markdown:
# Dự trữ bắt buộc
**Dự trữ bắt buộc**, hay **tỷ lệ dự trữ bắt buộc** là một quy định của [ngân hàng trung ương](/wiki/Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng_trung_%C6%B0%C6%A1ng) về tỷ lệ giữa tiền mặt và tiền gửi mà các ngân hàng thương mại bắt buộc phải tuân thủ để đảm bảo [tính thanh khoản](/wiki/Thanh_kho%E1%BA%A3n_(t%C3%A0i_ch%C3%ADnh)). Các ngân hàng có thể giữ tiền mặt cao hơn hoặc bằng tỷ lệ dữ trữ bắt buộc nhưng không được phép giữ tiền mặt ít hơn tỷ lệ này. Nếu thiếu hụt tiền mặt các ngân hàng thương mại phải vay thêm tiền mặt, thường là từ [ngân hàng trung ương](/wiki/Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng_trung_%C6%B0%C6%A1ng) để đảm bảo tỷ lệ dự trữ bắt buộc. Đây là một trong những công cụ của [ngân hàng trung ương](/wiki/Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng_trung_%C6%B0%C6%A1ng) nhằm thực hiện [chính sách tiền tệ](/wiki/Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_l%C6%B0u_th%C3%B4ng_ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87) bằng cách làm thay đổi [số nhân tiền tệ](/wiki/S%E1%BB%91_nh%C3%A2n_ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87).
## Mục lục
## Tác động của dự trữ bắt buộc[
[sửa](/w/index.php?title=D%E1%BB%B1_tr%E1%BB%AF_b%E1%BA%AFt_bu%E1%BB%99c&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%E1%BB%B1_tr%E1%BB%AF_b%E1%BA%AFt_bu%E1%BB%99c&action=edit§ion=1)]
Thông qua hoạt động
[tạo tiền](/w/index.php?title=T%E1%BA%A1o_ti%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1), từ [tiền cơ sở](/wiki/Ti%E1%BB%81n_c%C6%A1_s%E1%BB%9F) (gồm tiền mặt lưu thông ngoài hệ thống ngân hàng cộng với tiền mặt dữ trữ trong hệ thống ngân hàng), cácữa tiền mặt so với tiền gửi (C/D) của các ngân hàng; r là tỷ lệ dự trữ bắt buộc.
Do đó khi r thay đổi thì số nhân tiền thay đổi theo tỷ lệ nghịch. Chính vì thế bằng cách thay đổi tỷ lệ dữ trữ bắt buộc,
[ngân hàng trung ương](/wiki/Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng_trung_%C6%B0%C6%A1ng) có thể thay đổi số nhân tiền để điều tiết [cung tiền](/wiki/Cung_%E1%BB%A9ng_ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87) với một [tiền cơ sở](/wiki/Ti%E1%BB%81n_c%C6%A1_s%E1%BB%9F) bất kỳ.
## Một số vấn đề liên quan đến dự trữ bắt buộc[
[sửa](/w/index.php?title=D%E1%BB%B1_tr%E1%BB%AF_b%E1%BA%AFt_bu%E1%BB%99c&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%E1%BB%B1_tr%E1%BB%AF_b%E1%BA%AFt_bu%E1%BB%99c&action=edit§ion=2)]
Thông thường, tỷ lệ dự trữ bắt buộc được các ngân hàng trung ương trên thế giới quy định là tỷ lệ giữa dự trữ tiền mặt so với
[tiền gửi vãng lai](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%81n_g%E1%BB%ADi_v%C3%A3ng_lai&action=edit&redlink=1) là một bộ phận cấu thành của M1 mà không quy định tỷ lệ giữa dự trữ tiền mặt với tiền gửi có kỳ hạn (tiền gửi tiết kiệm..., một bộ phận cấu thành của M2). Dữ trữ bắt buộc có thể được gửi ở [ngân hàng trung ương](/wiki/Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng_trung_%C6%B0%C6%A1ng) hoặc giữ tại két dự trữ của ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, thông thường các ngân hàng thương mại sẽ gửi ở [ngân hàng trung ương](/wiki/Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng_trung_%C6%B0%C6%A1ng) để được hưởng lãi suất. Ở [Việt nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), tỷ lệ dữ trữ bắt buộc được quy định cho hai loại tiền gửi: tiền gửi không kỳ hạn cộng với tiền gửi có kỳ hạn dưới 1 năm và tiền gửi có thời hạn từ 1 năm đến 2 năm, trong đó tỷ lệ dữ trữ bắt buộc so với tiền gửi có kỳ hạn từ 1 đến 2 năm thấp hơn. Ngoài ra tỷ lệ dữ trữ bắt buộc còn được quy định khác nhau đối với những loại ngân hàng khác nhau có thể theo quy mô, tính chất hoạt động... [Ngân hàng trung ương](/wiki/Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng_trung_%C6%B0%C6%A1ng) của một số quốc gia như các nước thuộc [Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland), [Thuỵ Sỹ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9),... đã không còn áp dụng quy định tỷ lệ dữ trữ bắt buộc nữa.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=D%E1%BB%B1_tr%E1%BB%AF_b%E1%BA%AFt_bu%E1%BB%99c&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%E1%BB%B1_tr%E1%BB%AF_b%E1%BA%AFt_bu%E1%BB%99c&action=edit§ion=3)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=D%E1%BB%B1_tr%E1%BB%AF_b%E1%BA%AFt_bu%E1%BB%99c&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%E1%BB%B1_tr%E1%BB%AF_b%E1%BA%AFt_bu%E1%BB%99c&action=edit§ion=4)]
- Kinh tế học - David Begg, Stanley Fischer, Rudiger Dornbusch, Nhà xuất bản Thống kê 2007.


