháng 2, quân Đức lập phòng tuyến cố thủ tại biên giới Libya-Tunisia.
Kết thúc trận El Alemin lần thứ hai, thương vong của quân Anh là 13 560 người trong khi đó của liên quân Đức-Ý lên đến gần 38 000 người. Trận đánh này trở thành bước ngoặc của chiến trường Bắc Phi để từ đây quân Đồng Minh chính thức chuyển sang thế phản công và nắm hoàn toàn quyền chủ động tại Bắc Phi.
Hành quân Bó Đuốc[sửa | sửa mã nguồn]
Trước việc Liên Xô đang phải chịu sức ép ngày càng lớn của Đức Quốc xã ở mặt trận Xô-Đức, Đồng Minh buộc phải mở mặt trận thứ hai và địa điểm cuối cùng được chọn là Bắc Phi, địa điểm bắt đầu cho cuộc đổ bộ là Gibaltar cùng mục tiêu đổ bộ là Casablanca, Oran, Algérie. Người được giao nhiệm vụ chỉ huy quân Đồng Minh cho cuộc đổ bộ này là tướng Mỹ Dwight Eisenhower.
Ngày 8 tháng 11 1942, cuộc Hành quân Bó Đuốc mở màn khi 500 tàu vận tải có 350 tàu hộ tống đã đưa 10 vạn liên quân Anh-Mỹ đổ bộ lên Bắc Phi tại 3 nơi. Tại Algérie, mọi chuyện diễn ra tốt đẹp cho quân Đồng Minh khi không có sự đụng độ nào đáng kể nhờ sự thoả thuận trước đó giữa quân Đồng Minh và lực lượng Pháp. Tại Oran, quân đổ bộ gồm sư đoàn I bộ binh Mỹ và sư đoàn I thiết giáp gặp sự kháng cự mạnh mẽ của hải quân Pháp nhưng tới ngày 9 tháng 11 thì mọi chuyện cũng được giải quyết.
Ngày 10 tháng 11, chính phủ Vichy của Pháp do thống chế Philippe Petain đứng đầu đã buộc phải ra lệnh cho quân Pháp tại Bắc Phi không được tiến hành chống trả quân Đồng Minh nữa. Quân Đồng Minh đổ bộ thành công đã nhanh chóng tiến về hướng đông. Cùng lúc với việc quân Anh đại thắng tại El Alamein, liên quân Anh-Mỹ nhanh chóng chiếm Maroc và Algeria, áp sát hải cảng Bizerte và thành phố Tunis. Tuy nhiên nếu quân Đồng Minh tiến nhanh hơn chặn được cuộc rút chạy của quân Rommel thì chiến thắng đã có thể lớn hơn nhiều.
Sau cuộc Hành quân Bó Đuốc, quân Đồng Minh tạo thành thế bao vây hai mặt Đông và Tây đối với quân Đức đang rút lui tại Tunisia, chuẩn bị cho 1 cuộc tấn công cuối cùng. Hitler và Mussolini trước tình hình đó ra sức khống chế mạnh hơn chính phủ Vichy và 1 mặt tái củng cố Bắc Phi với ý định chống cự đến cùng.
Chiến dịch Tunisia[sửa | sửa mã nguồn]
Vào giữa tháng 11, quân Đồng Minh đã tiến đến Tunisia nhưng chỉ là những lực lượng nhỏ. Đầu tháng 12, sư đoàn tăng thiết giáp số 1 của Mỹ và sư đoàn bộ binh 78 của Anh chỉ còn cách Tunis 30 km. 1 sư đoàn Đức quốc xã và 5 sư đoàn Ý từ Pháp và Sicilia đã được đưa đến tiếp viện. Thống chế Đức Albert Kesselring – Tổng tư lệnh Chiến trường phía Nam từ tháng 12 năm 1941 – được giao quyền chỉ huy toàn bộ lực lượng Đức-Ý tại châu Phi[8].
Ngày 14 tháng 2, phe Trục mở đợt phản công từ Faïd và tiến vào Sbeitla 2 ngày sau đó. Từ ngày 19 tháng 2 đến ngày 25 tháng 2, trong trận đèo Kasserine, quân Đức do Erwin Rommel chỉ huy đã đánh thủng phòng tuyến quân Đồng Minh mà chủ yếu là quân đoàn 2 của Mỹ. Sau thất bại này, Eisenhower đã đưa George Patton lên làm chỉ huy quân đoàn 2. Ngày 23 tháng 2, Rommel được cử giữ chức tư lệnh [tập đoàn quân] Phi Châu nhưng niềm tin của ông đối với thắng lợi ở Bắc Phi đã hoàn toàn tan biến. Ngày 9 tháng 3, Rommel trở về Đức và vĩnh viễn xa rời Bắc Phi.
Ngày 20 tháng 3, quân Anh do Montgomery chỉ huy từ biên giới Libya-Tunisia mở cuộc tấn công. Quân đội phe Trục buộc phải rút lui lên phía bắc Tunisia. Ngày 19 tháng 4, liên quân Mỹ-Anh mở cuộc tổng tấn công từ 2 hướng tây và nam. Ngày 7 tháng 5, hải cảng quan trọng Bizerte của phe Trục bị quân đội Mỹ chiếm còn quân Anh thì tiến vào chiếm thành phố Tunis.
Đến thời điểm này, hải quân và không quân Đồng Minh đã hoàn toàn nắm quyền kiểm soát Địa Trung Hải cũng như vùng trời từ Tunisia đến Ý, khiến cho kế hoạch rút lui về Ý của quân đội phe Trục tại Bắc Phi hoàn toàn bị phá sản. Cuối cùng vào ngày 13 tháng 5 1943, toàn bộ liên quân Đức-Ý tại Bắc Phi đã đầu hàng ngoại trừ 1 số ít ở miền núi còn kháng cự. Tướng Đức Von Arnim cùng thống chế Ý Giovanni Messe cũng đầu hàng và đều bị bắt làm tù binh. Tổng số tù binh sau khi chiến dịch Tunisia kết thúc lên đến 240 000 người trong đó có 125 000 người thuộc quân đoàn Phi Châu. Con số này còn nhiều hơn số tù binh Đức bị Liên Xô bắt trong trận Stalingrad (9 vạn người). Ngày 20 tháng 5, 1 cuộc duyệt binh đã được tổ chức tại Tunis, đánh dấu sự thất bại của phe Trục tại Phi Châu.
Kết quả[sửa | sửa mã nguồn]
Kết thúc mặt trận Bắc Phi, quân Đồng Minh giành thắng lợi hoàn toàn khi đã quét sạch quân đội phe Trục phát xít ra khỏi Châu Phi, mở đường cho cuộc đổ bộ vào đảo Sicilia của Ý vào tháng 7 1943. Thắng lợi ở Bắc Phi cũng ngăn chặn tham vọng của phe Trục biến Bắc Phi thành bàn đạp để chiếm vùng Trung Cận Đông.
Tại Bắc Phi, thương vong của phe Trục là khoảng 515.000 (trong đó có 470.000 bị bắt) cộng thêm 8.000 máy bay và 2.500 xe tăng. Còn đối với quân Đồng minh, họ bị tổn thất 256.000 người. Ngoài những thắng lợi trên, quân Đồng Minh còn đạt được thêm 1 thành công đáng kể nữa là sự gắn bó ngày càng thân thiết trong hàng ngũ Đồng Minh, đặc biệt là giữa Anh và Mỹ, thể hiện rõ qua cuộc đổ bộ vào Bắc Phi tháng 11 1942. Đồng thời tinh thần và khả năng chiến đấu của quân Đồng Minh cũng được nâng cao rõ rệt.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Thập Đại Tùng Thư: 10 đại tướng soái thế giới của nhà xuất bản Văn hóa thông tin
- Lịch sử thế giới thời hiện đại (1900-1945) của nhà xuất bản thành phố Hồ Chí Minh
- Hồi ký Dwight Eisenhower
- ^ Zabecki, North Africa
- ^ Carell, p. 597
- ^ Playfair, Volume IV, p. 460. United States losses from ngày 12 tháng 11 năm 1942
- ^ Atkinson, p. 536
- ^ Roma: Instituto Centrale Statistica' Morti E Dispersi Per Cause Belliche Negli Anni 1940–45 Roma 1957
- ^ a ă â Carell, p. 596
- ^ a ă Barclay, Mediterranean Operations
- ^ David T. Zabecki Ph.D., Germany at War: 400 Years of Military History [4 volumes], trang 685
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Lỗi chú thích: Đã tìm thấy thẻ
<ref> với tên nhóm “nb”, nhưng không tìm thấy thẻ tương ứng
<references group="nb"/> tương ứng, hoặc thẻ đóng
</ref> bị thiếu

markdown:
# Mặt trận Bắc Phi
|
|
|.
|
Địa điểm Kết quả |Đồng Minh chiến thắng
||Tham chiến
|![]()
![]()
![]()
|
|![]()
[Phát xít Ý](/wiki/Ph%C3%A1t_x%C3%ADt_%C3%9D) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg/23px-Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg.png)
[Đức Quốc xã](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3) ![ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/23px-Flag_of_France.svg.png)
![ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/23px-Flag_of_France.svg.png)
[Chính phủ Vichy](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_Vichy) ![ Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/23px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
![ Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/23px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
[Harold Alexander](/w/index.php?title=Harold_Alexander&action=edit&redlink=1) ![ Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/23px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
![ Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/23px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
[Claude Auchinleck](/w/index.php?title=Claude_Auchinleck&action=edit&redlink=1) ![ Hoa Kỳ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/US_flag_48_stars.svg/23px-US_flag_48_stars.svg.png)
![ Hoa Kỳ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/US_flag_48_stars.svg/23px-US_flag_48_stars.svg.png)
[Dwight Eisenhower](/wiki/Dwight_D._Eisenhower) ![ Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/23px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
![ Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/23px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
[Archibald Wavell](/w/index.php?title=Archibald_Wavell&action=edit&redlink=1) ![ Ý](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Flag_of_Italy_%281861-1946%29_crowned.svg/23px-Flag_of_Italy_%281861-1946%29_crowned.svg.png)
![ Ý](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Flag_of_Italy_%281861-1946%29_crowned.svg/23px-Flag_of_Italy_%281861-1946%29_crowned.svg.png)
[Rodolfo Graziani](/w/index.php?title=Rodolfo_Graziani&action=edit&redlink=1) ![ Đức Quốc Xã](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg/23px-Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg.png)
![ Đức Quốc Xã](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg/23px-Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg.png)
[Albert Kesselring](/wiki/Albert_Kesselring) ![ Đức Quốc Xã](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg/23px-Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg.png)
![ Đức Quốc Xã](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg/23px-Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg.png)
[Erwin Rommel](/wiki/Erwin_Rommel) ![ Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/23px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
![ Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Flag_of_the_United_Kingdom.svg/23px-Flag_of_the_United_Kingdom.svg.png)
**Khối Liên hiệp Anh**:
~220.000 chết, bị thương, mất tích hoặc bị bắt
bao gồm 35.478 được khẳng định đã chết [[1]](#cite_note-Zabecki-1) [[2]](#cite_note-2) **Pháp tự do**:
~20.000 chết, bị thương, mất tích hoặc bị bắt
**Mỹ**:
2.715 chết
8.978 bị thương
6.528 mất tích
[[3]](#cite_note-3) [[4]](#cite_note-4) **Vũ khí bị mất**:
2,000 xe tăng
1,400 máy bay
![ Vương quốc Ý (1861-1946)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Flag_of_Italy_%281861-1946%29_crowned.svg/23px-Flag_of_Italy_%281861-1946%29_crowned.svg.png)
![ Vương quốc Ý (1861-1946)](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Flag_of_Italy_%281861-1946%29_crowned.svg/23px-Flag_of_Italy_%281861-1946%29_crowned.svg.png)
**Italy**:
22.341 chết hoặc mất tích
[[5]](#cite_note-5)
340,000 bị bắt
**Đức Quốc xã**:
18.594 chết
[[6]](#cite_note-Carell596-6)
3.400 mất tích
[[6]](#cite_note-Carell596-6)
130.000 bị bắt
[[6]](#cite_note-Carell596-6) [Bản mẫu:Chiến trường Địa Trung Hải, Trung Đông và châu Phi (Chiến tranh thế giới thứ hai)](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Chi%E1%BA%BFn_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i,_Trung_%C4%90%C3%B4ng_v%C3%A0_ch%C3%A2u_Phi_(Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai)&action=edit&redlink=1)
|
|
**Mặt trận Bắc Phi** hay **chiến trường Bắc Phi** là một trong những [mặt trận](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1) chính của [chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai), diễn ra tại vùng [sa mạc Bắc Phi](/w/index.php?title=Sa_m%E1%BA%A1c_B%E1%BA%AFc_Phi&action=edit&redlink=1) từ ngày [10 tháng 6](/wiki/10_th%C3%A1ng_6) [1940](/wiki/1940) đến ngày [13 tháng 5](/wiki/13_th%C3%A1ng_5) [1943](/wiki/1943) giữa phe [Đồng Minh](/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) và phe [Trục phát xít](/wiki/Phe_Tr%E1%BB%A5c). Các quốc gia tham chiến chủ yếu ở phe Đồng Minh là [Anh](/wiki/Anh), [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), lực lượng Pháp tự do còn ở phe Trục là [Đức Quốc xã](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_x%C3%A3), [Ý](/wiki/%C3%9D) và [chính phủ Vichy](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_Vichy) Pháp.
Các chiến dịch và trận đánh lớn tiêu biểu tại mặt trận Bắc Phi có thể kể đến như cuộc
[Hành quân Bó Đuốc](/wiki/H%C3%A0nh_qu%C3%A2n_B%C3%B3_%C4%90u%E1%BB%91c), [trận El Alamein lần thứ hai](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_El_Alamein_th%E1%BB%A9_hai) và [chiến dịch Tunisia](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Tunisia). Mặt trận này cũng làm nên tên tuổi của [thống chế](/wiki/Nguy%C3%AAn_so%C3%A1i) [người Đức](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%90%E1%BB%A9c), [Erwin Rommel](/wiki/Erwin_Rommel), người có biệt danh "Cáo sa mạc" cùng [Quân đoàn Phi Châu](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91o%C3%A0n_ch%C3%A2u_Phi_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) của ông cũng như tướng [Anh](/wiki/Anh) [Bernard Law Montgomery](/wiki/Bernard_Montgomery) nhờ chiến thắng quân Đức tại [El Alamein](/wiki/El_Alamein). Thắng lợi của quân Đồng minh ở mặt trận này giúp họ đổ bộ dễ dàng vào [đảo Sicilia](/wiki/Sicilia) của [Ý](/wiki/%C3%9D) vào [tháng 7](/wiki/Th%C3%A1ng_b%E1%BA%A3y) [1943](/wiki/1943) và loại nước này ra khỏi vòng chiến sau đó đồng thời giảm bớt áp lực cho [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) tại [mặt trận Xô-Đức](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_X%C3%B4-%C4%90%E1%BB%A9c).
## Mục lục
[1 Nguyên nhân và sự bùng nổ của mặt trận Bắc Phi](#Nguy.C3.AAn_nh.C3.A2n_v.C3.A0_s.E1.BB.B1_b.C3.B9ng_n.E1.BB.95_c.E1.BB.A7a_m.E1.BA.B7t_tr.E1.BA.ADn_B.E1.BA.AFc_Phi) [2 Diễn biến](#Di.E1.BB.85n_bi.E1.BA.BFn) [3 Kết quả](#K.E1.BA.BFt_qu.E1.BA.A3) [4 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [5 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [6 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Nguyên nhân và sự bùng nổ của mặt trận Bắc Phi[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&action=edit§ion=1)] [Bắc Phi](/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi) có vị trí [địa lý](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_l%C3%BD) phù hợp cho các kế hoạch [quân sự](/wiki/Qu%C3%A2n_s%E1%BB%B1) của cả phe [Đồng Minh](/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) và phe [Trục phát xít](/wiki/Phe_Tr%E1%BB%A5c). Phe Đồng minh muốn kiểm soát Bắc Phi để từ đó có thể đổ bộ vào miền nam nước [Ý](/wiki/%C3%9D) đồng thời làm giảm áp lực của [Đức Quốc xã](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_x%C3%A3) đối với [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) ở mặt trận phía đông. Còn đối với phe Trục, tham vọng của họ là làm chủ các [thuộc địa](/wiki/Thu%E1%BB%99c_%C4%91%E1%BB%8Ba) của [Anh](/wiki/Anh) ở [Châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi) như [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp) và [Somalia](/wiki/Somalia), khống chế [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i) và [kênh đào Suez](/wiki/K%C3%AAnh_%C4%91%C3%A0o_Suez) rồi tiến lên chiếm nguồn tài nguyên [dầu mỏ](/wiki/D%E1%BA%A7u_m%E1%BB%8F) ở vùng [Trung Cận Đông](/wiki/Trung_%C4%90%C3%B4ng).
Từ
[tháng 4](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C6%B0) đến [tháng 6](/wiki/Th%C3%A1ng_s%C3%A1u) [1940](/wiki/1940), tại [Châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u), Đức Quốc xã lần lượt đánh bại và chiếm được [Na Uy](/wiki/Na_Uy), [Đan Mạch](/wiki/%C4%90an_M%E1%BA%A1ch), [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan), [Bỉ](/wiki/B%E1%BB%89) và [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p), từng bước làm chủ châu Âu. Ngày [10 tháng 6](/wiki/10_th%C3%A1ng_6) 1940, lợi dụng thắng lợi của Đức, Ý tuyên chiến với Pháp và có ý định chiếm các thuộc địa của Anh ở Ai Cập và [Đông Phi](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Phi) khi quân Anh lúc này cũng bị thất bại thảm hại tại Pháp qua cuộc rút lui tại [Dunkerque](/wiki/Dunkerque). Do đó Ý đã chia quân làm 2 đường tấn công Bắc và Đông Phi, mặt trận Bắc Phi chính thức bùng nổ.
## Diễn biến[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&action=edit§ion=2)]
### Thắng lợi ban đầu của Ý và sự phản công của quân Anh[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&action=edit§ion=3)]
Ngày
[4 tháng 8](/wiki/4_th%C3%A1ng_8) [1940](/wiki/1940), [quân đội Ý](/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_%C3%9D&action=edit&redlink=1) xuất phát từ [Eritrea](/wiki/Eritrea) và [Ethiopia](/wiki/Ethiopia) tấn công [Somalia](/wiki/Somalia), [thuộc địa](/wiki/Thu%E1%BB%99c_%C4%91%E1%BB%8Ba) của [Anh](/wiki/Anh) ở vùng [Đông Phi](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Phi). Đến ngày [17 tháng 8](/wiki/17_th%C3%A1ng_8), quân Ý đã chiếm được hoàn toàn Somalia. Tuy nhiên tại [Bắc Phi](/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi), diễn biến lại không dễ dàng như vậy cho người Ý. Ngày [13 tháng 9](/wiki/13_th%C3%A1ng_9) 1940, quân Ý ở Bắc Phi do [Rodolfo Graziani](/w/index.php?title=Rodolfo_Graziani&action=edit&redlink=1) chỉ huy với 200 000 quân gồm 6 [sư đoàn](/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n) [bộ binh](/wiki/B%E1%BB%99_binh), 8 [tiểu đoàn](/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C4%91o%C3%A0n) [xe tăng](/wiki/Xe_t%C4%83ng) từ [Libya](/wiki/Libya) vượt qua biên giới tấn công [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp). Quân Anh chỉ có 36 000 người nhưng quân Ý mất 1 thời gian chỉ tiến được vài trăm [km](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t).
Cuối năm 1940, quân Anh lập kế hoạch cho 1 cuộc phản công mang tên "kế hoạch Compass". Ngày
[9 tháng 12](/wiki/9_th%C3%A1ng_12), cuộc phản công của người Anh bắt đầu. Kết quả là 4 [sư đoàn](/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n) chủ lực của Ý bị tiêu diệt và 38 000 người bị bắt làm [tù binh](/wiki/T%C3%B9_binh). Còn về phía Anh là 133 người chết trận, 387 người bị thương đồng thời còn thu được 400 khẩu [pháo](/wiki/Ph%C3%A1o) và 50 xe tăng của người Ý. Ngày [22 tháng 1](/wiki/22_th%C3%A1ng_1) 1941, quân Ý tại [Tobruk](/wiki/Tobruk) thuộc [Libya](/wiki/Libya) cũng đầu hàng. Đầu [tháng 2](/wiki/Th%C3%A1ng_hai), quân Anh đã tiến sát [Agheila El](/w/index.php?title=Agheila_El&action=edit&redlink=1) của Libya thuộc Ý. [Mùa hè](/wiki/M%C3%B9a_h%E1%BA%A1) 1941, toàn bộ thuộc địa của Ý ở Đông Phi cũng mất, bao gồm luôn Ethiopia, nơi mà Ý chiếm được trước khi [thế chiến thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) bùng nổ.
### Sự cứu viện của Đức[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&action=edit§ion=4)]
Trước những thất bại liên tiếp của
[Ý](/wiki/%C3%9D) và nguy cơ phe [Trục phát xít](/wiki/Phe_Tr%E1%BB%A5c) bị hất cẳng tại [Phi Châu](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi), [Adolf Hitler](/wiki/Adolf_Hitler) đã đưa [Erwin Rommel](/wiki/Erwin_Rommel) là người giỏi tác chiến cơ động cùng với [Quân đoàn Phi Châu](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91o%C3%A0n_ch%C3%A2u_Phi_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) sang [Bắc Phi](/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi) cứu viện cho Ý.
Ngày
[16 tháng 2](/wiki/16_th%C3%A1ng_2) [1941](/wiki/1941), quân đội của Rommel đã tiến tới [Tripoli](/wiki/Tripoli) của [Libya](/wiki/Libya). Lợi dụng lúc quân Anh chưa phòng bị và [sư đoàn](/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n) 7 [thiết giáp](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p&action=edit&redlink=1) của [Anh](/wiki/Anh) được điều đi [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp), ngày [31 tháng 3](/wiki/31_th%C3%A1ng_3), Rommel chỉ huy sư đoàn 4 của liên quân Đức-Ý phát động cuộc tấn công vào [Al Uqaylah](/w/index.php?title=Al_Uqaylah&action=edit&redlink=1). Ngay sau đó, ông xuống lệnh tấn công [Banghazi](/w/index.php?title=Banghazi&action=edit&redlink=1), nơi quân Anh đang cố thủ. Ngày [8 tháng 4](/wiki/8_th%C3%A1ng_4), quân của Rommel tiếp tục chiếm được [Darnah](/wiki/Darnah) và vào ngày [10 tháng 4](/wiki/10_th%C3%A1ng_4) thì bao vây [Tobruk](/wiki/Tobruk). Đến ngày [15 tháng 4](/wiki/15_th%C3%A1ng_4) thì [Umn Sa’ad](/w/index.php?title=Umn_Sa%E2%80%99ad&action=edit&redlink=1) ở phía tây biên giới Ai Cập cũng bị chiếm. Chỉ trong vòng 2 tuần lễ, bằng lối đánh [tấn công chớp nhoáng](/w/index.php?title=T%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_ch%E1%BB%9Bp_nho%C3%A1ng&action=edit&redlink=1), quân Đức đã đẩy lùi quân Anh về biên giới Ai Cập, khiến những thành quả đạt được trước đó của Anh đều bị mất sạch.
Sau thất bại này, tướng Anh
[Archibald Wavell](/w/index.php?title=Archibald_Wavell&action=edit&redlink=1), tổng chỉ huy mặt trận trung ương và phía đông của Anh ngay lập tức bị cách chức và được thay thế bằng [Claude Auchinleck](/w/index.php?title=Claude_Auchinleck&action=edit&redlink=1). Còn danh tiếng của [Erwin Rommel](/wiki/Erwin_Rommel) trở nên ngày càng lẫy lừng. Ông được gọi là " **Cáo sa mạc**" (Desert Fox) và Hitler đã phong quân hàm [thượng tướng](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) cho ông.
Ngày
[22 tháng 6](/wiki/22_th%C3%A1ng_6) 1941, [chiến tranh Xô-Đức](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_X%C3%B4-%C4%90%E1%BB%A9c) bùng nổ do đó bộ thống soái của Đức phải tập trung toàn bộ binh lực và sự chú ý vào chiến trường phía đông, khiến cho mặt trận Bắc Phi giờ đây thiếu quân chi viện. Trong khi đó, quân Anh tăng viện cho mặt trận này [binh đoàn](/w/index.php?title=Binh_%C4%91o%C3%A0n&action=edit&redlink=1) 8 bao gồm tập hợp nhiều quân đoàn từ [Úc](/wiki/%C3%9Ac), [New Zealand](/wiki/New_Zealand), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), [Nam Phi](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_Phi) và [lực lượng Pháp tự do](/wiki/L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_Ph%C3%A1p_t%E1%BB%B1_do) đồng thời vạch ra kế hoạch phản công mang tên "Thập tự quân" (Operation Crusader).
Ngày
[18 tháng 11](/wiki/18_th%C3%A1ng_11) [1942](/wiki/1942), quân Anh bắt đầu cuộc phản công và từ phía nam tiến sát ngoại ô thành phố [Tobruk](/wiki/Tobruk). Rommel mất 1 thời gian mới nhận ra đây là 1 cuộc tấn công lớn của quân Anh và ông liền đưa sư đoàn [thiết giáp](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p&action=edit&redlink=1) số 15 của Đức vào trận chiến. Ngày [22 tháng 11](/wiki/22_th%C3%A1ng_11), ông giành lại 1 số vùng bị mất và tiêu diệt được 1/3 số tăng thiết giáp của quân Anh. Ngày [24 tháng 12](/wiki/24_th%C3%A1ng_12), Rommel tập trung chủ lực quân vượt qua biên giới [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp) với ý đồ cắt đứt đường rút lui của binh đoàn 8. Trong khi đó quân Anh tiếp tục tấn công về phía tây và đến ngày [26 tháng 12](/wiki/26_th%C3%A1ng_12) thì chiếm lại được 1 số vùng đã mất.
Rommel nhận thấy hậu phương ngày càng gặp khó khăn, nhiên liệu thiếu thốn, khó chấp hành kế hoạch phản công nên buộc phải cho quân vượt qua
[Pardiyah](/w/index.php?title=Pardiyah&action=edit&redlink=1) rút về Tobruk. Trên đường rút lui, quân Đức lại chiếm khu vực ngoại ô thành phố Tobruk. Nhưng sau đó, quân Anh được chi viện ngày càng mạnh mẽ buộc Rommel phải buông bỏ thành phố Tobruk rút về [Al Uqaylah](/w/index.php?title=Al_Uqaylah&action=edit&redlink=1) vào ngày [10 tháng 1](/wiki/10_th%C3%A1ng_1) 1942.
### Cuộc tấn công đầu năm 1942 của Rommel[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&action=edit§ion=5)]
Đầu năm
[1942](/wiki/1942), [hải quân Đức Quốc xã](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_x%C3%A3) giành lại quyền kiểm soát [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i) nên 1 lượng lớn [lương thực](/wiki/Th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m) và [quân nhu](/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_nhu&action=edit&redlink=1) đã được chuyên chở đến [Bắc Phi](/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi). [Quân đoàn Phi Châu](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91o%C3%A0n_ch%C3%A2u_Phi_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) cũng được tăng viện thêm [xe tăng](/wiki/Xe_t%C4%83ng) và các [tiểu đoàn](/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C4%91o%C3%A0n) quân chiến đấu. Do đó, [Erwin Rommel](/wiki/Erwin_Rommel) quyết định mở 1 cuộc tấn công đại quy mô.
Ngày
[21 tháng 1](/wiki/21_th%C3%A1ng_1) 1942, [Quân đoàn châu Phi](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91o%C3%A0n_ch%C3%A2u_Phi_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) với 120 [xe tăng](/wiki/Xe_t%C4%83ng) cộng với 80 xe tăng của [quân đội Ý](/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_%C3%9D&action=edit&redlink=1) đã tổ chức tấn cộng phá vỡ trận địa tiền tiêu của quân Anh. Ngày [25 tháng 1](/wiki/25_th%C3%A1ng_1), quân Anh rút về [Banghazi](/w/index.php?title=Banghazi&action=edit&redlink=1). Quân đoàn Phi Châu tiếp tục nhanh chóng tiến đến phòng tuyến [Ghazalah](/w/index.php?title=Ghazalah&action=edit&redlink=1). Ngày [27 tháng 5](/wiki/27_th%C3%A1ng_5), bộ đội tăng thiết giáp của Rommel nhanh chóng đột phá các phòng tuyến của đối phương. Ngày [13 tháng 6](/wiki/13_th%C3%A1ng_6), Rommel đánh tan các phòng tuyến của quân Pháp tự do. Ngày 1 [7 tháng 6](/wiki/7_th%C3%A1ng_6), [Admu](/w/index.php?title=Admu&action=edit&redlink=1) bị chiếm. Ngày [21 tháng 6](/wiki/21_th%C3%A1ng_6), 350 000 quân Anh đầu hàng quân Đức tại [Tobruk](/wiki/Tobruk). 1 loạt các thành phố khác của người Anh đều bị thất thủ. Binh đoàn 8 của Anh phải rút lui đến tận [Marsa Matruth](/w/index.php?title=Marsa_Matruth&action=edit&redlink=1). Cuối [tháng 6](/wiki/Th%C3%A1ng_s%C3%A1u), liên quân Đức-Ý đã tiến sát đến [El Alamein](/wiki/El_Alamein) và chỉ còn cách đồng bằng [sông Nile](/wiki/S%C3%B4ng_Nin) 100 cây số. Tuy nhiên, đến lúc này thì lực lượng của quân đoàn Phi Châu đã bị tiêu hao quá nặng và quân lính cũng đã quá mệt mỏi nên cuộc tấn công của người Đức đến đây buộc phải dừng lại.
### Trận El Alamein lần thứ hai[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&action=edit§ion=6)]
Lợi dụng chủ lực quân của
[Đức Quốc xã](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_x%C3%A3) đang tập trung đối phó với [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) tại [chiến trường Xô-Đức](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_X%C3%B4-%C4%90%E1%BB%A9c) và được [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) giúp đỡ toàn lực nên lực lượng quân Anh liên tục được tăng cường tại [Bắc Phi](/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi) và [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i), tích cực chuẩn bị cho 1 cuộc phản công đẩy lùi quân đội phe Trục ra khỏi vùng Bắc Phi.
Những thất bại liên tiếp trước đó buộc người Anh cũng phải tiến hành 1 cuộc cải tổ toàn diện trong hàng ngũ quân đội. Ngày
[4 tháng 8](/wiki/4_th%C3%A1ng_8), đích thân [thủ tướng Anh](/wiki/Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_Anh) [Winston Churchill](/wiki/Winston_Churchill) đã đến [Cairo](/wiki/Cairo). Ông cử [thượng tướng](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Harold Alexander](/w/index.php?title=Harold_Alexander&action=edit&redlink=1) làm tổng tư lệnh bộ tư lệnh Trung Đông thay thế Auchinleck và [trung tướng](/wiki/Trung_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Bernard Law Montgomery](/wiki/Bernard_Montgomery) làm tổng tư lệnh [binh đoàn](/w/index.php?title=Binh_%C4%91o%C3%A0n&action=edit&redlink=1) 8. Binh lực của binh đoàn 8 cũng được bổ sung đáng kể với 23 vạn người, 1029 [xe tăng](/wiki/Xe_t%C4%83ng) và 750 [phi cơ](/wiki/M%C3%A1y_bay). Trong khi đó, binh lực của liên quân Đức-Ý chỉ có 116 000 người, 540 xe tăng, 675 máy bay. Montgomery dự tính sẽ mở 1 chiến dịch tấn công vào [Al Alamein](/w/index.php?title=Al_Alamein&action=edit&redlink=1) rồi chiếm luôn cả khu vực [Cryenai](/w/index.php?title=Cryenai&action=edit&redlink=1) và [Tripolitania](/wiki/Tripolitania). Trước khi trận El Almein bùng nổ, người Đức lại đón nhận 1 tin không vui khác: Erwin Rommel vì tình trạng sức khỏi không tốt nên vào ngày [23 tháng 9](/wiki/23_th%C3%A1ng_9) đã buộc phải chuyển giao quyền lực cho [Georg Stumme](/w/index.php?title=Georg_Stumme&action=edit&redlink=1), 1 tướng chuyên gia về tăng thiết giáp để lên đường trở về [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) nghỉ ngơi.
Ngày
[23 tháng 10](/wiki/23_th%C3%A1ng_10) [1942](/wiki/1942), [trận El Alamein lần thứ hai](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_El_Alamein_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_hai) chính thức bùng nổ khi các khẩu pháo của Anh đồng loạt nã đạn vào trận địa của quân Đức tại El Alamein. Đến sáng ngày [25 tháng 10](/wiki/25_th%C3%A1ng_10), quân đội của Montgomery chiếm được 1 vùng đất nhỏ ở phía bắc chiến tuyến. Trong khi đó, sáng ngày 24 tháng 10, tướng Stumme, người thay thế Rommel đã chết vì [nhồi máu cơ tim](/wiki/Nh%E1%BB%93i_m%C3%A1u_c%C6%A1_tim) khiến cho quân Đức mất đi người chỉ huy trực tiếp. Đến ngày 25 tháng 10, Rommel tuy đang nghỉ dưỡng bệnh buộc phải ngay lập tức quay lại Bắc Phi theo yêu cầu của [Adolf Hitler](/wiki/Adolf_Hitler).
Đêm
[28 tháng 10](/wiki/28_th%C3%A1ng_10), quân Anh mở cuộc tấn công dữ dội vào bờ biển phía Bắc. Qua trận đánh kéo dài 2 ngày, quân Đức bảo vệ thành công [Daba](/w/index.php?title=Daba&action=edit&redlink=1), [Fuwah](/w/index.php?title=Fuwah&action=edit&redlink=1) nhưng bị thiệt hại rất nặng, nhất là [xe tăng](/wiki/Xe_t%C4%83ng). Sáng ngày [2 tháng 11](/wiki/2_th%C3%A1ng_11), [sư đoàn](/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n) [New Zealand](/wiki/New_Zealand) số 2 thuộc binh đoàn 8 đã mở được phòng tuyến phía bắc. Sư đoàn thiết giáp 9 và 11 của Anh ngay lập tức lợi dụng kẽ hở đó tiến vào El Alamein.
Ngày
[4 tháng 11](/wiki/4_th%C3%A1ng_11), Rommel buộc phải ra lệnh cho quân Đức rút lui trên toàn tuyến, bất chấp mệnh lệnh của Hitler là cố gắng tử thủ đến cùng. Quân Anh thừa thắng truy kích, ngày [5 tháng 11](/wiki/5_th%C3%A1ng_11), họ đã chiếm được Fuwah và [cảng Matruth](/w/index.php?title=C%E1%BA%A3ng_Matruth&action=edit&redlink=1). Ngày [13 tháng 11](/wiki/13_th%C3%A1ng_11), [Tobruk](/wiki/Tobruk) lại thuộc về người Anh, ngày [20 tháng 11](/wiki/20_th%C3%A1ng_11) tiến vào [Bengasi](/w/index.php?title=Bengasi&action=edit&redlink=1). Lúc này, vào ngày [8 tháng 11](/wiki/8_th%C3%A1ng_11), quân [Đồng Minh](/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) do [Dwight Eisenhower](/wiki/Dwight_D._Eisenhower) chỉ huy đã đổ bộ lên Bắc Phi do đó Rommel buộc phải ra lệnh bỏ [Al Uqaylah](/w/index.php?title=Al_Uqaylah&action=edit&redlink=1). Ngày [23 tháng 1](/wiki/23_th%C3%A1ng_1) [1943](/wiki/1943), [quân đoàn Phi Châu](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91o%C3%A0n_ch%C3%A2u_Phi_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) tiếp tục bỏ thủ đô [Tripoli](/wiki/Tripoli) của [Libya](/wiki/Libya) cho Anh và cuối cùng vào giữa [tháng 2](/wiki/Th%C3%A1ng_hai), quân Đức lập phòng tuyến cố thủ tại biên giới Libya- [Tunisia](/wiki/Tunisia).
Kết thúc trận El Alemin lần thứ hai, thương vong của quân Anh là 13 560 người trong khi đó của liên quân Đức-Ý lên đến gần 38 000 người. Trận đánh này trở thành bước ngoặc của chiến trường Bắc Phi để từ đây quân Đồng Minh chính thức chuyển sang thế phản công và nắm hoàn toàn quyền chủ động tại Bắc Phi.
### Hành quân Bó Đuốc[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&action=edit§ion=7)]
Trước việc
[Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) đang phải chịu sức ép ngày càng lớn của Đức Quốc xã ở [mặt trận Xô-Đức](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_X%C3%B4-%C4%90%E1%BB%A9c), [Đồng Minh](/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) buộc phải mở mặt trận thứ hai và địa điểm cuối cùng được chọn là [Bắc Phi](/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi), địa điểm bắt đầu cho cuộc đổ bộ là [Gibaltar](/w/index.php?title=Gibaltar&action=edit&redlink=1) cùng mục tiêu đổ bộ là [Casablanca](/wiki/Casablanca), [Oran](/wiki/Oran), [Algérie](/wiki/Alg%C3%A9rie). Người được giao nhiệm vụ chỉ huy quân Đồng Minh cho cuộc đổ bộ này là tướng [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Dwight Eisenhower](/wiki/Dwight_D._Eisenhower).
Ngày
[8 tháng 11](/wiki/8_th%C3%A1ng_11) [1942](/wiki/1942), cuộc [Hành quân Bó Đuốc](/wiki/H%C3%A0nh_qu%C3%A2n_B%C3%B3_%C4%90u%E1%BB%91c) mở màn khi 500 [tàu vận tải](/w/index.php?title=T%C3%A0u_v%E1%BA%ADn_t%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1) có 350 tàu hộ tống đã đưa 10 vạn liên quân Anh-Mỹ đổ bộ lên Bắc Phi tại 3 nơi. Tại [Algérie](/wiki/Alg%C3%A9rie), mọi chuyện diễn ra tốt đẹp cho quân Đồng Minh khi không có sự đụng độ nào đáng kể nhờ sự thoả thuận trước đó giữa quân Đồng Minh và lực lượng Pháp. Tại [Oran](/wiki/Oran), quân đổ bộ gồm [sư đoàn](/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n) I [bộ binh](/wiki/B%E1%BB%99_binh) Mỹ và sư đoàn I [thiết giáp](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p&action=edit&redlink=1) gặp sự kháng cự mạnh mẽ của [hải quân Pháp](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) nhưng tới ngày [9 tháng 11](/wiki/9_th%C3%A1ng_11) thì mọi chuyện cũng được giải quyết.
Ngày
[10 tháng 11](/wiki/10_th%C3%A1ng_11), [chính phủ Vichy](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_Vichy) của [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) do [thống chế](/wiki/Nguy%C3%AAn_so%C3%A1i) [Philippe Petain](/wiki/Philippe_P%C3%A9tain) đứng đầu đã buộc phải ra lệnh cho quân Pháp tại Bắc Phi không được tiến hành chống trả quân Đồng Minh nữa. Quân Đồng Minh đổ bộ thành công đã nhanh chóng tiến về hướng đông. Cùng lúc với việc quân Anh đại thắng tại [El Alamein](/wiki/El_Alamein), liên quân Anh-Mỹ nhanh chóng chiếm [Maroc](/wiki/Maroc) và Algeria, áp sát hải [cảng Bizerte](/w/index.php?title=C%E1%BA%A3ng_Bizerte&action=edit&redlink=1) và thành phố [Tunis](/wiki/Tunis). Tuy nhiên nếu quân Đồng Minh tiến nhanh hơn chặn được cuộc rút chạy của quân Rommel thì chiến thắng đã có thể lớn hơn nhiều.
Sau cuộc Hành quân Bó Đuốc, quân Đồng Minh tạo thành thế bao vây hai mặt Đông và Tây đối với quân Đức đang rút lui tại
[Tunisia](/wiki/Tunisia), chuẩn bị cho 1 cuộc tấn công cuối cùng. [Hitler](/wiki/Adolf_Hitler) và [Mussolini](/wiki/Mussolini) trước tình hình đó ra sức khống chế mạnh hơn chính phủ Vichy và 1 mặt tái củng cố Bắc Phi với ý định chống cự đến cùng.
### Chiến dịch Tunisia[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&action=edit§ion=8)]
Vào giữa
[tháng 11](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_m%E1%BB%99t), quân [Đồng Minh](/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) đã tiến đến [Tunisia](/wiki/Tunisia) nhưng chỉ là những lực lượng nhỏ. Đầu tháng 12, [sư đoàn](/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n) [tăng thiết giáp](/w/index.php?title=T%C4%83ng_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p&action=edit&redlink=1) số 1 của [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) và sư đoàn [bộ binh](/wiki/B%E1%BB%99_binh) 78 của [Anh](/wiki/Anh) chỉ còn cách [Tunis](/wiki/Tunis) 30 [km](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t). 1 sư đoàn [Đức quốc xã](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_x%C3%A3) và 5 sư đoàn [Ý](/wiki/%C3%9D) từ [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) và [Sicilia](/wiki/Sicilia) đã được đưa đến tiếp viện. Thống chế Đức [Albert Kesselring](/wiki/Albert_Kesselring) – Tổng tư lệnh Chiến trường phía Nam từ [tháng 12](/wiki/Th%C3%A1ng_12) năm [1941](/wiki/1941) – được giao quyền chỉ huy toàn bộ lực lượng Đức-Ý tại châu Phi . [8]
Ngày
[14 tháng 2](/wiki/14_th%C3%A1ng_2), phe Trục mở đợt phản công từ [Faïd](/w/index.php?title=Fa%C3%AFd&action=edit&redlink=1) và tiến vào [Sbeitla](/w/index.php?title=Sbeitla&action=edit&redlink=1) 2 ngày sau đó. Từ ngày [19 tháng 2](/wiki/19_th%C3%A1ng_2) đến ngày [25 tháng 2](/wiki/25_th%C3%A1ng_2), trong [trận đèo Kasserine](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_%C4%91%C3%A8o_Kasserine), quân Đức do [Erwin Rommel](/wiki/Erwin_Rommel) chỉ huy đã đánh thủng phòng tuyến quân Đồng Minh mà chủ yếu là [quân đoàn](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91o%C3%A0n) 2 của Mỹ. Sau thất bại này, Eisenhower đã đưa [George Patton](/wiki/George_S._Patton) lên làm chỉ huy quân đoàn 2. Ngày [23 tháng 2](/wiki/23_th%C3%A1ng_2), Rommel được cử giữ chức tư lệnh [tập đoàn quân] Phi Châu nhưng niềm tin của ông đối với thắng lợi ở Bắc Phi đã hoàn toàn tan biến. Ngày [9 tháng 3](/wiki/9_th%C3%A1ng_3), Rommel trở về [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) và vĩnh viễn xa rời [Bắc Phi](/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi).
Ngày
[20 tháng 3](/wiki/20_th%C3%A1ng_3), quân Anh do Montgomery chỉ huy từ biên giới [Libya](/wiki/Libya)- [Tunisia](/wiki/Tunisia) mở cuộc tấn công. Quân đội phe Trục buộc phải rút lui lên phía bắc Tunisia. Ngày [19 tháng 4](/wiki/19_th%C3%A1ng_4), liên quân Mỹ-Anh mở cuộc tổng tấn công từ 2 hướng tây và nam. Ngày 7 tháng 5, hải cảng quan trọng [Bizerte](/w/index.php?title=Bizerte&action=edit&redlink=1) của phe Trục bị quân đội Mỹ chiếm còn quân Anh thì tiến vào chiếm thành phố [Tunis](/wiki/Tunis).
Đến thời điểm này,
[hải quân](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n) và [không quân](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n) Đồng Minh đã hoàn toàn nắm quyền kiểm soát [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i) cũng như vùng trời từ Tunisia đến [Ý](/wiki/%C3%9D), khiến cho kế hoạch rút lui về Ý của quân đội phe Trục tại Bắc Phi hoàn toàn bị phá sản. Cuối cùng vào ngày [13 tháng 5](/wiki/13_th%C3%A1ng_5) [1943](/wiki/1943), toàn bộ liên quân Đức-Ý tại Bắc Phi đã đầu hàng ngoại trừ 1 số ít ở [miền núi](/w/index.php?title=Mi%E1%BB%81n_n%C3%BAi&action=edit&redlink=1) còn kháng cự. Tướng Đức [Von Arnim](/w/index.php?title=Von_Arnim&action=edit&redlink=1) cùng [thống chế](/wiki/Nguy%C3%AAn_so%C3%A1i) Ý [Giovanni Messe](/w/index.php?title=Giovanni_Messe&action=edit&redlink=1) cũng đầu hàng và đều bị bắt làm [tù binh](/wiki/T%C3%B9_binh). Tổng số tù binh sau khi [chiến dịch Tunisia](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Tunisia) kết thúc lên đến 240 000 người trong đó có 125 000 người thuộc quân đoàn Phi Châu. Con số này còn nhiều hơn số tù binh Đức bị Liên Xô bắt trong [trận Stalingrad](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Stalingrad) (9 vạn người). Ngày 20 tháng 5, 1 cuộc [duyệt binh](/w/index.php?title=Duy%E1%BB%87t_binh&action=edit&redlink=1) đã được tổ chức tại Tunis, đánh dấu sự thất bại của phe Trục tại [Phi Châu](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi).
## Kết quả[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&action=edit§ion=9)]
Kết thúc mặt trận Bắc Phi, quân
[Đồng Minh](/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) giành thắng lợi hoàn toàn khi đã quét sạch quân đội phe [Trục phát xít](/wiki/Phe_Tr%E1%BB%A5c) ra khỏi *Châu Phi*, mở đường cho cuộc đổ bộ vào [đảo Sicilia](/wiki/Sicilia) của [Ý](/wiki/%C3%9D) vào [tháng 7](/wiki/Th%C3%A1ng_b%E1%BA%A3y) [1943](/wiki/1943). Thắng lợi ở [Bắc Phi](/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi) cũng ngăn chặn tham vọng của phe Trục biến Bắc Phi thành bàn đạp để chiếm vùng [Trung Cận Đông](/wiki/Trung_%C4%90%C3%B4ng).
Tại Bắc Phi, thương vong của phe Trục là khoảng 515.000 (trong đó có 470.000 bị bắt) cộng thêm 8.000
[máy bay](/wiki/M%C3%A1y_bay) và 2.500 [xe tăng](/wiki/Xe_t%C4%83ng). Còn đối với quân Đồng minh, họ bị tổn thất 256.000 người. Ngoài những thắng lợi trên, quân Đồng Minh còn đạt được thêm 1 thành công đáng kể nữa là sự gắn bó ngày càng thân thiết trong hàng ngũ Đồng Minh, đặc biệt là giữa Anh và Mỹ, thể hiện rõ qua cuộc đổ bộ vào Bắc Phi [tháng 11](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_m%E1%BB%99t) [1942](/wiki/1942). Đồng thời tinh thần và khả năng chiến đấu của quân Đồng Minh cũng được nâng cao rõ rệt.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&action=edit§ion=10)]
- Thập Đại Tùng Thư: 10 đại tướng soái thế giới của nhà xuất bản Văn hóa thông tin
- Lịch sử thế giới thời hiện đại (1900-1945) của nhà xuất bản thành phố Hồ Chí Minh
- Hồi ký Dwight Eisenhower
**Zabecki, North Africa** [^](#cite_ref-Zabecki_1-0) **Carell, p. 597** [^](#cite_ref-2) **Playfair, Volume IV, p. 460. United States losses from ngày 12 tháng 11 năm 1942** [^](#cite_ref-3) **Atkinson, p. 536** [^](#cite_ref-4) **Roma: Instituto Centrale Statistica'** [^](#cite_ref-5) *Morti E Dispersi Per Cause Belliche Negli Anni 1940–45*Roma 1957
- ^
**a** **ă** [Carell, p. 596](#cite_ref-Carell596_6-2) **â**
- ^
**a** [Barclay, Mediterranean Operations](#cite_ref-Barclay_8-1) **ă** **David T. Zabecki Ph.D.,** [^](#cite_ref-9) *Germany at War: 400 Years of Military History*[4 volumes], trang 685
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&action=edit§ion=11)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_B%E1%BA%AFc_Phi&action=edit§ion=12)]
Lỗi chú thích: Đã tìm thấy thẻ
<ref> với tên nhóm “nb”, nhưng không tìm thấy thẻ tương ứng
<references group="nb"/> tương ứng, hoặc thẻ đóng
</ref> bị thiếu

