markdown:
*Chaetosciadium*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Chaetosciadium trichospermum
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Apiales](/wiki/B%E1%BB%99_Hoa_t%C3%A1n) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Apiaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_Hoa_t%C3%A1n) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Chaerophyllum** [Boiss.](/w/index.php?title=Pierre_Edmond_Boissier&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. trichospermum** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Chaetosciadium trichospermum*
(
[L.](/wiki/Carolus_Linnaeus)) [Boiss.](/w/index.php?title=Pierre_Edmond_Boissier&action=edit&redlink=1)
xem trong bài
* là chi Chaetosciadium* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong họ [Apiaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_Hoa_t%C3%A1n). [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Chaetosciadium&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chaetosciadium&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/browse/A/Apiaceae/Chaetosciadium/). *Chaetosciadium*” *The Plant List*. Truy cập ngày 16 tháng 6 năm 2013.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Chaetosciadium&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chaetosciadium&action=edit§ion=2)]
Phương tiện liên quan tới
[Chaetosciadium](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Chaetosciadium)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Chaetosciadium](//species.wikimedia.org/wiki/Chaetosciadium)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


markdown:
# Kallakkurichi
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Kallakkurichi
|
|
-
|
|
-
[Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [IST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)( [UTC+5:30](/wiki/UTC%2B5:30)) **(** [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2001](/wiki/2001))
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)
-
**Kallakkurichi** là một [thị xã panchayat](/w/index.php?title=Th%E1%BB%8B_x%C3%A3_panchayat&action=edit&redlink=1) của [quận Viluppuram](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Viluppuram&action=edit&redlink=1) thuộc [bang](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [Tamil Nadu](/wiki/Tamil_Nadu), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99).
## Nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Kallakkurichi&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kallakkurichi&action=edit§ion=1)]
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ
, Kallakkurichi có dân số 36.742 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Kallakkurichi có tỷ lệ 74% [1] [biết đọc biết viết](/wiki/Bi%E1%BA%BFt_ch%E1%BB%AF), cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 67%. Tại Kallakkurichi, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kallakkurichi&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kallakkurichi&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)”](http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999). Census Commission of India. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2007.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=02-Jul-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Mon, 03 Aug 2015 00:00:00 GMT


markdown:
# Sông Loan
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Sông Loan** ( *Loan Hà*) là một con [sông](/wiki/S%C3%B4ng) ở [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c). Sông này chảy theo hướng bắc từ nguồn tại tỉnh [Hà Bắc](/wiki/H%C3%A0_B%E1%BA%AFc_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) vào khu tự trị [Nội Mông Cổ](/wiki/N%E1%BB%99i_M%C3%B4ng), sau đó chảy theo hướng đông nam trở lại tỉnh Hà Bắc và đổ vào [Bột Hải](/wiki/B%E1%BB%99t_H%E1%BA%A3i). Sông này có chiều dài khoảng 600 km. Một chi lưu của nó là [Y Tốn Hà](/w/index.php?title=Y_T%E1%BB%91n_H%C3%A0&action=edit&redlink=1) chảy qua Hà Bắc.
Thành phố lớn nhất bên sông này là
[Thừa Đức](/wiki/Th%E1%BB%ABa_%C4%90%E1%BB%A9c).