markdown:
# Khoa học pháp y
[Giám định pháp y](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_%C4%91%E1%BB%8Bnh_ph%C3%A1p_y&redirect=no)) **Giám định pháp y** hay **Pháp y** ( [tiếng Quảng Đông](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng): **Ngọ tát**) các hoạt động [giám định](/w/index.php?title=Gi%C3%A1m_%C4%91%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1) trong lĩnh vực [y khoa](/wiki/Y_h%E1%BB%8Dc) để phục vụ cho công tác [pháp luật](/wiki/Lu%E1%BA%ADt_ph%C3%A1p), phục vụ cho việc xét xử các vụ án với các hoạt động đặc trưng như khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi, mổ xác, xác định thương tật, tình trạng sức khỏe, các dấu hiệu thân thể bị xâm phạm, kiểm tra, xác định [vật chứng](/w/index.php?title=V%E1%BA%ADt_ch%E1%BB%A9ng&action=edit&redlink=1), [tang chứng](/w/index.php?title=Tang_ch%E1%BB%A9ng&action=edit&redlink=1).
Giám định pháp y là một ngành khoa học, nó sử dụng những thành tựu khoa học trong lĩnh vực y học, sinh học, hoá học, vật lí học, tin học... để đáp ứng những yêu cầu của pháp luật trong hoạt động tố tụng hình sự và dân sự thông qua hoạt động giám định khi được các cơ quan trưng cầu. Người làm công tác giám định này được gọi là giám định viên pháp y.
## Mục lục
[1 Lịch sử Pháp y](#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD_Ph.C3.A1p_y) [2 Phân loại và đối tượng](#Ph.C3.A2n_lo.E1.BA.A1i_v.C3.A0_.C4.91.E1.BB.91i_t.C6.B0.E1.BB.A3ng) [3 Vai trò và ý nghĩa](#Vai_tr.C3.B2_v.C3.A0_.C3.BD_ngh.C4.A9a) [4 Thực trạng](#Th.E1.BB.B1c_tr.E1.BA.A1ng) [5 Một số giám định viên](#M.E1.BB.99t_s.E1.BB.91_gi.C3.A1m_.C4.91.E1.BB.8Bnh_vi.C3.AAn) [6 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [7 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm)
## Lịch sử Pháp y[
[sửa](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&action=edit§ion=1)]
### Lịch sử Pháp y trên thế giới[
[sửa](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&action=edit§ion=2)] **Thời Cổ đại**, khi xét xử [quan tòa](/w/index.php?title=Quan_t%C3%B2a&action=edit&redlink=1) chủ yếu dựa vào lời thề, tra tấn buộc phải thú tội và lời khai [nhân chứng](/w/index.php?title=Nh%C3%A2n_ch%E1%BB%A9ng&action=edit&redlink=1). **Sau này**,nhu cần đó ngày càng phải chính xác và khách quan hơn, để xử lí sao cho "đúng người, đúng tội, đúng pháp luật". Nhưng sơ khởi việc định tội căn cứ vào ý thức chung và kinh nghiệm thực tế của quan toà hay người đứng ra phân xử.
Trong
**xã hội văn minh** hình thành một [ngành khoa học](/w/index.php?title=Ng%C3%A0nh_khoa_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) là Pháp y học. **Ông Tổ nghề Y** là [Hippocrates](/wiki/Hippocrates) (Ἱπποκράτης, 460 tCn- 370 tCn) đã từng có những nhận xét, tìm hiểu về thương tích và ngộ độc gây trong các vụ án. [Trung Quốc cổ đại](/w/index.php?title=Trung_Qu%E1%BB%91c_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1), vào thế kỷ IV tCN ở [nước Ngụy](/wiki/Ng%E1%BB%A5y_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) (魏 國, 403 – 225 tCn) đã ban hành Pháp kinh [法经](/w/index.php?title=%E6%B3%95%E7%BB%8F&action=edit&redlink=1) nói đến pháp y được chép trong cuốn [Tẩy oan tập lục](/w/index.php?title=T%E1%BA%A9y_oan_t%E1%BA%ADp_l%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1) [洗冤集录](/w/index.php?title=%E6%B4%97%E5%86%A4%E9%9B%86%E5%BD%95&action=edit&redlink=1) của [Tống Từ](/wiki/T%E1%BB%91ng_T%E1%BB%AB) (宋慈, 1186-1249). Vào năm 44 trước Công nguyên, [Julius Caesar](/wiki/Julius_Caesar) (một vị tướng kiêm chính khách và viết văn người [La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3), 100-43 tCn) có lẽ là người đầu tiên đề xuất thuật ngữ "Pháp y". Người viết sách về độc học đầu tiên là bác sĩ và nhà thơ có uy tín người [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p) là [Nicander](/w/index.php?title=Nicander&action=edit&redlink=1) (Νίκανδρος ὁ Κολοφώνιος, 200 năm tCn).
Đến
**thời Cận đại**, Pháp y dần được giảng dạy và sử dụng rộng rãi. [Ambroise Paré](/wiki/Ambroise_Par%C3%A9) (1510 - 1590), một bác sĩ phẫu thuật trong [quân đội](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i) được xem là một trong những cha đẻ của phẫu thuật và pháp y bệnh lý hiện đại. Hai thế kỷ sau một số bài viết về pháp y bắt đầu xuất hiện của bác sĩ người Pháp Fodéré và chuyên gia y tế Đức [Johann Peter Franck](/w/index.php?title=Johann_Peter_Franck&action=edit&redlink=1).
Ca điển hình đầu tiên về trình tự, thủ tục khám nghiệm diễn ra năm 1784 ở
[Lancaster](/w/index.php?title=Lancaster&action=edit&redlink=1), một thị trấn nằm trên bờ sông Lune thuộc [nước Anh](/wiki/Anh). Trong vụ này [Cảnh sát](/wiki/C%E1%BA%A3nh_s%C3%A1t) đã kết tội [John Toms](/w/index.php?title=John_Toms&action=edit&redlink=1) giết [Edward Culshaw](/w/index.php?title=Edward_Culshaw&action=edit&redlink=1) bởi súng lục vì tìm thấy bột giấy ở miệng vết thương của nạn nhân và tờ báo rách trong túi Toms.
Ngay từ
[1773](/wiki/1773) nhà [hóa dược](/wiki/H%C3%B3a_d%C6%B0%E1%BB%A3c) [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n) là [Carl Wilhelm Scheele](/wiki/Carl_Wilhelm_Scheele) (1742 -1786) đã nghĩ cách phát hiện [Arsenic oxide arsenous](/w/index.php?title=Arsenic_oxide_arsenous&action=edit&redlink=1) trong thi xác người chết nhưng độc chất học thực sự được phát triển bởi ông tổ là [Valentin Rose](/w/index.php?title=Valentin_Rose&action=edit&redlink=1) (1736-1771) với phương pháp phát hiện các chất độc trong thành dạ dày của nạn nhân đưa vào ứng dụng từ 1806 bởi nhà [hóa học](/wiki/H%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) người Anh là [James Marsh](/w/index.php?title=James_Marsh&action=edit&redlink=1) (1794 -1846).
Trong
**thời hiện đại**, từ khi con người phát minh ra [máy ảnh](/wiki/M%C3%A1y_%E1%BA%A3nh) (tiền thân là [camera obscura](/wiki/Camera_obscura) thành chiếc máy ảnh cầm tay đầu tiên vào năm 1660 và hoàn thiện năm 1888 bởi hãng [Eastman Dry Play and Film](/w/index.php?title=Eastman_Dry_Play_and_Film&action=edit&redlink=1)), [máy ghi âm](/w/index.php?title=M%C3%A1y_ghi_%C3%A2m&action=edit&redlink=1) (bởi [Thomas Alva Edison](/wiki/Thomas_Edison),1847 – 1931) [kính hiển vi](/wiki/K%C3%ADnh_hi%E1%BB%83n_vi) (bởi [Antoni van Leeuwenhoek](/wiki/Antonie_van_Leeuwenhoek), 1632-1723) rồi [kính hiển vi điện tử](/wiki/K%C3%ADnh_hi%E1%BB%83n_vi_%C4%91i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AD) (ra đời năm 1938 tại [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)), [kĩ thuật sắc kí](/w/index.php?title=K%C4%A9_thu%E1%BA%ADt_s%E1%BA%AFc_k%C3%AD&action=edit&redlink=1) (bởi [Mikhail Semyonovich Tsvet](/w/index.php?title=Mikhail_Semyonovich_Tsvet&action=edit&redlink=1), 1872–1919) vào năm 1903, [máy Vi tính](/w/index.php?title=M%C3%A1y_Vi_t%C3%ADnh&action=edit&redlink=1) (từ 1930 sau phát triển nhanh nhờ phát kiến của [Gordon Earle Moore](/w/index.php?title=Gordon_Earle_Moore&action=edit&redlink=1))... thì các phương tiện hiện đại này mau chóng được đưa vào sử dụng trong pháp y để [điều tra tội phạm](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%81u_tra_t%E1%BB%99i_ph%E1%BA%A1m&action=edit&redlink=1) và thu được nhiều hiệu quả đặc biệt.
Sang
** mở rộng ra các lĩnh vực Thế kỉ XX** [khoa học tự nhiên](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn)...Ngày nay tất cả những thành tựu mới nhất của [KHXH&NV](/w/index.php?title=KHXH%26NV&action=edit&redlink=1), [KHTN&CN](/w/index.php?title=KHTN%26CN&action=edit&redlink=1)đều được pháp y nghiên cứu, ứng dụng để phục vụ cho cuộc [đấu tranh phòng, chống tội phạm](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A5u_tranh_ph%C3%B2ng,_ch%E1%BB%91ng_t%E1%BB%99i_ph%E1%BA%A1m&action=edit&redlink=1).
### Lịch sử Pháp y ở Việt Nam[
[sửa](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&action=edit§ion=3)]
## Phân loại và đối tượng[
[sửa](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&action=edit§ion=4)]
### Phân loại[
[sửa](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&action=edit§ion=5)]
Hoạt động đặc trưng của giám định pháp y là khám nghiệm
[tử thi](/wiki/X%C3%A1c_ch%E1%BA%BFt), mổ xác nhưng ngoài mổ xác, giám định xác chết, giám định pháp y có nhiều chuyên ngành chuyên sâu như y học phân tử, giám định thương tích trên người sống, giám định [sức khỏe](/wiki/S%E1%BB%A9c_kh%E1%BB%8Fe).... [[1]](#cite_note-autogenerated1-1)
Giám định pháp y được phân thành 03 nội dung cơ bản gồm:
- Giám định pháp y
[hình sự](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_s%E1%BB%B1&action=edit&redlink=1): Là các hoạt động giám định về y khoa nghiên cứu các vấn đề có liên quan đến việc xâm hại tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm [con người](/wiki/Lo%C3%A0i_ng%C6%B0%E1%BB%9Di), các [vụ án mạng](/w/index.php?title=V%E1%BB%A5_%C3%A1n_m%E1%BA%A1ng&action=edit&redlink=1), đánh người bị thương, [xâm hại tình dục](/wiki/Hi%E1%BA%BFp_d%C3%A2m), [loạn luân](/wiki/Lo%E1%BA%A1n_lu%C3%A2n), [giao cấu](/wiki/Quan_h%E1%BB%87_t%C3%ACnh_d%E1%BB%A5c)với [trẻ em](/wiki/Tr%E1%BA%BB_em)....các mẫu vật có nguồn gốc từ cơ thể người có liên quan đến vụ án như [máu](/wiki/M%C3%A1u), [dấu vân tay](/w/index.php?title=D%E1%BA%A5u_v%C3%A2n_tay&action=edit&redlink=1), [tóc](/wiki/T%C3%B3c), [da](/wiki/Da), [gàu](/wiki/G%C3%A0u_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)), các loại lông.... để lại tại hiện trường có liên quan đến vụ án hay vụ việc
- Giám định pháp y
[dân sự](/w/index.php?title=D%C3%A2n_s%E1%BB%B1&action=edit&redlink=1): Giải quyết các vấn đề có liên quan tới các vụ kiện dân sự như giám định [huyết thống](/w/index.php?title=Huy%E1%BA%BFt_th%E1%BB%91ng&action=edit&redlink=1), tranh chấp mồ mả, xác định tình trạng sức khoẻ trong việc [bồi thường thiệt hại](/w/index.php?title=B%E1%BB%93i_th%C6%B0%E1%BB%9Dng_thi%E1%BB%87t_h%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1)về sức khoẻ của nạn nhân trong các vụ [tai nạn lao động](/w/index.php?title=Tai_n%E1%BA%A1n_lao_%C4%91%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1), giả vờ bị thương, giả bệnh, giả ốm, đau, đặc biệt là xem xét đối tượng có thực sự bị tâm thần hay mất năng lực hành vi hay không (Giám định pháp y tâm thần) v.v..
- Giám định pháp y
[nghề nghiệp](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%81_nghi%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1): Giải quyết các vụ việc liên quan đến bệnh nhân chết trong [bệnh viện](/wiki/B%E1%BB%87nh_vi%E1%BB%87n), [trạm xá](/wiki/Tr%E1%BA%A1m_x%C3%A1), các cơ sở y tế khác mà không phải do bệnh nặng vượt quá khả năng y tế mà là lỗi của nhân viên y tế thiếu tinh thần trách nhiệm, thiếu y đức, sai sót về chuyên môn (chẩn đoán sai, mổ sai, sử dụng nhầm thuốc, để sót dụng cụ trong phẫu thuật, để quên dụng cụ, đồ vật trong cơ thể người bệnh...).
### Đối tượng[
[sửa](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&action=edit§ion=6)]
Đối tượng giám định pháp y bao gồm:
- Giám định trên người sống thông qua việc
[khám](/w/index.php?title=Kh%C3%A1m&action=edit&redlink=1), xem xét người đang sống là nạn nhân để xác định thương tích trên cơ thể nạn nhân, tỷ lệ thương tật do di chứng của chấn thương. Giám định trên cơ thể của thủ phạm, người tình nghi là thủ phạm nhằm xác định thương tích để lại trên cơ thể do quá trình phạm pháp tạo nên. Xác định tuổi thực khi có gian lận về tuổi giữa [vị thành niên](/wiki/V%E1%BB%8B_th%C3%A0nh_ni%C3%AAn)và [thành niên](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_ni%C3%AAn&action=edit&redlink=1)để tăng giảm mức [hình phạt](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_ph%E1%BA%A1t&action=edit&redlink=1).
- Giám định pháp y tử thi nhằm xác định nguyên
[chết](/wiki/Ch%E1%BA%BFt), [thời gian](/wiki/Th%E1%BB%9Di_gian)chết, các bệnh lí kèm theo và quan trọng là xác định thương tích trên nạn nhân (thương tích trước chết, thương tích sau chết, thương tích gây tử vong) cùng với giám định các loại [hung khí](/w/index.php?title=Hung_kh%C3%AD&action=edit&redlink=1)gây ra các thương tích
- Giám định mẫu vật có nguồn gốc cơ thể người trong các vụ án, nghi án, (lông, tóc, máu,
[nước bọt](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_mi%E1%BA%BFng), [mồ hôi](/wiki/M%E1%BB%93_h%C3%B4i), [tinh dịch](/wiki/Tinh_d%E1%BB%8Bch)còn vương vãi, để lại trên hiện trường)
- Giám định nhận dạng người bao gồm những tử thi chưa rõ tung tích ngoài xác định nguyên nhân chết còn xác định
[tuổi](/w/index.php?title=Tu%E1%BB%95i&action=edit&redlink=1), [giới tính](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_t%C3%ADnh), [chủng tộc](/wiki/Ch%E1%BB%A7ng_t%E1%BB%99c), đặc điểm bệnh tật, giám định các bộ [xương](/wiki/X%C6%B0%C6%A1ng), thậm chí là những bộ xương khô, [đầu lâu](/wiki/%C4%90%E1%BA%A7u_l%C3%A2u)chưa rõ tung tích có thể xác định được tuổi, chiều cao,giới tính, chủng tộc, dựng lại khuôn mặt bằng phương pháp nặn tượng hoặc lồng ghép ảnh bằng máy vi tính.
- Giám định độc chất
[phủ tạng](/wiki/Ph%E1%BB%A7_t%E1%BA%A1ng): Xác định trong phủ tang người chết chưa rõ nguyên nhân có [chất độc](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_%C4%91%E1%BB%99c)hay không và bị trúng độc loại gì từ đó đưa ra giả thiết về hung thủ đã hạ độc, nạn nhân bị đầu độc trong trường hợp nào.
- Giám định vật gây thương tích: Xác định các vật có thể gây ra thương tích trên nạn nhân như
[dao](/wiki/Dao), [kéo](/wiki/K%C3%A9o), [búa](/wiki/B%C3%BAa), [rìu](/wiki/R%C3%ACu), [cờ lê](/w/index.php?title=C%E1%BB%9D_l%C3%AA&action=edit&redlink=1), [mỏ lết](/w/index.php?title=M%E1%BB%8F_l%E1%BA%BFt&action=edit&redlink=1)...
- Giám định dựa trên
[hồ sơ](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_s%C6%A1&action=edit&redlink=1) [tài liệu](/w/index.php?title=T%C3%A0i_li%E1%BB%87u&action=edit&redlink=1)là việc giám định thông qua các hồ sơ tài liệu, [sổ](/w/index.php?title=S%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) [sách](/wiki/S%C3%A1ch), ghi chép, bản nháp, dự thảo có liên quan (bản ảnh pháp y, [hồ sơ bệnh án](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_s%C6%A1_b%E1%BB%87nh_%C3%A1n&action=edit&redlink=1), [biên bản](/wiki/Bi%C3%AAn_b%E1%BA%A3n)giải phẫu tử thi, bản ghi lời khai, [nhật ký](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_k%C3%BD), [thư](/wiki/Th%C6%B0)tuyệt mệnh...) có thể xác định nguyên nhân chết, cơ chế gây tổn thương, vật gây thương tích, động cơ, mục đích...
