text:
Tô Định Phương
Tô Liệt (chữ Hán: 苏烈, 592 – 667), tự Định Phương (chữ Hán: 定方), bởi ông quen dùng tên tự, nên người đời cũng gọi như vậy [1]; nguyên quán là Vũ Ấp, Ký Châu [1], sinh quán là Thủy Bình [2], là tướng lãnh nhà Đường, có công diệt 3 nước Tây Đột Quyết, Tư Kết, Bách Tế, bắt quân chủ của họ dâng lên hoàng đế.
Mục lục
Trong chiến loạn cuối đời Tùy[sửa | sửa mã nguồn]
Cha ông là Tô Ung, cuối đời Tùy tập hợp mấy ngàn người trong làng chống lại các cánh nghĩa quân xâm phạm bản quận [3]. Định Phương kiêu dũng phi thường, can đảm tuyệt luân, theo cha chiến đấu từ năm 15 tuổi, nhiều lần xung phong phá trận. Ung mất, quận thú lệnh ông thay cha thống lãnh bộ hạ, tự tay chém chết thủ lĩnh nghĩa quân Trương Kim Xưng ở phía nam quận, đánh bại Dương Công Khanh ở phía tây, truy kích hơn 20 dặm, giết địch rất nhiều; người trong vùng cậy nhờ [4]. Sau theo về với Đậu Kiến Đức, bộ tướng của Kiến Đức là Cao Nhã Hiền rất yêu mến, nhận làm con nuôi. Nhã Hiền đi theo Lưu Hắc Thát, Định Phương trận nào cũng lập công. Khi Hắc Thát, Nhã Hiền mất, ông về quê nhà [5].
Tham gia quân đội đầu đời Đường[sửa | sửa mã nguồn]
Đầu thời Trinh Quan (627 – 649), Định Phương làm Khuông Đạo phủ Chiết xung, theo Lý Tĩnh tập kích Hiệt Lợi khả hãn của Đột Quyết ở Thích Khẩu. Tĩnh sai ông soái 200 kỵ binh làm tiền phong, nhân sương mù mà đi, được khoảng 1 dặm, bất ngờ sương tan, nhìn thấy lều trại của địch, ập vào tấn công, giết vài chục tên. Hiệt Lợi cùng công chúa nhà Tùy đưa nhau bỏ trốn, những người còn lại đều quỳ rạp xuống đất, đại quân đến nơi thì tất cả người Đột Quyết đã đầu hàng. Ban sư, được thụ Tả vũ hậu trung lang tướng. Sau đó theo Trình Danh Chấn đánh Cao Ly, phá được. Được bái làm Hữu đồn vệ tướng quân, Lâm Thanh huyện công.
Diệt Tây Đột Quyết[sửa | sửa mã nguồn]
Giữa thời Vĩnh Huy (650 – 655), Định Phương chuyển làm Tả vệ huân nhất phủ trung lang tướng. Tháng 12 ÂL năm Hiển Khánh đầu tiên (655) [6], theo Tả vệ đại tướng quân Trình Tri Tiết chinh phạt Sa Bát La khả hãn (tự lập) A Sử Na Hạ Lỗ của hãn quốc Tây Đột Quyết, làm Tiền quân tổng quản. Đến Ưng Sa Xuyên [2], 2 vạn kỵ binh Đột Quyết đến cự, giao chiến với tổng quản Tô Hải Chánh, đôi bên lùi lại, rồi hơn 2 vạn kỵ binh của các bộ lạc Thử Ni Thi tiếp ứng. Ông đang dừng ngựa cách đó một ngọn núi, đi trước Tri Tiết khoảng 10 dặm, thấy bụi mù bốc cao, bèn soái 500 kỵ binh đi đánh, đập tan quân Đột Quyết, đuổi theo 20 dặm, giết hơn 1500 người, bắt 2000 thớt ngựa, xác người ngựa cùng binh khí giáp trượng phơi đầy núi non, không sao đếm xuể. Phó đại tổng quản Vương Văn Độ ghen ghét, đề nghị kết phương trận để tiến quân; lại tuyên bố có thánh chỉ cho phép mình kềm chế Tri Tiết, thu quân không cho ra đánh nữa. Quân Đường ở trong phương trận rất thiếu thốn, ngựa đói chết, người mệt mỏi, mất hết đấu chí. Định Phương cho rằng Tri Tiết làm tướng ở ngoài có thể tự quyết, đòi bắt Văn Độ, nhưng Tri Tiết không nghe. Đến thành Hằng Đốc (hay Đát Đốc) [7] [3], người Đột Quyết ra hàng. Văn Độ cho rằng người Hồ hàng rồi lại phản, đề nghị giết sạch mà chiếm lấy tài sản của họ. Ông phản đối: "Như vậy là làm giặc, nào phải dẹp loạn?" Tri Tiết nghe theo Văn Độ, khi chia tài sản, chỉ có Định Phương không lấy gì. Đường Cao Tông biết chuyện, gọi quân đội trở về, Tri Tiết bị miễn quan làm dân, Văn Độ bị kết tội chết, sau được giảm còn đặc trừ danh [8].
Năm sau (657), Định Phương đang là Hữu đồn vệ tướng quân [9], được thăng Hành quân đại tổng quản, lại chinh phạt Hạ Lỗ, lấy Yên Nhiên đô hộ Nhiệm Nhã Tướng, phó đô hộ Tiêu Tự Nghiệp, Tả kiêu vệ tướng quân, Hãn Hải đô đốc Hồi Hột Bà Nhuận làm phó. Quân Đường từ phía bắc Kim Sơn [4] xuất phát, trước tiên đánh bộ lạc Xử Mộc Côn, đại phá được. Sĩ cân của họ là Lãn Độc Lộc đưa hơn 1 vạn người đến xin hàng, ông phủ dụ rồi lấy 1 ngàn kỵ binh của họ đi cùng, tiến đến bộ lạc Đột Kỵ Thi (Turgesh) ở bờ tây Duệ Hý Hà [10]. Hạ Lỗ soái binh mã của Hồ Lộc Ốc Khuyết xuyết, Nhiếp Xá Đề Thôn xuyết, Thử Ni Thi Xử Bán xuyết, Xử Mộc Côn Khuất Luật xuyết, 5 Nỗ Thất Tất [11] [12], lên đến 10 vạn người, tấn công quân Đường. Định Phương soái hơn ngàn kỵ binh, hơn bộ binh vạn người Hán, Hồi Hột chống trả, Hạ Lỗ khinh ông ít quân, 4 mặt vây đánh. Định Phương lệnh bộ binh giữ cao điểm trên đồng bằng, tất cả hướng ngọn sóc ra ngoài, tự lãnh kỵ binh Hán bày trận ở phía bắc. Quân Đột Quyết trước hết tiến đánh bộ binh Đường, 3 lần xông vào không được; Định Phương thừa thế tấn công, quân Đột Quyết tan vỡ, quân Đường đuổi theo 30 dặm, giết mấy vạn người ngựa, Hạ Lỗ cùng Xử Mộc Côn Khuyết xuyết đưa khinh kỵ chạy thoát. Hôm sau, ông chỉnh đốn quân đội, tiếp tục tiến lên. Vì thế, 5 Nỗ Thất Tất đến xin hàng, còn Hạ Lỗ chạy lên bắc. 5 Đốt Lục nghe tin, cùng nhau theo Nam đạo đầu hàng A Sử Na Bộ Chân. Định Phương lệnh phó tướng Tiêu Tự Nghiệp, Hồi Hột Bà Nhuận soái binh người Hán, Hồi Hột theo Da La Tư Xuyên [5] đuổi lên bắc, tự mình và Nhiệm Nhã Tướng lãnh quân mới hàng theo sau. Gặp trời đổ tuyết lớn, bộ hạ xin tạm dừng, ông nói: "Giặc cậy tuyết, đang dừng lại nghỉ ngơi; nếu ta không nhân cơ hội này tiến lên, thì chúng sẽ chạy xa, khó lòng bắt được." Bèn xua quân đến Song Hà [6], cùng A Sử Na Di Xạ, Bộ Chân hợp binh; cách nha trướng của Hạ Lỗ ở Kim Nha Sơn [7] trăm dặm, hạ lệnh bày trận tiến lên. Khi ấy Hạ Lỗ đang săn bắn, Định Phương thả quân tấn công, phá nha trướng của ông ta, bắt được mấy vạn người. Hạ Lỗ cùng con trai Hý Vận đưa hơn vạn kỵ binh trong đêm vượt sông Y Lệ [8] bỏ chạy. Định Phương đuổi nà, bắt kịp họ ở sông Toái Diệp [9], Hạ Lỗ một lần nữa đại bại, cùng Hý Vận đưa hơn 10 kỵ binh nhắm hướng thành Tô Đốt thuộc Thạch Quốc [10] mà chạy. Ông sai phó tướng Tiêu Tự Nghiệp và con Di Xạ là Nguyên Sảng đuổi bắt bọn họ, người thành Tô Đốt giao nộp cha con Hạ Lỗ [13]. Sau đó Định Phương tu sửa thành quách, sắp xếp đường xá, xác định cương vực, thăm hỏi người bệnh, thu nhặt người chết, mở mang bờ cõi nhà Đường đến tận Tây Hải. Quân Đường ban sư, Cao Tông lâm hiên [14], ông mặc nhung phục dắt Hạ Lỗ hiến lên. Nhờ công được thăng Tả kiêu vệ đại tướng quân, phong Hình quốc công, lại phong con là Khánh Tiết làm Vũ Ấp huyện công.
Dẹp Tư Kết bộ[sửa | sửa mã nguồn]
Tháng 11 ÂL năm thứ 4 (659) [15], Tư Kết Khuyết [11] sĩ cân Đô Mạn thuộc Thiết Lặc tộc cùng 3 nước Sơ Lặc, Chu Câu Ba, Yết Bàn Đà [16] phản Đường, có chiếu lấy Định Phương làm An phủ đại sứ, soái binh đánh dẹp. Đến Diệp Diệp Thủy [17], phản quân giữ Mã Đầu Xuyên [12], vì thế tuyển 1 vạn tinh binh, 3000 thớt ngựa bất ngờ tập kích, ngày đêm đi được 300 dặm, sáng sớm cách phía tây thành 10 dặm. Đô Mạn cả sợ, soái binh giao chiến bên ngoài cửa thành, thua chạy về giữ thành Mã Bảo. Tiền quân Đường đến đóng trại trước cửa thành; trong đêm, các cánh quân đều đến, 4 mặt vây đánh, chặt cây làm công cụ, xếp bày dưới thành. Đô Mạn biết là không thoát, tự trói mình, mở cửa ra hàng.
Tháng giêng năm thứ 5 ÂL (660) [18], ban sư về Lạc Dương, Cao Tông ngự ở điện Càn Dương, Định Phương dắt Đô Mạn dâng lên. Pháp tư định Đô Mạn tội chết, ông xin tha, đế cho. Từ Thông Lĩnh [13] về phía tây được yên, nhờ công được gia thực ấp 500 hộ [19] của Cự Lộc thuộc Hình Châu, thăng làm Tả vũ vệ đại tướng quân.
Diệt Bách Tế[sửa | sửa mã nguồn]
Tháng 3 [20], theo xa giá đến Thái Nguyên, được thụ Thần Khâu Đạo đại tổng quản, soái bọn Tả kiêu vệ tướng quân Lưu Bá Anh [21], đưa 10 vạn quân thủy lục thảo phạt Bách Tế. Tháng 8 [22], Định Phương từ Thành Sơn [14] vượt biển, đến Hùng Tân giang [15] khẩu, quân Bách Tế ngăn giữ ở đó. Ông lên bờ đông, dựa núi bày trận, cùng địch đại chiến; thủy quân Đường nối nhau kéo đến, quân Bách Tế thua chạy, chết đến vài ngàn, còn lại tan rã. Gặp lúc thủy triều lên, thủy quân Đường tiến vào cửa sông, Định Phương ở trên bờ bày trận, thủy lục cùng tiến, cờ giương trống mở, thẳng đến đô thành của Bách Tế. Cách thành 20 dặm, Bách Tế dốc quân cả nước đến cự, bị quân Đường đại phá, chết hơn vạn người. Định Phương đuổi theo vào được thành ngoài (quách), Nghĩa Từ vương của Bách Tế cùng thái tử Long chạy lên phía bắc. Ông tiến quân vây thành, vương thứ tử Thái tự lập làm vương, con của Long là Văn Tư đưa bộ hạ trèo thành ra hàng, dân chúng đi theo, Thái không ngăn được. Định Phương mệnh cho binh sĩ lên thành cắm cờ, vì thế Thái mở cửa ra hàng, Nghĩa Từ vương cùng thái tử Long và các thành chủ đều nạp khoản xin hàng. Bình xong Bách Tế, bắt cha con Nghĩa Từ vương, Long, Thái dâng ở Lạc Dương.
Những năm cuối đời[sửa | sửa mã nguồn]
Định Phương trước sau diệt 3 nước, đều bắt sống quốc chủ, được thưởng trân bảo không đếm xuể, còn con trai Khánh Tiết được bái làm Thượng liễn phụng ngự, bản thân được thăng làm Tả vũ vệ đại tướng quân. Không lâu sau, ông làm Liêu Đông Đạo hành quân đại tổng quản, ít lâu dời sang Bình Nhưỡng Đạo. Định Phương phá quân Cao Ly ở Phối Giang [16], đoạt Mã Ấp Sơn (phía đông Bình Nhưỡng) làm doanh, rồi vây Bình Nhưỡng. Gặp trời đổ tuyết lớn, giải vây mà về. Sau đó được bái làm Lương Châu an tập đại sứ, để trấn định Thổ Phiên, Thổ Cốc Hồn.
Năm Càn Phong thứ 2 (667) ông mất khi đang ở chức, hưởng thọ 76 tuổi. Đường Cao Tông nghe tin thì thương xót, trách thị thần rằng: "Tô Định Phương có công với nước, đáng được khen tặng, các khanh không nói gì, sao vậy?" bèn tặng Tả kiêu vệ tướng quân, U Châu đô đốc, thụy là Trang. Năm Thần Long đầu tiên (705) thời Trung Tông, ông được liệt vào 25 công thần đời trước. Thời Đại Tông, ông được xét là đệ nhị đẳng công thần.
Di chỉ liên quan[sửa | sửa mã nguồn]
Hiện nay tầng trệt của tòa tháp đá 5 tầng ở chùa Định Lâm thuộc quận Phù Dư (Buyeo), đạo Trung Thanh Nam (Chungcheongnam-do), Hàn Quốc vẫn còn bia "Đại Đường bình Bách Tế tháp bi minh" ghi lại chiến công của Tô Định Phương.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Cựu Đường thư (CĐT) quyển 83 liệt truyện 33 Tô Định Phương truyện, chép như trên. Tân Đường thư (TĐT) quyển 111 liệt truyện 36 Tô Định Phương truyện chỉ chép một cách lược giản tên của ông là Tô Định Phương.
- ^ C/TĐT, tài liệu đã dẫn (tlđd), đều chép Định Phương là "người Vũ Ấp, Ký Châu"; TĐT q.111, tlđd chép thêm "về sau dời đến Thủy Bình". Quận Thủy Bình ở Hoa Bắc được đặt vào đời Tây Tấn, trị sở tại Hòe Lý, nay là đông nam Hưng Bình, Hàm Dương, Thiểm Tây, bị phế vào niên hiệu Thái Bình Chân Quân (440 – 451), thời Bắc Ngụy Đạo Vũ đế, đời Nam Bắc triều, như vậy họ Tô đã dời nhà đến Thiểm Tây từ nhiều thế hệ trước. C/TĐT, tlđd đều chép Tô Ung lãnh đạo người trong làng đánh dẹp các lực lượng nghĩa quân xâm phạm "bản quận", thành ra không rõ "bản quận" ở đây là nơi nào. Xét các lực lượng khởi nghĩa Trương Kim Xưng, Dương Công Khanh hoành hành chủ yếu ở Hà Bắc, nên "bản quận" có lẽ là Vũ Ấp.
- ^ CĐT q.83, tlđd chép cụ thể rằng Định Phương "tự tay chém Trương Kim Xưng"; TĐT q.111, tlđd, không có chi tiết này.
- ^ CĐT q.83, tlđd chép đoạn này; TĐT q.111, tlđd, không chép.
- ^ Chi tiết về thời gian dựa theo Tư trị thông giám (TTTG) quyển 200, Đường kỷ 16.
- ^ CĐT q.83, tlđd chép là Hằng Đốc, TĐT q.111, tlđd chép là Đát Đốc. TTTG, tlđd dựa theo CĐT.
- ^ TĐT q.111, tlđd chép Trình Tri Tiết bị kết tội chết, giảm còn miễn quan. CĐT q.83, tlđd chép Vương Văn Độ bị kết tội chết, giảm còn trừ danh. TTTG, tlđd chép Tri Tiết bị miễn quan, Văn Độ bị kết tội chết, đặc trừ danh. Theo pháp luật nhà Đường, "trừ danh" tức là miễn quan, 6 năm sau mới được dùng lại; "đặc trừ danh" nhẹ hơn, 3 năm sau được dùng lại. Theo CĐT q.199 thượng, liệt truyện 149 thượng, Bách Tế truyện/ TĐT q.220, liệt truyện 145, Bách Tế truyện/ TTTG, tlđd, Văn Độ tham gia chinh phạt Bách Tế vào năm Long Sóc đầu tiên (661), nên ông ta chỉ bị "đặc trừ danh". Xét ra, Tri Tiết bị miễn quan vì chậm trễ không đuổi kịp giặc, Văn Độ là cấp phó nên được nhẹ tội hơn, cho dù đó là chủ ý của ông ta; nhưng Văn Độ bị kết tội chết là do làm giả chiếu thư - C/TĐT và TTTG đều chép chi tiết này – mà lại được tha bổng, thì dường như chiếu thư là có thật.
- ^ CĐT q.194 hạ, liệt truyện 144, Đột Quyết truyện hạ chép quan chức của Định Phương lúc này là Hữu đồn vệ tướng quân - vốn là tướng hiệu trước khi ông lên đường - cho thấy Định Phương không được thăng/thưởng gì sau khi trở về, tương ứng với việc phần liệt truyện trong C/TĐT, tlđd đều không chép gì.
- ^ TĐT q.111, tlđd chép "tiến đến sông Duệ Hý" [17] TTTG, tlđd chép là "tiến đến bờ tây sông Duệ Hý" dựa theo CĐT q.194 hạ, tlđd; CĐT q.83, tlđd chép "tiến đến bộ lạc Đột Kỵ Thi" (Turgesh). TĐT q.111, tlđd chép lược giản rằng Hạ Lỗ có 10 vạn quân, CĐT q.83, tlđd chép cụ thể 4/5 thành viên Đốt Lục và 5 Nỗ Thất Tất (không liệt kê), mà không nhắc đến Đột Kỵ Thi – Ha La Thi xuyết. Từ đó cho thấy, mục tiêu của Tô Định Phương là bộ lạc Đột Kỵ Thi, địa bàn của họ là ở sông Duệ Hý; còn mục tiêu của Hạ Lỗ là cứu viện bộ lạc Đột Kỵ Thi.
- ^ Theo Tùy thư, Liệt truyện 49, Tây Đột Quyết truyện, sau khi hãn quốc Đột Quyết phân liệt ra 2 nước Đông – Tây, Đông Đột Quyết vẫn gọi là Đột Quyết; Tây Đột Quyết còn gọi là Thập Tiễn (Onoq), bởi sự tích về người có công mở mang bờ cõi Đột Quyết về phía tây - Thất Điểm Mật (chữ La Tinh: Estemi, ? - 575), khi còn là Thiền vu - đã chia 10 mũi tên cho 10 tù trưởng bộ lạc dưới quyền, tức là 10 họ Tây Đột Quyết (ngoài ra còn nhiều bộ lạc khác). Theo CĐT q.194 hạ, tlđd/TĐT q.215, liệt truyện 140, Đột Quyết truyện hạ, 10 họ Tây Đột Quyết tham gia bàn bạc quốc sự với Khả Hãn chia làm 2 sương (nhánh): tả (hay đông) là Đốt Lục (Duolu), hữu (hay tây) là Nỗ Thất Tất (Nushibi) – theo Peter B. Golden (chủ biên), Haggai Ben-Shammai, Andras Rona-Tas – The World of the Khazars – được ngăn cách bởi sông Sở (Chu), mỗi nhánh 5 bộ lạc. Tù trưởng của 5 Đốt Lục mang hiệu Xuyết (chor): Xử Mộc Côn – Luật, Hồ Lộc Cư/Ốc - Khuyết (TTTG chép là Ốc), Nhiếp Xá Đề - Thôn, Đột Kỵ Thi - Hạ La Thi, Thử Ni Thi - Xử Bán; tù trưởng của 5 Nỗ Thất Tất mang hiệu Sĩ Cân (erkin): A Tất Kết - Khuyết, Ca Thư - Khuyết, Bạt Hàn Cán - Thôn Sa, A Tất Kết - Nê Thục, Ca Thư - Xử Bán.
- ^ CĐT q.83, tlđd không chép đoạn này, CĐT q.194, tlđd lại có chép, TĐT q.111, tlđd và TTTG, tlđd đều có chép.
- ^ Theo Tự điển Thiều Chửu, Vua không ngự ở chính điện mà ra ngự ở nhà ngoài gọi là lâm hiên.
- ^ CĐT q.83, tlđd chép "3 nước Sơ Lặc, Chu Câu Bàn, Thông Lĩnh". TĐT q.111, tlđd chép "3 nước Sơ Lặc, Chu Câu Ba, Hát Bàn Đà". TTTG, tlđd chép "3 nước Sơ Lặc, Chu Câu Ba, Yết Bàn Đà".
- ^ C/TĐT, tlđd chép là "Diệp Diệp Thủy"; TTTG, tlđd chép "Nghiệp Diệp Thủy" [18].
- ^ CĐT q.83, tlđd chép 500 hộ, TĐT q.111, tlđd chép 300 hộ.
- ^ TTTG, tlđd, Hồ Tam Tỉnh chú: "Tân thư chép [Thần binh đạo]" … "khảo dị rằng: Định Phương truyện, Tân La truyện ở Cựu thư đều kể Định Phương làm Hùng Tân Đạo đại tổng quản. Định Phương truyện ở (Cao Tông) thực lục cũng kể như vậy. Nay dựa theo thực lục vào năm này, (Cao Tông) bản kỷ ở Tân Đường thư. Lại có bản kỷ ở Cựu thư, Đường Lịch đều kể [ngày Quý hợi tháng 12 năm thứ 4, lấy Định Phương làm Thần Khâu Đạo đại tổng quản, Lưu Bá Anh làm Ngu Di Đạo hành quân tổng quản]. Xét Định Phương khi ấy đánh dẹp Đô Mạn, chưa làm Thần Khâu Đạo tổng quản, Cựu thư, Đường lịch đều lầm. Nay dựa theo thực lục."
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Nay là Vũ Ấp, Hành Thủy, Hà Bắc.
- ^ Nay là thượng du sông Khai Đô, Yên Kỳ, Tân Cương.
- ^ Nay thuộc CH Kazakhstan, vị trí cụ thể chưa khảo cứu được.
- ^ Nay là dãy núi Altay.
- ^ Nay là trung du sông Khuê Đồn, Tân Cương.
- ^ Nay là 1 dải Bác Lạc, Ôn Tuyền thuộc Tân Cương.
- ^ Nay là đông bắc thủ đô Tashkent, CH Uzbekistan.
- ^ Nay là sông Y Lê.
- ^ Nay là sông Sở (chữ La Tinh: Chu hay Chui).
- ^ Nay là thủ đô Tashkent, CH Uzbekistan.
- ^ Nay là thành phố Bayankhongor, CHND Mông Cổ.
- ^ Nay là phía tây Mễ Tuyền, Tân Cương.
- ^ Nay là dãy núi Pamir.
- ^ Nay là Vinh Thành, Sơn Đông.
- ^ Nay là sông Cẩm (Geum), Hàn Quốc.
- ^ Nay là sông Đại Đồng, CHDCND Triều Tiên.
- ^ Nay là thượng du sông Ngạch Nhĩ Tư Tề (Irtysh); Tân Cương.
- ^ Nay là sông Syr Darya.

