text:
Truyện ngắn của Martin Suter, Phan Ba dịch
Thời tiết không phải là đề tài cho Reiter. Ông quan tâm đến những cái mà ông có thể ảnh hưởng đến: có lợi nhuận hay không, doanh số trên đầu người, chu kỳ tiền mặt, lợi nhuận trước thuế, … Thời tiết là một đề tài cho các nhà khí tượng học, nông dân, cho những người tổ chức các sự kiện ở ngoài trời và những người đang bàn chuyện phiếm. Không phải cho giám đốc của các doanh nghiệp có mái che, có máy điều hòa khí hậu và được sưởi ấm.
Vì thế mà ông không bao giờ đáp lại khi có ai đó nhắc đến thời tiết. Ông chỉ còn có sự khinh thường cho những người bước vào thang máy, nhìn thấy sếp và không biết nói điều gì thông minh hơn là “Trời nóng quá!”. Lúc trước ông còn trả lời bằng cách nhún vai, bây giờ thì ông hài lòng với một sự im lặng khinh thường. Hay, khi ông tình cờ biết người đấy và chức vụ của ông ta, với một nhận xét về lĩnh vực của ông ấy. “Hệ thống thu nhận dữ liệu của anh đến đâu rồi?” Hay: “Tình hình phân phối của hãng ta ở Tây Bắc ra sao rồi?”
Qua đó, không những ông sắp xếp lại thứ tự ưu tiên cho nó đúng đắn, mà còn lột trần cái chuyện phiếm về thời tiết ra như nó là: cố gắng làm sao lãng những vấn đề thật sự.
Bây giờ, ngay trong đợt nóng, Reiter gần như chỉ còn quan tâm tới việc phớt lờ thời tiết. Tuy người ta đã kháo nhau trong công ty, rằng sếp sẽ có phản ứng khó chịu khi nói về việc đấy. Nhưng bây giờ thì đề tài này được đề cập đến mà không cần dùng lời nói. Với mắt trợn tròn lên, rên rĩ, cố tình lau mồ hôi và tháo lỏng hay hoàn toàn không thắt cà vạt.
Ông còn nhìn thấy trợ lý của trưởng phòng bán hàng mang quần ngắn và chỉ không quở trách anh ta vì nếu thế thì người ta bắt buộc phải nói về thời tiết.
Chính Reiter cũng không cho phép mình được nhẹ nhỏm đi một tí nào. Khuy áo trên cùng ở cái cổ áo chật chội của ông vẫn được cài lại, chiếc cà vạt thắt chặt và áo vét vẫn cài khuy. Vì khi ông không ảnh hưởng được đến thời tiết thì nó cũng không được phép ảnh hưởng đến ông.
Ăn mặc chỉnh tề như thế vào một ngày nóng kỷ lục, ông gặp cô Chevalier trong thang máy, nhân viên mới của phòng báo chí. Cô ấy mặc một cái gì đó mỏng manh, cắt ngắn, khoét rộng, ai trông thấy cũng hài lòng, và không chạy theo cái thói xấu của nhiều phụ nữ trẻ thời nay, lại mang áo ngực ở nhiệt độ như thế này.
Ông mãi mê nghiên cứu các khía cạnh của y phục cô ấy qua ba tầng lầu. Bất thình lình ông bắt gặp ánh mắt của cô. “Trời nóng quá!”, ông giật mình lắp bắp nói.
Cô ấy lạnh lùng nhìn ông. “Khi nào tôi có được sự đồng ý của ông thì tin tức cho báo chí sẽ được gửi đi.”
Martin Suter
Phan Ba dịch
Martin Suter, sinh năm 1948 tại Zürich, Thụy Sĩ, là nhà văn, nhà báo và nhà viết kịch bản. Tiểu thuyết của Martin Suter cũng đã gặt hái được nhiều thành công trên trường quốc tế. Truyện ngắn này được Phan Ba dịch từ trong “Unter Freunden und andere Geschichten aus der Business Class” của nhà xuất bản Diogenes.
3 thoughts on “Thời tiết không phải là đề tài”
Hallo anh Phan Ba,
em dang tim ban dich tieng Viet cua Martin Suter co tua de la ” Die dunkle Seite des Mondes “. anh co ko cho em xin ah?.
Thanks
Anh không có Lyly à.

markdown:
*Truyện ngắn của Martin Suter, Phan Ba dịch* **T**hời tiết không phải là đề tài cho Reiter. Ông quan tâm đến những cái mà ông có thể ảnh hưởng đến: có lợi nhuận hay không, doanh số trên đầu người, chu kỳ tiền mặt, lợi nhuận trước thuế, … Thời tiết là một đề tài cho các nhà khí tượng học, nông dân, cho những người tổ chức các sự kiện ở ngoài trời và những người đang bàn chuyện phiếm. Không phải cho giám đốc của các doanh nghiệp có mái che, có máy điều hòa khí hậu và được sưởi ấm.
Vì thế mà ông không bao giờ đáp lại khi có ai đó nhắc đến thời tiết. Ông chỉ còn có sự khinh thường cho những người bước vào thang máy, nhìn thấy sếp và không biết nói điều gì thông minh hơn là “Trời nóng quá!”. Lúc trước ông còn trả lời bằng cách nhún vai, bây giờ thì ông hài lòng với một sự im lặng khinh thường. Hay, khi ông tình cờ biết người đấy và chức vụ của ông ta, với một nhận xét về lĩnh vực của ông ấy. “Hệ thống thu nhận dữ liệu của anh đến đâu rồi?” Hay: “Tình hình phân phối của hãng ta ở Tây Bắc ra sao rồi?”
Qua đó, không những ông sắp xếp lại thứ tự ưu tiên cho nó đúng đắn, mà còn lột trần cái chuyện phiếm về thời tiết ra như nó là: cố gắng làm sao lãng những vấn đề thật sự.
Bây giờ, ngay trong đợt nóng, Reiter gần như chỉ còn quan tâm tới việc phớt lờ thời tiết. Tuy người ta đã kháo nhau trong công ty, rằng sếp sẽ có phản ứng khó chịu khi nói về việc đấy. Nhưng bây giờ thì đề tài này được đề cập đến mà không cần dùng lời nói. Với mắt trợn tròn lên, rên rĩ, cố tình lau mồ hôi và tháo lỏng hay hoàn toàn không thắt cà vạt.
Ông còn nhìn thấy trợ lý của trưởng phòng bán hàng mang quần ngắn và chỉ không quở trách anh ta vì nếu thế thì người ta bắt buộc phải nói về thời tiết.
Chính Reiter cũng không cho phép mình được nhẹ nhỏm đi một tí nào. Khuy áo trên cùng ở cái cổ áo chật chội của ông vẫn được cài lại, chiếc cà vạt thắt chặt và áo vét vẫn cài khuy. Vì khi ông không ảnh hưởng được đến thời tiết thì nó cũng không được phép ảnh hưởng đến ông.
Ăn mặc chỉnh tề như thế vào một ngày nóng kỷ lục, ông gặp cô Chevalier trong thang máy, nhân viên mới của phòng báo chí. Cô ấy mặc một cái gì đó mỏng manh, cắt ngắn, khoét rộng, ai trông thấy cũng hài lòng, và không chạy theo cái thói xấu của nhiều phụ nữ trẻ thời nay, lại mang áo ngực ở nhiệt độ như thế này.
Ông mãi mê nghiên cứu các khía cạnh của y phục cô ấy qua ba tầng lầu. Bất thình lình ông bắt gặp ánh mắt của cô. “Trời nóng quá!”, ông giật mình lắp bắp nói.
Cô ấy lạnh lùng nhìn ông. “Khi nào tôi có được sự đồng ý của ông thì tin tức cho báo chí sẽ được gửi đi.”
*Martin Suter* *Phan Ba dịch* *Martin Suter, sinh năm 1948 tại Zürich, Thụy Sĩ, là nhà văn, nhà báo và nhà viết kịch bản. Tiểu thuyết của Martin Suter cũng đã gặt hái được nhiều thành công trên trường quốc tế. Truyện ngắn này được Phan Ba dịch từ trong “Unter Freunden und andere Geschichten aus der Business Class” của nhà xuất bản Diogenes.*
## 3 thoughts on “Thời tiết không phải là đề tài”
Hallo anh Phan Ba,
em dang tim ban dich tieng Viet cua Martin Suter co tua de la ” Die dunkle Seite des Mondes “. anh co ko cho em xin ah?.
Thanks
Anh không có Lyly à.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Connection: close

Link: <http://wp.me/pAdtY-Ha>; rel=shortlink


text:
Bạn cần cập nhật trình duyệt của mình để sử dụng trang web.
Cập nhật lên Internet Explorer phiên bản mới nhất.
CV: u/O+/jfVvhrBwGzY.0
ID Bài viết: 982240 - Xem lại Lần cuối: 09/12/2011 05:37:00 - Bản sửa đổi: 2.0
osoft.com/ms.js'><\/script>");

Pragma: no-cache

Cache-Control: max-age=0, no-cache, private

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
google cộng
Trang thông tin, hình ảnh, video về google cộng. Khu vực tập hợp các bài viết tiếng Việt liên quan đến google cộng tại Tinhte.vn. Xem: 61.
-
[ATTACH] Vừa qua, Google tuyên bố sẽ chính thức gộp chung danh bạ Gmail với tài khoản Google+ của tất cả người dùng cho phép gởi email đến người có trong danh sách bạn bè trên Google+ nhưng chưa lưu địa chỉ email. Về cơ bản, Google sẽ cho phép người dùng...
-
[ATTACH] Google+ mới đây đã vui mừng công bố số lượng tài khoản đăng kí trên dịch vụ mạng xã hội của họ đã đạt con số 400 triệu, trên phạm vi toàn thế giới. Đích thân phó chủ tịch cấp cao của Google Vic Gundotra đã tuyên bố thông tin này trên tài khoản...
-
[IMG] Google trong ngày hôm nay đã tuyên bố mạng xã hội Google+ của hãng chính thức được cung cấp cho tất cả mọi đối tượng khách hàng. Nếu như trước đây, người dùng mới phải được bạn bè của mình mời, và khách hàng tổ chức ngậm ngùi vì không được mở tài...

markdown:
# google cộng
Trang thông tin, hình ảnh, video về google cộng. Khu vực tập hợp các bài viết tiếng Việt liên quan đến google cộng tại Tinhte.vn. Xem: 61.
-
[[ATTACH] Vừa qua, Google tuyên bố sẽ chính thức gộp chung danh bạ Gmail với tài khoản Google+ của tất cả người dùng cho phép gởi email đến người có trong danh sách bạn bè trên Google+ nhưng chưa lưu địa chỉ email. Về cơ bản, Google sẽ cho phép người dùng...](threads/google-cap-nhat-tinh-nang-goi-email-bang-tai-khoan-google-ma-khong-can-biet-truoc-gmail.2236453/)
-
[[ATTACH] Google+ mới đây đã vui mừng công bố số lượng tài khoản đăng kí trên dịch vụ mạng xã hội của họ đã đạt con số 400 triệu, trên phạm vi toàn thế giới. Đích thân phó chủ tịch cấp cao của Google Vic Gundotra đã tuyên bố thông tin này trên tài khoản...](threads/google-can-moc-400-trieu-tai-khoan-100-trieu-luot-nguoi-dung-thang.1521126/)
-
[[IMG] Google trong ngày hôm nay đã tuyên bố mạng xã hội Google+ của hãng chính thức được cung cấp cho tất cả mọi đối tượng khách hàng. Nếu như trước đây, người dùng mới phải được bạn bè của mình mời, và khách hàng tổ chức ngậm ngùi vì không được mở tài...](threads/google-chinh-thuc-mo-cho-tat-ca-moi-nguoi-nang-cap-nhieu-tinh-nang.854035/)