## Vai trò và ý nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&action=edit§ion=7)]
### Vị trí, vai trò[
[sửa](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&action=edit§ion=8)]
Giám định pháp y có thể nói là không thể thiếu trong một xã hội mà ở đó mọi người sống theo
[Hiến pháp](/wiki/Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p) và làm theo [pháp luật](/wiki/Lu%E1%BA%ADt_ph%C3%A1p), sức khỏe và nhân phẩm con người được pháp luật bảo vệ. Giám định pháp y không những phục vụ cho cơ quan tố tụng, mà còn phục vụ giám định theo yêu cầu của cá nhân và tổ chức. [1] Giám định pháp y không những giám định đối với các trường hợp xâm hại đến tính mạng, sức khỏe nhân phẩm con người ở ngoài xã hội, mà ngay cả trong nghiệp vụ y tế, pháp y có nhiệm vụ tham mưu cho y tế địa phương khi có thưa kiện, khiếu nại liên quan đến công tác điều trị, khám chữa bệnh, ở cả lĩnh vực y tế tư nhân và nhà nước, báo cáo với y tế và các ngành chức năng về tình hình tội phạm, tai nạn lao động, giao thông, [[2]](#cite_note-vnmedia1-2) [ngộ độc thực phẩm](/wiki/Ng%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%99c_th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m)...Đặc biệt, pháp y có nhiệm vụ trong hiến ghép mô phủ tạng và hiến xác, theo quy định của pháp luật. [[3]](#cite_note-autogenerated3-3)
Một trong những nhiệm vụ rất quan trọng của pháp y là giám định tỷ lệ tổn hại sức khỏe của thương tích và chấn thương nhằm bắt kẻ phạm tội phải có trách nhiệm với hành vi của mình, và người vô tội được minh oan, bồi thường thỏa đáng.
[[3]](#cite_note-autogenerated3-3)
Giám định pháp y thì không những ngành y tế mà các khác ngành cũng đều công nhận đây là mảng hết sức quan trọng không những trong y tế, mà còn đóng vai trò quan trọng trong quá trình tố tụng giúp đảm bảo quyền lợi người dân, giữ gìn an ninh trật tự xã hội.
[[4]](#cite_note-autogenerated4-4)
### Ý nghĩa hoạt động[
[sửa](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&action=edit§ion=9)]
Giám định pháp y có nhiều ý nghĩa gồm:
- Phục vụ cho công công tác
[điều tra](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%81u_tra&action=edit&redlink=1), [truy tố](/w/index.php?title=Truy_t%E1%BB%91&action=edit&redlink=1), [xét xử](/w/index.php?title=X%C3%A9t_x%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1), [bào chữa](/w/index.php?title=B%C3%A0o_ch%E1%BB%AFa&action=edit&redlink=1), [kết án](/w/index.php?title=K%E1%BA%BFt_%C3%A1n&action=edit&redlink=1)...
- Các kết luận của giám định viên là chứng cứ
[pháp lí](/w/index.php?title=Ph%C3%A1p_l%C3%AD&action=edit&redlink=1), nhiều khi là những [bằng chứng](/w/index.php?title=B%E1%BA%B1ng_ch%E1%BB%A9ng&action=edit&redlink=1)đanh thép để vạch mặt hung thủ, làm cho hung thủ phải cúi đầu nhận tội.
- Các nhận xét của giám định viên pháp y tại hiện trường nhiều khi có ý nghĩa quan trọng phục vụ kịp thời cho công tác truy xét, điều tra theo dấu vết nóng, nhanh chóng tìm ra thủ phạm. Những kết luận này có thể mở ra cho cơ quan điều tra hướng điều tra và khoanh vùng tình nghi.
- Kết luận của giám định viên là cơ sở để minh oan cho người không phạm tội bị nghi oan.
- Giám định pháp y còn mang tính chất phòng ngừa
[tội phạm](/wiki/T%E1%BB%99i_%C3%A1c), qua việc giám định thấy có vấn đề gì nổi cộm thông qua thông tin đại chúng [tuyên truyền](/wiki/Tuy%C3%AAn_truy%E1%BB%81n)phương thức, thủ đoạn gây án, những quan niệm, [tập tục](/w/index.php?title=T%E1%BA%ADp_t%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1)sai trái dẫn đến nguy hại đến tính mạng, [tài sản](/wiki/T%C3%A0i_s%E1%BA%A3n).
## Thực trạng[
[sửa](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&action=edit§ion=10)]
### Tổ chức giám định pháp y Việt Nam hiện nay[
[sửa](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&action=edit§ion=11)]
### Khó khăn và vướng mắc[
[sửa](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&action=edit§ion=12)]
Ở
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), xã hội nước này thường mặc cảm với pháp y, nói đến là nghĩ đến nghề mổ [xác](/w/index.php?title=X%C3%A1c&action=edit&redlink=1) và hiện nay tất cả các tổ chức giám định pháp y trên toàn quốc đều lâm vào tình trạng thiếu người, trong khi các trường đại học y thì không có khoa đào tạo chuyên ngành riêng, [1] [sinh viên](/wiki/Sinh_vi%C3%AAn)ra trường từ chối làm pháp y, bác sĩ được điều động sang cũng tìm mọi cách bỏ đi., số các bác sĩ muốn vào công tác trong pháp y hầu như không có, những người làm lâu lại muốn bỏ nghề. [[4]](#cite_note-autogenerated4-4) [[1]](#cite_note-autogenerated1-1)
Việt Nam hiện nay có Cả nước hiện có 37 trung tâm pháp y, 15 phòng pháp y và vẫn còn 11 tổ chức giám định pháp y. Tuy vậy, ngành y tế có quy định rõ ràng về vấn đề bảo vệ môi trường cho các cơ sở y tế, nhưng pháp y thì lại chưa có quy định tương tự, giám định pháp y vẫn luôn luôn gắn với cụm từ "
[con nuôi](/w/index.php?title=Con_nu%C3%B4i&action=edit&redlink=1)" của ngành y tế. Một số địa phương cho rằng pháp y phục vụ cơ quan điều tra tố tụng, không liên quan gì đến chức năng nhiệm vụ của ngành y tế [3] [[2]](#cite_note-vnmedia1-2)
Có những vụ án giám định viên phải mổ tại hiện trường, họ phải đối mặt với ô nhiễm (cả tinh thần, vật chất), ảnh hưởng tâm lý nặng nề, nhưng hầu như chính họ không được bảo vệ. Những người làm nghề pháp y vừa phải chịu trách nhiệm về kết quả giám định của mình, vừa chịu nhiều nguy hiểm, tiếp xúc nhiều độc hại, sức ép mà họ phải chịu đựng nặng nề: sức ép từ
[dư luận xã hội](/w/index.php?title=D%C6%B0_lu%E1%BA%ADn_x%C3%A3_h%E1%BB%99i&action=edit&redlink=1), sức ép từ người bị hại, từ thủ phạm, sức ép từ cả phía [luật sư](/wiki/Lu%E1%BA%ADt_s%C6%B0), [tòa án](/wiki/T%C3%B2a_%C3%A1n), [cơ quan tố tụng](/w/index.php?title=C%C6%A1_quan_t%E1%BB%91_t%E1%BB%A5ng&action=edit&redlink=1)… [[1]](#cite_note-autogenerated1-1)
### Dự án Luật Giám định tư pháp[
[sửa](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&action=edit§ion=13)]
## Một số giám định viên[
[sửa](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&action=edit§ion=14)] [Tống Từ](/wiki/T%E1%BB%91ng_T%E1%BB%AB) [Michael Baden](/w/index.php?title=Michael_Baden&action=edit&redlink=1)(1934 –) [William M. Bass](/w/index.php?title=William_M._Bass&action=edit&redlink=1) [Joseph Bell](/w/index.php?title=Joseph_Bell&action=edit&redlink=1)(1837–1911) [Alphonse Bertillon](/w/index.php?title=Alphonse_Bertillon&action=edit&redlink=1)(1853-1914) [Sara C. Bisel](/w/index.php?title=Sara_C._Bisel&action=edit&redlink=1)(1932–1996) [Ellis R. Kerley](/w/index.php?title=Ellis_R._Kerley&action=edit&redlink=1)(1924–1998) [Paul L. Kirk](/w/index.php?title=Paul_L._Kirk&action=edit&redlink=1)(1902–1970) [Clea Koff](/w/index.php?title=Clea_Koff&action=edit&redlink=1)(1972 –) [Wilton M. Krogman](/w/index.php?title=Wilton_M._Krogman&action=edit&redlink=1)(1903–1987) [Alexandre Lacassagne](/w/index.php?title=Alexandre_Lacassagne&action=edit&redlink=1)(1843-1924) [Henry C. Lee](/w/index.php?title=Henry_C._Lee&action=edit&redlink=1)(1938 –) [Edmond Locard](/w/index.php?title=Edmond_Locard&action=edit&redlink=1)(1877–1966) [William R. Maples](/w/index.php?title=William_R._Maples&action=edit&redlink=1)(1937–1997) [Albert S. Osborn](/w/index.php?title=Albert_S._Osborn&action=edit&redlink=1)(1858–1946) [Skip Palenik](/w/index.php?title=Skip_Palenik&action=edit&redlink=1)(1946 -) [Francis Camps](/w/index.php?title=Francis_Camps&action=edit&redlink=1)(1905–1972) [Keith Simpson](/w/index.php?title=Keith_Simpson_(professor)&action=edit&redlink=1)(1907–1985) [Clyde Snow](/w/index.php?title=Clyde_Snow&action=edit&redlink=1)(1928 –) [Bernard Spilsbury](/w/index.php?title=Bernard_Spilsbury&action=edit&redlink=1)(1877–1947) [Auguste Ambroise Tardieu](/w/index.php?title=Auguste_Ambroise_Tardieu&action=edit&redlink=1)(1818–1879) [Paul Uhlenhuth](/w/index.php?title=Paul_Uhlenhuth&action=edit&redlink=1)(1870–1957) [Cyril Wecht](/w/index.php?title=Cyril_Wecht&action=edit&redlink=1)(1931 –)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1p_y&action=edit§ion=15)]
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [Giám định pháp y: Nghề sắp diệt vong! - Trẻ online](http://treonline.com/news/64/detail/9338/giam-dinh-phap-y-nghe-sap-diet-vong.aspx)
- ^
**a** [Minh Hải (20 tháng 1 năm 2010).](#cite_ref-vnmedia1_2-1) **ă** [“Nghề giám định pháp y: Nhiều người "tránh"”](http://vnmedia.vn/newsdetail.asp?catid=22&newsid=185286). *Báo điện tử VnMedia*. Truy cập 27 tháng 3 năm 2013.
- ^
**a** **ă** **â** [Giám định pháp y: Bao giờ hết bị coi nhẹ? - Trang bạn đọc - Pháp Luật](http://phapluattp.vn/20100122023018936p1027c1097/giam-dinh-phap-y-bao-gio-het-bi-coi-nhe.htm) [Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh)Online
- ^
**a** **ă** [Người làm công tác giám định pháp y phải chịu nhiều sức ép... - Thời sự - Báo Pháp luật Việt Nam điện tử](http://www.phapluatvn.vn/thoi-su/201107/Nguoi-lam-cong-tac-giam-dinh-phap-y-phai-chiu-nhieu-suc-ep-2056425/)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1053 hit(1), cp1052 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
# Giải BFCA cho diễn viên trẻ xuất sắc nhất
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Giải BFCA cho diễn viên trẻ xuất sắc nhất** là một trong các giải của [BFCA](/wiki/BFCA) dành cho diễn viên trẻ nam và nữ được bầu chọn là xuất sắc nhất. Giải này được lập từ năm 1996 và mang nhiều tên khác nhau.
## Mục lục
## Các người đoạt giải & được đề cử[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_BFCA_cho_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_tr%E1%BA%BB_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_BFCA_cho_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_tr%E1%BA%BB_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t&action=edit§ion=1)]
### Diễn viên trẻ em xuất sắc nhất (1996-2003)[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_BFCA_cho_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_tr%E1%BA%BB_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_BFCA_cho_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_tr%E1%BA%BB_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t&action=edit§ion=2)]
- 1996 –
**phim** [Jonathan Lipnicki](/w/index.php?title=Jonathan_Lipnicki&action=edit&redlink=1) [Jerry Maguire](/w/index.php?title=Jerry_Maguire&action=edit&redlink=1)
- 1997 –
**phim** [Jurnee Smollett](/w/index.php?title=Jurnee_Smollett&action=edit&redlink=1) [Eve's Bayou](/w/index.php?title=Eve%27s_Bayou&action=edit&redlink=1)
- 1998 –
**phim** [Ian Michael Smith](/w/index.php?title=Ian_Michael_Smith&action=edit&redlink=1) [Simon Birch](/w/index.php?title=Simon_Birch&action=edit&redlink=1)
- 1999 –
**phim** [Haley Joel Osment](/w/index.php?title=Haley_Joel_Osment&action=edit&redlink=1) [The Sixth Sense](/wiki/The_Sixth_Sense)
- 2000 –
**phim** [Jamie Bell](/w/index.php?title=Jamie_Bell&action=edit&redlink=1) [Billy Elliot](/w/index.php?title=Billy_Elliot&action=edit&redlink=1)
- 2001 –
**phim** [Dakota Fanning](/wiki/Dakota_Fanning) [I Am Sam](/w/index.php?title=I_Am_Sam&action=edit&redlink=1)
- 2002 –
**phim** [Kieran Culkin](/w/index.php?title=Kieran_Culkin&action=edit&redlink=1) [Igby Goes Down](/w/index.php?title=Igby_Goes_Down&action=edit&redlink=1)
- 2003 –
**phim** [Keisha Castle-Hughes](/w/index.php?title=Keisha_Castle-Hughes&action=edit&redlink=1) [Whale Rider](/w/index.php?title=Whale_Rider&action=edit&redlink=1) [Evan Rachel Wood](/w/index.php?title=Evan_Rachel_Wood&action=edit&redlink=1)phim [Thirteen](/w/index.php?title=Thirteen_(phim)&action=edit&redlink=1) [Sarah Bolger](/w/index.php?title=Sarah_Bolger&action=edit&redlink=1)phim [In America](/w/index.php?title=In_America&action=edit&redlink=1) [Emma Bolger](/w/index.php?title=Emma_Bolger&action=edit&redlink=1)phim [In America](/w/index.php?title=In_America&action=edit&redlink=1)
-
### Nam diễn viên trẻ xuất sắc nhất (2004-2007)[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_BFCA_cho_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_tr%E1%BA%BB_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_BFCA_cho_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_tr%E1%BA%BB_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t&action=edit§ion=3)]
- 2004 –
**phim** [Freddie Highmore](/wiki/Freddie_Highmore) [Finding Neverland](/w/index.php?title=Finding_Neverland&action=edit&redlink=1)
- 2005 –
**phim** [Freddie Highmore](/wiki/Freddie_Highmore) [Charlie and the Chocolate Factory](/w/index.php?title=Charlie_and_the_Chocolate_Factory_(phim)&action=edit&redlink=1)
- 2006 –
**-** [Paul Dano](/w/index.php?title=Paul_Dano&action=edit&redlink=1) [Little Miss Sunshine](/wiki/Little_Miss_Sunshine)
- 2007 –
[Ahmad Khan Mahmoodzada](/w/index.php?title=Ahmad_Khan_Mahmoodzada&action=edit&redlink=1)- [The Kite Runner](/w/index.php?title=The_Kite_Runner_(phim)&action=edit&redlink=1)
### Nữ diễn viên trẻ xuất sắc nhất (2004-2007)[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_BFCA_cho_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_tr%E1%BA%BB_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_BFCA_cho_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_tr%E1%BA%BB_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t&action=edit§ion=4)]
- 2004 –
**-** [Emmy Rossum](/wiki/Emmy_Rossum) [The Phantom of the Opera](/wiki/B%C3%B3ng_ma_trong_nh%C3%A0_h%C3%A1t_(phim_2004))
- 2005 –
**-** [Dakota Fanning](/wiki/Dakota_Fanning) [War of the Worlds](/w/index.php?title=War_of_the_Worlds_(phim_2005)&action=edit&redlink=1)
- 2006 –
**-** [Abigail Breslin](/wiki/Abigail_Breslin) [Little Miss Sunshine](/wiki/Little_Miss_Sunshine)
- 2007 –
**-** [Nikki Blonsky](/w/index.php?title=Nikki_Blonsky&action=edit&redlink=1) [Hairspray](/wiki/Hairspray_(phim_2007))
### Diễn viên trẻ xuất sắc nhất (2008-)[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_BFCA_cho_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_tr%E1%BA%BB_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_BFCA_cho_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_tr%E1%BA%BB_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t&action=edit§ion=5)]
- 2008 —
[Dev Patel](/wiki/Dev_Patel)- [Slumdog Millionaire](/wiki/Tri%E1%BB%87u_ph%C3%BA_%E1%BB%95_chu%E1%BB%99t)