markdown:
# Tô Định Phương
**Tô Liệt** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 苏烈, [592](/wiki/592) – [667](/wiki/667)), tự **Định Phương** (chữ Hán: 定方), bởi ông quen dùng [tên tự](/wiki/T%C3%AAn_t%E1%BB%B1), nên người đời cũng gọi như vậy ; nguyên quán là Vũ Ấp, Ký Châu [1] , sinh quán là Thủy Bình [[1]](#cite_note-1) , là tướng lãnh [[2]](//vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng#endnote_2) [nhà Đường](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng), có công diệt 3 nước [Tây Đột Quyết](/w/index.php?title=T%C3%A2y_%C4%90%E1%BB%99t_Quy%E1%BA%BFt&action=edit&redlink=1), Tư Kết, [Bách Tế](/wiki/B%C3%A1ch_T%E1%BA%BF), bắt quân chủ của họ dâng lên hoàng đế.
## Mục lục
## Trong chiến loạn cuối đời Tùy[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=1)]
Cha ông là Tô Ung, cuối
[đời Tùy](/wiki/%C4%90%E1%BB%9Di_T%C3%B9y) tập hợp mấy ngàn người trong làng chống lại các cánh nghĩa quân xâm phạm bản quận . Định Phương kiêu dũng phi thường, can đảm tuyệt luân, theo cha chiến đấu từ năm 15 tuổi, nhiều lần xung phong phá trận. Ung mất, quận thú lệnh ông thay cha thống lãnh bộ hạ, tự tay chém chết thủ lĩnh nghĩa quân [3] [Trương Kim Xưng](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Kim_X%C6%B0ng)ở phía nam quận, đánh bại [Dương Công Khanh](/w/index.php?title=D%C6%B0%C6%A1ng_C%C3%B4ng_Khanh&action=edit&redlink=1)ở phía tây, truy kích hơn 20 dặm, giết địch rất nhiều; người trong vùng cậy nhờ . Sau theo về với [[4]](//vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng#endnote_3) [Đậu Kiến Đức](/wiki/%C4%90%E1%BA%ADu_Ki%E1%BA%BFn_%C4%90%E1%BB%A9c), bộ tướng của Kiến Đức là Cao Nhã Hiền rất yêu mến, nhận làm con nuôi. Nhã Hiền đi theo [Lưu Hắc Thát](/wiki/L%C6%B0u_H%E1%BA%AFc_Th%C3%A1t), Định Phương trận nào cũng lập công. Khi Hắc Thát, Nhã Hiền mất, ông về quê nhà . [[5]](//vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng#endnote_4)
## Tham gia quân đội đầu đời Đường[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=2)]
Đầu thời Trinh Quan (627 – 649), Định Phương làm Khuông Đạo phủ Chiết xung, theo
[Lý Tĩnh](/wiki/L%C3%BD_T%C4%A9nh) tập kích [Hiệt Lợi](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87t_L%E1%BB%A3i&action=edit&redlink=1) khả hãn của [Đột Quyết](/wiki/%C4%90%E1%BB%99t_Quy%E1%BA%BFt) ở Thích Khẩu. Tĩnh sai ông soái 200 kỵ binh làm tiền phong, nhân sương mù mà đi, được khoảng 1 dặm, bất ngờ sương tan, nhìn thấy lều trại của địch, ập vào tấn công, giết vài chục tên. Hiệt Lợi cùng công chúa nhà Tùy đưa nhau bỏ trốn, những người còn lại đều quỳ rạp xuống đất, đại quân đến nơi thì tất cả người Đột Quyết đã đầu hàng. Ban sư, được thụ Tả vũ hậu trung lang tướng. Sau đó theo [Trình Danh Chấn](/wiki/Tr%C3%ACnh_Danh_Ch%E1%BA%A5n) đánh [Cao Ly](/wiki/Cao_Ly), phá được. Được bái làm Hữu đồn vệ tướng quân, Lâm Thanh huyện công.
## Diệt Tây Đột Quyết[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=3)]
Giữa thời Vĩnh Huy (650 – 655), Định Phương chuyển làm Tả vệ huân nhất phủ trung lang tướng. Tháng 12 ÂL năm Hiển Khánh đầu tiên (655)
, theo Tả vệ đại tướng quân [6] [Trình Tri Tiết](/wiki/Tr%C3%ACnh_Tri_Ti%E1%BA%BFt)chinh phạt Sa Bát La khả hãn (tự lập) [A Sử Na Hạ Lỗ](/w/index.php?title=A_S%E1%BB%AD_Na_H%E1%BA%A1_L%E1%BB%97&action=edit&redlink=1)của hãn quốc Tây Đột Quyết, làm Tiền quân tổng quản. Đến Ưng Sa Xuyên , 2 vạn kỵ binh Đột Quyết đến cự, giao chiến với tổng quản [[2]](#cite_note-2) [Tô Hải Chánh](/w/index.php?title=T%C3%B4_H%E1%BA%A3i_Ch%C3%A1nh&action=edit&redlink=1), đôi bên lùi lại, rồi hơn 2 vạn kỵ binh của các bộ lạc Thử Ni Thi tiếp ứng. Ông đang dừng ngựa cách đó một ngọn núi, đi trước Tri Tiết khoảng 10 dặm, thấy bụi mù bốc cao, bèn soái 500 kỵ binh đi đánh, đập tan quân Đột Quyết, đuổi theo 20 dặm, giết hơn 1500 người, bắt 2000 thớt ngựa, xác người ngựa cùng binh khí giáp trượng phơi đầy núi non, không sao đếm xuể. Phó đại tổng quản [Vương Văn Độ](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%83n_%C4%90%E1%BB%99&action=edit&redlink=1)ghen ghét, đề nghị kết phương trận để tiến quân; lại tuyên bố có thánh chỉ cho phép mình kềm chế Tri Tiết, thu quân không cho ra đánh nữa. Quân Đường ở trong phương trận rất thiếu thốn, ngựa đói chết, người mệt mỏi, mất hết đấu chí. Định Phương cho rằng Tri Tiết làm tướng ở ngoài có thể tự quyết, đòi bắt Văn Độ, nhưng Tri Tiết không nghe. Đến thành Hằng Đốc (hay Đát Đốc) [[7]](//vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng#endnote_6) , người Đột Quyết ra hàng. Văn Độ cho rằng người Hồ hàng rồi lại phản, đề nghị giết sạch mà chiếm lấy tài sản của họ. Ông phản đối: "Như vậy là làm giặc, nào phải dẹp loạn?" Tri Tiết nghe theo Văn Độ, khi chia tài sản, chỉ có Định Phương không lấy gì. [[3]](#cite_note-3) [Đường Cao Tông](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Cao_T%C3%B4ng)biết chuyện, gọi quân đội trở về, Tri Tiết bị miễn quan làm dân, Văn Độ bị kết tội chết, sau được giảm còn đặc trừ danh . [[8]](//vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng#endnote_7)
Năm sau (657), Định Phương đang là Hữu đồn vệ tướng quân
, được thăng Hành quân đại tổng quản, lại chinh phạt Hạ Lỗ, lấy [9] [Yên Nhiên](/w/index.php?title=Y%C3%AAn_Nhi%C3%AAn&action=edit&redlink=1)đô hộ [Nhiệm Nhã Tướng](/w/index.php?title=Nhi%E1%BB%87m_Nh%C3%A3_T%C6%B0%E1%BB%9Bng&action=edit&redlink=1), phó đô hộ [Tiêu Tự Nghiệp](/w/index.php?title=Ti%C3%AAu_T%E1%BB%B1_Nghi%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1), Tả kiêu vệ tướng quân, [Hãn Hải](/w/index.php?title=H%C3%A3n_H%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1)đô đốc [Hồi Hột](/wiki/H%E1%BB%93i_H%E1%BB%99t) [Bà Nhuận](/w/index.php?title=B%C3%A0_Nhu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1)làm phó. Quân Đường từ phía bắc Kim Sơn xuất phát, trước tiên đánh bộ lạc Xử Mộc Côn, đại phá được. Sĩ cân của họ là Lãn Độc Lộc đưa hơn 1 vạn người đến xin hàng, ông phủ dụ rồi lấy 1 ngàn kỵ binh của họ đi cùng, tiến đến bộ lạc Đột Kỵ Thi ( [[4]](#cite_note-4) [Turgesh](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Turgesh&action=edit&redlink=1)) ở bờ tây Duệ Hý Hà . Hạ Lỗ soái binh mã của Hồ Lộc Ốc Khuyết xuyết, Nhiếp Xá Đề Thôn xuyết, Thử Ni Thi Xử Bán xuyết, Xử Mộc Côn Khuất Luật xuyết, 5 Nỗ Thất Tất [[10]](//vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng#endnote_9) [[11]](//vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng#endnote_10) , lên đến 10 vạn người, tấn công quân Đường. Định Phương soái hơn ngàn kỵ binh, hơn bộ binh vạn người Hán, Hồi Hột chống trả, Hạ Lỗ khinh ông ít quân, 4 mặt vây đánh. Định Phương lệnh bộ binh giữ cao điểm trên đồng bằng, tất cả hướng ngọn sóc ra ngoài, tự lãnh kỵ binh Hán bày trận ở phía bắc. Quân Đột Quyết trước hết tiến đánh bộ binh Đường, 3 lần xông vào không được; Định Phương thừa thế tấn công, quân Đột Quyết tan vỡ, quân Đường đuổi theo 30 dặm, giết mấy vạn người ngựa, Hạ Lỗ cùng Xử Mộc Côn Khuyết xuyết đưa khinh kỵ chạy thoát. Hôm sau, ông chỉnh đốn quân đội, tiếp tục tiến lên. Vì thế, 5 Nỗ Thất Tất đến xin hàng, còn Hạ Lỗ chạy lên bắc. 5 Đốt Lục nghe tin, cùng nhau theo Nam đạo đầu hàng [[12]](//vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng#endnote_9) [A Sử Na Bộ Chân](/w/index.php?title=A_S%E1%BB%AD_Na_B%E1%BB%99_Ch%C3%A2n&action=edit&redlink=1). Định Phương lệnh phó tướng Tiêu Tự Nghiệp, Hồi Hột Bà Nhuận soái binh người Hán, Hồi Hột theo Da La Tư Xuyên đuổi lên bắc, tự mình và Nhiệm Nhã Tướng lãnh quân mới hàng theo sau. Gặp trời đổ tuyết lớn, bộ hạ xin tạm dừng, ông nói: "Giặc cậy tuyết, đang dừng lại nghỉ ngơi; nếu ta không nhân cơ hội này tiến lên, thì chúng sẽ chạy xa, khó lòng bắt được." Bèn xua quân đến Song Hà [[5]](#cite_note-5) , cùng [[6]](#cite_note-6) [A Sử Na Di Xạ](/w/index.php?title=A_S%E1%BB%AD_Na_Di_X%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1), Bộ Chân hợp binh; cách nha trướng của Hạ Lỗ ở Kim Nha Sơn trăm dặm, hạ lệnh bày trận tiến lên. Khi ấy Hạ Lỗ đang săn bắn, Định Phương thả quân tấn công, phá nha trướng của ông ta, bắt được mấy vạn người. Hạ Lỗ cùng con trai Hý Vận đưa hơn vạn kỵ binh trong đêm vượt sông Y Lệ [[7]](#cite_note-7) bỏ chạy. Định Phương đuổi nà, bắt kịp họ ở sông Toái Diệp [[8]](#cite_note-8) , Hạ Lỗ một lần nữa đại bại, cùng Hý Vận đưa hơn 10 kỵ binh nhắm hướng thành Tô Đốt thuộc Thạch Quốc [[9]](#cite_note-9) mà chạy. Ông sai phó tướng Tiêu Tự Nghiệp và con Di Xạ là Nguyên Sảng đuổi bắt bọn họ, người thành Tô Đốt giao nộp cha con Hạ Lỗ [[10]](#cite_note-10) . Sau đó Định Phương tu sửa thành quách, sắp xếp đường xá, xác định cương vực, thăm hỏi người bệnh, thu nhặt người chết, mở mang bờ cõi nhà Đường đến tận Tây Hải. Quân Đường ban sư, Cao Tông lâm hiên [[13]](//vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng#endnote_11) , ông mặc nhung phục dắt Hạ Lỗ hiến lên. Nhờ công được thăng Tả kiêu vệ đại tướng quân, phong Hình quốc công, lại phong con là Khánh Tiết làm Vũ Ấp huyện công. [[14]](//vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng#endnote_12)
## Dẹp Tư Kết bộ[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=4)]
Tháng 11 ÂL năm thứ 4 (659)
, Tư Kết Khuyết [15] sĩ cân Đô Mạn thuộc Thiết Lặc tộc cùng 3 nước Sơ Lặc, Chu Câu Ba, Yết Bàn Đà [[11]](#cite_note-11) phản Đường, có chiếu lấy Định Phương làm An phủ đại sứ, soái binh đánh dẹp. Đến Diệp Diệp Thủy [[16]](//vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng#endnote_13) , phản quân giữ Mã Đầu Xuyên [[17]](//vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng#endnote_14) , vì thế tuyển 1 vạn tinh binh, 3000 thớt ngựa bất ngờ tập kích, ngày đêm đi được 300 dặm, sáng sớm cách phía tây thành 10 dặm. Đô Mạn cả sợ, soái binh giao chiến bên ngoài cửa thành, thua chạy về giữ thành Mã Bảo. Tiền quân Đường đến đóng trại trước cửa thành; trong đêm, các cánh quân đều đến, 4 mặt vây đánh, chặt cây làm công cụ, xếp bày dưới thành. Đô Mạn biết là không thoát, tự trói mình, mở cửa ra hàng. [[12]](#cite_note-12)
Tháng giêng năm thứ 5 ÂL (660)
, ban sư về [18] [Lạc Dương](/wiki/L%E1%BA%A1c_D%C6%B0%C6%A1ng), Cao Tông ngự ở điện Càn Dương, Định Phương dắt Đô Mạn dâng lên. Pháp tư định Đô Mạn tội chết, ông xin tha, đế cho. Từ Thông Lĩnh về phía tây được yên, nhờ công được gia thực ấp 500 hộ [[13]](#cite_note-13) của [[19]](//vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng#endnote_15) [Cự Lộc](/wiki/C%E1%BB%B1_L%E1%BB%99c)thuộc Hình Châu, thăng làm Tả vũ vệ đại tướng quân.
## Diệt Bách Tế[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=5)]
Tháng 3
, theo xa giá đến Thái Nguyên, được thụ Thần Khâu Đạo đại tổng quản, soái bọn Tả kiêu vệ tướng quân Lưu Bá Anh [20] , đưa 10 vạn quân thủy lục thảo phạt [[21]](//vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng#endnote_16) [Bách Tế](/wiki/B%C3%A1ch_T%E1%BA%BF). Tháng 8 , Định Phương từ Thành Sơn [[22]](//vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng#endnote_5) vượt biển, đến Hùng Tân giang [[14]](#cite_note-14) khẩu, quân Bách Tế ngăn giữ ở đó. Ông lên bờ đông, dựa núi bày trận, cùng địch đại chiến; thủy quân Đường nối nhau kéo đến, quân Bách Tế thua chạy, chết đến vài ngàn, còn lại tan rã. Gặp lúc thủy triều lên, thủy quân Đường tiến vào cửa sông, Định Phương ở trên bờ bày trận, thủy lục cùng tiến, cờ giương trống mở, thẳng đến đô thành của Bách Tế. Cách thành 20 dặm, Bách Tế dốc quân cả nước đến cự, bị quân Đường đại phá, chết hơn vạn người. Định Phương đuổi theo vào được thành ngoài (quách), [[15]](#cite_note-15) [Nghĩa Từ vương](/wiki/Ngh%C4%A9a_T%E1%BB%AB_v%C6%B0%C6%A1ng)của Bách Tế cùng thái tử Long chạy lên phía bắc. Ông tiến quân vây thành, vương thứ tử Thái tự lập làm vương, con của Long là Văn Tư đưa bộ hạ trèo thành ra hàng, dân chúng đi theo, Thái không ngăn được. Định Phương mệnh cho binh sĩ lên thành cắm cờ, vì thế Thái mở cửa ra hàng, Nghĩa Từ vương cùng thái tử Long và các thành chủ đều nạp khoản xin hàng. Bình xong Bách Tế, bắt cha con Nghĩa Từ vương, Long, Thái dâng ở Lạc Dương.
