text:
Chính trị
Chính trị là tất cả những hoạt động, những vấn đề gắn với quan hệ giai cấp, dân tộc, quốc gia và các nhóm xã hội xoay quanh một vấn đề trung tâm đó là vấn đề giành, giữ và sử dụng quyền lực nhà nước.[1]
Mục lục
Khái niệm chính trị[sửa | sửa mã nguồn]
Hiện nay, trên thế giới đã hình thành 4 cách hiểu khác nhau về chính trị:
- 1) nghệ thuật của phép cai trị
- 2) những công việc của chung
- 3) sự thỏa hiệp và đồng thuận
- 4) quyền lực và cách phân phối tài nguyên hay lợi ích (xem Andrew Heywood, Politics (third edition), Palgrave Macmillan, New York, 2007).[cần dẫn nguồn].
Nếu quan niệm rằng chính trị chỉ là những hoạt động xoay quanh vấn đề giành, giữ và sử dụng quyền lực nhà nước thì, theo lý luận của chủ nghĩa Marx, trong xã hội cộng sản tương lai sẽ không có chính trị bởi vì lúc đó nhà nước đã tiêu vong. Nói cách khác, chính trị sẽ dần dần trở nên thừa thãi và mất hẳn trong xã hội lý tưởng của nhân loại - xã hội cộng sản.
Chính trị theo nghĩa rộng hơn là hoạt động của con người nhằm làm ra, gìn giữ và điều chỉnh những luật lệ chung mà những luật lệ này tác động trực tiếp lên cuộc sống của những người góp phần làm ra, gìn giữ và điều chỉnh những luật lệ chung đó. Với cách hiểu như thế này thì dù trong xã hội cộng sản, chính trị vẫn còn tồn tại và vẫn giữ vai trò hết sức quan trọng đối với từng con người cũng như toàn xã hội. Trong bất kỳ xã hội nào thì cũng cần những luật lệ chung để hoạt động nhịp nhàng và khoa học, tránh tình trạng vô tình hay cố ý xâm phạm quyền lợi, lợi ích, tài sản, sức khỏe hay thậm chí tính mạng của người khác hay của cộng đồng. Một ví dụ đơn giản, xã hội dù có phát triển đến đâu thì cũng cần có luật giao thông để con người có thể lưu thông một cách trật tự và hiệu quả. Hay, con người không thể sống trong một xã hội mà tình trạng an ninh không đảm bảo (cướp bóc, khủng bố chẳng hạn) do thiếu luật lệ. Mặc dù phần lớn xã hội hiện nay trên thế giới không tránh khỏi các hiện tượng cướp bóc và khủng bố nhưng phải thừa nhận rằng pháp luật đã góp phần ngăn chặn đáng kể những hành vi bất lương đó.
Còn Khoa học chính trị (các nghiên cứu về chính trị) là ngành học thuật nghiên cứu về chế độ chính trị, hành vi chính trị; miêu tả và phân tích các hệ thống chính trị và các ứng xử chính trị; nghiên cứu về việc giành quyền lực và sử dụng quyền lực.
Các lĩnh vực của khoa học chính trị bao gồm: lý thuyết chính trị, triết học chính trị (tìm kiếm các nhân tố cơ bản cho chính trị), giáo dục công dân, các hệ thống chính trị của các quốc gia, phân tích chính trị, phát triển chính trị, quan hệ quốc tế, chính sách ngoại giao, quân sự và pháp luật.
Trạng thái tự nhiên[sửa | sửa mã nguồn]
Trong tác phẩm Chính trị, Aristotle đã khẳng định, con người theo bản năng tự nhiên đã có tính chính trị.
Trong ấn phẩm Leviathan vào năm 1651, Thomas Hobbes đã đưa ra một mô hình phát triển sớm của loài người, để hậu thuẫn cho sự tạo ra các chính thể như là bộ máy chính quyền. Hobbes đã mô tả một trạng thái tự nhiên lý tưởng, nơi mỗi người có quyền lợi như nhau với mọi nguồn tài nguyên thiên nhiên và được tự do sử dụng các công cụ để khai thác các nguồn này. Ông khẳng định rằng hiện tượng đó gây ra xung khắc với mọi phía (war of all against all). Hơn nữa, ông ta giải thích rằng loài người sẵn sàng nép mình vào một khế ước xã hội và từ bỏ những quyền tuyệt đối để đổi lấy sự ổn định lâu dài.
Các tư tưởng triết học chính trị[sửa | sửa mã nguồn]
Khổng Tử[sửa | sửa mã nguồn]
Triết gia Khổng Tử (551-471 TCN) là một trong những nhà tư tưởng đầu tiên có cách tiếp cận riêng đến Học thuyết chính trị. Căn bản trong học thuyết của ông là "quân tử (người cầm quyền) nên học tự kỷ luật, nên cai trị người dân của mình bằng chính gương của mình, và nên đối xử với họ bằng tình thương và sự quan tâm." [2] Niềm tin chính trị của ông gắn chặt với luân thường đạo lý và đạo đức cá nhân. Ông cho rằng chỉ những người quân tử liêm khiết và tuân theo đạo của người quân tử thì mới được cầm quyền, và những tư cách của những nhân vật đó phải kiên định với địa vị trong xã hội. Ông ta cũng nói rằng "Triều đại tốt cốt ở vua làm tròn bổn phận của vua, bề tôi làm tròn bổn phận của bề tôi, cha làm tròn bổn phận của cha, và con làm tròn bổn phận của con."[3]
Plato[sửa | sửa mã nguồn]
Triết gia Hy Lạp cổ đại Plato (428-328 TCN) nói trong sách Nền Cộng hòa (The Republic) rằng tất cả những chế độ chính trị theo truyền thống như (dân chủ, quân chủ, chính thể đầu sỏ, chính thể hào hiệp - democracy, monarchy, oligarchy và timarchy) vốn đã đồi bại, tham nhũng và nhà nước nên được điều hành bởi tầng lớp những người cầm quyền cũng là triết gia được giáo dục tốt. Họ được đào tạo từ lúc chào đời và được chọn dựa trên năng lực: "những người có kỹ năng đặc biệt về quan sát tổng quan xã hội." [4]
Aristotle[sửa | sửa mã nguồn]
Trong cuốn Chính trị của mình, triết gia Hy Lạp cổ đại Aristotle (384–322 TCN) quả quyết rằng về bản chất, con người là một động vật chính trị. Ông ta cho rằng luân thường và chính trị có liên kết chặt chẽ với nhau, và một đời sống thật sự đạo đức chỉ có thể có ở những người tham gia vào chính trị.[5]
Giống như Plato, Aristotle thấy rằng có nhiều hình thức nhà nước khác nhau, và ông cho rằng hình thức "đúng" của nhà nước có thể biến thành một hình thức nhà nước "lệch lạc", nơi mà thể chế bị mục nát. Theo ông, chế độ quân chủ, có một người cai trị, sẽ biến thành chuyên chế; chế độ quý tộc, với một nhóm nhỏ người cai trị, sẽ biến thành chính thể đầu sỏ; và xã hội có tổ chức (polity) do nhiều người dân cùng cai trị thì sẽ biến thành chế độ dân chủ.[6] Theo nghĩa này, Aristotle không dùng từ "democracy" như nghĩa hiện nay là nó mang nghĩa rộng, nhưng có nghĩa đen là do demos, hay thường dân cai trị.[6] Một cái nhìn chính xác hơn về dân chủ mà Aristotle đề cập đến chỉ là chính quyền quần chúng (ochlocracy).
Niccolò Machiavelli[sửa | sửa mã nguồn]
Trong sách của mình, cuốn The Prince (Quân vương), nhà lý luận chính trị người Ý ở giai đoạn Phục Hưng ông Niccolò Machiavelli đề nghị một tầm nhìn thế giới về chính trị để miêu tả các phương pháp thực tế cho chế độ chuyên quyền để giành và giữ quyền lực chính trị. Ông thường được xem là người phản đối quan điểm đạo đức truyền thống đối với người cầm quyền: "đối với Machiavelli, không có nền tảng đạo đức mà ở đó phân xử sự khác nhau giữa việc sử dụng quyền lực hợp pháp hay bất hợp pháp." [7] Thuật ngữ Machiavellian (cũng có nghĩa là xảo quyệt) ra đời, đề cập đến một người thiếu đạo đức dùng các cách mánh khóe để cố thủ quyền hành. Học thuyết của ông đã được các lãnh đạo học tập và thực hành kể cả những lãnh đạo chuyên chế toàn trị như Benito Mussolini và Adolf Hitler, những người đã biện hộ cho việc hành động tàn bạo của mình là cho mục đích an toàn quốc gia.[8]
Tuy nhiên, nhiều học giả đã nghi vấn quan điểm này của chủ thuyết Machiavelli, cho rằng "Machiavelli không sáng tạo ra chủ nghĩa Machiavelli", và chưa từng là một 'Machiavellian' quỷ quyệt như ông đã bị gán cho."[9] Thay vào đó, Machiavelli xem trạng thái ổn định của quốc gia là mục tiêu quan trọng hàng đầu, và tranh luận rằng theo truyền thống phẩm chất tốt được xem là khát vọng mang tính đạo đức, như tính độ lượng, đã không được ưa thích đối với người lãnh đạo và có thể dẫn đến việc mất quyền lực chính trị.
John Stuart Mill[sửa | sửa mã nguồn]
Vào thế kỷ 19, John Stuart Mill là người đi tiên phong trong việc dùng khái niệm tự do trong chính trị. Ông ta đã thấy được rằng dân chủ sẽ là sự phát triển chính trị chủ chốt trong thời đại ông ta[10] và, trong cuốn Bàn về tự do (On Liberty) của mình, ông đã cổ vũ cho việc bảo vệ tốt hơn các quyền cá nhân và chống lại ảnh hưởng của nhà nước và sự cầm quyền của đa số. Ông ta cho rằng tự do là quyền quan trọng nhất của loài người.[11] Một nhà bình luận cho rằng cuốn Bàn về tự do như là một lời bảo vệ hùng hồn và mạnh mẽ nhất cho chủ nghĩa tự do chúng ta có."[11] Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của tự do ngôn luận, và tuyên bố rằng chúng ta không thể chắc chắn rằng ý kiến mà chúng ta cố gắng ngắt lời là ý kiến sai trái, và nếu chúng ta chắc chắn như vậy thì việc ngắt lời vẫn là điều sai quấy."[12]
Karl Marx[sửa | sửa mã nguồn]
Karl Marx là một trong số những nhà tư tưởng chính trị có ảnh hưởng trong lịch sử. Học thuyết của ông chỉ trích chủ nghĩa tư bản và ông biện luận rằng trong tương lai sẽ có "sự suy tàn không tránh khỏi của chủ nghĩa tư bản vì các nguyên nhân kinh tế, và được thay thế bởi chủ nghĩa xã hội."[13] Ông ta định nghĩa lịch sử có liên quan đến đấu tranh giai cấp giữa giai cấp tư sản, hay giai cấp sở hữu tư liệu sản xuất, và giai cấp vô sản, hay giai cấp lao động. Cuộc đấu tranh được sự công nghiệp hóa tăng cường.[14]
Nhiều phong trào chính trị sau đó dựa trên tư tưởng của Marx, cho ra các phiên bản rất khác nhau của chủ nghĩa cộng sản; bao gồm Chủ nghĩa Marx-Lenin, Chủ nghĩa Mao, và Chủ nghĩa Marx tự do. Có thể nói rằng người đã người thể hiện học thuyết chủ nghĩa Marx có ảnh hưởng nhất là Lenin, người sáng lập ra Liên Xô. Ông đã sáng tạo học thuyết cách mạng dựa trên nền tảng tư tưởng Marx. Tuy nhiên, những nhà tư tưởng theo Chủ nghĩa Marx tự do đã thách thức sự diễn dịch chủ nghĩa Marx của Lenin; như trường hợp Cornelius Castoriadis, đã miêu tả nhà nước Liên Xô là một hình thức của "chủ nghĩa tư bản quan liêu" hơn là nhà nước cộng sản thực sự.[15]
Các khái niệm[sửa | sửa mã nguồn]
Quyền lực: Max Weber định nghĩa là khả năng áp đặt ý muốn của người này lên một người khác, trong khi Hannah Arendt nói rằng "quyền lực chính trị tương xứng với khả năng của con người không chỉ hành động mà còn hành động trong sự phối hợp"
- Chính trị theo nghĩa chung nhất là quan hệ giai cấp và đấu tranh giai cấp. Là một khái niệm của thượng tầng kiến trúc."
Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Theo định nghĩa của Từ Điển Bách Khoa Việt Nam. Nguyên văn: "CHÍNH TRỊ: toàn bộ những hoạt động có liên quan đến các mối quan hệ giữa các giai cấp, giữa các dân tộc, các tầng lớp xã hội, mà cốt lõi của nó là vấn đề giành chính quyền, duy trì và sử dụng quyền lực nhà nước, sự tham gia vào công việc của nhà nước, sự xác định hình thức tổ chức, nhiệm vụ, nội dung hoạt động của nhà nước".
- ^ Confucius on Politics at the Stanford Encyclopedia of Philosophy
- ^ Lunyu 12.11, The Analects of Confucius (available in English here)
- ^ p113, Plato, The Republic, translated by Desmond Lee, 1955, Penguin Classics, ISBN 0-14-044914-0
- ^ Aristotle's Politics at The Internet Encyclopedia of Philosophy
- ^ a ă Aristotle's views on politics at the Stanford Encyclopedia of Philosophy
- ^ Machiavelli's The Prince at the Stanford Encyclopedia of Philosophy
- ^ Machiavelli, Niccolò, The Prince, Editor's Introduction by Angelo Codevilla, page xvii. Yale University Press, 1997.
- ^ Niccolo Machiavelli at the Stanford Encyclopedia of Philosophy
- ^ p11, Tansey, Stephen J., Politics: The Basics, 1995, London, ISBN 0-145-19199-8
- ^ a ă Social and Political Philosophy of John Stuart Mill at the Stanford Encyclopedia of Philosophy
- ^ p229, Mill, John Stuart, On Liberty, ISBN 1-59986-973-X (also available online here
- ^ Karl Marx at the Stanford Encyclopedia of Philosophy
- ^ Marx, K. & Engels, F. (1848), The Communist Manifesto
- ^ The Strange Afterlife of Cornelius Castoriadis by Scott McLemee, Chronicle of Higher Education, 26 tháng 3 năm 2004.