X-Cache: cp1054 miss(0), cp1052 frontend miss(0)


markdown:
*Glyphostoma cara*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Glyphostoma cara
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Mollusca](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Gastropoda](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Conoidea](/wiki/Conoidea) [Caenogastropoda](/wiki/Caenogastropoda)
nhánh
[Hypsogastropoda](/wiki/Hypsogastropoda)
nhánh
[Neogastropoda](/wiki/Neogastropoda) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Conidae](/wiki/Conidae) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Clathurellinae](/w/index.php?title=Clathurellinae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Glyphostoma](/wiki/Glyphostoma) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **G. cara** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Glyphostoma cara*
(
[Thiele](/w/index.php?title=Johannes_Thiele&action=edit&redlink=1), 1925) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) [[1]](#cite_note-WoRMS-1) *Bellardiella cara*Thiele, 1925 * là một loài Glyphostoma cara* [ốc biển](/wiki/%E1%BB%90c_bi%E1%BB%83n), là [động vật thân mềm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [chân bụng](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng)sống ở biển trong họ [Conidae](/wiki/Conidae), họ ốc cối. [[1]](#cite_note-WoRMS-1)
## Mục lục
## mô tả[
[sửa](/w/index.php?title=Glyphostoma_cara&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Glyphostoma_cara&action=edit§ion=1)]
## Phân bố[
[sửa](/w/index.php?title=Glyphostoma_cara&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Glyphostoma_cara&action=edit§ion=2)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Glyphostoma_cara&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Glyphostoma_cara&action=edit§ion=3)]
- ^
**a** **ă** [.](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=433898) *Glyphostoma cara*(Thiele, 1925) [World Register of Marine Species](http://www.marinespecies.org), truy cập 29 tháng 3 2010.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Glyphostoma_cara&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Glyphostoma_cara&action=edit§ion=4)]
Dữ liệu liên quan tới
[Glyphostoma cara](//species.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Glyphostoma_cara)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1052 frontend miss(0)


