markdown:
# Khương Đại Vệ
|Bài viết này cần thêm
|
|姜大卫
|
(Khương Đại Vệ)
|
|![]()
[29 tháng 6](/wiki/29_th%C3%A1ng_6), [1947](/wiki/1947) [Tô Châu](/wiki/T%C3%B4_Ch%C3%A2u)
|Giải thưởng điện ảnh|
|Các giải khác|
|
|Nam diễn viên chính xuất sắc (Liên hoa phim châu Á-Thái Bình Dương)
1970
1973
**Khương Đại Vệ** ( [Hoa phồn thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83): 姜大衛, [Hoa giản thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): 姜大卫, [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m_H%C3%A1n_ng%E1%BB%AF): *Jiāng Dàwèi*, [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *David Chiang Dawei*) (sinh ngày [29 tháng 6](/wiki/29_th%C3%A1ng_6) năm [1947](/wiki/1947)) là một [diễn viên](/wiki/Di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn) của rất nhiều bộ phim [Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng) ăn khách trong thập niên 70 và 80.
## Mục lục
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A1i_V%E1%BB%87&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A1i_V%E1%BB%87&action=edit§ion=1)]
Khương Đại Vệ tên thật là
**Khương Vỹ Niên**, tên [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) là **David**, anh sinh ngày 29 tháng 6 năm 1947, tại [Tô Châu](/wiki/T%C3%B4_Ch%C3%A2u), cha là Nghiêm Hóa - nam diễn viên nổi tiếng thập niên 40. Ông Nghiêm Hóa tên thật là Khương Khắc Kỳ, nam 1937 bắt đầu sự nghiệp đóng phim ở Thượng Hải. Năm 1942, khi tham gia phim điện ảnh Xuân, ông yêu và kết hôn với nữ diễn viên Hồng Vy, sinh được 3 cậu con trai và 1 cô con gái. Cậu con trai thứ hai Khương Khương Niên và con trai thứ ba Khương Vĩ Niên chính là hai nam diễn viên Tần Bái và Khương Đại Vệ.
Năm 1947, Nghiêm Hoá và gia đình di cư sang Hong Kong. Trong vòng 3 năm, ông đóng hơn 20 bộ phim. Năm 1951, Nghiêm Hoá mất do bệnh ung thư, hưởng dương 33 tuổi. Chồng mất sớm, một mình Hồng Vy tần tảo nuôi dạy 4 đứa con thành người. Hồng Vy không phải là diễn viên nổi tiếng, bà chỉ đóng vai phụ, lúc không đóng phim, bà làm giáo viên dạy tiếng Quan Thoại, thu nhập thấp nên không đủ trang trải chi tiêu cho các con. Do đó, khi Tần Bái được 6 tuổi, Khương Đại Vệ mới 4 tuỗi, hai anh em họ đã đi đóng phim kiếm tiền phụ giúp mẹ, lấy nghệ danh Nghiêm Sương và Nghiêm Vĩ.
Năm 1957, Hồng Vy tái hôn với nhà chế tác Nhĩ Quang, người sáng lập ra công ty điện ảnh Tân Thiên. Kết quả của cuộc tình mới đã sinh ra Nhĩ Đông Thăng, hiện là đạo diễn nổi tiếng ở Hong Kong. Bộ phim đầu tiên Nhĩ Quang sản xuất là Thiên Thần trên đường phố, quy tụ dàn diễn viên gia đình: Hồng Vy, Nghiêm Xương, Nghiêm Vỹ, Nghiêm Tuệ (em gái của Tần Bái và Khương Đại Vệ). Năm 1958, Nhĩ Quang thực hiện tiếp bộ phim Trẻ lang thang. Đây cũng là cuộc tổng động viên cả nhà cùng tham gia đóng phim.
## Sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A1i_V%E1%BB%87&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A1i_V%E1%BB%87&action=edit§ion=2)]
### Khởi nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A1i_V%E1%BB%87&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A1i_V%E1%BB%87&action=edit§ion=3)]
Ngoài đóng phim cho gia đình, Khương Đại Vệ còn là diễn viên nhí ăn khách, tạo được sự chú ý cho các nhà làm phim ngay từ bộ phim đầu tay Xác chết trong nhà tắm, hợp tác với nữ diễn viên Âu Dương Sa Phi. Do lối diễn xuất tự nhiên, không rụt rè, nên cậu diễn viên nhí Nghiêm Vỹ được lăng xê tiếp trong các bộ phim: Cô Mai, Mùa xuân tươi đẹp,...
Thời tiểu học, Khương Đại Vệ phải vừa học vừa đóng phim, vô cùng vất vả. Lên trung học, Khương Đại Vệ không còn hứng thú với việc học, bị lưu ban hai lần, đến 17 tuổi mới tốt nghiệp trung học. Thế nên, Khương Đại Vệ quyết định nghỉ học đi tìm việc làm. Anh đã làm qua nhiều việc như nhân viên văn phòng, bán đồ cổ...song không có công việc nào ổn định lâu bền. Về sau, Khương Đại Vệ theo
[Tần Bái](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7n_B%C3%A1i&action=edit&redlink=1) sang Đài Loan làm tạp vụ trong công ty điện ảnh của [Huỳnh Trác Hán](/w/index.php?title=Hu%E1%BB%B3nh_Tr%C3%A1c_H%C3%A1n&action=edit&redlink=1), đồng thời theo [Đường Giai](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Giai&action=edit&redlink=1), [Lưu Gia Lương](/wiki/L%C6%B0u_Gia_L%C6%B0%C6%A1ng) tập võ. Sau này, khi đoàn làm phim Mỹ [The sand Pebbles](/w/index.php?title=The_sand_Pebbles&action=edit&redlink=1) sang Đài Loan quay ngoại cảnh, Tần Bái có một vai phụ trong phim và ông đã giới thiệu Khương Đại Vệ làm võ sư.
### Thập niên 1960 và 1970[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A1i_V%E1%BB%87&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A1i_V%E1%BB%87&action=edit§ion=4)]
- Năm 1967, Khương Đại Vệ cùng Lưu Gia Lương trở về Hong Kong thực hiện bộ phim nói tiếng Quảng Đông. Do ngoại hình nhỏ con, thấp người nên Khương Đại Vệ thường được mời đóng thế thân cho các nữ diễn viên.
- Một lần tình cờ, anh gặp được Đường Giai, và Đường Giai khuyên anh nên gia nhập hãng Shaw Brother làm cascadeur. Bấy giờ, Đường Giai đang làm chỉ đạo võ thuật cho đạo diễn
[Trương Triệt](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_Tri%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1). Lúc quay phim Kim Yến Tử, có 1 cảnh nhân vật phá cửa sổ, nhảy từ tầng 2 xuống. Khương Đại Vệ chỉ thực hiện 1 cảnh quay, khiến Trương Triệt rất hài lòng. Đạo diễn Trương Triệt hỏi Đừơng Giai, cậu thanh niên này là ai, khi biết Khương Đại Vệ là con trai của Nghiêm Hoá, Trương Triệt tạo cơ hội giúp đỡ nhiều hơn.
- Bắt đầu từ năm 1968, Trương Triệt âm thầm đào tạo gương mặt trẻ triển vọng. Khương Đại Vệ và
[Địch Long](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bch_Long) là 2 diễn viên sáng giá lọt vào mắt xanh của ông. Năm 1970, khi nam diễn viên [Vương Vũ](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_V%C5%A9&action=edit&redlink=1) rời khỏi hãng phim Thiệu Thị, Trương Triệt ra sức nâng đỡ Khương Đại Vệ và Địch Long để thay thế. Trương Triệt mời Khương Đại Vệ ký hợp đồng làm diễn viên nhưng Khương Đại Vệ còn do dự, vì khi đó anh đang làm Long Hổ võ sư, thu nhập mỗi tháng 4000 - 5000 HK$, cao hơn nhiều so với 1 diễn viên hợp đồng bình thường. Sau vài ngày suy nghĩ, Khương Đại Vệ cũng đồng ý ký hợp đồng 3 năm. Anh nghĩ mình xuất thân giai đình diễn viên, trong khi anh ba Tần Bái tạo được tiếng tăm ở Đài Loan, vả lại không thề suốt đời làm võ sư.
- Sau khi quan sát Khương Đại Vệ và Địch Long "từ đầu đến chân", Trương Triệt phát hiện Khương Đại Vệ lãnh đạm, trầm tính còn Địch Long điển trai, cởi mở, nếu kết hợp lại, sự đối lập của họ thu hút được khán giả. Gương mặt tuấn tú của Địch Long rất thích hợp đóng vai đại hiệp, còn vóc dáng phong trần, bốc đồng của Khương Đại Vệ lại phù hợp với các vai lãng tử. Tuy nhiên vì doanh thu phòng vé, Trương Triệt ưu tiên cho Địch Long thủ vai nam chính trong các bộ phim