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: tt_session=63eb2fcdb04197d3447c7be8ecc32f78; path=/; domain=.tinhte.vn; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Đại học Korea
Đại học Korea (phiên âm Hán-Việt: Đại học Cao Ly) là một trường đại học của Đại Hàn Dân quốc, nằm ở trung tâm thủ đô Seoul. Ngoài khu trường chính này, còn có khu thứ 2 tại Jochiwon. Trường được coi là một trong ba trường đại học hàng đầu của Hàn Quốc, bên cạnh hai trường Đại học Quốc gia Seoul và Đại học Yonsei.[4]
Trường thành lập năm 1905 và đến nay trường có trên 30.000 sinh viên đại học và sau đại học đang nghiên cứu và học tập tại 81 khoa thuộc 15 trường thành viên và 75 viện nghiên cứu.
Mục lục
Hiệu trưởng[sửa | sửa mã nguồn]
Sau đây là danh sách các hiệu trưởng của Đại học HÀn Quốc.[5]
Các khoa và chương trình giảng dạy[sửa | sửa mã nguồn]
Người nổi tiếng và cựu sinh viên[sửa | sửa mã nguồn]
Ngoài ra, Tổng thống Hàn Quốc đương nhiệm Lee Myung Bak và thị trưởng thành phố Seoul Oh Se-hoon (Grand National Party), Đại học Hàn Quốc đã cho đời nhiều Tổng thống Hàn Quốc, các thành viên Quốc hội (chiếm 24/299 tổng số thành viên quốc hội), thống đốc và các chính trị gia. Hơn 2,765 luật sư tại Hàn Quốc tốt nghiệp từ các khoa của trường.[9] Trong số các sinh viên ưu tú của Đai học Hàn Quốc trở thành doanh nhân nổi tiếng, vận động viên, khoa học gia, bác sĩ, những nhà nghiên cứu, có những người nổi tiếng cả nước trong các lĩnh vực tương ứng. Choi Tae-won, Chủ tịch đương nhiệm của Tập đoàn SK, đã tốt nghiệp Đại hoc Hàn Quốc năm 1983 chuyên ngành khoa học. Nữ hoàng trượt băng nghệ thuật Kim Yu-Na vô địch thế giới năm 2009, giành huy chương vàng Thế vận hội mùa đông năm 2010 hiện đang theo học chuyên ngành giáo dục tại Đại học Hàn Quốc. Năm 2009, trường có xấp xỉ gần 280,000 sinh viên đang theo học.[10]
Cựu sinh viên nổi tiếng[sửa | sửa mã nguồn]
- Lee Myung Bak: Cựu Thị trưởng Seoul và là Tổng thống Hàn Quốc đang tại nhiệm.
- Oh Se Hoon: Thị trưởng Seoul
- Choi Tae-won: Chủ tịch Tập đoàn SK
- Kim Seung Yoo: Chủ tịch Tập đoàn Tài chính Hana
- Lee Hak Soo: Phó Chủ tịch Tập đoàn Samsung
- Hwang Young-Cho: huy chương vàng marathon, Thế vận hội Mùa hè, Barcelona (1992)
- Hong Myung-Bo: Huy chương đồng giải vô địch bóng đá thế giới 2002
- Cha Bum-Kun: Cầu thủ xuất sắc nhất Bundesliga mùa bóng 85~86
- Chung Eui-sun: Chủ tịch Kia Motors
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Tên viết tắt trường đại học Korea trong tiếng Hàn: 고려대(高麗大; Goryeo-dae), 고대(高大; Godae), hay 고려대학(高麗大學; Goryeo Daehak). Trongtiếng Anh: KU hay K.U.
- ^ tiếng Hàn: 자유(自由; Jayu)·정의(正義; Jeong-ui)·진리(眞理; Jilli).
tiếng Latin: Libertas, Justitia (or Iustitia), et Veritas.
- ^ a ă â http://www.academyinfo.go.kr/schoolAction.do?process=schoolDisclose00&schoolCd=53018000&orgcode=1&sry_yy=2008&univ_gubun=U&estb=3&dKind=E
- ^ Asia Times Online, 30 tháng 11, 2005, Thi cử ở Hàn Quốc
- ^ “고려대학교”. Truy cập 14 tháng 2 năm 2015.
- ^ 네이버 백과사전. 100.naver.com. Truy cập 2010-10-19.
- ^ [1]. Kasba.or.kr. Truy cập 2010-10-19.
- ^ KB금융지주. Kbfng.com (2009-01-22). Truy cập 2010-10-19.
- ^ Mạng thông tin Đại học
- ^ Hội sinh viên Đại học Hàn Quốc

markdown:
# Đại học Korea
|Đại học Korea|
|
|[[1]](#cite_note-1)
(自由, 正義, 眞理)
(Tự do, Chính nghĩa, Chân lý)
[[2]](#cite_note-2) [Tư nhân](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_t%C6%B0_th%E1%BB%A5c) [[3]](#cite_note-students-3) [[3]](#cite_note-students-3) [[3]](#cite_note-students-3) [nội đô](/wiki/%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B) [Seoul](/wiki/Seoul), [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c) [Đỏ thẫm](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%8F_th%E1%BA%ABm&action=edit&redlink=1) [Con hổ](/wiki/Con_h%E1%BB%95) [www.korea.edu](http://www.korea.edu/) **(tiếng Anh)** [www.korea.ac.kr](http://www.korea.ac.kr/) **(tiếng Hàn)**
|Đại học Korea|
|
|[Hanja](/wiki/Hanja) [Romaja quốc ngữ](/wiki/Romaja_qu%E1%BB%91c_ng%E1%BB%AF) [McCune–Reischauer](/wiki/McCune%E2%80%93Reischauer) **Đại học Korea** (phiên âm [Hán-Việt](/wiki/H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t): *Đại học Cao Ly*) là một trường đại học của [Đại Hàn Dân quốc](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_H%C3%A0n_D%C3%A2n_qu%E1%BB%91c), nằm ở trung tâm [thủ đô](/wiki/Th%E1%BB%A7_%C4%91%C3%B4) [Seoul](/wiki/Seoul). Ngoài khu trường chính này, còn có khu thứ 2 tại Jochiwon. Trường được coi là một trong ba trường đại học hàng đầu của Hàn Quốc, bên cạnh hai trường [Đại học Quốc gia Seoul](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Qu%E1%BB%91c_gia_Seoul) và [Đại học Yonsei](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Yonsei). [[4]](#cite_note-4)
Trường thành lập năm 1905 và đến nay trường có trên 30.000 sinh viên đại học và sau đại học đang nghiên cứu và học tập tại 81 khoa thuộc 15 trường thành viên và 75 viện nghiên cứu.
## Mục lục
## Hiệu trưởng[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Korea&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Korea&action=edit§ion=1)]
Sau đây là danh sách các hiệu trưởng của Đại học HÀn Quốc.
[[5]](#cite_note-5)
|style="width:30px; width:30pt;"||style="width:90px; height:17px; height:12.75pt; width:90pt;"|
|Hiệu trưởng |
|Thời gian tại nhiệm |Tên tổ chức; Ghi chú|
|1||Shin Hae-Young||5/1905 - 11/1907||Cao đẳng Bosung|
|2||Yu Seong-Jun||12/1907 - 1/1908|
|3||Shin Hae-Young||2/1908 - 1/1909|
|4||Jung Young-Taek||2/1909 - 6/1910|
|5||Yun Ik-Seon||7/1910 - 2/1919||Triều tiên dưới sự cai trị của Nhật Bản|
|6||Kim Sang-Ok||3/1919 - 2/1920|
|7||Ko Won-Hun||3/1920 - 10/1923|
|8||Huh Heon||11/1923 - 7/1925|
|9||Park Seung-Bin||9/1925 - 2/1920|
|10||Kim Seong-Su||3/1932 - 4/1935|
|11||Kim Yong-Mu||6/1935 - 4/1937|
|12||Kim Seong-Su||5/1937 - 1/1946|
|
|Chủ tịch |
|Thời gian tại nhiệm |
|Tên tổ chức; Ghi chú
|1||Hyeon Sang-Yun||8/1946 - 10/1950||Đại học Hàn Quốc;
|[[7]](#cite_note-7)
Chủ tịch Tập đoàn Tài chính KB
[[8]](#cite_note-8)
### Các khoa và chương trình giảng dạy[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Korea&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Korea&action=edit§ion=2)]
|
||
||
|
## Người nổi tiếng và cựu sinh viên[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Korea&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Korea&action=edit§ion=3)]
Ngoài ra,
[Tổng thống Hàn Quốc](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c) đương nhiệm [Lee Myung Bak](/wiki/Lee_Myung_Bak) và [thị trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) thành phố [Seoul](/wiki/Seoul) [Oh Se-hoon](/w/index.php?title=Oh_Se-hoon&action=edit&redlink=1) (Grand National Party), Đại học Hàn Quốc đã cho đời nhiều Tổng thống Hàn Quốc, các thành viên [Quốc hội](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i) (chiếm 24/299 tổng số thành viên quốc hội), [thống đốc](/wiki/Th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%91c) và các [chính trị gia](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_gia). Hơn 2,765 [luật sư](/wiki/Lu%E1%BA%ADt_s%C6%B0) tại Hàn Quốc tốt nghiệp từ các khoa của trường. Trong số các sinh viên ưu tú của Đai học Hàn Quốc trở thành doanh nhân nổi tiếng, vận động viên, khoa học gia, bác sĩ, những nhà nghiên cứu, có những người nổi tiếng cả nước trong các lĩnh vực tương ứng. [9] [Choi Tae-won](/w/index.php?title=Choi_Tae-won&action=edit&redlink=1), Chủ tịch đương nhiệm của [Tập đoàn SK](/w/index.php?title=T%E1%BA%ADp_%C4%91o%C3%A0n_SK&action=edit&redlink=1), đã tốt nghiệp Đại hoc Hàn Quốc năm 1983 chuyên ngành khoa học. Nữ hoàng [trượt băng nghệ thuật](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%A3t_b%C4%83ng_ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt) [Kim Yu-Na](/wiki/Kim_Yu-Na)vô địch thế giới năm 2009, giành huy chương vàng [Thế vận hội mùa đông](/wiki/Th%E1%BA%BF_v%E1%BA%ADn_h%E1%BB%99i_m%C3%B9a_%C4%91%C3%B4ng)năm 2010 hiện đang theo học chuyên ngành giáo dục tại Đại học Hàn Quốc. Năm 2009, trường có xấp xỉ gần 280,000 sinh viên đang theo học. [[10]](#cite_note-10)
## Cựu sinh viên nổi tiếng[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Korea&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Korea&action=edit§ion=4)] [Lee Myung Bak](/wiki/Lee_Myung_Bak): Cựu Thị trưởng Seoul và là [Tổng thống Hàn Quốc](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c)đang tại nhiệm.
- Oh Se Hoon: Thị trưởng Seoul
- Choi Tae-won: Chủ tịch
[Tập đoàn SK](/w/index.php?title=T%E1%BA%ADp_%C4%91o%C3%A0n_SK&action=edit&redlink=1)
- Kim Seung Yoo: Chủ tịch
[Tập đoàn Tài chính Hana](/w/index.php?title=T%E1%BA%ADp_%C4%91o%C3%A0n_T%C3%A0i_ch%C3%ADnh_Hana&action=edit&redlink=1)
- Lee Hak Soo: Phó Chủ tịch
[Tập đoàn Samsung](/wiki/T%E1%BA%ADp_%C4%91o%C3%A0n_Samsung)
- Hwang Young-Cho: huy chương vàng marathon,
[Thế vận hội Mùa hè](/wiki/Th%E1%BA%BF_v%E1%BA%ADn_h%E1%BB%99i_M%C3%B9a_h%C3%A8_1992), [Barcelona](/wiki/Barcelona)(1992)
- Hong Myung-Bo: Huy chương đồng
[giải vô địch bóng đá thế giới 2002](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_2002)
- Cha Bum-Kun: Cầu thủ xuất sắc nhất
[Bundesliga](/wiki/Bundesliga)mùa bóng 85~86
- Chung Eui-sun: Chủ tịch
[Kia Motors](/wiki/Kia_Motors)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Korea&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Korea&action=edit§ion=5)] **Tên viết tắt trường đại học Korea trong** [^](#cite_ref-1) [tiếng Hàn](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_H%C3%A0n): 고려대(高麗大; *Goryeo-dae*), 고대(高大; *Godae*), *hay*고려대학(高麗大學; *Goryeo Daehak*). Trong [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): KU *hay*K.U. **tiếng Hàn: 자유(自由;** [^](#cite_ref-2) *Jayu*)·정의(正義; *Jeong-ui*)·진리(眞理; *Jilli*).
[tiếng Latin](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Latin): Libertas, Justitia ( *or*Iustitia), et Veritas.
- ^
**a** **ă** **â** [http://www.academyinfo.go.kr/schoolAction.do?process=schoolDisclose00&schoolCd=53018000&orgcode=1&sry_yy=2008&univ_gubun=U&estb=3&dKind=E](http://www.academyinfo.go.kr/schoolAction.do?process=schoolDisclose00&schoolCd=53018000&orgcode=1&sry_yy=2008&univ_gubun=U&estb=3&dKind=E) [^](#cite_ref-4) [Asia Times Online](/w/index.php?title=Asia_Times_Online&action=edit&redlink=1), 30 tháng 11, 2005, Thi cử ở Hàn Quốc [^](#cite_ref-5) [“고려대학교”](http://www.korea.ac.kr/content/K/K1_4_01.jsp). Truy cập 14 tháng 2 năm 2015. [^](#cite_ref-6) [네이버 백과사전](http://100.naver.com/100.nhn?docid=189318). 100.naver.com. Truy cập 2010-10-19. [^](#cite_ref-7) [[1]](http://www.kasba.or.kr/html/sub01_04.asp::한국경영학회::). Kasba.or.kr. Truy cập 2010-10-19. [^](#cite_ref-8) [KB금융지주](http://www.kbfng.com/Kor/About/profile/profile1.jsp). Kbfng.com (2009-01-22). Truy cập 2010-10-19. [^](#cite_ref-9) [Mạng thông tin Đại học](http://www.unn.net/News/Print.asp?nsCode=56628) [^](#cite_ref-10) [Hội sinh viên Đại học Hàn Quốc](http://www.kuaa.or.kr/alumni/intro.html)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Korea&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Korea&action=edit§ion=6)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Korea&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Korea&action=edit§ion=7)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i):