markdown:
# Hyla arenicolor
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Hyla arenicolor|
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Amphibia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_l%C6%B0%E1%BB%A1ng_c%C6%B0) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Anura](/wiki/B%E1%BB%99_Kh%C3%B4ng_%C4%91u%C3%B4i) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Hylidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Nh%C3%A1i_b%C3%A9n) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Hyla](/wiki/Hyla) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **H. arenicolor** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Hyla arenicolor* [Cope](/wiki/Edward_Drinker_Cope), 1866 [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Hyla copii* *Hyla affinis* *Hyliola digueti* * là một loài ếch trong Hyla arenicolor* [họ Nhái bén](/wiki/H%E1%BB%8D_Nh%C3%A1i_b%C3%A9n). Loài này sinh sống ở các vùng núi đá phía nam Hoa Kỳ, đặc biệt là ở các bang New Mexico và Arizona, cũng như ở các vùng lân cận [Utah](/wiki/Utah), [Colorado](/wiki/Colorado)và [Texas](/wiki/Texas)và các bang của Mexico: Michoacan, [bang Mexico](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Mexico#C.C3.A1c_th.E1.BB.B1c_th.E1.BB.83_li.C3.AAn_bang), Guanajuato, Guerrero và Oaxaca.
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Hyla_arenicolor&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hyla_arenicolor&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Hyla_arenicolor&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hyla_arenicolor&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Hyla_arenicolor&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hyla_arenicolor&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Hyla_arenicolor&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hyla_arenicolor&action=edit§ion=4)]
Phương tiện liên quan tới
[Hyla arenicolor](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hyla_arenicolor) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)

X-Cache: cp1052 miss(0), cp1052 frontend miss(0)