[Tứ Giác](/w/index.php?title=T%E1%BB%A9_Gi%C3%A1c&action=edit&redlink=1), [Thiết thủ vô tình](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_th%E1%BB%A7_v%C3%B4_t%C3%ACnh&action=edit&redlink=1), [Hổ mọc cánh](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_m%E1%BB%8Dc_c%C3%A1nh&action=edit&redlink=1). Khương Đại Vệ chỉ thủ vai nam thứ chính.
- Chưa đầy 1 năm sau, Trương Triệt đã mạnh dạn giao cho Khương Đại Vệ đảm nhận vai nam chính trong phim
[Du Hiệp Nhi](/w/index.php?title=Du_Hi%E1%BB%87p_Nhi&action=edit&redlink=1). Nhưng doanh thu phòng vé của Tứ giác và Du hiệp nhi không lạc quan lắm, may nhờ phim [Bảo Tiêu](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3o_Ti%C3%AAu&action=edit&redlink=1) kịp thời ra mắt cứu vãn tình thế, Khương Đại Vệ và Địch Long mới trở thành "tiểu sinh" tên tuổi của hãng phim Thiệu Thị.
- Thừa thắng xông lên, Trương Triệt thực hiện tiếp loạt phim:
[Báo thù](/w/index.php?title=B%C3%A1o_th%C3%B9&action=edit&redlink=1), [Thập tam thái bảo](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_tam_th%C3%A1i_b%E1%BA%A3o&action=edit&redlink=1), [Tiểu sát tinh](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_s%C3%A1t_tinh&action=edit&redlink=1), đều do Khương Đại Vệ và Địch Long đảm nhận vai trò diễn viên trụ cột. Năm 1970, Khương Đại Vệ đang ở HK đóng phim Thập tam thái bảo, nhận được tin mình đoạt giải, anh không dám tin. Khi đoàn về Hong Kong tận tay trao giải thưởng, anh mới tin đây là sự thật. Năm đó, Khương Đại Vệ chưa đầy 30t
- Sau khi nhận giải thưởng, bị dư luận chê cười là "ảnh đế bị co lại" do chiều cao khiêm tốn của mình. Cũng vào thời gian đó, có tin đồn Địch Long đố kị Khương Đại Vệ được trao giải, giữa hai người xảy ra chuyện "bằng mặt không bằng lòng". Nhưng rồi thời gian đã chứng minh, sự bất hoà giữa họ chỉ là tin đồn nhảm. Khi đạo diễn bộ phim đầu tay
[Kẻ Nghiện ngập](/w/index.php?title=K%E1%BA%BB_Nghi%E1%BB%87n_ng%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1), Khương Đại Vệ đã mời Địch Long đóng vai chính. Đổi lại, lúc Địch Long đạo diễn phim Hậu sinh, cũng mời Khương Đại Vệ cùng đóng vai chính với mình...
- Mùa thu năm 1970, công ty điện ảnh Gia Hoà thực hiện bộ phim Độc thủ đại hiệp đại chiến hiệp sĩ mù, do Vương Vũ và Thắng Tân Thái Lang hợp diễn. Hãng phim Thiệu Thị lập tức tìm đối sách, một mặt kiện Gia Hoà xâm phạm bản quyền phim "Độc thủ đại hiệp", do Địch Long và Khương Đại Vệ thủ vai chính. Tháng 2 năm 1971, Độc thủ đại hiệp đại chiến hiệp sĩ mù và
[Tân độc thủ đại hiệp](/w/index.php?title=T%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99c_th%E1%BB%A7_%C4%91%E1%BA%A1i_hi%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1) được trình chiếu cùng lúc, gây chấn động dư luận báo chí một thời. Còn nhớ năm 1968, khi Vương Vũ đóng phim Độc thủ đại hiệp, Khương Đại Vệ vẫn còn là võ sư vô danh, không ngờ 3 năm sau, họ lại có dịp phân tài cao thấp. Điều khiến mọi người ngạc nhiên là khi Vương Vũ và Khương Đại Vệ gặp nhau ở Đài Loan, kết thành bạn thân, họ hùn vốn thành lập công ty điện ảnh Vương Khương vào năm 1977, cùng đạo diễn và diễn xuất trong phim [Độc thù song hùng](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99c_th%C3%B9_song_h%C3%B9ng&action=edit&redlink=1).
- Năm 1973, nhờ bộ phim Phản nghịch, Khương Đại Vệ đoạt giải "Nam diễn viên có cá tính nhất" tại liên hoan phim Châu Á. Sự nghiệp của anh tiến thêm 1 bước mới, các tin đồn tình cảm cũng xuất hiện liên tục.
- Sau khi đạo diễn thành công phim Kẻ nghiện ngâp và Người lạ chuyện lạ. Khương Đại Vệ cảm thấy rất có hứng thú với công việc chỉ đạo diễn xuất. Vào năm 1976, anh tự biên tự diễn bộ phim xã hội đen Tử tù.
### Thập niên 1980 đến nay[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A1i_V%E1%BB%87&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A1i_V%E1%BB%87&action=edit§ion=5)]
- Năm 1981, Khương Đại Vệ cùng em trai Nhĩ Đông Thăng thành lập công ty Nguyên Hanh, đạo diễn bộ phim Cú mèo.
- Năm 1980, nhận lời mời của Chủ tịch ban quan trĩ điều hành ATV, Khương Đại Vệ đóng vai
[Tăng Tịnh](/w/index.php?title=T%C4%83ng_T%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1) trong bộ phim truyền hình rất được khán giả yêu thích - [Đại nội quần anh](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_n%E1%BB%99i_qu%E1%BA%A7n_anh&action=edit&redlink=1). Tiếp đó, anh thực hiện bộ phim [Võ hiệp Đế nữ hoa](/w/index.php?title=V%C3%B5_hi%E1%BB%87p_%C4%90%E1%BA%BF_n%E1%BB%AF_hoa&action=edit&redlink=1), rồi mới chuyển sang TVB đóng phim truyền hình. Những năm gần đây, Khương Đại Vệ thường xuyên có mặt trên các phim trường Trong Quốc, Đài Loan. Hiện Khương Đại Vệ là diễn viên gạo cội ăn khách trên cả ba bờ đại dương [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan), [Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng).
## Các phim đã tham gia[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A1i_V%E1%BB%87&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A1i_V%E1%BB%87&action=edit§ion=6)]
|Năm||Tựa phim||Tựa phim tiếng Hoa / Anh||Vai diễn||Giải thưởng / Đề cử|
|1952||
|Xác Chết Trong Nhà Tắm |澳门大血案 / Beautiful Corpse in the Bath|
|
|Cận Thủy Lâu Đài |近水樓台 / The Closer, The Better|
|1953||
|Bích Vân Thiên |碧雲天 / Green Heaven|
|1954||
|Trở Về |歸來 / Come Back, My Dear||Tiểu Minh|
|1955||
|Hữu Khẩu Nản Ngôn |有口難言 / Unspeakable Truth||Bobby|
|1956||
|Mang Luyến |盲戀 / Always In My Heart|
|
|Mai Cô |梅姑 / The Orphan Girl|
|1957||
|Thiên Sứ Đường Phố |馬路小天使 / Little Angel of the Street||Tứ Nguyên|
|
|Xuân Quang Vô Hạn Hảo |春光無限好 / A Mellow Spring|
|1958||
|Lưu Lãng Nhi |流浪儿 / Nobody's Child||Hắc Bì|
|
|Phúc Lộc Đầy Nhà |全家福 / The Blessed Family|
|1959||
|Giang Sơn Mỹ Nhân |江山美人 / The Kingdom and the Beauty|
|1960||
|Khổ Hải Cô Sô |苦海孤雛 / The Orphans|
|
|Nhai Đồng |街童 / Street Boys||Đại Minh|
|
|Nụ Hôn Thứ Hai |第二吻 / Kiss Me Again|
|1961||
|Vạn Lý Tầm Thân Ký |萬里尋親記 / The Search of the Loved One|
|
|Vân Khai Kiến Minh Nguyệt |雲開見月明 / Till the Clouds Roll By|
|1968||
|Nhất Thốn Tương Tư Vị Liễu Tình |一寸相思未了情 /|
|1969||
|Bảo Phiêu |保鏢 / Have Sword, Will Travel|
|
|Xử Giác |死角 / Dead End|
|
|Thiết Thủ Vô Tình |鐵手無情 / The Invisible Fist|
|1970||
|Tiểu Sát Tinh |小煞星 / The Singing Killer|
|
|Thập Tam Thái Bảo |十三太保 / The Heroic Ones||