## Những năm cuối đời[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=6)]
Định Phương trước sau diệt 3 nước, đều bắt sống quốc chủ, được thưởng trân bảo không đếm xuể, còn con trai Khánh Tiết được bái làm Thượng liễn phụng ngự, bản thân được thăng làm Tả vũ vệ đại tướng quân. Không lâu sau, ông làm Liêu Đông Đạo hành quân đại tổng quản, ít lâu dời sang Bình Nhưỡng Đạo. Định Phương phá quân Cao Ly ở Phối Giang
, đoạt Mã Ấp Sơn (phía đông [16] [Bình Nhưỡng](/wiki/B%C3%ACnh_Nh%C6%B0%E1%BB%A1ng)) làm doanh, rồi vây Bình Nhưỡng. Gặp trời đổ tuyết lớn, giải vây mà về. Sau đó được bái làm Lương Châu an tập đại sứ, để trấn định [Thổ Phiên](/wiki/Th%E1%BB%95_Phi%C3%AAn), [Thổ Cốc Hồn](/wiki/Th%E1%BB%95_C%E1%BB%91c_H%E1%BB%93n).
Năm Càn Phong thứ 2 (667) ông mất khi đang ở chức, hưởng thọ 76 tuổi. Đường Cao Tông nghe tin thì thương xót, trách thị thần rằng: "
*Tô Định Phương có công với nước, đáng được khen tặng, các khanh không nói gì, sao vậy?*" bèn tặng Tả kiêu vệ tướng quân, U Châu đô đốc, thụy là Trang. Năm Thần Long đầu tiên (705) thời [Trung Tông](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Trung_T%C3%B4ng), ông được liệt vào 25 công thần đời trước. Thời [Đại Tông](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%B4ng), ông được xét là đệ nhị đẳng công thần.
## Di chỉ liên quan[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=7)]
Hiện nay tầng trệt của tòa tháp đá 5 tầng ở chùa Định Lâm thuộc quận Phù Dư (
[Buyeo](/wiki/Buyeo_(huy%E1%BB%87n))), đạo Trung Thanh Nam ( [Chungcheongnam-do](/wiki/Chungcheongnam-do)), [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c) vẫn còn bia " **Đại Đường bình Bách Tế tháp bi minh**" ghi lại chiến công của Tô Định Phương.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=8)] [^](#ref_1) [Cựu Đường thư](/wiki/C%E1%BB%B1u_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_th%C6%B0)(CĐT) **quyển 83 liệt truyện 33 Tô Định Phương truyện**, chép như trên. [Tân Đường thư](/wiki/T%C3%A2n_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_th%C6%B0)(TĐT) **quyển 111 liệt truyện 36 Tô Định Phương truyện**chỉ chép một cách lược giản tên của ông là Tô Định Phương. [^](#ref_2) **C/TĐT, tài liệu đã dẫn**(tlđd), đều chép Định Phương là " *người Vũ Ấp, Ký Châu*"; **TĐT q.111, tlđd**chép thêm " *về sau dời đến Thủy Bình*". Quận Thủy Bình ở Hoa Bắc được đặt vào đời Tây Tấn, trị sở tại Hòe Lý, nay là đông nam [Hưng Bình, Hàm Dương](/wiki/H%C6%B0ng_B%C3%ACnh,_H%C3%A0m_D%C6%B0%C6%A1ng), [Thiểm Tây](/wiki/Thi%E1%BB%83m_T%C3%A2y), bị phế vào niên hiệu Thái Bình Chân Quân (440 – 451), thời [Bắc Ngụy Đạo Vũ đế](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ng%E1%BB%A5y_%C4%90%E1%BA%A1o_V%C5%A9_%C4%91%E1%BA%BF), đời [Nam Bắc triều](/wiki/Nam-B%E1%BA%AFc_tri%E1%BB%81u_(Trung_Qu%E1%BB%91c)), như vậy họ Tô đã dời nhà đến Thiểm Tây từ nhiều thế hệ trước. **C/TĐT, tlđd**đều chép Tô Ung lãnh đạo người trong làng đánh dẹp các lực lượng nghĩa quân xâm phạm "bản quận", thành ra không rõ " *bản quận*" ở đây là nơi nào. Xét các lực lượng khởi nghĩa Trương Kim Xưng, Dương Công Khanh hoành hành chủ yếu ở Hà Bắc, nên " *bản quận*" có lẽ là Vũ Ấp. [^](#ref_3) **CĐT q.83, tlđd**chép cụ thể rằng Định Phương " *tự tay chém Trương Kim Xưng*"; **TĐT q.111, tlđd**, không có chi tiết này. [^](#ref_4) **CĐT q.83, tlđd**chép đoạn này; **TĐT q.111, tlđd**, không chép. **Chi tiết về thời gian dựa theo** [^](#ref_5) [Tư trị thông giám](/wiki/T%C6%B0_tr%E1%BB%8B_th%C3%B4ng_gi%C3%A1m)(TTTG) **quyển 200, Đường kỷ 16**. [^](#ref_6) **CĐT q.83, tlđd**chép là Hằng Đốc, **TĐT q.111, tlđd**chép là Đát Đốc. **TTTG, tlđd**dựa theo CĐT. [^](#ref_7) **TĐT q.111, tlđd**chép Trình Tri Tiết bị kết tội chết, giảm còn miễn quan. **CĐT q.83, tlđd**chép Vương Văn Độ bị kết tội chết, giảm còn trừ danh. **TTTG, tlđd**chép Tri Tiết bị miễn quan, Văn Độ bị kết tội chết, đặc trừ danh. Theo pháp luật nhà Đường, " *trừ danh*" tức là miễn quan, 6 năm sau mới được dùng lại; " *đặc trừ danh*" nhẹ hơn, 3 năm sau được dùng lại. Theo **CĐT q.199 thượng, liệt truyện 149 thượng, Bách Tế truyện**/ **TĐT q.220, liệt truyện 145, Bách Tế truyện**/ **TTTG, tlđd**, Văn Độ tham gia chinh phạt Bách Tế vào năm Long Sóc đầu tiên (661), nên ông ta chỉ bị " *đặc trừ danh*". Xét ra, Tri Tiết bị miễn quan vì chậm trễ không đuổi kịp giặc, Văn Độ là cấp phó nên được nhẹ tội hơn, cho dù đó là chủ ý của ông ta; nhưng Văn Độ bị kết tội chết là do làm giả chiếu thư - C/TĐT và TTTG đều chép chi tiết này – mà lại được tha bổng, thì dường như chiếu thư là có thật. [^](#ref_8) **CĐT q.194 hạ, liệt truyện 144, Đột Quyết truyện hạ**chép quan chức của Định Phương lúc này là Hữu đồn vệ tướng quân - vốn là tướng hiệu trước khi ông lên đường - cho thấy Định Phương không được thăng/thưởng gì sau khi trở về, tương ứng với việc phần liệt truyện trong **C/TĐT, tlđd**đều không chép gì. [^](#ref_9) **TĐT q.111, tlđd**chép " *tiến đến sông Duệ Hý*" [[17]](#cite_note-17) **TTTG, tlđd**chép là " *tiến đến bờ tây sông Duệ Hý*" dựa theo **CĐT q.194 hạ, tlđd**; **CĐT q.83, tlđd**chép " *tiến đến bộ lạc Đột Kỵ Thi*" (Turgesh). **TĐT q.111, tlđd**chép lược giản rằng Hạ Lỗ có 10 vạn quân, **CĐT q.83, tlđd**chép cụ thể 4/5 thành viên Đốt Lục và 5 Nỗ Thất Tất (không liệt kê), mà không nhắc đến Đột Kỵ Thi – Ha La Thi xuyết. Từ đó cho thấy, mục tiêu của Tô Định Phương là bộ lạc Đột Kỵ Thi, địa bàn của họ là ở sông Duệ Hý; còn mục tiêu của Hạ Lỗ là cứu viện bộ lạc Đột Kỵ Thi. **Theo** [^](#ref_10) [Tùy thư](/wiki/T%C3%B9y_th%C6%B0), **Liệt truyện 49, Tây Đột Quyết truyện**, sau khi hãn quốc Đột Quyết phân liệt ra 2 nước Đông – Tây, Đông Đột Quyết vẫn gọi là Đột Quyết; Tây Đột Quyết còn gọi là Thập Tiễn (Onoq), bởi sự tích về người có công mở mang bờ cõi Đột Quyết về phía tây - [Thất Điểm Mật](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A5t_%C4%90i%E1%BB%83m_M%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1)(chữ La Tinh: Estemi, ? - 575), khi còn là Thiền vu - đã chia 10 mũi tên cho 10 tù trưởng bộ lạc dưới quyền, tức là 10 họ Tây Đột Quyết (ngoài ra còn nhiều bộ lạc khác). Theo **CĐT q.194 hạ, tlđd**/ **TĐT q.215, liệt truyện 140, Đột Quyết truyện hạ**, 10 họ Tây Đột Quyết tham gia bàn bạc quốc sự với Khả Hãn chia làm 2 sương (nhánh): tả (hay đông) là [Đốt Lục](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%91t_L%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1)(Duolu), hữu (hay tây) là [Nỗ Thất Tất](/w/index.php?title=N%E1%BB%97_Th%E1%BA%A5t_T%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1)(Nushibi) – theo [Peter B. Golden](/w/index.php?title=Peter_B._Golden&action=edit&redlink=1)(chủ biên), [Haggai Ben-Shammai](/w/index.php?title=Haggai_Ben-Shammai&action=edit&redlink=1), [Andras Rona-Tas](/w/index.php?title=Andras_Rona-Tas&action=edit&redlink=1)– **The World of the Khazars**– được ngăn cách bởi sông Sở (Chu), mỗi nhánh 5 bộ lạc. Tù trưởng của 5 Đốt Lục mang hiệu **Xuyết**(chor): **Xử Mộc Côn – Luật**, **Hồ Lộc Cư/Ốc - Khuyết**(TTTG chép là Ốc), **Nhiếp Xá Đề - Thôn**, **Đột Kỵ Thi - Hạ La Thi**, **Thử Ni Thi - Xử Bán**; tù trưởng của 5 Nỗ Thất Tất mang hiệu **Sĩ Cân**(erkin): **A Tất Kết - Khuyết**, **Ca Thư - Khuyết**, **Bạt Hàn Cán - Thôn Sa**, **A Tất Kết - Nê Thục**, **Ca Thư - Xử Bán**. [^](#ref_11) **CĐT q.83, tlđd**không chép đoạn này, **CĐT q.194, tlđd**lại có chép, **TĐT q.111, tlđd**và **TTTG, tlđd**đều có chép. **Theo Tự điển** [^](#ref_12) [Thiều Chửu](/wiki/Thi%E1%BB%81u_Ch%E1%BB%ADu), Vua không ngự ở chính điện mà ra ngự ở nhà ngoài gọi là lâm hiên. [^](#ref_13) **CĐT q.83, tlđd**chép " *3 nước Sơ Lặc, Chu Câu Bàn, Thông Lĩnh*". **TĐT q.111, tlđd**chép " *3 nước Sơ Lặc, Chu Câu Ba, Hát Bàn Đà*". **TTTG, tlđd**chép " *3 nước Sơ Lặc, Chu Câu Ba, Yết Bàn Đà*". [^](#ref_14) **C/TĐT, tlđd**chép là " *Diệp Diệp Thủy*"; **TTTG, tlđd**chép " *Nghiệp Diệp Thủy*" . [[18]](#cite_note-18) [^](#ref_15) **CĐT q.83, tlđd**chép 500 hộ, **TĐT q.111, tlđd**chép 300 hộ. [^](#ref_16) **TTTG, tlđd**, [Hồ Tam Tỉnh](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Tam_T%E1%BB%89nh&action=edit&redlink=1)chú: " *Tân thư chép [Thần binh đạo]*" … " *khảo dị rằng: Định Phương truyện, Tân La truyện ở Cựu thư đều kể Định Phương làm Hùng Tân Đạo đại tổng quản. Định Phương truyện ở (Cao Tông) thực lục cũng kể như vậy. Nay dựa theo thực lục vào năm này, (Cao Tông) bản kỷ ở Tân Đường thư. Lại có bản kỷ ở Cựu thư, Đường Lịch đều kể [ngày Quý hợi tháng 12 năm thứ 4, lấy Định Phương làm Thần Khâu Đạo đại tổng quản, Lưu Bá Anh làm Ngu Di Đạo hành quân tổng quản]. Xét Định Phương khi ấy đánh dẹp Đô Mạn, chưa làm Thần Khâu Đạo tổng quản, Cựu thư, Đường lịch đều lầm. Nay dựa theo thực lục.*"
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B4_%C4%90%E1%BB%8Bnh_Ph%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=9)] **Nay là** [^](#cite_ref-1) [Vũ Ấp](/wiki/V%C5%A9_%E1%BA%A4p), [Hành Thủy](/wiki/H%C3%A0nh_Th%E1%BB%A7y), [Hà Bắc](/wiki/H%C3%A0_B%E1%BA%AFc_(Trung_Qu%E1%BB%91c)). **Nay là thượng du** [^](#cite_ref-2) [sông Khai Đô](/wiki/S%C3%B4ng_Khai_%C4%90%C3%B4), [Yên Kỳ](/wiki/Y%C3%AAn_K%E1%BB%B3,_T%C3%A2n_C%C6%B0%C6%A1ng), [Tân Cương](/wiki/T%C3%A2n_C%C6%B0%C6%A1ng). **Nay thuộc** [^](#cite_ref-3) [CH Kazakhstan](/wiki/Kazakhstan), vị trí cụ thể chưa khảo cứu được. **Nay là** [^](#cite_ref-4) [dãy núi Altay](/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi_Altay). **Nay là trung du sông Khuê Đồn, Tân Cương.** [^](#cite_ref-5) **Nay là 1 dải** [^](#cite_ref-6) [Bác Lạc](/wiki/B%C3%A1c_L%E1%BA%A1c), [Ôn Tuyền](/wiki/%C3%94n_Tuy%E1%BB%81n)thuộc Tân Cương. **Nay là đông bắc thủ đô Tashkent, CH Uzbekistan.** [^](#cite_ref-7) **Nay là** [^](#cite_ref-8) [sông Y Lê](/wiki/S%C3%B4ng_Y_L%C3%AA). **Nay là** [^](#cite_ref-9) [sông Sở](/wiki/S%C3%B4ng_Chuy)(chữ La Tinh: Chu hay Chui). **Nay là thủ đô** [^](#cite_ref-10) [Tashkent](/wiki/Tashkent), [CH Uzbekistan](/wiki/Uzbekistan). **Nay là thành phố** [^](#cite_ref-11) [Bayankhongor](/wiki/Bayankhongor), [CHND Mông Cổ](/wiki/M%C3%B4ng_C%E1%BB%95). **Nay là phía tây** [^](#cite_ref-12) [Mễ Tuyền](/w/index.php?title=M%E1%BB%85_Tuy%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1), Tân Cương. **Nay là** [^](#cite_ref-13) [dãy núi Pamir](/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi_Pamir). **Nay là** [^](#cite_ref-14) [Vinh Thành](/wiki/Vinh_Th%C3%A0nh), [Sơn Đông](/wiki/S%C6%A1n_%C4%90%C3%B4ng). **Nay là sông Cẩm (** [^](#cite_ref-15) [Geum](/wiki/S%C3%B4ng_Geum)), [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c). **Nay là** [^](#cite_ref-16) [sông Đại Đồng](/wiki/S%C3%B4ng_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%90%E1%BB%93ng), [CHDCND Triều Tiên](/wiki/CHDCND_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn). **Nay là thượng du sông Ngạch Nhĩ Tư Tề (** [^](#cite_ref-17) [Irtysh](/wiki/S%C3%B4ng_Irtysh)); Tân Cương. **Nay là** [^](#cite_ref-18) [sông Syr Darya](/wiki/S%C3%B4ng_Syr_Darya).

