markdown:
Khái niệm quy chế trả lương.
Quy chế là những chế độ được quy định dưới dạng văn bản thể hiện thông qua các điều khoản để điều tiết hành vi của con người khi thực hiện những hoạt động nhất định nào đó trong tổ chức.
Quy chế trả lương là tất cả các chế độ quy định về việc trả công lao động trong một công ty, một doanh nghiệp hay một tổ chức.
Quy chế trả lương được xây dưng trên cơ sở những quy định của nhà nước
Cấu trúc và nội dung của quy chế tiền lương.
Những nguyên tắc chung.
Khi xây dựng quy chế trả lương thì phải đảm bảo những nguyên tắc sau.
* Thực hiện phân phối theo lao động, tiền lương phụ thuộc vào kết quả lao động cuối cùng của từng người, từng bộ phận.
* Chống phân phối bình quân, hệ số giãn cách giữa người có tiền lương cao nhất và thấp nhất do doanh nghiệp lựa chọn, quyết định nhưng tối đa không quá hai lần so với hệ số mức lương cao nhất áp dụng trong doanh nghiệp theo quy định.
* Quỹ tiền lương được phân phối cho người lao động trong doanh nghiệp, không được sử dụng vào mục đích khác.
* Tiền lương và thu nhập hàng tháng của người lao động được ghi vào Sổ lương của doanh nghiệp quy định tại thông tư số 15/LĐTBXH-TT ngày 10/4/1997 của Bộ lao động – Thương binh và xã hội.
* Lãnh đạo doanh nghiệp phối hợp với tổ chức công đoàn cùng cấp để xây dựng quy chế trả lương.
* Cơ chế trả lương phải linh hoạt để đáp ứng được những thay đổi của doanh nghiệp và thị trường.
Quỹ tiền lương.
Khái niệm.
Tổng quỹ tiền lương hay còn gọi là quỹ lương là tổng số tiền dùng để trả lương cho người lao động, do cơ quan, tổ chức hay doanh nghiệp quản lý. Trong doanh nghiệp quỹ lương dùng để trả lương, các khoản như lương và một phần tiền thưởng cho người lao động làm việc, phục vụ cho quá trình sản xuất kinh doanh trong từng thời kỳ của doanh nghiệp.
Phân loại.
Có nhiều tiêu thức để xem xét quỹ tiền lương (QTL), tùy theo cách thức xây dựng, mục đích sử dụng và nghiên cứu, người ta có thể chia ra các quỹ tiền lương như sau:
Căn cứ vào mức độ ổn định của các bộ phận tiền lương, gồm có:
+ Quỹ tiền lương cố định (hay còn gọi là quỹ tiền lương cơ bản, QTL cấp bậc, QTL cứng) dựa vào hệ thống thang bảng lương của Nhà nước quy định và số lượng lao động trong doanh nghiệp. Quỹ tiền lương này ít biến đổi.
+ Quỹ tiền lương biến đổi, gồm các khoản phụ cấp và tiền thưởng dựa vào kết quả thực hiện công việc cuối cùng của người lao động và điều kiện làm việc của họ. Quỹ tiền lương này thường biến động nhiều qua các năm, nó còn phu thuộc vào hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và các điều kiện khác.
– Căn cứ vào sự hình thành và sử dụng quỹ tiền lương, gồm có:
+ Quỹ tiền lương kế hoạch: là tổng số tiền lương dự tính trong kế hoạch
của một năm nào đó, thường được xác định vào đầu năm.
+ Quỹ tiền lương thực hiện: tổng số tiền thực tế đã chi, bao gồm cả các khoản tiền lương phát sinh trong thời gian nào đó.
– Căn cứ vào đơn vị thời gian, gồm:
+ Quỹ tiền lương giờ
+ Quỹ tiền lương ngày
+ Quỹ tiền lương tháng
+ Quỹ tiền lương năm
Ngoài ra quỹ tiền lương còn có QTL bổ sung, QTL làm thêm giờ…
Các chế độ tiền lương và các hình thức trả lương.
Các chế độ tiền lương.
Chế độ tiền lương cấp bậc.
– Khái niệm:
Chế độ tiền lương cấp bậc là toàn bộ những quy định của Nhà nước và các Công ty, doanh nghiệp áp dụng, vận dụng để trả lương cho người lao động. Căn cứ vào chất lượng và điều kiện lao động khi họ hoàn thành một công việc nhất định. Chế độ tiền lương cấp bậc áp dụng cho công nhân, những người lao động trực tiếp, và trả lương theo kết quả lao động của họ, thể hiện qua số lượng và chất lượng.
Việc xây dựng và áp dụng chế độ tiền lương cấp bậc là rất cần thiết nhằm quán triệt các nguyên tắc trong trả lương cho người lao động. Để trả lương một cách đúng đắn và công bằng thì phải căn cứ vào hai mặt: số lượng và chất lượng của lao động.
Chế độ tiền lương chức vụ.
– Khái niệm:
Chế độ tiền lương chức vụ là toàn bộ những quy định của Nhà nước mà các tổ chức quản lý nhà nước, các tổ chức kinh tế, xã hội và các doanh nghiệp áp dụng để trả lương cho lao động quản lý.
Khác với công nhân và những người lao động trực tiếp, lao động quản lý tuy không trực tiếp tạo ra sản phẩm nhưng lại đóng vai trò rất quan trọng trong việc lập kế hoạch, tổ chức, điều hành, kiểm soát và điều chỉnh các hoạt động sản xuất kinh doanh.
Sản xuất ngày càng phát triển, quy mô và phạm vi hoạt động kinh doanh càng mở rộng thì vai trò quan trọng của lao động quản lý ngày càng tăng và càng phức tạp. Hiệu quả của lao động quản lý có ảnh hưởng rất lớn đến doanh nghiệp, tổ chức hay cơ quan, trong nhiều trường hợp mang tính quyết định đến sự tồn tại và phát triển của tổ chức.
Lao động quản lý ở doanh nghiệp bao gồm những hoạt động, những chức năng chủ yếu sau:
1. Lãnh đạo sản xuất kinh doanh
2. Thiết kế sản phẩm công việc.
3. Chuẩn bị công nghệ sản xuất.
4. Trang bị và bảo đảm cho sản xuất, kinh doanh.
5. Định mức lao động và vật tư.
6. Tổ chức và điều hành quản lý.
7. Tổ chức lao động tiền lương.
8. Phục vụ năng lượng, sửa chữa…
9. Kiểm tra chất lượng sản phẩm.
10. Điều độ và tác nghiệp sản xuất.
11. Lập kế hoạch và kiểm soát.
12. Maketting
– Xây dựng chế độ tiền lương chức vụ:
Tiền lương trong chế độ tiền lương chức vụ trả theo thời gian, thường trả theo tháng và dựa vào bảng lương chức vụ. Việc phân biệt tình trạng trong bảng lương chức vụ, chủ yếu dựa vào các tiêu chuẩn và yếu tố khác nhau. Chẳng hạn:
+ Tiêu chuẩn chính trị
+ Trình độ văn hóa
+Trình độ chuyên môn nghiệp vụ tương ứng với chức vụ được đảm nhiệm.
+Trách nhiệm.
Việc xây dựng chế độ tiền lương chức vụ được thực hiện theo trình tự sau:
Xây dựng chức danh lao động quản lý. Thông thường trong quản lý có 3 nhóm chức danh sau:
Chức danh lãnh đạo quản lý
Chức danh chuyên môn, kỹ thuật.
Chức danh thực hành, phục vụ, dịch vụ
Đánh giá mức độ phức tạp thường được thực hiện trên cơ sở của việc phân tích nội dung công việc và xác định mức độ phức tạp của từng nội dung đó qua phương pháp cho điểm.
Trong từng nội dung công việc của lao động quản lý khi phân tích sẽ xác định các yếu tố của lao động quản lý cần có. Đó là yếu tố chất lượng và yếu tố trách nhiệm.
Trong hai yếu tố trên, theo kinh nghiệm, yếu tố chất lượng nghề nghiệp chiếm khoảng 70% tổng số điểm (tính bình quân) còn yếu tố trách nhiệm chiếm khoảng 30%.
Xác định bội số và số bậc trong một bảng lương hay ngạch lương
Xác định mức lương bậc một và các mức lương khác trong bảng lương
Các hình thức trả lương.
Hình thức trả lương theo sản phẩm.
* Khái niệm: Trả lương theo sản phẩm là hình thức trả lương cho người lao động dựa trực tiếp vào số lượng và chất lượng sản phẩm (hay dịch vụ) mà họ đã hoàn thành. Đây là hình thức trả lương được áp dụng rộng rãi trong các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp sản xuất chế tạo sản phẩm.
* Các chế độ trả lương theo sản phẩm.
– Chế độ trả lương theo sản phẩm trực tiếp cá nhân.
Chế độ trả lương theo sản phẩm trực tiếp cá nhân được áp dụng rộng rãi đối với người trực tiếp sản xuất trong điều kiện quá trình lao động của họ mang tính chất độc lập tương đối, có thể định mức, kiểm tra và nghiệm thu sản phẩm một cách cụ thể và riêng biệt.
Tính đơn giá tiền lương sản phẩm:
ĐG = hoặc ĐG = L0. T
Trong đó:
ĐG – đơn giá tiền lương trả cho một sản phẩm
L0 – lương cấp bậc của công nhân trong kỳ (tháng, ngày)
Q – mức lương sản phẩm của công nhân trong kỳ
T – Mức thời gian hoàn thành một đơn vị sản phẩm (tháng, ngày)
Tiền lương trong kỳ mà một công nhân hưởng lương theo chế độ trả lương sản phẩm trực tiếp cá nhân được tính như sau:
L1 = ĐG.Q1
Trong đó:
L1: tiền lương thực tế mà công nhân nhận
Q1: số lượng sản phẩm thực tế hoàn thành
– Chế độ trả lương sản phẩm tập thể.
Chế độ này áp dụng để trả lương cho một nhóm người lao động (tổ sản xuất…) khi họ hoàn thành một khối lượng sản phẩm nhất định. Chế độ trả lương sản phẩm tập thể áp dụng cho những công việc đòi hỏi nhiều người cùng tham gia thực hiện, mà công việc của mỗi cá nhân có liên quan đến nhau.
– Chế độ trả lương theo sản phẩm gián tiếp.
Chế độ trả lương sản phẩm gián tiếp được áp dụng để trả lương cho những lao động làm các công việc phục vụ hay phụ trợ, phục vụ cho hoạt động công nhân chính.
– Chế độ trả lương sản phẩm khoán.
Chế độ lương sản phẩm khoán áp dụng cho những công việc được giao khoán cho công nhân. Chế độ này được thực hiện khá phổ biến trong ngành nông nghiệp, xây dựng cơ bản, hoặc trong một số ngành khác khi công nhân làm các công việc mang tính đột xuất, công việc không thể xác định được một định mức lao động ổn định trong thời gian dài được…
Tiền lương khoán được tính như sau:
LI = ĐGK QI
Trong đó:
LI: tiền lương thực tế công nhân nhận được
ĐGK: đơn giá khoán cho một sản phẩm hay một công việc
QI: số lượng sản phẩm được hoàn thành.
Nguồn hình thành quỹ tiền lương và sử dụng quỹ tiền lương.
Nguồn hình thành quỹ tiền lương.
Căn cứ vào kết quả thực hiện nhiệm vụ sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp xác định nguồn quỹ tiền lương tương ứng để trả lương cho người lao động. Nguồn bao gồm:
– Quỹ tiền lương theo đơn giá tiền lương được giao
– Quỹ tiền lương bổ sung theo chế độ quy định của Nhà nước
– Quỹ tiền lương từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ khác ngoài đơn giá tiền lương được giao
– Quỹ tiền lương dự phòng từ năm trước chuyển sang.
Nguồn quỹ tiền lương nêu trên được gọi là tổng quỹ tiền lương.
Sử dụng tổng quỹ tiền lương.
Để đảm bảo quỹ tiền lương không vượt chi so với quỹ tiền lương được hưởng, dồn chi quỹ tiền lương vào các tháng cuối năm hoặc để dự phòng quỹ tiền lương quá lớn cho năm sau, có thể quy định phân chia quỹ tiền lương cho các quỹ sau:
Quỹ tiền lương trả trực tiếp cho người lao động theo lương khoán, lương sản phẩm, lương thời gian (ít nhất bằng 76% tổng quỹ tiền lương).
Quỹ khen thưởng từ quỹ tiền lương đối với người lao động có năng suất, chất lượng cao, có thành tích trong công tác (tối đa không quá 10% tổng quỹ tiền lương).
Quỹ khuyến khích người lao động có trình độ, chuyên môn, kỹ thuật cao, tay nghề giỏi (tối đa không vượt quá 2% tổng quỹ tiền lương).
Quỹ dự phòng cho năm sau (tối đa không quá 12% tổng quỹ tiền lương) 4. Quy định trả lương gắn với kết quả lao động
Căn cứ vào đặc điểm về tổ chức sản xuất, kinh doanh, tổ chức lao động, doanh nghiệp quy định chế độ trả lương cụ thể gắn với kết quả cuối cùng của từng người lao động, từng bộ phận như sau.
Đối với người lao động trả lương theo thời gian: (viên chức quản lý, chuyên môn, nghiệp vụ, thừa hành phục vụ và các đối tượng khác mà không thể thực hiện trả lương theo sản phẩm hoặc lương khoán).
Doanh nghiệp có thể tham khảo 1 trong 2 cách trả lương theo công văn số 4320 BLĐTBXH – TL ngày 29/12/1998 của Bộ lao động – Thương binh xã hội như sau:
Cách 1: Trả lương theo công việc được giao gắn với mức độ phức tạp, tính trách nhiệm của công việc đòi hỏi, mức độ hoàn thành công việc và số ngày công thực tế, không phụ thuộc vào hệ số mức lương được xếp theo Nghị định số 205/2004/NĐ-CP ngày 14/12/2004 của Chính phủ. Công thức tính như sau:
(i thuộc j)
Trong đó:
– Ti: là tiền lương của người thứ i được nhận
– ni: là ngày công thực tế trong kỳ của người thứ i
– m: số người của bộ phận làm lương thời gian
– Vt: là quỹ tiền lương tương ứng với mức độ hoàn thành công việc của bộ phận làm lương thời gian và được tính theo công thức:
Vt = Vc – (Vsp + Vk) (2)
trong đó:
+ Vc: quỹ tiền lương trả trực tiếp cho người lao động
+ Vsp: quỹ tiền lương của bộ phận làm lương sản phẩm
+ Vk: quỹ tiền lương của bộ phận làm lương khoán.
– hi: là hệ số của người thứ i ứng với công việc được giao, mức độ phức tạp, tính trách nhiệm công việc đòi hỏi và mức độ hoàn thành công việc. Hệ số hi do doanh nghiệp xác định theo công thức:
trong đó:
+ k: là hệ số mức độ hoàn thành được chia làm 3 mức: hoàn thành tốt – hệ số 1,2 (riêng Giám đốc, Phó Giám đốc, Kế toán trưởng phải hoàn thành kế hoạch lợi nhuận mới được áp dụng hệ số 1,2); hoàn thành – hệ số 1,0; chưa hoàn thành – hệ số 0,7.