|*Báo Thù* *Du Hiệp Nhi* *Hưởng Vĩ Truy Hồn Tiên* *Tân Độc Tý Đao* *Vô Danh Anh Hùng* *Song Hiệp* *Đại Quyết Đấu* *Quyền Kích* *Niên Kinh Nhân* *Quần Anh Hội* *Ác Khách* *Tứ Kỵ Sĩ* *Thủy Hử Truyện* *Tạo Phản* *Thích Mã* *Trương Bảo Tử Đại Hải Đạo* *Thiếu Lâm Ngũ Tổ* *Thất Kim Thi* *Bằng Hữu* *Quái Nhân Quái Sự* *Ngũ Hổ Tướng* *Khuynh Quốc Khuynh Thành* *Đích Sĩ Đại Lão* *Thất Diện Nhân* *Hậu Sinh* *Đảng Khấu Chí* *Doanh Đài Khấp Huyết* *Thiếu Lâm Tự* *Tử Tù* *Bát Đạo Lâu Tử* *Giang Hồ Hán Tử* *Quyết Sát Lệnh* *Hải Xa Đột Kích Đội* *Đường Lang* *Thập Tự Tảo Hầu Thủ* *Thích Quán* *Thiếu Lâm Anh Hùng Bảng* *Đệ Tam Loại Đả Đấu* *Tuyệt Đại Anh Hùng* [Đại Nội Quần Anh](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_N%E1%BB%99i_Qu%E1%BA%A7n_Anh&action=edit&redlink=1) *Ngoan Bì Trinh Thám Tam Du Long* *Thập Trương Vương Bài* *Phi Đao, Tái Kiến Phi Đao* *Miêu Đầu Ngư* [Võ Hiệp Đế Nữ Hoa](/w/index.php?title=V%C3%B5_Hi%E1%BB%87p_%C4%90%E1%BA%BF_N%E1%BB%AF_Hoa&action=edit&redlink=1) [Bạch Mã Khiếu Tây Phong](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1ch_M%C3%A3_Khi%E1%BA%BFu_T%C3%A2y_Phong&action=edit&redlink=1) *Tiểu Sinh Phạ Phạ* [Cửu Ưu Truy Hồn Kiếm](/w/index.php?title=C%E1%BB%ADu_%C6%AFu_Truy_H%E1%BB%93n_Ki%E1%BA%BFm&action=edit&redlink=1) [Hùng Bá Thiên Hạ](/w/index.php?title=H%C3%B9ng_B%C3%A1_Thi%C3%AAn_H%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1) *Thiếu Gia Uy Uy* *Phong Linh Trung Đích Đao Thanh* *Thượng Hải Thập Tam Thái Bảo* [Thiết Huyết Dương Gia Tướng](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_Huy%E1%BA%BFt_D%C6%B0%C6%A1ng_Gia_T%C6%B0%E1%BB%9Bng&action=edit&redlink=1) *Hạ Nhật Phúc Tinh* *Đoạt Bảo Kế Thượng Kế* *Phích Lịch Đại Lạc Bá* *Phúc Quý Bức Nhân* *Lâm Đầu Tỷ* *Nghĩa Đảm Quần Anh* *Song Long Hội* *Mộng Tỉnh Thời Phân* [Hoàng Phi Hồng II: Nam Nhi Đương Tự Cường](/w/index.php?title=Ho%C3%A0ng_Phi_H%E1%BB%93ng_II:_Nam_Nhi_%C4%90%C6%B0%C6%A1ng_T%E1%BB%B1_C%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1) [Thích Mã](/w/index.php?title=Th%C3%ADch_M%C3%A3&action=edit&redlink=1) [Cửu Âm Chân Kinh](/wiki/V%C3%B5_thu%E1%BA%ADt_trong_truy%E1%BB%87n_Kim_Dung) [Hoàng Dược Sư](/wiki/Ho%C3%A0ng_D%C6%B0%E1%BB%A3c_S%C6%B0) *94 Độc Tý Đao chi Tình* [Số Phận Kẻ Siêu Phàm](/w/index.php?title=S%E1%BB%91_Ph%E1%BA%ADn_K%E1%BA%BB_Si%C3%AAu_Ph%C3%A0m&action=edit&redlink=1) *Đại Mạo Hiểm Gia* [Trời Ban Duyên Tình](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%9Di_Ban_Duy%C3%AAn_T%C3%ACnh&action=edit&redlink=1) [Quan Trường Danh Thám](/w/index.php?title=Quan_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Danh_Th%C3%A1m&action=edit&redlink=1) *Tốc Độ Truyền Thuyết* [Tuyết Hoa Thần Kiếm](/w/index.php?title=Tuy%E1%BA%BFt_Hoa_Th%E1%BA%A7n_Ki%E1%BA%BFm&action=edit&redlink=1) [Kính Hoa Duyên Truyền Kỳ](/w/index.php?title=K%C3%ADnh_Hoa_Duy%C3%AAn_Truy%E1%BB%81n_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) [Luật Sư Lưu Manh](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADt_S%C6%B0_L%C6%B0u_Manh&action=edit&redlink=1) [Càn Long Đại Đế](/w/index.php?title=C%C3%A0n_Long_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%90%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1) *Luyến Luyến Quỳnh Dao* [Mái Ấm Tình Thâm](/w/index.php?title=M%C3%A1i_%E1%BA%A4m_T%C3%ACnh_Th%C3%A2m&action=edit&redlink=1) [Tiếu Ngạo Giang Hồ](/wiki/Ti%E1%BA%BFu_Ng%E1%BA%A1o_Giang_H%E1%BB%93_(phim_truy%E1%BB%81n_h%C3%ACnh_%C4%90%C3%A0i_Loan_2000)) [Khúc Dương](/wiki/Kh%C3%BAc_D%C6%B0%C6%A1ng) [Cảnh Sát Phi Thường](/w/index.php?title=C%E1%BA%A3nh_S%C3%A1t_Phi_Th%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1) [Tân Thục Sơn Kiếm Hiệp](/w/index.php?title=T%C3%A2n_Th%E1%BB%A5c_S%C6%A1n_Ki%E1%BA%BFm_Hi%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1) [Lục Tiểu Phụng chi Quyết Chiến Tiền Hậu](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5c_Ti%E1%BB%83u_Ph%E1%BB%A5ng_chi_Quy%E1%BA%BFt_Chi%E1%BA%BFn_Ti%E1%BB%81n_H%E1%BA%ADu&action=edit&redlink=1) *Thiếu Niên A Hổ* [Thưởng Than Đại Thượng Hải](/w/index.php?title=Th%C6%B0%E1%BB%9Fng_Than_%C4%90%E1%BA%A1i_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_H%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1) *Tảo Thục* *Hắc Xã Hội chi Long Thành Tuế Nguyệt* [Sư Phụ Hoàng Phi Hồng](/w/index.php?title=S%C6%B0_Ph%E1%BB%A5_Ho%C3%A0ng_Phi_H%E1%BB%93ng&action=edit&redlink=1) [Hoàng Kỳ Anh](/w/index.php?title=Ho%C3%A0ng_K%E1%BB%B3_Anh&action=edit&redlink=1) [Sóng Gió Khách Sạn](/wiki/S%C3%B3ng_gi%C3%B3_kh%C3%A1ch_s%E1%BA%A1n) *Hoa Cúc Dại* [Phúc Vũ Kiếm và Phiên Vân Đao](/w/index.php?title=Ph%C3%BAc_V%C5%A9_Ki%E1%BA%BFm_v%C3%A0_Phi%C3%AAn_V%C3%A2n_%C4%90ao&action=edit&redlink=1) [Miền Đất Hứa](/w/index.php?title=Mi%E1%BB%81n_%C4%90%E1%BA%A5t_H%E1%BB%A9a&action=edit&redlink=1) [Bố Y Thần Tướng](/w/index.php?title=B%E1%BB%91_Y_Th%E1%BA%A7n_T%C6%B0%E1%BB%9Bng&action=edit&redlink=1) [Thử Thách Hôn Nhân](/w/index.php?title=Th%E1%BB%AD_Th%C3%A1ch_H%C3%B4n_Nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [Thái Cực](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_C%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1) [Kỳ Tích](/w/index.php?title=K%E1%BB%B3_T%C3%ADch&action=edit&redlink=1) [Phiêu Hành Thiên Hạ](/w/index.php?title=Phi%C3%AAu_H%C3%A0nh_Thi%C3%AAn_H%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1) [Lấy Chồng Giàu Sang](/w/index.php?title=L%E1%BA%A5y_Ch%E1%BB%93ng_Gi%C3%A0u_Sang&action=edit&redlink=1) *Ai Làm Chủ Vận Mệnh Đất Nước* *Tìm Kiếm Ngôi Sao* [Hôn Nhân Chi Dưỡng](/w/index.php?title=H%C3%B4n_Nh%C3%A2n_Chi_D%C6%B0%E1%BB%A1ng&action=edit&redlink=1) [ID Tinh Anh](/w/index.php?title=ID_Tinh_Anh&action=edit&redlink=1) [Bản Sao](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_Sao&action=edit&redlink=1)
Đề cử giải Nam Diễn Viên Phụ Xuất Sắc Nhất tại TVB 43rd Anniversary Award
[Có Phòng Cho Thuê](/w/index.php?title=C%C3%B3_Ph%C3%B2ng_Cho_Thu%C3%AA&action=edit&redlink=1) [Có Phòng Cho Thuê II](/w/index.php?title=C%C3%B3_Ph%C3%B2ng_Cho_Thu%C3%AA_II&action=edit&redlink=1) [Nữ Quyền](/w/index.php?title=N%E1%BB%AF_Quy%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1) [Hoàng Phi Hồng](/wiki/Ho%C3%A0ng_Phi_H%E1%BB%93ng) [Bất Tốc Chi Ước](/w/index.php?title=B%E1%BA%A5t_T%E1%BB%91c_Chi_%C6%AF%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1) [Ái Tại Lang Kiều](/w/index.php?title=%C3%81i_T%E1%BA%A1i_Lang_Ki%E1%BB%81u&action=edit&redlink=1) [Tàng Tâm Thuật](/w/index.php?title=T%C3%A0ng_T%C3%A2m_Thu%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) [Tứ Lý Nhân Sinh](/w/index.php?title=T%E1%BB%A9_L%C3%BD_Nh%C3%A2n_Sinh&action=edit&redlink=1) [Đổ Hải Mê Đồ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%95_H%E1%BA%A3i_M%C3%AA_%C4%90%E1%BB%93&action=edit&redlink=1) [Thiên Nhai Minh Nguyệt Đao](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Nhai_Minh_Nguy%E1%BB%87t_%C4%90ao&action=edit&redlink=1) [Một Đời của Cô Ấy](/w/index.php?title=M%E1%BB%99t_%C4%90%E1%BB%9Di_c%E1%BB%A7a_C%C3%B4_%E1%BA%A4y&action=edit&redlink=1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A1i_V%E1%BB%87&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A1i_V%E1%BB%87&action=edit§ion=7)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A1i_V%E1%BB%87&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A1i_V%E1%BB%87&action=edit§ion=8)]
|
|![]()
[Khương Đại Vệ](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:David_Chiang?uselang=vi)
|
|