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


text:
Thể loại:Coprinellus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Wikimedia Commons có thêm thể loại hình ảnh và phương tiện truyền tải về
Coprinellus
Các trang trong thể loại “Coprinellus”
28 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 28 trang.
A
Coprinellus amphithallus
Coprinellus angulatus
Coprinellus aureogranulatus
B
Coprinellus bipellis
Coprinellus bisporiger
Coprinellus bisporus
C
Coprinellus callinus
Coprinellus congregatus
Coprinellus curtus
D
Coprinellus deliquescens
Coprinellus dilectus
Coprinellus disseminatus
Coprinellus domesticus
E
Coprinellus ellisii
Coprinellus ephemerus
F
Coprinellus flocculosus
H
Coprinellus heptemerus
Coprinellus heterosetulosus
Coprinellus hiascens
M
Coprinellus marculentus
P
Coprinellus pellucidus
Coprinellus plagioporus
Coprinellus pyrrhanthes
R
Coprinellus radians
S
Coprinellus subdisseminatus
Coprinellus subimpatiens
V
Coprinellus velatopruinatus
Coprinellus verrucispermus
Lấy từ “
http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Coprinellus&oldid=11167412
”
Thể loại
:
Agaricales
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
English
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 16:34 ngày 28 tháng 3 năm 2013.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công/Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

Content-Encoding: gzip

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

Connection: close

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1053 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


text:
Vùng đô thị Portland
Vùng thống kê đô thị Portland-Vancouver, Oregon-Washington, cũng còn được biết như Vùng đô thị Portland hay Đại Portland là một vùng đô thị trong tiểu bang Oregon và tiểu bang Washington của Hoa Kỳ có trung tâm quanh thành phố Portland, Oregon. Trong Oregon, nó bao gồm Quận Multnomah và phần lớn Quận Washington, và phần phía tây của Quận Clackamas. Vùng này mở rộng qua Sông Columbia bao gồm những phần miền nam của Quận Clark và Quận Skamania trong tiểu bang Washington.
Phần phía Oregon của vùng đô thị này là trung tâm đô thị lớn nhất của tiểu bang với khoảng 2 triệu dân và khoảng 550 đến 600 dặm vuông Anh vùng đất đô thị, và là trung tâm mậu dịch, giao thông và dịch vụ của tiểu bang. Đa số nằm dưới quyền quản trị của Metro, một chính quyền vùng được bầu trực tiếp chịu trách nhiệm hoạch định việc sử dụng đất trong vùng.
Trước khi ranh giới của vùng đô thị này được tái ấn định lần vừa qua thì Vùng đô thị thống nhất Portland còn bao gồm Vùng thống kê đô thị Salem[1]. Nếu như vẫn còn xem là một phần của vùng đô thị này thì dân số sẽ là 2.516.971.
Mục lục
Các thành phố và cộng đồng khác[sửa | sửa mã nguồn]
Những thành phố lớn trong vùng, ngoài Portland ra, còn có Beaverton, Gresham, Hillsboro trong tiểu bang Oregon, và Vancouver trong tiểu bang Washington. Vùng này còn có các thành phố nhỏ hơn là Clackamas, Damascus, Gladstone, King City, Lake Oswego, Milwaukie, Oregon City, Tigard, Tualatin, West Linn, Wilsonville trong Oregon cũng như Battle Ground, Camas, và Washougal trong Washington.
Nó còn có những cộng đồng ngoại ô chưa được tổ chức tại Oregon là Aloha, Beavercreek, Dunthorpe, Garden Home, Raleigh Hills, và West Slope.
Vùng thống kê đô thị[sửa | sửa mã nguồn]
Vùng thống kê đô thị Portland–Vancouver–Beaverton, vùng lớn thứ 23 tại Hoa Kỳ, có dân số là 2.137.565 (ước tính năm 2006). Nó bao gồm Quận Multnomah, Quận Washington, Quận Clackamas, và một phần Quận Columbia và Quận Yamhill tại Oregon cũng như gồm Quận Clark, Washington và Quận Skamania, Washington. Vùng này gồm có Portland và các thành phố lân cận là Beaverton, Gresham, Hillsboro, Milwaukie, Lake Oswego, Oregon City, Fairview, Wood Village, Troutdale, Tualatin và Tigard cũng như Vancouver, Washington.
Giao thông[sửa | sửa mã nguồn]
Portland là nơi Xa lộ Liên tiểu bang 84 kết thúc khi gặp Xa lộ Liên tiểu bang 5, cả hai là các xa lộ chính trong vùng Tây Bắc Thái Bình Dương. Những con đường chính khác gồm có Xa lộ Liên tiểu bang 205 là một đường vòng đai phía đông tránh trung tâm thành phố, Quốc lộ Hoa Kỳ 26 đi về hướng tây và đông nam, Quốc lộ Hoa Kỳ 30 đi về hướng tây bắc, và Xa lộ Oregon 217 nối Quốc lộ Hoa Kỳ 26 với Xa lộ Liên tiểu bang 5 ở miền nam đi ngang Beaverton. Cả Quốc lộ Hoa Kỳ 26 và 30 đi tới Duyên hải Oregon. Xa lộ tiểu bang Washington 14 đi dọc theo bờ phía bắc của Sông Columbia từ phố chính của Vancouver nằm phía đông của Camas và Washougal.
Dịch vụ trung chuyển phía bên tiểu bang Oregon phần lớn là do hệ thống xe buýt và xe điện có tên là TriMet đảm nhận. Ngoài ra, Sandy Area Metro phục vụ Sandy, Khu Giao thông Nam Clackamas phục vụ Molalla, Trung chuyển vùng Canby phục vụ Canby và Trung chuyển nhanh vùng đô thị phía nam phục vụ Wilsonville. Dịch vụ ở Quận Clark ở tiểu bang Washington do C-TRAN đảm trách.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Metro government website
- Oregon Sustainable Community Digital Library of key urban planning documents on the Portland Metropolitan area