+ đ1i: là số điểm mức độ phức tạp của công việc người thứ i đảm nhận
+ đ2i: là số điểm tính trách nhiệm của công việc người thứ i đảm nhận
Tổng số điểm cao nhất của 2 nhóm yếu tố mức độ phức tạp và trách nhiệm của công việc (đ1i, đ2i) là 100%, thì tỷ trọng điểm cao nhất của đ1i là 70% và của đ2i là 30%.
Tỷ trọng điểm đ1i, đ2i được xác định theo bảng sau:
Bảng 1
Công việc đòi hỏi cấp trình độ
đ1i (%)
đ2i (%)
Từ đại học trở lênCao đẳng và trung cấpSơ cấpKhông cần đào tạo
45 – 7020 – 447 – 191 – 6
1 – 301 – 181 – 71 – 2
– Đối với đ1i: căn cứ vào tính tư duy, chủ động, sáng tạo, mức độ hợp tác và thâm niên công việc đòi hỏi, doanh nghiệp phân chia tỷ trọng điểm trong khung theo cấp trình độ, lập bảng điểm và đánh giá cho điểm cụ thể.
– Đối với đ2i: căn cứ vào tính quan trọng của công việc, trách nhiệm của quá trình thực hiện, trách nhiệm đối với kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh, với tài sản, tính mạng con người, quan hệ công tác…doanh nghiệp phân chia tỷ trọng điểm trong khung theo cấp trình độ, lập bảng điểm và đánh giá cho điểm cụ thể.
+ đ1 + đ2: là tổng số điểm mức độ phức tạp và tính trách nhiệm của công việc giản đơn nhất trong doanh nghiệp.
Cách 2: Trả lương cho người lao động vừa theo hệ số mức lương được xếp tại Nghị định số 205/2004/NĐ-CP ngày 14/12/2004 của Chính phủ, vừa theo kết quả cuối cùng của từng người, từng bộ phận.
Công thức tính như sau:
Ti = T1i + T2i (4)
trong đó:
– Ti: là tiền lương của người thứ i được nhận
– T1i: là tiền lương theo Nghị định số 205/2004/NĐ-CP, được tính như sau:
T1i = ni.ti (5)
Trong đó:
+ ti: là suất lương ngày theo Nghị định số 205/2004/NĐ-CP của người thứ i
+ni: là số ngày công thực tế của người thứ i.
trong đó:
+ HSL: hệ số lương cấp bậc của người thứ i;
+ HSPC: hệ số phụ cấp chức vụ, trách nhiệm, chênh lệch bảo lưu (nếu có).
+ TLmin: mức lương tối thiểu do Chính phủ quy định trong tháng.
+ N cđ: số ngày công làm việc theo chế độ quy định trong tháng
+ Nt: số ngày công thực tế của mỗi người lao động
T2i: là tiền lương theo công việc được giao gắn với mức độ phức tạp, tính trách nhiệm của công việc đòi hỏi, mức độ hoàn thành công việc và số ngày công thực tế của người thứ i, không phụ thuộc vào hệ số lương được xếp theo Nghị định số 205/2004/NĐ-CP. Công thức tính như sau:
(i thuộc j)
Trong đó:
+ Vt: là quỹ tiền lương tương ứng mức độ hoàn thành công việc của bộ phận thứ làm lương thời gian.
+ Vcđ: là quỹ tiền lương theo Nghị định số 205/2004/NĐ-CP của bộ phận làm lương thời gian được tính theo công thức:
( T1j : là tiền lương theo Nghị định số 205/2004/NĐ-CP của từng người làm lương thời gian)
– ni: là số ngày công thực tế của người thứ i
– hi: là hệ số tiền lương ứng với công việc được giao, mức độ phức tạp, tính trách nhiệm của công việc đòi hỏi và mức độ hoàn thành công việc của người thứ i, được xác định như công thức (3) của cách 1 ở trên.
Các bước tiến hành xác định hệ số tiền lương (hi) làm cơ sở để trả lương theo 2 cách nói trên:
Thống kê chức danh công việc của tất cả các bộ phận làm lương thời gian;
Phân nhóm các chức danh công việc theo 4 cấp trình độ: từ đại học trở lên, cao đẳng và trung cấp, sơ cấp và không cần đào tạo;
Xác định khung hệ số giãn cách dùng để trả lương giữa công việc phức tạp nhất và đơn giản nhất (gọi tắt là bội số tiền lương);
Theo bảng tỷ trọng điểm 1, xây dựng bảng điểm cụ thể để chấm điểm các chức danh công việc theo các cấp trình độ;
Chấm điểm và xác định hệ số mức lương cho từng chức danh công việc theo các cấp trình độ.
Áp dụng công thức (1) hoặc (4) để tính tiền lương được nhận của từng người.
Đối với lao động trả lương theo sản phẩm hoặc lương khoán.
Theo công văn số 4320 BLĐTBXH – TL ngày 29/12/1998 của Bộ lao động – Thương binh xã hội quy định trả lương theo sản phẩm hoặc lương khoán như sau
a. Đối với lao động làm khoán và làm lương sản phẩm cá nhân trực tiếp, tiền lương được tính trả theo công thức :
T = Vđg.q
Trong đó:
T: là tiền lương của một lao động nào đó;
Vđg: là đơn giá tiền lương sản phẩm, đối với làm khoán là tiền lương khoán;
q: là số lượng sản phẩm hoặc việc khoán hoàn thành.
b.Đối với lao động làm lương khoán, lương sản phẩm tập thể thì việc trả lương được thực hiện theo 1 trong 2 cách sau:
Cách 1: Trả lương theo ngày công thực tế, hệ số mức lương theo Nghị định số 205/2004/NĐ-CP và hệ số mức độ đóng góp để hoàn thành công việc, công thức tính như sau:
Hình 1Hình 1 (Picture 1.png)
(i thuộc j )
Trong đó:
-Ti: là tiền lương của người thứ i được nhận;
– ni: là thời gian thực tế làm của người thứ i (tính bằng giờ hoặc ngày);
– Vsp: là quỹ tiền lương sản phẩm của tập thể;
– m: số lượng thành viên trong tập thể;
– ti: là hệ số mức lương được xếp theo Nghị định số 205/2004/NĐ-CP của người thứ i;
hi: là hệ số mức độ đóng góp để hoàn thành công việc của người thứ i và được tính theo công thức sau:
Trong đó:
1. j: là chỉ tiêu đánh giá cho điểm mức độ đóng góp để hoàn thành công việc (có thể từ 2,3,4,…,n chỉ tiêu);
Hình 2Hình 2 (Picture 2.png)
: là tổng số điểm đánh giá mức độ đóng góp để hoàn thành công việc của người thứ i theo các chỉ tiêu j;
Hình 3Hình 3 (Picture 3.png)
: là tổng số điểm đánh giá mức độ đóng góp để hoàn thành công việc của người thấp nhất trong tập thể các chỉ tiêu j.
Việc đánh giá mức độ đóng góp để hoàn thành công việc của người lao động (hi) phải phản ánh được chất lượng, số lượng lao động thực tế của từng người do tập thể bàn bạc dân chủ quyết định. Việc đưa ra các phương pháp đánh giá cho điểm tùy theo điều kiện cụ thể của doanh nghiệp nhưng phải thể hiện các nội dung cơ bản sau:
Những người được hưởng hệ số cao nhất phải là người có trình độ tay nghề cao; tay nghề vững vàng, nắm và áp dụng phương pháp lao động tiên tiến, chấp hành sự phân công của người phụ trách; ngày giờ công cao,đạt và vượt năng suất cá nhân, đảm bảo kết quả lao động của tập thể, bảo đảm chất lượng sản phẩm, bảo đảm an toàn lao động….
Những người được hưởng hệ số trung bình là ngừời đảm bảo ngày giờ công, chấp hành sự phân công của người phụ trách, đạt năng suất cá nhân, bảo đảm an toàn lao động;
Những người hưởng hệ số thấp là những người không đảm bảo ngày công quy định, chấp hành sự phân công của người phụ trách, không đạt năng suất cá nhân, chưa chấp hành kỹ thuật an toàn lao động.
Ngoài cách tính hi theo công thức trên, có thể lựa chọn trong bảng lập sẵn hệ số hi đang được áp dụng ở nhiều doanh nghiệp.
Cách 2: Trả lương theo hệ số cấp bậc công việc đảm nhận (không theo hệ số mức lương được xếp theo Nghị định số 205/2004/NĐ-CP, và số điểm đánh giá mức độ đóng góp để hoàn thành công việc. Công thức tính như sau:
(i thuộc j)
Trong đó:
– Ti: là tiền lương của người thứ i được nhận;
– Vsp: là quỹ tiền lương sản phẩm của tập thể;
– m: là số lượng thành viên trong tập thể;
– ti: là hệ số cấp bậc công việc của người thứ i đảm nhận;
– đi: là số điểm đánh giá mức độ đóng góp để hoàn thành công việc của người thứ i. Việc xác định số điểm đi của từng người được xác định hằng ngày thông qua bình xét tập thể. Tiêu chuẩn đánh giá cụ thể như sau:
+ đảm bảo số giờ công có ích;
+ chấp hành nghiêm sự phân công lao động của người phụ trách;
+ đảm bảo chất lượng công việc (sản phẩm);
+ tiết kiệm vật tư, bảo đảm an toàn lao động.
Nếu bảo đảm đủ các tiêu chuẩn trên thì được 10 điểm. Tiêu chuẩn này không bảo đảm thì trừ từ 1 – 2 điểm.
Các bước tiến hành trả lương sản phẩm, lương khoán theo 2 cách nói trên:
Xác định các chức danh công việc trong tập thể;
Xác định hệ số mức lương theo Nghị định số 205/2004/NĐ-CP hoặc xác định hệ số mức lương theo cấp bậc công việc của từng người và ngày công thực tế của từng người;
Nếu trả lương theo cách 1 thì xác định hệ số đánh giá mức độ đóng góp để hoàn thành công việc (hi) bằng cách xây dựng bảng điểm, chấm điểm hoặc chọn hệ số hi trong bảng 2. Nếu trả lương theo cách 2 thì xác định tổng số điểm đánh giá mức độ đóng góp để hoàn thành công việc của từng người;
Xác định tiền lương trả cho từng người theo công thức (9) hoặc công thức (11).
Tổ chức xây dựng quy chế trả lương.
Để đảm bảo nguyên tắc công khai, dân chủ trong việc xây dựng và thực hiện quy chế trả lương, doanh nghiệp phải tổ chức việc xây dựng quy chế trả lương như sau:
1. Thành lập Hội đồng xây dựng quy chế trả lương của doanh nghiệp do Giám đốc làm Chủ tịch. Thành viên Hội đồng gồm: bộ phận lao động, tiền lương là Ủy viên thường trực, đại diện tổ chức công đoàn cùng cấp; đại diện Đảng ủy, đại diện các Phòng và một số chuyên gia giỏi trong lĩnh vực chuyên môn, nghiệp vụ. Số thành viên cụ thể do Giám đốc quyết định.
2. Hội đồng có nhiệm vụ dự thảo quy chế và tổ chức lấy ý kiến rộng rãi trong doanh nghiệp, sau đó hoàn chỉnh quy chế.
Giám đốc tổ chức lấy ý kiến tại Đại hội Công nhân viên chức, hoặc đại diện các bộ phận trong doanh nghiệp, sau đó quyết định công bố chính thức.
Sau khi ban hành quy chế, Bộ phận lao động – tiền lương phối hợp với tổ chức công đoàn cùng cấp và các bộ phận chuyên môn khác có liên quan giúp Giám đốc triển khai thực hiện quy chế đến từng bộ phận, từng người lao động.
3. Đăng ký bản Quy chế trả lương theo quy định
Vai trò của quy chế trả lương.
Đối với nhà nước
Chính sách tiền lương là một bộ phận quan trọng trong hệ thống chính sách kinh tế xã hội của đất nước. Chính sách này liên quan trực tiếp đến lợi ích đông đảo người lao động trong xã hội và được nhà nước quản lý. Việc ban hành các quy định về quy chế trả lương cho người lao động trong các loại hình doanh nghiệp nói chung và trong các công ty nhà nước nói riêng nhằm thực hiện chủ truơng quản lý thống nhất về tiền lương của Nhà nước.
Việc ban hành các quy định về quản lý tiền lương nói chung và quy chế trả lương nói riêng sẽ thực hiện được vai trò quản lý của nhà nước về tiền lương, nhà nước giúp cho các doanh nghiệp thực hiện tốt các nguyên tắc cơ bản của tổ chức tiền lương, không bị lúng túng trong việc phân phối tiền lương.
Nhà nước đưa ra các quy định về việc hình thành quỹ tiền lương, sử dụng và phân phối quỹ tiền lương, việc ghi sổ lương một cách rõ ràng sẽ là cơ sở cho việc kiểm tra, thanh tra thực hiện chính sách tiền lương và thực hiện nghĩa vụ đối với nhà nước theo qui định của Nhà nước để góp phần làm tăng hiệu quả quản lý của Nhà nước.
Trong các công ty Nhà nước, xây dựng và thực hiện tốt quy chế trả lương, tức là không xảy ra tình trạng quỹ tiền lương vượt chi so với quỹ tiền lương được hưởng thì Nhà nước sẽ không phải trích ngân sách để bù vào, tránh thất thoát cho nhà nước.
Đối với doanh nghiệp.
Quy chế trả lương, trả thưởng là công cụ quản lý lao động, quản lý kinh tế. Đối với doanh nghiệp, quy chế trả lương, trả thưởng cho người lao động có một ý nghĩa hết sức to lớn, nó quyết định tới sự thành công của chính sách tiền lương của doanh nghiệp, nó thể hiện vai trò quan trọng của tiền lương đối với chủ doanh nghiệp cũng như đối với người lao động. Sự dung hòa lợi ích của người lao động và người sử dụng lao động được thể hiện trong việc xây dựng một quy chế trả lương hợp lý. Sự hợp lý của quy chế trả lương hợp lý được thể hiện trong việc xây dựng đơn giá dựa trên có sở định mức lao động trung bình tiến của doanh nghiệp và các thông số tiền lương do Nhà nước quy định, trong việc lập quỹ lương, quản lý và sử dụng quỹ lương, phân phối tiền lương cho người lao động công bằng. Một doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả thì quỹ tiền lương phải được lập căn cứ vào kết quả thực hiện nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh vì tiền lương cũng là một khoản chi phí của doanh nghiệp, để tránh tình trạng chi phí lớn hơn doanh thu. Mặt khác, quy chế trả lương giúp cho doanh nghiệp sử dụng quỹ tiền lươn một cách hợp lý, tránh tình trạng quỹ tiền lương thực hiện vượt chi so với quỹ tiền lương được hưởng hoặc dồn chi quỹ tiền lương vào các tháng cuối năm – làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Quy chế trả lương – phân phối tiền lương sẽ ảnh hưởng rất lớn tới tinh thần làm việc và sự cống hiến cho doanh nghiệp của người lao động. Một doanh nghiệp có chính sách tiền lương công bằng, trả lương gắn với kết quả lao động sẽ khuyến khích người lao động làm việc nhiệt tình. Nó có tác dụng duy trì và thu hút lao động giỏi cho doanh nghiệp.Nếu người lao động không được trả lương xứng đáng với giá trị sức lao động đã bỏ ra thì họ sẽ không hài lòng với công việc, năng suất lao động giảm, thậm chí rời bỏ công việc. Một khi tiền lương chưa gắn với năng suất, chất lượng và hiệu quả lao động của từng người sẽ gây nên sự bất bình, có thể xảy ra xung đột giữa người lao động và người sử dụng lao động hoặc giữa người lao động với người lao động làm cho không khí làm việc căng thẳng, năng suất lao động sẽ không cao. Do đó quy chế trả lương, trả thưởng cần được xem trọng, vì nó vừa có ý nghĩa vật chất vừa có ý nghĩa về tinh thần đối với người lao động, ảnh hưởng lớn đến kết quả lao động của người lao động. Nếu doanh nghiệp thực hiện tốt quy chế trả lương sẽ khuyến khích người lao động thực hiện tốt nhiệm vụ của mình, ngày càng gắn bó hơn với tổ chức.