X-Cache: cp1052 hit (1), cp1053 frontend miss (0)


markdown:
# Khất Phục Mộ Mạt
|Khất Phục Mộ Mạt|
|Vua Trung Hoa
|[Tây Tần](/wiki/T%C3%A2y_T%E1%BA%A7n) [428](/wiki/428)– [431](/wiki/431) [Khất Phục Sí Bàn](/wiki/Kh%E1%BA%A5t_Ph%E1%BB%A5c_S%C3%AD_B%C3%A0n) [Lương Vương hậu](/w/index.php?title=L%C6%B0%C6%A1ng_V%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu&action=edit&redlink=1) [Tây Tần](/wiki/T%C3%A2y_T%E1%BA%A7n) [Khất Phục Sí Bàn](/wiki/Kh%E1%BA%A5t_Ph%E1%BB%A5c_S%C3%AD_B%C3%A0n) [431](/wiki/431) **Khất Phục Mộ Mạt** ( [tiếng Trung](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung): 乞伏暮末; [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m): *Qǐfú Mùmò*) (?-431), [tự](/wiki/T%C3%AAn_ch%E1%BB%AF) **An Thạch Bạt** (安石跋), là người cai trị cuối cùng của nước [Tây Tần](/wiki/T%C3%A2y_T%E1%BA%A7n) thời [Ngũ Hồ thập lục quốc](/wiki/Ng%C5%A9_H%E1%BB%93_th%E1%BA%ADp_l%E1%BB%A5c_qu%E1%BB%91c) trong [lịch sử Trung Quốc](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c).
Khi ông kế vị cha, tức
[Khất Phục Sí Bàn](/wiki/Kh%E1%BA%A5t_Ph%E1%BB%A5c_S%C3%AD_B%C3%A0n) vào năm [428](/wiki/428), Tây Tần đã ở trong trạng thái suy yếu do phải hứng chịu các cuộc tấn công liên tục của [Bắc Lương](/wiki/B%E1%BA%AFc_L%C6%B0%C6%A1ng), [Hạ](/wiki/H%E1%BA%A1_(th%E1%BA%ADp_l%E1%BB%A5c_qu%E1%BB%91c)), [Thổ Dục Hồn](/wiki/Th%E1%BB%95_D%E1%BB%A5c_H%E1%BB%93n) và [Cừu Trì](/wiki/C%E1%BB%ABu_Tr%C3%AC). Mặc dù Khất Phục Mộ Mạt có tính khí mạnh mẽ song Tây Tần dưới thời ông trị vì vẫn tiếp tục suy yếu hơn nữa, và đến năm 431, hoàng đế nước Hạ là [Hách Liên Định](/wiki/H%C3%A1ch_Li%C3%AAn_%C4%90%E1%BB%8Bnh) đã bắt và giết chết Khất Phục Mộ Mạt, Tây Tần bị tiêu diệt.
## Dưới thời Khất Phục Sí Bàn cai trị[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BA%A5t_Ph%E1%BB%A5c_M%E1%BB%99_M%E1%BA%A1t&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BA%A5t_Ph%E1%BB%A5c_M%E1%BB%99_M%E1%BA%A1t&action=edit§ion=1)]
Sử sách không cho biết Khất Phục Mộ Mạt sinh năm nào hay tên của mẹ ông, chỉ biết ông không phải là con của
[Thốc Phát Vương hậu](/w/index.php?title=Th%E1%BB%91c_Ph%C3%A1t_V%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu&action=edit&redlink=1) hay của Thốc Phát phi. Sự kiện đầu tiên mà sử sách nói về ông là vào năm 420, khi Khất Phục Sí Bàn lập ông làm [thái tử](/wiki/Th%C3%A1i_t%E1%BB%AD) và trong khoảng thời gian đó, ông đã là một đại tướng quân. Năm 424, phụ vương cử ông cùng thúc phụ là Khất Phục Mộc Dịch Can (乞伏木奕干) đi đánh Bắc Lương, và hai người đã giành được chiến thắng. Tuy nhiên, chiến dịch năm 426 do ông cùng phụ vương tiến hành để đánh Bắc Lương đã thất bại thảm hại, vua [Thư Cừ Mông Tốn](/wiki/Th%C6%B0_C%E1%BB%AB_M%C3%B4ng_T%E1%BB%91n) của Bắc Lương không những đẩy lùi được cuộc tấn công của Tây Tần mà còn thuyết phục được hoàng đế [Hách Liên Xương](/wiki/H%C3%A1ch_Li%C3%AAn_X%C6%B0%C6%A1ng) của nước Hạ tấn công kinh thành Phu Hãn (枹罕, nay thuộc [Lâm Hạ](/wiki/L%C3%A2m_H%E1%BA%A1), [Cam Túc](/wiki/Cam_T%C3%BAc)) của Tây Tần. Hách Liên Xương đã cử tướng Hô Lô Cổ (呼盧古) đi đánh Uyển Xuyên (苑川, nay thuộc [Bạch Ngân](/wiki/B%E1%BA%A1ch_Ng%C3%A2n), [Cam Túc](/wiki/Cam_T%C3%BAc)) và Vi Phạt (韋伐) đi đánh Nam An (南安, nay thuộc [Định Tây](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_T%C3%A2y), [Cam Túc](/wiki/Cam_T%C3%BAc)), Tây Tần chỉ giữ được Uyển Xuyên và để mất Nam An. Vào mùa đông năm 426, quân Hạ do Hồ Lô Cổ và Vi Phạt chỉ huy đã tiến đánh Phu Hãn, buộc Khất Phục Sí Bàn phải dời đô đến Đinh Liên (定連, cũng thuộc Lâm Hạ ngày nay), và Hô Lô Cổ cùng Vi Phạt đã chiếm được thành Tây Bình (西平, nay thuộc [Tây Ninh](/wiki/T%C3%A2y_Ninh,_Thanh_H%E1%BA%A3i), [Thanh Hải](/wiki/Thanh_H%E1%BA%A3i_(Trung_Qu%E1%BB%91c))) của Tây Tần, và trong khi họ rút lui, Tây Tần đã bị giáng một đòn lớn.
Năm 428, Khất Phục Sí Bàn qua đời, Khất Phục Mộ Mạt lên kế vị.
## Trị vì[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BA%A5t_Ph%E1%BB%A5c_M%E1%BB%99_M%E1%BA%A1t&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BA%A5t_Ph%E1%BB%A5c_M%E1%BB%99_M%E1%BA%A1t&action=edit§ion=2)]
Vào lúc Khất Phục Mộ Mạt đăng cơ, Tây Tần đã suy yếu nghiêm trọng, song Khất Phục Mộ Mạt thay vì trấn tĩnh người dân thì lại áp dụng các hình phạt tàn nhẫn và khắc nghiệt, làm tổn hại hơn nữa đến khả năng phục hồi của đất nước. Ví dụ, ngay sau khi lên ngôi, ông nghe được tin rằng thúc phụ Khất Phục Thiên Niên (乞伏千年) đã say rượu và bỏ bê nhiệm vụ của mình, ông đã cử người đi khiển trách Khất Phục Thiên Niên, song những lời khiển trách này đã khiến cho Khất Phục Thiên Niên sợ hãi đến nỗi ông ta đã chạy trốn sang Bắc Lương.
Khất Phục Mộ Mạt đầu tiên đã phải đối diện với một cuộc tấn công lớn từ Thư Cừ Mông Tốn sau khi người này hay tin cha ông qua đời. Theo lời cha hướng dẫn trước khi qua đời, Khất Phục Mộ Mạt đã đưa Thư Cừ Thành Đô (沮渠成都) (một tướng quân của Bắc Lương và một người được Thư Cừ Mông Tốn tôn trọng, đã bị Khất Phục Sí Bàn bắt được năm 422) trở về Bắc Lương, và hai nước đã lập điều ước hòa bình. Tuy nhiên, chỉ vài tháng sau đó, Thư Cừ Mông Tốn lại tấn công Tây Tần. Vào mùa xuân năm 429, Thư Cừ Mông Tốn chiếm được Tây Bình.
Cũng trong mùa xuân năm 429, Khất Phục Mộ Mạt lập vợ mình làm
[Vương hậu](/w/index.php?title=L%C6%B0%C6%A1ng_V%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu&action=edit&redlink=1), và lập con trai Khất Phục Vạn Tái (乞伏萬載) làm [thái tử](/wiki/Th%C3%A1i_t%E1%BB%AD).
Một sự kiện khác vào năm 429 đã cho thấy sự khắc nghiệt của Khất Phục Mộ Mạt. Mẹ ông trong thời gian trị vì của Khất Phục Sí Bàn đã vô tình bị quan Tân Tiến (辛進) làm cho bị thương trong lúc người này đang tham dự cuộc săn bắn của Khất Phục Sí Bàn. Các chấn thương đã khiến khuôn mặt của bà bị biến dạng. Năm 429, Khất Phục Mộ Mạt đã hỏi mẹ vì sao bà bị thương và bà đã kể lại câu chuyện. Trong cơn giận dữ, Khất Phục Mộ Mạt không những đã cho xử tử Tân Tiến mà còn giết chết 27 người khác có liên quan đến ông ta.