markdown:
# Vùng đô thị Portland
**Vùng thống kê đô thị Portland-Vancouver, Oregon-Washington**, cũng còn được biết như **Vùng đô thị Portland** hay **Đại Portland** là một vùng đô thị trong tiểu bang [Oregon](/wiki/Oregon) và [tiểu bang Washington](/wiki/Washington_(ti%E1%BB%83u_bang)) của [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) có trung tâm quanh thành phố [Portland, Oregon](/wiki/Portland,_Oregon). Trong Oregon, nó bao gồm [Quận Multnomah](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Multnomah,_Oregon) và phần lớn [Quận Washington](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Washington,_Oregon), và phần phía tây của [Quận Clackamas](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Clackamas,_Oregon). Vùng này mở rộng qua [Sông Columbia](/wiki/S%C3%B4ng_Columbia) bao gồm những phần miền nam của [Quận Clark](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Clark,_Washington) và [Quận Skamania](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Skamania,_Washington) trong tiểu bang Washington.
Phần phía Oregon của vùng đô thị này là trung tâm đô thị lớn nhất của tiểu bang với khoảng 2 triệu dân và khoảng 550 đến 600
[dặm vuông Anh](/wiki/D%E1%BA%B7m_vu%C3%B4ng_Anh) vùng đất đô thị, và là trung tâm mậu dịch, giao thông và dịch vụ của tiểu bang. Đa số nằm dưới quyền quản trị của [Metro](/wiki/Metro_(ch%C3%ADnh_quy%E1%BB%81n_v%C3%B9ng_Oregon)), một chính quyền vùng được bầu trực tiếp chịu trách nhiệm hoạch định việc sử dụng đất trong vùng.
Trước khi ranh giới của vùng đô thị này được tái ấn định lần vừa qua thì Vùng đô thị thống nhất Portland còn bao gồm
[Vùng thống kê đô thị](/wiki/V%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Hoa_K%E1%BB%B3) [Salem](/wiki/Salem,_Oregon) . Nếu như vẫn còn xem là một phần của vùng đô thị này thì dân số sẽ là 2.516.971. [1]
## Mục lục
## Các thành phố và cộng đồng khác[
[sửa](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Portland&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Portland&action=edit§ion=1)]
Những thành phố lớn trong vùng, ngoài Portland ra, còn có
[Beaverton](/wiki/Beaverton,_Oregon), [Gresham](/wiki/Gresham,_Oregon), [Hillsboro](/wiki/Hillsboro,_Oregon) trong tiểu bang Oregon, và [Vancouver](/wiki/Vancouver,_Washington) trong [tiểu bang Washington](/wiki/Washington_(ti%E1%BB%83u_bang)). Vùng này còn có các thành phố nhỏ hơn là [Clackamas](/wiki/Clackamas,_Oregon), [Damascus](/wiki/Damascus,_Oregon), [Gladstone](/wiki/Gladstone,_Oregon), [King City](/wiki/King_City,_Oregon), [Lake Oswego](/wiki/Lake_Oswego,_Oregon), [Milwaukie](/wiki/Milwaukie,_Oregon), [Oregon City](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Oregon,_Oregon), [Tigard](/wiki/Tigard,_Oregon), [Tualatin](/wiki/Tualatin,_Oregon), [West Linn](/wiki/West_Linn,_Oregon), [Wilsonville](/wiki/Wilsonville,_Oregon) trong Oregon cũng như [Battle Ground](/wiki/Battle_Ground,_Washington), [Camas](/wiki/Camas,_Washington), và [Washougal](/wiki/Washougal,_Washington) trong Washington.
Nó còn có những cộng đồng ngoại ô chưa được tổ chức tại Oregon là
[Aloha](/wiki/Aloha,_Oregon), [Beavercreek](/wiki/Beavercreek,_Oregon), [Dunthorpe](/wiki/Dunthorpe,_Oregon), [Garden Home](/wiki/Garden_Home-Whitford,_Oregon), [Raleigh Hills](/wiki/Raleigh_Hills,_Oregon), và [West Slope](/wiki/West_Slope,_Oregon).
## Vùng thống kê đô thị[
[sửa](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Portland&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Portland&action=edit§ion=2)] [Vùng thống kê đô thị](/wiki/V%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Hoa_K%E1%BB%B3) Portland–Vancouver–Beaverton, vùng lớn thứ 23 tại [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), có dân số là 2.137.565 (ước tính năm 2006). Nó bao gồm [Quận Multnomah](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Multnomah,_Oregon), [Quận Washington](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Washington,_Oregon), [Quận Clackamas](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Clackamas,_Oregon), và một phần [Quận Columbia](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Columbia,_Oregon) và [Quận Yamhill](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Yamhill,_Oregon) tại Oregon cũng như gồm [Quận Clark, Washington](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Clark,_Washington) và [Quận Skamania, Washington](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Skamania,_Washington). Vùng này gồm có Portland và các thành phố lân cận là [Beaverton](/wiki/Beaverton,_Oregon), [Gresham](/wiki/Gresham,_Oregon), [Hillsboro](/wiki/Hillsboro,_Oregon), [Milwaukie](/wiki/Milwaukie,_Oregon), [Lake Oswego](/wiki/Lake_Oswego,_Oregon), [Oregon City](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Oregon,_Oregon), [Fairview](/wiki/Fairview,_Oregon), [Wood Village](/wiki/Wood_Village,_Oregon), [Troutdale](/wiki/Troutdale,_Oregon), [Tualatin](/wiki/Tualatin,_Oregon) và [Tigard](/wiki/Tigard,_Oregon) cũng như [Vancouver, Washington](/wiki/Vancouver,_Washington).
## Giao thông[
[sửa](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Portland&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Portland&action=edit§ion=3)]
Portland là nơi
[Xa lộ Liên tiểu bang 84](/wiki/Xa_l%E1%BB%99_Li%C3%AAn_ti%E1%BB%83u_bang_84_(t%C3%A2y)) kết thúc khi gặp [Xa lộ Liên tiểu bang 5](/wiki/Xa_l%E1%BB%99_Li%C3%AAn_ti%E1%BB%83u_bang_5), cả hai là các xa lộ chính trong vùng [Tây Bắc Thái Bình Dương](/wiki/T%C3%A2y_B%E1%BA%AFc_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng). Những con đường chính khác gồm có [Xa lộ Liên tiểu bang 205](/w/index.php?title=Xa_l%E1%BB%99_Li%C3%AAn_ti%E1%BB%83u_bang_205_(Oregon-Washington)&action=edit&redlink=1) là một đường vòng đai phía đông tránh trung tâm thành phố, [Quốc lộ Hoa Kỳ 26](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_Hoa_K%E1%BB%B3_26&action=edit&redlink=1) đi về hướng tây và đông nam, [Quốc lộ Hoa Kỳ 30](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_Hoa_K%E1%BB%B3_30_(Oregon)&action=edit&redlink=1) đi về hướng tây bắc, và [Xa lộ Oregon 217](/w/index.php?title=Xa_l%E1%BB%99_Oregon_217&action=edit&redlink=1) nối Quốc lộ Hoa Kỳ 26 với Xa lộ Liên tiểu bang 5 ở miền nam đi ngang Beaverton. Cả Quốc lộ Hoa Kỳ 26 và 30 đi tới [Duyên hải Oregon](/wiki/Duy%C3%AAn_h%E1%BA%A3i_Oregon). [Xa lộ tiểu bang Washington 14](/w/index.php?title=Xa_l%E1%BB%99_ti%E1%BB%83u_bang_Washington_14&action=edit&redlink=1) đi dọc theo bờ phía bắc của [Sông Columbia](/wiki/S%C3%B4ng_Columbia) từ phố chính của Vancouver nằm phía đông của [Camas](/wiki/Camas,_Washington) và [Washougal](/wiki/Washougal,_Washington).
Dịch vụ trung chuyển phía bên tiểu bang Oregon phần lớn là do hệ thống xe buýt và xe điện có tên là
[TriMet](/w/index.php?title=TriMet&action=edit&redlink=1) đảm nhận. Ngoài ra, [Sandy Area Metro](/w/index.php?title=Sandy_Area_Metro&action=edit&redlink=1) phục vụ Sandy, [Khu Giao thông Nam Clackamas](/w/index.php?title=Khu_Giao_th%C3%B4ng_Nam_Clackamas&action=edit&redlink=1) phục vụ [Molalla](/wiki/Molalla,_Oregon), [Trung chuyển vùng Canby](/w/index.php?title=Trung_chuy%E1%BB%83n_v%C3%B9ng_Canby&action=edit&redlink=1) phục vụ [Canby](/wiki/Canby,_Oregon) và [Trung chuyển nhanh vùng đô thị phía nam](/w/index.php?title=Trung_chuy%E1%BB%83n_nhanh_v%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_ph%C3%ADa_nam&action=edit&redlink=1) phục vụ Wilsonville. Dịch vụ ở Quận Clark ở tiểu bang Washington do [C-TRAN](/w/index.php?title=C-TRAN_(Washington)&action=edit&redlink=1) đảm trách.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Portland&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Portland&action=edit§ion=4)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Portland&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Portland&action=edit§ion=5)] [Metro government website](http://www.metro-region.org/) [Oregon Sustainable Community Digital Library](http://oscdl.research.pdx.edu/)of key urban planning documents on the Portland Metropolitan area

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


text:
Việt Dzũng
Việt Dzũng (1958-2013) là một nhạc sĩ và ca sĩ người Mỹ gốc Việt nổi tiếng với dòng nhạc Việt Nam hải ngoại hoạt động tại Hoa Kỳ.
Mục lục
Thân thế và sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
Ông tên thật là Nguyễn Ngọc Hùng Dũng, sinh ngày 8 tháng 9 năm 1958 tại Sài Gòn. Cha là Nguyễn Ngọc Bảy, người Nghệ An, cựu dân biểu Hạ nghị viện thời Đệ nhị Cộng hòa Việt Nam, thiếu tá, y sĩ trưởng Bộ tổng tham mưu và Sư đoàn 5 Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Mẹ là cựu giáo viên Trường Nữ Trung học Gia Long. Ông có một anh, một chị, và một em trai.[1] Lúc nhỏ, ông từng học tại Trường Trung học Lasan Taberd.
Trong giai đoạn từ 1971 cho đến trước sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, ông tham dự nhiều đại hội nhạc trẻ bên cạnh Trường Kỳ, Tùng Giang, Nam Lộc,... Năm 1975, ông vượt biên tỵ nạn sang đến Singapore, sau đó là đến trại tỵ nạn Subic ở Philippin rồi sau sang Hoa Kỳ định cư, đến năm 1976 gia đình mới sang cùng đoàn tụ.[2] Ngay những năm đầu tiên tại Mỹ ông đã sáng tác và thắng giải Iowa Grand Ole Opry. Năm 1985 ông cho ra băng nhạc tiếng Anh Children of the Ocean hợp tác với một số nhạc sĩ Mỹ.
Đối với tân nhạc Việt Nam ở hải ngoại, ông đã sáng tác một số bài được cộng đồng người Việt tại hải ngoại biết đến như "Một chút quà cho quê hương", "Lời kinh đêm", "Tình ca cho Nguyễn Thị Sài Gòn". Album Một bông hồng cho người ngã ngựa. Ông hợp tác với ca sĩ Nguyệt Ánh một thời gian, đi lưu diễn nhiều nơi ở Mỹ, Úc, Nhật Bản, Âu châu, mở đường cho phong trào Hưng ca ở hải ngoại.[2]. Do hoạt động tích cực trong phong trào chống Cộng, cả hai bị nhà cầm quyền Việt Nam tuyên án tử hình khiếm diện.[3] Việt Dzũng với bài "Một chút quà cho quê hương" cùng với Nam Lộc (tác giả bài "Sài Gòn vĩnh biệt") được nêu danh là một trong những tên tuổi chính của dòng nhạc Việt Nam hải ngoại.[4]
Ngoài những sáng tác có nội dung nỗi niềm ly hương và chống Cộng,[5] ông còn có những tác phẩm tình ca vui trẻ như "Tình như cây cà rem", "Có những cuộc tình không là trăm năm" hay uẩn ức như "Bên đời hiu quạnh". Tổng cộng ông đã viết hơn 450 bài, một số ra mắt trong hai tập nhạc Kinh Tỵ nạn và Lưu vong khúc.[3] Năm 1990 ông lập hãng ra băng và đĩa nhạc mang tên Trung tâm Việt Productions.[2]
Ngoài hoạt động âm nhạc, Việt Dzũng còn có chân trong văn học, chủ bút nguyệt san Nhân chứng ở California. Sau ông chuyển sang đóng góp cho đài phát thanh Little Saigon Radio bắt đầu từ năm 1993 làm phóng viên và xướng ngôn viên cho đài phát thanh tiếng Việt toàn phần đầu tiên ở miền nam California.[2] Đến năm 1997 thì ông lập đài phát thanh riêng là Radio Bolsa.
Đối với các chương trình thu hình, ông xuất hiện lần đầu trên video Asia 9 Tình ca chọn lọc 75-95 (1995) với vai trò là ca sĩ. Sau đó, ông xuất hiện trong vai trò người dẫn chương trình trong các đại nhạc hội của Trung tâm Asia bắt đầu từ cuốn video Asia 14 Yêu (1996) cho đến cuốn Asia 73 Mùa hè rực rỡ 2013 là lần xuất hiện cuối cùng của ông trước khi qua đời.
Ông xuất hiện nhiều trong những cuộc vận động chống chủ nghĩa cộng sản, hoạt động tích cực hỗ trợ các cuộc đấu tranh dân chủ, nhân quyền cho Việt Nam, tham gia trong các đoàn thể trẻ tại miền Nam California như Thanh Sinh Phó Đức Chính, Thanh Niên Cờ Vàng.[6][7] đấu tranh cho nhân quyền ở Việt Nam, và ông cũng luôn vận động cứu giúp thuyền nhân Việt Nam tỵ nạn. Năm 2010 ông được thượng nghị sĩ tiểu bang California là Lou Correa trao giải "Community Heroes" vì 20 năm hoạt động đóng góp cho cộng đồng.[8].
Qua đời[sửa | sửa mã nguồn]
Việt Dzũng đột ngột qua đời tại Bệnh viện khu vực Fountain Valley ở thành phố Fountain Valley, quận Cam, tiểu bang California, Hoa Kỳ do căn bệnh tim hồi 10h35' sáng, ngày 20 tháng 12 năm 2013, hưởng dương 55 tuổi.[9]
Để vinh danh những đóng góp của nghệ sĩ Việt Dzũng, nghị sĩ thượng viện tiểu bang California Lou Correa đã vận động cho thông qua nghị quyết đặt tên một khúc đại lộ Beach (Beach Boulevard) gần góc đường Talbert[10] là "Việt Dzũng Human Rights Memorial Highway" (Xa lộ Nhân quyền Việt Dzũng) khánh thành ngày 15 Tháng 8, 2014 thuộc khu vực Little Saigon.[11] Với Việt Nam, Việt Dzũng là một người con phản quốc và không đáng sống trên đời
Danh sách bài hát[sửa | sửa mã nguồn]
- Bên đời hiu quạnh (phổ thơ Hoàng Ngọc Ẩn)
- Bài tango cuối cùng
- Có những cuộc tình không là trăm năm
- Dấu chân của biển
- Giòng cuồng lưu
- Hát cho người dân oan
- Khóc ru đời trinh nữ
- Lời kinh đêm (ý thơ Mãn Thuận)
- Một chút quà cho quê hương
- Mời em về
- Noel rồi! Đừng hờn anh nữa bé ơi
- Ngày con về
- Tình ca cho Nguyễn Thị Sài Gòn
- Tình như cây cà-rem
- Thung lũng chim bay
- Và em hãy nói yêu anh
- Những đứa con của Mẹ
Băng và đĩa nhạc[sửa | sửa mã nguồn]
- Anh vẫn còn thương
- Bên bờ đại dương
- Bên em đang có ta
- Hát cho Tự do
- Hùng ca quật khởi
- Lên đường
- Mình ơi, đưa em về quê hương
- Quê hương và em
- Ru em sông núi đợi chờ
- Tuổi trẻ về nguồn
- Thánh ca vào đời
- Thắp lửa Tự do
- Thắp lửa yêu thương
- Trái tim ở lại
- Vuốt mặt
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Duy Khiêm, Nhạc sĩ Việt Dzũng: 32 năm sánh vai cùng NS Anh Bằng- DVD 7, Northwest Vietnamese News – Nguoi Viet Tay Bac, 9 tháng 2 năm 2013
- ^ a ă â b "Nhạc sĩ Việt Dzũng: 32 năm sáng tác"
- ^ a ă Nghệ sĩ Việt Dũng, Văn hóa Việt.Y
- ^ Yao, Souchou, ed. House of Glass: Culture, Modernity and State in Southeast Asia. Singapore: Institute of Southeast Asian Studies, 2001. Trang 125.
- ^ Riding the Wave of Vietnamese Pop Music
- ^ "Biggest Rights Rally Yet in Little Saigon" theo Los Angeles Times
- ^ "Calif. Vietnamese community incensed by flag, poster display" theo báo Baltimore Sun
- ^ Senator Lou Correa Honor Community Leaders...
- ^ "Nhạc sĩ Việt Dzũng qua đời...", Người Việt, 20 tháng 12 năm 2013
- ^ "Lễ khánh thành"
- ^ "Lễ khánh thành bảng tưởng niệm Việt Dzũng"