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


markdown:
# Tình tay ba
**Tình tay ba** hay **cuộc tình tay ba**, **mối tình tay ba**, **chuyện tình tay ba**, **chuyện ba người** là [1] [từ](/wiki/T%E1%BB%AB)chỉ về một mối quan hệ [tình cảm](/wiki/T%C3%ACnh_c%E1%BA%A3m), [lãng mạn](/wiki/L%C3%A3ng_m%E1%BA%A1n)liên quan đến [ba](/wiki/Ba) [người](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di). Trong đó đề cập đến quan hệ tình cảm giữa hai người trong tương quan với người thứ ba (kẻ thứ ba), thông thường là kẻ đến sau trong mối quan hệ với hai người kia, các mối quan hệ này có thể là [tình bạn](/wiki/T%C3%ACnh_b%E1%BA%A1n), [tình yêu](/wiki/T%C3%ACnh_y%C3%AAu), tình cảm [gia đình](/wiki/Gia_%C4%91%C3%ACnh)và thường gây nên sự [ghen tuông](/wiki/Ghen_tu%C3%B4ng), [hận thù](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADn_th%C3%B9&action=edit&redlink=1)giữa những người trong cuộc, [[2]](#cite_note-2) [[3]](#cite_note-3) có thể hai bên trong mối quan hệ tay ba này là [[4]](#cite_note-4) [vợ](/wiki/V%E1%BB%A3)/ [chồng](/wiki/Ch%E1%BB%93ng)nhưng vẫn quan hệ với người thứ ba gây nên nghịch cảnh [[5]](#cite_note-5) và hậu quả đáng tiếng từ sự ghen tuông này xuất phát từ tâm lý bắt cá hai tay của một bên trong cuộc [[6]](#cite_note-6) [[7]](#cite_note-7) [[8]](#cite_note-8) cần phân biện giữa tình tay ba với [[9]](#cite_note-9) [tình dục ba người](/wiki/T%C3%ACnh_d%E1%BB%A5c_ba_ng%C6%B0%E1%BB%9Di)(chỉ đơn thuần đề cập về những tư thế, kiểu quan hệ nhục dục).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%ACnh_tay_ba&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%ACnh_tay_ba&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Chuyện ba người”](http://www.thanhnien.com.vn/pages/20130306/chuyen-ba-nguoi.aspx)(bằng Tiếng Việt). Thanh Niên Online. Truy cập 2 tháng 6 năm 2014, 3:19 AM. **R. P. Abelson/R. C. Schank,** [^](#cite_ref-2) *Beliefs, Reasoning, and Decision-Making*(1994), p. 223. **A. Pam/J. Pearson,** [^](#cite_ref-3) *Splitting Up*(1998), p. 149. **Deidre Johnson,** [^](#cite_ref-4) *Love: Bondage or Liberation*(London, 2010) p. 6. [^](#cite_ref-5) [“Bi kịch từ những cuộc tình 'tay ba' - VnExpress”](http://vnexpress.net/gl/phap-luat/2013/02/bi-kich-tu-nhung-cuoc-tinh-tay-ba/)(bằng Tiếng Việt). VnExpress - Tin nhanh Việt Nam. Truy cập 2 tháng 6 năm 2014, 3:19 AM. [^](#cite_ref-6) [“Vợ "cuộc tình tay ba" dẫn đến chồng giết con”](http://dantri.com.vn/phap-luat/vo-cuoc-tinh-tay-ba-dan-den-chong-giet-con-655719.htm)(bằng Tiếng Việt). Báo điện tử Dân Trí. 26 tháng 10 năm 2012, 12:00 AM. Truy cập 2 tháng 6 năm 2014, 3:19 AM. [^](#cite_ref-7) [“Hậu quả bi đát từ cuộc tình tay ba”](http://hanoimoi.com.vn/Tin-tuc/Phap-luat/579695/hau-qua-bi-dat-tu-cuoc-tinh-tay-ba). hanoimoi.com.vn. Truy cập 2 tháng 6 năm 2014, 3:19 AM. [^](#cite_ref-8) [“Bi kịch từ những cuộc tình 'tay ba'”](http://tintuconline.com.vn/vn/113/20130222150148683/bi-kich-tu-nhung-cuoc-tinh-tay-ba.html). gafin.vn. Truy cập 2 tháng 6 năm 2014, 3:19 AM. [^](#cite_ref-9) [“Cuộc tình tay ba và nhát dao oan nghiệt đoạt mạng nữ sinh”](http://www.nguoiduatin.vn/cuoc-tinh-tay-ba-va-nhat-dao-oan-nghiet-doat-mang-nu-sinh-a74096.html). Báo điện tử Người đưa tin. Truy cập 7 tháng 2 năm 2015.

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


markdown:
Trợ giúp
Thể loại:Cơ
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Đọc
bài chính về Cơ
…
Wikimedia Commons có thêm thể loại hình ảnh và phương tiện truyền tải về
Cơ
Các trang trong thể loại “Cơ”
10 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 10 trang.