Quá trình hình thành và xây dựng quy chế trả lương.
Vụ Tiền lương – Tiền công là đơn vị thuộc Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, có trách nhiệm giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tiền lương, tiền công khu vực sản xuất kinh doanh trong cả nước. Do vậy Vụ phải có trách nhiệm kiểm tra, giám sát, nắm bắt tình hình thực hiện chính sách tiền lương trong các khu vực sản xuất kinh doanh trên cả nước trên cơ sở tiếp nhận thông tin phản hồi từ các Bộ quản lý ngành, lĩnh vực, các Sở Lao động – Thương binh và Xã hội, các doanh nghiệp và đi điều tra thực tế ở các tổ chức, các doanh nghiệp. Từ đó, đưa ra những nhận xét chung về những mặt được và chưa được của các văn bản hiện hành để sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế các văn bản không còn phù hợp.
Để xây dựng, hình thành một văn bản mới về tiền lương thì Vụ tiền lương – Tiền công phải nghiên cứu các văn bản hiện hành. Trên cơ sở những nhận xét rút ra từ việc khảo sát thực tế thực hiện của các đối tượng áp dụng văn bản đó, Vụ sẽ xem xét cần sửa những nội dung nào, điều nào, khoản nào phải sửa đổi, bổ sung, hay phải ra văn bản mới thay thế văn bản đó.
Đối với Thông tư hay công văn hướng dẫn thuộc thẩm quyền của Bộ thì Lãnh đạo Vụ cùng các chuyên viên và các cán bộ có liên quan họp bàn để sửa đổi, bổ sung, ra Thông tư, công văn mới và trình lên Bộ trưởng xét duyệt. Nếu được sự đồng ý của Lãnh đạo Bộ thì Thông tư, công văn mới sẽ được ban hành. Còn đối với các văn bản không thuộc thẩm quyền của Bộ như Nghị định, Luật, Pháp lệnh…, thì Vụ tiền lương, tiền công sẽ trình dự thảo về văn bản mới lên Bộ xét duyệt và Bộ trình lên Chính Phủ và Quốc hội (nếu thuộc thẩm quyền của Quốc hội). Nếu được sự đồng ý của cấp trên, Lãnh đạo Vụ chỉ đạo các chuyên viên trong Vụ Tiền lương – Tiền công tiến hành xây dựng văn bản chính thức trình lên Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, Chính phủ và Quốc hội (nếu cần) phê duyệt và ban hành.
Sau khi các văn bản được Chính phủ ban hành, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội có trách nhiệm thực hiện các quy định của Chính phủ như: Xây dựng các thông tư, công văn hướng dẫn phương pháp xây dựng định mức lao động, tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật công nhân, tiêu chuẩn chuyên môn, nghiệp vụ viên chức, nhân viên, năng suất lao động, tiền lương bình quân, đơn giá tiền lương và quy chế trả lương, trả thưởng của công ty.

Link: <http://wp.me/p1TISn-3A>; rel=shortlink


markdown:
# HỎI ĐÁP? Find my phone trên icloud.com không hoạt động
Thảo luận trong '
[[iOS] Hỏi đáp - CSKN](forums/ios-hoi-dap-cskn.169/)' bắt đầu bởi [sky_learn](members/sky_learn.279673/), [30/12/11](threads/find-my-phone-tren-icloud-com-khong-hoat-dong.1009567/).
Trả lời: 53, Xem: 11749.
Trang 1 / 3
Trang 1 / 3
Thảo luận trong '
[[iOS] Hỏi đáp - CSKN](forums/ios-hoi-dap-cskn.169/)' bắt đầu bởi [sky_learn](members/sky_learn.279673/), [30/12/11](threads/find-my-phone-tren-icloud-com-khong-hoat-dong.1009567/).
Trả lời: 53, Xem: 11749.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Encoding: gzip

Vary: User-Agent

Server: LiteSpeed

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: tt_session=537cb27695547215e81965b21fd581bc; path=/; domain=.tinhte.vn; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
# 2971 Mohr
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**2971 Mohr** là một [tiểu hành tinh](/wiki/Ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) [vành đai chính](/wiki/V%C3%A0nh_%C4%91ai_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) với [chu kỳ quỹ đạo](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) là 1229.6049105 ngày (3.37 năm). [[1]](#cite_note-JP:_Small-body_Database_Browser-1)
Nó được phát hiện ngày 30 tháng 12, 1980. Nó được đặt theo tên nhà thiên văn học Séc
[Josef M. Mohr](/w/index.php?title=Josef_M._Mohr&action=edit&redlink=1).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=2971_Mohr&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=2971_Mohr&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-JP:_Small-body_Database_Browser_1-0) [“JPL Small-Body Database Browser”](http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=2971). [NASA](/wiki/NASA). Truy cập ngày 9 tháng 5 năm 2008.
|
|
|
|
|Danh sách/danh mục
|

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1055 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=04-Oct-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Thu, 05 Nov 2015 12:00:00 GMT


markdown:
*Acalymma vittatum*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Acalymma vittatum
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Coleoptera](/wiki/B%E1%BB%8D_c%C3%A1nh_c%E1%BB%A9ng) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Chrysomelidae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C3%81nh_kim) [Tông](/wiki/T%C3%B4ng_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *tribus*) [Luperini](/w/index.php?title=Luperini&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Acalymma](/wiki/Acalymma) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **A. vittatum** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Acalymma vittatum*
(
[Fabricius](/w/index.php?title=Johan_Christian_Fabricius&action=edit&redlink=1), [1775](/wiki/1775)) * là một loài Acalymma vittatum* [bọ cánh cứng](/wiki/B%E1%BB%8D_c%C3%A1nh_c%E1%BB%A9ng)trong họ [Chrysomelidae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C3%81nh_kim). Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1775. [[1]](#cite_note-1)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Acalymma_vittatum&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Acalymma_vittatum&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Acalymma_vittatum&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Acalymma_vittatum&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Acalymma_vittatum&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Acalymma_vittatum&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Acalymma_vittatum&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Acalymma_vittatum&action=edit§ion=4)]
Phương tiện liên quan tới
[Acalymma vittatum](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Acalymma_vittatum) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
Córdoba
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Córdoba có thể chỉ:
Córdoba, Argentina
Córdoba (tỉnh)
Córdoba, Veracruz
Córdoba, Tây Ban Nha
Đây là
trang định hướng
liệt kê những bài hay chủ đề cùng tên
Córdoba
.
Nếu bạn đến đây từ một
liên kết trong một bài
, bạn cần quay lại bài đó để sửa lại liên kết đến đúng trang cần thiết.
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Córdoba&oldid=14132658
”
Thể loại
:
Trang định hướng
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Bài viết
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
Trích dẫn trang này
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
Afrikaans
Alemannisch
العربية
Bahasa Indonesia
Bahasa Melayu
Беларуская
Беларуская (тарашкевіца)
Bosanski
Brezhoneg
Български
Català
Čeština
Cymraeg
Dansk
Deutsch
Eesti
Ελληνικά
English
Español
Esperanto
Euskara
فارسی
Français
Galego
한국어
हिन्दी
Hrvatski
Italiano
עברית
ქართული
Kiswahili
Latviešu
Lëtzebuergesch
Lietuvių
Magyar
Nāhuatl
Nederlands
日本語
Norsk bokmål
Norsk nynorsk
Piemontèis
Polski
Português
Română
Runa Simi
Русский
Scots
Sicilianu
Simple English
Slovenčina
Српски / srpski
Srpskohrvatski / српскохрватски
Suomi
Svenska
ไทย
Türkçe
Українська
Vepsän kel’
Volapük
Winaray
中文
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 07:12 ngày 8 tháng 10 năm 2013.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công/Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

X-Cache: cp1055 hit (1), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
# Greensburg, Kansas
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Greensburg, Kansas|
|—
|![ Vị trí trong Quận Kiowa, Kansas](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Kiowa_County_Kansas_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Greensburg_Highlighted.svg/250px-Kiowa_County_Kansas_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Greensburg_Highlighted.svg.png)
![ Vị trí trong Quận Kiowa, Kansas](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Kiowa_County_Kansas_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Greensburg_Highlighted.svg/250px-Kiowa_County_Kansas_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Greensburg_Highlighted.svg.png)
Vị trí trong
[Quận Kiowa](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Kiowa,_Kansas), [Kansas](/wiki/Kansas) ![ Vị trí tiểu bang Kansas ở Hoa Kỳ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Map_of_USA_KS.svg/250px-Map_of_USA_KS.svg.png)
![ Vị trí tiểu bang Kansas ở Hoa Kỳ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Map_of_USA_KS.svg/250px-Map_of_USA_KS.svg.png)
Vị trí tiểu bang Kansas ở Hoa Kỳ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Kansas](/wiki/Kansas) [Quận](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Kansas&action=edit&redlink=1) [Quận Kiowa](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Kiowa,_Kansas) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Greensburg** là một [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_t%E1%BA%A1i_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Kiowa](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Kiowa,_Kansas), tiểu bang [Kansas](/wiki/Kansas), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 777 người. [[1]](#cite_note-1)
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Greensburg,_Kansas&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Greensburg,_Kansas&action=edit§ion=1)]
Dân số các năm:
- Năm 2000: 1574 người
- Năm 2010: 777 người
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Greensburg,_Kansas&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Greensburg,_Kansas&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 14 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
# Hồ Saimaa
|Hồ Saimaa|
|
|![]()
[Joutseno](/w/index.php?title=Joutseno&action=edit&redlink=1)ở hướng tây. [Phần Lan](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_Lan) [61°15′B 028°15′Đ / 61,25°B 28,25°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=H%E1%BB%93_Saimaa¶ms=61_15_N_028_15_E_region:FI_type:waterbody) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [61°15′B 028°15′Đ / 61,25°B 28,25°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=H%E1%BB%93_Saimaa¶ms=61_15_N_028_15_E_region:FI_type:waterbody) [Sông Vuoksi](/wiki/S%C3%B4ng_Vuoksi), [Kênh Saimaa](/w/index.php?title=K%C3%AAnh_Saimaa&action=edit&redlink=1) [Phần Lan](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_Lan) 2(1.700 sq mi) tổng cộng
(1.377 km
2(532 sq mi) lưu vực lớn nhất) 3(8,6 cu mi) [Lappeenranta](/wiki/Lappeenranta), [Imatra](/wiki/Imatra), [Savonlinna](/w/index.php?title=Savonlinna&action=edit&redlink=1), [Mikkeli](/wiki/Mikkeli), [Joensuu](/wiki/Joensuu) **Saimaa** (Finnish pronunciation: [[sɑimɑː]](/w/index.php?title=WP:IPA_for_Estonian_and_Finnish&action=edit&redlink=1); [tiếng Thụy Điển](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n): Saimen) là một hồ ở đông nam [Phần Lan](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_Lan). Với diện tích khoảng 4.400 kilômét vuông (1.700 sq mi), đây là [hồ](/wiki/H%E1%BB%93) lớn nhất ở Phần Lan, và là hồ lớn thứ tư ở [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u). Nó được hình thành bởi việc tan [băng](/wiki/B%C4%83ng) ở cuối [Kỷ băng hà](/wiki/K%E1%BB%B7_b%C4%83ng_h%C3%A0).
Các thành phố chính nằm trên bờ hồ là
[Lappeenranta](/wiki/Lappeenranta), [Imatra](/wiki/Imatra), [Savonlinna](/w/index.php?title=Savonlinna&action=edit&redlink=1), [Mikkeli](/wiki/Mikkeli), [Varkaus](/w/index.php?title=Varkaus&action=edit&redlink=1), và [Joensuu](/wiki/Joensuu). Sông [Vuoksi River](/w/index.php?title=Vuoksi_River&action=edit&redlink=1) chảy từ hồ Saimaa vào [hồ Ladoga](/wiki/H%E1%BB%93_Ladoga). Có các đảo nằm rải rác trên phần lớn diện tích hồ, và các kênh hẹp chịa hồ thành nhiều phần, mỗi phần đều có tên riêng (các lưu vực chính gồm [Suur-Saimaa](/w/index.php?title=Suur-Saimaa&action=edit&redlink=1), [Orivesi](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Orivesi&action=edit&redlink=1), [Puruvesi](/w/index.php?title=Puruvesi&action=edit&redlink=1), [Haukivesi](/w/index.php?title=Haukivesi&action=edit&redlink=1), [Yövesi](/w/index.php?title=Y%C3%B6vesi&action=edit&redlink=1), [Pihlajavesi](/w/index.php?title=Pihlajavesi_(Saimaa)&action=edit&redlink=1), và [Pyhäselkä](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Pyh%C3%A4selk%C3%A4&action=edit&redlink=1)).
Ở những nơi trong lưu vực Saimaa (một diện tích lớn hơn so với hồ), "đường bờ hồ trên một đơn vị diện tích ở đây nhiều hơn bất cứ nơi nào khác trên thế giới, tổng chiều dài gần 15.000 km. Số các đảo trong khu vực, 14.000, cũng cho thấy hệ thống này là một nơi rắc rối nhiều chi tiết".
[[1]](#cite_note-1) [Kênh Saimaa](/w/index.php?title=K%C3%AAnh_Saimaa&action=edit&redlink=1) từ [Lappeenranta](/wiki/Lappeenranta) tới [Vyborg](/wiki/Vyborg) nối hồ Saimaa vào [Vịnh Phần Lan](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_Ph%E1%BA%A7n_Lan). Các kênh khác nối hồ Saimaa với các hồ nhỏ hơn ở miền Đông Phần Lan, tạo thành một mạng [đường thủy](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_th%E1%BB%A7y). Các đường thủy này được dùng chủ yếu để vận chuyển [gỗ](/wiki/G%E1%BB%97), [khoáng sản](/wiki/Kho%C3%A1ng_s%E1%BA%A3n), [kim loại](/wiki/Kim_lo%E1%BA%A1i), [bột giấy](/wiki/B%E1%BB%99t_gi%E1%BA%A5y) cùng các [hàng hóa](/wiki/H%C3%A0ng_h%C3%B3a) khác, nhưng cũng được dùng làm tuyến đường thủy [du lịch](/wiki/Du_l%E1%BB%8Bch).