Vào mùa hè năm 429, Thư Cừ Mông Tốn mở một chiến dịch lớn khác tấn công Tây Tần, Khất Phục Mộ Mạt đã để thúc phụ Khất Phục Nguyên Cơ (乞伏元基) trấn thủ Phu Hãn trong khi ông tạm thời rút lui về Định Liên. Ông sau đó cũng phải đối mặt với các cuộc nổi loạn của các tướng Trạch Thừa Bá (翟承伯) và Mạc Giả Ấu Quyến (莫者幼眷), song khi thế tử của Thư Cừ Mông Tốn là Thư Cừ Hưng Quốc tiến đánh Định Liên, Khất Phục Mộ Mạt đã đánh bại và bắt giữ người này. Ông sau đó cũng đã giao chiến trong một cuộc tấn công khác của quân Bắc Lương cùng đồng minh của họ là tướng
[Mộ Dung Mộ Lợi Diên](/w/index.php?title=M%E1%BB%99_Dung_M%E1%BB%99_L%E1%BB%A3i_Di%C3%AAn&action=edit&redlink=1) (慕容慕利延) của [Thổ Dục Hồn](/wiki/Th%E1%BB%95_D%E1%BB%A5c_H%E1%BB%93n). Thư Cừ Mông Tốn đã gửi một lượng ngũ cốc lớn đến chỗ Khất Phục Mộ Mạt và yêu cầu được chuộc Thư Cừ Hưng Quốc song Khất Phục Mộ Mạt đã từ chối. Thư Cừ Mông Tốn sau đó đã lập em trai của Thư Cừ Hưng Quốc là Thư Cừ Bồ Đề (沮渠菩提) làm thế tử, còn Khất Phục Mộ Mạt thì phong cho Thư Cừ Hưng Quốc một chức quan và gả em gái cho Thư Cừ Hưng Quốc.
Em trai của Khất Phục Mộ Mạt là Khất Phục Kha Thù La (乞伏軻殊羅) có một mối quan hệ tình ái với Thốc Phát phi của Khất Phục Sí Bàn. Sau khi Khất Phục Mộ Mạt nghe được tin đồn, ông đã cho siết chặt an ninh tại cung điện, và Khất Phục Kha Thù La do lo sợ mối quan hệ bị phát giác nên đã bày mưu cùng thúc phụ Khất Phục Thập Dần (乞伏什寅) để ám sát Khất Phục Mộ Mạt và sau đó mang theo Thư Cừ Hưng Quốc đến Bắc Lương. Bởi thế, họ đã bảo Thốc Phát phi cố lấy cho được chìa khóa phòng ngủ của Khất Phục Mộ Mạt, song bà ta lại lấy nhầm một chìa khóa khác, và âm mưu bị bại lộ. Khất Phục Mộ Mạt xử tử các cộng sự của Khất Phục Kha Thù La song lại tha cho Khất Phục Kha Thù La, bắt giữ Khất Phục Thập Dần và đánh đập ông ta. Khất Phục Thập Dần trong cơn giận đã nói rằng, "Ta nợ ngươi một mạng sống, song không nợ ngươi một trận đòn." Trong cơn giận, Khất Phục Mộ Mạt đã cho mổ bụng của thúc phụ và ném thi thể xuống sông. Năm 430, khi nghe tin hai thúc phụ khác là Khất Phục Bạch Dưỡng (乞伏白養) và Khất Phục Khứ Liệt (乞伏去列) oán trách về cái chết của Khất Phục Thập Dần, ông đã cho xử tử cả hai người.
Vào thời điểm này, Tây Tần không chỉ phải đối mặt với các cuộc tấn công đến từ phía Bắc Lương, đất nước còn bị tàn phá bởi một cơn
[địa chấn](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BA%A5t) vào cuối năm 429 và nạn hạn hán lớn vào năm 430. Hầu hết người dân của Khất Phục Mộ Mạt đã chạy trốn. Ông cảm thấy rằng đất nước của mình không thể tồn tại lâu hơn nữa vì thế đã cử các quan Vương Khải (王愷) và Ô Nột Điền (烏訥闐) đến khuất phục [Bắc Ngụy](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ng%E1%BB%A5y), yếu cầu Bắc Ngụy đưa quân hộ tống ông đến đất Bắc Ngụy. Bắc Ngụy Thái Vũ Đế [Thác Bạt Đảo](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ng%E1%BB%A5y_Th%C3%A1i_V%C5%A9_%C4%90%E1%BA%BF) hài lòng trước việc này và hừa rằng sau khi ông ta diệt được nước [Hạ](/wiki/H%E1%BA%A1_(th%E1%BA%ADp_l%E1%BB%A5c_qu%E1%BB%91c)), ông ta sẽ ban các quận Bình Lương (平涼) và An Định (安定) cho Khất Phục mộ Mạt làm lãnh địa. Khất Phục Mộ Mạt vì thế cho phá hủy ngân khố triều đình và đốt cháy Phu Hãn, tiến về phía đông chỉ với 15.000 hộ còn nằm trong tầm quyền kiểm soát của mình để đến chỗ quân Bắc Ngụy tại Thượng Khuê, song hoàng đế [Hách Liên Định](/wiki/H%C3%A1ch_Li%C3%AAn_%C4%90%E1%BB%8Bnh) của Hạ đã hay tin, đã đến giao chiến và buộc Khất Phục Mộ Mạt phải dừng lại và lập thế phòng thủ ở Nam An. Vào thời điểm này, Nam An là tất cả những gì ông còn nắm giữ; còn toàn bộ lãnh thổ trước đây của ông ở phía tây đã rơi vào tay [Thổ Dục Hồn](/wiki/Th%E1%BB%95_D%E1%BB%A5c_H%E1%BB%93n).
Vào mùa đông năm 430, quân Bắc Ngụy do Khố Nốc Quan Kết (庫傉官結) chỉ huy cuối cùng cũng đã đến Nam An để hộ tống Khất Phục Mộ Mạt đến lãnh thổ Bắc Ngụy. Tuy nhiên Khất Phục Mộ Mạt lại bị tướng Khất Phục Cát Bì (乞伏吉毗) thuyết phục rằng tình hình vẫn có thể cứu vãn và không nên giao đất nước cho Bắc Ngụy một cách dễ dàng như vậy, Khất Phục Mộ Mạt vì thế đã từ chối đi theo Khố Nốc Quan Kết về Bắc Ngụy. Ông sau đó đã ngay lập tức phải đối mặt với một cuộc nổi loạn của
[người Khương](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Kh%C6%B0%C6%A1ng) do Tiêu Lượng (焦亮) lãnh đạo, quân nổi loạn đã tấn công Nam An. Khất Phục Mộ Mạt đã thuyết phục được người cai trị [Cừu Trì](/wiki/C%E1%BB%ABu_Tr%C3%AC) là [Dương Nam Đương](/w/index.php?title=D%C6%B0%C6%A1ng_Nam_%C4%90%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1) (楊難當) đến viện trợ cho ông, và liên quân đã đánh bại được Tiêu Lượng và người này về sau bị thúc phụ Tiêu Di (焦遺) giết chết
Đến mùa xuân năm 431, Hách Liên Định sau khi đánh bại đội quân Cừu Trì đến tiếp viện cho Tây Tần, đã lệnh cho thúc phụ là Hách Liên Vi Phạt (赫連韋伐) bao vây Nam An. Ngay cả các thuộc hạ thân cận nhất của Khất Phục Mộ Mạt cũng đầu hàng. Khất Phục Mộ Mạt nay không còn đường nào để đi nên đã ra khỏi thành và đầu hàng Hách Liên Vi Phạt. Hách Liên Vi Phạt giải Khất Phục Mộ Mạt và Thư Cừ Hưng Quốc đến Thượng Khuê, tức nơi Hách Liên Định đang ở. Tiêu Di và con trai là Tiêu Khải (焦楷) đã cố kháng cự để khôi phục Tây Tần, song Tiêu Di sau đã chết vì bị bệnh còn Tiêu Khải thì chạy đến Bắc Lương. Vào mùa hè năm 431, Hách Liên Định xử tử Khất Phục Mộ Mạt và khoảng 500 thành viên trong gia tộc của ông. Tây Tần diệt vong.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BA%A5t_Ph%E1%BB%A5c_M%E1%BB%99_M%E1%BA%A1t&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BA%A5t_Ph%E1%BB%A5c_M%E1%BB%99_M%E1%BA%A1t&action=edit§ion=3)]
|
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1054 hit (1), cp1053 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=06-Oct-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Sat, 07 Nov 2015 12:00:00 GMT