C
Co cơ
Cơ tim
Cơ trơn
Cơ tương
Cơ xương
M
Myosin
S
Sợi actin
Sợi myosin
T
Tơ cơ
V
Vú
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Cơ&oldid=19815394
”
Thể loại
:
Giải phẫu học
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
العربية
Aragonés
Azərbaycanca
Bahasa Indonesia
বাংলা
Bân-lâm-gú
Беларуская
Bosanski
Български
Català
Čeština
Deutsch
Ελληνικά
English
Español
Esperanto
Euskara
فارسی
Français
Galego
한국어
Hrvatski
Interlingua
Italiano
עברית
ქართული
Latina
Magyar
日本語
Norsk nynorsk
Polski
Português
Română
Simple English
Slovenčina
Slovenščina
Српски / srpski
Srpskohrvatski / српскохрватски
Suomi
Svenska
Türkçe
Українська
中文
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 19:50 ngày 8 tháng 10 năm 2014.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công/Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


markdown:
# Thực vật có hạt
|Thực vật có hạt|
|Thời điểm hóa thạch: ?|
|
|![]()
*Welwitschia mirabilis*, một thành viên của ngành [Gnetophyta](/wiki/Ng%C3%A0nh_D%C3%A2y_g%E1%BA%AFm) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Phân giới](/wiki/Ph%C3%A2n_gi%E1%BB%9Bi)( *subregnum*) *Nhánh* [Tracheophyta](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_m%E1%BA%A1ch) *Nhánh* **Spermatophyta** **Thực vật có hạt** ( [danh pháp khoa học](/wiki/Danh_ph%C3%A1p): * (từ Spermatophyta* [tiếng Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p)"Σπερματόφυτα") bao gồm các loài [thực vật](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt)có sinh ra [hạt](/wiki/H%E1%BA%A1t). Chúng là [tập hợp con](/wiki/T%E1%BA%ADp_h%E1%BB%A3p_con)của [thực vật có mạch](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_m%E1%BA%A1ch)( *Tracheophyta*) trong [thực vật có phôi](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_ph%C3%B4i)(Embryophyta). Hiện nay, nói chung thực vật có hạt còn sinh tồn được chia ra thành 5 nhóm: [Ngành Tuế](/wiki/Ng%C3%A0nh_Tu%E1%BA%BF), nhóm thực vật nhiệt đới và cận nhiệt đới với tán lá rộng bao gồm các lá phức và thân cây to, mập. *, loài* [Bạch quả](/wiki/B%E1%BA%A1ch_qu%E1%BA%A3) [cây gỗ](/w/index.php?title=C%C3%A2y_g%E1%BB%97&action=edit&redlink=1)duy nhất còn sinh tồn mà không thể xếp vào các nhóm còn lại, [Ngành Thông](/wiki/Ng%C3%A0nh_Th%C3%B4ng), các loại cây gỗ và cây bụi mang các quả nón. [Ngành Dây gắm](/wiki/Ng%C3%A0nh_D%C3%A2y_g%E1%BA%AFm), các thực vật thân gỗ trong các chi *(dây gắm),* [Gnetum](/wiki/Chi_D%C3%A2y_g%E1%BA%AFm) *,* [Welwitschia](/wiki/Welwitschia) *(ma hoàng),* [Ephedra](/wiki/Chi_Ma_ho%C3%A0ng)
- Ngành
[Thực vật hạt kín](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)hay thực vật có hoa, một nhóm lớn bao gồm nhiều loài thực vật quen thuộc và sinh sống trong nhiều môi trường sống khác nhau.