Một trong những
[hải cẩu vùng nước ngọt](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_c%E1%BA%A9u_v%C3%B9ng_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_ng%E1%BB%8Dt&action=edit&redlink=1) quý hiếm và có nguy cơ tuyệt chủng là [hải cẩu vòng Saimaa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_c%E1%BA%A9u_v%C3%B2ng_Saimaa&action=edit&redlink=1), chỉ sống ở hồ Saimaa. Cũng vậy, [cá hồi](/wiki/C%C3%A1_h%E1%BB%93i) Saimaa là một loài có nguy cơ tuyệt chủng cũng sống ở đây. ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/GreaterSaimaa.gif/200px-GreaterSaimaa.gif)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/GreaterSaimaa.gif/200px-GreaterSaimaa.gif)
[Hồ Ladoga](/wiki/H%E1%BB%93_Ladoga)ở bên phải. Đường đen là biên giới Nga-Phần Lan.
Vùng bờ hồ rất có thể là nơi nguyên thủy sản xuất loại đồ
[gốm-amiăng](/w/index.php?title=G%E1%BB%91m-ami%C4%83ng&action=edit&redlink=1), một loại đồ gốm được sản xuất bằng amiăng và đất sét từ khoảng năm 1900 [trước Công nguyên](/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn) tới năm 200 [sau Công nguyên](/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn), bởi vì đây là nơi duy nhất có các mỏ amiăng thiên nhiên phong phú dễ tiếp cận để dùng làm đồ gốm nói trên.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Saimaa&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Saimaa&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [Saimaa – Finland´s largest lake](http://web.archive.org/web/20080214225230/http://virtual.finland.fi/netcomm/news/showarticle.asp?intNWSAID=25710&LAN=ENG)-2008archieved at [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Saimaa&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Saimaa&action=edit§ion=2)]
Phương tiện liên quan tới
[Saimaa](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Saimaa) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons) [www.ymparisto.fi – Saimaa, nimet ja rajaukset](http://www.ymparisto.fi/default.asp?node=18480&lan=fi) **(tiếng Phần Lan)** [thisisFINLAND: Life/Environment - Three environmental portraits](http://finland.fi/public/default.aspx?contentid=163919&contentlan=2&culture=en-US) [http://www.gosaimaa.fi/en/](http://www.gosaimaa.fi/en/)goSaimaa.fi – Information about Lakeland Finland [Saimaa lake](http://saimaa.org) [Awarded "EDEN - European Destinations of Excellence" non traditional tourist destination 2010](http://ec.europa.eu/enterprise/sectors/tourism/eden/themes-destinations/countries/finland/saimaa-holiday)

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
# Khởi nghĩa Lam Sơn
|
|
|Chỉ huy
|† |
|† [Vương Thông](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_Th%C3%B4ng_(nh%C3%A0_Minh)) [Vương An Lão](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_An_L%C3%A3o&action=edit&redlink=1) [Liễu Thăng](/wiki/Li%E1%BB%85u_Th%C4%83ng) **†** [Mộc Thạnh](/wiki/M%E1%BB%99c_Th%E1%BA%A1nh) [Lương Minh](/wiki/L%C6%B0%C6%A1ng_Minh) **†** [Lý Khánh](/wiki/L%C3%BD_Kh%C3%A1nh) **†** [Hoàng Phúc](/wiki/Ho%C3%A0ng_Ph%C3%BAc) ![ Đầu hàng](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/White_flag_icon.svg/15px-White_flag_icon.svg.png)
![ Đầu hàng](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/White_flag_icon.svg/15px-White_flag_icon.svg.png)
[người](/wiki/Lo%C3%A0i_ng%C6%B0%E1%BB%9Di)(năm 1427) **Khởi nghĩa Lam Sơn** (1418-1427) ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 起義藍山) là cuộc khởi nghĩa đánh đuổi quân Minh xâm lược về nước do [Lê Lợi](/wiki/L%C3%AA_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95) lãnh đạo và kết thúc bằng việc giành lại độc lập cho nước [Đại Việt](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t) và sự thành lập nhà [Hậu Lê](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%AA_s%C6%A1).
Khởi nghĩa Lam Sơn gồm ba giai đoạn lớn: hoạt động ở vùng núi
[Thanh Hoá](/wiki/Thanh_H%C3%B3a) (1418-1423), tiến vào phía nam (1424-1425) và giải phóng Đông Quan (1426-1427). Trong giai đoạn đầu,cuộc khởi nghĩa Lam Sơn gặp rất nhiều khó khăn, thường phải hứng chịu các cuộc càn quét của quân [Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh), mặc dù vẫn có những trận họ đánh thắng quân Minh và họ cũng từng đánh bại được quân [Ai Lao](/wiki/L%C3%A0o) cấu kết với quân Minh. Quân khởi nghĩa bắt đầu giành thế thắng khi Lê Lợi tiến quân ra đất [Nghệ An](/wiki/Ngh%E1%BB%87_An) vào năm [1424](/wiki/1424). Họ đạt được nhiều thắng lợi to lớn, đỉnh điểm là đại thắng ở Tân Bình, [Thuận Hóa](/wiki/Thu%E1%BA%ADn_H%C3%B3a). Cuối cùng, vào năm [1426](/wiki/1426), giữa lúc quân khởi nghĩa đang trên đà thắng lợi và tiếng tăm của Lê Lợi lên cao, quân khởi nghĩa tiến đánh thành [Đông Quan](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i#Th.C4.83ng_Long.2C_.C4.90.C3.B4ng_.C4.90.C3.B4.2C_.C4.90.C3.B4ng_Quan.2C_.C4.90.C3.B4ng_Kinh), và đánh tan nát quân Minh trong [trận Tốt Động-Chúc Động](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_T%E1%BB%91t_%C4%90%E1%BB%99ng_%E2%80%93_Ch%C3%BAc_%C4%90%E1%BB%99ng). Bước sang năm [1427](/wiki/1427), nghĩa quân đập tan tác 10 vạn viện binh của đối phương trong [trận Chi Lăng - Xương Giang](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Chi_L%C4%83ng_%E2%80%93_X%C6%B0%C6%A1ng_Giang), giết [chết](/wiki/Ch%E1%BA%BFt) viên chỉ huy quân Minh là [Liễu Thăng](/wiki/Li%E1%BB%85u_Th%C4%83ng). Họ thu được nhiều chiến mã, lại còn bắt sống và tiêu diệt được nhiều tướng Minh. Cuối cùng, người Minh phải giảng hòa và thoái binh về nước, khiến cho nước Đại Việt không còn một mống quân xâm lăng. Một văn thần trong quân khởi nghĩa là [1] [Nguyễn Trãi](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Tr%C3%A3i)thừa lệnh của Lê Lợi đã viết bài *để tuyên cáo cho toàn quốc biết về chiến thắng vẻ vang của nghĩa quân Lam Sơn.* [Bình Ngô đại cáo](/wiki/B%C3%ACnh_Ng%C3%B4_%C4%91%E1%BA%A1i_c%C3%A1o) [[1]](#cite_note-vietnamsuluocqua-1)
Sau chiến thắng, với một nước Đại Việt độc lập tự chủ như xưa, Lê Lợi lên ngôi
[Hoàng đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF), tức là vua Lê Thái Tổ ( [1428](/wiki/1428)). Vì chiến công vang dội của mình, ông trở thành một vị [1] [anh hùng dân tộc](/wiki/Anh_h%C3%B9ng_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c)trong [lịch sử Việt Nam](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Vi%E1%BB%87t_Nam).
## Mục lục
[1 Bối cảnh lịch sử](#B.E1.BB.91i_c.E1.BA.A3nh_l.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD) [2 Hoạt động ở vùng núi Thanh Hóa](#Ho.E1.BA.A1t_.C4.91.E1.BB.99ng_.E1.BB.9F_v.C3.B9ng_n.C3.BAi_Thanh_H.C3.B3a) [3 Tiến vào Nam](#Ti.E1.BA.BFn_v.C3.A0o_Nam) [4 Giải phóng Đông Quan](#Gi.E1.BA.A3i_ph.C3.B3ng_.C4.90.C3.B4ng_Quan) [5 Vấn đề tù binh người Minh](#V.E1.BA.A5n_.C4.91.E1.BB.81_t.C3.B9_binh_ng.C6.B0.E1.BB.9Di_Minh) [6 Lê Lợi lên ngôi vua](#L.C3.AA_L.E1.BB.A3i_l.C3.AAn_ng.C3.B4i_vua) [7 Phong thưởng](#Phong_th.C6.B0.E1.BB.9Fng) [8 Vai trò của hỏa lực trong khởi nghĩa Lam Sơn](#Vai_tr.C3.B2_c.E1.BB.A7a_h.E1.BB.8Fa_l.E1.BB.B1c_trong_kh.E1.BB.9Fi_ngh.C4.A9a_Lam_S.C6.A1n) [9 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [10 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [11 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o)
## Bối cảnh lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=1)]
### Bối cảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=2)]
Khởi nghĩa Lam Sơn nổ ra trong bối cảnh rất khó khăn. Nhiều cuộc nổi dậy chống Minh, điển hình là nhà
[Hậu Trần](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BA%ADu_Tr%E1%BA%A7n), đã bị dẹp một cách tàn khốc. Liên tiếp 2 vua [nhà Hồ](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BB%93), một vua nhà Hậu Trần bị bắt về bắc, vua Trùng Quang và các tướng đều tử tiết. [Trương Phụ](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Ph%E1%BB%A5) tàn sát những người lính theo quân khởi nghĩa và cả dân thường rất tàn bạo (chặt đầu, đốt xác, cuốn ruột vào cây...) để khủng bố tinh thần người Việt.
Năm Giáp Ngọ (1414), tháng Giêng, tướng nhà Minh là Trương Phụ, Mộc Thạnh hoàn thành xong việc đánh dẹp các cuộc khởi nghĩa của nhà Hậu Trần, bắt đầu tiến hành việc cai trị Đại Việt.
[[2]](#cite_note-2)
Sự cai trị tàn bạo, khắc nghiệt của nhà Minh khiến người dân Đại Việt rất oán hận
[[3]](#cite_note-3) [[4]](#cite_note-4)
### Lê Lợi khởi nghĩa ở Lam Sơn[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=3)]
Lê Lợi là phụ đạo Lam Sơn (tên gọi thổ tù), nối đời làm hào trưởng Lam Sơn, trước theo vua Trùng Quang, làm chức Kim ngô Tướng quân, sau Hoàng Phúc chiêu dụ đến cho làm Thổ quan Tuần kiểm, Lê Lợi không theo.
Lê Lợi lẩn dấu ở núi rừng làm nghề cày cấy; tự mình vui với Kinh, Sử, nhất là càng chuyên tâm về các sách Thao Lược; hậu đãi các tân khách; chiêu nạp kẻ trốn, kẻ làm phản; ngầm nuôi ác kẻ mưu trí; bỏ của, phát thóc để giúp cho kẻ côi cút, nghèo nàn; hậu lễ, nhún lời, để thu bọn anh hùng hào kiệt; đều đợc lòng vui vẻ của họ. Những hào kiệt như Lê Văn An, Lê Văn Linh, Bùi Quốc Hưng, Lưu Nhân Chú, Trịnh Vô, Vũ Uy, Lê Liễu và Lê Xa Lôi nối tiếp đến quy phục. [5] [[6]](#cite_note-6) [[7]](#cite_note-7) [[8]](#cite_note-8)
Lê Lợi thấy người Minh tàn ngược, khẳng khái nói:
|“||
|Trượng phu sinh ở đời phải nên cứu nạn lập công, sao lại chịu khổ làm tôi tớ người ta |”|
|
|
—Việt sử tiêu án
Lại thường đem hậu lễ, lời nhún lời, đem nhiều vàng, bạc, của báu, đút lót cho các tướng giặc là bọn Trương Phụ, Trần Trí, Sơn Thọ, Mã Kỳ; mong thư bớt tấm lòng hãm hại; đợi thời, lừa dịp. Ngụy quan Lương Nhữ Hốt bàn với tướng Minh, nói rằng:
*Chúa Lam sơn chiêu vong, nạp bạn, đãi quân lính rất hậu, chí nó chẳng nhỏ. Nếu thuồngluồng gặp được mây mưa, thì tất không phải là vật ở trong ao đâu!. Nên sớm trừ đi, đừng để sau sinh vạ* Nhà Minh tin lời Lương Nhữ Hốt, bức bách Lê Lợi gấp gáp, Lê Lợi bèn đại hội tướng sĩ, bàn việc khởi binh. Mùa xuân, tháng giêng, ngày Canh Thân, năm 1418 Lê Lợi khởi binh ở Lam Sơn, xưng là Bình Định vương, cử cháu là Lê Thạch làm Tướng quốc, truyền hịch đi các nơi cùng chống quân Minh. [[10]](#cite_note-10) [[11]](#cite_note-11) [[12]](#cite_note-12)
Cuộc khởi nghĩa mở đầu được
[Nguyễn Trãi](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Tr%C3%A3i) viết trong *: Bình Ngô đại cáo* *Vừa khi cờ nghĩa dấy lên* *Chính lúc quân thù đang mạnh* *... Tuấn kiệt như sao buổi sớm* *Nhân tài như lá mùa thu*
## Hoạt động ở vùng núi Thanh Hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=4)]
### Lực lượng ban đầu của quân khởi nghĩa Lam Sơn[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=5)]
Mùa xuân năm Mậu Tuất
[1418](/wiki/1418), [Lê Lợi](/wiki/L%C3%AA_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95) đã cùng những hào kiệt đồng chí hướng như [Lê Văn An](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_An), [Lê Sát](/wiki/L%C3%AA_S%C3%A1t), [Lưu Nhân Chú](/wiki/L%C6%B0u_Nh%C3%A2n_Ch%C3%BA), [Nguyễn Trãi](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Tr%C3%A3i)... tất cả 50 tướng văn và tướng võ chính thức phất cờ khởi nghĩa Lam Sơn (trong đó 19 người đã từng tham gia [13] [hội thề Lũng Nhai](/wiki/H%E1%BB%99i_th%E1%BB%81_L%C5%A9ng_Nhai), năm 1416), xưng là Bình Định Vương, kêu gọi dân Việt đồng lòng đứng lên đánh quân xâm lược [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh)cứu nước. Địa danh Lam Sơn nay thuộc huyện [Thọ Xuân](/wiki/Th%E1%BB%8D_Xu%C3%A2n)tỉnh Thanh Hóa.
Theo sách Lam Sơn thực lục, buổi đầu khởi nghĩa Lam Sơn:
|“||
|Nguyên trước Nhà vua kinh-doanh việc bốn phương, Bắc đánh giặc Minh, Nam đuổi quân Lào, mình trải trăm trận, đến đâu được đấy, chỉ dùng có quan võ là bọn Lê Thạch, Lê Lễ, Lê Sát, Lê Vấn, Lê Lý, Lê Ngân, ba mươi lăm người; quan văn là bọn Lê văn Linh, Lê quốc Hưng; cùng những quân-thân như cha, con; hai trăm thiết-kỵ, hai trăm nghĩa-sĩ, hai trăm dũng-sĩ và mười bốn thớt voi. Còn bọn chuyên-chở lương-thảo, cùng già yếu đi hộ-vệ vợ con, cũng chỉ hai nghìn người mà thôi. |”|
|
|
—Lam Sơn thực lục
### Lực lượng quân Minh thời điểm năm 1418[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=6)]
Quân Minh có 4 vạn rưỡi quân, voi ngựa hàng trăm con.