markdown:
# Justinianus I
[Justinianus I (định hướng)](/w/index.php?title=Justinianus_I_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)&action=edit&redlink=1).
|Iustinianus I|
|
|![]()
[Basilica of San Vitale](/w/index.php?title=Basilica_of_San_Vitale&action=edit&redlink=1), [Ravenna](/wiki/Ravenna) [Hoàng đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF)của [Đế quốc Byzantine](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C4%90%C3%B4ng_La_M%C3%A3) [Justinus I](/wiki/Justinus_I) ![ Vua hoặc hoàng đế](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
![ Vua hoặc hoàng đế](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
[Justinus II](/wiki/Justinus_II) ![ Vua hoặc hoàng đế](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
![ Vua hoặc hoàng đế](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg/21px-French_heraldic_crowns_-_Vidame.svg.png)
[Theodora](/w/index.php?title=Theodora_(th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_th%E1%BB%A9_6)&action=edit&redlink=1) [Justinian](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Justinian&action=edit&redlink=1) [Sabbatius](/w/index.php?title=Sabbatius&action=edit&redlink=1) [Vigilantia](/w/index.php?title=Vigilantia&action=edit&redlink=1) [Tauresium](/w/index.php?title=Tauresium&action=edit&redlink=1), gần [Skopje](/wiki/Skopje), [Cộng hòa Macedonia](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia)ngày nay [Constantinopolis](/wiki/Constantinopolis) **Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus** (còn được biết đến trong [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) như là **Justinian I** với ngoại hiệu là **Justinianus Đại đế**) [482](/wiki/482)/ [483](/wiki/483) – [13 tháng 11](/wiki/13_th%C3%A1ng_11) hay [14 tháng 11](/wiki/14_th%C3%A1ng_11) năm [565](/wiki/565)) là [Hoàng đế Đông La Mã](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF_Byzantine&action=edit&redlink=1) từ năm 527 đến khi qua đời, là vị Hoàng đế thứ nhì của [nhà Justinianus](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_Justinianus&action=edit&redlink=1) sau người chú là [Justinus I](/wiki/Justinus_I). Ông được phong [thánh](/wiki/Th%C3%A1nh_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) bởi các tín đồ [Chính Thống giáo Đông phương](/wiki/Ch%C3%ADnh_Th%E1%BB%91ng_gi%C3%A1o_%C4%90%C3%B4ng_ph%C6%B0%C6%A1ng), và được [Giáo hội Luther](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Luther) chọn ngày 14 tháng 11 ( [Lịch Thánh](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Th%C3%A1nh&action=edit&redlink=1)) làm ngày tưởng niệm.
Ông là một trong những nhân vật quan trọng nhất của thời kì
[hậu cổ đại](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) và là vị [Hoàng đế La Mã](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF_La_M%C3%A3) cuối cùng nói tiếng Latin như [tiếng mẹ đẻ](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_m%E1%BA%B9_%C4%91%E1%BA%BB) Sự cai trị của Justinian đã tạo nên một kỷ nguyên khác biệt trong lịch sử của [1] [Đế quốc Đông La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C4%90%C3%B4ng_La_M%C3%A3). Triều đại của Justinian được đánh dấu bởi tham vọng nhưng chỉ có thể thực hiện được một phần *renovatio imperii*, hoặc "phục hồi Đế quốc". Tham vọng này được thể hiện bởi sự phục hồi một phần lãnh thổ của [[2]](#cite_note-2) [Đế quốc Tây La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_T%C3%A2y_La_M%C3%A3)không còn tồn tại. Vị tướng [Belisarius](/wiki/Belisarius)tài năng của ông nhanh chóng chinh phục [Vương quốc Vandal](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Vandal&action=edit&redlink=1)ở Bắc Phi, mở rộng sự kiểm soát của La Mã đến Đại Tây Dương. Tiếp theo Belisarius, [Narses](/w/index.php?title=Narses&action=edit&redlink=1), các tướng lĩnh khác đã chinh phục [Vương quốc Ostrogoth](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Ostrogoth), khôi phục lại [Dalmatia](/wiki/Dalmatia), [Sicilia](/wiki/Sicilia), [Ý](/wiki/%C3%9D), và Rome trở về Đế quốc sau hơn một nửa thế kỷ nằm dưới sự kiểm soát của người rợ.
Viên
[pháp quan thái thú](/w/index.php?title=Ph%C3%A1p_quan_th%C3%A1i_th%C3%BA&action=edit&redlink=1) [Liberius](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Lib%C3%AAr%C3%B4) đã giành lại được miền nam [Iberia](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Iberia), thành lập tỉnh [Spania](/w/index.php?title=Spania&action=edit&redlink=1). Những chiến dịch này đã tái lập lại sự kiểm soát của người La Mã trên các vùng biển phía tây Địa Trung Hải, tăng thêm cho ngân khố của đế quốc hàng năm hơn một triệu [solidi](/w/index.php?title=Solidi&action=edit&redlink=1) Dưới triều đại trị vì Justinian, ông cũng chinh phục người [3] *Tzani*, một tộc người ở bờ biển phía đông của Biển Đen mà đã chưa bao giờ nằm dưới sự cai trị của La Mã trước đó. [[4]](#cite_note-4)
Justinian là người san định và hệ thống luật pháp La Mã. Ông đã thành lập một bộ luật được biết dưới cái tên "Dân Luật Đại Toàn" (
*). Corpus Juris Civilis*
## Cuộc đời[
[sửa](/w/index.php?title=Justinianus_I&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Justinianus_I&action=edit§ion=1)]
### Sơ lược[
[sửa](/w/index.php?title=Justinianus_I&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Justinianus_I&action=edit§ion=2)]
Justinian được sinh ở
[Tauresium](/w/index.php?title=Tauresium&action=edit&redlink=1) vào khoảng năm 482 [5] . Gia đình nông dân nói tiếng Latin của ông được tin là có nguồn gốc là người [[6]](#cite_note-fmg-6) [Thraco-La Mã](/w/index.php?title=Thraco-La_M%C3%A3&action=edit&redlink=1)hoặc [Illyro-La Mã](/w/index.php?title=Illyro-La_M%C3%A3&action=edit&redlink=1). [[7]](#cite_note-7) [[8]](#cite_note-8) [[9]](#cite_note-9)
Tên họ
*Iustinianus* mà ông sử dụng sau này ngụ ý nhắc đến việc được nhận làm con nuôi bởi người bác [Justin I](/wiki/Justinus_I) của ông. Dưới triều đại của mình, ông đã thành lập [10] [Justiniana Prima](/w/index.php?title=Justiniana_Prima&action=edit&redlink=1)không xa nơi ông sinh ra, ngày nay nó thuộc khu vực Đông Nam Serbia. [[11]](#cite_note-11) [[12]](#cite_note-12) Mẹ ông là Vigilantia, em gái của Justin. Justin, đã ở trong lực lượng cận vệ hoàng gia(lực lượng [[13]](#cite_note-13) [Excubitor](/w/index.php?title=Excubitor&action=edit&redlink=1)) trước khi ông ta trở thành hoàng đế, đã nhận Justinian làm con nuôi, đưa ông tới Constantinopolis, và đảm bảo sự giáo dục cho cậu bé [[14]](#cite_note-dotma-14) . Kết quả là, Justinian đã được nhận sự giáo dục tốt với các môn như [[14]](#cite_note-dotma-14) [thần học](/wiki/Th%E1%BA%A7n_h%E1%BB%8Dc), [luật học](/wiki/Lu%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)và lịch sử la Mã . Justinian phục vụ một thời gian trong lực lượng [[14]](#cite_note-dotma-14) [Excubitor](/w/index.php?title=Excubitor&action=edit&redlink=1)nhưng thông tin chi tiết về sự nghiệp đầu tiên của ông là chưa được biết.. Nhà biên niên sử [[14]](#cite_note-dotma-14) [John Malalas](/w/index.php?title=John_Malalas&action=edit&redlink=1)sống trong triều đại của Justinian, đã nói về vẻ bề ngoài của ông rằng ông thấp, nước da trắng, tóc xoăn, mặt tròn và đẹp trai.
Khi Hoàng Đế
[Anastasius](/w/index.php?title=Anastasius_I_(Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF)&action=edit&redlink=1) qua đời năm 518, Justin đã được tuyên bố là vị Hoàng đế mới, với sự giúp đỡ đáng kể từ Justinian Trong thời kì trị vì của Justin (518-527), Justinian đã là người bạn tâm tình thân cận của vị Hoàng đế. Justinian cũng đã cho thấy nhiều tham vọng, và người ta đã nghĩ rằng ông đã đóng vai trò như là người nhiếp chính thực tế rất lâu trước khi Justin phong cho ông làm phó hoàng đế vào ngày 01 Tháng tư năm 527, mặc dù không có bằng chứng thuyết phục cho điều này. [14] Vì Justin đã trở nên già yếu vào lúc gần cuối triều đại của mình, Justinian đã trở thành các vị vua trên thực tế.. [[15]](#cite_note-15) Justinian đã được bổ nhiệm làm chấp chính quan năm 521, và sau đó chỉ huy quân đội phía đông. [[14]](#cite_note-dotma-14) [[14]](#cite_note-dotma-14) sau khi Justin I mất vào ngày 1 tháng Tám năm 527, Justinian đã trở thành vị vua duy nhất [[16]](#cite_note-16) [[14]](#cite_note-dotma-14) [Tập tin:JustinianITremissis.jpg](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:T%E1%BA%A3i_l%C3%AAn&wpDestFile=JustinianITremissis.jpg) [Tremissis](/w/index.php?title=Tremissis&action=edit&redlink=1)of Emperor Justinian.
Ngay khi trở thành vua, Justinian đã cho thấy một sự nhiệt huyết tuyệt vời. Ông được biết đến như là "vị Hoàng đế không bao giờ ngủ" trong các ghi chép về thói quen làm việc của mình. Tuy nhiên, ông dường như đã biết lắng nghe và dễ dàng tiếp cận
Gia đình của Justinian đến từ một nền tảng khiêm tốn và từ tỉnh, và do đó ông không có cơ sở quyền lực trong tầng lớp quý tộc truyền thống của Constantinopolis. Thay vào đó, ông tập hợp quanh mình những người đàn ông và phụ nữ tài năng khác thường, những người mà ông đã chọn trên cơ sở có nguồn gốc quý tộc, và trên cơ sở công trạng. [17]
Khoảng năm 525, ông kết hôn với
[Theodora](/w/index.php?title=Theodora&action=edit&redlink=1) tình nhân của ông ở Constantinopolis, bà là một kỹ nữ kém ông khoảng 20 tuổi. Trước đó, Justinian không thể kết hôn với bà bởi vì sự khác biệt tầng lớp của bà, nhưng người bác của ông, Hoàng đế Justin I đã thông qua một đạo luật cho phép kết hôn giữa những tầng lớp xã hội khác nhau. [[18]](#cite_note-18) Theodora sau này sẽ ảnh hưởng rất lớn trong nền chính trị của đế chế, và những vị hoàng đế sau này sẽ làm theo tiền lệ của Justinian trong việc kết hôn với người bên ngoài tầng lớp quý tộc. Cuộc hôn nhân này gây ra một vụ bê bối, nhưng Theodora sau này sẽ chứng minh sự thông minh của mình, " sự thông minh đường phố". Những cá nhân khác tài năng bao gồm [19] [Tribonian](/w/index.php?title=Tribonian&action=edit&redlink=1), cố vấn pháp lý của ông; [Peter nhà quý tộc](/w/index.php?title=Peter_nh%C3%A0_qu%C3%BD_t%E1%BB%99c&action=edit&redlink=1), nhà ngoại giao và người đứng đầu lâu năm của bộ máy quan liêu cung điện, Bộ trưởng tài chính [John người Cappadocia](/w/index.php?title=John_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Cappadocia&action=edit&redlink=1)của ông và [Peter Barsymes](/w/index.php?title=Peter_Barsymes&action=edit&redlink=1), người đã cố gắng để thu thuế hiệu quả hơn trước đó và cuối cùng, vị tướng tài năng [Belisarius](/wiki/Belisarius)của ông.
Sự cai trị của Justinian không được lòng dân lắm vào giai đoạn đầu triều đại của ông, ông gần như bị mất ngai vàng của mình trong các
[cuộc khởi nghĩa Nika](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Nika&action=edit&redlink=1).
Justinian đã mắc phải bệnh dịch hạch trong những năm 540 nhưng ông đã sớm nhưng phục hồi. Theodora qua đời năm 548, có lẽ do ung thư,
ở độ tuổi tương đối trẻ; Justinian sống lâu hơn bà gần hai mươi năm. Justinian đã luôn luôn có sự quan tâm đến các vấn đề thần học và tích cực tham gia các cuộc tranh luận về giáo lý Kitô giáo, [20] và ông đã trở nên tận tâm hơn đến tôn giáo trong những năm sau này của cuộc đời mình. Khi ông qua đời, vào ngày 14 tháng 11 năm 565, [[21]](#cite_note-21) ông không có người con nào. Ông được kế vị bởi Justin II, con trai của [[6]](#cite_note-fmg-6) [Vigilantia](/w/index.php?title=Vigilantia&action=edit&redlink=1)em gái ông, và kết hôn với [Sophia](/wiki/Sophia), cháu gái của Hoàng hậu Theodora. Thi hài của Justinian đã được chôn trong một lăng mộ được xây dựng đặc biệt trong [Nhà thờ của các Thánh Tông Đồ](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_th%E1%BB%9D_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1c_Th%C3%A1nh_T%C3%B4ng_%C4%90%E1%BB%93&action=edit&redlink=1).
### Cuộc khởi nghĩa Nika[
[sửa](/w/index.php?title=Justinianus_I&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Justinianus_I&action=edit§ion=3)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Justinianus_I&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Justinianus_I&action=edit§ion=4)] **The Inheritance of Rome, Chris Wickham, Penguin Books Ltd. 2009,** [^](#cite_ref-1) [ISBN 978-0-670-02098-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780670020980)(page 90) **J.F. Haldon,** [^](#cite_ref-2) *Byzantium in the seventh century*(Cambridge, 2003), 17–19. Because of his restoration activities, Justinian has sometimes been called the " [Last Roman](/w/index.php?title=Last_of_the_Romans&action=edit&redlink=1)" in modern historiography, for instance by G.P. Baker ( *Justinian*, New York 1938), or in the *Outline of Great Books*series ( *Justinian the Great*). **K.W. Harl (1998)** [^](#cite_ref-3) ["Finances under Justinian"](http://www.tulane.edu/~august/H303/handouts/Finances.htm)Retrieved 5 Apr 2011. **Evans, J. A. S.,** [^](#cite_ref-4) *The Age of Justinian: the circumstances of imperial power*. p 93-94 **The precise location of this site is disputed; the possible locations include** [^](#cite_ref-5) [Justiniana Prima](/w/index.php?title=Justiniana_Prima&action=edit&redlink=1)near the modern town of [Lebane](/w/index.php?title=Lebane&action=edit&redlink=1)in southern [Serbia](/wiki/Serbia)and Taor near [Skopje](/wiki/Skopje), [Republic of Macedonia](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia).
- ^
**a** [Cawley, Charles (ngày 14 tháng 2 năm 2011).](#cite_ref-fmg_6-1) **ă** [“Medieval Lands: Byzantium 395–1057”](http://www.fmg.ac/Projects/MedLands/BYZANTIUM.htm#_Toc204564466). *Foundation for Medieval Genealogy*. fmg.ac. Truy cập ngày 20 tháng 2 năm 2012. **Justinian referred to** [^](#cite_ref-7) [Latin](/w/index.php?title=Latin_language&action=edit&redlink=1)as being his native tongue in several of his laws. See Moorhead (1994), p. 18. [^](#cite_ref-8) [The Cambridge Companion to the Age of Justinian by Michael Maas](http://books.google.com/books?id=9AvjaThtrKYC&pg=PA74&dq=Justinian++latin-speaking+Illyrians&sig=zYSvdt6GBz5kP_raKw6g6XLaFDc) [^](#cite_ref-9) [Justinian and Theodora Robert Browning, Gorgias Press LLC, 2003, ISBN 1-59333-053-7,p. 23.](http://books.google.bg/books?id=gOIMSWMtow0C&pg=PA21&lpg=PA21&dq=Justinian+I+thracian&source=bl&ots=wRCZjFIgQo&sig=Es-SKoXcI-26zfecE7eFUA5tfE4&hl=bg&sa=X&oi=book_result&resnum=1&ct=result#PPA23,M1) **The sole source for Justinian's full name** [^](#cite_ref-10) *, Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus*(sometimes called *Flavius Anicius Iustinianus*), are consular diptychs of the year 521 bearing his name. [^](#cite_ref-11) [The Serbs by Sima M. Ćirković](http://books.google.com/books?id=Ki1icLbr_QQC&pg=PA5&dq=Justiniana+Prima+Leskovac&sig=HIJsYX8oOiEa91xevY1RefCoSIA) [^](#cite_ref-12) [The Dictionary of Art by Jane Turner](http://books.google.com/books?um=1&q=Justiniana+Prima+Site+of+an+early+Byzantine+city+located+30+km+south-west+of+Leskovac+in+Serbia&btnG=Search+Books) **Byzantine Constantinople: Monuments, Topography and Everyday Life by Nevra Necipoğlu** [^](#cite_ref-13) [[1]](http://books.google.com/books?id=tG0p_sZH-fEC&pg=PA37&dq=Justiniana+Prima+Leskovac&sig=-aCQO9ruihPJyOqkbBfsVfwlJT4)
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** [Robert Browning. "Justinian I" in](#cite_ref-dotma_14-7) **e** *, volume VII (1986).* [Dictionary of the Middle Ages](/w/index.php?title=Dictionary_of_the_Middle_Ages&action=edit&redlink=1) **Moorhead (1994), pp. 21–22, with a reference to Procopius,** [^](#cite_ref-15) [Secret History](/w/index.php?title=Secret_History&action=edit&redlink=1)8.3. **This post seems to have been** [^](#cite_ref-16) [titular](/w/index.php?title=Titular_head&action=edit&redlink=1); there is no evidence that Justinian had any military experience. See A.D. Lee, "The Empire at War", in: Michael Maas (ed.), *The Cambridge Companion to the Age of Justinian*(Cambridge 2005), pp. 113–133 (pp. 113–114). **See Procopius,** [^](#cite_ref-17) *Secret history*, ch. 13. **M. Meier,** [^](#cite_ref-18) *Justinian*, p. 57. **P N Ure, Justinian and his age, p. 200.** [^](#cite_ref-19) **Robert Browning,** [^](#cite_ref-20) *Justinian and Theodora*(1987), 129; James Allan Evans, *The Empress Theodora: Partner of Justinian*(2002), 104 **Theological treatises authored by Justinian can be found in Migne's** [^](#cite_ref-21) *, Vol. 86.* [Patrologia Graeca](/w/index.php?title=Patrologia_Graeca&action=edit&redlink=1) [The](http://www.fordham.edu/halsall/basis/procop-anec.html) *Anektola*("Secret history") of Procopius in English translation. [The](http://penelope.unchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Procopius/Buildings/home.html) *Buildings*of Procopius in English translation. *The Roman Law Library*by Professor Yver Lassard and Alexandr Koptev [Lecture series covering 12 Byzantine Rulers - including Justinian I](http://www.anders.com/lectures/lars_brownworth/12_byzantine_rulers/)- y Lars Brownworth [De Imperatoribus Romanis. An Online Encyclopedia of Roman Emperors](http://www.roman-emperors.org/justinia.htm/)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