Bổ sung thêm cho các đơn vị phân loại liệt kê trên đây, các mẫu hóa thạch còn chứa các chứng cứ của nhiều đơn vị phân loại
[tuyệt chủng](/wiki/Tuy%E1%BB%87t_ch%E1%BB%A7ng) trong thực vật có hạt. Nhóm gọi là "dương xỉ có hạt" ( *) là một trong các nhóm thành công sớm nhất trong thực vật trên đất liền, và các cánh rừng mà dương xỉ có hạt đã từng thống lĩnh là thịnh hành vào cuối Pteridospermae* [đại Cổ Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_C%E1%BB%95_sinh). *là chi chứa các loài cây gỗ phổ biến nhất tại* [Glossopteris](/w/index.php?title=Glossopteris&action=edit&redlink=1) [siêu lục địa](/wiki/Si%C3%AAu_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba)cổ đại ở phương nam là [Gondwana](/wiki/Gondwana)trong thời kỳ thuộc [kỷ Permi](/wiki/K%E1%BB%B7_Permi). Vào [kỷ Trias](/wiki/K%E1%BB%B7_Tam_%C4%90i%E1%BB%87p), dương xỉ có hạt đã bị suy giảm vai trò trong tầm quan trọng sinh thái, và các đại diện của các nhóm thực vật hạt trần hiện đại đã trở thành phổ biến và thống lĩnh cho tới cuối [kỷ Phấn Trắng](/wiki/K%E1%BB%B7_Creta), khi thực vật hạt kín xuất hiện và dần dà trở thành thịnh vượng. Một nhóm khác ở cuối đại Cổ Sinh cũng được coi là " *có thể là thực vật vật có hạt*" là nhóm thực vật thuộc bộ [Gigantopteridales](/w/index.php?title=Gigantopteridales&action=edit&redlink=1).
## Quan hệ và danh pháp[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_h%E1%BA%A1t&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_h%E1%BA%A1t&action=edit§ion=1)] *Xem thêm thông tin:* [Lịch sử tiến hóa của thực vật](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt)
Thực vật có hạt còn sinh tồn theo truyền thống được chia ra thành
[thực vật hạt kín](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) (thực vật có hoa) và [thực vật hạt trần](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_h%E1%BA%A1t_tr%E1%BA%A7n), trong đó bao gồm các phân nhóm như dây gắm, tuế, bạch quả và thực vật quả nón. Các nghiên cứu hình thái học trước đây chỉ ra quan hệ gần gũi giữa nhóm dây gắm với thực vật hạt kín, cụ thể là dựa trên sự tương đồng về ống mạch. Tuy nhiên, các nghiên cứu phân tử (và một số nghiên cứu, bài báo về hình thái học [1] và hóa thạch gần đây [[2]](#cite_note-2) ) đã thể hiện sự gần gũi (hoặc nằm trong) cây phát sinh loài của nhóm dây gắm với thực vật quả nón. Ví dụ, một trong những tập hợp đề xuất về mối quan hệ này được gọi là [[3]](#cite_note-3) *gne-pine hypothesis*(giả thuyết dây gắm-thông) và nhìn giống như biểu đồ sau: [[4]](#cite_note-4) [[5]](#cite_note-5) [[6]](#cite_note-6)
|
|
|
|
|
|
Tuy nhiên, các mối quan hệ giữa các nhóm này không nên được coi là đã được giải quyết hoàn toàn,
[[1]](#cite_note-palmer-1) do thực vật hạt kín được coi là đã tiến hóa lên từ tổ tiên là thực vật hạt trần, và điều này làm cho thực vật hạt trần (nói chung chứ không chỉ bao gồm các nhóm còn sinh tồn) trở thành một nhóm [8] [cận ngành](/wiki/C%E1%BA%ADn_ng%C3%A0nh)nếu như bao gồm cả các đơn vị phân loại đã tuyệt chủng. Mặc dù không phải là một nhóm đơn vị phân loại [đơn ngành](/wiki/%C4%90%C6%A1n_ng%C3%A0nh), nhưng thuật ngữ "thực vật hạt trần" vẫn còn được sử dụng khá rộng rãi trong một số sách báo về thực vật học để phân biệt 4 đơn vị phân loại thực vật có hạt nhưng không là thực vật có hoa ra khỏi thực vật hạt kín. [Phát sinh loài phân tử](/w/index.php?title=Ph%C3%A1t_sinh_lo%C3%A0i_ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) nói chung vẫn còn mâu thuẫn với các chứng cứ dựa trên [hình thái học thực vật](/wiki/H%C3%ACnh_th%C3%A1i_h%E1%BB%8Dc) ở chỗ thực vật hạt trần còn sinh tồn khi xét tổng thể có phải là một nhóm đơn ngành hay không. Một số dữ liệu hình thái học cho rằng nhóm Dây gắm là nhóm có quan hệ chị-em với thực vật hạt kín, nhưng phát sinh loài phân tử nói chung lại chỉ ra rằng nhánh thực vật hạt trần có chứa nhóm dây gắm là nhóm có quan hệ chị-em với nhánh chứa các loài thông như đề cập trên đây và biểu đồ cây phát sinh loài như trên cũng vẫn chỉ là một trong số các giả thuyết phổ biến nhất về cây phát sinh loài của thực vật có hạt.