[[15]](#cite_note-15)
### Quá trình quân khởi nghĩa Lam Sơn hoạt động ở vùng núi Thanh Hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=7)]
Thời kỳ hoạt động ở vùng núi
[Thanh Hóa](/wiki/Thanh_H%C3%B3a) là giai đoạn khó khăn nhất của cuộc khởi nghĩa. Trong thời gian đầu, lực lượng của quân Lam Sơn chỉ có vài ngàn người, lương thực thiếu thốn, thường chỉ thắng được vài trận nhỏ và hay bị quân Minh đánh bại.
Bị quân Minh vây đánh nhiều trận, quân Lam Sơn khốn đốn ba lần phải rút chạy lên núi
[Chí Linh](/wiki/Ch%C3%AD_Linh_(n%C3%BAi)) những năm 1418, 1419, 1422 và một lần cố thủ ở Sách Khôi năm 1422. Một lần bị quân Minh vây gắt ở núi Chí Linh (có sách ghi năm 1418, có sách ghi năm 1419), quân sĩ hết lương, một nghĩa sĩ của Lê Lợi là [Lê Lai](/wiki/L%C3%AA_Lai) theo gương [Kỷ Tín](/wiki/K%E1%BB%B7_T%C3%ADn) nhà [Tây Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n) phải đóng giả làm Lê Lợi, dẫn quân ra ngoài nhử quân Minh. Quân Minh tưởng là bắt được chúa Lam Sơn nên lơi lỏng phòng bị, Lê Lợi và các tướng lĩnh thừa cơ mở đường khác chạy thoát. Lê Lai bị quân Minh giải về Đông Quan và bị giết. (Xem thêm bài [Lê Lai](/wiki/L%C3%AA_Lai))
Ngoài quân Minh, Lê Lợi và quân Lam Sơn còn phải đối phó với một bộ phận các tù trưởng miền núi tại địa phương theo nhà Minh và quân nước Ai Lao (
[Lào](/wiki/L%C3%A0o)) bị xúi giục hùa theo. Dù gặp nhiều khó khăn, quân Lam Sơn mấy lần đánh bại quân Ai Lao có lực lượng đông hơn. Tuy nhiên do lực lượng chưa đủ mạnh nên Lê Lợi thường cùng quân Lam Sơn phải ẩn náu trong rừng núi, nhiều lần phải ăn rau củ và măng tre lâu ngày; có lần ông phải giết cả voi và ngựa chiến của mình để cho tướng sĩ ăn.
Trước tình thế hiểm nghèo, Lê Lợi phải xin giảng hòa với quân Minh năm 1422. Đến năm 1423, khi thực lực được củng cố, lại thấy quân Minh bắt giữ sứ giả, Lê Lợi liền tuyệt giao cắt đứt giảng hoà.
## Tiến vào Nam[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=8)]
Theo kế của
[Nguyễn Chích](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ch%C3%ADch), năm 1424 Lê Lợi quyết định đưa quân vào đồng bằng [Nghệ An](/wiki/Ngh%E1%BB%87_An). Tiến vào Nghệ An là một bước ngoặt về chiến thuật trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.
Trên đường đi, quân Lam Sơn hạ thành Đa Căng (Bất Căng,
[Thọ Xuân](/wiki/Th%E1%BB%8D_Xu%C3%A2n)) do [Lương Nhữ Hốt](/wiki/L%C6%B0%C6%A1ng_Nh%E1%BB%AF_H%E1%BB%91t) giữ, đánh lui quân cứu viện của viên tù trưởng địa phương theo quân Minh là Cầm Bành. Sau đó quân Lam Sơn đánh thành Trà Lân. Tướng Minh là Trần Trí mang quân từ Nghệ An tới cứu Cầm Bành, bị quân Lam Sơn đánh lui. Lê Lợi vây Cầm Bành, Trí đóng ngoài xa không dám cứu. Bị vây ngặt lâu ngày, Bành phải đầu hàng.
Lê Lợi sai
[Đinh Liệt](/wiki/%C4%90inh_Li%E1%BB%87t) mang quân vào đánh Nghệ An, lại mang quân chủ lực cùng tiến vào, Trần Trí bị thua liền mấy trận phải rút vào thành cố thủ.
Lý An, Phương Chính từ Đông Quan vào cứu Trần Trí ở Nghệ An, Trí cũng mang quân ra ngoài đánh. Lê Lợi dùng kế nhử địch đến sông Độ Gia phá tan. Trần Trí chạy về Đông Quan, còn An và Chính lại chạy vào thành Nghệ An.
Tháng 5 năm 1425, Lê Lợi lại sai
[Đinh Lễ](/wiki/%C4%90inh_L%E1%BB%85) đem quân ra đánh Diễn Châu, quân Minh thua chạy về Tây Đô (Thanh Hóa). Sau đó ông lại điều Lê Sát, [Lưu Nhân Chú](/wiki/L%C6%B0u_Nh%C3%A2n_Ch%C3%BA), [Lê Triện](/wiki/L%C3%BD_Tri%E1%BB%87n) tiếp ứng cho Đinh Lễ đánh ra Tây Đô, quân Minh ra đánh lại bị thua phải rút vào cố thủ trong thành.
Lê Lợi một mặt siết vòng vây quanh thành Nghệ An và Tây Đô, mặt khác sai
[Trần Nguyên Hãn](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Nguy%C3%AAn_H%C3%A3n), [Doãn Nỗ](/wiki/Do%C3%A3n_N%E1%BB%97), Lê Đa Bồ đem quân vào nam đánh Tân Bình, [Thuận Hóa](/wiki/Thu%E1%BA%ADn_H%C3%B3a). Tướng Minh là Nhậm Năng ra đánh bị phá tan. Sau Lê Lợi lai sai Lê Ngân, Lê Văn An mang thủy quân tiếp ứng cho Trần Nguyên Hãn chiếm đất Tân Bình, Thuận Hoá. Quân Minh phải rút vào cố thủ nốt.
Như vậy đến cuối năm 1425, Lê Lợi làm chủ toàn bộ đất đai từ Thanh Hóa trở vào, các thành địch đều bị bao vây.
## Giải phóng Đông Quan[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=9)]
### Chiến thắng Tốt Động, Chúc Động[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=10)] *Xem chi tiết:* [Trận Tốt Động-Chúc Động](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_T%E1%BB%91t_%C4%90%E1%BB%99ng_%E2%80%93_Ch%C3%BAc_%C4%90%E1%BB%99ng)
Tháng 8 năm 1426, Lê Lợi chia quân cho các tướng làm 3 cánh bắc tiến.
[Phạm Văn Xảo](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_X%E1%BA%A3o), [Đỗ Bí](/wiki/%C4%90%E1%BB%97_B%C3%AD), [Trịnh Khả](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Kh%E1%BA%A3), [Lê Triện](/wiki/L%C3%BD_Tri%E1%BB%87n) ra phía Tây bắc, [Lưu Nhân Chú](/wiki/L%C6%B0u_Nh%C3%A2n_Ch%C3%BA), Bùi Bị ra phía Đông bắc; [Đinh Lễ](/wiki/%C4%90inh_L%E1%BB%85), [Nguyễn Xí](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_X%C3%AD) ra đánh Đông Quan.
Lê Triện tiến đến gần Đông Quan gặp Trần Trí kéo ra, liền đánh bại Trí. Nghe tin viện binh nhà Minh ở Vân Nam sắp sang, Triện chia quân cho Phạm Văn Xảo, Trịnh Khả ra chặn quân Vân Nam, còn Triện và Đỗ Bí hợp với quân Đinh Lễ, Nguyễn Xí đánh Đông Quan.
Viện quân từ Vân Nam do Vương An Lão chỉ huy kéo sang, nhưng bị Phạm Văn Xảo phá tan. An Lão chạy về cố thủ ở thành Tam Giang. Trần Trí thấy mất viện binh bèn cầu viện Lý An ở Nghệ An. Lý An và Phương Chính để Thái Phúc ở lại giữ thành Nghệ An, mang quân vượt biển ra cứu Đông Quan. Quân Lam Sơn định đón đường ngăn chặn nhưng không được. Lê Lợi liền giao cho Lê Văn An,
[Lê Văn Linh](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Linh) vây thành, còn mình kéo đại quân ra bắc.
Để đối phó lại tình hình nguy cấp, năm 1426, nhà Minh cho huy động 20.000 quân từ nhiều tỉnh phía nam tiến vào tiếp viện. Các quan lại nhà Minh tại Việt Nam cũng được lệnh mộ thêm 30.000 thổ binh bản xứ hỗ trợ. Thêm vào đó, nhà Minh cho gửi thêm hỏa khí sang trợ chiến, và các tướng Minh tại Việt Nam cũng rút hết quân làm đồn điền (trồng lúa lấy lương - khoảng 8.000 thổ binh bản xứ) để đối phó với quân nổi dậy.
Trần Trí, Phương Chính bị cách chức, bị đặt dưới quyền Vương Thông sai khiến để lấy công chuộc tội. Tại Vân Nam, Mộc Thạnh cũng được lệnh tuyển mộ 15 ngàn bộ binh và 3 ngàn cung thủ chuẩn bị sẵn sàng. [16] Từ Quảng Tây, tướng Minh là Cố Hưng Tổ (Gu Xing-zu) được lệnh đưa 5.000 quân bản bộ sang tiếp ứng với Vương Thông. [[17]](#cite_note-17) [[18]](#cite_note-18)
Vương Thông, Mã Anh mang quân sang tiếp viện, hợp với quân ở Đông Quan được 10 vạn, chia cho Phương Chính, Mã Kỳ ra chặn đánh quân Lam Sơn. Lê Triện, Đỗ Bí đánh bại Mã Kỳ ở Từ Liêm, lại đánh luôn cánh quân của Chính. Cả hai tướng thua chạy, về nhập với quân Vương Thông ở Cổ Sở. Lê Triện lại tiến đánh Vương Thông, nhưng Thông đã phòng bị, Triện bị thua phải rút về Cao Bộ, sai người cầu cứu Nguyễn Xí.
Đinh Lễ, Nguyễn Xí đem quân đến đặt phục binh ở
[Tốt Động](/wiki/T%E1%BB%91t_%C4%90%E1%BB%99ng), [Chúc Động](/wiki/Ch%C3%BAc_S%C6%A1n) (các địa danh này ngày nay đều thuộc huyện [Chương Mỹ](/wiki/Ch%C6%B0%C6%A1ng_M%E1%BB%B9), [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i)) . Nhân biết Vương Thông định chia dường đánh úp Lê Triện, hai tướng bèn tương kế tựu kế dụ Thông vào ổ mai phục Tốt Động [19] . Quân Vương Thông thua to, Trần Hiệp, Lý Lượng và 5 vạn quân bị giết, 1 vạn quân bị bắt sống. Thông cùng các tướng chạy về cố thủ ở Đông Quan. [[20]](#cite_note-20)
Sử chép ba đạo quân ra bắc của Lê Lợi chỉ có tổng số 9000 người. Các nhà nghiên cứu cho rằng con số đó chưa chính xác vì các trận đánh của ba đạo quân này đều có quy mô khá lớn và lực lượng quân Minh sang nhập vào khá đông, do đó để giành thắng lợi, 3 cánh quân (sau đó lại chia thành 4) chắc phải đông hơn. Với một vài ngàn người khó đương nổi lực lượng đông và mạnh của quân Minh như vậy. Căn cứ sách Đại Việt thông sử, khi quân Minh sắp rút về, Lê Lợi đã bàn với các tướng, đại ý rằng: quân Lam Sơn hiện có tổng số 35 vạn, ông dự định sẽ cho 25 vạn về làm ruộng và tuyển lấy 10 vạn làm quân thường trực của triều đình. Qua đó thì thấy những cánh quân ra bắc phải có một vài vạn mỗi cánh quân.
Ngoài ra, theo tác giả Karl Hack, sau khi
[nhà Hậu Trần](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BA%ADu_Tr%E1%BA%A7n) thất bại, nhà Minh cho rằng sự bình định ở Giao Chỉ cơ bản đã hoàn thành, nên điều Trương Phụ cùng một phần lớn đạo quân viễn chinh về nước. Việc đánh dẹp và chiếm giữ được giao lại cho các đạo quân phần nhiều gồm binh lính mộ bản xứ và có các chỉ huy là người Việt. Đây có lẽ là lý do sự chiếm đóng của nhà Minh nhanh chóng sụp đổ khi các binh lính người Việt này nổi dậy hoặc hưởng ứng các cuộc nổi dậy sau này. [[16]](#cite_note-Karl_Hack.2C_trang_88-16)
Lê Lợi được tin thắng trận liền sai Trần Nguyên Hãn, Bùi Bị chia hai đường thủy bộ tiến ra gần Đông Quan.
### Lập Trần Cảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=11)] *Xem chi tiết:* [Trần Cảo](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_C%E1%BA%A3o_(vua))
Vương Thông thua chạy không dám ra đánh, viện cớ tìm lại tờ chiếu của vua
[Minh Thành Tổ](/wiki/Minh_Th%C3%A0nh_T%E1%BB%95) năm 1407 khi đánh [nhà Hồ](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BB%93), có nội dung muốn lập lại con cháu [nhà Trần](/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%A7n) (vì nhà Hồ cướp ngôi nhà Trần nên Minh Thành Tổ lấy danh nghĩa lập lại nhà Trần để mang quân sang đánh nhà Hồ, nay Vương Thông muốn vin vào đó) ra điều kiện với Lê Lợi rằng Thông sẽ rút về nếu Lê Lợi lập con cháu nhà Trần làm vua.
Lê Lợi vì đại cuộc, muốn quân Minh nhanh chóng rút về nên đồng ý. Ông sai người tìm được
[Trần Cảo](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_C%E1%BA%A3o_(vua)) bèn lập làm vua, còn ông tự xưng là Vệ quốc công. Theo sử sách, Trần Cảo tên thật là Hồ Ông, tự xưng là cháu nội vua [Trần Nghệ Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Ngh%E1%BB%87_T%C3%B4ng), được tù trưởng châu Ngọc Ma tiến cử với Lê Lợi. Nhưng theo một số sử gia gần đây, việc Trần Cảo mạo xưng hay thật sự là con cháu nhà Trần rất khó xác định, có thể chữ "mạo xưng" mà sử sách ghi là do các sử gia [nhà Lê](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%AA_s%C6%A1) chép vào để giảm uy tín của Cảo.
Vương Thông ngoài mặt giảng hòa nhưng lại sai quân đào hào cắm chông phòng thủ và mật sai người về xin cứu viện.
[Lê Lợi](/wiki/L%C3%AA_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95) biết chuyện liền cắt đứt giảng hòa.
### Vây thành Đông Quan[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=12)]
Sau khi cắt đứt giảng hoà, Lê Lợi sai các tướng đi đánh chiếm các thành ở Bắc bộ như Điêu Diêu (
[Thị Cầu](/wiki/Th%E1%BB%8B_C%E1%BA%A7u), [Bắc Ninh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ninh)), Tam Giang (Tam Đái, [Phú Thọ](/wiki/Ph%C3%BA_Th%E1%BB%8D)), Xương Giang (phủ Lạng Thương), Kỳ Ôn, không lâu sau đều hạ được.