markdown:
# Kitô giáo tại Việt Nam
**Kitô giáo tại Việt Nam** hiện bao gồm [Giáo hội Công giáo Rôma](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma) và các Hội Thánh thuộc [phong trào Kháng Cách](/wiki/Tin_L%C3%A0nh) ( [Tin Lành](/wiki/Tin_L%C3%A0nh)). Kitô giáo được truyền vào đất nước này từ [thế kỷ 16](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_16), thông qua các nhà thừa sai truyền giáo của [Giáo hội Công giáo Rôma](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma). Khi đó, đức tin Công giáo đã được truyền bá một cách bí mật, các tu sĩ [Dòng Phanxicô](/wiki/Phan_Sinh) là những người đến Việt Nam đầu tiên (vào năm [1578](/wiki/1578)) còn các tu sĩ [Dòng Tên](/wiki/D%C3%B2ng_T%C3%AAn) đến vào năm [1615](/wiki/1615) nhưng họ mới là những người có công lớn trong việc thiết lập vững chắc những cộng đoàn [Công giáo Việt Nam](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_t%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_Nam) tại cả [Đàng Ngoài](/wiki/%C4%90%C3%A0ng_Ngo%C3%A0i) và [Đàng Trong](/wiki/%C4%90%C3%A0ng_Trong). Ngày chiếc thuyền của các nhà truyền giáo cập bến tại Việt Nam cũng đúng vào ngày lễ [thánh Giuse](/wiki/Th%C3%A1nh_Giuse), nên Giáo hội Công giáo tại Việt Nam đã chọn thánh Giuse làm bổn mạng.
Năm
[1911](/wiki/1911), các nhà truyền giáo thuộc [Hội Truyền giáo Phúc âm Liên hiệp](/wiki/H%E1%BB%99i_Truy%E1%BB%81n_gi%C3%A1o_Ph%C3%BAc_%C3%A2m_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p) ( *Christian and Missionary Alliance* - C&MA) đặt chân đến [Đà Nẵng](/wiki/%C4%90%C3%A0_N%E1%BA%B5ng) để bắt đầu truyền bá Phúc âm theo đức tin [Tin Lành](/wiki/Tin_L%C3%A0nh) ( *Protestantism*).
Ước tính hiện tại ở Việt Nam có khoảng gần 6 triệu
tín hữu thuộc giáo hội Công giáo (xếp thứ 32 trong số các quốc gia có số tín hữu Công giáo đông nhất thế giới) và khoảng hơn 800.000 [1] tín hữu Kháng Cách (thường gọi chung là Tin Lành, vì đa số theo [[2]](#cite_note-2) [Phong trào Tin Lành](/wiki/Phong_tr%C3%A0o_Tin_L%C3%A0nh)) thuộc các giáo phái khác nhau (thứ 59 trên danh sách các nước có đông tín hữu Kháng Cách nhất). Ngày nay, Kitô giáo cũng như các tôn giáo khác đều hoạt động dưới sự kiểm soát của [Chính phủ Việt Nam](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_Vi%E1%BB%87t_Nam) [. *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Kit%C3%B4_gi%C3%A1o_t%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kit%C3%B4_gi%C3%A1o_t%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-FACTBOOK_1-0) [“CIA factbook”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html). Truy cập ngày 17 tháng 4 năm 2007. [^](#cite_ref-2) [US Census Bureau.](http://www.census.gov/cgi-bin/ipc/idbrank.pl)
|
|
|Các nhánh
|Kitô giáo |Các tôn giáo khác
|a • a • a • a • a a: được b: một vài hệ phái được Chính phủ công nhận chính thức


markdown:
# La Jonchère-Saint-Maurice
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [46°00′00″B 1°28′07″Đ / 46°B 1,46861°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=La_Jonch%C3%A8re-Saint-Maurice¶ms=46.00000_N_1.46861_E_region:FR_type:city(774))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Limousin](/wiki/Limousin) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Haute-Vienne](/wiki/Haute-Vienne) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Limoges](/wiki/Limoges_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Li.C3.AAn_x.C3.A3) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2008-2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) 1 2(6,02 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 1 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(130 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [87079](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=87079-COM)/ [87340](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **La Jonchère-Saint-Maurice** ( [tiếng Occitan](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Occitan): *La Junchéra*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_t%E1%BB%89nh_Haute-Vienne) của [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Haute-Vienne](/wiki/Haute-Vienne), thuộc [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Limousin](/wiki/Limousin), miền trung nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=La_Jonch%C3%A8re-Saint-Maurice&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=La_Jonch%C3%A8re-Saint-Maurice&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=La_Jonch%C3%A8re-Saint-Maurice&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=La_Jonch%C3%A8re-Saint-Maurice&action=edit§ion=2)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|*Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.*

X-Cache: cp1055 miss(0), cp1052 frontend miss(0)


markdown:
# Medinipur
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [22°26′00″B 87°20′00″Đ / 22,4333°B 87,3333°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Medinipur¶ms=22.4333_N_87.3333_E_)
|
|Medinipur
|
|
-
|
|
-
[Tọa độ](/wiki/T%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99) [22.43° B 87.33° Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Medinipur¶ms=22.43_N_87.33_E_region:IN_type:city) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch)
-
[Độ cao](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_cao)
- 24 m
[Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [IST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)( [UTC+5:30](/wiki/UTC%2B5:30)) **(** [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2001](/wiki/2001))
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)
-
**Medinipur** là một thành phố và khu đô thị của [quận Medinipur](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Medinipur&action=edit&redlink=1) thuộc [bang](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [Tây Bengal](/wiki/T%C3%A2y_Bengal), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99).
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Medinipur&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Medinipur&action=edit§ion=1)]
Medinipur có vị trí
[22.43° B 87.33° Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Medinipur¶ms=22.43_N_87.33_E_) Nó có độ cao trung bình là 24 [1] [mét](/wiki/M%C3%A9t)(78 [feet](/wiki/Foot)).
## Nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Medinipur&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Medinipur&action=edit§ion=2)]
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ
, Medinipur có dân số 153.349 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Medinipur có tỷ lệ 75% [2] [biết đọc biết viết](/wiki/Bi%E1%BA%BFt_ch%E1%BB%AF), cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 71%. Tại Medinipur, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Medinipur&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Medinipur&action=edit§ion=3)] [^](#cite_ref-geoloc_1-0) [“Medinipur”](http://www.fallingrain.com/world/IN/28/Medinipur.html). *Falling Rain Genomics, Inc*. Truy cập 5 tháng 4 năm 2008. [^](#cite_ref-2) [“Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)”](http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999). Census Commission of India. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2007.


markdown:
# Thể loại:Quỹ đạo Mặt Trăng
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
## Thể loại con
Thể loại này gồm thể loại con sau.
### C
- ►
[Các giai đoạn của Mặt Trăng](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%C3%A1c_giai_%C4%91o%E1%BA%A1n_c%E1%BB%A7a_M%E1%BA%B7t_Tr%C4%83ng) (5 tr.)
## Các trang trong thể loại “Quỹ đạo Mặt Trăng”
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.