markdown:
# Lô Tây
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bài viết này cần thêm
|**Lô Tây** (泸西) (bính âm: Lúxī) là một huyện thuộc [Châu tự trị dân tộc Cáp Nê, Di Hồng Hà](/wiki/H%E1%BB%93ng_H%C3%A0_(ch%C3%A2u_t%E1%BB%B1_tr%E1%BB%8B)), tỉnh [Vân Nam](/wiki/V%C3%A2n_Nam). Lô Tây có diện tích 1.674 kilômét vuông, dân số năm 2002 là 370.000 người. Thủ phủ đặt tại thị trấn Trung Xu.
Lô Tây có hang động An Lư - Cổ Đông đẹp nổi tiếng được người Vân Nam cho là Vân Nam Đệ Nhất Động.
|
|
Lô Tây •

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1053 frontend miss (0)


markdown:
*Lophostethus dumolinii*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Lophostethus dumolinii
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lepidoptera](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1nh_v%E1%BA%A9y) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Sphingidae](/wiki/Sphingidae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Lophostethus](/wiki/Lophostethus) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **L. dumolinii** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Lophostethus dumolinii*
(
[Angas](/w/index.php?title=George_French_Angas&action=edit&redlink=1), 1849) [[1]](#cite_note-1) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Sphinx dumolinii*Angas, 1849 * là một loài Lophostethus dumolinii* [bướm đêm](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bm_%C4%91%C3%AAm)thuộc họ [Sphingidae](/wiki/Sphingidae). Nó được tìm thấy ở phần lớn môi trường sống, trừ sa mạc và núi cao khắp [vùng Ethiopia](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_Ethiopia&action=edit&redlink=1), bao gồm [Madagascar](/wiki/Madagascar)và mũi ở [Nam Phi](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_Phi). [[2]](#cite_note-2)
Chiều dài cánh trước là 55–70 mm đối với con đực và 70–75 mm đối với con cái.
## Phụ loài[
[sửa](/w/index.php?title=Lophostethus_dumolinii&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lophostethus_dumolinii&action=edit§ion=1)]
-
*Lophostethus dumolinii dumolinii* *Lophostethus dumolinii carteri*- Rothschild, 1894 (phía tây châu Phi) *Lophostethus dumolinii congoicum*- Clark, 1937 (Congo, Uganda)
-
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Lophostethus_dumolinii&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lophostethus_dumolinii&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“CATE Creating a Taxonomic eScience - Sphingidae”](http://www.cate-sphingidae.org/taxonomy/Lophostethus/dumolinii.html). Cate-sphingidae.org. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2011. [^](#cite_ref-2) [Revised Catalogue of the African Sphingidae (Lepidoptera) with Descriptions of the East African species](http://www.biodiversitylibrary.org/jeanhs/XXVI%20No.3%20(115)_1_1967_Carcasson.pdf)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Lophostethus_dumolinii&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lophostethus_dumolinii&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Lophostethus_dumolinii&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lophostethus_dumolinii&action=edit§ion=4)]
Phương tiện liên quan tới
[Lophostethus dumolinii](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Lophostethus_dumolinii) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1053 frontend miss (0)


markdown:
*Madia glomerata*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Madia glomerata
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Asterales](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%BAc) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Asteraceae](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%BAc) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Madia](/wiki/Madia) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **M. glomerata** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Madia glomerata*
Hook., 1834
* là một loài Madia glomerata* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ Cúc](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%BAc). Loài này được Hook. mô tả khoa học đầu tiên năm 1834. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Madia_glomerata&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Madia_glomerata&action=edit§ion=1)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/gcc-138125). Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013. *Madia glomerata*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Madia_glomerata&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Madia_glomerata&action=edit§ion=2)]
|
|![]()
[Madia glomerata](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Madia_glomerata?uselang=vi)
|
|![]()
**có thông tin sinh học về** [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)


markdown:
*Puya sanctae-crucis*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Puya sanctae-crucis
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Monocots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_m%E1%BB%99t_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m) [Commelinids](/wiki/Nh%C3%A1nh_Th%C3%A0i_l%C3%A0i) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Poales](/wiki/Poales) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Bromeliaceae](/wiki/Bromeliaceae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Puya](/wiki/Puya_(chi)) [Phân chi](/wiki/Ph%C3%A2n_chi)( *subgenus*) [Puyopsis](/w/index.php?title=Puyopsis&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. sanctae-crucis** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Puya sanctae-crucis*
(
[Baker](/w/index.php?title=John_Gilbert_Baker&action=edit&redlink=1)) [L.B.Sm.](/w/index.php?title=Lyman_Bradford_Smith&action=edit&redlink=1) * là một loài Puya sanctae-crucis* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong họ [Bromeliaceae](/wiki/Bromeliaceae). Loài này được (Baker) L.B.Sm. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1935. [[1]](#cite_note-1)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Puya_sanctae-crucis&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Puya_sanctae-crucis&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Puya_sanctae-crucis&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Puya_sanctae-crucis&action=edit§ion=2)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-260165). Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013. *Puya sanctae-crucis*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Puya_sanctae-crucis&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Puya_sanctae-crucis&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Puya sanctae-crucis](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Puya_sanctae-crucis)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Puya sanctae-crucis](//species.wikimedia.org/wiki/Puya_sanctae-crucis)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Vườn thực vật hoàng gia Kew](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_ho%C3%A0ng_gia_Kew); [Đại học Harvard](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Harvard); [Australian Plant Name Index](/wiki/Australian_Plant_Name_Index)(biên tập). [“Puya sanctae-crucis”](http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=124554-1). *. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.* [International Plant Names Index](/wiki/International_Plant_Names_Index)