Đầu năm 1427, Lê Lợi chia quân tiến qua sông Nhị Hà, đóng dinh ở Bồ Đề, sai các tướng đánh thành Đông Quan. Ông đặt kỷ luật quân đội rất nghiêm để yên lòng nhân dân. Do đó quân Lam Sơn đi đến các nơi rất được lòng dân.
Tướng Minh là Thái Phúc nộp thành Nghệ An xin hàng. Lê Lợi sai Thượng thư bộ Lại là
[Nguyễn Trãi](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Tr%C3%A3i) viết thư dụ địch ở các thành khác ra hàng.
Nhân lúc quân Lam Sơn vây thành có vẻ lơi lỏng, quân Minh ở Đông Quan ra đánh úp.
[Lê Triện](/wiki/L%C3%BD_Tri%E1%BB%87n) tử trận ở [Từ Liêm](/wiki/T%E1%BB%AB_Li%C3%AAm), [Đinh Lễ](/wiki/%C4%90inh_L%E1%BB%85) và [Nguyễn Xí](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_X%C3%AD) bị bắt ở [Thanh Trì](/wiki/Thanh_Tr%C3%AC). Đinh Lễ bị giặc giết hại, sau Nguyễn Xí lợi dụng một đêm mưa giông mà trốn thoát được.
### Chiến thắng Chi Lăng-Xương Giang[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=13)] *Xem chi tiết:* [Trận Chi Lăng - Xương Giang](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Chi_L%C4%83ng_%E2%80%93_X%C6%B0%C6%A1ng_Giang)
Cuối năm 1427, vua Minh Tuyên Tông điều viện binh cứu Vương Thông, sai
[Liễu Thăng](/wiki/Li%E1%BB%85u_Th%C4%83ng) mang 10 vạn quân tiến sang từ [Quảng Tây](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_T%C3%A2y); [Mộc Thạnh](/wiki/M%E1%BB%99c_Th%E1%BA%A1nh) mang 5 vạn quân từ [Vân Nam](/wiki/V%C3%A2n_Nam) kéo sang. Đây là hai tướng đã từng sang đánh Việt Nam thời [nhà Hồ](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BB%93) và [nhà Hậu Trần](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BA%ADu_Tr%E1%BA%A7n). Theo các nhà nghiên cứu, con số 15 vạn của cả hai đạo quân có thể là nói thăng lên, trên thực tế nếu cộng số các đạo quân điều động từ các nơi thì tổng số chỉ có khoảng gần 12 vạn quân và cánh quân chủ lực là của Liễu Thăng.
Theo Minh sử thì tới cuối tháng 1 năm 1427, nhà Minh điều động từ Bắc Kinh, Nam Kinh và khắp các tỉnh miền nam Trung Quốc khoảng 70.000 quân
. Để cung ứng lương thảo, tại các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây hễ nơi nào có dư lương thực đều phải tức tốc vận chuyển về để cung ứng cho đạo quân viễn chinh. Tới cuối tháng 3, nhà Minh lại điều thêm 2.200 vệ binh từ [16] [Vũ Xương](/wiki/V%C5%A9_X%C6%B0%C6%A1ng)và [Thành Đô](/wiki/Th%C3%A0nh_%C4%90%C3%B4), 10.000 quân tinh nhuệ từ Nam Kinh và 33.000 quân từ các tỉnh miền nam Trung Quốc đặt dưới quyền Liễu Thăng và Mộc Thạnh.
Nghe tin có viện binh, nhiều tướng muốn đánh để hạ gấp thành Đông Quan. Tuy nhiên, theo ý kiến của Nguyễn Trãi, Lê Lợi cho rằng đánh thành là hạ sách vì quân trong thành đông, chưa thể lấy ngay được, nếu bị viện binh đánh kẹp vào thì nguy; do đó ông quyết định điều quân lên chặn đánh viện binh trước để nản lòng địch ở Đông Quan.
Đầu tiên, ông ra lệnh dời người ở những vùng địch đi qua như Lạng Giang,
[Bắc Giang](/wiki/B%E1%BA%AFc_Giang), Quy Hoá, [Tuyên Quang](/wiki/Tuy%C3%AAn_Quang), để đồng không để cô lập địch. Biết cánh Liễu Thăng là quân chủ lực, ông sai [Lê Sát](/wiki/L%C3%AA_S%C3%A1t), [Lưu Nhân Chú](/wiki/L%C6%B0u_Nh%C3%A2n_Ch%C3%BA), Lê Văn Linh, [Đinh Liệt](/wiki/%C4%90inh_Li%E1%BB%87t) mang quân phục ở Chi Lăng, lại sai [Lê Văn An](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_An), [Nguyễn Lý](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_L%C3%BD) mang quân tiếp ứng. Đối với cánh quân Mộc Thạnh, ông biết Thạnh là viên tướng lão luyện, sẽ ngồi chờ thắng bại của Liễu Thăng mới hành động nên hạ lệnh cho Phạm Văn Xảo và [Trịnh Khả](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Kh%E1%BA%A3) cố thủ không đánh.
Tướng trấn giữ biên giới là Trần Lựu liên tục giả cách thua chạy từ Ải Nam Quan về Ải Lưu rồi lại lui về Chi Lăng. Ngày 18 tháng 9 âm lịch, Thăng đuổi đến Chi Lăng. Trần Lựu lại thua, Thăng đắc thắng mang 100 quân kị đi trước. Ngày 20, Thăng bị phục binh của Lê Sát, Trần Lựu đổ ra chém chết.
Các tướng thừa dịp xông lên đánh địch, giết hơn 1 vạn quân, chém được Lương Minh, Lý Khánh tự vẫn. Tướng Minh còn lại Hoàng Phúc, Thôi Tụ cố kéo về thành Xương Giang thế thủ nhưng đến nơi mới biết thành đã bị quân Lam Sơn hạ, phải đóng quân ngoài đồng không. Lê Lợi sai
[Trần Nguyên Hãn](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Nguy%C3%AAn_H%C3%A3n) chặn đường vận lương, sai [Phạm Vấn](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%E1%BA%A5n), [Nguyễn Xí](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_X%C3%AD) tiếp ứng cho Lê Sát cùng sáp đánh, giết 5 vạn quân Minh ở Xương Giang. Hoàng Phúc, Thôi Tụ và hơn 3 vạn quân bị bắt. Do quyết tâm không quy hàng, Thôi Tụ bị giết. [[1]](#cite_note-vietnamsuluocqua-1)
Mộc Thạnh nghe tin Liễu Thăng thua to nên kinh hồn, bèn rút chạy.
[Phạm Văn Xảo](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_X%E1%BA%A3o), [Trịnh Khả](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Kh%E1%BA%A3) đuổi theo chém hơn 1 vạn quân, bắt sống 1000 người ngựa. [[1]](#cite_note-vietnamsuluocqua-1)
### Hội thề Đông Quan[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=14)]
Vương Thông nghe tin hai đạo viện binh bị đánh tan, sợ hãi xin giảng hòa để rút quân. Lê Lợi đồng ý cho giảng hòa để quân Minh rút về nước. Ông cùng Vương Thông tiến hành làm lễ thề trong thành Đông Quan, hẹn đến tháng chạp âm lịch năm Đinh mùi (1427) rút quân về.
Lê Lợi đứng tên Trần Cảo là người đang làm vua trên danh nghĩa, sai sứ dâng biểu cho
[nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh) xin được phong. Vua Minh biết Lê Lợi không có ý tôn Cảo nhưng vì bị thua mãi nên đồng ý phong cho Trần Cảo làm An Nam quốc vương.
Tháng chạp, Vương Thông rút quân về nước. Các tướng muốn giết địch để trả thù tội ác khi cai trị Việt Nam, Lê Lợi không đồng tình vì muốn giữ hòa khí hai nước, cho nên ông phán:
[[1]](#cite_note-vietnamsuluocqua-1)
|“||
|Phục thù báo oán là cái thường tình của mọi người, nhưng cái bản-tâm người có nhân không muốn giết người bao giờ. Vả người ta đã hàng mà lại còn giết thì không hay. Nếu mình muốn thỏa cơn giận một lúc, mà chịu cái tiếng muôn đời giết kẻ hàng, thì sao bằng để cho muôn vạn con người sống mà khỏi được cái mối tranh chiến về đời sau, lại để tiếng thơm lưu truyền thiên cổ trong sử xanh. |”|
|
|
—Lê Lợi
Thế rồi ông cấp thuyền và ngựa cho quân Minh về. Vương Thông dẫn đầu quân
[Bộ binh](/wiki/B%E1%BB%99_binh) triệt thoái về chính quốc. Ông được Lê Lợi đưa tiễn nồng hậu. Nước Đại Việt không còn một mống quân xâm lăng. [1]
- Sách
*chép:* [Minh sử thông giám kỷ sự](/w/index.php?title=Minh_s%E1%BB%AD_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m_k%E1%BB%B7_s%E1%BB%B1&action=edit&redlink=1) *"[Vương] Thông đến kinh đô (Bắc Kinh) rồi, quần thần*. [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh)tới tấp dâng tấu sớ lên đàn hặc Thông và bọn Mã Anh, Mã Kỳ, Sơn Thọ. Hình quan trong triều làm việc xét hỏi, bọn Thông đều thú nhận cả. Định nghị cho rằng Thông thì phạm tội không giữ quân luật, làm thiệt quân và bỏ mất đất; Sơn Thọ thì phạm tội che chở bênh vực cho bọn phản nghịch, Mã Kỳ thì làm kích động gây biến ở nơi phiên thuộc. Tất cả đều đáng luận vào tội xử tử. Vua Minh xuống chiếu: tống giam Thông vào ngục và tịch thu gia sản; còn bọn Mã Anh cũng đều phạt tội có nặng nhẹ khác nhau. Sau đó Lê Lợi sai đưa trả 157 quan lại, 15170 lính thú, và 1200 ngựa; còn số người bị giữ không cho về nước không biết bao nhiêu mà kể"
Bình luận về việc
[Minh Tuyên Tông](/wiki/Minh_Tuy%C3%AAn_T%C3%B4ng) ra lệnh bãi binh ở Đại Việt, sử gia Trung Quốc là Cốc Vĩnh Thái viết trong *: Minh sử kỷ sự bản mạt* *Vương Thông lực yếu mà phải xin hoà, Liễu Thăng lại sang rồi bị thua chết. Sau đó lại xuống chiếu sai sứ sang giao hảo và rút quân về, nhục nhã thực bằng Tân, Trịnh hội thề dưới chân thành, hổ thẹn ngang với* [Kính Đường](/wiki/H%E1%BA%ADu_T%E1%BA%A5n_Cao_T%E1%BB%95)cắt đất giảng hoà vậy [[21]](#cite_note-21)
## Vấn đề tù binh người Minh[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=15)]
Ngày 29 tháng 12 năm 1427, khi Vương Thông rút về nước,
[Lê Lợi](/wiki/L%C3%AA_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95) trao trả [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh) vừa tù binh, vừa hàng binh. Theo *Minh sử*, số người trở về nước là 84.640; số người bị giữ lại không tính được . [22]
Tháng giêng năm 1428, nhà Minh có thư sang yêu cầu Lê Lợi trả hết số người và vũ khí ở
[Đại Việt](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t). Lê Lợi bèn ra lệnh cấm [người Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t) chứa giấu người Minh, chỉ giấu 1 người cũng xử tội chết, vì vậy người Minh lần lượt ra đầu thú để về nước . [22]
Năm 1429, Lê Lợi sai
[Đào Công Soạn](/wiki/%C4%90%C3%A0o_C%C3%B4ng_So%E1%BA%A1n) đi sứ, dâng thư và trao trả những người và vũ khí còn lại, bao gồm quân quan 580 người, dân quân và lại 157 người, kỳ quân 15.170 người, ngựa 1.200 con . [23]
## Lê Lợi lên ngôi vua[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=16)]
Trong cuốn
*, nhà Việt Nam Sử Lược* [sử học](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD) [Trần Trọng Kim](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim)có bình luận: *"Giặc Minh lục-tục về bắc, bấy giờ mới thật là: Nam quốc sơn hà, nam đế cư; nước Nam lại được tự chủ như cũ.*" Lê Lợi sai Nguyễn Trãi thảo bài [[1]](#cite_note-vietnamsuluocqua-1) *để bá cáo cho thiên hạ biết về việc đánh giặc Minh, được coi là bản tuyên ngôn độc lập thứ hai sau bài thơ* [Bình Ngô đại cáo](/wiki/B%C3%ACnh_Ng%C3%B4_%C4%91%E1%BA%A1i_c%C3%A1o) *.* [Nam quốc sơn hà](/wiki/Nam_qu%E1%BB%91c_s%C6%A1n_h%C3%A0)
Bài "Bình Ngô Đại cáo" trở thành một áng văn chương có giá trị to lớn dưới Vương triều nhà Lê Sơ.
Sau khi quân Minh rút về, trên danh nghĩa Trần Cảo là [1] [vua Việt Nam](/wiki/Vua_Vi%E1%BB%87t_Nam). Theo sử sách, đầu năm 1428, Trần Cảo tự biết mình không có công, lòng người không theo nên bỏ trốn vào châu Ngọc Ma (vùng núi phía Tây), nhưng không thoát, bị bắt mang về và bị ép uống thuốc độc chết. Một số nhà nghiên cứu nghi ngờ việc Cảo phải tự bỏ trốn mà cho rằng các tướng của Lê Lợi được lệnh sát hại Cảo, hoặc Cảo bị đe doạ phải bỏ trốn. Tuy nhiên, suy cho cùng Trần Cảo cũng chỉ là con bài chính trị để Lê Lợi đối phó với nhà Minh trong một giai đoạn cần thiết. Nhà Minh lấy lý do lập con cháu nhà Trần thực chất chỉ là cớ để đánh nhà Hồ.
Lê Lợi lên ngôi
[hoàng đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF) năm [1428](/wiki/1428), tức là vua Lê Thái Tổ, chính thức dựng lên nhà Hậu Lê. Do chiến công của ông đánh bại quân Minh trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, ông trở thành một vị [anh hùng dân tộc](/wiki/Anh_h%C3%B9ng_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c) trong [lịch sử Việt Nam](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Vi%E1%BB%87t_Nam).
## Phong thưởng[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=17)]
Theo sách
[Đại Việt sử kí toàn thư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%AD_to%C3%A0n_th%C6%B0) Bản kỉ, quyển X ghi: " Tháng 2, định các mức khen thưởng cho những hỏa thủ và quân nhân của quân Thiết đột có công lao siêng năng khó nhọc ở Lũng nhai bao gồm 121 người.
Công hạng nhất được ban quốc tính là bọn Lê Vấn, Lê Quy, Lê Dịch, 52 người làm Vinh lộc đại phu, tả Kim ngô vệ Đại tướng quân, tước Thượng trí tự.
Công hạng hai, được ban quốc tính là bọn Lê Bồ, Lê Liệt, Lê Khảo, 72 người, làm Trung lượng đại phu, tả Phụng thần vệ tướng quân, tước Đại trí tự.
Công hạng ba, được ban quốc tính là bọn Lê Lễ 94 người, làm Trung vũ đại phu, Câu kiềm vệ tướng quân, tước Trí tự." Theo "Chức quan chí" trong sách
*Lịch triều hiến chương loại chí* của [Phan Huy Chú](/wiki/Phan_Huy_Ch%C3%BA), tháng 5 năm 1429 khi [Lê Thái Tổ](/wiki/L%C3%AA_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95) phong mọi tước hầu (liệt hầu) cho các công thần, gồm có 9 bậc:
- Thứ nhất: Huyện thượng hầu.