markdown:
# Chính trị
**Loạt bài về** **Chính trị**học [Thể chế nhà nước](/wiki/C%C3%A1c_d%E1%BA%A1ng_ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7) **chính trị** **Chính trị** là tất cả những hoạt động, những vấn đề gắn với quan hệ [giai cấp](/wiki/Giai_c%E1%BA%A5p), [dân tộc](/wiki/D%C3%A2n_t%E1%BB%99c), [quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) và các nhóm [xã hội](/wiki/X%C3%A3_h%E1%BB%99i) xoay quanh một vấn đề trung tâm đó là vấn đề giành, giữ và sử dụng [quyền lực](/w/index.php?title=Quy%E1%BB%81n_l%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1) [nhà nước](/wiki/Nh%C3%A0_n%C6%B0%E1%BB%9Bc). [[1]](#cite_note-1)
## Mục lục
## Khái niệm chính trị[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&action=edit§ion=1)]
Hiện nay, trên thế giới đã hình thành 4 cách hiểu khác nhau về chính trị:
- 1)
*nghệ thuật của phép cai trị*
- 2)
*những công việc của chung*
- 3)
*sự thỏa hiệp và đồng thuận*
- 4)
*quyền lực và cách phân phối tài nguyên hay lợi ích*(xem Andrew Heywood, Politics (third edition), Palgrave Macmillan, New York, 2007). [. *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)
Nếu quan niệm rằng chính trị chỉ là những hoạt động xoay quanh vấn đề giành, giữ và sử dụng quyền lực nhà nước thì, theo lý luận của chủ nghĩa Marx, trong xã hội cộng sản tương lai sẽ không có chính trị bởi vì lúc đó nhà nước đã tiêu vong. Nói cách khác, chính trị sẽ dần dần trở nên thừa thãi và mất hẳn trong xã hội lý tưởng của nhân loại - xã hội cộng sản.
Chính trị theo nghĩa rộng hơn là hoạt động của con người nhằm làm ra, gìn giữ và điều chỉnh những luật lệ chung mà những luật lệ này tác động trực tiếp lên cuộc sống của những người góp phần làm ra, gìn giữ và điều chỉnh những luật lệ chung đó. Với cách hiểu như thế này thì dù trong xã hội cộng sản, chính trị vẫn còn tồn tại và vẫn giữ vai trò hết sức quan trọng đối với từng con người cũng như toàn xã hội. Trong bất kỳ xã hội nào thì cũng cần những luật lệ chung để hoạt động nhịp nhàng và khoa học, tránh tình trạng vô tình hay cố ý xâm phạm quyền lợi, lợi ích, tài sản, sức khỏe hay thậm chí tính mạng của người khác hay của cộng đồng. Một ví dụ đơn giản, xã hội dù có phát triển đến đâu thì cũng cần có luật giao thông để con người có thể lưu thông một cách trật tự và hiệu quả. Hay, con người không thể sống trong một xã hội mà tình trạng an ninh không đảm bảo (cướp bóc, khủng bố chẳng hạn) do thiếu luật lệ. Mặc dù phần lớn xã hội hiện nay trên thế giới không tránh khỏi các hiện tượng cướp bóc và
[khủng bố](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_b%E1%BB%91) nhưng phải thừa nhận rằng pháp luật đã góp phần ngăn chặn đáng kể những hành vi bất lương đó.
Còn
** (các nghiên cứu về chính trị) là ngành học thuật nghiên cứu về chế độ chính trị, hành vi chính trị; miêu tả và phân tích các hệ thống chính trị và các ứng xử chính trị; nghiên cứu về việc giành quyền lực và sử dụng quyền lực. Khoa học chính trị**
Các lĩnh vực của khoa học chính trị bao gồm: lý thuyết chính trị, triết học chính trị (tìm kiếm các nhân tố cơ bản cho chính trị), giáo dục công dân, các hệ thống chính trị của các quốc gia, phân tích chính trị, phát triển chính trị, quan hệ quốc tế, chính sách ngoại giao, quân sự và pháp luật.
## Trạng thái tự nhiên[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&action=edit§ion=2)]
Trong tác phẩm
*Chính trị*, [Aristotle](/wiki/Aristoteles) đã khẳng định, con người theo bản năng tự nhiên đã có tính chính trị.
Trong ấn phẩm
* vào năm 1651, Leviathan* [Thomas Hobbes](/wiki/Thomas_Hobbes)đã đưa ra một mô hình phát triển sớm của loài người, để hậu thuẫn cho sự tạo ra các chính thể như là bộ máy chính quyền. Hobbes đã mô tả một trạng thái tự nhiên lý tưởng, nơi mỗi người có quyền lợi như nhau với mọi nguồn tài nguyên thiên nhiên và được tự do sử dụng các công cụ để khai thác các nguồn này. Ông khẳng định rằng hiện tượng đó gây ra xung khắc với mọi phía ( *war of all against all*). Hơn nữa, ông ta giải thích rằng loài người sẵn sàng nép mình vào một khế ước xã hội và từ bỏ những quyền tuyệt đối để đổi lấy sự ổn định lâu dài.
## Các tư tưởng triết học chính trị[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&action=edit§ion=3)]
### Khổng Tử[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&action=edit§ion=4)] [Triết gia](/wiki/Tri%E1%BA%BFt_gia) [Khổng Tử](/wiki/Kh%E1%BB%95ng_T%E1%BB%AD) ( [551](/wiki/551)- [471](/wiki/471) [TCN](/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn)) là một trong những [nhà tư tưởng](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_t%C6%B0_t%C6%B0%E1%BB%9Fng&action=edit&redlink=1) đầu tiên có cách tiếp cận riêng đến [Học thuyết chính trị](/w/index.php?title=H%E1%BB%8Dc_thuy%E1%BA%BFt_ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1). Căn bản trong học thuyết của ông là " [quân tử](/wiki/Qu%C3%A2n_t%E1%BB%AD) (người cầm quyền) nên học tự kỷ luật, nên cai trị người dân của mình bằng chính gương của mình, và nên đối xử với họ bằng tình thương và sự quan tâm." Niềm tin chính trị của ông gắn chặt với [2] [luân thường đạo lý](/w/index.php?title=Lu%C3%A2n_th%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BA%A1o_l%C3%BD&action=edit&redlink=1)và [đạo đức](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_%C4%91%E1%BB%A9c)cá nhân. Ông cho rằng chỉ những [người quân tử](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_qu%C3%A2n_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1)liêm khiết và tuân theo đạo của người quân tử thì mới được cầm quyền, và những tư cách của những nhân vật đó phải kiên định với địa vị trong xã hội. Ông ta cũng nói rằng " [Triều đại](/wiki/Tri%E1%BB%81u_%C4%91%E1%BA%A1i)tốt cốt ở [vua](/wiki/Vua)làm tròn bổn phận của vua, [bề tôi](/w/index.php?title=B%E1%BB%81_t%C3%B4i&action=edit&redlink=1)làm tròn bổn phận của bề tôi, cha làm tròn bổn phận của cha, và con làm tròn bổn phận của con." [[3]](#cite_note-3)
### Plato[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&action=edit§ion=5)] [Triết gia](/wiki/Tri%E1%BA%BFt_gia) [Hy Lạp cổ đại](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i) [Plato](/wiki/Platon) (428-328 TCN) nói trong sách [Nền Cộng hòa](/w/index.php?title=N%E1%BB%81n_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&action=edit&redlink=1) *(The Republic)* rằng tất cả những chế độ chính trị theo truyền thống như ( [dân chủ](/wiki/D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7), [quân chủ](/wiki/Ch%E1%BA%BF_%C4%91%E1%BB%99_qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7), [chính thể đầu sỏ](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_%C4%91%E1%BA%A7u_s%E1%BB%8F), [chính thể hào hiệp](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_th%E1%BB%83_h%C3%A0o_hi%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1) - democracy, monarchy, oligarchy và timarchy) vốn đã đồi bại, tham nhũng và nhà nước nên được điều hành bởi tầng lớp những người cầm quyền cũng là triết gia được giáo dục tốt. Họ được đào tạo từ lúc chào đời và được chọn dựa trên năng lực: "những người có kỹ năng đặc biệt về quan sát tổng quan xã hội." [[4]](#cite_note-Plato-4)
### Aristotle[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&action=edit§ion=6)]
Trong cuốn Chính trị của mình, triết gia Hy Lạp cổ đại
[Aristotle](/wiki/Aristoteles) (384–322 TCN) quả quyết rằng về bản chất, con người là một động vật chính trị. Ông ta cho rằng luân thường và chính trị có liên kết chặt chẽ với nhau, và một đời sống thật sự đạo đức chỉ có thể có ở những người tham gia vào chính trị. [[5]](#cite_note-5)
Giống như Plato, Aristotle thấy rằng có nhiều hình thức nhà nước khác nhau, và ông cho rằng hình thức "đúng" của nhà nước có thể biến thành một hình thức nhà nước "lệch lạc", nơi mà thể chế bị mục nát. Theo ông,
[chế độ quân chủ](/wiki/Ch%E1%BA%BF_%C4%91%E1%BB%99_qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7), có một người cai trị, sẽ biến thành [chuyên chế](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_to%C3%A0n_tr%E1%BB%8B); [chế độ quý tộc](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%BF_%C4%91%E1%BB%99_qu%C3%BD_t%E1%BB%99c&action=edit&redlink=1), với một nhóm nhỏ người cai trị, sẽ biến thành [chính thể đầu sỏ](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_%C4%91%E1%BA%A7u_s%E1%BB%8F); và [xã hội có tổ chức](/w/index.php?title=X%C3%A3_h%E1%BB%99i_c%C3%B3_t%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) *(polity)* do nhiều người dân cùng cai trị thì sẽ biến thành [chế độ dân chủ](/wiki/D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7). Theo nghĩa này, Aristotle không dùng từ " [6] [democracy](/w/index.php?title=Democracy&action=edit&redlink=1)" như nghĩa hiện nay là nó mang nghĩa rộng, nhưng có nghĩa đen là do *demos*, hay thường dân cai trị. Một cái nhìn chính xác hơn về dân chủ mà Aristotle đề cập đến chỉ là [[6]](#cite_note-arpsep-6) [chính quyền quần chúng](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_quy%E1%BB%81n_qu%E1%BA%A7n_ch%C3%BAng&action=edit&redlink=1) *(ochlocracy)*.
### Niccolò Machiavelli[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&action=edit§ion=7)]
Trong sách của mình, cuốn