Kiểu gộp nhóm trong phân loại học truyền thống đặt toàn bộ thực vật có hạt còn sinh tồn trong một
[ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc)) duy nhất, với các [lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc)) cho 5 nhóm như sau:
- Ngành
**Spermatophyta** **, nhóm tuế** [Cycadopsida](/wiki/Ng%C3%A0nh_Tu%E1%BA%BF) **, bạch quả** [Ginkgoopsida](/wiki/B%E1%BA%A1ch_qu%E1%BA%A3) **, nhóm chứa các loài cây lá kim, quả nón (thông, tùng, bách), ("Coniferopsida")** [Pinopsida](/wiki/Ng%C3%A0nh_Th%C3%B4ng) **, nhóm chứa dây gắm, ma hoàng** [Gnetopsida](/wiki/Ng%C3%A0nh_D%C3%A2y_g%E1%BA%AFm) **, các loài** [Magnoliopsida](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa), hay **Angiospermopsida**
-
Phân loại học hiện đại sắp xếp các nhóm còn sinh tồn trên đây như là các
[ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc)) riêng rẽ (đôi khi nằm trong cái gọi là *siêu ngành* Spermatophyta): **, tuế** [Cycadophyta](/wiki/Ng%C3%A0nh_Tu%E1%BA%BF) **, bạch quả** [Ginkgophyta](/wiki/B%E1%BA%A1ch_qu%E1%BA%A3) **, thực vật lá kim, quả nón** [Pinophyta](/wiki/Ng%C3%A0nh_Th%C3%B4ng) **, dây gắm, ma hoàng** [Gnetophyta](/wiki/Ng%C3%A0nh_D%C3%A2y_g%E1%BA%AFm) **,** [Magnoliophyta](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)
## Ghi chú[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_h%E1%BA%A1t&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_h%E1%BA%A1t&action=edit§ion=2)]
- ^
**a** [Jeffrey D. Palmer, Douglas E. Soltis và Mark W. Chase (2004).](#cite_ref-palmer_1-1) **ă** [“The plant tree of life: an overview and some points of view”](http://www.amjbot.org/cgi/content/full/91/10/1437). *American Journal of Botany* **91**: 1437–1445. [doi](/wiki/DOI): [10.3732/ajb.91.10.1437](http://dx.doi.org/10.3732%2Fajb.91.10.1437). **James A. Doyle (tháng 1 năm 2006). “Seed ferns and the origin of angiosperms”.** [^](#cite_ref-2) *The Journal of the Torrey Botanical Society* **133**(1): 169–209. [doi](/wiki/DOI): [10.3159/1095-5674(2006)133[169:SFATOO]2.0.CO;2](http://dx.doi.org/10.3159%2F1095-5674%282006%29133%5B169%3ASFATOO%5D2.0.CO%3B2). . **Zi-Qiang Wang (2004).** [^](#cite_ref-3) [“A New Permian Gnetalean Cone as Fossil Evidence for Supporting Current Molecular Phylogeny”](http://aob.oxfordjournals.org/cgi/content/full/94/2/281). *Annals of Botany* **94**(2): 281–288. [doi](/wiki/DOI): [10.1093/aob/mch138](http://dx.doi.org/10.1093%2Faob%2Fmch138). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [15229124](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15229124). **Chaw Shu-Miaw, Christopher L. Parkinson, Yuchang Cheng, Thomas M. Vincent và Jeffrey D. Palmer. 2000.** [^](#cite_ref-4) [Seed plant phylogeny inferred from all three plant genomes: Monophyly of extant gymnosperms and origin of Gnetales from conifers](http://www.pnas.org/cgi/content/full/97/8/4086). *Proceedings of the National Academy of Sciences*97: 4086-4091 **Bowe L. Michelle, Gwénaële Coat và Claude W. dePamphilis. 2000.** [^](#cite_ref-5) [Phylogeny of seed plants based on all three genomic compartments: Extant gymnosperms are monophyletic and Gnetales' closest relatives are conifers](http://www.pnas.org/cgi/content/full/97/8/4092). *Proceedings of the National Academy of Sciences*97: 4092-4097. **Soltis Douglas E., Pamela S. Soltis và Michael J. Zanis. 2002.** [^](#cite_ref-6) [Phylogeny of seed plants based on evidence from eight genes](http://intl.amjbot.org/cgi/content/full/89/10/1670). *American Journal of Botany*89: 1670-1681. **Chung-Shien Wu, Ya-Nan Wang, Shu-Mei Liu và Shu-Miaw Chaw (2007). “Chloroplast Genome (cpDNA) of Cycas taitungensis and 56 cp Protein-Coding Genes of Gnetum parvifolium: Insights into cpDNA Evolution and Phylogeny of Extant Seed Plants”.** [^](#cite_ref-7) *Molecular Biology and Evolution* **24**(6): 1366–1379. [doi](/wiki/DOI): [10.1093/molbev/msm059](http://dx.doi.org/10.1093%2Fmolbev%2Fmsm059). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [17383970](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17383970). **Won Hyosig; Renner Susanne (tháng 8 năm 2006). “Dating Dispersal and Radiation in the Gymnosperm Gnetum (Gnetales)—Clock Calibration When Outgroup Relationships Are Uncertain”.** [^](#cite_ref-8) *Systematic Biology* **55**(4): 610–622. [doi](/wiki/DOI): [10.1080/10635150600812619](http://dx.doi.org/10.1080%2F10635150600812619).

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


markdown:
# Wilhelm Friedemann Bach
**Wilhelm Friedemann Bach** (sinh năm [1710](/wiki/1710) tại [Weimar](/wiki/Weimar), mất năm [1784](/wiki/1784) tại [Berlin](/wiki/Berlin)) là nhà soạn nhạc, nghệ sĩ đàn organ người Đức. Ông là con trai trưởng của nhà soạn nhạc vĩ đại [Johann Sebastian Bach](/wiki/Johann_Sebastian_Bach). Wilhelm Friedemann Bach cùng với nhiều người em của mình thuộc thời kỳ âm nhạc Cổ điển.