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1053 frontend miss (0)


markdown:
# Q1 (nhà chọc trời)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bài viết này cần thêm
|[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [28°00′22″N, 153°25′46″Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Q1_%28nh%C3%A0_ch%E1%BB%8Dc_tr%E1%BB%9Di%29¶ms=28_00_22_S_153_25_46_E_region:AU_type:landmark)
|Q1|
|
|![]()
[Gold Coast](/wiki/Gold_Coast_(%C3%9Ac)), [Úc](/wiki/%C3%9Ac) [2002](/wiki/2002) [2005](/wiki/2005) [Sunland](/w/index.php?title=Sunland_Group&action=edit&redlink=1) **Q1** (với nghĩa ** - Số 1 của bang Queensland) là một Queensland Number One** [nhà chọc trời](/wiki/Nh%C3%A0_ch%E1%BB%8Dc_tr%E1%BB%9Di)ở [Gold Coast](/wiki/Gold_Coast_(%C3%9Ac))thuộc bang [Queensland](/wiki/Queensland), [Úc](/wiki/%C3%9Ac). Hoàn thành năm [2005](/wiki/2005)với chiều cao 323 m, đây là tòa nhà cao nhất [châu Đại Dương](/wiki/Ch%C3%A2u_%C4%90%E1%BA%A1i_D%C6%B0%C6%A1ng)và cũng là khu căn hộ cao nhất thế giới.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Q1_(nh%C3%A0_ch%E1%BB%8Dc_tr%E1%BB%9Di)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Q1_(nh%C3%A0_ch%E1%BB%8Dc_tr%E1%BB%9Di)&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Q1_(nh%C3%A0_ch%E1%BB%8Dc_tr%E1%BB%9Di)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Q1_(nh%C3%A0_ch%E1%BB%8Dc_tr%E1%BB%9Di)&action=edit§ion=2)]
|
|![]()


markdown:
# Sẻ đất Châu Âu
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Sẻ đất Châu Âu|
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Passeriformes](/wiki/B%E1%BB%99_S%E1%BA%BB) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Emberizidae](/wiki/H%E1%BB%8D_S%E1%BA%BB_%C4%91%E1%BB%93ng) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Emberiza](/wiki/Emberiza) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **E. hortulana** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Emberiza hortulana* [Linnaeus](/wiki/Carolus_Linnaeus), 1758 **Sẻ đất Châu Âu**, tên khoa học *, là một loài Emberiza hortulana* [chim](/wiki/Chim)trong họ [Emberizidae](/wiki/H%E1%BB%8D_S%E1%BA%BB_%C4%91%E1%BB%93ng). [[2]](#cite_note-2)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BA%BB_%C4%91%E1%BA%A5t_Ch%C3%A2u_%C3%82u&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BA%BB_%C4%91%E1%BA%A5t_Ch%C3%A2u_%C3%82u&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [BirdLife International](/wiki/BirdLife_International)(2012). [“](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/106008941). *Emberiza hortulana*” *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2012.1 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012. **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-2) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BA%BB_%C4%91%E1%BA%A5t_Ch%C3%A2u_%C3%82u&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BA%BB_%C4%91%E1%BA%A5t_Ch%C3%A2u_%C3%82u&action=edit§ion=2)]
Dữ liệu liên quan tới
[Emberiza_hortulana](//species.wikimedia.org/wiki/Emberiza_hortulana)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)
Phương tiện liên quan tới
[Emberiza_hortulana](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Emberiza_hortulana)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons) [Alfred Newton](/w/index.php?title=Alfred_Newton&action=edit&redlink=1)(1911). “ [Ortolan](//en.wikipedia.org/wiki/Wikisource:1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Ortolan)”. Trong Chisholm, Hugh. *. Nhà in Đại học Cambridge.* [Encyclopædia Britannica](/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica)
“
[Ortolan](//vi.wikisource.org/wiki/The_New_International_Encyclop%C3%A6dia/Ortolan)”. *. 1905.* [New International Encyclopedia](/w/index.php?title=New_International_Encyclopedia&action=edit&redlink=1)
- Tham khảo
[Fauna Europaea](/w/index.php?title=Fauna_Europaea&action=edit&redlink=1): *Emberiza hortulana* **(tiếng Anh)** [tại](http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=) *Sẻ đất Châu Âu* [Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_Th%C3%B4ng_tin_Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_T%C3%ADch_h%E1%BB%A3p)(ITIS).
- Tham khảo
[Animal Diversity Web](/w/index.php?title=Animal_Diversity_Web&action=edit&redlink=1): *Emberiza hortulana* **(tiếng Anh)** [tại trang](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=498208) *Emberiza hortulana* [Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học quốc gia Hoa Kỳ](/wiki/Trung_t%C3%A2m_Th%C3%B4ng_tin_C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_sinh_h%E1%BB%8Dc_qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3)(NCBI). [Mise à jour de la répartition du Bruant ortolan dans l'Atlas des Oiseaux Nicheurs de France Métropolitaine 2009-2012](http://www.atlas-ornitho.fr/index.php?m_id=509&frmSpecies=527&action=species&y=-10) [Le dîner d’ortolans de François Mitterrand](http://www.pileface.com/sollers/article.php3?id_article=611#ortolans) [LPO](/w/index.php?title=Ligue_pour_la_protection_des_oiseaux&action=edit&redlink=1)opération Ortolan 2009 contre le braconnage [Ortolan Bunting (emberiza hortulana)](http://ec.europa.eu/environment/nature/conservation/wildbirds/threatened/e/emberiza_hortulana_en.htm)from the website of the [European Commission](/w/index.php?title=European_Commission&action=edit&redlink=1) [343: Poultry Slam 2007](http://www.thisamericanlife.org/radio-archives/episode/343/poultry-slam-2007), a November 2007 episode of *with a segment about eating Ortolan* [This American Life](/w/index.php?title=This_American_Life&action=edit&redlink=1) [Oiseaux](http://www.oiseaux.net/birds/photos/ortolan.bunting.html)Photographs, text, map; **(tiếng Pháp)** [Ageing and sexing (PDF; 1.6 MB) by Javier Blasco-Zumeta and Gerd-Michael Heinze](http://www.ibercajalav.net/img/447_OrtolanBuntingEhortulana.pdf)


markdown:
# Shahi
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [28°33′B 79°19′Đ / 28,55°B 79,32°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Shahi¶ms=28.55_N_79.32_E_region:IN_type:city)
|
|Shahi
|
|
-
|
|
-
[Tọa độ](/wiki/T%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99) [28.55° B 79.32° Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Shahi¶ms=28.55_N_79.32_E_region:IN_type:city) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch)
-
[Độ cao](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_cao)
- 171 m
[Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [IST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)( [UTC+5:30](/wiki/UTC%2B5:30)) **(** [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2001](/wiki/2001))
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)
-
**Shahi** là một thị xã và là một [nagar panchayat](/w/index.php?title=Nagar_panchayat&action=edit&redlink=1) của [quận Bareilly](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Bareilly&action=edit&redlink=1) thuộc [bang](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [Uttar Pradesh](/wiki/Uttar_Pradesh), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99).
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Shahi&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Shahi&action=edit§ion=1)]
Shahi có vị trí
[28.55° B 79.32° Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Shahi¶ms=28.55_N_79.32_E_) Nó có độ cao trung bình là 171 [1] [mét](/wiki/M%C3%A9t)(561 [feet](/wiki/Foot)).
## Nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Shahi&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Shahi&action=edit§ion=2)]
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ
, Shahi có dân số 13.898 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Shahi có tỷ lệ 26% [2] [biết đọc biết viết](/wiki/Bi%E1%BA%BFt_ch%E1%BB%AF), thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 32%, và tỷ lệ cho phái nữ là 19%. Tại Shahi, 22% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Shahi&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Shahi&action=edit§ion=3)] [^](#cite_ref-geoloc_1-0) [“Shahi”](http://www.fallingrain.com/world/IN/36/Shahi.html). *Falling Rain Genomics, Inc*. Truy cập ngày 6 tháng 4 năm 2008. [^](#cite_ref-2) [“Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)”](http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999). Census Commission of India. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2007.


markdown:
# Thể loại:Danh sách sân bay
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
[Danh sách sân bay](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Airports?uselang=vi)
## Thể loại con
Thể loại này gồm thể loại con sau.
### D
- ►
[Danh sách các sân bay bận rộn nhất](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_s%C3%A2n_bay_b%E1%BA%ADn_r%E1%BB%99n_nh%E1%BA%A5t) (7 tr.)
## Các trang trong thể loại “Danh sách sân bay”
10 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 10 trang.