* (Quân vương), nhà lý luận chính trị người The Prince* [Ý](/wiki/%C3%9D)ở giai đoạn [Phục Hưng](/wiki/Ph%E1%BB%A5c_H%C6%B0ng)ông [Niccolò Machiavelli](/wiki/Niccol%C3%B2_Machiavelli)đề nghị một tầm nhìn thế giới về chính trị để miêu tả các phương pháp thực tế cho [chế độ chuyên quyền](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%BF_%C4%91%E1%BB%99_chuy%C3%AAn_quy%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1)để giành và giữ [quyền lực chính trị](/w/index.php?title=Quy%E1%BB%81n_l%E1%BB%B1c_ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1). Ông thường được xem là người phản đối quan điểm [đạo đức](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_%C4%91%E1%BB%A9c)truyền thống đối với người cầm quyền: "đối với Machiavelli, không có nền tảng đạo đức mà ở đó phân xử sự khác nhau giữa việc sử dụng quyền lực [hợp pháp](/w/index.php?title=H%E1%BB%A3p_ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1)hay [bất hợp pháp](/w/index.php?title=B%E1%BA%A5t_h%E1%BB%A3p_ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1)." Thuật ngữ [[7]](#cite_note-7) [Machiavellian](/w/index.php?title=Machiavellian&action=edit&redlink=1) *(cũng có nghĩa là xảo quyệt)*ra đời, đề cập đến một người thiếu đạo đức dùng các cách mánh khóe để cố thủ quyền hành. Học thuyết của ông đã được các lãnh đạo học tập và thực hành kể cả những lãnh đạo chuyên chế toàn trị như [Benito Mussolini](/wiki/Benito_Mussolini)và [Adolf Hitler](/wiki/Adolf_Hitler), những người đã biện hộ cho việc hành động tàn bạo của mình là cho mục đích an toàn quốc gia. [[8]](#cite_note-8)
Tuy nhiên, nhiều học giả đã nghi vấn quan điểm này của
[chủ thuyết Machiavelli](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7_thuy%E1%BA%BFt_Machiavelli&action=edit&redlink=1), cho rằng "Machiavelli không sáng tạo ra chủ nghĩa Machiavelli", và chưa từng là một 'Machiavellian' quỷ quyệt như ông đã bị gán cho." Thay vào đó, Machiavelli xem trạng thái ổn định của [9] [quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia)là mục tiêu quan trọng hàng đầu, và tranh luận rằng theo truyền thống phẩm chất tốt được xem là khát vọng mang tính đạo đức, như tính độ lượng, đã không được ưa thích đối với người lãnh đạo và có thể dẫn đến việc mất [quyền lực chính trị](/w/index.php?title=Quy%E1%BB%81n_l%E1%BB%B1c_ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1).
### John Stuart Mill[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&action=edit§ion=8)]
Vào
[thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19), [John Stuart Mill](/wiki/John_Stuart_Mill) là người đi tiên phong trong việc dùng khái niệm [tự do](/wiki/Quy%E1%BB%81n_t%E1%BB%B1_do) trong chính trị. Ông ta đã thấy được rằng [dân chủ](/wiki/D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7) sẽ là sự phát triển chính trị chủ chốt trong thời đại ông ta và, trong cuốn [10] *(On Liberty) của mình, ông đã cổ vũ cho việc bảo vệ tốt hơn các quyền cá nhân và chống lại ảnh hưởng của nhà nước và sự cầm quyền của đa số. Ông ta cho rằng tự do là quyền quan trọng nhất của loài người.* [Bàn về tự do](/wiki/B%C3%A0n_v%E1%BB%81_t%E1%BB%B1_do) Một nhà bình luận cho rằng cuốn [[11]](#cite_note-jsms-11) *Bàn về tự do*như là một lời bảo vệ hùng hồn và mạnh mẽ nhất cho [chủ nghĩa tự do](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_t%E1%BB%B1_do)chúng ta có." Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của [[11]](#cite_note-jsms-11) [tự do ngôn luận](/wiki/T%E1%BB%B1_do_ng%C3%B4n_lu%E1%BA%ADn), và tuyên bố rằng *chúng ta không thể chắc chắn rằng ý kiến mà chúng ta cố gắng ngắt lời là ý kiến sai trái, và nếu chúng ta chắc chắn như vậy thì việc ngắt lời vẫn là điều sai quấy."* [[12]](#cite_note-12)
### Karl Marx[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&action=edit§ion=9)] [Karl Marx](/wiki/Karl_Marx) là một trong số những [nhà tư tưởng chính trị](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_t%C6%B0_t%C6%B0%E1%BB%9Fng_ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1) có ảnh hưởng trong [lịch sử](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD). [Học thuyết](/w/index.php?title=H%E1%BB%8Dc_thuy%E1%BA%BFt&action=edit&redlink=1) của ông chỉ trích [chủ nghĩa tư bản](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_t%C6%B0_b%E1%BA%A3n) và ông biện luận rằng trong tương lai sẽ có "sự suy tàn không tránh khỏi của chủ nghĩa tư bản vì các nguyên nhân kinh tế, và được thay thế bởi [chủ nghĩa xã hội](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_x%C3%A3_h%E1%BB%99i)." Ông ta định nghĩa lịch sử có liên quan đến [13] [đấu tranh giai cấp](/wiki/%C4%90%E1%BA%A5u_tranh_giai_c%E1%BA%A5p)giữa [giai cấp tư sản](/w/index.php?title=Giai_c%E1%BA%A5p_t%C6%B0_s%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1), hay giai cấp sở hữu tư liệu sản xuất, và [giai cấp vô sản](/wiki/Giai_c%E1%BA%A5p_c%C3%B4ng_nh%C3%A2n), hay giai cấp lao động. Cuộc đấu tranh được [sự công nghiệp hóa](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_c%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1)tăng cường. [[14]](#cite_note-manifesto-14)
Nhiều phong trào chính trị sau đó dựa trên tư tưởng của Marx, cho ra các phiên bản rất khác nhau của chủ nghĩa cộng sản; bao gồm
[Chủ nghĩa Marx-Lenin](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Marx-Lenin), [Chủ nghĩa Mao](/wiki/T%C6%B0_t%C6%B0%E1%BB%9Fng_Mao_Tr%E1%BA%A1ch_%C4%90%C3%B4ng), và [Chủ nghĩa Marx tự do](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Marx_t%E1%BB%B1_do&action=edit&redlink=1). Có thể nói rằng người đã người thể hiện học thuyết chủ nghĩa Marx có ảnh hưởng nhất là [Lenin](/wiki/Vladimir_Ilyich_Lenin), người sáng lập ra [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4). Ông đã sáng tạo học thuyết cách mạng dựa trên nền tảng [tư tưởng](/wiki/T%C6%B0_t%C6%B0%E1%BB%9Fng) Marx. Tuy nhiên, những nhà tư tưởng theo [Chủ nghĩa Marx tự do](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Marx_t%E1%BB%B1_do&action=edit&redlink=1) đã thách thức sự diễn dịch chủ nghĩa Marx của Lenin; như trường hợp [Cornelius Castoriadis](/w/index.php?title=Cornelius_Castoriadis&action=edit&redlink=1), đã miêu tả [nhà nước Liên Xô](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_Li%C3%AAn_X%C3%B4&action=edit&redlink=1) là một hình thức của "chủ nghĩa tư bản [quan liêu](/w/index.php?title=Quan_li%C3%AAu&action=edit&redlink=1)" hơn là [nhà nước cộng sản](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_x%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a) thực sự. [[15]](#cite_note-15)
## Các khái niệm[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&action=edit§ion=10)]
Quyền lực:
[Max Weber](/wiki/Max_Weber) định nghĩa là khả năng áp đặt ý muốn của người này lên một người khác, trong khi [Hannah Arendt](/wiki/Hannah_Arendt) nói rằng "quyền lực chính trị tương xứng với khả năng của con người không chỉ hành động mà còn hành động trong sự phối hợp"
- Chính trị theo nghĩa chung nhất là quan hệ giai cấp và đấu tranh giai cấp. Là một khái niệm của thượng tầng kiến trúc."
## Tài liệu tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B&action=edit§ion=11)]
|
|![]()
[Chính trị](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Politics?uselang=vi) **Theo định nghĩa của** [^](#cite_ref-1) [. Nguyên văn: "CHÍNH TRỊ: toàn bộ những hoạt động có liên quan đến các mối quan hệ giữa các giai cấp, giữa các dân tộc, các tầng lớp xã hội, mà cốt lõi của nó là vấn đề giành chính quyền, duy trì và sử dụng quyền lực nhà nước, sự tham gia vào công việc của nhà nước, sự xác định hình thức tổ chức, nhiệm vụ, nội dung hoạt động của nhà nước".](http://www.bachkhoatoanthu.gov.vn/) *Từ Điển Bách Khoa Việt Nam* [^](#cite_ref-2) [Confucius on Politics](http://plato.stanford.edu/entries/confucius/#ConPol)at the Stanford Encyclopedia of Philosophy [^](#cite_ref-3) *Lunyu*12.11, [The Analects of Confucius](/w/index.php?title=The_Analects_of_Confucius&action=edit&redlink=1)( [available in English here](http://classics.mit.edu/Confucius/analects.html)) **p113,** [^](#cite_ref-Plato_4-0) [Plato](/wiki/Platon), *The Republic*, translated by Desmond Lee, 1955, Penguin Classics, [ISBN 0-14-044914-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0140449140) **Aristotle's** [^](#cite_ref-5) *Politics*at [The Internet Encyclopedia of Philosophy](http://www.iep.utm.edu/a/aris-pol.htm#H2)
- ^
**a** **ă** [Aristotle's views on politics](http://plato.stanford.edu/entries/aristotle-politics/#supplement3)at the Stanford Encyclopedia of Philosophy [^](#cite_ref-7) [Machiavelli's The Prince](http://plato.stanford.edu/entries/machiavelli/#2)at the Stanford Encyclopedia of Philosophy **Machiavelli, Niccolò,** [^](#cite_ref-8) *The Prince*, Editor's Introduction by Angelo Codevilla, page xvii. Yale University Press, 1997. [^](#cite_ref-9) [Niccolo Machiavelli](http://plato.stanford.edu/entries/machiavelli/)at the Stanford Encyclopedia of Philosophy **p11, Tansey, Stephen J.,** [^](#cite_ref-10) *Politics: The Basics*, 1995, London, [ISBN 0-145-19199-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0145191998)
- ^
**a** **ă** [Social and Political Philosophy of John Stuart Mill](http://plato.stanford.edu/entries/mill/#SocPol)at the Stanford Encyclopedia of Philosophy **p229, Mill, John Stuart,** [^](#cite_ref-12) *On Liberty*, [ISBN 1-59986-973-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/159986973X)(also available online [here](http://etext.library.adelaide.edu.au/m/mill/john_stuart/m645o/) [^](#cite_ref-13) [Karl Marx](http://plato.stanford.edu/entries/marx/#4)at the Stanford Encyclopedia of Philosophy **Marx, K. & Engels, F. (1848),** [^](#cite_ref-manifesto_14-0) *The Communist Manifesto* [^](#cite_ref-15) [The Strange Afterlife of Cornelius Castoriadis](http://chronicle.com/free/v50/i29/29a01401.htm)by Scott McLemee, *, 26 tháng 3 năm 2004.* [Chronicle of Higher Education](/w/index.php?title=Chronicle_of_Higher_Education&action=edit&redlink=1)
|
|