markdown:
# Việt Dzũng
|Việt Dzũng|
|Tên khai sinh||Nguyễn Ngọc Hùng Dũng|
|Sinh||
|[20 tháng 12](/wiki/20_th%C3%A1ng_12), [2013](/wiki/2013)(55 tuổi) [Fountain Valley](/wiki/Fountain_Valley,_California), [California](/wiki/California), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Thể loại](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i_nh%E1%BA%A1c) [nhạc hải ngoại](/wiki/Nh%E1%BA%A1c_h%E1%BA%A3i_ngo%E1%BA%A1i) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/Viet_Dzung_Human_Rights_Memorial_Highway.jpg/220px-Viet_Dzung_Human_Rights_Memorial_Highway.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/Viet_Dzung_Human_Rights_Memorial_Highway.jpg/220px-Viet_Dzung_Human_Rights_Memorial_Highway.jpg)
[Little Saigon](/wiki/Little_Saigon), California, được đặt tên "Xa lộ Kỷ niệm Nhân quyền Việt Dzũng" **Việt Dzũng** (1958-2013) là một [nhạc sĩ](/wiki/Nh%E1%BA%A1c_s%C4%A9) và [ca sĩ](/wiki/Ca_s%C4%A9) [người Mỹ gốc Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Vi%E1%BB%87t) nổi tiếng với dòng [nhạc Việt Nam hải ngoại](/wiki/Nh%E1%BA%A1c_h%E1%BA%A3i_ngo%E1%BA%A1i) hoạt động tại Hoa Kỳ.
## Mục lục
## Thân thế và sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87t_Dz%C5%A9ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87t_Dz%C5%A9ng&action=edit§ion=1)]
Ông tên thật là
**Nguyễn Ngọc Hùng Dũng**, sinh ngày [8 tháng 9](/wiki/8_th%C3%A1ng_9) năm 1958 tại [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n). Cha là Nguyễn Ngọc Bảy, người [Nghệ An](/wiki/Ngh%E1%BB%87_An), cựu [dân biểu](/wiki/D%C3%A2n_bi%E1%BB%83u) Hạ nghị viện thời [Đệ nhị Cộng hòa Việt Nam](/wiki/%C4%90%E1%BB%87_nh%E1%BB%8B_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Vi%E1%BB%87t_Nam), thiếu tá, y sĩ trưởng Bộ tổng tham mưu và [Sư đoàn 5 Quân lực Việt Nam Cộng hòa](/w/index.php?title=S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_5_Qu%C3%A2n_l%E1%BB%B1c_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&action=edit&redlink=1). Mẹ là cựu giáo viên [Trường Nữ Trung học Gia Long](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_N%E1%BB%AF_Trung_h%E1%BB%8Dc_Gia_Long). Ông có một anh, một chị, và một em trai. Lúc nhỏ, ông từng học tại [1] [Trường Trung học Lasan Taberd](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Trung_h%E1%BB%8Dc_Lasan_Taberd).
Trong giai đoạn từ 1971 cho đến trước sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, ông tham dự nhiều đại hội nhạc trẻ bên cạnh
[Trường Kỳ](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_K%E1%BB%B3), [Tùng Giang](/wiki/T%C3%B9ng_Giang), [Nam Lộc](/wiki/Nam_L%E1%BB%99c),... Năm 1975, ông [vượt biên](/wiki/Thuy%E1%BB%81n_nh%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) tỵ nạn sang đến [Singapore](/wiki/Singapore), sau đó là đến trại tỵ nạn [Subic](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_Subic) ở [Philippin](/wiki/Philippin) rồi sau sang [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) định cư, đến năm 1976 gia đình mới sang cùng đoàn tụ. Ngay những năm đầu tiên tại Mỹ ông đã sáng tác và thắng giải Iowa Grand Ole Opry. Năm 1985 ông cho ra [2] [băng nhạc](/w/index.php?title=B%C4%83ng_nh%E1%BA%A1c&action=edit&redlink=1) [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) *Children of the Ocean*hợp tác với một số nhạc sĩ Mỹ.
Đối với
[tân nhạc Việt Nam](/wiki/T%C3%A2n_nh%E1%BA%A1c_Vi%E1%BB%87t_Nam) ở hải ngoại, ông đã sáng tác một số bài được cộng đồng người Việt tại hải ngoại biết đến như "Một chút quà cho quê hương", "Lời kinh đêm", "Tình ca cho Nguyễn Thị Sài Gòn". Album *Một bông hồng cho người ngã ngựa*. Ông hợp tác với ca sĩ [Nguyệt Ánh](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%87t_%C3%81nh_(ca_s%C4%A9)&action=edit&redlink=1) một thời gian, đi lưu diễn nhiều nơi ở Mỹ, [Úc](/wiki/%C3%9Ac), [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), [Âu châu](/wiki/%C3%82u_ch%C3%A2u), mở đường cho phong trào Hưng ca ở hải ngoại. . Do hoạt động tích cực trong phong trào [2] [chống Cộng](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%91ng_C%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1), cả hai bị nhà cầm quyền Việt Nam tuyên án [tử hình](/wiki/T%E1%BB%AD_h%C3%ACnh)khiếm diện. Việt Dzũng với bài "Một chút quà cho quê hương" cùng với [[3]](#cite_note-vanhoaviet.us-3) [Nam Lộc](/wiki/Nam_L%E1%BB%99c)(tác giả bài "Sài Gòn vĩnh biệt") được nêu danh là một trong những tên tuổi chính của dòng [nhạc Việt Nam hải ngoại](/wiki/Nh%E1%BA%A1c_h%E1%BA%A3i_ngo%E1%BA%A1i). [[4]](#cite_note-4)
Ngoài những sáng tác có nội dung nỗi niềm ly hương và chống Cộng,
ông còn có những tác phẩm tình ca vui trẻ như "Tình như cây [5] [cà rem](/wiki/C%C3%A0_rem)", "Có những cuộc tình không là trăm năm" hay uẩn ức như "Bên đời hiu quạnh". Tổng cộng ông đã viết hơn 450 bài, một số ra mắt trong hai tập nhạc *Kinh Tỵ nạn*và *Lưu vong khúc*. Năm 1990 ông lập hãng ra băng và đĩa nhạc mang tên Trung tâm Việt Productions. [[3]](#cite_note-vanhoaviet.us-3) [[2]](#cite_note-nh.E1.BA.A1c-2)
Ngoài hoạt động âm nhạc, Việt Dzũng còn có chân trong văn học, chủ bút
[nguyệt san](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%87t_san&action=edit&redlink=1) *Nhân chứng* ở [California](/wiki/California). Sau ông chuyển sang đóng góp cho đài phát thanh [Little Saigon Radio](/w/index.php?title=Little_Saigon_Radio&action=edit&redlink=1) bắt đầu từ năm 1993 làm [phóng viên](/wiki/Ph%C3%B3ng_vi%C3%AAn) và [xướng ngôn viên](/wiki/X%C6%B0%E1%BB%9Bng_ng%C3%B4n_vi%C3%AAn) cho đài phát thanh tiếng Việt toàn phần đầu tiên ở miền nam [California](/wiki/California). Đến năm 1997 thì ông lập đài phát thanh riêng là [2] [Radio Bolsa](/w/index.php?title=Radio_Bolsa&action=edit&redlink=1).
Đối với các chương trình thu hình, ông xuất hiện lần đầu trên video Asia 9 Tình ca chọn lọc 75-95 (1995) với vai trò là ca sĩ. Sau đó, ông xuất hiện trong vai trò
[người dẫn chương trình](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_d%E1%BA%ABn_ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh) trong các đại nhạc hội của [Trung tâm Asia](/wiki/Trung_t%C3%A2m_Asia) bắt đầu từ cuốn video Asia 14 Yêu (1996) cho đến cuốn Asia 73 Mùa hè rực rỡ 2013 là lần xuất hiện cuối cùng của ông trước khi qua đời.
Ông xuất hiện nhiều trong những cuộc vận động chống
[chủ nghĩa cộng sản](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_c%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n), hoạt động tích cực hỗ trợ các cuộc đấu tranh dân chủ, nhân quyền cho Việt Nam, tham gia trong các đoàn thể trẻ tại [miền Nam California](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Nam_California) như Thanh Sinh Phó Đức Chính, Thanh Niên Cờ Vàng. [[6]](#cite_note-6) đấu tranh cho [7] [nhân quyền](/wiki/Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n)ở Việt Nam, và ông cũng luôn vận động cứu giúp [thuyền nhân Việt Nam](/wiki/Thuy%E1%BB%81n_nh%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam)tỵ nạn. Năm 2010 ông được thượng nghị sĩ tiểu bang California là [Lou Correa](/w/index.php?title=Lou_Correa&action=edit&redlink=1)trao giải "Community Heroes" vì 20 năm hoạt động đóng góp cho cộng đồng. . [[8]](#cite_note-8)
## Qua đời[
[sửa](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87t_Dz%C5%A9ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87t_Dz%C5%A9ng&action=edit§ion=2)]
Việt Dzũng đột ngột qua đời tại Bệnh viện khu vực Fountain Valley ở thành phố
[Fountain Valley](/wiki/Fountain_Valley,_California), quận [Cam](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Cam), tiểu bang California, Hoa Kỳ do căn bệnh tim hồi 10h35' sáng, ngày [20 tháng 12](/wiki/20_th%C3%A1ng_12) năm 2013, hưởng dương 55 tuổi. [[9]](#cite_note-9)
Để vinh danh những đóng góp của nghệ sĩ Việt Dzũng, nghị sĩ thượng viện tiểu bang California Lou Correa đã vận động cho thông qua nghị quyết đặt tên một khúc đại lộ Beach (Beach Boulevard) gần góc đường Talbert
là "Việt Dzũng Human Rights Memorial Highway" (Xa lộ Nhân quyền Việt Dzũng) khánh thành ngày 15 Tháng 8, 2014 thuộc khu vực [10] [Little Saigon](/wiki/Little_Saigon). Với Việt Nam, Việt Dzũng là một người con phản quốc và không đáng sống trên đời [[11]](#cite_note-11)
## Danh sách bài hát[
[sửa](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87t_Dz%C5%A9ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87t_Dz%C5%A9ng&action=edit§ion=3)]
- Bên đời hiu quạnh (
[phổ thơ](/wiki/Ph%E1%BB%95_th%C6%A1)Hoàng Ngọc Ẩn)
- Bài tango cuối cùng
- Có những cuộc tình không là trăm năm
- Dấu chân của biển
- Giòng cuồng lưu
- Hát cho người dân oan
- Khóc ru đời trinh nữ
- Lời kinh đêm (ý thơ Mãn Thuận)
- Một chút quà cho quê hương
- Mời em về
- Noel rồi! Đừng hờn anh nữa bé ơi
- Ngày con về
- Tình ca cho Nguyễn Thị Sài Gòn
- Tình như cây cà-rem
- Thung lũng chim bay
- Và em hãy nói yêu anh
- Những đứa con của Mẹ
### Băng và đĩa nhạc[
[sửa](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87t_Dz%C5%A9ng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87t_Dz%C5%A9ng&action=edit§ion=4)] *Anh vẫn còn thương* *Bên bờ đại dương* *Bên em đang có ta* *Hát cho Tự do* *Hùng ca quật khởi* *Lên đường* *Mình ơi, đưa em về quê hương* *Quê hương và em* *Ru em sông núi đợi chờ* *Tuổi trẻ về nguồn* *Thánh ca vào đời* *Thắp lửa Tự do* *Thắp lửa yêu thương* *Trái tim ở lại* *Vuốt mặt*
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87t_Dz%C5%A9ng&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87t_Dz%C5%A9ng&action=edit§ion=5)] **Duy Khiêm,** [^](#cite_ref-1) [Nhạc sĩ Việt Dzũng: 32 năm sánh vai cùng NS Anh Bằng- DVD 7](http://www.nvnorthwest.com/2013/02/09/nh%E1%BA%A1c-si-vi%E1%BB%87t-dzung-32-nam-sanh-vai-cung-ns-anh-b%E1%BA%B1ng-dvd-71/), Northwest Vietnamese News – Nguoi Viet Tay Bac, 9 tháng 2 năm 2013
- ^
**a** **ă** **â** **b** ["Nhạc sĩ Việt Dzũng: 32 năm sáng tác"](http://www.nvnorthwest.com/nh%E1%BA%A1c-si-vi%E1%BB%87t-dzung-32-nam-sanh-vai-cung-ns-anh-b%E1%BA%B1ng-dvd-71/)
- ^
**a** **ă** [Nghệ sĩ Việt Dũng](http://vanhoaviet.us/nghe-si-viet-dzung.html), Văn hóa Việt.Y **Yao, Souchou, ed.** [^](#cite_ref-4) *House of Glass: Culture, Modernity and State in Southeast Asia*. Singapore: Institute of Southeast Asian Studies, 2001. Trang 125. [^](#cite_ref-5) [Riding the Wave of Vietnamese Pop Music](http://news.newamericamedia.org/news/view_article.html?article_id=5dcc1627127fa5d793a50e884263e8d5) [^](#cite_ref-6) ["Biggest Rights Rally Yet in Little Saigon" theo](http://articles.latimes.com/1999/feb/27/local/me-12345) *Los Angeles Times* [^](#cite_ref-7) ["Calif. Vietnamese community incensed by flag, poster display" theo báo](http://articles.baltimoresun.com/1999-02-16/news/9902160072_1_chi-minh-city-vietnamese-community-flag-and-poster) *Baltimore Sun* [^](#cite_ref-8) [Senator Lou Correa Honor Community Leaders...](http://sd34.senate.ca.gov/news/2010-05-17-senator-lou-correa-ocapica-honor-community-leaders-organizations-asian-pacific-islan) [^](#cite_ref-9) ["Nhạc sĩ Việt Dzũng qua đời..."](http://www.nguoi-viet.com/absolutenm2/templates/viewarticlesNVO.aspx?articleid=179360&zoneid=1#.UrTtBvblE7A), [Người Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t_(b%C3%A1o)), 20 tháng 12 năm 2013 [^](#cite_ref-10) ["Lễ khánh thành"](http://www.sbtn.tv/vi/tin-c%E1%BB%99ng-%C4%91%E1%BB%93ng-h%E1%BA%A3i-ngo%E1%BA%A1i/l%E1%BB%85-kh%C3%A1nh-th%C3%A0nh-b%E1%BA%A3ng-t%C6%B0%E1%BB%9Fng-ni%E1%BB%87m-vi%E1%BB%87t-dz%C5%A9ng-human-rights-memorial-highway.html) [^](#cite_ref-11) ["Lễ khánh thành bảng tưởng niệm Việt Dzũng"](http://www.sbtn.tv/vi/tin-c%E1%BB%99ng-%C4%91%E1%BB%93ng-h%E1%BA%A3i-ngo%E1%BA%A1i/m%E1%BB%9Di-tham-d%E1%BB%B1-l%E1%BB%85-kh%C3%A1nh-th%C3%A0nh-b%E1%BA%A3ng-t%C6%B0%E1%BB%9Fng-ni%E1%BB%87m-vi%E1%BB%87t-dz%C5%A9ng.html)