- Thứ hai: Á thượng hầu.
- Thứ ba: Hương thượng hầu.
- Thứ tư: Đình thượng hầu.
- Thứ năm: Huyện hầu.
- Thứ sáu: Á hầu.
- Thứ bảy: Quan nội hầu.
- Thứ tám: Quan phục hầu.
- Thứ chín: Trước phục hầu.
Bấy giờ có 93 người được phong tước và khắc biển công thần (Những người tên chữ
*nghiêng* đều được cải sang họ *Lê* của vua, ở đây ghi nguyên họ những người đó) : [24]
- Huyện Thượng hầu, 3 người:
*,* [Phạm Vấn](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%E1%BA%A5n) [Lê Sát](/wiki/L%C3%AA_S%C3%A1t), *.* [Phạm Văn Xảo](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_X%E1%BA%A3o)
- Á Thượng hầu, 1 người:
[Lê Ngân](/wiki/L%C3%AA_Ng%C3%A2n).
- Hương Thượng hầu, 3 người:
*,* [Nguyễn Lý](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_L%C3%BD) [Lê Văn Linh](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Linh), *Bùi Quốc Hưng*.
- Đình Thượng hầu, 14 người:
*,* [Nguyễn Chích](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ch%C3%ADch) [Lê Văn An](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_An), *, Lê Miễn,* [Đinh Liệt](/wiki/%C4%90inh_Li%E1%BB%87t) *, Lê Chiến,* [Đinh Lễ](/wiki/%C4%90inh_L%E1%BB%85) [Lê Khôi](/wiki/L%C3%AA_Kh%C3%B4i), Lê Đính, Lê Chuyết, *Trịnh Lỗi*, *, Lê Sao, Lê Kiệm, Lê Bật.* [Nguyễn Nhữ Lãm](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Nh%E1%BB%AF_L%C3%A3m)
- Huyện hầu, 14 người:
*Bùi Bị*, Lê Bì, Lê Phủ, Lê Náo, Lê Thụ, *Trương Lôi*, *, Lê Bồi, Lê Lang,* [Trịnh Khả](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Kh%E1%BA%A3) *,* [Nguyễn Xí](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_X%C3%AD), Đỗ Khuyển *Đỗ Bí*, Lê Quốc Trinh, Lê Bật;
- Á hầu, 26 người: Lê Lạn, Lê Trãi, v.v...;
- Quan nội hầu, 16 người: Lê Thiệt, Lê Chương,...
- Quan phục hầu, 12 người:
*Phạm Cuống*, Lê Dao, [Nguyễn Trãi](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Tr%C3%A3i),...
- Thượng trí tự trước phục hầu, 4 người:
*Trịnh Khắc Phục*, Lê Hài, v.v...
Các tướng tử trận khi khởi nghĩa chưa kết thúc như
[Lê Thạch](/wiki/L%C3%AA_Th%E1%BA%A1ch), [Lê Lai](/wiki/L%C3%AA_Lai), [Đinh Lễ](/wiki/%C4%90inh_L%E1%BB%85), [Lý Triện](/wiki/L%C3%BD_Tri%E1%BB%87n) cũng đều được truy tặng.
## Vai trò của hỏa lực trong khởi nghĩa Lam Sơn[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=18)]
Trong một tiểu luận được viết vào sau năm 2000
, một sử gia là Sun Laichen (Tôn Lai Thần) cho rằng, khi khởi nghĩa, [25] [Lê Lợi](/wiki/L%C3%AA_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95)cũng học hỏi từ cách cầm quân của [Trương Phụ](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Ph%E1%BB%A5), sử dụng hỏa khí rất hữu hiệu để đánh lại quân Minh và giành được những thắng lợi quan trọng, như trận đánh Vương Thông ngày 8/5/1426, quân Lam Sơn đánh bại 10 vạn quân Vương Thông, tiêu diệt trên 5 vạn, bắt sống 1 vạn, khiến "vô số" quân Minh chết đuối (Minh sử ghi từ 2 đến 3 vạn quân tử trận). Nếu như trước kia [thành Đa Bang](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_%C4%90a_Bang&action=edit&redlink=1)thất thủ là điểm khởi đầu cho thất bại của nhà Hồ, thì sau khi khi 8 vạn quân Lam Sơn vây hạ thành Xương Giang có 2000 quân cố thủ, quân Minh cũng không gượng dậy được. Trong số 15 vạn quân tiếp viện nhà Minh gửi sang, có tới 9 vạn quân bỏ mạng trong các trận đánh tiếp theo, dù rằng cả hai tướng chỉ huy, [Liễu Thăng](/wiki/Li%E1%BB%85u_Th%C4%83ng)và [Mộc Thạnh](/wiki/M%E1%BB%99c_Th%E1%BA%A1nh)đều đã từng tham gia các chiến dịch chinh phạt An Nam, bản thân Liễu Thăng cũng tử trận.
Sun Laichen (Tôn Lai Thần) tỏ ra thiếu thuyết phục khi ông nêu ra luận điểm: Chiến thắng tại
[trận Tốt Động-Chúc Động](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_T%E1%BB%91t_%C4%90%E1%BB%99ng_%E2%80%93_Ch%C3%BAc_%C4%90%E1%BB%99ng) khiến quân khởi nghĩa thu được rất nhiều khí cụ của quân Minh, trong đó có hỏa pháo và do đó biết cách sử dụng chiến cụ này, cũng như việc [Thái Phúc](/wiki/Th%C3%A1i_Ph%C3%BAc)- viên Đô đốc trấn thành [Nghệ An](/wiki/Ngh%E1%BB%87_An) đầu hàng quân Lam Sơn đã khiến người Việt học được từ chính viên tướng đầu hàng này cách chế súng máy để đánh lại kẻ thù đang chiếm đóng đất nước họ.
Trên thực tế, các chi tiết về Thái Phúc chỉ được đề cập rất giản lược trong sử Việt Nam. Trong bộ sử chính thức của Trung Quốc-tác phẩm
[Minh thực lục](/w/index.php?title=Minh_th%E1%BB%B1c_l%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1)- cũng chỉ tường thuật là Thái Phúc bày cho Lam Sơn cách đánh thành, không kèm theo chi tiết "bày cách chế tạo súng". Và thuyết phục hơn cả, những tường thuật về diễn biến chiến trận tại thành Xương Giang trong *Minh thực lục* cũng nói quân [Đại Việt](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t) hạ được thành sau khi họ tăng cường tấn công, thắng cả 3 trận chiến liên tiếp ngay dưới chân thành rồi sau đó dùng thang leo được vào thành. Vai trò của hỏa pháo chỉ được đề cập như 1 công cụ hỗ trợ bên cạnh máy bắn đá, tên có đầu tẩm dầu và câu liêm.
Ngoài ra, trong tiểu luận của mình, tác giả Sun Laichen cũng tỏ ra nhầm lẫn khi ông viết rằng
*"theo sách Đại Việt sử kí toàn thư thì trong trận đánh quyết định, thắng quân 10 vạn quân tiếp viện nhà Minh tại Xương Giang vào cuối năm 1427, quân Đại Việt đã thu được khối lượng chiến lợi phẩm gấp 2 lần so với những gì họ đã thu được sau trận Tốt Động-Chúc Động một năm trước đó (cuối năm 1426)."* Trên thực tế, chi tiết này không có trong sách [Toàn thư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%BD_to%C3%A0n_th%C6%B0).
Bởi lẽ đó, sẽ là xác đáng khi cho rằng trong tiểu luận của mình, Sun Laichen đã đề ra những
*giả thiết* có sức thuyết phục và hấp dẫn nhất định; tuy nhiên những *giả thiết* và *luận điểm* của ông không được hỗ trợ bởi những *ghi chép chính xác và cụ thể* được ghi lại trong chính sử.
Vì thế, vai trò của hỏa lực trong thắng lợi của khởi nghĩa Lam Sơn vẫn là vấn đề cần được nghiên cứu và tranh luận thêm.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=19)] [^](#cite_ref-vietnamsuluocqua_9) **Lỗi chú thích: Thẻ**
<ref>sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên
vietnamsuluocqua
**Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà xuất bản khoa học xã hội Hà Nội, Soạn giả: Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên, v.v...1993, dịch giả Viện sử học Việt Nam; bản điện tử, Chuyển sang ấn bản điện tử bởi: Lê Bắc, Công Đệ, Ngọc Thủy, Tuyết Mai, Hồng Ty, Nguyễn Quang Trung, 2001, trang 322** [^](#cite_ref-2) **Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà xuất bản khoa học xã hội Hà Nội, Soạn giả: Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên, v.v...1993, dịch giả Viện sử học Việt Nam; bản điện tử, Chuyển sang ấn bản điện tử bởi: Lê Bắc, Công Đệ, Ngọc Thủy, Tuyết Mai, Hồng Ty, Nguyễn Quang Trung, 2001, trang 325** [^](#cite_ref-3) **Đại Việt thông sử, Nhà xuất bản văn hóa thông tin, 2007, dịch giả Ngô Thế Long, trang 38** [^](#cite_ref-4) **Việt sử tiêu án, soạn giả Ngô Thì Sỹ, Dịch giả: Hội Việt Nam Nghiên Cứu Liên Lạc Văn Hóa Á Châu, Nhà xuất bản Văn Sử, 1991, bản điện tử, Chuyển sang ấn bản điện tử bởi: Công Đệ, Doãn Vượng, Lê Bắc 2001, phần Ngoại thuộc nhà Minh** [^](#cite_ref-5) **trích nguyên văn theo Lam Sơn thực lục** [^](#cite_ref-6) **Lam Sơn thực lục, Nhà xuất bản Tân Việt, 1956, dịch giả Mạc Bảo Thần, quyển 1** [^](#cite_ref-7) **Đại Việt thông sử, Nhà xuất bản văn hóa thông tin, 2007, dịch giả Ngô Thế Long, trang 37** [^](#cite_ref-8) **Việt sử tiêu án, soạn giả Ngô Thì Sỹ, Dịch giả: Hội Việt Nam Nghiên Cứu Liên Lạc Văn Hóa Á Châu, Nhà xuất bản Văn Sử, 1991, bản điện tử, Chuyển sang ấn bản điện tử bởi: Công Đệ, Doãn Vượng, Lê Bắc 2001, phần Ngoại thuộc nhà Minh** [^](#cite_ref-9) **Lam Sơn thực lục, Nhà xuất bản Tân Việt, 1956, dịch giả Mạc Bảo Thần, quyển 1** [^](#cite_ref-10) **Đại Việt thông sử, Nhà xuất bản văn hóa thông tin, 2007, dịch giả Ngô Thế Long, trang 39** [^](#cite_ref-11) **Đại Việt sử ký toàn thư, Nhà xuất bản khoa học xã hội Hà Nội, Soạn giả: Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên, v.v...1993, dịch giả Viện sử học Việt Nam; bản điện tử, Chuyển sang ấn bản điện tử bởi: Lê Bắc, Công Đệ, Ngọc Thủy, Tuyết Mai, Hồng Ty, Nguyễn Quang Trung, 2001, trang 326** [^](#cite_ref-12) **Theo** [^](#cite_ref-13) *của* [Đại Việt thông sử](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_th%C3%B4ng_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [Lê Quý Đôn](/wiki/L%C3%AA_Qu%C3%BD_%C4%90%C3%B4n), viết: " *..., tháng giêng năm Mậu Tuất (1418), nhằm niên hiệu Vĩnh Lạc triều Minh thứ 16, [tờ 11a] Hoàng đế dựng cờ khởi nghĩa ở Lam Sơn, xưng là* **Bình Định Vương**, phong chức Đại Tướng và chức Thừa Tướng cho: Lê Khang, Lê Luân, Lê Sao, Lê Lễ, Lê Hiêu, Lê Nhữ Tri, Lê Cố, Trịnh Thác, Trịnh Hối, Lê Thỏ, Lê Lý, Lê Xa Lôi, Lê Khắc Phục, Lê Định, Lê Lãng, Lê Vấn, Lê Cuống, Lê Chiêm, Lê Đệ, Lê Khiêm, Lê Trinh, Lưu Đàm, Lê Lâm, Lê Nghiệm, Lê Văn Giáo, Trần Đạt, Trần Khai, Lê Cảnh Thọ, Phạm Lung, Phạm Quỳ, Lê Sát, Trương Lôi, Trịnh Khả, Bùi Quốc Hưng, Lê Nỗ, Lê Liễu, Lê Nhữ Lãm, Lê Khả Lãng, Vũ Oai, Trịnh Vô, Lưu Hoạn, Trần Hốt, Đỗ Bí, Nguyễn Trãi, Lê Văn Linh, Lê Thận và Lê Văn An, [tờ 11b] chia nhau đốc suất đội quân Thiết đột ra đối địch với quân Minh. *"* [Đại Việt thông sử](http://www.agu.edu.vn/ebooks/history/dai%20viet%20thong%20su.pdf) **Lam Sơn thực lục, Nhà xuất bản Tân Việt, 1956, dịch giả Mạc Bảo Thần, quyển 1** [^](#cite_ref-14) **Đại Việt thông sử, Nhà xuất bản văn hóa thông tin, 2007, dịch giả Ngô Thế Long, trang 39** [^](#cite_ref-15)
- ^
**a** **ă** [Karl Hack, trang 88](#cite_ref-Karl_Hack.2C_trang_88_16-2) **â** **Dreyer, trang 227** [^](#cite_ref-17) **Ming Shi-lu, Vol 17, trang 556** [^](#cite_ref-18) [^](#cite_ref-19) [Những chiến thắng nổi tiếng trong lịch sử dân tộc ta (phần 4), Trận Tốt Động - Chúc Động (5-7/11/1426)](http://www.quehuong.org.vn/vi/nr050307131435/nr050106094245/nr050221095119/ns050225164710) **Nguyễn Xí bắt được thám tử của Vương Thông, biết Thông đóng ở Ninh Kiều, định dùng một cánh quân cùng đánh tập hậu Lê Triện, Thông cầm đại quân tiến đằng trước, đêm đến nổ pháo hiệu thì hai cánh quân cùng đánh sáp vào. Nguyễn Xí bèn đặt phục binh rồi cho nổ pháo hiệu để lừa Thông** [^](#cite_ref-20) **Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 276.** [^](#cite_ref-21)
- ^
**a** [Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 271](#cite_ref-Vi.E1.BB.87n_S.E1.BB.AD_h.E1.BB.8Dc.2C_s.C3.A1ch_.C4.91.C3.A3_d.E1.BA.ABn.2C_tr_271_22-1) **ă** **Viện Sử học, sách đã dẫn, tr 273** [^](#cite_ref-23) **Theo** [^](#cite_ref-24) [Khâm định Việt sử Thông giám cương mục](/wiki/Kh%C3%A2m_%C4%91%E1%BB%8Bnh_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_Th%C3%B4ng_gi%C3%A1m_c%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BB%A5c) [^](#cite_ref-25) *Nguồn*: [Chinese military technology and Dai Viet](http://www.ari.nus.edu.sg/docs/wps/wps03_011.pdf)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=20)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Lam_S%C6%A1n&action=edit§ion=21)] **Tiếng Việt**
- Việt Nam sử lược
- Đại Việt thông sử
- Đại Việt Sử ký Toàn thư
- Viện Sử học (2007),
*Lịch sử Việt Nam*, tập 3, Nhà xuất bản Khoa học xã hội **Tiếng Anh**
- Edward Dreyer (1982).