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1067 miss(0), cp1054 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes


text:
Chim đồ tể xám
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Chim đồ tể xám (danh pháp hai phần: Cracticus torquatus) chim biết hót kích thước trung bình có nguồn gốc từ Úc thuộc họ Nhạn rừng (Cracticidae)[1] Nó phát triển đến khoảng 35 cm (14 in) và có bộ lông màu đen và trắng. Nó phổ biến trong rừng gỗ và trong môi trường đô thị. Chế độ ăn uống của nó bao gồm chủ yếu là các vật có xương sống nhỏ và côn trùng.
Phân bố và môi trường sống[sửa | sửa mã nguồn]
Chim đồ tể xám được tìm thấy ở hầu khắp nước Úc, ngoại trừ phía nam và Tasmania.[2] Nó là một loài chim rừng và cây bụi mở, nhưng tránh xa những môi trường khô cằn.
Ăn[sửa | sửa mã nguồn]
Loài này ăn thịt, và ăn vật có xương sống nhỏ và côn trùng lớn.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
- ^ Amadon, Dean (1951). “Taxonomic notes on the Australian butcher-birds (family Cracticidae)”. American Museum Novitates 1504. tr. 1–33. .

markdown:
# Chim đồ tể xám
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Chim đồ tể xám|
|
|![]()
Hai con chim đồ tể xám ở
[Brisbane](/wiki/Brisbane), Australia [Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Passeriformes](/wiki/B%E1%BB%99_S%E1%BA%BB) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Artamidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Nh%E1%BA%A1n_r%E1%BB%ABng) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Cracticus](/wiki/Cracticus) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. torquatus** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Cracticus torquatus*
(
[Latham](/w/index.php?title=John_Latham_(ornithologist)&action=edit&redlink=1), 1802) **Chim đồ tể xám** ( [danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n): *) chim biết hót kích thước trung bình có nguồn gốc từ Úc thuộc Cracticus torquatus* [họ Nhạn rừng](/wiki/H%E1%BB%8D_Nh%E1%BA%A1n_r%E1%BB%ABng)( *Cracticidae*) Nó phát triển đến khoảng 35 cm (14 in) và có bộ lông màu đen và trắng. Nó phổ biến trong rừng gỗ và trong môi trường đô thị. Chế độ ăn uống của nó bao gồm chủ yếu là các vật có xương sống nhỏ và côn trùng. [[1]](#cite_note-1)
## Phân bố và môi trường sống[
[sửa](/w/index.php?title=Chim_%C4%91%E1%BB%93_t%E1%BB%83_x%C3%A1m&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chim_%C4%91%E1%BB%93_t%E1%BB%83_x%C3%A1m&action=edit§ion=1)]
Chim đồ tể xám được tìm thấy ở hầu khắp nước Úc, ngoại trừ phía nam và Tasmania.
Nó là một loài chim rừng và cây bụi mở, nhưng tránh xa những môi trường khô cằn. [2]
## Ăn[
[sửa](/w/index.php?title=Chim_%C4%91%E1%BB%93_t%E1%BB%83_x%C3%A1m&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chim_%C4%91%E1%BB%93_t%E1%BB%83_x%C3%A1m&action=edit§ion=2)]
Loài này ăn thịt, và ăn vật có xương sống nhỏ và côn trùng lớn.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Chim_%C4%91%E1%BB%93_t%E1%BB%83_x%C3%A1m&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chim_%C4%91%E1%BB%93_t%E1%BB%83_x%C3%A1m&action=edit§ion=3)] **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-1) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012. **Amadon, Dean (1951). “Taxonomic notes on the Australian butcher-birds (family Cracticidae)”.** [^](#cite_ref-Amadon51_2-0) *American Museum Novitates* **1504**. tr. 1–33. .
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Chim_%C4%91%E1%BB%93_t%E1%BB%83_x%C3%A1m&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chim_%C4%91%E1%BB%93_t%E1%BB%83_x%C3%A1m&action=edit§ion=4)]
|
|![]()
|
| có thông tin sinh học về

X-Cache: cp1066 miss(0), cp1054 frontend miss(0)


text:
Curlu
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 49°57′52″B 2°49′02″Đ / 49,9644444444°B 2,81722222222°Đ
Curlu là một xã ở tỉnh Somme, vùng Picardie, Pháp.
Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]
Thị trấn này tọa lạc trên đường D146, hai bên bờ sông Somme, khoảng 30 dặm Anh về phía đông của Amiens.
Dân số[sửa | sửa mã nguồn]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Curlu trên trang mạng của INSEE (tiếng Pháp)
- Curlu trên trang mạng của Quid (tiếng Pháp)

markdown:
# Curlu
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [49°57′52″B 2°49′02″Đ / 49,9644444444°B 2,81722222222°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Curlu¶ms=49.9644444444_N_2.81722222222_E_region:FR_type:adm2nd_source:nlwiki)
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Picardy](/wiki/Picardy) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Somme](/wiki/Somme) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Péronne](/wiki/P%C3%A9ronne_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Tổng Combles](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_Combles&action=edit&redlink=1) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Li.C3.AAn_x.C3.A3) [Cộng đồng các xã tổng Combles](/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BB%93ng_c%C3%A1c_x%C3%A3_t%E1%BB%95ng_Combles&action=edit&redlink=1) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(
[2001](/wiki/2001)- [2008](/wiki/2008)) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 55 m/180 ft)
1 2(2,27 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 1 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(49 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [80231](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=80231-COM)/ [80360](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Curlu** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) ở [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Somme](/wiki/Somme), [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Picardie](/wiki/Picardie), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Curlu&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Curlu&action=edit§ion=1)]
Thị trấn này tọa lạc trên đường D146, hai bên bờ
[sông Somme](/wiki/S%C3%B4ng_Somme), khoảng 30 [dặm Anh](/wiki/D%E1%BA%B7m_Anh) về phía đông của [Amiens](/wiki/Amiens).
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Curlu&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Curlu&action=edit§ion=2)]
|1962||1968||1975||1982||1990||1999|
|78||104||112||118||117||111|
|Số liệu điều tra dân số từ năm
|
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Curlu&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Curlu&action=edit§ion=3)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Curlu&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Curlu&action=edit§ion=4)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Curlu&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Curlu&action=edit§ion=5)] [Curlu trên trang mạng của INSEE](http://www.recensement.insee.fr/RP99/rp99/co_navigation.co_page?nivgeo=C&codgeo=80231&theme=ALL&typeprod=ALL&lang=FR&quelcas=LISTE) **(tiếng Pháp)** [Curlu trên trang mạng của Quid](http://www.quid.fr/communes.html?mode=query&req=Curlu) **(tiếng Pháp)**

X-Cache: cp1052 miss(0), cp1054 frontend miss(0)


text:
Euphorbia glauca
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Euphorbia glauca là một loài thực vật có hoa trong họ Đại kích. Loài này được G.Forst. mô tả khoa học đầu tiên năm 1786.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ The Plant List (2010). “Euphorbia glauca”. Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Phương tiện liên quan tới Euphorbia glauca tại Wikimedia Commons

markdown:
*Euphorbia glauca*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Euphorbia glauca
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Malpighiales](/wiki/B%E1%BB%99_S%C6%A1_ri) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Euphorbiaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%90%E1%BA%A1i_k%C3%ADch) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Euphorbia](/wiki/Euphorbia) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **E. glauca** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Euphorbia glauca* [G.Forst.](/w/index.php?title=Georg_Forster&action=edit&redlink=1) * là một loài Euphorbia glauca* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ Đại kích](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%90%E1%BA%A1i_k%C3%ADch). Loài này được G.Forst. mô tả khoa học đầu tiên năm 1786. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Euphorbia_glauca&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Euphorbia_glauca&action=edit§ion=1)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-79868). Truy cập ngày 3 tháng 6 năm 2013. *Euphorbia glauca*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Euphorbia_glauca&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Euphorbia_glauca&action=edit§ion=2)]
Phương tiện liên quan tới
[Euphorbia glauca](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Euphorbia_glauca) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)


text:
Móng cọp vàng
Móng cọp vàng, còn gọi là Thiên hài hay hàm cọp, tên khoa học: Thunbergia mysorensis; là một loài thực vật có hoa trong họ Ô rô (Acanthaceae). Loài này được Robert Wight mô tả khoa học đầu tiên năm 1845 với danh pháp Hexacentris mysorensis. Sau đó, năm 1867 T. Anderson chuyển nó sang chi Thunbergia.[1]
Mô tả[sửa | sửa mã nguồn]
Cây có nguồn gốc từ Ấn Độ. Cây có dạng dây leo thân gỗ cành nhánh buôn rũ, có thể leo đến độ cao 6 m. Lá hình hình mũi mác, dài khoảng từ 12 – 20 cm, phiến lá nhẵn bóng, thường có màu xanh thẫm, mép khía gai. Hoa mọc thành chùm dài buông thõng xuống. Hoa nở không đều, hoa lớn nở trước ở trên cùng, hoa nhỏ và nụ xếp theo thứ tự nhỏ dần từ trên xuống dưới. bông hoa có năm cánh lớn màu đỏ rực rỡ lòng trong có màu vàng, 5 cánh này bẻ quặc ra đằng sau chỉ để lộ phần cánh màu vàng khiến hoa trông giống như chiếc hài (nên gọi là Thiên hài) hay hàm cọp đang mở rộng. Hoa ra từ mùa xuân đến mùa thu. Quả dạng quả nang. Cây thích hợp với khí hậu ôn đới, trồng giàu dinh dưỡng...[2]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ The Plant List (2010). “Thunbergia mysorensis”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
- ^ Nguồn: website Sài Gòn hoa [1].
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Phương tiện liên quan tới Thunbergia mysorensis tại Wikimedia Commons

markdown:
# Móng cọp vàng
|
|Thunbergia mysorensis
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lamiales](/wiki/B%E1%BB%99_Hoa_m%C3%B4i) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Acanthaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C3%94_r%C3%B4) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Thunbergia](/wiki/Thunbergia) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **T. mysorensis** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Thunbergia mysorensis*
(
[Wight](/w/index.php?title=Robert_Wight&action=edit&redlink=1)) [T.Anderson](/w/index.php?title=Thomas_Anderson_(nh%C3%A0_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1), [1867](/wiki/1867) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Hexacentris mysorensis*Wight *Thunbergia mysorensis*(Wight) T. Anderson ex [Bedd.](/w/index.php?title=Richard_Henry_Beddome&action=edit&redlink=1) **Móng cọp vàng**, còn gọi là **Thiên hài** hay **hàm cọp**, tên khoa học: *; là một loài Thunbergia mysorensis* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ Ô rô](/wiki/H%E1%BB%8D_%C3%94_r%C3%B4)(Acanthaceae). Loài này được Robert Wight mô tả khoa học đầu tiên năm 1845 với danh pháp *Hexacentris mysorensis*. Sau đó, năm 1867 T. Anderson chuyển nó sang chi *.* [Thunbergia](/wiki/Thunbergia) [[1]](#cite_note-1)
## Mô tả[
[sửa](/w/index.php?title=M%C3%B3ng_c%E1%BB%8Dp_v%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%C3%B3ng_c%E1%BB%8Dp_v%C3%A0ng&action=edit§ion=1)]
Cây có nguồn gốc từ
[Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99). Cây có dạng dây leo thân gỗ cành nhánh buôn rũ, có thể leo đến độ cao 6 [m](/wiki/M). Lá hình hình mũi mác, dài khoảng từ 12 – 20 [cm](/wiki/Cm), phiến lá nhẵn bóng, thường có màu xanh thẫm, mép khía gai. Hoa mọc thành chùm dài buông thõng xuống. Hoa nở không đều, hoa lớn nở trước ở trên cùng, hoa nhỏ và nụ xếp theo thứ tự nhỏ dần từ trên xuống dưới. bông hoa có năm cánh lớn màu đỏ rực rỡ lòng trong có màu vàng, 5 cánh này bẻ quặc ra đằng sau chỉ để lộ phần cánh màu vàng khiến hoa trông giống như chiếc hài (nên gọi là Thiên hài) hay hàm cọp đang mở rộng. Hoa ra từ [mùa xuân](/wiki/M%C3%B9a_xu%C3%A2n) đến [mùa thu](/wiki/M%C3%B9a_thu). Quả dạng quả nang. Cây thích hợp với khí hậu ôn đới, trồng giàu dinh dưỡng... [[2]](#cite_note-2)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=M%C3%B3ng_c%E1%BB%8Dp_v%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%C3%B3ng_c%E1%BB%8Dp_v%C3%A0ng&action=edit§ion=2)]
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=M%C3%B3ng_c%E1%BB%8Dp_v%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%C3%B3ng_c%E1%BB%8Dp_v%C3%A0ng&action=edit§ion=3)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=M%C3%B3ng_c%E1%BB%8Dp_v%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%C3%B3ng_c%E1%BB%8Dp_v%C3%A0ng&action=edit§ion=4)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2609024). Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013. *Thunbergia mysorensis*” **Nguồn: website Sài Gòn hoa** [^](#cite_ref-2) [[1]](http://www.saigonhoa.vn/day-leo/day-mong-cop-vang/).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=M%C3%B3ng_c%E1%BB%8Dp_v%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%C3%B3ng_c%E1%BB%8Dp_v%C3%A0ng&action=edit§ion=5)]
Phương tiện liên quan tới
[Thunbergia mysorensis](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Thunbergia_mysorensis) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)