X-Cache: cp1053 hit (3), cp1053 frontend miss (0)


text:
Coatzintla
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Coatzintla là một đô thị thuộc bang Veracruz, Mexico. Năm 2005, dân số của đô thị này là 43106 người.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Municipalities of Mexico”. Truy cập ngày 11 tháng 8 năm 2012.
Coatzintla là một đô thị thuộc bang Veracruz, Mexico. Năm 2005, dân số của đô thị này là 43106 người.[1]

markdown:
# Coatzintla
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Coatzintla|
|—
|
|
|![]()
**Hiệu huy** ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/Flag_of_Mexico.svg/22px-Flag_of_Mexico.svg.png)
[Mexico](/wiki/M%C3%A9xico) [Bang](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Mexico) [Veracruz](/wiki/Veracruz) [Coatzintla](/w/index.php?title=Coatzintla,_Veracruz&action=edit&redlink=1) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CDT](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-5](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Coatzintla** là một [đô thị](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_c%E1%BB%A7a_Mexico&action=edit&redlink=1) thuộc bang [Veracruz](/wiki/Veracruz), [Mexico](/wiki/M%C3%A9xico). Năm 2005, dân số của đô thị này là 43106 người. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Coatzintla&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Coatzintla&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Municipalities of Mexico”](http://www.statoids.com/ymx.html). Truy cập ngày 11 tháng 8 năm 2012.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1053 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=30-Jul-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Mon, 31 Aug 2015 00:00:00 GMT


text:
DuBois, Pennsylvania
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
DuBois là một thành phố thuộc quận Clearfield, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 7794 người.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 22 tháng 10 năm 2012.