[. Stanford University Press.](http://books.google.com/books?id=yzWsAAAAIAAJ&source=gbs_navlinks_s) *Early Ming China: A political history 1355-1435* [ISBN](/wiki/ISBN) [9780804711050](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780804711050).
- Karl Hack (2006).
[. New York: Routledge.](http://books.google.com/books?id=IFNrC0lVLvAC&printsec=frontcover&dq=Colonial+armies+in+Southeast+Asia&ei=4fA_S6vIDJS4zQTGppj0CA&cd=1#v=onepage&q=&f=false) *Colonial Armies in Southeast Asia* [ISBN](/wiki/ISBN) [0-415-33413-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-415-33413-6).
- John Whitmore (1985).
*Vietnam: Ho Qui Ly and the Ming* *. New Haven, CT.*
|
|
|Các tướng
|
cộng tác với nhà Minh
|Văn bản
|


markdown:
# King of the Ring
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**King of the ring** có nghĩa là **vị vua của sàn đấu**.Là một trận đấu phổ biến trong [WWE](/wiki/WWE).Gồm có 12 cặp đấu, mỗi cặp phải có 1 người đánh thắng và chia ra còn 8 cặp là những người thắng sẽ đánh với nhau.Và cứ như vậy cho đến khi chỉ còn 1 cặp gồm 2 người, nếu ai thắng sẽ được làm vua của sàng đấu.Người thắng sẽ được đội một chiếc [vương miệng](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_mi%E1%BB%87ng&action=edit&redlink=1) và một chiếc [áo choàng](/w/index.php?title=%C3%81o_cho%C3%A0ng&action=edit&redlink=1) như một [ông vua](/w/index.php?title=%C3%94ng_vua&action=edit&redlink=1). [Bad News Barrett](/w/index.php?title=Bad_News_Barrett&action=edit&redlink=1) là người đoạt được giải vua của sàng đấu gần nhất là ở [show RAW 2015](/w/index.php?title=Show_RAW_2015&action=edit&redlink=1) khi chiến thắng [Neville](/w/index.php?title=Neville&action=edit&redlink=1) và được gọi là King Barrett.

X-Cache: cp1068 hit (1), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
# Lanrivoaré
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Brittany](/wiki/Brittany) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Finistère](/wiki/Finist%C3%A8re) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Brest](/wiki/Brest_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Li.C3.AAn_x.C3.A3) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2001-2008)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) 1 2(5,75 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 1 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(230 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [29119](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=29119-COM)/ [29290](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Lanrivoaré** ( [tiếng Breton](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Breton): *Lañriware*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_t%E1%BB%89nh_Finist%C3%A8re) của [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Finistère](/wiki/Finist%C3%A8re), thuộc [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Bretagne](/wiki/Bretagne), miền tây bắc [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Lanrivoar%C3%A9&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lanrivoar%C3%A9&action=edit§ion=1)]
Người dân ở Lanrivoaré được gọi là
*Lanrivoaréens*.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Lanrivoar%C3%A9&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lanrivoar%C3%A9&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Lanrivoar%C3%A9&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lanrivoar%C3%A9&action=edit§ion=3)] [Mayors of Finistère Association](http://www.amf29.asso.fr/) **(tiếng Pháp)**; [INSEE](http://www.insee.fr/en/home/home_page.asp) **(tiếng Anh)**; [IGN](http://www.ign.fr/rubrique.asp?rbr_id=1&lng_id=EN) **(tiếng Anh)**
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Lanrivoar%C3%A9&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lanrivoar%C3%A9&action=edit§ion=4)] [Official website](http://www.lanrivoare.fr) **(tiếng Pháp)** [French Ministry of Culture list for Lanrivoaré](http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_98=INSEE&VALUE_98=29119) **(tiếng Pháp)** *Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.*


markdown:
# Mainstream Top 40 (Pop Songs)
|
|![]()
|Bài viết này
|cần thêm .
Hãy giúp
(tháng 2 năm 2011) [Nhạc pop](/wiki/Nh%E1%BA%A1c_pop). **Mainstream Top 40** là một bảng xếp hạng dựa vào tần sóng phát thanh đến từ [tạp chí](/wiki/T%E1%BA%A1p_ch%C3%AD) *, hay còn được biết đến với cái tên Billboard* **Pop Songs**trên [trang web](/wiki/Website) *Billboard.com*. Bảng xếp hạng này thường hay bị nhầm và lẫn lộn với một loại bảng xếp hạng nhạc [pop](/wiki/Pop)khác là [Pop 100 Airplay](/w/index.php?title=Pop_100_Airplay&action=edit&redlink=1)- tuy nhiên bảng xếp hạng này hiện nay đã ngưng hoạt động. Trong khi đó, cả hai bảng xếp hạng Mainstream Top 40 và Pop 100 Airplay đều là do tần sóng của các [bài hát](/wiki/B%C3%A0i_h%C3%A1t)phát trên những đài [radio](/wiki/Radio)nhạc pop chính thức theo định hướng, nhưng Pop 100 Airplay (cũng giống như [Hot 100 Airplay](/w/index.php?title=Hot_100_Airplay&action=edit&redlink=1)) hơi khác một chút là hoạt động theo các biện pháp đã được thống kê dựa trên tần số hiển thị ca khúc trên đài phát thanh, còn Mainstream Top 40 là bảng xếp hạng sử dụng tổng số điểm nhận diện bài hát. [Arbitron](/w/index.php?title=Arbitron&action=edit&redlink=1)đôi khi đề cập đến các định dạng như **.** [Pop Contemporary Hit Radio](/w/index.php?title=Pop_Contemporary_Hit_Radio&action=edit&redlink=1)
Hiện nay,
[Rihanna](/wiki/Rihanna) là [nghệ sĩ](/wiki/Ngh%E1%BB%87_s%C4%A9) đang nắm giữ kỷ lục với 7 [đĩa đơn](/wiki/%C4%90%C4%A9a_%C4%91%C6%A1n) giành vị trí quán quân. [Mariah Carey](/wiki/Mariah_Carey), [Lady Gaga](/wiki/Lady_Gaga), [Beyoncé](/wiki/Beyonc%C3%A9_Knowles) và [Pink](/wiki/Pink) về nhì với mỗi người sở hữu 6 ca khúc đứng đầu bảng. [Britney Spears](/wiki/Britney_Spears), [Jennifer Lopez](/wiki/Jennifer_Lopez), [Justin Timberlake](/wiki/Justin_Timberlake), [Avril Lavigne](/wiki/Avril_Lavigne), [Nelly](/wiki/Nelly) và [Katy Perry](/wiki/Katy_Perry) xếp ở vị trí thứ ba, mỗi người trong số họ có năm bài hát lọt vào tốp hạng nhất, với [1] [Boyz II Men](/w/index.php?title=Boyz_II_Men&action=edit&redlink=1), [Ace of Base](/wiki/Ace_of_Base), [Black Eyed Peas](/wiki/The_Black_Eyed_Peas)và [3 Doors Down](/wiki/3_Doors_Down)là bốn ban nhạc thành công nhất, mỗi nhóm nắm trong tay ba dĩa đơn đầu bảng. [JoJo](/wiki/JoJo_(ca_s%C4%A9))trở thành [nghệ sĩ](/wiki/Ngh%E1%BB%87_s%C4%A9)hát solo trẻ tuổi nhất khi ca khúc " [Leave (Get Out)](/w/index.php?title=Leave_(Get_Out)&action=edit&redlink=1)" của cô giành vị trí #1 trên Mainstream Top 40 ở [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). [Lady Gaga](/wiki/Lady_Gaga)là [nghệ sĩ](/wiki/Ngh%E1%BB%87_s%C4%A9)duy nhất khi cô có sáu đĩa đơn liên tiếp đạt hạng nhất, chỉ trừ " [Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)](/wiki/Eh,_Eh_(Nothing_Else_I_Can_Say))" vì không được phát hành tại [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3).
## Tiêu chuẩn trên bảng xếp hạng[
[sửa](/w/index.php?title=Mainstream_Top_40_(Pop_Songs)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mainstream_Top_40_(Pop_Songs)&action=edit§ion=1)]
Có tất cả là 40 vị trí trên bảng xếp hạng này và nó là hoàn toàn dựa trên tần sóng phát động của
[radio](/wiki/Radio). 132 đài phát thanh Mainstream Top 40 được giám định bằng hệ thống [điện tử](/wiki/Electron) trong suốt 24 giờ một ngày, bảy ngày một tuần của [Nielsen Broadcast Data Systems](/wiki/Nielsen_Broadcast_Data_Systems). Bài hát muốn lọt vào xếp hạng này được tính tổng số quay mỗi tuần nếu làm cho lượng "khán giả ấn tượng" về nó càng nhiều thì vị trí xếp hạng càng cao, nhưng phải dựa trên thời gian chính xác của tần sóng và mỗi trạm dữ liệu nghe [Arbitron](/w/index.php?title=Arbitron&action=edit&redlink=1).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Mainstream_Top_40_(Pop_Songs)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mainstream_Top_40_(Pop_Songs)&action=edit§ion=2)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Mainstream_Top_40_(Pop_Songs)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mainstream_Top_40_(Pop_Songs)&action=edit§ion=3)] [^](#cite_ref-1) *Billboard Magazine* [Lady Gaga, Beyonce Match Mariah's Record](http://www.billboard.com/#/news/lady-gaga-beyonce-match-mariah-s-record-1004075160.story?tag=lrailart). Truy cập ngày 17 tháng 3 năm 2010

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
# Sathing Phra (huyện)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Số liệu thống kê|
|Tỉnh:||
|[7°28′24″B 100°26′18″Đ / 7,47333°B 100,43833°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Sathing_Phra_%28huy%E1%BB%87n%29¶ms=7_28_24_N_100_26_18_E_type:adm2nd_region:TH) [km²](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng) *(2005)* [Mật độ dân số](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91): [Mã địa lý](/wiki/M%C3%A3_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [Mã bưu chính](/wiki/M%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh): ![ Bản đồ Songkhla, Thái Lan với Sathing Phra](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Amphoe_9002.png/196px-Amphoe_9002.png)
![ Bản đồ Songkhla, Thái Lan với Sathing Phra](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Amphoe_9002.png/196px-Amphoe_9002.png)
**Sathing Phra** ( [tiếng Thái](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Th%C3%A1i): สทิงพระ) là một huyện ( *) ở phía bắc của amphoe* [tỉnh Songkhla](/wiki/Songkhla_(t%E1%BB%89nh)), miền nam [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan).
## Mục lục
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Sathing_Phra_(huy%E1%BB%87n)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sathing_Phra_(huy%E1%BB%87n)&action=edit§ion=1)]
Các huyện giáp ranh (từ phía nam theo chiều kim đồng hồ) là:
[Singhanakhon](/wiki/Singhanakhon_(huy%E1%BB%87n)) của tỉnh Songkhla, [Pak Phayun](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_Pak_Phayun&action=edit&redlink=1) của [tỉnh Phatthalung](/wiki/Phatthalung_(t%E1%BB%89nh)), [Krasae Sin](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_Krasae_Sin&action=edit&redlink=1) và [Ranot](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_Ranot&action=edit&redlink=1) của tỉnh Songkhla. Về phía đông là [vịnh Thái Lan](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_Th%C3%A1i_Lan).
Phía tây của huyện nằm bên bờ Thale Luang, phía bắc thuộc
[hồ Songkhla](/wiki/H%E1%BB%93_Songkhla).
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Sathing_Phra_(huy%E1%BB%87n)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sathing_Phra_(huy%E1%BB%87n)&action=edit§ion=2)]
Ban đầu tên là Chathing Phra, tên gọi đã được đổi tên thành Sathing Phra năm 1961.
[[1]](#cite_note-1)
## Hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Sathing_Phra_(huy%E1%BB%87n)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sathing_Phra_(huy%E1%BB%87n)&action=edit§ion=3)]
Huyện này được chia thành 11 phó huyện (
*), các đơn vị này lại được chia ra thành 79 làng ( tambon* *). Sathing Phra là một thị trấn (* [muban](/w/index.php?title=Muban&action=edit&redlink=1) *) nằm trên một phần của* [thesaban tambon](/w/index.php?title=Thesaban_tambon&action=edit&redlink=1) *tambon*Cha Thing Phra.
|STT.||Tên||Tên Thái||Số làng||Dân số|
|1.||Chathing Phra||จะทิ้งพระ||7||6.009|
|2.||Kradang-nga||กระดังงา||7||4.674|
|3.||Sanam Chai||สนามชัย||5||4.012|
|4.||Di Luang||ดีหลวง||8||3.608|
|5.||Chumphon||ชุมพล||7||5.664|
|6.||Khlong Ri||คลองรี||9||3.787|
|7.||Khu Khut||คูขุด||9||5.657|
|8.||Tha Hin||ท่าหิน||9||4.345|
|9.||Wat Chan||วัดจันทร์||6||3.778|
|10.||Bo Daeng||บ่อแดง||6||4.794|
|11.||Bo Dan||บ่อดาน||6||3.761|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Sathing_Phra_(huy%E1%BB%87n)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sathing_Phra_(huy%E1%BB%87n)&action=edit§ion=4)] [^](#cite_ref-1) [“พระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนชื่ออำเภอและตำบลบางแห่ง พ.ศ. ๒๕๐๔”](http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2504/A/033/382.PDF)(PDF). *Royal Gazette*(bằng tiếng Thái) **78**(33 ก): 382–. 11 tháng 4 năm 1961.
|
|

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
# Thể loại:Biểu trưng
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
Mục lục
|
|![]()
[Biểu trưng](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Logos?uselang=vi) *Bài chính thể loại:* [Biểu trưng](/wiki/Bi%E1%BB%83u_tr%C6%B0ng)
## Thể loại con
Thể loại này gồm 7 thể loại con sau, trên tổng số 7 thể loại con.
### B
- ►
[Biểu trưng không tự do](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Bi%E1%BB%83u_tr%C6%B0ng_kh%C3%B4ng_t%E1%BB%B1_do) (1 t.l., 4 tr., 2.632 t.t.)
- ►
[Biểu trưng sự kiện thể thao](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Bi%E1%BB%83u_tr%C6%B0ng_s%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_th%E1%BB%83_thao) (19 t.t.)
- ►
[Biểu trưng Wikimedia](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Bi%E1%BB%83u_tr%C6%B0ng_Wikimedia) (2 t.t.)
- ►
[Brands of the World](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Brands_of_the_World) (9 t.t.)
### T
- ►
[Biểu trưng thể thao](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Bi%E1%BB%83u_tr%C6%B0ng_th%E1%BB%83_thao) (1 t.l.)
- ►
[Biểu trưng thương mại](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Bi%E1%BB%83u_tr%C6%B0ng_th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i) (4 t.t.)
- ►
[Tín chương](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:T%C3%ADn_ch%C6%B0%C6%A1ng) (1 t.l., 4 tr., 2 t.t.)
## Các trang trong thể loại “Biểu trưng”
5 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 5 trang.