text:
Msta-S
Msta-S (mã GRAU: 2S19, tiếng Nga: Мста-С, 2С19, định danh theo NATO: M1990) là hệ thống lựu pháo tự hành bọc thép chạy trên bánh xích bắn đạn 152 mm do Liên Xô và sau này là Nga phát triển và chế tạo.
Msta-S do Viện thiết kế UZTM dựa trên khung gầm của xe tăng T-80 và động cơ diesel của xe tăng T-72 V-84MS 840 mã lực. Pháo có cỡ nòng 152 mm bắn được tất cả các loại đạn 152 mm tiêu chuẩn gồm cả đạn pháo có điều khiển bằng laser Krasnopol, cơ số đạn 50 viên, nạp đạn tự động. Tháp pháo được bổ sung thêm súng máy phòng không 12,7 mm NSVT với cơ số 300 viên. Tháp pháo được trang bị hệ thống phòng xạ - sinh - hóa, hệ thống ngắm bắn đồng bộ gồm các thiết bị hiển thị biểu tượng số hóa, bộ kính ngắm đồng bộ dự phòng 1P22, bộ kính ngắm 1P23 dùng cho trực xạ, và bộ thiết bị thu tín hiệu định vị, dẫn đường vệ tinh. Từ năm 2008, Lục quân Nga đặt hàng chế tạo loại Msta-S có hệ thống kiểm soát bắn tự động.

markdown:
# Msta-S
|Msta-S|
|
|![]()
Msta-S diễu hành ở Quảng trường Đỏ năm 2009
[Lựu pháo](/wiki/L%E1%BB%B1u_ph%C3%A1o) [tự hành](/wiki/Ph%C3%A1o_t%E1%BB%B1_h%C3%A0nh) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/23px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4)/ ![ Cờ Nga](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/22px-Flag_of_Russia.svg.png)
![ Cờ Nga](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/22px-Flag_of_Russia.svg.png)
[Nga](/wiki/Nga) [Đạn trích khí đáy](/w/index.php?title=Tr%C3%ADch_kh%C3%AD_%C4%91%C3%A1y&action=edit&redlink=1): 29km [đạn phản lực](/wiki/R%E1%BB%91c_k%C3%A9t): 36 km [Bọc giáp](/wiki/Xe_b%E1%BB%8Dc_th%C3%A9p) [lựu pháo](/wiki/L%E1%BB%B1u_ph%C3%A1o)152 mm [2A65](/w/index.php?title=L%E1%BB%B1u_ph%C3%A1o_152_mm_2A65&action=edit&redlink=1) [NSVT](/w/index.php?title=S%C3%BAng_m%C3%A1y_NSVY&action=edit&redlink=1)
840 mã lực (626.39 kW)
[Thanh nhún](/w/index.php?title=Thanh_nh%C3%BAn&action=edit&redlink=1) **Msta-S** (mã [GRAU](/wiki/GRAU): **2S19**, [tiếng Nga](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga): *Мста-С*, *2С19*, định danh theo NATO: **M1990**) là hệ thống [lựu pháo](/wiki/L%E1%BB%B1u_ph%C3%A1o) [tự hành](/wiki/Ph%C3%A1o_t%E1%BB%B1_h%C3%A0nh) bọc thép chạy trên bánh xích bắn đạn 152 mm do [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) và sau này là [Nga](/wiki/Nga) phát triển và chế tạo.
Msta-S do
[Viện thiết kế UZTM](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_thi%E1%BA%BFt_k%E1%BA%BF_UZTM&action=edit&redlink=1) dựa trên [khung gầm](/w/index.php?title=Khung_g%E1%BA%A7m&action=edit&redlink=1) của [xe tăng](/wiki/Xe_t%C4%83ng) [T-80](/wiki/T-80) và [động cơ diesel](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_c%C6%A1_Diesel) của xe tăng [T-72](/wiki/T-72) V-84MS 840 [mã lực](/wiki/M%C3%A3_l%E1%BB%B1c). Pháo có cỡ nòng 152 mm bắn được tất cả các loại đạn 152 mm tiêu chuẩn gồm cả đạn pháo có điều khiển bằng laser Krasnopol, cơ số đạn 50 viên, nạp đạn tự động. Tháp pháo được bổ sung thêm súng máy phòng không 12,7 mm NSVT với cơ số 300 viên. Tháp pháo được trang bị hệ thống phòng [xạ](/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD_h%E1%BA%A1t_nh%C3%A2n) - [sinh](/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD_sinh_h%E1%BB%8Dc) - [hóa](/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc), hệ thống ngắm bắn đồng bộ gồm các thiết bị hiển thị biểu tượng số hóa, bộ kính ngắm đồng bộ dự phòng 1P22, bộ kính ngắm 1P23 dùng cho trực xạ, và bộ thiết bị thu tín hiệu định vị, dẫn đường vệ tinh. Từ năm 2008, Lục quân Nga đặt hàng chế tạo loại Msta-S có hệ thống kiểm soát bắn tự động.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Msta-S&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Msta-S&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Msta-S&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Msta-S&action=edit§ion=2)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


text:
Ratatouille (định hướng)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Ratatouille có thể là:
- Ratatouille, một món ăn từ rau quả của Pháp
- Chú chuột đầu bếp, một bộ phim năm 2007 của Pixar nói về một chú chuột mong muốn trở thành một đầu bếp
- Ratatouille (trò chơi điện tử), trò chơi chuyển thể từ phim

markdown:
# Ratatouille (định hướng)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Ratatouille** có thể là: [Ratatouille](/wiki/Ratatouille), một món ăn từ rau quả của Pháp *, một bộ phim năm 2007 của Pixar nói về một chú chuột mong muốn trở thành một đầu bếp* [Chú chuột đầu bếp](/wiki/Ratatouille_(phim)) [, trò chơi chuyển thể từ phim](/w/index.php?title=Ratatouille_(tr%C3%B2_ch%C6%A1i_%C4%91i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AD)&action=edit&redlink=1) *Ratatouille*(trò chơi điện tử)

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1054 frontend miss(0)


text:
Shara'b Ar Rawnah (huyện)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Huyện Shara'b Ar Rawnah là một huyện thuộc tỉnh Ta`izz, Yemen. Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 186955 người[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Districts of Yemen”. Statoids. Bản gốc lưu trữ 29 tháng 11 năm 2010. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2012.

markdown:
# Shara'b Ar Rawnah (huyện)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Huyện Shara'b Ar Rawnah|
|—
|[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Flag_of_Yemen.svg/23px-Flag_of_Yemen.svg.png)
[Yemen](/wiki/Yemen) [Tỉnh](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Yemen&action=edit&redlink=1) [Ta`izz](/w/index.php?title=Ta%60izz&action=edit&redlink=1) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [UTC+3](/wiki/UTC%2B3)) **Huyện Shara'b Ar Rawnah** là một [huyện](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_Yemen&action=edit&redlink=1) thuộc [tỉnh Ta`izz](/w/index.php?title=Ta%60izz_(t%E1%BB%89nh)&action=edit&redlink=1), [Yemen](/wiki/Yemen). Đến thời điểm năm 2003, huyện này có dân số 186955 người [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Shara%27b_Ar_Rawnah_(huy%E1%BB%87n)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Shara%27b_Ar_Rawnah_(huy%E1%BB%87n)&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Districts of Yemen”](http://www.statoids.com/yye.html). Statoids. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20101129043227/http://statoids.com/yye.html)29 tháng 11 năm 2010. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2012.


text:
Trợ giúp
Thể loại:Sendai
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
Sendai
Các trang trong thể loại “Sendai”
3 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 3 trang.
Sendai
D
Date Masamune
Đ
Động đất và sóng thần Tōhoku 2011
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Sendai&oldid=22201096
”
Thể loại
:
Đô thị cấp quốc gia của Nhật Bản
Miyagi
Thành phố tỉnh Miyagi
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Tại dự án khác
Wikimedia Commons
Ngôn ngữ khác
العربية
Azərbaycanca
Català
Čeština
Dansk
Deutsch
English
Español
Euskara
فارسی
Français
한국어
Italiano
Latina
Македонски
日本語
Polski
Simple English
Suomi
Svenska
Türkçe
اردو
中文
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 22:19 ngày 13 tháng 10 năm 2015.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

markdown:
# Thể loại:Sendai
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
## Các trang trong thể loại “Sendai”
3 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 3 trang.
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
3 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 3 trang.


text:
Theodora Tocco
Theodora Tocco (nhũ danh Maddalena Tocco) (? - 1429) là người vợ đầu tiên của Konstantinos XI khi ông còn là Công tước xứ Morea. Về sau sẽ trở thành vị Hoàng đế cuối cùng của Đế quốc Byzantine.
Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]
Theodora là con gái của Leonardo II Tocco, lãnh chúa xứ Zante. Cha bà là một người em trai của Carlo I Tocco, Bá tước xứ Cephalonia và Leukas. Carlo sau phụng sự dưới trướng vua xứ Epirus từ năm 1411 đến 1429. Leonardo dường như mất sớm. Năm 1424, Carlo I đã nhận nuôi Maddalena và người anh trai Carlo II Tocco. Ít lâu sau Carlo I bị đánh bại trong trận Echinades với Johannes VIII Palaiologos vào năm 1427. Ông đã phải rút khỏi các vùng đất tại Elis dưới sự kiểm soát của mình và từ bỏ tuyên bố kế thừa cha truyền con nối thành Corinth và Megara. Thỏa thuận này đã được bảo đảm bằng cuộc hôn nhân giữa Maddalena với Konstantinos Palaiologos, em trai của Johannes VIII.
Cuộc hôn nhân diễn ra vào tháng 7 năm 1428. Bà được cải đạo sang Chính Thống giáo Đông phương và lấy tên "Theodora". Trong suốt cuộc đời chung sống với nhau, Konstantinos chỉ còn giữ được một vài vùng lãnh thổ khác ở bán đảo Peloponnesus dưới sự kiểm soát của mình mặc dù vẫn còn phụ thuộc vào cả Johannes VIII và Theodore II Palaiologos, Lãnh chúa xứ Morea. Do đó Maddalena trở thành hoàng hậu của một ông vua nhỏ. Theodora qua đời khi sinh non vào tháng 11 năm 1429, tại Santomeri và thi hài được chôn cất ở Mystras.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Nicol, Donald M. (ngày 29 tháng 10 năm 1993) [1972]. The Last Centuries of Byzantium, 1261-1453 . Cambridge University Press. ISBN 0-521-43991-4.
- Sphrantzes, George (tháng 6 năm 1980). The Fall of the Byzantine Empire: A Chronicle by George Sphrantzes 1401-1477. Univ of Massachusetts Pr. ISBN 0-87023-290-8.