markdown:
# DuBois, Pennsylvania
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|DuBois, Pennsylvania|
|—
|[Vị trí trong Quận Clearfield, Pennsylvania](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:T%E1%BA%A3i_l%C3%AAn&wpDestFile=Map_of_DuBois,_Clearfield_County,_Pennsylvania_Highlighted.png)
Vị trí trong
[Quận Clearfield](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Clearfield,_Pennsylvania), [Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania) ![ Vị trí quận Clearfield trong tiểu bang Pennsylvania ở Hoa Kỷ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Map_of_Pennsylvania_highlighting_Clearfield_County.svg/250px-Map_of_Pennsylvania_highlighting_Clearfield_County.svg.png)
![ Vị trí quận Clearfield trong tiểu bang Pennsylvania ở Hoa Kỷ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Map_of_Pennsylvania_highlighting_Clearfield_County.svg/250px-Map_of_Pennsylvania_highlighting_Clearfield_County.svg.png)
Vị trí quận Clearfield trong tiểu bang Pennsylvania ở Hoa Kỷ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania) [Quận](/w/index.php?title=Danh_d%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Pennsylvania&action=edit&redlink=1) [Quận Clearfield](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Clearfield,_Pennsylvania) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [EST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_%C4%90%C3%B4ng_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-5](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **EDT**( [UTC-4](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **DuBois** là một [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_t%E1%BA%A1i_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Clearfield](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Clearfield,_Pennsylvania), tiểu bang [Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 7794 người. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=DuBois,_Pennsylvania&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=DuBois,_Pennsylvania&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 22 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1053 hit (1), cp1053 frontend miss (0)


text:
Họ Cá heo đại dương
Họ Cá heo đại dương là các loài cá heo thuộc họ có danh pháp khoa học là Delphinidae. Đây là các loài động vật có vú thủy sinh có họ hàng với cá voi và các loài cá heo thuộc các họ khác.
Các loài cá heo này chủ yếu sinh sống ngoài biển cả, không giống như các loài cá heo sông, mặc dù một số loài như cá heo Irrawaddy sinh sống ven bờ và hay đi vào các cửa sông.
Sáu loài lớn trong họ Delphinidae là hổ kình, cá voi hoa tiêu, cá voi đầu bướu, hổ kình Pygmy và hổ kình giả, nói chung được coi là cá voi chứ không phải là cá heo.
Các loài trong họ Delphinidae có kích thước thay đổi từ 1,2 m và 40 kg (cá heo Heaviside) tới 7 m và 4,5 tấn (hổ kình), nhưng phần lớn các loài cân nặng trong khoảng 50 – 200 kg. Chúng được tìm rộng khắp thế giới, chủ yếu ở các biển nông trên thềm lục địa và chúng là các động vật ăn thịt, thức ăn chủ yếu của chúng là cá và mực ống.
Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]
Bộ Cetacea: Bộ Cá voi
- Phân bộ Odontoceti: Cá voi có răng
- Họ Delphinidae: Cá heo đại dương
- Chi Cephalorhynchus
- Chi Delphinus: Cá heo đại dương
- Chi Feresa: Hổ kình Pygmy
- Chi Globicephala: Cá voi hoa tiêu
- Chi Grampus: Cá heo Risso
- Chi Lagenodelphis: cá heo Fraser
- Chi Lagenorhynchus: Cá heo hông trắng
- Chi Lissodelphis: Cá heo bụng trắng
- Chi Orcaella: Cá heo vây hếch
- Chi Orcinus: Cá hổ kình
- Orcinus orca: Cá hổ kình (cá heo ki le)
- Chi Peponocephala: Cá voi đầu bướu
- Chi Pseudorca: Hổ kình giả
- Chi Tucuxi (Sotalia)
- Chi Sousa: Cá heo lưng bướu
- Chi Stenella: Cá heo đốm
- Chi Steno: Cá heo răng nhám
- Chi Tursiops: Chi Cá heo mũi chai
- Họ Delphinidae: Cá heo đại dương
Các phân tích ở mức độ phân tử gần đây chỉ ra rằng các chi như chi Cá heo đốm (Stenella) và chi Cá heo hông trắng (Lagenorhynchus) không phải là đơn ngành như hiện nay (năm 2006) vẫn đang công nhận. Vì thế, trong các năm tới đây có lẽ sẽ có các thay đổi trong phân loại của họ này.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- LeDuc R.G., Perrin W.F., Dizon A.E. (1999). Phylogenetic relationships among the delphinid cetaceans based on full cytochrome b sequences. Marine Mammal Science 15, 619–648.
- May-Collado L., Agnarsson I. (2006). Cytochrome b and Bayesian inference of whale phylogeny. Molecular Phylogenetics and Evolution 38, 344-354.

markdown:
# Họ Cá heo đại dương
|Bài viết này cần thêm
|
|Họ Cá heo đại dương|
|
|![]()
[Cá heo hông trắng Thái Bình Dương](/wiki/C%C3%A1_heo_h%C3%B4ng_tr%E1%BA%AFng_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng)
(
*Lagenorhynchus obliquidens*) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Cetacea](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1_voi) [Phân bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99)( *subordo*) [Odontoceti](/wiki/C%C3%A1_voi_c%C3%B3_r%C4%83ng) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) **Delphinidae** [Gray](/wiki/John_Edward_Gray), 1821 **Họ Cá heo đại dương** là các loài cá heo thuộc họ có [danh pháp khoa học](/wiki/Danh_ph%C3%A1p) là *. Đây là các loài Delphinidae* [động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA)thủy sinh có họ hàng với [cá voi](/wiki/C%C3%A1_voi)và các loài cá heo thuộc các họ khác.
Các loài cá heo này chủ yếu sinh sống ngoài biển cả, không giống như các loài
[cá heo sông](/wiki/C%C3%A1_heo_s%C3%B4ng), mặc dù một số loài như [cá heo Irrawaddy](/wiki/C%C3%A1_n%C6%B0%E1%BB%A3c) sinh sống ven bờ và hay đi vào các cửa sông.
Sáu loài lớn trong họ Delphinidae là
[hổ kình](/wiki/C%C3%A1_h%E1%BB%95_k%C3%ACnh), [cá voi hoa tiêu](/wiki/Chi_C%C3%A1_voi_hoa_ti%C3%AAu), [cá voi đầu bướu](/w/index.php?title=C%C3%A1_voi_%C4%91%E1%BA%A7u_b%C6%B0%E1%BB%9Bu&action=edit&redlink=1), [hổ kình Pygmy](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_k%C3%ACnh_Pygmy&action=edit&redlink=1) và [hổ kình giả](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_k%C3%ACnh_gi%E1%BA%A3&action=edit&redlink=1), nói chung được coi là cá voi chứ không phải là cá heo.
Các loài trong họ Delphinidae có kích thước thay đổi từ 1,2 m và 40 kg (
[cá heo Heaviside](/wiki/C%C3%A1_heo_Heaviside)) tới 7 m và 4,5 tấn (hổ kình), nhưng phần lớn các loài cân nặng trong khoảng 50 – 200 kg. Chúng được tìm rộng khắp thế giới, chủ yếu ở các biển nông trên [thềm lục địa](/wiki/Th%E1%BB%81m_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba) và chúng là các động vật ăn thịt, thức ăn chủ yếu của chúng là [cá](/wiki/C%C3%A1) và [mực ống](/wiki/B%E1%BB%99_M%E1%BB%B1c_%E1%BB%91ng).
## Phân loại[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_C%C3%A1_heo_%C4%91%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_C%C3%A1_heo_%C4%91%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=1)]
Bộ
[Cetacea](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1_voi): Bộ Cá voi
- Phân bộ
[Odontoceti](/wiki/C%C3%A1_voi_c%C3%B3_r%C4%83ng): Cá voi có răng **Họ Delphinidae: Cá heo đại dương**
- Chi
[Cephalorhynchus](/wiki/Cephalorhynchus)
- Chi
*:* [Delphinus](/wiki/Delphinus) [Cá heo đại dương](/wiki/C%C3%A1_heo_%C4%91%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng)
- Chi
*:* [Feresa](/wiki/Feresa) [Hổ kình Pygmy](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_k%C3%ACnh_Pygmy&action=edit&redlink=1)
- Chi
*:* [Globicephala](/wiki/Globicephala) [Cá voi hoa tiêu](/wiki/C%C3%A1_voi_hoa_ti%C3%AAu)
- Chi
*:* [Grampus](/wiki/Grampus) [Cá heo Risso](/wiki/C%C3%A1_heo_Risso)
- Chi
*:* [Lagenodelphis](/wiki/Lagenodelphis) [cá heo Fraser](/wiki/C%C3%A1_heo_Fraser)
- Chi
*:* [Lagenorhynchus](/wiki/Lagenorhynchus) [Cá heo hông trắng](/w/index.php?title=C%C3%A1_heo_h%C3%B4ng_tr%E1%BA%AFng&action=edit&redlink=1)
- Chi
*:* [Lissodelphis](/wiki/Lissodelphis) [Cá heo bụng trắng](/w/index.php?title=C%C3%A1_heo_b%E1%BB%A5ng_tr%E1%BA%AFng&action=edit&redlink=1)
- Chi
*:* [Orcaella](/wiki/Orcaella) [Cá heo vây hếch](/w/index.php?title=C%C3%A1_heo_v%C3%A2y_h%E1%BA%BFch&action=edit&redlink=1)
- Chi
*:* [Orcinus](/wiki/Orcinus) [Cá hổ kình](/wiki/C%C3%A1_h%E1%BB%95_k%C3%ACnh) *:* [Orcinus orca](/wiki/Orcinus_orca) [Cá hổ kình](/wiki/C%C3%A1_h%E1%BB%95_k%C3%ACnh)(cá heo ki le)
-
- Chi
*:* [Peponocephala](/wiki/Peponocephala) [Cá voi đầu bướu](/w/index.php?title=C%C3%A1_voi_%C4%91%E1%BA%A7u_b%C6%B0%E1%BB%9Bu&action=edit&redlink=1)
- Chi
*:* [Pseudorca](/wiki/Pseudorca) [Hổ kình giả](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_k%C3%ACnh_gi%E1%BA%A3&action=edit&redlink=1)
- Chi
*(* [Tucuxi](/w/index.php?title=Tucuxi&action=edit&redlink=1) *)* [Sotalia](/wiki/Sotalia)
- Chi
*:* [Sousa](/wiki/Sousa) [Cá heo lưng bướu](/wiki/C%C3%A1_heo_l%C6%B0ng_b%C6%B0%E1%BB%9Bu)
- Chi
*:* [Stenella](/wiki/Stenella) [Cá heo đốm](/w/index.php?title=C%C3%A1_heo_%C4%91%E1%BB%91m&action=edit&redlink=1)
- Chi
*:* [Steno](/wiki/Steno) [Cá heo răng nhám](/wiki/C%C3%A1_heo_r%C4%83ng_nh%C3%A1m)
- Chi
*:* [Tursiops](/wiki/Tursiops) [Chi Cá heo mũi chai](/w/index.php?title=Chi_C%C3%A1_heo_m%C5%A9i_chai&action=edit&redlink=1)
- Chi
-
Các phân tích ở mức độ phân tử gần đây chỉ ra rằng các chi như
[chi Cá heo đốm](/w/index.php?title=Chi_C%C3%A1_heo_%C4%91%E1%BB%91m&action=edit&redlink=1) ( *) và Stenella* [chi Cá heo hông trắng](/wiki/Chi_C%C3%A1_heo_h%C3%B4ng_tr%E1%BA%AFng)( *) không phải là đơn ngành như hiện nay (năm 2006) vẫn đang công nhận. Vì thế, trong các năm tới đây có lẽ sẽ có các thay đổi trong phân loại của họ này.* [Lagenorhynchus](/wiki/Lagenorhynchus)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_C%C3%A1_heo_%C4%91%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_C%C3%A1_heo_%C4%91%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_C%C3%A1_heo_%C4%91%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_C%C3%A1_heo_%C4%91%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=3)]
|
|![]()
**có thông tin sinh học về** [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Họ Cá heo đại dương](//species.wikimedia.org/wiki/Delphinidae?uselang=vi)
|
|![]()
[Họ Cá heo đại dương](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Delphinidae?uselang=vi)
- LeDuc R.G., Perrin W.F., Dizon A.E. (1999). Phylogenetic relationships among the delphinid cetaceans based on full cytochrome
*b*sequences. Marine Mammal Science 15, 619–648.
- May-Collado L., Agnarsson I. (2006). Cytochrome
*b*and Bayesian inference of whale phylogeny. Molecular Phylogenetics and Evolution 38, 344-354.


text:
Jacobaea maritima
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Jacobaea maritima là một loài thực vật có hoa trong họ Cúc. Loài này được (L.) Pelser & Meijden mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ The Plant List (2010). “Jacobaea maritima”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.

markdown:
*Jacobaea maritima*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Jacobaea maritima
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Asterales](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%BAc) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Asteraceae](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%BAc) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Jacobaea](/wiki/Jacobaea) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **J. maritima** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Jacobaea maritima*
(L.) Pelser & Meijden, 2005
* là một loài Jacobaea maritima* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ Cúc](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%BAc). Loài này được (L.) Pelser & Meijden mô tả khoa học đầu tiên năm 2005. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Jacobaea_maritima&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jacobaea_maritima&action=edit§ion=1)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/gcc-31568). Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013. *Jacobaea maritima*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Jacobaea_maritima&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jacobaea_maritima&action=edit§ion=2)]
|
|![]()
[Jacobaea maritima](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Jacobaea_maritima?uselang=vi)
|
|![]()
**có thông tin sinh học về** [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)

X-Cache: cp1052 hit (1), cp1053 frontend miss (0)


text:
Markea spruceana
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Markea spruceana là một loài thực vật thuộc họ Solanaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Montúfar, R. & Pitman, N. 2004. Markea spruceana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

markdown:
# Markea spruceana
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Markea spruceana
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Asterids](/wiki/Nh%C3%A1nh_C%C3%BAc) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Solanales](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A0) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Solanaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%A0) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Markea](/w/index.php?title=Markea&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **M. spruceana** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Markea spruceana*
A.T. Hunziker
* là một loài Markea spruceana* [thực vật](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt)thuộc họ [Solanaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%A0). Đây là loài [đặc hữu](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_h%E1%BB%AFu)của [Ecuador](/wiki/Ecuador).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Markea_spruceana&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Markea_spruceana&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Markea_spruceana&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Markea_spruceana&action=edit§ion=2)]
- Montúfar, R. & Pitman, N. 2004.
[.](http://www.iucnredlist.org/search/details.php/46318/all) *Markea spruceana* [2006 IUCN Red List of Threatened Species.](http://www.iucnredlist.org)Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1053 frontend miss (0)


text:
Sứa lược
Sứa lược là một ngành nhỏ (danh pháp khoa học: Ctenophora) cùng với nhóm thích ti (Cnidaria) hợp thành nhóm động vật ruột khoang (Coelenterata) trong động vật đối xứng tâm (Radiata), chúng có một vài đặc điểm riêng biệt như:
- Chỉ sống ở biển, bơi lội tự do hoặc là bò lê trên đáy biển và có đối xứng dạng tỏa tròn.
- Di chuyển bằng các tấm lược, là tấm hình thành từ nhiều lông bơi.
- Trên tua bắt mồi có tế bào dính để tấn công và tự vệ.
- Có nhiều đặc điểm cấu tạo giống với phần còn lại của động vật ruột khoang, tuy nhiên đã thấy xuất hiện dấu hiệu của lá phôi thứ ba và sự đối xứng hai bên. Không có tế bào gai đặc trưng như của phần còn lại (nhóm thích ti).
Mục lục
Nguồn gốc sứa lược[sửa | sửa mã nguồn]
Khi xem xét sứa lược trên quan điểm nguồn gốc và tiến hóa, người ta so sánh chúng với thích ti và nhận thấy chúng có cả những đặc điểm cổ hơn so với thích ti (như có cơ quan chuyển vận dạng lông bơi thường thấy ở một số nhóm đơn bào), một số đặc điểm cao hơn (phân cắt trứng xác định, có mầm mống của lá phôi giữa) và một số đặc điểm riêng (tế bào dính, ấu trùng cydippid) từ đó cho ra một giả thiết cho rằng thích ti và sứa lược vốn có một mối quan hệ họ hàng gần gũi và có thể xuất phát từ một tổ tiên chung.
Đặc biệt, các nhà khoa học đặc biệt chú ý đến nhóm sứa lược bò lê, là nhóm có đối xứng hai bên, có mầm mống lá phôi thứ ba, từ đó hình thành sự phân dị của mặt trên, mặt dưới hay là phần trước phần sau. Ở phần trước cơ thể tập trung các cơ quan cảm giác, ở phần bụng có các cơ quan vận động và thu nhận thức ăn. Những nét tiến hóa này mở ra những khả năng tiến hóa to lớn. Vì thế, một số nhà nghiên cứu dự đoán mang lược là tổ tiên chung của tất cả các ngành Động vật ba lá phôi.
Do có cơ thể mềm nên chưa tìm thấy hóa thạch của nhóm động vật này.
Cấu tạo[sửa | sửa mã nguồn]
Hình dạng[sửa | sửa mã nguồn]
Hình dạng chung của sứa lược là hình con quay, đối xứng tỏa tròn qua trục miệng - đối miệng. Trên cực đối miệng là cơ quan đỉnh giữ vai trò làm cơ quan thăng bằng. Dọc theo thân, bắt đầu từ cực đối miệng là 8 dãy tấm lược xếp hướng về phía cực miệng, trên tâm lược là nhiều lông bơi nhỏ. Đối xứng qua cơ thể là 2 tua bắt mồi giống như 2 quai bình, gốc của tua nằm sâu bên trong cơ thể. Tua bắt mồi thường rất dài, gấp nhiều lần chiều dài cơ thể của sinh vật. Tuy nhiên, cũng có một số loài có tua bắt mồi ngắn, thậm chí tiêu biến.
Trên tua bắt mồi của sứa lược có tế bào dính đặc trưng là collobblaste bắm chặt vào con mồi khi tấn công. Tế bào dính có hình đinh ghim, mũ hình bán cầu có các thùy dính. Có một sợi xoắn, một sợi thẳng nối tế bào dính với mô bì của tua. Khi tua chạm vào con mồi, sợi xoắn duỗi ra, bắn tế bào dính vào cơ thể con mồi. Sau khi phóng, tế bào dính không bị hủy mà được thu hồi lại như cũ.
Thành cơ thể[sửa | sửa mã nguồn]
Thành cơ thể sứa lược có 2 lớp tế bào và có một tầng keo ở giữa. Trong tầng keo này không có tế bào mô bì cơ như ở Sứa mà lại có tế bào cơ trơn, có khi là những tế bào rất lớn. Người ta đã phát hiện ra ở một số loài như Mnemiopsis leidyi có tế bào cơ trơn dài tới 6 cm. Sự biệt hóa của tế bào này và vị trí của nó trong tầng keo khiến nhiều người coi sứa lược là động vật ba lá phôi.
Thức ăn[sửa | sửa mã nguồn]
Một số loài động vật nhỏ và phù du như giáp xác chân kiếm hoặc là ấu trùng của một số sinh vật biển như cá, tôm, cua... ngoài ra còn cả thích ti và sứa lược trưởng thành. Các tua bắt mồi sau khi bắt dính mồi sẽ đưa mồi vào miệng, ở một số loài thấy xuất hiện thêm thùy hoặc tấm miệng hỗ trợ cho việc bắt mồi.
Cơ quan tiêu hóa[sửa | sửa mã nguồn]
Có dạng túi, gần giống như thích ti, nhưng phức tạp hơn với nhiều ống. Có hầu và dạ dày. Từ dạ dày có các ống vị nối đến các tua bắt mồi và các nhánh hướng ra ngoài. Thức ăn được tiêu hóa ngoại bào trong hầu rồi tiêu hóa nội bào trong dạ day.
Hệ thần kinh[sửa | sửa mã nguồn]
Có mạng thần kinh kiểu mạng lưới giống với thích ti tuy nhiên tế bào tập trung nhiều hơn ở dưới các tấm lược. Ở phía đối miệng, có 4 hạch thần kinh nhỏ ở ngay dưới cơ quan đỉnh. Ở giữa các hạch này là kết cấu bình thạch tựa lên 4 các chổi thăng bằng ở 4 hạch, giúp Sứa lược cảm nhận được độ nghiêng của cơ thể để lấy lại thăng bằng.
Hệ sinh dục[sửa | sửa mã nguồn]
Sứa lược là loài động vật lưỡng tính, có 2 tuyến sinh dục đực và cái xếp đối xứng trong từng ống vị dọc và đối xứng qua mặt phẳng dạ dày.
Sinh sản và phát triển[sửa | sửa mã nguồn]
Trứng và tinh trùng qua ống vị ra ngoài, thụ tinh ngoài trong nước (trừ một vài loại sứa lược dẹp thụ tinh trong). Trứng phân cắt hoàn toàn, không đều, xác định. Phôi vị hình thành theo kiểu lõm vào hoặc lan phủ. Lá phôi trong có phần phân hóa thành mầm lá phôi giữa, sau này sẽ tạo thành tầng keo. Trứng nở thành ấu trùng cydippid chưa có tuyến sinh dục phát triển và sẽ biến thái để cho các cá thể trưởng thành.
Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]
Hiện nay người ta chia ngành sứa lược thành 2 lớp:
- Lớp Tentaculata: sứa lược có tua, chia thành 4 bộ:
- Cydippida: Phân bố rộng từ ven biển đến biển khơi, từ vùng cực tới xích đạo, cơ thể hình con quay, tua bắt mồi phát triển.
- Lobata (Sứa lược thùy): tua bắt mồi chỉ phát triển ở giai đoạn ấu trùng, có thùy miệng và tấm miệng.
- Cestida (Sứa lược giải): tập trung ở vùng biển nhiệt đới, cơ thể dẹp bên, hình dải.
- Platyctenida (Sứa lược dẹp): sống ở vùng biển nước nông và vùng cực. Có cả sinh sản vô tính và hữu tính, thụ tinh trong cơ thể. Trong bộ này có nhiều loài bơi hoặc bò trên nền đáy, có cả loài sống bám như Tiafiella tristoma hay ký sinh như Gastrodes sp..
- Lớp Atentaculata: nhóm khoảng 25 loài sứa lược không tua, chỉ sống ở biển khơi, có thể nuốt chửng mồi nhờ miệng mở rộng hoặc cắt mồi nhờ các lông cứng trong khoang miệng.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- "Động vật học không xương sống" - GS.TSKH Thái Trần Bái
- "Cổ sinh học" - Tạ Hòa Phương
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- University of Washington - Ctenophores
- Ctenophores from the São Sebastião Channel, Brazil
- Video of ctenophores at the National Zoo in Washington DC
- WoRMS (2010). Ctenophora. In: Nicolas Bailly (2010). FishBase. Truy cập through: World Register of Marine Species on 2010-10-16
- Mills, C.E. Internet 1998-nay. Phylum Ctenophora: list of all valid species names. Electronic internet document. Published by the author, web page established March 1998, last updated (ngày 28 tháng 6 năm 2009)

markdown:
# Sứa lược
|Sứa lược|
|Thời điểm hóa thạch: Emsian–Recent
|
|
|![]()
[Ernst Haeckel](/wiki/Ernst_Haeckel)'s *, 1904* [Kunstformen der Natur](/w/index.php?title=Kunstformen_der_Natur&action=edit&redlink=1) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Vực](/wiki/V%E1%BB%B1c_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *domain*) [Eukaryota](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_nh%C3%A2n_chu%E1%BA%A9n) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) **Ctenophora** [Eschscholtz](/w/index.php?title=Johann_Friedrich_von_Eschscholtz&action=edit&redlink=1), 1829 [lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc)) [Nuda](/w/index.php?title=Nuda&action=edit&redlink=1)( *Atentaculata*) **Sứa lược** là một ngành nhỏ ( [danh pháp khoa học](/wiki/Danh_ph%C3%A1p): *) cùng với nhóm Ctenophora* [thích ti](/wiki/Ng%C3%A0nh_Th%C3%ADch_ty_b%C3%A0o)( *Cnidaria*) hợp thành nhóm [động vật ruột khoang](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_ru%E1%BB%99t_khoang)( *Coelenterata*) trong [động vật đối xứng tâm](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%91i_x%E1%BB%A9ng_t%C3%A2m&action=edit&redlink=1)( *Radiata*), chúng có một vài đặc điểm riêng biệt như:
- Chỉ sống ở biển, bơi lội tự do hoặc là bò lê trên đáy biển và có đối xứng dạng tỏa tròn.
- Di chuyển bằng các tấm lược, là tấm hình thành từ nhiều lông bơi.
- Trên tua bắt mồi có tế bào dính để tấn công và tự vệ.
- Có nhiều đặc điểm cấu tạo giống với phần còn lại của động vật ruột khoang, tuy nhiên đã thấy xuất hiện dấu hiệu của lá phôi thứ ba và sự đối xứng hai bên. Không có tế bào gai đặc trưng như của phần còn lại (nhóm thích ti).
## Mục lục
## Nguồn gốc sứa lược[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit§ion=1)]
Khi xem xét sứa lược trên quan điểm nguồn gốc và tiến hóa, người ta so sánh chúng với thích ti và nhận thấy chúng có cả những đặc điểm cổ hơn so với thích ti (như có cơ quan chuyển vận dạng lông bơi thường thấy ở một số nhóm đơn bào), một số đặc điểm cao hơn (phân cắt trứng xác định, có mầm mống của lá phôi giữa) và một số đặc điểm riêng (tế bào dính, ấu trùng cydippid) từ đó cho ra một giả thiết cho rằng thích ti và sứa lược vốn có một mối quan hệ họ hàng gần gũi và có thể xuất phát từ một tổ tiên chung.
Đặc biệt, các nhà khoa học đặc biệt chú ý đến nhóm sứa lược bò lê, là nhóm có đối xứng hai bên, có mầm mống lá phôi thứ ba, từ đó hình thành sự phân dị của mặt trên, mặt dưới hay là phần trước phần sau. Ở phần trước cơ thể tập trung các cơ quan cảm giác, ở phần bụng có các cơ quan vận động và thu nhận thức ăn. Những nét tiến hóa này mở ra những khả năng tiến hóa to lớn. Vì thế, một số nhà nghiên cứu dự đoán mang lược là tổ tiên chung của tất cả các ngành
[Động vật ba lá phôi](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_ba_l%C3%A1_ph%C3%B4i&action=edit&redlink=1).
Do có cơ thể mềm nên chưa tìm thấy hóa thạch của nhóm động vật này.
## Cấu tạo[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit§ion=2)]
### Hình dạng[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit§ion=3)]
Hình dạng chung của sứa lược là hình con quay, đối xứng tỏa tròn qua trục miệng - đối miệng. Trên cực đối miệng là cơ quan đỉnh giữ vai trò làm cơ quan thăng bằng. Dọc theo thân, bắt đầu từ cực đối miệng là 8 dãy tấm lược xếp hướng về phía cực miệng, trên tâm lược là nhiều lông bơi nhỏ. Đối xứng qua cơ thể là 2 tua bắt mồi giống như 2 quai bình, gốc của tua nằm sâu bên trong cơ thể. Tua bắt mồi thường rất dài, gấp nhiều lần chiều dài cơ thể của sinh vật. Tuy nhiên, cũng có một số loài có tua bắt mồi ngắn, thậm chí tiêu biến.
Trên tua bắt mồi của sứa lược có tế bào dính đặc trưng là
[collobblaste](/w/index.php?title=Collobblaste&action=edit&redlink=1) bắm chặt vào con mồi khi tấn công. Tế bào dính có hình đinh ghim, mũ hình bán cầu có các thùy dính. Có một sợi xoắn, một sợi thẳng nối tế bào dính với mô bì của tua. Khi tua chạm vào con mồi, sợi xoắn duỗi ra, bắn tế bào dính vào cơ thể con mồi. Sau khi phóng, tế bào dính không bị hủy mà được thu hồi lại như cũ.
### Thành cơ thể[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit§ion=4)]
Thành cơ thể sứa lược có 2 lớp tế bào và có một tầng keo ở giữa. Trong tầng keo này không có tế bào mô bì cơ như ở Sứa mà lại có tế bào cơ trơn, có khi là những tế bào rất lớn. Người ta đã phát hiện ra ở một số loài như
*Mnemiopsis leidyi* có tế bào cơ trơn dài tới 6 cm. Sự biệt hóa của tế bào này và vị trí của nó trong tầng keo khiến nhiều người coi sứa lược là động vật ba lá phôi.
### Thức ăn[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit§ion=5)]
Một số loài động vật nhỏ và phù du như
[giáp xác chân kiếm](/w/index.php?title=Gi%C3%A1p_x%C3%A1c_ch%C3%A2n_ki%E1%BA%BFm&action=edit&redlink=1) hoặc là ấu trùng của một số sinh vật biển như cá, tôm, cua... ngoài ra còn cả thích ti và sứa lược trưởng thành. Các tua bắt mồi sau khi bắt dính mồi sẽ đưa mồi vào miệng, ở một số loài thấy xuất hiện thêm thùy hoặc tấm miệng hỗ trợ cho việc bắt mồi.
### Cơ quan tiêu hóa[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit§ion=6)]
Có dạng túi, gần giống như thích ti, nhưng phức tạp hơn với nhiều ống. Có hầu và dạ dày. Từ dạ dày có các ống vị nối đến các tua bắt mồi và các nhánh hướng ra ngoài. Thức ăn được tiêu hóa ngoại bào trong hầu rồi tiêu hóa nội bào trong dạ day.
### Hệ thần kinh[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit§ion=7)]
Có mạng thần kinh kiểu mạng lưới giống với thích ti tuy nhiên tế bào tập trung nhiều hơn ở dưới các tấm lược. Ở phía đối miệng, có 4 hạch thần kinh nhỏ ở ngay dưới cơ quan đỉnh. Ở giữa các hạch này là kết cấu bình thạch tựa lên 4 các chổi thăng bằng ở 4 hạch, giúp Sứa lược cảm nhận được độ nghiêng của cơ thể để lấy lại thăng bằng.
### Hệ sinh dục[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit§ion=8)]
Sứa lược là loài động vật lưỡng tính, có 2 tuyến sinh dục đực và cái xếp đối xứng trong từng ống vị dọc và đối xứng qua mặt phẳng dạ dày.
## Sinh sản và phát triển[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit§ion=9)]
Trứng và tinh trùng qua ống vị ra ngoài, thụ tinh ngoài trong nước (trừ một vài loại sứa lược dẹp thụ tinh trong). Trứng phân cắt hoàn toàn, không đều, xác định. Phôi vị hình thành theo kiểu lõm vào hoặc lan phủ. Lá phôi trong có phần phân hóa thành mầm lá phôi giữa, sau này sẽ tạo thành tầng keo. Trứng nở thành ấu trùng cydippid chưa có tuyến sinh dục phát triển và sẽ biến thái để cho các cá thể trưởng thành.
## Phân loại[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit§ion=10)]
Hiện nay người ta chia ngành sứa lược thành 2 lớp:
- Lớp
[Tentaculata](/wiki/S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c_c%C3%B3_tua): sứa lược có tua, chia thành 4 bộ: [Cydippida](/w/index.php?title=Cydippida&action=edit&redlink=1): Phân bố rộng từ ven biển đến biển khơi, từ vùng cực tới xích đạo, cơ thể hình con quay, tua bắt mồi phát triển. [Lobata](/w/index.php?title=Lobata&action=edit&redlink=1)(Sứa lược thùy): tua bắt mồi chỉ phát triển ở giai đoạn ấu trùng, có thùy miệng và tấm miệng. [Cestida](/w/index.php?title=Cestida&action=edit&redlink=1)(Sứa lược giải): tập trung ở vùng biển nhiệt đới, cơ thể dẹp bên, hình dải. [Platyctenida](/w/index.php?title=Platyctenida&action=edit&redlink=1)(Sứa lược dẹp): sống ở vùng biển nước nông và vùng cực. Có cả sinh sản vô tính và hữu tính, thụ tinh trong cơ thể. Trong bộ này có nhiều loài bơi hoặc bò trên nền đáy, có cả loài sống bám như *Tiafiella tristoma*hay ký sinh như *Gastrodes sp.*.
-
- Lớp
[Atentaculata](/w/index.php?title=Atentaculata&action=edit&redlink=1): nhóm khoảng 25 loài sứa lược không tua, chỉ sống ở biển khơi, có thể nuốt chửng mồi nhờ miệng mở rộng hoặc cắt mồi nhờ các lông cứng trong khoang miệng.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit§ion=11)]
- "Động vật học không xương sống" - GS.TSKH Thái Trần Bái
- "Cổ sinh học" - Tạ Hòa Phương
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%A9a_l%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit§ion=12)]
|
|![]()
**có thông tin sinh học về** [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Sứa lược](//species.wikimedia.org/wiki/Ctenophora?uselang=vi)
|
|![]()
[Sứa lược](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ctenophora?uselang=vi) [University of Washington](http://faculty.washington.edu/cemills/Ctenophores.html)- Ctenophores [Ctenophores from the São Sebastião Channel, Brazil](http://www.usp.br/cbm/ctenophora/en/ctenophoraen.htm) [Video of ctenophores at the National Zoo in Washington DC](http://youtube.com/watch?v=xrZqCPGT66E)
- WoRMS (2010). Ctenophora. In: Nicolas Bailly (2010). FishBase. Truy cập through:
[World Register of Marine Species](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=1248)on 2010-10-16
- Mills, C.E. Internet 1998-nay.
[Phylum Ctenophora: list of all valid species names](http://faculty.washington.edu/cemills/Ctenolist.html). Electronic internet document. Published by the author, web page established March 1998, last updated (ngày 28 tháng 6 năm 2009)
|
|