## Mục lục
## Cuộc đời và sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Wilhelm_Friedemann_Bach&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wilhelm_Friedemann_Bach&action=edit§ion=1)]
Wilhelm Friedemann Bach theo học ngành luật tại
[Đại học Tổng hợp Leipzig](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_T%E1%BB%95ng_h%E1%BB%A3p_Leipzig&action=edit&redlink=1) (điểm này giống với nhiều nhà soạn nhạc danh tiếng, như [Handel](/wiki/Handel) đã đi học luật tại theo ý cha mình , hay [1] [Tchaikovsky](/wiki/Tchaikovsky)cũng đi học luật cũng bời ý kiến của bậc sinh thành . Đây là điều giống nhau rất thú vị ở nhiều nhà soạn nhạc), còn về phần [[2]](#cite_note-ReferenceA-2) [âm nhạc](/wiki/%C3%82m_nh%E1%BA%A1c), Wilhelm được chính người cha Johann Sebastian dạy dỗ. Để có bài tập cho đứa xon của mình, Johann Sebastian đã phải sáng tác những bản [invention](/w/index.php?title=Invention&action=edit&redlink=1), những bản [prelude](/wiki/Prelude)và các tác phẩm đàn phím khác. Trong khoảng thời gian từ năm [1733](/wiki/1733)đến năm [1736](/wiki/1736), Wilhelm Friedemann Bach trở thành nghệ sĩ đàn [organ](/wiki/Organ)cho [Nhà thờ Dresden](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_th%E1%BB%9D_Dresden&action=edit&redlink=1). Đứa con này của Johann Sebastian cũng là một nghệ sĩ đàn organ xuất sắc chẳng kém gì cha mình đến nỗi nhiều người đương thời coi ông là một trong những người chơi nhạc cụ này lỗi lạc nhất. Trong khi đó, Wilhelm Friedemann Bach cúng cho ra đời nhiều bản [concerto](/wiki/Concerto)và [sonata](/wiki/Sonata)cho đàn phím. Năm [1746](/wiki/1746), Bach chuyển về làm việc tại [Halle](/wiki/Halle). 18 năm sau, ông chuyển ra hoạt động độc lập và không nhận chức trách nào thường xuyên nữa. Trong lúc đó, ông vẫn sáng tác và biểu diễn. 20 năm cuối đời có lẽ là những năm khốn khó nhất của đứa con đầu lòng của Johann Sebastian Bach. Túng thiếu, khó khăn, đó là những gì chúng ta có thể nói về 20 năm này. Để kiếm sống, Wilhelm Friedemann Bach đã phải cầm cố, bán nhiều tác phẩm của người cha để lại. Thậm chí, ông còn sử dụng tên tuổi của người cha quá cố để gán vào những tác phẩm do chính mình sáng tác ra.
Wilhelm Friedemann Bach là một con người có thực tài về âm nhạc, cả về sáng tác cũng như biểu diễn, nhưng ông lại là người sống lang bạt
. [2]
## Phong cách sáng tác[
[sửa](/w/index.php?title=Wilhelm_Friedemann_Bach&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wilhelm_Friedemann_Bach&action=edit§ion=2)]
Wilhelm Friedemann Bach có những bản
[Fantasia](/wiki/Fantasia) đi trước thời đại, biết kết hợp [khoa học đối vị](/w/index.php?title=Khoa_h%E1%BB%8Dc_%C4%91%E1%BB%91i_v%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1) cổ xưa với cảm hứng lãng mạn, thậm chí mang cả phong cách của chủ nghĩa ấn tượng, những phong cách đã nảy nở trong nền âm nhạc cổ điển [thể kỷ XIX](/wiki/Th%E1%BB%83_k%E1%BB%B7_XIX). Friedemann Bach có những đóng góp không nhỏ và không thua kém gì đứa em [Carl Philipp Emanuel](/wiki/Carl_Philipp_Emanuel_Bach) trong việc định hình những hình thức hiện đại của các thể loại [sonata](/wiki/Sonata) và [concerto](/wiki/Concerto). Những tác phẩm của người con cả của Johann Sebastian Bach tuy được ít người biết tới như những tác phẩm của người cha vĩ đại, nhưng đã toát lên một tính cách rất mạnh mẽ, tính cách ấy được thể hiện rõ ràng nhất bởi đứa con này của Bach vĩ đại nếu ta đem so sánh âm nhạc của những đứa con của "chàng trai khổng lồ của âm nhạc phương Tây" . [2]
## Các tác phẩm[
[sửa](/w/index.php?title=Wilhelm_Friedemann_Bach&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wilhelm_Friedemann_Bach&action=edit§ion=3)]
1 vở
[opera](/wiki/Opera), 9 bản [giao hưởng](/wiki/Giao_h%C6%B0%E1%BB%9Fng), 21 bản [cantata](/w/index.php?title=Cantata&action=edit&redlink=1), 5 bản concerto cho [piano](/wiki/Piano) và [dan nhạc giao hưởng](/w/index.php?title=Dan_nh%E1%BA%A1c_giao_h%C6%B0%E1%BB%9Fng&action=edit&redlink=1), các bản [trio](/w/index.php?title=Trio&action=edit&redlink=1)-sonata, bản sonata cho 2 cây đàn [violin](/wiki/Violin), 9 bản sonata, 10 bản [fantasia](/wiki/Fantasia) cùng rất nhiều bản [fuga](/w/index.php?title=Fuga&action=edit&redlink=1), [choral](/w/index.php?title=Choral&action=edit&redlink=1)-prelude . [2]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Wilhelm_Friedemann_Bach&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wilhelm_Friedemann_Bach&action=edit§ion=4)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Wilhelm_Friedemann_Bach&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wilhelm_Friedemann_Bach&action=edit§ion=5)] *Từ điển tác giả, tác phẩm âm nhạc phổ thông*, Vũ Tự Lân, xuất bản năm 2007.