markdown:
# Theodora Tocco
**Theodora Tocco** (nhũ danh **Maddalena Tocco**) (? - [1429](/wiki/1429)) là người vợ đầu tiên của [Konstantinos XI](/wiki/Konstantinos_XI_Palaiologos) khi ông còn là [Công tước xứ Morea](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_qu%E1%BB%91c_chuy%C3%AAn_ch%E1%BA%BF_Morea&action=edit&redlink=1). Về sau sẽ trở thành vị [Hoàng đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF) cuối cùng của [Đế quốc Byzantine](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Byzantine).
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Theodora_Tocco&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Theodora_Tocco&action=edit§ion=1)]
Theodora là con gái của
[Leonardo II Tocco](/w/index.php?title=Leonardo_II_Tocco&action=edit&redlink=1), lãnh chúa xứ [Zante](/wiki/Zante). Cha bà là một người em trai của [Carlo I Tocco](/w/index.php?title=Carlo_I_Tocco&action=edit&redlink=1), Bá tước xứ [Cephalonia](/wiki/Cephalonia) và [Leukas](/w/index.php?title=Leukas&action=edit&redlink=1). Carlo sau phụng sự dưới trướng [vua xứ Epirus](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_qu%E1%BB%91c_chuy%C3%AAn_ch%E1%BA%BF_Epirus&action=edit&redlink=1) từ năm [1411](/wiki/1411) đến [1429](/wiki/1429). Leonardo dường như mất sớm. Năm [1424](/wiki/1424), Carlo I đã nhận nuôi Maddalena và người anh trai [Carlo II Tocco](/w/index.php?title=Carlo_II_Tocco&action=edit&redlink=1). Ít lâu sau Carlo I bị đánh bại trong [trận Echinades](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Echinades&action=edit&redlink=1) với [Johannes VIII Palaiologos](/wiki/Johannes_VIII_Palaiologos) vào năm [1427](/wiki/1427). Ông đã phải rút khỏi các vùng đất tại [Elis](/w/index.php?title=Elis&action=edit&redlink=1) dưới sự kiểm soát của mình và từ bỏ tuyên bố kế thừa cha truyền con nối thành [Corinth](/w/index.php?title=Corinth&action=edit&redlink=1) và [Megara](/wiki/Megara). Thỏa thuận này đã được bảo đảm bằng cuộc hôn nhân giữa Maddalena với Konstantinos Palaiologos, em trai của Johannes VIII.
Cuộc hôn nhân diễn ra vào
[tháng 7](/wiki/Th%C3%A1ng_7) năm [1428](/wiki/1428). Bà được cải đạo sang [Chính Thống giáo Đông phương](/wiki/Ch%C3%ADnh_Th%E1%BB%91ng_gi%C3%A1o_%C4%90%C3%B4ng_ph%C6%B0%C6%A1ng) và lấy tên "Theodora". Trong suốt cuộc đời chung sống với nhau, Konstantinos chỉ còn giữ được một vài vùng lãnh thổ khác ở bán đảo [Peloponnesus](/wiki/Peloponnesus) dưới sự kiểm soát của mình mặc dù vẫn còn phụ thuộc vào cả Johannes VIII và [Theodore II Palaiologos, Lãnh chúa xứ Morea](/w/index.php?title=Theodore_II_Palaiologos,_L%C3%A3nh_ch%C3%BAa_x%E1%BB%A9_Morea&action=edit&redlink=1). Do đó Maddalena trở thành hoàng hậu của một ông vua nhỏ. Theodora qua đời khi sinh non vào tháng 11 năm 1429, tại [Santomeri](/w/index.php?title=Santomeri&action=edit&redlink=1) và thi hài được chôn cất ở [Mystras](/w/index.php?title=Mystras&action=edit&redlink=1).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Theodora_Tocco&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Theodora_Tocco&action=edit§ion=2)]
- Nicol, Donald M. (ngày 29 tháng 10 năm 1993) [1972].
*The Last Centuries of Byzantium, 1261-1453*. Cambridge University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-521-43991-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-521-43991-4). [Sphrantzes, George](/wiki/George_Sphrantzes)(tháng 6 năm 1980). *The Fall of the Byzantine Empire: A Chronicle by George Sphrantzes 1401-1477*. Univ of Massachusetts Pr. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-87023-290-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-87023-290-8).


text:
Xibia
Tọa độ: 60°0′B 105°0′Đ / 60°B 105°Đ Xibia (tiếng Nga: Сиби́рь, chuyển tự tiếng Nga sang ký tự Latinh: Sibir') hay Siberi, Siberia là vùng đất rộng lớn gần như nằm trọn trong nước Nga, chiếm gần toàn bộ phần Bắc Á và bao gồm phần lớn thảo nguyên Á-Âu. Vùng đất này bắt đầu từ phía đông dãy núi Uran trải dài đến Thái Bình Dương; phía bắc là Bắc Băng Dương xuống phía nam là các ngọn đồi miền bắc Kazakhstan và có biên giới với Mông Cổ và Trung Quốc. Trừ phần tây-nam không nằm trong lãnh thổ Nga, các vùng khác nhau của Xibia chiếm tới 77% diện tích nước này, trong khi đó chỉ chiếm có 22% dân số toàn Nga.
Mục lục
Tên gọi[sửa | sửa mã nguồn]
Tồn tại vài phiên bản về nguồn gốc của từ "Xibia", và cho tới nay người ta vẫn chưa thể chắc chắn phiên bản nào là gần với sự thật nhất.
Các phiên bản, gắn với nguồn gốc của một ngôn ngữ nào đó trong nhóm ngôn ngữ Altai/tiếng Nga:
- "Siber/Chiber" — Một từ tiếng Turk cổ (tiếng Bashkir/Tatar), có nghĩa là "đẹp" hay "sặc sỡ". Chẳng hạn, hồ Chebakul dịch từ tiếng Tatar có nghĩa là "hồ đẹp". Trong ngôn ngữ Turk cổ đại từng phổ biến tên gọi Shibir, chẳng hạn trong tên gọi của vị khả hãn (khagan, khắc hàn, khả hàn) người Turk nổi tiếng trong thế kỷ 7 là Shibir Khan Turk-shad, người đã góp phần làm nhà Tùy sụp đổ nhanh chóng. Trong các ngôn ngữ Turk (cụ thể trong tiếng Tatar) có từ "Seber(ү)" có nghĩa là "gió cuốn tuyết" hay "bão tuyết (tuyết bị gió cuốn lên)", như thế tên gọi Sibir rất có thể có nghĩa liên quan tới bão tuyết.
- "Shibir" — Từ trong tiếng Mông Cổ, có nghĩa là vùng đất đầm lầy, với những cây bạch dương mọc thành các khu rừng rậm. Người ta cho rằng, vào thời kỳ Thành Cát Tư Hãn thì người Mông Cổ dùng tên gọi này để chỉ khu vực rừng-thảo nguyên của đồng rừng taiga sát biên giới với lãnh thổ của họ.[1]
- Một diễn giải cho rằng tên gọi bắt nguồn một từ trong tiếng Nga để chỉ "phương bắc" (север, sever) được sử gia Ba Lan là Chycliczkowski đưa ra,[2] nhưng diễn giải này đã bị Anatole Baikaloff bác bỏ[3] trên nền tảng cho rằng các dân tộc cận kề như người Trung Quốc, Ả Rập hay Mông Cổ, với tên gọi của khu vực này là gần giống nhau, có thể đã không biết tiếng Nga. Ông cũng đưa ra gợi ý cho rằng tên gọi này là sự kết hợp của hai từ trong tiếng Turk cổ là "su" (nước) và "birr" (vùng đất hoang dã).
Các phiên bản gắn với một nhóm sắc tộc nào đó (người ta tin rằng chúng nói chung không ảnh hưởng tới từ nguyên, nhưng được liệt kê ở đây như là những phiên bản có thể nhất):
- Theo phiên bản của Z. Ya. Boyarshinova thì tên gọi Sibir xuất phát từ tên gọi của một nhóm sắc tộc là Sipyr, mà nguồn gốc ngôn ngữ của họ hiện vẫn còn đầy tranh cãi. Sau đó tên gọi này được áp dụng cho nhóm sắc tộc thuộc ngôn ngữ Turk, từng sinh sống dọc theo sông Irtysh trong khu vực ngày nay là Tobolsk.
- Theo phiên bản của V. Sophronov, thì tên gọi Sibir bắt nguồn từ nhóm sắc tộc gốc Turk, hiện nay được biết đến như là người Tatar Xibia, với tên họ tự gọi (Sabyr), theo ý kiến tác giả, thực tế có nghĩa là sự kiên nhẫn. Một ý kiến khác thì cho rằng nó có nghĩa là "địa phương/bản xứ" (y/ir — đàn ông, nhân dân, người; siber/y — sa khoáng, bỏ lại trên mặt đất; nguyên văn: "những người [sinh sống] tại đó phát tán").[4]
- Một phiên bản khác cho rằng khu vực này được đặt tên theo người Tích Bá (Xibe).[5]
Sự phổ biến tên gọi "Sibir" trên những vùng lãnh thổ rộng lớn trực tiếp gắn liền với tên gọi của thủ đô của Hãn quốc Xibia của người Tatar, bị sáp nhập vào Sa quốc Moskva dưới thời Ivan Hung đế (1530-1584). Trích đoạn phỏng dịch từ biên niên sử Esipov (tiếng Nga cổ): "…tiến vào đất Sibir…người Tatar sợ hãi trước nhiều lần tiến đánh của các chiến binh Nga, chạy trốn khỏi thành lũy của mình, mà trước đó người Tatar gọi thành phố thủ đô của họ nơi cửa sông Tobol và Irtysh là Sibir, bỏ lại nó trống không. Những chiến binh Nga tới và đóng lại đó và khẳng định thành lũy này vững mạnh, hiện nay gọi là thành Tobolesk Chúa Cứu thế".
Bắt đầu từ thế kỷ 13 tên gọi Sibir bắt đầu được sử dụng không những để chỉ sắc tộc mà còn để chỉ nơi mà sắc tộc đó sinh sống. Theo ý nghĩa này thì tên gọi của khu vực lần đầu tiên được các tác giả Iran nhắc tới trong thế kỷ 13, với tên gọi "Sebur" lần đầu tiên xuất hiện trên bản đồ trong tập bản đồ Catalan năm 1375. Trong các biên niên sử Nga thế kỷ 15 thì Sibir được dùng để chỉ khu vực ở hạ lưu sông Tobol và trung lưu sông Irtysh.
Nhưng việc sử dụng từ Sibir theo ý nghĩa địa chính trị thì lại gắn liền với toàn bộ vùng đất nằm ở phía đông sông Volga. Trong bức thư gửi nữ hoàng Elizabeth I (năm 1570) Ivan Hung đế tự gọi mình là: "Vua Pskov và đại công tước xứ Smolensk, Tver, các vùng đất Chernigov, Ryazan, Polotsk, Ros… (phần này của từ bị mất) và toàn bộ vùng đất Sibir".