X-Cache: cp1066 hit (1), cp1054 frontend miss (0)


text:
lorry
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Anh[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Danh từ[sửa]
lorry /ˈlɔr.i/
Động từ[sửa]
lorry /ˈlɔr.i/
- Đi bằng xe tải; vận chuyển bằng xe tải.
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)
lorry /ˈlɔr.i/
lorry /ˈlɔr.i/

markdown:
# lorry
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **lorry** [/ˈlɔr.i/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-verb-&action=edit§ion=T-1)] **lorry** [/ˈlɔr.i/](/wiki/Wiktionary:IPA)
- Đi bằng
[xe](/wiki/xe) [tải](/wiki/t%E1%BA%A3i); [vận chuyển](/wiki/v%E1%BA%ADn_chuy%E1%BB%83n)bằng [xe](/wiki/xe) [tải](/wiki/t%E1%BA%A3i).
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


text:
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Dấu hiệu của bệnh thận bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Dau hieu cua benh than ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Dấu hiệu của bệnh thận ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Sức Khỏe của chuyên mục Sức Khỏe.
Signs of kidney disease
change color, as soon as possible, primarily physiological, indicating effect, urine, may, kidney disease, back pain, cause of, find, fine, produce, beverage, close-lying
Kidney disease is one of the complications caused very high side, so to find signs of the disease as early as possible before it is too late. pain kidney pain hips, back, ribs close, can cause fever. In addition, the color change of the water ...
Tổng TTCP gọi điện cho đoàn thanh tra cây Hà Nội; Hàng cổ thụ Thủ đô ứa nhựa sau những vết chém lạ; Nửa đêm phá cửa xe đưa thi thể 2 thầy giáo ra ngoài; Chuyện hậu trường be bét của truyền hình thực tế; Thủ đoạn cực kỳ tinh vi của siêu lừa qua Facebook ở HN...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 15/4.
TQ mở rộng phi pháp bãi đá ở Trường Sa; Máy bay rơi ở Bình Thuận, 2 phi công nhảy dù; Hà Nội: Nhiều phố có hàng cổ thụ bị vết 'chém' lạ; 'Trùm' đường dây người mẫu bán dâm cho đại gia ở SG; 5 người đẹp Việt trần tình nghi án "đi khách"; Tai nạn thảm khốc sau bữa tiệc thôi nôi...là những tin tức thời sự nổi bật trong ngày 16/4.
8 người tranh chức Cục trưởng Đường sắt VN; Hành động lạ của người mẹ 'xin tiền chữa ung thư cho con'; Chở xác người vứt giữa phố; Khoe 'chiến tích' và ảnh sex để bôi xấu bạn gái cũ; 'Cá chép hóa rồng' 200 tấn trên sông Hàn; Nữ hung thủ giết 3 bà cháu im lặng trong trại giam...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 14/4.
Không tăng giá bán xăng dầu; Trứng kiến 700 ngàn/kg: Dân Hà thành mua cả yến ăn dần; Choáng với váy áo hở bạo của Thanh Lam; Cầm dao cướp tiệm vàng, bị dân vây đánh bầm dập; Nhờ cứu hộ mới đưa được xác nữ sinh khỏi gầm container;
Tiếp tục tăng giá viện phí; Bị “chôn sống” khi ngăn cản thi công quốc lộ 1A; Bức ảnh nướng gà bằng đèn khò gây bão; ‘Thổi’ giá thiết bị từ 100 triệu lên 130 tỷ; Thực hư vụ nữ sinh bị hiếp và giết ở Hà Nội...
Theo phân tích từ Bộ Y tế, việc điều chỉnh giá dịch vụ y tế, đối với người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) được lợi đầu tiên vì được thụ hưởng dịch vụ y tế chất lượng tốt hơn...
Cục Hàng không VN đang tiến hành rà soát lại tất cả các khâu soi chiếu an ninh tại Cảng Hàng không Quốc tế Nội Bài để lãm rõ nguyên nhân phi công và tiếp viên Vietnam Airlines có thể “qua mặt” anh ninh vận chuyển 6kg vàng từ..
Chỉ mang tính thử nghiệm, nhưng việc gắn camera trên mũ CSGT đã đem lại nhiều hiệu quả, khiến người vi phạm giao thông tâm phục, khẩu phục.
5 người cùng bị truy tố về tội giết người trong một vụ án. Kỳ án 'ma cũ bắt nạt ma mới' và sự thật bất ngờ; Kỳ án “Chúc Anh Đài” thời @ chuyên đi trộm cắp; Kỳ án tòa xử buộc người không vay phải trả nợ...
Bé gái 3 tuổi bỏng nặng phần bụng, ngực và một phần cổ, mặt vì bị bạn đốt váy trong lớp học tại trường mầm non ở thị trấn thuộc huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái.
Cùng dõi theo những hình ảnh ngày làm việc của các nữ chiến sĩ CSGT vừa được Giám đốc Công an TP Hà Nội tặng bằng khen vì có thành tích xuất sắc.
Những ngày qua, cộng đồng mạng liên tục chia sẻ câu chuyện về đôi vợ chồng già bán xăng chịu cho người qua đường khi khách chẳng may "cháy túi" khiến nhiều người cảm động.
Trong khi chúng ta đang có một mùa đông ấm áp cùng gia đình, bạn bè thì ở ngoài kia biết bao em thơ và cụ già đang phải chống chọi với cái lạnh cắt da cắt thịt của tiết trời miền Bắc.
Đừng bao giờ nói câu "Năm sau con sẽ về" vì biết đâu đó là cái Tết cuối cùng ta còn được ở bên cha mẹ.
Và còn rất nhiều những lá thư, những dòng cảm tưởng được viết với nhiều tâm trạng và tình cảm khác nhau gửi đến ông lang vườn, nhưng ẩn trong tất cả những dòng chữ đó là một sự biết ơn, trân trọng.
Bà Hillary Clinton sẵn sàng chạy đua vào Nhà Trắng năm 2016; ông Putin trực tiếp giải đáp thắc mắc trên truyền hình; Hàn Quốc công khai cuộc phỏng vấn cuối đời cố Chủ tịch Keangnam; Triều Tiên kỷ niệm sinh nhật Chủ tịch Kim Nhật Thành... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.
Bé trai 1 tuổi tử vong tại BV Hồng Ngọc; Máy bay SU-22 rơi xuống biển; Phi công, tiếp viên hàng không được lợi bao nhiêu từ mỗi chuyến hàng xách tay”?; Xà cừ Hà Nội bị đẽo vỏ: Đề nghị công an điều tra... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.
Nhiều người bệnh bức xúc vì bác sĩ vô tâm, chẩn đoán nhầm; những chú ý đặc biệt khi ăn hải sản, món ăn mùa hè, bỏ túi những bí quyết phòng tránh bệnh ngày nắng nóng, thêm nhiều khám phá thú vị về chuyện "yêu" và sức khỏe giới tính,... là những tin sức khỏe quan trọng tuần qua. ------------ Xem thêm: Điểm nhanh tin sức khỏe quan trọng tuần qua (13/4 - 19/4), http://vietbao.vn/Suc-khoe/Diem-nhanh-tin-suc-khoe-quan-trong-tuan-qua134-194/2147554199/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Lan Ngọc dành giải quán quân Bước nhảy hoàn vũ 2015, "Fast & Furious 7" cán mốc doanh thu 100 tỉ tại Việt Nam, Ngọc Trinh trở thành Nữ hoàng bikini châu Á, Xuân Bắc "chốt" cát-xê 8 tỉ đồng, vượt nhiều tên tuổi lớn, Thân thế ít người biết về 2 người mẫu bán dâm nghìn đô, Hoa hậu Kỳ Duyên bị tố làm màu trong việc bán dưa hấu, CL (2NE1) chỉ chịu thua Tổng thống Nga, Em út EXO-M lại bị đồn rời nhóm, "Bạn gái ngực lép" úp mở tuyên bố chia tay G-Dragon,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh Showbiz tuần (12/04 – 18/04), http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Toan-canh-Showbiz-tuan-1204-1804/2147554226/49/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Người mẫu, hoa khôi... bán dâm giá nghìn đô; Phi công và tiếp viên VNA bị bắt tại Hàn Quốc; Thảm án 3 bà cháu bị chém chết; Điều chưa biết về vụ trộm táo bạo nhất lịch sử; Những phi vụ táo tợn của “Băng cướp Hắc Long”; Bóc mẽ những chiêu thức tinh vi trong thế giới cá độ online;......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/04 - 18/04), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-1204-1804/2147554187/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Viết phản hồi