- Borysenko, Elena.
*The Cantatas of Wilhelm Friedemann Bach.*Thesis (Ph.D.) Eastman School of Music, University of Rochester, 1981. In 2 volumes. ("Vol. II... consists primarily of selected movements from the cantatas of W.F. Bach, followed by translations of the texts of these movements and a critical commentary.")
- Falck, Martin.
*. Leipzig: C. F. Kahnt, 1919.* [Wilhelm Friedemann Bach; Sein Leben und seine Werke, mit thematischem Verzeichnis seiner Kompositionen und zwei Bildern](https://archive.org/details/wilhelmfriedema00falcgoog)
- Helm, Eugene. "Wilhelm Friedemann Bach", in Christoph Wolff et al.,
*The New Grove Bach Family.*NY: Norton, 1983 ( [ISBN 0-393-30088-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0393300889)), pp. 238–50.
- Kahmann, Ulrich.
*Wilhelm Friedemann Bach. Der unterschätzte Sohn*. Bielefeld: Aisthesis, 2010. [WF Bach - the neglected son](http://www.gramophone.co.uk/features/focus/wf-bach-the-neglected-son)Biography, major works and recommended recordings. *Gramophone*, April 2010
- Schulenberg, David.
*The Music of Wilhelm Friedemann Bach*. Rochester: University of Rochester Press, 2010. [Daniel Hensel](/w/index.php?title=Daniel_Hensel&action=edit&redlink=1): *Wilhelm Friedemann Bach. Epigone oder Originalgenie, verquere Erscheinung oder großer Komponist?*; Stuttgart: ibidem, April 2011, [ISBN 978-3-8382-0178-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9783838201788)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Wilhelm_Friedemann_Bach&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wilhelm_Friedemann_Bach&action=edit§ion=6)]
|
|![]()
[Wilhelm Friedemann Bach](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Wilhelm_Friedemann_Bach?uselang=vi) [phạm vi công cộng](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_vi_c%C3%B4ng_c%E1%BB%99ng), được lấy từ: Chisholm, Hugh biên tập (1911). *. Nhà in Đại học Cambridge.* [Encyclopædia Britannica](/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica)
Bài viết này có sử dụng văn bản nay đã thuộc [Free scores by Wilhelm Friedemann Bach](http://imslp.org/wiki/Category:Bach,_Wilhelm_Friedemann)tại [International Music Score Library Project](/w/index.php?title=International_Music_Score_Library_Project&action=edit&redlink=1) [Concertos, harpsichords (2), orchestra, F. 46, E♭ major, arranged for two pianos](http://hdl.handle.net/1802/1578)(from the Sibley Music Library Digital Score Collection) [Duets for Two Flutes](http://www.classicistranieri.com/dblog/articolo.asp?articolo=6601)Complete MP3 Creative Commons Recording (Dead Link) [The New Grove Dictionary](http://www.oxfordmusiconline.com/public/;jsessionid=A4C509E206D95B348AD78484105AF5AB)served as a source for revision.
- Schulenberg, David: entry on Wilhelm Friedemann Bach in
*The Oxford Composer Companion: J.S.Bach*(ed. Malcolm Boyd, 1999: [ISBN 978-0-19-866208-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780198662082)) [The harpsichord concertos of Wilhelm Friedemann Bach](http://www.s-line.de/homepages/bachdiskographie/bachfam/wilfriedbach%201710/wilfriedbach1710-concerti.htm)