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1053 frontend miss (0)


markdown:
# Thể loại:Nesoclopeus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
*Bài chính thể loại:* [Nesoclopeus](/wiki/Nesoclopeus)
|
|![]()
[Nesoclopeus](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Nesoclopeus?uselang=vi)
|
|![]()
**có thông tin sinh học về** [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Nesoclopeus](//species.wikimedia.org/wiki/Nesoclopeus?uselang=vi)
Danh sách dưới đây được xếp theo tên khoa học của chúng.
|
|
Mục lục
## Các trang trong thể loại “Nesoclopeus”
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.


markdown:
# Thể loại:Taeniopygia
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
*Bài chính thể loại:* [Taeniopygia](/wiki/Taeniopygia)
|
|![]()
[Taeniopygia](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Taeniopygia?uselang=vi)
|
|![]()
**có thông tin sinh học về** [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Taeniopygia](//species.wikimedia.org/wiki/Taeniopygia?uselang=vi)
Danh sách dưới đây được xếp theo tên khoa học của chúng.
|
|
Mục lục
## Các trang trong thể loại “Taeniopygia”
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1053 frontend miss (0)


markdown:
*Triticum monococcum*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Triticum monococcum
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Monocots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_m%E1%BB%99t_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Poales](/wiki/B%E1%BB%99_H%C3%B2a_th%E1%BA%A3o) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Poaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_H%C3%B2a_th%E1%BA%A3o) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Triticum](/wiki/Triticum) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **T. monococcum** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Triticum monococcum* [L.](/wiki/Carl_Linnaeus) * là một loài Triticum monococcum* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ Hòa thảo](/wiki/H%E1%BB%8D_H%C3%B2a_th%E1%BA%A3o). Loài này được [Carl von Linné](/wiki/Carl_von_Linn%C3%A9)miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753. [[1]](#cite_note-1)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Triticum_monococcum&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Triticum_monococcum&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Triticum_monococcum&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Triticum_monococcum&action=edit§ion=2)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-448821). Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2013. *Triticum monococcum*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Triticum_monococcum&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Triticum_monococcum&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Triticum monococcum](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Triticum_monococcum)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Triticum monococcum](//species.wikimedia.org/wiki/Triticum_monococcum)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)


markdown:
# Xã Shamrock, Quận Holt, Nebraska
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Xã Shamrock
|
Shamrock Township
|—
|![ Vị trí trong Quận Holt, Nebraska](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Map_highlighting_Shamrock_Township%2C_Holt_County%2C_Nebraska.svg/250px-Map_highlighting_Shamrock_Township%2C_Holt_County%2C_Nebraska.svg.png)
![ Vị trí trong Quận Holt, Nebraska](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Map_highlighting_Shamrock_Township%2C_Holt_County%2C_Nebraska.svg/250px-Map_highlighting_Shamrock_Township%2C_Holt_County%2C_Nebraska.svg.png)
Vị trí trong
[Quận Holt](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Holt,_Nebraska), [Nebraska](/wiki/Nebraska) ![ Vị trí quận Holt trong tiểu bang Nebraska ở Hoa Kỷ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Map_of_Nebraska_highlighting_Holt_County.svg/250px-Map_of_Nebraska_highlighting_Holt_County.svg.png)
![ Vị trí quận Holt trong tiểu bang Nebraska ở Hoa Kỷ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Map_of_Nebraska_highlighting_Holt_County.svg/250px-Map_of_Nebraska_highlighting_Holt_County.svg.png)
Vị trí quận Holt trong tiểu bang Nebraska ở Hoa Kỷ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Nebraska](/wiki/Nebraska) [Quận](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Nebraska&action=edit&redlink=1) [Quận Holt](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Holt,_Nebraska) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Xã Shamrock** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Shamrock Township*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Holt](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Holt,_Nebraska), tiểu bang [Nebraska](/wiki/Nebraska), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 40 người. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A3_Shamrock,_Qu%E1%BA%ADn_Holt,_Nebraska&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A3_Shamrock,_Qu%E1%BA%ADn_Holt,_Nebraska&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2012.


markdown:
# chay
Từ điển mở Wiktionary
## Mục lục
## Tiếng Việt[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-vie-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|
|[Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n) [Vinh](/wiki/Vinh) [Thanh Chương](/wiki/Thanh_Ch%C6%B0%C6%A1ng) [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh)
### Chữ Nôm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-n%C3%B4m-&action=edit§ion=T-1)]
(
[trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm](/wiki/Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:Ch%E1%BB%AF_N%C3%B4m))
Cách viết từ này trong chữ Nôm
### Từ tương tự[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-paro-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **chay** [Loài](/wiki/lo%C3%A0i) [cây](/wiki/c%C3%A2y)cùng họ với [mít](/wiki/m%C3%ADt), [quả](/wiki/qu%E1%BA%A3)có [múi](/wiki/m%C3%BAi), [ăn](/wiki/%C4%83n)được. *Rễ* **chay**dùng để ăn trầu.
-
[Lễ](/wiki/l%E1%BB%85) [cúng](/wiki/c%C3%BAng) [Phật](/wiki/Ph%E1%BA%ADt)để [cầu](/wiki/c%E1%BA%A7u)cho [linh hồn](/wiki/linh_h%E1%BB%93n) [người](/wiki/ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [chết](/wiki/ch%E1%BA%BFt)được [siêu](/wiki/si%C3%AAu)độ. *Làm* **chay**bảy bữa tạ lòng. *Vân.* *Tiên (* [Lục Vân Tiên](//vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%A5c_V%C3%A2n_Ti%C3%AAn))
-
[Tt](/wiki/tt), [trgt](/w/index.php?title=trgt&action=edit&redlink=1). [Nói](/wiki/n%C3%B3i) [ăn không](/wiki/%C4%83n_kh%C3%B4ng)dùng [thịt](/wiki/th%E1%BB%8Bt), [cá](/wiki/c%C3%A1)và các [chế phẩm](/w/index.php?title=ch%E1%BA%BF_ph%E1%BA%A9m&action=edit&redlink=1) [từ](/wiki/t%E1%BB%AB) [thịt](/wiki/th%E1%BB%8Bt), [cá](/wiki/c%C3%A1). *Ăn mặn nói ngay hơn ăn* **chay**nói dối
-
[Nói](/wiki/n%C3%B3i) [cấy](/wiki/c%E1%BA%A5y)không có [phân](/wiki/ph%C3%A2n). *Cấy* **chay**
-
[Nói](/wiki/n%C3%B3i) [dạy học](/w/index.php?title=d%E1%BA%A1y_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1)không có [thí nghiệm](/wiki/th%C3%AD_nghi%E1%BB%87m). *Dạy* **chay**
-
[Suông](/wiki/su%C3%B4ng), không có ăn uống (thtục). *Chầu hát* **chay**.
-
#### Dịch[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-trans-&action=edit§ion=T-1)]
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))
- Thông tin chữ Hán và chữ Nôm dựa theo cơ sở dữ liệu của phần mềm
[WinVNKey](http://winvnkey.sf.net), đóng góp bởi học giả Lê Sơn Thanh; đã được các tác giả đồng ý đưa vào đây. ( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/WinVNKey/L%C3%AA_S%C6%A1n_Thanh))

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


markdown:
-
Chào bạn,
Hãy đăng nhập hoặc click vào nút "Đăng ký" để tạo tài khoản và tham gia giao lưu với các thành viên diễn đàn LÀM CHA MẸ.
Hoặc tham khảo
[Hướng dẫn dành cho người mới](https://www.lamchame.com/forum/threads/chao-mung-ban-den-voi-dien-dan-lam-cha-me-xin-danh-vai-phut-de-tim-hieu-quy-dinh.17378/), [Hướng dẫn tìm kiếm thông tin](https://www.lamchame.com/forum/threads/huong-dan-ban-lam-the-nao-de-tim-nhanh-tren-dien-dan-lam-cha-me.17902/), [Quy định chung](https://www.lamchame.com/forum/threads/cac-quy-dinh-va-huong-dan-su-dung-dien-dan.1/).
-
Mời các bạn bán hàng tham gia
[Hội chợ Giao lưu LÀM CHA MẸ - mùa đông 2015](https://www.lamchame.com/forum/threads/lieu-co-nen-tiep-tuc-to-chuc-hoi-cho-giao-luu-lam-cha-me-vao-dip-cuoi-thang-10.1774712/)
# Tranh luận: đặc sản rau tầm bóp.
Thảo luận trong '
[Nội trợ, Mẹo vặt](forums/noi-tro-meo-vat.98/)' bởi [bulldozer](members/bulldozer.363938/), [20/2/2013](threads/dac-san-rau-tam-bop.840651/).
Trang 1 của 2 trang
Trang 1 của 2 trang

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: xf_session=a567dffc0980f97fca46b5bd4c8221c8; path=/; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding


markdown: ROBTEX.NET summaryanalysisforwardreversesimilarscorecardsharedgraphrandom click to enable social sharing

Content-Type: text/html

Via: 1.1 varnish