markdown:
|
|
Thận là một trong những căn bệnh gây ra nhiều biến chứng phụ rất cao, do đó phải tìm ra dấu hiệu của bệnh càng sớm càng tốt trước khi quá muộn. Đau thận gây đau vùng hông, lưng, sát gần xương sườn, có thể gây sốt. Ngoài ra, sự thay đổi màu của nước tiểu cũng do bệnh tại thận.
Thận có chức năng lọc máu để thải chất độc tạo ra nước tiểu và tạo ra những nội tiết tố để điều hòa lượng nước tiểu và các ảnh hưởng đến huyết áp. Nước tiểu từ thận tạo ra rẽ theo hai ống dẫn là niệu quản, rồi chảy xuống bàng quang. Nước tiểu đọng lại đó vài tiếng đồng hồ rồi được đưa ra ngoài theo ống niệu đạo. Đối với nam giới, qua đường ống niệu đạo để ra ngoài còn có tinh dịch bao gồm tinh trùng do tinh hoàn sản xuất ra và các dịch của tuyến tiền liệt và túi tinh.
Thông thường các bệnh nhân thường có dấu hiệu đau lưng liền kết luận bị sỏi thận. Tuy nhiên có 98% đau lưng không phải là do bệnh thận mà lại là do bệnh từ cột sống, lưng, thần kinh hoặc bệnh đau toàn thân. Các bệnh nhân bệnh cúm ngoài đau khắp mình thì vùng lưng đau dữ dội hơn. 2% đau lưng do bệnh thận thì chỉ có hơn 1% là do sỏi thận gây ra, còn lại là do viêm thận, bướu thận.
* Đau thận gây đau vùng hông lưng, sát gần xương sườn có thể kèm theo sốt.
* Đau sỏi thận, sỏi niệu quản gây ra những cơn đau dữ dội, đau từ sau lưng chạy xuống bộ phận sinh dục.
* Khi bệnh nhân đau ê ẩm, đau xuống chân thì là do đau thần kinh tọa, đau cột sống.
* Đau lưng sát gần xương chậu, đau nhói khi đứng dậy hay khiêng vác đồ nặng, cơn đau có thể lan xuống mông hoặc chân bên, đó cũng là do đau thần kinh tọa.
* Đau lưng do rễ thần kinh cũng thường tăng lên sau khi đi xe đạp hoặc xe máy trên một đoạn đường dài và xóc.
* Đau lưng bình thường do mệt mỏi xuất hiện sau một ngày làm việc mệt nhọc, công việc ngồi một chỗ, ít hoạt động, cảm giác ê ẩm lưng và toàn thân. Để hiểu rõ nguyên nhân của đau lưng, bác sĩ sẽ có những kiểm tra, khám nghiệm thận và cột sống của bệnh nhân. Nếu cần thiết có thể sẽ tiến hành thêm các khám nghiệm khác như siêu âm, chụp X-Quang, thử nước tiểu...
Sự thay đổi mầu sắc và độ trong của nước tiểu có thể do ăn uống hoặc do một loại thuốc nào đó gây màu nước tiểu bị thay đổi. Một nguyên nhân khác là do bệnh tại thận vì đây là nơi sản xuất ra nước tiểu, hoặc tại bàng quang - ở nơi chứa nước tiểu. Màu nước tiểu bình thường có màu vàng từ nhạt tới hơi sẫm. Độ vàng tuỳ thuộc vào nồng độ chất mochorome trong nước tiểu. Đây là một chất thoái hóa của hemoglobin. Nếu cơ thể có ít nước cung cấp vào hoặc lao động nhiều mà không uống đủ nước thì nước tiểu có màu vàng sẫm. Có khi màu nước tiểu lại chỉ hơi đục đục, nhất là khi đi tiểu vào buổi sáng. Các hiện tượng này chứng tỏ rằng nước tiểu bị kềm hóa nhẹ nên các tinh thể nhất phát dễ đọng lại. Uống nhiều nước hoặc uống bổ sung 2 viên Chdoramonic vào buổi tối để nước tiểu trong lại. Màu nước tiểu còn có thể bị vẩn đục do nước tiểu có máu. Tốt nhất nên đi khám bác sỹ chuyên khoa, xét nghiệm nước tiểu, cấy nước tiểu, cấy dịch niệu đạo tìm vi trùng, làm siêu âm, chụp Xquang... để tìm ra nguyên nhân gây nên các triệu chứng trên. Sau khi tìm ra các nguyên nhân để từ đó có cách điều trị khác nhau và hiệu quả. Nếu có triệu chứng tiểu buốt, tiểu lắt nhắt, tiểu són là những triệu chứng của bệnh tại bàng quang hay niệu đạo chứ không phải của bệnh do thận. Nguyên nhân thường gặp nhất là viêm bàng quang ở phụ nữ và trẻ em, còn đối với nam giới là viêm niệu đạo, bướu tuyến tiền liệt, nhất là đối với bệnh nhân trên 50 tuổi.
Đôi khi người ta lầm tưởng rằng yếu sinh lý hoặc có bất kỳ những trục trặc nào trong chuyện tình dục đều là do suy thận. Tuy nhiên, thực tế không phải như vậy mà là do mạch máu đến bộ phận sinh dục bị hẹp tắc do thần kinh điều khiển tại chỗ hoặc trên não bị trục trặc. Chính vì vậy mà chẩn đoán và điều trị yếu sinh lý là một vấn đề tế nhị và phức tạp. Yếu sinh lý gồm các nhóm bệnh sau: rối loạn ham muốn (mất hoặc giảm ham muốn), rối loạn cương, rối loạn xuất tinh (có thể là xuất tinh sớm hoặc không xuất tinh), rối loạn cảm giác (không có khoái cảm hoặc bị đau khi lên đến đỉnh điểm), khả năng thụ thai thấp. Mỗi một nhóm bệnh lại được thành những nhóm nhỏ hơn, tương ứng với những bệnh khác nhau, mỗi bệnh có cách điều trị riêng. Các bệnh do suy thận cũng sẽ được chẩn đoán và điều trị theo kết quả của bác sĩ.
Như vậy, phù thận có thể do thận, bệnh thận cũng ít khi gây đau lưng, còn yếu sinh lý thì hoàn toàn không phải do thận yếu. Nếu không bị phù thì cách phòng bệnh thận tốt nhất hiện nay là uống nhiều nước, đặc biệt là khi làm việc ngoài nắng, trong môi trường nóng nực, tập thể thao, lao động nặng. Nếu trong sinh hoạt hàng ngày, cứ 6-7 tiếng mới thấy buồn đi tiểu và nước tiểu có mầu vàng sẫm thì chắc chắn cơ thể bạn chưa được cung cấp đủ nước. Vì vậy cần uống nhiều nước, ít nhất là 2 lít nước mỗi ngày.
|
|
Việt Báo
|
|
00:00 / --:--
|
|
|
|
TIN
![]()
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết
** bằng cách gửi thư điện tử tới Dấu hiệu của bệnh thận**
Tổng TTCP gọi điện cho đoàn thanh tra cây Hà Nội; Hàng cổ thụ Thủ đô ứa nhựa sau những vết chém lạ; Nửa đêm phá cửa xe đưa thi thể 2 thầy giáo ra ngoài; Chuyện hậu trường be bét của truyền hình thực tế; Thủ đoạn cực kỳ tinh vi của siêu lừa qua Facebook ở HN...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 15/4.
TQ mở rộng phi pháp bãi đá ở Trường Sa; Máy bay rơi ở Bình Thuận, 2 phi công nhảy dù; Hà Nội: Nhiều phố có hàng cổ thụ bị vết 'chém' lạ; 'Trùm' đường dây người mẫu bán dâm cho đại gia ở SG; 5 người đẹp Việt trần tình nghi án "đi khách"; Tai nạn thảm khốc sau bữa tiệc thôi nôi...là những tin tức thời sự nổi bật trong ngày 16/4.
8 người tranh chức Cục trưởng Đường sắt VN; Hành động lạ của người mẹ 'xin tiền chữa ung thư cho con'; Chở xác người vứt giữa phố; Khoe 'chiến tích' và ảnh sex để bôi xấu bạn gái cũ; 'Cá chép hóa rồng' 200 tấn trên sông Hàn; Nữ hung thủ giết 3 bà cháu im lặng trong trại giam...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 14/4.
Không tăng giá bán xăng dầu; Trứng kiến 700 ngàn/kg: Dân Hà thành mua cả yến ăn dần; Choáng với váy áo hở bạo của Thanh Lam; Cầm dao cướp tiệm vàng, bị dân vây đánh bầm dập; Nhờ cứu hộ mới đưa được xác nữ sinh khỏi gầm container;
Tiếp tục tăng giá viện phí; Bị “chôn sống” khi ngăn cản thi công quốc lộ 1A; Bức ảnh nướng gà bằng đèn khò gây bão; ‘Thổi’ giá thiết bị từ 100 triệu lên 130 tỷ; Thực hư vụ nữ sinh bị hiếp và giết ở Hà Nội...
Theo phân tích từ Bộ Y tế, việc điều chỉnh giá dịch vụ y tế, đối với người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) được lợi đầu tiên vì được thụ hưởng dịch vụ y tế chất lượng tốt hơn...
Cục Hàng không VN đang tiến hành rà soát lại tất cả các khâu soi chiếu an ninh tại Cảng Hàng không Quốc tế Nội Bài để lãm rõ nguyên nhân phi công và tiếp viên Vietnam Airlines có thể “qua mặt” anh ninh vận chuyển 6kg vàng từ..
Chỉ mang tính thử nghiệm, nhưng việc gắn camera trên mũ CSGT đã đem lại nhiều hiệu quả, khiến người vi phạm giao thông tâm phục, khẩu phục.
5 người cùng bị truy tố về tội giết người trong một vụ án. Kỳ án 'ma cũ bắt nạt ma mới' và sự thật bất ngờ; Kỳ án “Chúc Anh Đài” thời @ chuyên đi trộm cắp; Kỳ án tòa xử buộc người không vay phải trả nợ...
Bé gái 3 tuổi bỏng nặng phần bụng, ngực và một phần cổ, mặt vì bị bạn đốt váy trong lớp học tại trường mầm non ở thị trấn thuộc huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái.
Cùng dõi theo những hình ảnh ngày làm việc của các nữ chiến sĩ CSGT vừa được Giám đốc Công an TP Hà Nội tặng bằng khen vì có thành tích xuất sắc.
Những ngày qua, cộng đồng mạng liên tục chia sẻ câu chuyện về đôi vợ chồng già bán xăng chịu cho người qua đường khi khách chẳng may "cháy túi" khiến nhiều người cảm động.
Trong khi chúng ta đang có một mùa đông ấm áp cùng gia đình, bạn bè thì ở ngoài kia biết bao em thơ và cụ già đang phải chống chọi với cái lạnh cắt da cắt thịt của tiết trời miền Bắc.
Đừng bao giờ nói câu "Năm sau con sẽ về" vì biết đâu đó là cái Tết cuối cùng ta còn được ở bên cha mẹ.
Và còn rất nhiều những lá thư, những dòng cảm tưởng được viết với nhiều tâm trạng và tình cảm khác nhau gửi đến ông lang vườn, nhưng ẩn trong tất cả những dòng chữ đó là một sự biết ơn, trân trọng.
Bà Hillary Clinton sẵn sàng chạy đua vào Nhà Trắng năm 2016; ông Putin trực tiếp giải đáp thắc mắc trên truyền hình; Hàn Quốc công khai cuộc phỏng vấn cuối đời cố Chủ tịch Keangnam; Triều Tiên kỷ niệm sinh nhật Chủ tịch Kim Nhật Thành... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.
Bé trai 1 tuổi tử vong tại BV Hồng Ngọc; Máy bay SU-22 rơi xuống biển; Phi công, tiếp viên hàng không được lợi bao nhiêu từ mỗi chuyến hàng xách tay”?; Xà cừ Hà Nội bị đẽo vỏ: Đề nghị công an điều tra... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.
Nhiều người bệnh bức xúc vì bác sĩ vô tâm, chẩn đoán nhầm; những chú ý đặc biệt khi ăn hải sản, món ăn mùa hè, bỏ túi những bí quyết phòng tránh bệnh ngày nắng nóng, thêm nhiều khám phá thú vị về chuyện "yêu" và sức khỏe giới tính,... là những tin sức khỏe quan trọng tuần qua. ------------ Xem thêm: Điểm nhanh tin sức khỏe quan trọng tuần qua (13/4 - 19/4), http://vietbao.vn/Suc-khoe/Diem-nhanh-tin-suc-khoe-quan-trong-tuan-qua134-194/2147554199/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Lan Ngọc dành giải quán quân Bước nhảy hoàn vũ 2015, "Fast & Furious 7" cán mốc doanh thu 100 tỉ tại Việt Nam, Ngọc Trinh trở thành Nữ hoàng bikini châu Á, Xuân Bắc "chốt" cát-xê 8 tỉ đồng, vượt nhiều tên tuổi lớn, Thân thế ít người biết về 2 người mẫu bán dâm nghìn đô, Hoa hậu Kỳ Duyên bị tố làm màu trong việc bán dưa hấu, CL (2NE1) chỉ chịu thua Tổng thống Nga, Em út EXO-M lại bị đồn rời nhóm, "Bạn gái ngực lép" úp mở tuyên bố chia tay G-Dragon,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh Showbiz tuần (12/04 – 18/04), http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Toan-canh-Showbiz-tuan-1204-1804/2147554226/49/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Người mẫu, hoa khôi... bán dâm giá nghìn đô; Phi công và tiếp viên VNA bị bắt tại Hàn Quốc; Thảm án 3 bà cháu bị chém chết; Điều chưa biết về vụ trộm táo bạo nhất lịch sử; Những phi vụ táo tợn của “Băng cướp Hắc Long”; Bóc mẽ những chiêu thức tinh vi trong thế giới cá độ online;......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/04 - 18/04), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-1204-1804/2147554187/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi

WARC-Truncated: length

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Cache-Control: max-age=280, public


text:
KTS. Hồ Hữu Trinh
Nguyễn Tấn Hưng
Vững Xây Cuộc Sống
Cung cấp và hướng dẫn quy trình xây nhà tổng quát với 6 bước cơ bản
Bộ sưu tập Mẫu Nhà Đẹp, ấn tượng nhất trong và ngoài nước
Giúp bạn ước tính chi phí xây nhà theo nhu cầu nhanh chóng
Cung cấp cho bạn những cách thức hiệu quả và đơn giản nhất trong việc xây nhà theo nhu cầu: chất lượng, tiết kiệm, phong cách, phong thuỷ,…
6 bước xây nhà cơ bản sẽ giúp bạn lên kế hoạch và hoàn thiện căn nhà mơ ước của mình
Để tiến hành dự án “Xây dựng Nhà Xanh Mẫu”, Holcim ...
Phần 2: “Xanh hóa” mang lại những lợi ích gì?
Tại ...
Phần 1: Công trình xanh là gì?
Công trình xanh – còn ...
Ở phần trước, VXCS có đề cập tới một số những ...

Server: Apache/2.2.27 (CentOS)

Set-Cookie: popup_tour_guide=1; expires=Wed, 13-Apr-2016 15:38:25 GMT

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

Cache-Control: post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding


text:
v_line
Đăng nhập
hoặc
Đăng Ký
19 Hàng Hành, Quận Hoàn Kiếm, Quận Hoàn Kiếm - Hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội, Việt Nam
(Xem bản đồ)
Đặt phòng bây giờ!
Kiểm tra Giá & Phòng trống
Đảm Bảo Giá Tốt Nhất
Trả phòng:
Calendar
Rất tiếc, không còn phòng trống ở Hanoi Old Centre Hotel cho những ngày mà bạn đã chọn.
Các khách hàng đã xem khách sạn này thường đặt
8,7
từ 157 nhận xét
Đặt phòng bây giờ!
Ưu đãi kết thúc sớm!
Tìm khách sạn
Calendar
-
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
2 người lớn (1 phòng)
1 người lớn
Lựa chọn khác...
Customer Support
Bản quyền © 2005 – 2015 Agoda Company Pte. Ltd. Giữ toàn quyền.
AGODA ® là thương hiệu được đăng ký của AGIP LLC, sử dụng theo giấy phép của Agoda Company Pte. Ltd.
Agoda là thành viên của
(NASDAQ:PCLN)
AS-AGWEB-3C03

Cache-Control: no-cache, no-store

Access-Control-Allow-Methods: GET

Access-Control-Allow-Headers: Content-Type

Vary: User-Agent, Accept-Encoding


text:
v_line
Đăng nhập
hoặc
Đăng Ký
Đi:
Calendar
Đảm Bảo Giá Tốt Nhất
375 - 377 Queen's Road East Wan Chai
9/F, Block E, Flat 4 & 6,Chung King Mansion,36-44 Nathan Road
105 Wing Lok Street
20 Nathan Road, Kowloon
8 Shelter Street
Lý do tốt nên đặt phòng với Agoda
Hơn 600.000 khách sạn toàn cầu – được cập nhật thêm mỗi ngày
Được tin cậy bởi hơn 19.000.000 khách hàng hài lòng
Đảm bảo giá tốt nhất
Hơn 10 triệu nhận xét khách sạn từ khách hàng Agoda
Hiện diện tại hơn 59.000 thành phố trên toàn thế giới
Ưu đãi đặc biệt của Agoda
Bao gồm các ưu đãi giờ chót(có thể trong cùng ngày!)Miễn phí một đêm nghỉNâng cấp hạng phòng miễn phí!
Customer Support
0.06
Km.
0.07
Km.
than thien,gan noi Shopping va An...
0.08
Km.
0.09
Km.
0.12
Km.
Địa điểm thuận tiện, chất lượng...
0.14
Km.
0.15
Km.
0.16
Km.
0.17
Km.
0.18
Km.
0.22
Km.
gan trung tam, khu mua sam va an...
0.26
Km.
Về đầu trang
Bản quyền © 2005 – 2015 Agoda Company Pte. Ltd. Giữ toàn quyền.
AGODA ® là thương hiệu được đăng ký của AGIP LLC, sử dụng theo giấy phép của Agoda Company Pte. Ltd.
Agoda là thành viên của
(NASDAQ:PCLN)
AS-AGWEB-3C03

Cache-Control: private


text:
v_line
Đăng nhập
hoặc
Đăng Ký
Invalidenstrasse, Mitte, Berlin, Đức 10115
(Xem bản đồ)
Đặt phòng bây giờ!
Đặt bây giờ
Thanh toán sau
Chúng tôi hiện đang có hàng ngàn phòng khách sạn trên toàn thế giới.
Đặt thông minh. Đặt với Agoda
Kiểm tra Giá & Phòng trống
Đảm Bảo Giá Tốt Nhất
Trả phòng:
Calendar
Rất tiếc, không còn phòng trống ở Pfefferbett Apartments Regierungsviertel cho những ngày mà bạn đã chọn.
Các khách hàng đã xem khách sạn này thường đặt
Xin nhập ngày tháng để xem giá phòng tốt nhất của chúng tôi
Hình ảnh của Pfefferbett Apartments Regierungsviertel
bãi đỗ xe
thang máy
phòng gia đình
dịch vụ giặt là
cho phép mang theo vật nuôi
dịch vụ du lịch
Tiếng Anh
Tiếng Đức
Đặt phòng bây giờ!
Hãy nhanh tay! Ưu đãi có hạn!

Mô tả Căn hộ cá nhân

Chính sách Căn hộ cá nhân
Khách trên 3 tuổi được coi là người lớn.
Giường phụ tùy thuộc vào loại phòng bạn đăng ký, xin vui lòng kiểm tra thông tin phòng để biết thêm chi tiết.

Thông tin hữu ích
7,5
từ tổng 11 nhận xét
Đặt phòng bây giờ!
Hãy nhanh tay! Ưu đãi có hạn!
Park Plaza Prenzlauer Berg Berlin
Hài Lòng
6,8
từ tổng 24 nhận xét
Khu vực khách sạn: Prenzlauer Berg
Khiêm tốn nằm trong trung tâm của Prenzlauer Berg, Park Plaza Prenzlauer Berg Berlin là điểm lý...
Cityhostel Berlin
Rất Tốt
8
từ tổng 65 nhận xét
Khu vực khách sạn: Mitte
Được tu sửa lại năm 2013, khách sạn Cityhostel Berlin bảo đảm mang đến cho quý khách sự hài lòng dù...
enjoy hotel Berlin City Messe
Tốt
7,3
từ tổng 15 nhận xét
Khu vực khách sạn: Wilmersdorf
Với khách du lịch muốn ngắm cảnh và cảm nhận Berlin, enjoy hotel Berlin City Messe là sự lựa chọn...
Tìm khách sạn
Calendar
-
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
2 người lớn, 0 trẻ em
1 người lớn, 0 trẻ em
Lựa chọn khác...
Customer Support
Bản quyền © 2005 – 2015 Agoda Company Pte. Ltd. Giữ toàn quyền.
AGODA ® là thương hiệu được đăng ký của AGIP LLC, sử dụng theo giấy phép của Agoda Company Pte. Ltd.
Agoda là thành viên của
(NASDAQ:PCLN)
AS-AGWEB-3B03