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Nhiều nhóm dân du mục có mặt ở Xibia từ rất xa xưa ví dụ Yenet, Nenet, Hung Nô, Uyghur. Hãn (Khan) vùng Xibia ở gần Tobolsk ngày nay được biết đến là nhân vật quyền lực lớn, đã từng phong tước cho Kubrat (một vị vua người Bulgaria) là Khả hãn (Khagan) vùng Avaria năm 630. Người Mông Cổ xâm chiếm nơi này vào thế kỷ 13 và cho vùng đất này quyền tự trị, gọi là Hãn quốc Xibia.
Vào thế kỷ 16, thế lực lớn mạnh của nước Nga ở phía tây bắt đầu làm suy yếu Hãn quốc Xibia. Đầu tiên, những nhóm thương nhân và người Cô-dắc xâm nhập khu vực, rồi quân đội Nga xây dựng những tiền đồn tiến xa dần về phía đông. Những thị trấn như Mangazeya, Tara, Yeniseysk và Tobolsk (trung tâm vùng Siberi) bất đầu hình thành và phát triển. Cho đến giữa thế kỷ 17, vùng kiểm soát của nước Nga đã chạm đến bờ Thái Bình Dương. Các thế kỷ tiếp theo, Xibia vẫn là vùng đất không người ở và chưa được khám phá. Chỉ có rất ít chuyến thám hiểm và những người buôn bán sống ở đây. Một nhóm người khác bị đưa đến đây sinh sống là những tù nhân đến từ phía tây nước Nga hoặc những vùng đất bị Nga cai trị, ví dụ Ba Lan.
Tuyến đường sắt xuyên Xibia xây dựng từ 1891-1903 là thay đổi to lớn cho "vùng đất đang ngủ yên" này. Tuyến đường đã nối liền Siberi với những miền phía tây nước Nga đang công nghiệp hoá nhanh chóng. Xibia có nguồn tài nguyên phong phú và dồi dào. Trong suốt thế kỷ 20, chúng được khai thác và nhiều khu dân cư công nghiệp mọc lên trong vùng.
Năm 1908, tại đây đã có một vụ nổ lớn, thường được biết đến với tên vụ nổ Tunguska
Thổ nhưỡng[sửa | sửa mã nguồn]
Với diện tích 13,1 triệu km², Xibia chiếm khoảng 77% lãnh thổ Nga. Hai vùng địa lý chủ yếu là Bình nguyên Tây Xibia và Cao nguyên trung tâm Xibia.
Bình nguyên Tây Xibia bao gồm phần lớn đất trầm tích từ Đại Tân Sinh và rất thấp, nếu mực nước biển dâng 50 m sẽ làm toàn bộ dùng đất giữa Bắc Băng Dương và Novosibirsk (thành phố ở giữa nước Nga, chếch về phía nam) ngập trong nước và băng tuyết. Rất nhiều vùng đất thấp này hình thành bởi các mảng băng tuyết, duy trì dòng chảy của sông Ob và sông Yenisei ra biển Caspi và biển Aral. Vùng này chủ yếu là đầm lầy, những vùng có đất cứng là đất mùn và ở phía bắc là vùng đất lạnh quanh năm không có cây. Ở phía nam, nơi nhiệt độ cao hơn, đồng cỏ tươi tốt là phần mở rộng của Bình nguyên Kazakh.
Cao nguyên trung tâm Xibia là nền đất ổn định đã là lục địa từ kỷ Permi. Vùng đất này rất dồi dào khoáng sản, gồm vàng, kim cương, quặng măng-gan, chì, thiếc, nikel, coban và molipden. Phần khá lớn của vùng đất này chứa nhiều đá mắc-ma của vụ phun trào núi lửa cuối kỷ Permi, vụ phun trào lớn nhất của lịch sử Trái Đất
Khí hậu Xibia khác biệt rất lớn vào các thời điểm trong năm. Ở bờ biển phía bắc, giáp Bắc Băng Dương, trên vòng cực Bắc, mùa hè rất ngắn, chỉ một tháng. Khí hậu vùng này là khí hậu lục địa cận cực, mùa đông dài, nhiệt độ trung bình trong năm là 0 độ C, tháng 01 khoảng – 15 độ C, tháng 07 là +20 độ C. Với khí hậu ổn định, mùa hè nhiều nắng và đất đai khá màu mỡ, phía nam Xibia có thể được sử dụng với mục đích nông nghiệp.
Những cơn gió ấm từ Trung Á và Trung Đông thổi đến nam Xibia, làm vùng tây Xibia (như Omsk, Novosibirsk) ấm hơn vùng phía đông (Irkutsk, Chita) tới vài độ C. Tuy nhiên Xibia được xem là địa điểm có nhiệt độ thấp thứ nhì thế giới, chỉ kém châu Nam Cực. Với nhiệt độ kỷ lục ghi được -71 độ C, thị trấn Oymyakon là thị trấn lạnh nhất trên thế giới. Cả thành phố Yakutsk thuộc cộng hòa Sakha, là trung tâm kinh tế quan trọng ở Xibia, vào mùa đông nhiệt độ ở đây từng xuống kỉ lục tới - 64 độ C, sông Lena chảy qua thành phố này cũng bị đóng băng. Thành phố Novosibirsk vào mùa đông nhiệt độ cũng là - 51 độ C. Tuy vậy, nhiệt độ mùa hè ở một số nơi ở Xibia rất nóng và nắng nhiều, lên đến 36 - 38 độ C. Nhìn chung, các địa điểm ở Xibia đều có khí hậu thất thường, có lúc rất nóng và có lúc rất lạnh do nằm sâu trong nội địa hay trên cao nguyên, có thời điểm nhiệt độ mùa hè và mùa đông tại Xibia chênh lệch tới hơn 100 độ C. Xibia lạnh nhất vào tháng 1 và nóng nhất vào tháng 7. Sakha (đông-bắc Xibia) là vùng lạnh nhất ở đây và lưu vực sông Yana có nhiệt độ thấp nhất. Tuy vậy, nước Nga không có kế hoạch đưa người sống ở đây, do đó, khí hậu khắc nghiệt của vùng đất này chưa từng bị coi là một vấn đề nghiêm trọng. Phía nam Xibia ở gần khu vực không khí áp suất cao, nhờ đó mà vào mùa đông, gió không mạnh.
Mặc dù là khu vực lạnh, tuyết ở đây rất ít, đặc biệt là vùng phía đông. Lượng mưa ở Xibia nhìn chung là thấp, chỉ có vùng bán đảo Kamchatka có lượng mưa hơn 500 mm nhờ gió ẩm biển Okhotsk thổi vào gặp núi cao. Vùng cực nam của bán đảo chịu ảnh hưởng gió mùa nên có mưa lớn vào mùa hè.
Xibia là vùng rất giàu tài nguyên khoáng sản, bao gồm gần như tất cả các loại kim loại có giá trị. Một số mỏ ở đây có trữ lượng vào hàng lớn nhất thế giới như nikel, vàng, chì, molypden, kim cương, bạc, và thiếc. Bên cạnh đó là nguồn dầu mỏ và khí tự nhiên khổng lồ. Phần lớn những tài nguyên này phân bổ ở vùng xa xôi, lạnh lẽo, điều kiện sinh sống và đi lại khắc nghiệt.
Xibia là nơi cư ngụ của nhiều động vật quý hiếm như hổ Siberia, gấu nâu, tuần lộc, gấu Bắc Cực, hải tượng, cá voi xanh,... Ngoài ra, ở đây có hồ Baikan, là hồ nước ngọt lâu đời nhất thế giới.
Kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]
Nông nghiệp bị hạn chế nhiều bởi mùa hè ngắn ngủi. Song, phía tây nam với khí hậu ôn hòa và đất đen màu mỡ, có các cây lương thực như lúa mì, lúa mạch, lúa mạch đen và khoai tây cùng đồng cỏ cho cừu và gia súc. Ở những nơi đất cằn cỗi và mùa hè ngắn ngủi, thức ăn có được từ chăn thả tuần lộc – một hình thức kiếm ăn được người dân ở đây duy trì từ hơn 10 nghìn năm trước. Xibia có những khu rừng rộng nhất trên thế giới, gỗ mang lại nguồn thu quan trọng. Biển Okhotsk là một trong những biển nhiều cá nhất thế giới nhờ luồng nước lạnh và thủy triều trải rộng. Xibia cung cấp khoảng 10% lượng cá đánh bắt toàn cầu, sản lượng có giảm sút từ khi Liên Xô sụp đổ.
Công nghiệp của vùng đã từng được chú trọng phát triển mạnh mẽ trong Thế chiến thứ hai. Những nhà máy quy mô lớn được xây dựng ở phía tây Xibia và một số ở quanh hồ Baikal, tuy vậy bước phát triển đã dừng lại kể từ khi không còn nhà nước Xô viết.
Dân cư[sửa | sửa mã nguồn]
Dù diện tích rộng lớn, dân số ở Xibia chỉ chừng 40 triệu người. Mật độ dân cư ở vùng đất này rất thấp 3 người/km², chủ yếu là người Nga và các sắc dân gốc Xlavơ, họ bắt đầu đến ở đây từ 400 năm trước. Phần lớn cư dân sống ở phía nam, dọc theo tuyến đường sắt xuyên Xibia. Các dân tộc có nguồn gốc Mông Cổ và Đột Quyết như Buryat, Tuva và Yakut đã sống ở đây từ rất lâu. Các nhóm người thiểu số khác là Ket, Evenk, Chukchi, Koryak và Yukaghir.
Khoảng 70% dân số là ở các thành phố. Phần lớn thị dân sống trong các căn hộ. Ở ngoài đô thị, người dân ở trong những nhà gỗ, lớn và giản dị. Novosibirsk là thành phố đông dân nhất của Xibia (thứ ba ở Nga sau Moskva và Sankt-Peterburg) với 1,5 triệu người. Tobolsk, Tomsk, Irkutsk, Yakutsk và Omsk là các trung tâm cổ kính hơn. Những khu vực nằm gần Bắc Cực như thị trấn Oymyakon do nằm ở vĩ độ cao, khí hậu rất lạnh nên dân số thưa thớt hơn.
Tuy nhiên, kể từ năm 2012, khi Tổng thống Nga Putin thành lập Bộ phát triển Viễn Đông Nga và khuyến khích sinh sản, tỉ lệ sinh ở Xibia đã tăng đáng kể. Theo nhiều chuyên gia, đến năm 2015, số dân ở Xibia sẽ tăng từ 30%-35%, và đến năm 2020 có thể chạm ngưỡng 45%.
Phân chia đơn vị hành chính[sửa | sửa mã nguồn]
- Altai Krai, trung tâm hành chính - Barnaul
- Cộng hòa Altai, thủ đô - Gorno-Altaysk
- Cộng hòa Buryat, thủ đô - Ulan-Ude
- Vùng Zabaykalsky, trung tâm hành chính - Chita
- Tỉnh Irkutsk, trung tâm hành chính - Irkutsk
- Cộng hòa Khakassia, thủ đô - Abakan
- Tỉnh Kemerovo, trung tâm hành chính - Kemerovo
- Vùng Kamchatka, trung tâm hành chính - Petropavlovsk-Kamchatsky
- Vùng Krasnoyarsk, trung tâm hành chính - Krasnoyarsk
- Tỉnh Novosibirsk, trung tâm hành chính - Novosibirsk
- Tỉnh Omsk, trung tâm hành chính - Omsk
- Cộng hòa Sakha, thủ đô - Yakutsk
- Tỉnh Tomsk, trung tâm hành chính - Tomsk
- Cộng hòa Tuva, thủ đô - Kyzyl
Các thành phố lớn bao gồm:
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Сибирк — website về Xibia
- ^ Czaplicka, M.C. (1915). Aboriginal Siberia.
- ^ Baikaloff, Anatole (12-1950). “Notes on the origin of the name "Siberia"”. Slavonic and East European Review 29 (72): 288. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(trợ giúp)
- ^ В.Софронов Тобольский хронограф, ч.1, Новосибирск, 1993
- ^ Crossley, Pamela Kyle (2002). The Manchus. Peoples of Asia 14 (ấn bản 3). Wiley-Blackwell. tr. 213. ISBN 0-631-23591-4. Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2013.