X-Cache: cp1068 hit(1), cp1067 frontend miss(0)


text:
Oregon (định hướng)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
"Oregon" có thể là tên của một tiểu bang của Hoa Kỳ cũng như một số nơi ít biết đến hơn tại Hoa Kỳ.
Những nơi tại Hoa Kỳ có tên là Oregon:
- Oregon, tiểu bang nằm trong vùng Tây Bắc Hoa Kỳ
- Oregon, Illinois
- Oregon, Missouri
- Oregon, Ohio
- Thị trấn Oregon và Làng Oregon ở Wisconsin
- Thành phố Oregon, California
- Thành phố Oregon, Oregon
- Quận Oregon, Missouri
- Oregon Hill, một khu dân cư tại Richmond, Virginia
- Oregon Inlet, một đảo nhỏ trong tiểu bang Bắc Carolina
- Xã Oregon, Michigan
- Xã Oregon, Pennsylvania
Sử dụng trong lịch sử gồm có:
Các nghĩa khác:
- Douglas-fir, một loại cây gỗ thường được biết tên như "oregon" hay "thông oregon".
- USS Oregon, tên chung của một số chiến hạm vinh danh tiểu bang Oregon
- USS Oregon City, một chiếc tàu được đặt tên để vinh danh Thành phố Oregon
- CSS Oregon, một chiếc tàu khác được đặt tên của tiểu bang
- Oregon (âm nhạc) là một nhóm nhạc jazz của thế giới và Mỹ
- Oregon, một bản nhạc viết cho ban nhạc hòa tấu của James Swearingen
- Oregon Scientific, một hãng sản xuất đồ điện tử
Các trường đại học:
- Đại học Oregon ("Oregon" for short)
- Đại học Tiểu bang Oregon ("Oregon State" for short)

markdown:
# Oregon (định hướng)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
"
**Oregon**" có thể là tên của một tiểu bang của Hoa Kỳ cũng như một số nơi ít biết đến hơn tại [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3).
Những nơi tại Hoa Kỳ có tên là Oregon:
[Oregon](/wiki/Oregon), tiểu bang nằm trong vùng [Tây Bắc Hoa Kỳ](/wiki/T%C3%A2y_B%E1%BA%AFc_Hoa_K%E1%BB%B3) [Oregon, Illinois](/wiki/Oregon,_Illinois) [Oregon, Missouri](/w/index.php?title=Oregon,_Missouri&action=edit&redlink=1) [Oregon, Ohio](/wiki/Oregon,_Ohio) [Thị trấn Oregon](/w/index.php?title=Oregon_(th%E1%BB%8B_tr%E1%BA%A5n),_Wisconsin&action=edit&redlink=1)và [Làng Oregon](/w/index.php?title=Oregon,_Wisconsin&action=edit&redlink=1)ở [Wisconsin](/wiki/Wisconsin) [Thành phố Oregon, California](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Oregon,_California&action=edit&redlink=1) [Thành phố Oregon, Oregon](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Oregon,_Oregon) [Quận Oregon, Missouri](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Oregon,_Missouri) [Oregon Hill](/w/index.php?title=Oregon_Hill&action=edit&redlink=1), một khu dân cư tại [Richmond, Virginia](/wiki/Richmond,_Virginia) [Oregon Inlet](/w/index.php?title=Oregon_Inlet&action=edit&redlink=1), một đảo nhỏ trong tiểu bang [Bắc Carolina](/wiki/B%E1%BA%AFc_Carolina) [Xã Oregon, Michigan](/w/index.php?title=X%C3%A3_Oregon,_Michigan&action=edit&redlink=1) [Xã Oregon, Pennsylvania](/w/index.php?title=X%C3%A3_Oregon,_Pennsylvania&action=edit&redlink=1)
Sử dụng trong lịch sử gồm có:
Các nghĩa khác:
[Douglas-fir](/w/index.php?title=Douglas-fir&action=edit&redlink=1), một loại cây gỗ thường được biết tên như "oregon" hay "thông oregon". [USS](/w/index.php?title=USS_Oregon&action=edit&redlink=1), tên chung của một số *Oregon* [chiến hạm](/wiki/Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)vinh danh tiểu bang Oregon [USS](/wiki/USS_Oregon_City_(CA-122)), một chiếc tàu được đặt tên để vinh danh Thành phố Oregon *Oregon City* [CSS](/w/index.php?title=CSS_Oregon&action=edit&redlink=1), một chiếc tàu khác được đặt tên của tiểu bang *Oregon* [Oregon (âm nhạc)](/w/index.php?title=Oregon_(%C3%A2m_nh%E1%BA%A1c)&action=edit&redlink=1)là một nhóm [nhạc jazz](/wiki/Jazz)của thế giới và Mỹ *Oregon*, một bản nhạc viết cho [ban nhạc hòa tấu](/w/index.php?title=Ban_nh%E1%BA%A1c_h%C3%B2a_t%E1%BA%A5u&action=edit&redlink=1)của [James Swearingen](/w/index.php?title=James_Swearingen&action=edit&redlink=1) [Oregon Scientific](/w/index.php?title=Oregon_Scientific&action=edit&redlink=1), một hãng sản xuất đồ điện tử
Các trường đại học:
[Đại học Oregon](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Oregon)("Oregon" for short) [Đại học Tiểu bang Oregon](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Ti%E1%BB%83u_bang_Oregon)("Oregon State" for short)

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


text:
Philautus mooreorum
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Pseudophilautus mooreorum là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng là loài đặc hữu của Sri Lanka.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng mây ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
Nguồn[sửa | sửa mã nguồn]
- Meegaskumbura, M. & Manamendra-Arachchi, K. 2006. Philautus mooreorum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 23 tháng 7 2007.

markdown:
*Philautus mooreorum*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Pseudophilautus mooreorum
|
|[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Amphibia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_l%C6%B0%E1%BB%A1ng_c%C6%B0) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Anura](/wiki/B%E1%BB%99_Kh%C3%B4ng_%C4%91u%C3%B4i) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Rhacophoridae](/wiki/Rhacophoridae) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Rhacophorinae](/w/index.php?title=Rhacophorinae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Philautus](/wiki/Philautus) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. mooreorum** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Pseudophilautus mooreorum*
(
[Meegaskumbura](/w/index.php?title=Madhava_Meegaskumbura&action=edit&redlink=1)& [Manamendra-Arachchi](/w/index.php?title=Kelum_Manamendra-Arachchi&action=edit&redlink=1), [2005](/wiki/2005)) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Philautus mooreorum*Meegaskumbura & Manamendra-Arachchi, 2005 * là một loài Pseudophilautus mooreorum* [ếch](/wiki/B%E1%BB%99_Kh%C3%B4ng_%C4%91u%C3%B4i)trong họ [Rhacophoridae](/wiki/Rhacophoridae). Chúng là loài [đặc hữu](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_h%E1%BB%AFu)của [Sri Lanka](/wiki/Sri_Lanka).
Môi trường sống tự nhiên của chúng là
[rừng mây](/wiki/R%E1%BB%ABng_m%C3%A2y) ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.
## Nguồn[
[sửa](/w/index.php?title=Philautus_mooreorum&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Philautus_mooreorum&action=edit§ion=1)]
- Meegaskumbura, M. & Manamendra-Arachchi, K. 2006.
[Philautus mooreorum](http://www.iucnredlist.org/search/details.php/61884/all). [2006 IUCN Red List of Threatened Species.](http://www.iucnredlist.org)Truy cập 23 tháng 7 2007.

X-Cache: cp1054 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


text:
Quận Wadena, Minnesota
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Quận Wadena là một quận thuộc tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.
Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

markdown:
# Quận Wadena, Minnesota
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Quận Wadena** là một [quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Minnesota](/wiki/Minnesota), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của [Cục điều tra dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3) năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Wadena,_Minnesota&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Wadena,_Minnesota&action=edit§ion=1)]
Theo
[Cục điều tra dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3), quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

X-Cache: cp1052 miss(0), cp1067 frontend miss(0)


text:
Ranspach-le-Haut
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 47°34′42″B 7°25′18″Đ / 47,5783333333°B 7,42166666667°Đ
Ranspach-le-Haut là một xã ở tỉnh Haut-Rhin trong vùng Alsace ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 4,39 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 536 người. Khu vực này có độ cao 395 mét trên mực nước biển.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.

markdown:
# Ranspach-le-Haut
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [47°34′42″B 7°25′18″Đ / 47,5783333333°B 7,42166666667°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Ranspach-le-Haut¶ms=47.5783333333_N_7.42166666667_E_region:FR_type:city)
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Alsace](/wiki/Alsace) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Haut-Rhin](/wiki/Haut-Rhin) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Mulhouse](/wiki/Mulhouse_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Li.C3.AAn_x.C3.A3) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(
[2001](/wiki/2001)- [2008](/wiki/2008)) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 395 m/1.296 ft)
1 2(1,69 sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [68264](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=68264-COM)/ [68220](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) **Ranspach-le-Haut** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) ở [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Haut-Rhin](/wiki/Haut-Rhin) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Alsace](/wiki/Alsace) ở đông bắc [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Xã này có [diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) 4,39 [kilômét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), [dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) năm [1999](/wiki/1999) là 536 người. Khu vực này có độ cao 395 [mét](/wiki/M%C3%A9t) trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ranspach-le-Haut&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ranspach-le-Haut&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ranspach-le-Haut&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ranspach-le-Haut&action=edit§ion=2)] *Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.*


text:
Tấn thiếu
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tấn thiếu (tiếng Anh: short ton) là một đơn vị khối lượng bằng 2000 pound, tức 907,18474 kg, được sử dụng chủ yếu ở Hoa Kỳ.[1] Ở Hoa Kỳ, từ này thông thường gọi đơn giản là ton (tấn), rất dễ nhầm với các đơn vị khác là tonne (tiếng Anh Anh, tức "tấn") bằng 1000 kg theo hệ SI hay long ton (2240 pound tức 1016,0469088 kg) bởi các từ này cũng thỉnh thoảng gọi là ton. Tuy nhiên, có một số lĩnh vực từ ton được định nghĩa rõ là tonne hay long ton (như trong Hải quân[2]).
Cả short ton và long ton đều được coi bằng 20 tạ thiếu nhưng bản thân tạ thiếu trong hệ đo lường Mỹ và Anh cũng khác nhau.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “NIST Handbook 44 Specifications: Handbook 44 – 2013 Appendix C – General Tables of Units of Measurement” (PDF). Ngày 26 tháng 4 năm 2006. tr. C-6. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2008.
20 hundredweights = 1 ton
- ^ “Naval Architecture for All”. United States Bureau of Transportation Statistics. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2008.

markdown:
# Tấn thiếu
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Tấn thiếu** (tiếng Anh: *) là một đơn vị short ton* [khối lượng](/wiki/Kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng)bằng 2000 [pound](/wiki/Pound_(kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng)), tức 907,18474 [kg](/wiki/Kil%C3%B4gam), được sử dụng chủ yếu ở [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Ở Hoa Kỳ, từ này thông thường gọi đơn giản là [[1]](#cite_note-NIST44-C-1) *ton*(tấn), rất dễ nhầm với các đơn vị khác là *tonne*(tiếng Anh Anh, tức "tấn") bằng 1000 kg theo hệ [SI](/wiki/SI)hay *long ton*(2240 pound tức 1016,0469088 kg) bởi các từ này cũng thỉnh thoảng gọi là *ton*. Tuy nhiên, có một số lĩnh vực từ *ton*được định nghĩa rõ là *tonne*hay *long ton*(như trong Hải quân ). [[2]](#cite_note-BTS.GOV-2)
Cả
*short ton* và *long ton* đều được coi bằng 20 [tạ thiếu](/w/index.php?title=T%E1%BA%A1_thi%E1%BA%BFu&action=edit&redlink=1) nhưng bản thân *tạ thiếu* trong hệ đo lường Mỹ và Anh cũng khác nhau.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BA%A5n_thi%E1%BA%BFu&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BA%A5n_thi%E1%BA%BFu&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-NIST44-C_1-0) [“NIST Handbook 44 Specifications: Handbook 44 – 2013 Appendix C – General Tables of Units of Measurement”](http://www.nist.gov/pml/wmd/pubs/upload/appc-13-hb44-final.pdf)(PDF). Ngày 26 tháng 4 năm 2006. tr. C-6. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2008.
20 hundredweights = 1 ton
[^](#cite_ref-BTS.GOV_2-0) [“Naval Architecture for All”](http://ntl.bts.gov/DOCS/narmain/narmain.html). United States Bureau of Transportation Statistics. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2008.