X-Cache: cp1065 hit (1), cp1053 frontend miss (0)


text:
Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 2013
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại con
Thể loại này gồm thể loại con sau.
V
- ► Vật thể thiên văn phát hiện năm 2013 (trống)
Các trang trong thể loại “Thiên thể phát hiện năm 2013”
7 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 7 trang.

markdown:
# Thể loại:Thiên thể phát hiện năm 2013
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
## Thể loại con
Thể loại này gồm thể loại con sau.
### V
- ►
[Vật thể thiên văn phát hiện năm 2013](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:V%E1%BA%ADt_th%E1%BB%83_thi%C3%AAn_v%C4%83n_ph%C3%A1t_hi%E1%BB%87n_n%C4%83m_2013) (trống)
## Các trang trong thể loại “Thiên thể phát hiện năm 2013”
7 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 7 trang.


text:
Triquerville
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 49°30′16″B 0°37′43″Đ / 49,5044444444°B 0,628611111111°Đ
Triquerville là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Haute-Normandie miền bắc nước Pháp.
Dân số[sửa | sửa mã nguồn]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Triquerville on the Quid website (tiếng Pháp)

markdown:
# Triquerville
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [49°30′16″B 0°37′43″Đ / 49,5044444444°B 0,628611111111°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Triquerville¶ms=49.5044444444_N_0.628611111111_E_region:FR-76_type:city(401))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Upper Normandy](/wiki/Upper_Normandy) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Seine-Maritime](/wiki/Seine-Maritime) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Le Havre](/wiki/Le_Havre_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 125 m/410 ft)
1 2(1,16 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(340 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [76713](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=76713-COM)/ [76170](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Triquerville** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Seine-Maritime](/wiki/Seine-Maritime) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Haute-Normandie](/wiki/Haute-Normandie) miền bắc nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Triquerville&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Triquerville&action=edit§ion=1)]
|Năm||1962||1968||1975||1982||1990||1999||2006|
|Dân số||171||205||236||307||350||348||401|
|From the year 1962 on: No double counting—residents of multiple communes (e.g. students and military personnel) are counted only once.|
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Triquerville&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Triquerville&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Triquerville&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Triquerville&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Triquerville&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Triquerville&action=edit§ion=4)] [Triquerville on the Quid website](http://www.quid.fr/communes.html?mode=detail&id=16893&req=Triquerville) **(tiếng Pháp)**


text:
Thủ thuật chống khoá máy, định vị, chụp hình khi mất máy với Find My iPhone, iGotYa, PowerGuard
Thảo luận trong '[iOS] Hỏi đáp - CSKN' bắt đầu bởi cydiatoday, 15/8/12. Trả lời: 607, Xem: 251652.
Trang 1 / 31
Trang 1 / 31
Thảo luận trong '[iOS] Hỏi đáp - CSKN' bắt đầu bởi cydiatoday, 15/8/12. Trả lời: 607, Xem: 251652.

markdown:
# Thủ thuật chống khoá máy, định vị, chụp hình khi mất máy với Find My iPhone, iGotYa, PowerGuard
Thảo luận trong '
[[iOS] Hỏi đáp - CSKN](forums/ios-hoi-dap-cskn.169/)' bắt đầu bởi [cydiatoday](members/cydiatoday.1239196/), [15/8/12](threads/thu-thuat-chong-khoa-may-dinh-vi-chup-hinh-khi-mat-may-voi-find-my-iphone-igotya-powerguard.1448160/).
Trả lời: 607, Xem: 251652.
Trang 1 / 31
Trang 1 / 31
Thảo luận trong '
[[iOS] Hỏi đáp - CSKN](forums/ios-hoi-dap-cskn.169/)' bắt đầu bởi [cydiatoday](members/cydiatoday.1239196/), [15/8/12](threads/thu-thuat-chong-khoa-may-dinh-vi-chup-hinh-khi-mat-may-voi-find-my-iphone-igotya-powerguard.1448160/).
Trả lời: 607, Xem: 251652.

WARC-Truncated: length

Server: cloudflare-nginx

Set-Cookie: xf_session=86ab0f579d2ce43de5ea34153ea3db4c; path=/; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Cache-Control: private, max-age=0

Vary: User-Agent