markdown:
# Xibia
|Bài viết này
|cần thêm .
|Xibia|
|
|![]()
[Nga](/wiki/Nga) 2(5,100,000 mi 2) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [60°0′B 105°0′Đ / 60°B 105°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Xibia¶ms=60_0_N_105_0_E_) **Xibia** ( [tiếng Nga](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga): Сиби́рь, [chuyển tự tiếng Nga sang ký tự Latinh](/wiki/Chuy%E1%BB%83n_t%E1%BB%B1_ti%E1%BA%BFng_Nga_sang_k%C3%BD_t%E1%BB%B1_Latinh): Sibir') hay *, Siberi* *là vùng đất rộng lớn gần như nằm trọn trong nước* **Siberia** [Nga](/wiki/Nga), chiếm gần toàn bộ phần Bắc Á và bao gồm phần lớn [thảo nguyên](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_c%E1%BB%8F)Á-Âu. Vùng đất này bắt đầu từ phía đông [dãy núi Uran](/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi_Ural)trải dài đến [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng); phía bắc là [Bắc Băng Dương](/wiki/B%E1%BA%AFc_B%C4%83ng_D%C6%B0%C6%A1ng)xuống phía nam là các ngọn đồi miền bắc [Kazakhstan](/wiki/Kazakhstan)và có biên giới với [Mông Cổ](/wiki/M%C3%B4ng_C%E1%BB%95)và [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c). Trừ phần tây-nam không nằm trong lãnh thổ [Nga](/wiki/Nga), các vùng khác nhau của Xibia chiếm tới 77% diện tích nước này, trong khi đó chỉ chiếm có 22% dân số toàn Nga.
## Mục lục
## Tên gọi[
[sửa](/w/index.php?title=Xibia&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Xibia&action=edit§ion=1)]
Tồn tại vài phiên bản về nguồn gốc của từ "Xibia", và cho tới nay người ta vẫn chưa thể chắc chắn phiên bản nào là gần với sự thật nhất.
Các phiên bản, gắn với nguồn gốc của một ngôn ngữ nào đó trong nhóm ngôn ngữ Altai/tiếng Nga:
- "Siber/Chiber" — Một từ tiếng Turk cổ (tiếng Bashkir/Tatar), có nghĩa là "đẹp" hay "sặc sỡ". Chẳng hạn, hồ
[Chebakul](/w/index.php?title=Chebarkul_(h%E1%BB%93)&action=edit&redlink=1)dịch từ tiếng Tatar có nghĩa là "hồ đẹp". Trong ngôn ngữ Turk cổ đại từng phổ biến tên gọi Shibir, chẳng hạn trong tên gọi của vị khả hãn (khagan, khắc hàn, khả hàn) người Turk nổi tiếng trong thế kỷ 7 là [Shibir Khan Turk-shad](/w/index.php?title=Shibir_Khan&action=edit&redlink=1), người đã góp phần làm [nhà Tùy](/wiki/Nh%C3%A0_T%C3%B9y)sụp đổ nhanh chóng. Trong các ngôn ngữ Turk (cụ thể trong tiếng Tatar) có từ "Seber(ү)" có nghĩa là "gió cuốn tuyết" hay "bão tuyết (tuyết bị gió cuốn lên)", như thế tên gọi Sibir rất có thể có nghĩa liên quan tới [bão tuyết](/wiki/B%C3%A3o_tuy%E1%BA%BFt).
- "Shibir" — Từ trong tiếng Mông Cổ, có nghĩa là vùng đất đầm lầy, với những cây
[bạch dương](/wiki/Chi_B%E1%BA%A1ch_d%C6%B0%C6%A1ng)mọc thành các khu rừng rậm. Người ta cho rằng, vào thời kỳ [Thành Cát Tư Hãn](/wiki/Th%C3%A0nh_C%C3%A1t_T%C6%B0_H%C3%A3n)thì người Mông Cổ dùng tên gọi này để chỉ khu vực rừng-thảo nguyên của đồng rừng [taiga](/wiki/Taiga)sát biên giới với lãnh thổ của họ. [[1]](#cite_note-sibirk-1)
- Một diễn giải cho rằng tên gọi bắt nguồn một từ trong tiếng Nga để chỉ "phương bắc" (север, sever) được sử gia Ba Lan là Chycliczkowski đưa ra,
nhưng diễn giải này đã bị Anatole Baikaloff bác bỏ [[2]](#cite_note-2) trên nền tảng cho rằng các dân tộc cận kề như người Trung Quốc, Ả Rập hay Mông Cổ, với tên gọi của khu vực này là gần giống nhau, có thể đã không biết tiếng Nga. Ông cũng đưa ra gợi ý cho rằng tên gọi này là sự kết hợp của hai từ trong tiếng Turk cổ là "su" (nước) và "birr" (vùng đất hoang dã). [[3]](#cite_note-3)
Các phiên bản gắn với một nhóm sắc tộc nào đó (người ta tin rằng chúng nói chung không ảnh hưởng tới từ nguyên, nhưng được liệt kê ở đây như là những phiên bản có thể nhất):
- Theo phiên bản của
[Z. Ya. Boyarshinova](/w/index.php?title=Zoya_Yakovlevna_Boyarshinova&action=edit&redlink=1)thì tên gọi Sibir xuất phát từ tên gọi của một nhóm sắc tộc là [Sipyr](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Savir&action=edit&redlink=1), mà nguồn gốc ngôn ngữ của họ hiện vẫn còn đầy tranh cãi. Sau đó tên gọi này được áp dụng cho nhóm sắc tộc thuộc ngôn ngữ Turk, từng sinh sống dọc theo sông [Irtysh](/wiki/Irtysh)trong khu vực ngày nay là [Tobolsk](/wiki/Tobolsk).
- Theo phiên bản của
[V. Sophronov](/w/index.php?title=Vyacheslav_Yuryevich_Sophronov&action=edit&redlink=1), thì tên gọi Sibir bắt nguồn từ nhóm sắc tộc gốc Turk, hiện nay được biết đến như là [người Tatar Xibia](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Tatar_Xibia&action=edit&redlink=1), với tên họ tự gọi (Sabyr), theo ý kiến tác giả, thực tế có nghĩa là sự kiên nhẫn. Một ý kiến khác thì cho rằng nó có nghĩa là "địa phương/bản xứ" (y/ir — đàn ông, nhân dân, người; siber/y — sa khoáng, bỏ lại trên mặt đất; nguyên văn: "những người [sinh sống] tại đó phát tán"). [[4]](#cite_note-vsofronov.narod-4)
- Một phiên bản khác cho rằng khu vực này được đặt tên theo
[người Tích Bá](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_T%C3%ADch_B%C3%A1)(Xibe). [[5]](#cite_note-manchus213-5)
Sự phổ biến tên gọi "Sibir" trên những vùng lãnh thổ rộng lớn trực tiếp gắn liền với tên gọi của thủ đô của
[Hãn quốc Xibia](/wiki/H%C3%A3n_qu%E1%BB%91c_Xibia) của người Tatar, bị sáp nhập vào Sa quốc Moskva dưới thời [Ivan Hung đế](/wiki/Ivan_IV_c%E1%BB%A7a_Nga) (1530-1584). Trích đoạn phỏng dịch từ biên niên sử Esipov (tiếng Nga cổ): "…tiến vào đất Sibir…người Tatar sợ hãi trước nhiều lần tiến đánh của các chiến binh Nga, chạy trốn khỏi thành lũy của mình, mà trước đó người Tatar gọi thành phố thủ đô của họ nơi cửa sông Tobol và Irtysh là Sibir, bỏ lại nó trống không. Những chiến binh Nga tới và đóng lại đó và khẳng định thành lũy này vững mạnh, hiện nay gọi là thành [Tobolesk Chúa Cứu thế](/wiki/Tobolsk)".
Bắt đầu từ
[thế kỷ 13](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_13) tên gọi Sibir bắt đầu được sử dụng không những để chỉ sắc tộc mà còn để chỉ nơi mà sắc tộc đó sinh sống. Theo ý nghĩa này thì tên gọi của khu vực lần đầu tiên được các tác giả Iran nhắc tới trong thế kỷ 13, với tên gọi "Sebur" lần đầu tiên xuất hiện trên bản đồ trong [tập bản đồ Catalan](/w/index.php?title=T%E1%BA%ADp_b%E1%BA%A3n_%C4%91%E1%BB%93_Catalan&action=edit&redlink=1) năm [1375](/wiki/1375). Trong các biên niên sử Nga [thế kỷ 15](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_15) thì Sibir được dùng để chỉ khu vực ở hạ lưu sông [Tobol](/wiki/Tobol) và trung lưu sông Irtysh.
Nhưng việc sử dụng từ Sibir theo ý nghĩa địa chính trị thì lại gắn liền với toàn bộ vùng đất nằm ở phía đông sông
[Volga](/wiki/Volga). Trong bức thư gửi nữ hoàng [Elizabeth I](/wiki/Elizabeth_I_c%E1%BB%A7a_Anh) (năm 1570) Ivan Hung đế tự gọi mình là: "Vua Pskov và đại công tước xứ Smolensk, Tver, các vùng đất Chernigov, Ryazan, Polotsk, Ros… (phần này của từ bị mất) và toàn bộ vùng đất Sibir".
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Xibia&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Xibia&action=edit§ion=2)]
Nhiều nhóm
[dân du mục](/w/index.php?title=D%C3%A2n_du_m%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1) có mặt ở Xibia từ rất xa xưa ví dụ [Yenet](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Yenet&action=edit&redlink=1), [Nenet](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nenet&action=edit&redlink=1), [Hung Nô](/wiki/Hung_N%C3%B4), [Uyghur](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Uyghur). [Hãn](/wiki/H%C3%A3n) (Khan) vùng Xibia ở gần Tobolsk ngày nay được biết đến là nhân vật quyền lực lớn, đã từng phong tước cho Kubrat (một vị vua người Bulgaria) là Khả hãn (Khagan) vùng Avaria năm 630. Người [Mông Cổ](/wiki/M%C3%B4ng_C%E1%BB%95) xâm chiếm nơi này vào thế kỷ 13 và cho vùng đất này quyền tự trị, gọi là [Hãn quốc Xibia](/wiki/H%C3%A3n_qu%E1%BB%91c_Sibir).
Vào thế kỷ 16, thế lực lớn mạnh của nước
[Nga](/wiki/Nga) ở phía tây bắt đầu làm suy yếu Hãn quốc Xibia. Đầu tiên, những nhóm thương nhân và người [Cô-dắc](/wiki/Cozak) xâm nhập khu vực, rồi quân đội [Nga](/wiki/Nga) xây dựng những tiền đồn tiến xa dần về phía đông. Những thị trấn như Mangazeya, Tara, Yeniseysk và [Tobolsk](/wiki/Tobolsk) (trung tâm vùng Siberi) bất đầu hình thành và phát triển. Cho đến giữa thế kỷ 17, vùng kiểm soát của nước [Nga](/wiki/Nga) đã chạm đến bờ [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng). Các thế kỷ tiếp theo, Xibia vẫn là vùng đất không người ở và chưa được khám phá. Chỉ có rất ít chuyến [thám hiểm](/wiki/Th%C3%A1m_hi%E1%BB%83m) và những người buôn bán sống ở đây. Một nhóm người khác bị đưa đến đây sinh sống là những [tù nhân](/wiki/T%C3%B9_nh%C3%A2n) đến từ phía tây nước [Nga](/wiki/Nga) hoặc những vùng đất bị Nga cai trị, ví dụ [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan).
Tuyến
[đường sắt xuyên Xibia](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_xuy%C3%AAn_Siberi) xây dựng từ 1891-1903 là thay đổi to lớn cho "vùng đất đang ngủ yên" này. Tuyến đường đã nối liền Siberi với những miền phía tây nước [Nga](/wiki/Nga) đang [công nghiệp hoá](/wiki/C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p_h%C3%B3a) nhanh chóng. Xibia có nguồn [tài nguyên](/wiki/T%C3%A0i_nguy%C3%AAn) phong phú và dồi dào. Trong suốt thế kỷ 20, chúng được khai thác và nhiều khu dân cư [công nghiệp](/wiki/C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p) mọc lên trong vùng.
Năm 1908, tại đây đã có một vụ nổ lớn, thường được biết đến với tên
[vụ nổ Tunguska](/wiki/S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_Tunguska)
## Thổ nhưỡng[
[sửa](/w/index.php?title=Xibia&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Xibia&action=edit§ion=3)]
Với diện tích 13,1 triệu km², Xibia chiếm khoảng 77% lãnh thổ Nga. Hai vùng địa lý chủ yếu là
[Bình nguyên Tây Xibia](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_nguy%C3%AAn_T%C3%A2y_Xibia&action=edit&redlink=1) và [Cao nguyên trung tâm Xibia](/w/index.php?title=Cao_nguy%C3%AAn_trung_t%C3%A2m_Xibia&action=edit&redlink=1).
Bình nguyên Tây Xibia bao gồm phần lớn đất trầm tích từ
[Đại Tân Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2n_sinh) và rất thấp, nếu mực nước biển dâng 50 m sẽ làm toàn bộ dùng đất giữa [Bắc Băng Dương](/wiki/B%E1%BA%AFc_B%C4%83ng_D%C6%B0%C6%A1ng) và [Novosibirsk](/wiki/Novosibirsk) (thành phố ở giữa nước Nga, chếch về phía nam) ngập trong nước và băng tuyết. Rất nhiều vùng đất thấp này hình thành bởi các mảng băng tuyết, duy trì dòng chảy của [sông Ob](/wiki/S%C3%B4ng_Obi) và [sông Yenisei](/wiki/Enisei) ra [biển Caspi](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Caspi) và [biển Aral](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Aral). Vùng này chủ yếu là đầm lầy, những vùng có đất cứng là đất mùn và ở phía bắc là vùng đất lạnh quanh năm không có cây. Ở phía nam, nơi nhiệt độ cao hơn, đồng cỏ tươi tốt là phần mở rộng của Bình nguyên Kazakh.
Cao nguyên trung tâm Xibia là nền đất ổn định đã là lục địa từ
[kỷ Permi](/wiki/K%E1%BB%B7_Permi). Vùng đất này rất dồi dào [khoáng sản](/wiki/Kho%C3%A1ng_s%E1%BA%A3n), gồm [vàng](/wiki/V%C3%A0ng), [kim cương](/wiki/Kim_c%C6%B0%C6%A1ng), quặng măng-gan, [chì](/wiki/Ch%C3%AC), [thiếc](/wiki/Thi%E1%BA%BFc), [nikel](/wiki/Niken), [coban](/wiki/Coban) và molipden. Phần khá lớn của vùng đất này chứa nhiều đá mắc-ma của vụ phun trào núi lửa cuối [kỷ Permi](/wiki/K%E1%BB%B7_Permi), vụ phun trào lớn nhất của lịch sử [Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t)
Khí hậu Xibia khác biệt rất lớn vào các thời điểm trong năm. Ở bờ biển phía bắc, giáp
[Bắc Băng Dương](/wiki/B%E1%BA%AFc_B%C4%83ng_D%C6%B0%C6%A1ng), trên [vòng cực Bắc](/w/index.php?title=V%C3%B2ng_c%E1%BB%B1c_B%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1), mùa hè rất ngắn, chỉ một tháng. Khí hậu vùng này là [khí hậu lục địa cận cực](/w/index.php?title=Kh%C3%AD_h%E1%BA%ADu_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba_c%E1%BA%ADn_c%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1), mùa đông dài, nhiệt độ trung bình trong năm là 0 độ C, tháng 01 khoảng – 15 độ C, tháng 07 là +20 độ C. Với khí hậu ổn định, mùa hè nhiều nắng và đất đai khá màu mỡ, phía nam Xibia có thể được sử dụng với mục đích [nông nghiệp](/wiki/N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p).
Những cơn gió ấm từ
[Trung Á](/wiki/Trung_%C3%81) và [Trung Đông](/wiki/Trung_%C4%90%C3%B4ng) thổi đến nam Xibia, làm vùng tây Xibia (như [Omsk](/wiki/Omsk), [Novosibirsk](/wiki/Novosibirsk)) ấm hơn vùng phía đông ( [Irkutsk](/wiki/Irkutsk), [Chita](/wiki/Chita)) tới vài độ C. Tuy nhiên Xibia được xem là địa điểm có nhiệt độ thấp thứ nhì thế giới, chỉ kém [châu Nam Cực](/wiki/Ch%C3%A2u_Nam_C%E1%BB%B1c). Với [nhiệt độ](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99) kỷ lục ghi được -71 [độ C](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_Celsius), thị trấn [Oymyakon](/wiki/Oymyakon) là thị trấn lạnh nhất trên thế giới. Cả thành phố [Yakutsk](/wiki/Yakutsk) thuộc [cộng hòa Sakha](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Sakha), là trung tâm kinh tế quan trọng ở Xibia, vào mùa đông nhiệt độ ở đây từng xuống kỉ lục tới - 64 độ C, [sông Lena](/wiki/S%C3%B4ng_Lena) chảy qua thành phố này cũng bị đóng băng. Thành phố [Novosibirsk](/wiki/Novosibirsk) vào mùa đông nhiệt độ cũng là - 51 độ C. Tuy vậy, nhiệt độ mùa hè ở một số nơi ở Xibia rất nóng và nắng nhiều, lên đến 36 - 38 độ C. Nhìn chung, các địa điểm ở Xibia đều có khí hậu thất thường, có lúc rất nóng và có lúc rất lạnh do nằm sâu trong nội địa hay trên cao nguyên, có thời điểm nhiệt độ mùa hè và mùa đông tại Xibia chênh lệch tới hơn 100 độ C. Xibia lạnh nhất vào tháng 1 và nóng nhất vào tháng 7. Sakha (đông-bắc Xibia) là vùng lạnh nhất ở đây và lưu vực [sông Yana](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Yana&action=edit&redlink=1) có nhiệt độ thấp nhất. Tuy vậy, nước [Nga](/wiki/Nga) không có kế hoạch đưa người sống ở đây, do đó, khí hậu khắc nghiệt của vùng đất này chưa từng bị coi là một vấn đề nghiêm trọng. Phía nam Xibia ở gần khu vực không khí áp suất cao, nhờ đó mà vào mùa đông, gió không mạnh.
Mặc dù là khu vực lạnh, tuyết ở đây rất ít, đặc biệt là vùng phía đông. Lượng mưa ở Xibia nhìn chung là thấp, chỉ có vùng bán đảo
[Kamchatka](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Kamchatka) có lượng mưa hơn 500 mm nhờ gió ẩm [biển Okhotsk](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Okhotsk) thổi vào gặp núi cao. Vùng cực nam của bán đảo chịu ảnh hưởng gió mùa nên có mưa lớn vào mùa hè.
Xibia là vùng rất giàu tài nguyên khoáng sản, bao gồm gần như tất cả các loại
[kim loại](/wiki/Kim_lo%E1%BA%A1i) có giá trị. Một số mỏ ở đây có trữ lượng vào hàng lớn nhất thế giới như [nikel](/wiki/Niken), [vàng](/wiki/V%C3%A0ng), [chì](/wiki/Ch%C3%AC), [molypden](/wiki/Molypden), [kim cương](/wiki/Kim_c%C6%B0%C6%A1ng), [bạc](/wiki/B%E1%BA%A1c), và [thiếc](/wiki/Thi%E1%BA%BFc). Bên cạnh đó là nguồn [dầu mỏ](/wiki/D%E1%BA%A7u_m%E1%BB%8F) và [khí tự nhiên](/wiki/Kh%C3%AD_thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn) khổng lồ. Phần lớn những [tài nguyên](/wiki/T%C3%A0i_nguy%C3%AAn) này phân bổ ở vùng xa xôi, lạnh lẽo, điều kiện sinh sống và đi lại khắc nghiệt.
Xibia là nơi cư ngụ của nhiều động vật quý hiếm như
[hổ Siberia](/wiki/H%E1%BB%95_Siberia), [gấu nâu](/wiki/G%E1%BA%A5u_n%C3%A2u), [tuần lộc](/wiki/Tu%E1%BA%A7n_l%E1%BB%99c), [gấu Bắc Cực](/wiki/G%E1%BA%A5u_B%E1%BA%AFc_C%E1%BB%B1c), [hải tượng](/wiki/H%E1%BA%A3i_t%C6%B0%E1%BB%A3ng), [cá voi xanh](/wiki/C%C3%A1_voi_xanh),... Ngoài ra, ở đây có [hồ Baikan](/wiki/H%E1%BB%93_Baikan), là hồ nước ngọt lâu đời nhất thế giới.
## Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=Xibia&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Xibia&action=edit§ion=4)] [Nông nghiệp](/wiki/N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p) bị hạn chế nhiều bởi [mùa hè](/wiki/M%C3%B9a_h%E1%BA%A1) ngắn ngủi. Song, phía tây nam với khí hậu ôn hòa và đất đen màu mỡ, có các cây lương thực như [lúa mì](/wiki/L%C3%BAa_m%C3%AC), [lúa mạch](/wiki/L%C3%BAa_m%E1%BA%A1ch), [lúa mạch đen](/wiki/L%C3%BAa_m%E1%BA%A1ch_%C4%91en) và [khoai tây](/wiki/Khoai_t%C3%A2y) cùng đồng cỏ cho [cừu](/wiki/C%E1%BB%ABu_nh%C3%A0) và [gia súc](/wiki/Gia_s%C3%BAc). Ở những nơi đất cằn cỗi và [mùa hè](/wiki/M%C3%B9a_h%E1%BA%A1) ngắn ngủi, thức ăn có được từ chăn thả [tuần lộc](/wiki/Tu%E1%BA%A7n_l%E1%BB%99c) – một hình thức kiếm ăn được người dân ở đây duy trì từ hơn 10 nghìn năm trước. Xibia có những khu [rừng](/wiki/R%E1%BB%ABng) rộng nhất trên thế giới, [gỗ](/wiki/G%E1%BB%97) mang lại nguồn thu quan trọng. [Biển Okhotsk](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Okhotsk) là một trong những biển nhiều cá nhất thế giới nhờ luồng nước lạnh và thủy triều trải rộng. Xibia cung cấp khoảng 10% lượng cá đánh bắt toàn cầu, sản lượng có giảm sút từ khi [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) sụp đổ. [Công nghiệp](/wiki/C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p) của vùng đã từng được chú trọng phát triển mạnh mẽ trong [Thế chiến thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai). Những nhà máy quy mô lớn được xây dựng ở phía tây Xibia và một số ở quanh [hồ Baikal](/wiki/H%E1%BB%93_Baikal), tuy vậy bước phát triển đã dừng lại kể từ khi không còn nhà nước [Xô viết](/wiki/X%C3%B4_vi%E1%BA%BFt).
## Dân cư[
[sửa](/w/index.php?title=Xibia&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Xibia&action=edit§ion=5)]
Dù diện tích rộng lớn, dân số ở Xibia chỉ chừng 40 triệu người. Mật độ dân cư ở vùng đất này rất thấp 3 người/km², chủ yếu là
[người Nga](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nga) và các sắc dân gốc Xlavơ, họ bắt đầu đến ở đây từ 400 năm trước. Phần lớn cư dân sống ở phía nam, dọc theo [tuyến đường sắt xuyên Xibia](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_xuy%C3%AAn_Siberi). Các dân tộc có nguồn gốc [Mông Cổ](/wiki/M%C3%B4ng_C%E1%BB%95) và [Đột Quyết](/wiki/H%C3%A3n_qu%E1%BB%91c_%C4%90%E1%BB%99t_Quy%E1%BA%BFt) như [Buryat](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Buryat), [Tuva](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Tuva) và [Yakut](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Yakut&action=edit&redlink=1) đã sống ở đây từ rất lâu. Các nhóm người thiểu số khác là [Ket](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ket&action=edit&redlink=1), [Evenk](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Evenk), [Chukchi](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Chukchi&action=edit&redlink=1), [Koryak](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Koryak&action=edit&redlink=1) và [Yukaghir](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Yukaghir&action=edit&redlink=1).
Khoảng 70% dân số là ở các thành phố. Phần lớn thị dân sống trong các căn hộ. Ở ngoài đô thị, người dân ở trong những nhà gỗ, lớn và giản dị.
[Novosibirsk](/wiki/Novosibirsk) là thành phố đông dân nhất của Xibia (thứ ba ở Nga sau [Moskva](/wiki/Moskva) và [Sankt-Peterburg](/wiki/Sankt-Peterburg)) với 1,5 triệu người. Tobolsk, Tomsk, Irkutsk, Yakutsk và Omsk là các trung tâm cổ kính hơn. Những khu vực nằm gần Bắc Cực như thị trấn Oymyakon do nằm ở vĩ độ cao, khí hậu rất lạnh nên dân số thưa thớt hơn.
Tuy nhiên, kể từ năm
[2012](/wiki/2012), khi [Tổng thống Nga](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Nga) [Putin](/wiki/Vladimir_Vladimirovich_Putin) thành lập [Bộ phát triển Viễn Đông](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_Vi%E1%BB%85n_%C4%90%C3%B4ng&action=edit&redlink=1) Nga và khuyến khích sinh sản, tỉ lệ sinh ở Xibia đã tăng đáng kể. Theo nhiều chuyên gia, đến năm [2015](/wiki/2015), số dân ở Xibia sẽ tăng từ 30%-35%, và đến năm [2020](/wiki/2020) có thể chạm ngưỡng 45%.
## Phân chia đơn vị hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Xibia&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Xibia&action=edit§ion=6)] [Altai Krai](/wiki/Altai_(v%C3%B9ng)), trung tâm hành chính - [Barnaul](/wiki/Barnaul) [Cộng hòa Altai](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Altai), thủ đô - [Gorno-Altaysk](/wiki/Gorno-Altaysk) [Cộng hòa Buryat](/wiki/Buryatia), thủ đô - [Ulan-Ude](/wiki/Ulan-Ude) [Vùng Zabaykalsky](/wiki/Zabaykalsky_(v%C3%B9ng)), trung tâm hành chính - [Chita](/wiki/Chita,_Zabaykalsky_Krai) [Tỉnh Irkutsk](/wiki/Irkutsk_(t%E1%BB%89nh)), trung tâm hành chính - [Irkutsk](/wiki/Irkutsk) [Cộng hòa Khakassia](/wiki/Khakassia), thủ đô - [Abakan](/wiki/Abakan) [Tỉnh Kemerovo](/wiki/Kemerovo_(t%E1%BB%89nh)), trung tâm hành chính - [Kemerovo](/wiki/Kemerovo) [Vùng Kamchatka](/wiki/Kamchatka_(v%C3%B9ng)), trung tâm hành chính - [Petropavlovsk-Kamchatsky](/wiki/Petropavlovsk-Kamchatsky) [Vùng Krasnoyarsk](/wiki/Krasnoyarsk_(v%C3%B9ng)), trung tâm hành chính - [Krasnoyarsk](/wiki/Krasnoyarsk) [Tỉnh Novosibirsk](/wiki/Novosibirsk_(t%E1%BB%89nh)), trung tâm hành chính - [Novosibirsk](/wiki/Novosibirsk) [Tỉnh Omsk](/wiki/Omsk_(t%E1%BB%89nh)), trung tâm hành chính - [Omsk](/wiki/Omsk) [Cộng hòa Sakha](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Sakha), thủ đô - [Yakutsk](/wiki/Yakutsk) [Tỉnh Tomsk](/wiki/Tomsk_(t%E1%BB%89nh)), trung tâm hành chính - [Tomsk](/wiki/Tomsk) [Cộng hòa Tuva](/wiki/Tuva), thủ đô - [Kyzyl](/wiki/Kyzyl)
Các thành phố lớn bao gồm:
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Xibia&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Xibia&action=edit§ion=7)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Xibia&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Xibia&action=edit§ion=8)] [^](#cite_ref-sibirk_1-0) [Сибирк — website về Xibia](http://www.sibirk.ru/) **Czaplicka, M.C. (1915).** [^](#cite_ref-2) *Aboriginal Siberia*. **Baikaloff, Anatole (12-1950). “Notes on the origin of the name "Siberia"”.** [^](#cite_ref-3) *Slavonic and East European Review* **29**(72): 288. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) [^](#cite_ref-vsofronov.narod_4-0) [В.Софронов Тобольский хронограф, ч.1, Новосибирск, 1993](http://vsofronov.narod.ru/laboratory2.html) [^](#cite_ref-manchus213_5-0) [Crossley, Pamela Kyle](/w/index.php?title=Pamela_Kyle_Crossley&action=edit&redlink=1)(2002). [. Peoples of Asia](http://books.google.com/books?id=0KHLEvqvET8C) *The Manchus* **14**(ấn bản 3). Wiley-Blackwell. tr. 213. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-631-23591-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-631-23591-4). Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2013.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Xibia&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Xibia&action=edit§ion=9)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|
|