X-Cache: cp1067 miss(0), cp1052 frontend miss(0)


markdown:
# Thủy động lực học
|Bài viết này
|cần thêm .
|
|![]()
|
|Bài hoặc đoạn này cần được
Xin hãy giúp
**Thủy động lực học** nghiên cứu các quy luật đặc trưng [chuyển động](/wiki/Chuy%E1%BB%83n_%C4%91%E1%BB%99ng) của [chất lỏng](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_l%E1%BB%8Fng) và nghiên cứu ứng dụng quy luật đó vào thực tế kỹ thuật và đời sống. Để đơn giản trong việc nghiên cứu, ta coi chất lỏng không có [tính nhớt](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_nh%E1%BB%9Bt) khi chuyển động (chất lỏng lý tưởng), sau đó xét đến tính nhớt của chất lỏng thực, phải đưa thêm vào các hệ số cần thiết để hiệu chỉnh sự sai lệch do bỏ qua tác dụng của [lực nhớt](/w/index.php?title=L%E1%BB%B1c_nh%E1%BB%9Bt&action=edit&redlink=1).
## Mục lục
## Các yếu tố chuyển động, các phương pháp nghiên cứu thủy động lực học[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_%C4%91%E1%BB%99ng_l%E1%BB%B1c_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_%C4%91%E1%BB%99ng_l%E1%BB%B1c_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=1)]
### Các yếu tố chuyển động[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_%C4%91%E1%BB%99ng_l%E1%BB%B1c_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_%C4%91%E1%BB%99ng_l%E1%BB%B1c_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=2)]
Chất lỏng chuyển động là một môi trường liên tục do vô số phần tử chất lỏng chuyển động tạo nên, mỗi phần tử được đặc trưng bởi các đại lượng cơ bản của sự chuyển động, gọi là yếu tố chuyển động. Ví dụ như vận tốc
, áp suất thủy động
, khối lượng riêng ρ… Do chất lỏng là một môi trường liên tục nên các yếu tố chuyển động đều là hàm số liên tục của tọa độ không gian và thời gian. u = u(x,y,z,t); p = p(x,y,z,t); ρ = ρ(x,y,z,t)... Trong
[thủy lực](/wiki/Th%E1%BB%A7y_l%E1%BB%B1c_h%E1%BB%8Dc), ta thường xét đến
và
, còn ρ coi như không đổi vì ta coi chất lỏng như không nén được.
- Khi coi chất lỏng là lý tưởng (không có tính nhớt)
[áp suất thủy động](/w/index.php?title=%C3%81p_su%E1%BA%A5t_th%E1%BB%A7y_%C4%91%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1)hướng theo pháp tuyến của mặt tác dụng, còn trong chất lỏng thực, áp suất thủy động cũng hướng vào mặt tiếp xúc nhưng xiên góc với phương pháp tuyến, vì nó là tổng hợp của [ứng suất pháp tuyến](/w/index.php?title=%E1%BB%A8ng_su%E1%BA%A5t_ph%C3%A1p_tuy%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1)và [ứng suất tiếp tuyến](/w/index.php?title=%E1%BB%A8ng_su%E1%BA%A5t_ti%E1%BA%BFp_tuy%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1)do lực nhớt gây ra.
- Tại một vị trí nhất định trong lòng chất lỏng chuyển động, ở một thời điểm nhất định, vận tốc của một phần tử chất lỏng đo được gọi là vận tốc tức thời, kí hiệu
. Riêng đối với dòng chảy rối, vận tốc điểm tức thời này luôn thay đổi về hướng và trị số nên ta thường thay bằng giá trị trung bình trong một thời gian
nhất định gọi là vận tốc trung bình thời gian:
Tuy vậy, trừ trường hợp đặc biệt của chuyển động, nói chung người ta thường lấy giá trị vận tốc điểm trung bình thời gian, thay cho vận tốc tức thời, nhưng vẫn dùng kí hiệu
. Còn trong kỹ thuật, người ta thường dùng khái niệm vận tốc trung bình của toàn dòng chảy qua một mặt cắt ngang, thẳng góc với một trục dòng chảy, gọi là vận tốc trung bình mặt cắt của dòng chảy, kí hiệu
.
### Các phương pháp nghiên cứu chuyển động của chất lỏng[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_%C4%91%E1%BB%99ng_l%E1%BB%B1c_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_%C4%91%E1%BB%99ng_l%E1%BB%B1c_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=3)]
Có hai phương pháp nghiên cứu: phương pháp
[Lagrange](/wiki/Lagrange) và phương pháp [Euler](/wiki/Leonhard_Euler).
- Phương pháp Lagrange:
Khảo sát chuyển động của từng phần tử chất lỏng riêng biệt, như nghiên cứu chuyển động của điểm vật rắn trong cơ lý thuyết. Nếu dùng một hệ tọa độ vuông góc bất kỳ
trong môi trường chất lỏng, thì một phần tử chất lỏng ở thời điểm ban đầu t0 tại vị trí
, tọa độ
sẽ chuyển đến vị trí
có tọa độ
ở thời điểm
, ta có:
Các tọa độ
của phần tử chất lỏng ở thời điểm ban đầu và thời gian
, gọi là biến số Lagrange. Có thể biết được chuyển động của phần tử và quỹ đạo của nó nếu biết được
và
(xem 3). Trong thực tế, ngoài một số trường hợp như nghiên cứu chuyển động của sóng bề mặt hay chuyển động biến dạng của phần tử chất lỏng, người ta ít quan tâm đến chuyển động riêng biệt của từng phần tử chất lỏng, hơn nữa nó dẫn đến những tính toán phức tạp nên trong thủy lực học, phương pháp Lagrange được dùng ít hơn phương pháp Euler.
- Phương pháp
[Euler](/wiki/Leonhard_Euler): Nghiên cứu vận tốc của phần tử chất lỏng tại nhiều điểm trong dòng chảy ở những thời điểm khác nhau. (Hình vẽ trên) Ví dụ: Xét một điểm
có toạ độ
cố định trong không gian chứa chất lỏng chuyển động và một phần tử chất lỏng chuyển động với vận tốc
qua điểm
tại thời gian
. Lúc đó,
phụ thuộc vào cả toạ độ điểm
và thời gian
, ta có:
và
gọi là biến số Euler.
Phương pháp Euler thường dùng hơn vì: - Đối với một số dòng chảy thường nghiên cứu trong thủy lực học, gọi là dòng chảy ổn định với tốc độ dòng chảy
không phụ thuộc vào thời gian:
. - Toàn bộ các véc tơ vận tốc của các phần tử chất lỏng chuyển động qua các điểm cố định tạo thành một trường vận tốc, có những tính chất của những
[trường véctơ](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_vector), do đó việc tính toán được thuận tiện hơn. Có thể xác định được đường dòng khi biết được biến Euler. (xem mục 3 sau) - Phương pháp này tiện lợi cho việc nghiên cứu thực nghiệm. Hoàn toàn có thể suy từ biến Euler sang biến Lagrange và ngược lại.
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1065 hit(1), cp1052 frontend miss(0)


markdown:
counteractively
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Tiếng Anh
[
sửa
]
Phó từ
[
sửa
]
counteractively
Xem
counteract
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=counteractively&oldid=1664237
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Phó từ
Phó từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
English
Ido
한국어
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 22:22 ngày 29 tháng 11 năm 2015.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1068 miss(0), cp1068 frontend miss(0)


markdown:
-
Chào bạn,
Hãy đăng nhập hoặc click vào nút "Đăng ký" để tạo tài khoản và tham gia giao lưu với các thành viên diễn đàn LÀM CHA MẸ.
Hoặc tham khảo
[Hướng dẫn dành cho người mới](https://www.lamchame.com/forum/threads/chao-mung-ban-den-voi-dien-dan-lam-cha-me-xin-danh-vai-phut-de-tim-hieu-quy-dinh.17378/), [Hướng dẫn tìm kiếm thông tin](https://www.lamchame.com/forum/threads/huong-dan-ban-lam-the-nao-de-tim-nhanh-tren-dien-dan-lam-cha-me.17902/), [Quy định chung](https://www.lamchame.com/forum/threads/cac-quy-dinh-va-huong-dan-su-dung-dien-dan.1/). [Dismiss Notice](account/dismiss-notice?notice_id=2)
-
Mời các bạn follow
[Lamchame.com trên twitter](https://twitter.com/lamchame)và [Lamchame.com trên Facebook](https://www.facebook.com/lamchamecom)hoặc tham gia [nhóm chính thức trên Facebook](https://www.facebook.com/groups/lamchame.org). [Dismiss Notice](account/dismiss-notice?notice_id=12) ![ Mẹ Khả Ly](https://www.lamchame.com/forum/data/avatars/l/9/9193.jpg?1424151245)
- Hoạt động cuối:
- 14/1/2010
- Tham gia:
- 13/2/2008
- Bài viết:
- 205
- Đã được thích:
- 51
- Điểm thành tích:
[28](members/me-kha-ly.9193/trophies)
###
Người Follow
[12](members/me-kha-ly.9193/followers)
- Nơi ở:
[Nhật Bản](misc/location-info?location=Nh%E1%BA%ADt+B%E1%BA%A3n)
- Nghề nghiệp:
- Nhat Ban
### Chia sẻ trang này
# Mẹ Khả Ly
Member, from
[Nhật Bản](misc/location-info?location=Nh%E1%BA%ADt+B%E1%BA%A3n)
- Mẹ Khả Ly được nhìn thấy lần cuối:
- 14/1/2010
-
- Đang tải...
- Đang tải...
-
### Giới thiệu
- Nơi ở:
[Nhật Bản](misc/location-info?location=Nh%E1%BA%ADt+B%E1%BA%A3n)
- Nghề nghiệp:
- Nhat Ban
Nha Trang
- Số con:
- Hai con
Hoc, lam viec, ket ban, du lich, thoi trang, ca nhac
### Tương tác
- Đang tải...

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: xf_session=abc789903f07f773322f8283cdabede6; path=/; secure; HttpOnly

Server: nginx

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding