text:
Đào Khiêm
Đào Khiêm (chữ Hán: 陶謙; 132–194), tên tự là Cung Tổ (恭祖), là tướng cuối thời Đông Hán trong lịch sử Trung Quốc.
Mục lục
Dẹp Khăn Vàng[sửa | sửa mã nguồn]
Đào Khiêm là người huyện Đan Dương thuộc quận Đan Dương (nay là đông bắc huyện Đang Đồ, địa cấp thị Mã An Sơn, tỉnh An Huy). Thời trẻ, Đào Khiêm ham đọc sách, được cử làm Hiếu liêm. Sau đó ông được giữ chức Huyện lệnh ở huyện Thư[1].
Đào Khiêm có tài kiêm văn võ, trở thành Tư mã của Xa kỵ tướng quân Trương Ôn. Khi Biên Nhượng và Hàn Toại ở Lương châu nổi dậy chống nhà Hán, ông theo Trương Ôn đánh dẹp khiến hai cánh quân này phải quy phục triều đình.
Năm 184, Trương Giác cầm đầu khởi nghĩa Khăn Vàng nổi dậy chống triều đình. Hán Linh Đế bổ nhiệm ông làm Thứ sử Từ châu. Đào Khiêm đến nhiệm sở, nhanh chóng đánh tan quân Khăn Vàng. Quân Khăn Vàng phải rút khỏi Từ châu, các quận huyện được yên ổn trở lại.
Giúp Chu Tuấn[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 189, Hán Linh Đế mất, Thiếu Đế lên thay. Đổng Trác từ Hà Đông vào Lạc Dương phế Thiếu đế, lập Hiến Đế và thao túng triều đình khiến nhiều người bất bình. Năm 190, Viên Thiệu cầm đầu 10 trấn chư hầu nổi dậy chống Đổng Trác. Đào Khiêm tuổi đã cao, không tham gia liên minh này mà cố thủ ở Từ châu.
Sau đó, tướng Chu Tuấn được Đổng Trác sai ở lại trấn thủ Lạc Dương bèn chống lại Trác, mang quân về đóng ở huyện Trung Mâu. Đào Khiêm bèn giúp cho Chu Tuấn lương thực và tăng viện cho 3000 quân, đồng thời ông tiến cử Chu Tuấn làm Hành Xa kỵ tướng quân sự.
Đổng Trác sai Lý Thôi, Quách Dĩ đi đánh Chu Tuấn. Chu Tuấn bị đánh bại phải bỏ chạy, nhưng Đào Khiêm vẫn giúp đỡ cho Tuấn. Năm 192, Đổng Trác bị giết ở Tràng An, Lý Thôi và Quách Dĩ lên nắm quyền. Đào Khiêm liên kết với các chư hầu như Thứ sử Dương châu là Chu Càn, Tướng quốc Bắc Hải là Khổng Dung, Thái thú quận Thái Sơn là Ứng Thiệu cùng và Bác sĩ Trịnh Huyền gửi thư cho Chu Tuấn, tôn Tuấn làm Thái sư, hứa cấp phát binh mã và quân lương trong nửa năm để Chu Tuấn đi đánh Lý Thôi và Quách Dĩ ở Tràng An.
Trước nguy cơ đó, Lý Thôi và Quách Dĩ tiếp nhận ý kiến của Giả Hủ, tìm cách lung lạc Chu Tuấn. Nhân danh Hán Hiến đế, Lý Thôi đưa thư mời Chu Tuấn vào triều làm Thái uý. Thuyên bèn từ tạ Đào Khiêm để vào Tràng An nhận chức.
Trấn giữ Từ châu[sửa | sửa mã nguồn]
Dẹp Khuyết Tuyên[sửa | sửa mã nguồn]
Từ khi Chu Tuấn hoà giải với Lý Thôi, Đào Khiêm vì tuổi cao sức yếu, cũng không muốn đối địch với triều đình Tràng An, bèn khôi phục lại quan hệ với Lý Thôi. Lý Thôi cũng muốn yên ổn phía đông bèn nhân danh Hán Hiến đế thăng ông làm Châu mục Từ Châu.
Tháng 4 năm 193, trong huyện Hạ Bì thuộc Từ châu có viên tướng Khuyết Tuyên khởi binh chống triều đình, tự xưng làm hoàng đế. Để lung lạc Khuyết Tuyên, Đào Khiêm ban đầu cho người đi lại giao hảo để Tuyên mất cảnh giác. Tháng 6 năm đó, ông ra quân đánh dẹp. Khuyết Tuyên lơ là phòng bị nên bị Đào Khiêm giết chết.
Chống cự Tào Tháo[sửa | sửa mã nguồn]
- Xem thêm: Tào Tung
Trong khi đó các chư hầu trong liên minh đánh Đổng Trác đã tan rã và đánh lẫn nhau, cát cứ ở các châu quận. Tào Tháo đã đánh được quân Khăn Vàng và làm chủ Duyện châu, giáp ranh Từ châu của Đào Khiêm.
Cùng thời điểm Đào Khiêm ra tay đánh Khuyết Tuyên thì xảy ra vụ án mạng Tào Tung – cha Tào Tháo. Giữa năm 193, Tào Tung từ Lạc Dương tới Lang Nha định dưỡng lão, mang theo hơn 100 xe hành lý chứa nhiều vàng bạc châu báu[2]; khi đi qua Từ châu thì bị giết chết.
Tam Quốc Chí chép rằng Đào Khiêm sai thủ hạ là Trương Cương đi hộ tống cho Tào Tung; Trương Cương vì thấy nhà Tào Tung nhiều của cải không kìm được lòng tham đã giết chết Tào Tung để cướp đồ. Sách Hậu Hán thư thì không nói rõ viên tướng nào giết Tào Tung, chỉ nói rằng do quân sĩ của Đào Khiêm đóng ở huyện Âm Bình[3][4].
Tào Tháo nghe tin cha bị hại ở Từ châu, cho rằng Đào Khiêm đồng mưu sai khiến thủ hạ, bèn cất vài chục vạn quân đi đánh Từ châu để trả thù. Tào Tháo cũng muốn nhân đó chiếm luôn địa bàn Từ châu liền kề với Duyện châu để mở rộng thế lực nên thúc quân tấn công mạnh mẽ. Tào Tháo chiếm lĩnh hơn 10 thành.
Đào Khiêm ra quân chống lại, hai bên đụng độ ở Bành Thành[5]. Quân Từ châu bị quân Tào đánh bại, bị giết hơn 1 vạn người, nước sông Tứ Thủy vì vậy không chảy được[6].
Đào Khiêm rút vào thành Đan Dương cố thủ, sai người đi cầu cứu thứ sử Thanh châu là Điền Khải - thủ hạ của Công Tôn Toản ở U châu. Điền Khải lúc đó đang bị Viên Thiệu đánh, bèn báo cáo cho Công Tôn Toản - người đang tranh giành Hà Bắc với Thiệu. Toản sai Lưu Bị cùng Quan Vũ và Trương Phi đi cứu Thanh châu. Nghe Đào Khiêm cầu cứu, Khải lại sai Lưu Bị cầm quân đi cứu Từ châu trước.
Lưu Bị có 4000 quân, chiêu hàng được vài ngàn nạn dân Ô Hoàn, rồi lại được Đào Khiêm cấp 4000 quân nữa, có hơn 1 vạn người, cùng Đào Khiêm thế thủ ở Đan Dương. Tào Tháo vây đánh nhiều ngày không sao phá được, bèn trút tức giận lên dân thường để trả thù cho cha, ra lệnh tàn sát hơn 10 vạn người ở 5 thành Thủ Lự, Tuy Lăng, Hạ Khâu, Bành Thành, Phó Dương cùng các hương trấn sở thuộc. Không chỉ bản dân 5 thành mà nhiều người dân ở Thiểm Tây vì tránh nạn Lý Thôi, Quách Dĩ kéo về đó cũng bị hại[4].
Không lâu sau, chính thủ hạ của Tào Tháo là Trần Cung hợp tác với Trương Mạo tôn Lã Bố làm chủ, đánh chiếm Duyện châu của Tào Tháo. Tào Tháo buộc phải giải vây Từ châu, mang quân trở về cứu.
Bàn giao Từ châu[sửa | sửa mã nguồn]
Qua trận binh hoả, Đào Khiêm rất cảm phục Lưu Bị đã cứu giúp. Không lâu sau khi Từ châu được giải vây, Đào Khiêm ốm nặng.
Ông quyết định tiến cử Lưu Bị làm Từ châu mục thay mình, bèn dâng biểu lên Hán Hiến đế. Lưu Bị khiêm nhường, sợ mình sức yếu không giữ được nên từ tạ, đề nghị Đào Khiêm trao Từ châu cho Viên Thuật là người có danh vọng cao hơn. Đào Khiêm bèn hỏi ý kiến Khổng Dung. Khổng Dung cho rằng Viên Thuật không hề có thực lực, không lâu sẽ diệt vong. Đào Khiêm và Khổng Dung cùng thuyết phục Lưu Bị mấy lần, cuối cùng Lưu Bị nhận lời tiếp quản Từ châu, nhận chức Từ châu mục[7].
Được ít lâu, Đào Khiêm qua đời tại Từ châu. Năm ấy ông 63 tuổi. Chiến tranh quân phiệt ở Từ châu nói riêng và trung nguyên nói chung sau đó tiếp tục trong nhiều năm nữa.
Gia đình[sửa | sửa mã nguồn]
- Con trai:
- Đào Thương (陶商)
- Đào Ung (陶應)
- Con gái:
- Đào Chỉ (陶芷)
Trong văn học[sửa | sửa mã nguồn]
Trong tiểu thuyết nổi tiếng Tam quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, Đào Khiêm xuất hiện từ hồi 4 đến hồi 12, trong giai đoạn cuộc chiến quần hùng ở trung nguyên bắt đầu. Khi Tào Tháo hiệu triệu chư hầu đánh Đổng Trác[8], Đào Khiêm đã đến dự cùng 16 chư hầu khác; trên thực tế Đào Khiêm không đến hội quân với chư hầu dưới cờ Viên Thiệu[9].
Tam Quốc diễn nghĩa mô tả ông là người nhân từ, đức độ; khi Tào Tháo tàn sát dân Từ châu, ông từng có ý định đến nộp mạng để cứu dân.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, NXB Đà Nẵng
- Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, NXB Đà Nẵng
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Thư Thành, An Huy
- ^ Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 87-88
- ^ Phía tây nam huyện Phong
- ^ a ă Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 88
- ^ Đông Sơn thuộc tỉnh Giang Tô
- ^ Lê Đông Phương, Vương Tử Kim, sách đã dẫn, tr 368
- ^ Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 90
- ^ Việc này cũng do La Quán Trung hư cấu vì người phát hịch là Viên Thiệu
- ^ Lê Đông Phương, Vương Tử Kim, sách đã dẫn, tr 352

markdown:
# Đào Khiêm
**Đào Khiêm** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 陶謙; [132](/wiki/132)– [194](/wiki/194)), tên tự là **Cung Tổ** (恭祖), là tướng cuối thời [Đông Hán](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_H%C3%A1n) trong [lịch sử Trung Quốc](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c).
## Mục lục
## Dẹp Khăn Vàng[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=1)]
Đào Khiêm là người huyện Đan Dương thuộc quận Đan Dương (nay là đông bắc huyện
[Đang Đồ](/wiki/%C4%90ang_%C4%90%E1%BB%93), địa cấp thị [Mã An Sơn](/wiki/M%C3%A3_An_S%C6%A1n), tỉnh [An Huy](/wiki/An_Huy)). Thời trẻ, Đào Khiêm ham đọc sách, được cử làm Hiếu liêm. Sau đó ông được giữ chức Huyện lệnh ở huyện Thư . [1]
Đào Khiêm có tài kiêm văn võ, trở thành Tư mã của Xa kỵ tướng quân Trương Ôn. Khi Biên Nhượng và
[Hàn Toại](/wiki/H%C3%A0n_To%E1%BA%A1i) ở Lương châu nổi dậy chống nhà Hán, ông theo Trương Ôn đánh dẹp khiến hai cánh quân này phải quy phục triều đình.
Năm
[184](/wiki/184), [Trương Giác](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Gi%C3%A1c) cầm đầu [khởi nghĩa Khăn Vàng](/wiki/Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Kh%C4%83n_V%C3%A0ng) nổi dậy chống triều đình. [Hán Linh Đế](/wiki/H%C3%A1n_Linh_%C4%90%E1%BA%BF) bổ nhiệm ông làm Thứ sử Từ châu. Đào Khiêm đến nhiệm sở, nhanh chóng đánh tan quân Khăn Vàng. Quân Khăn Vàng phải rút khỏi Từ châu, các quận huyện được yên ổn trở lại.
## Giúp Chu Tuấn[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=2)]
Năm
[189](/wiki/189), [Hán Linh Đế](/wiki/H%C3%A1n_Linh_%C4%90%E1%BA%BF) mất, [Thiếu Đế](/wiki/H%C3%A1n_Thi%E1%BA%BFu_%C4%90%E1%BA%BF) lên thay. [Đổng Trác](/wiki/%C4%90%E1%BB%95ng_Tr%C3%A1c) từ Hà Đông vào [Lạc Dương](/wiki/L%E1%BA%A1c_D%C6%B0%C6%A1ng) phế Thiếu đế, lập [Hiến Đế](/wiki/H%C3%A1n_Hi%E1%BA%BFn_%C4%90%E1%BA%BF) và thao túng triều đình khiến nhiều người bất bình. Năm [190](/wiki/190), [Viên Thiệu](/wiki/Vi%C3%AAn_Thi%E1%BB%87u) cầm đầu 10 trấn [chư hầu](/wiki/Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u) nổi dậy chống Đổng Trác. Đào Khiêm tuổi đã cao, không tham gia liên minh này mà cố thủ ở Từ châu.
Sau đó, tướng
[Chu Tuấn](/wiki/Chu_Tu%E1%BA%A5n) được Đổng Trác sai ở lại trấn thủ [Lạc Dương](/wiki/L%E1%BA%A1c_D%C6%B0%C6%A1ng) bèn chống lại Trác, mang quân về đóng ở huyện Trung Mâu. Đào Khiêm bèn giúp cho Chu Tuấn lương thực và tăng viện cho 3000 quân, đồng thời ông tiến cử Chu Tuấn làm Hành Xa kỵ tướng quân sự.
Đổng Trác sai
[Lý Thôi](/wiki/L%C3%BD_Th%C3%B4i), [Quách Dĩ](/wiki/Qu%C3%A1ch_D%C4%A9) đi đánh Chu Tuấn. Chu Tuấn bị đánh bại phải bỏ chạy, nhưng Đào Khiêm vẫn giúp đỡ cho Tuấn. Năm [192](/wiki/192), Đổng Trác bị giết ở Tràng An, Lý Thôi và Quách Dĩ lên nắm quyền. Đào Khiêm liên kết với các chư hầu như Thứ sử Dương châu là Chu Càn, Tướng quốc Bắc Hải là [Khổng Dung](/wiki/Kh%E1%BB%95ng_Dung), Thái thú quận Thái Sơn là Ứng Thiệu cùng và Bác sĩ [Trịnh Huyền](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Huy%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1) gửi thư cho Chu Tuấn, tôn Tuấn làm Thái sư, hứa cấp phát binh mã và quân lương trong nửa năm để Chu Tuấn đi đánh Lý Thôi và Quách Dĩ ở [Tràng An](/wiki/Tr%C3%A0ng_An).
Trước nguy cơ đó, Lý Thôi và Quách Dĩ tiếp nhận ý kiến của
[Giả Hủ](/wiki/Gi%E1%BA%A3_H%E1%BB%A7), tìm cách lung lạc Chu Tuấn. Nhân danh Hán Hiến đế, Lý Thôi đưa thư mời Chu Tuấn vào triều làm Thái uý. Thuyên bèn từ tạ Đào Khiêm để vào Tràng An nhận chức.
## Trấn giữ Từ châu[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=3)]
### Dẹp Khuyết Tuyên[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=4)]
Từ khi Chu Tuấn hoà giải với Lý Thôi, Đào Khiêm vì tuổi cao sức yếu, cũng không muốn đối địch với triều đình Tràng An, bèn khôi phục lại quan hệ với Lý Thôi. Lý Thôi cũng muốn yên ổn phía đông bèn nhân danh Hán Hiến đế thăng ông làm Châu mục
[Từ Châu](/wiki/T%E1%BB%AB_Ch%C3%A2u).
Tháng 4 năm
[193](/wiki/193), trong huyện Hạ Bì thuộc Từ châu có viên tướng Khuyết Tuyên khởi binh chống triều đình, tự xưng làm hoàng đế. Để lung lạc Khuyết Tuyên, Đào Khiêm ban đầu cho người đi lại giao hảo để Tuyên mất cảnh giác. Tháng 6 năm đó, ông ra quân đánh dẹp. Khuyết Tuyên lơ là phòng bị nên bị Đào Khiêm giết chết.
### Chống cự Tào Tháo[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=5)] *Xem thêm:* [Tào Tung](/wiki/T%C3%A0o_Tung)
Trong khi đó các
[chư hầu](/wiki/Ch%C6%B0_h%E1%BA%A7u) trong liên minh đánh [Đổng Trác](/wiki/%C4%90%E1%BB%95ng_Tr%C3%A1c) đã tan rã và đánh lẫn nhau, cát cứ ở các châu quận. [Tào Tháo](/wiki/T%C3%A0o_Th%C3%A1o) đã đánh được quân [Khăn Vàng](/wiki/Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Kh%C4%83n_V%C3%A0ng) và làm chủ Duyện châu, giáp ranh Từ châu của Đào Khiêm.
Cùng thời điểm Đào Khiêm ra tay đánh Khuyết Tuyên thì xảy ra vụ án mạng
[Tào Tung](/wiki/T%C3%A0o_Tung) – cha Tào Tháo. Giữa năm 193, Tào Tung từ [Lạc Dương](/wiki/L%E1%BA%A1c_D%C6%B0%C6%A1ng) tới Lang Nha định dưỡng lão, mang theo hơn 100 xe hành lý chứa nhiều vàng bạc châu báu ; khi đi qua Từ châu thì bị giết chết. [2] [Tam Quốc Chí](/wiki/Tam_Qu%E1%BB%91c_Ch%C3%AD) chép rằng Đào Khiêm sai thủ hạ là Trương Cương đi hộ tống cho Tào Tung; Trương Cương vì thấy nhà Tào Tung nhiều của cải không kìm được lòng tham đã giết chết Tào Tung để cướp đồ. Sách [Hậu Hán thư](/wiki/H%E1%BA%ADu_H%C3%A1n_th%C6%B0) thì không nói rõ viên tướng nào giết Tào Tung, chỉ nói rằng do quân sĩ của Đào Khiêm đóng ở huyện Âm Bình [[3]](#cite_note-3) . [4]
Tào Tháo nghe tin cha bị hại ở Từ châu, cho rằng Đào Khiêm đồng mưu sai khiến thủ hạ, bèn cất vài chục vạn quân đi đánh Từ châu để trả thù. Tào Tháo cũng muốn nhân đó chiếm luôn địa bàn Từ châu liền kề với Duyện châu để mở rộng thế lực nên thúc quân tấn công mạnh mẽ. Tào Tháo chiếm lĩnh hơn 10 thành.
Đào Khiêm ra quân chống lại, hai bên đụng độ ở Bành Thành
. Quân Từ châu bị quân Tào đánh bại, bị giết hơn 1 vạn người, nước sông Tứ Thủy vì vậy không chảy được [5] . [[6]](#cite_note-6)
Đào Khiêm rút vào thành Đan Dương cố thủ, sai người đi cầu cứu thứ sử Thanh châu là Điền Khải - thủ hạ của Công Tôn Toản ở U châu. Điền Khải lúc đó đang bị
[Viên Thiệu](/wiki/Vi%C3%AAn_Thi%E1%BB%87u) đánh, bèn báo cáo cho [Công Tôn Toản](/wiki/C%C3%B4ng_T%C3%B4n_To%E1%BA%A3n) - người đang tranh giành Hà Bắc với Thiệu. Toản sai [Lưu Bị](/wiki/L%C6%B0u_B%E1%BB%8B) cùng [Quan Vũ](/wiki/Quan_V%C5%A9) và [Trương Phi](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Phi) đi cứu Thanh châu. Nghe Đào Khiêm cầu cứu, Khải lại sai Lưu Bị cầm quân đi cứu Từ châu trước.
Lưu Bị có 4000 quân, chiêu hàng được vài ngàn nạn dân Ô Hoàn, rồi lại được Đào Khiêm cấp 4000 quân nữa, có hơn 1 vạn người, cùng Đào Khiêm thế thủ ở Đan Dương. Tào Tháo vây đánh nhiều ngày không sao phá được, bèn trút tức giận lên dân thường để trả thù cho cha, ra lệnh tàn sát hơn 10 vạn người ở 5 thành Thủ Lự, Tuy Lăng, Hạ Khâu, Bành Thành, Phó Dương cùng các hương trấn sở thuộc. Không chỉ bản dân 5 thành mà nhiều người dân ở
[Thiểm Tây](/wiki/Thi%E1%BB%83m_T%C3%A2y) vì tránh nạn Lý Thôi, Quách Dĩ kéo về đó cũng bị hại . [4]
Không lâu sau, chính thủ hạ của Tào Tháo là
[Trần Cung](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Cung) hợp tác với Trương Mạo tôn [Lã Bố](/wiki/L%C3%A3_B%E1%BB%91) làm chủ, đánh chiếm Duyện châu của Tào Tháo. Tào Tháo buộc phải giải vây Từ châu, mang quân trở về cứu.
### Bàn giao Từ châu[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=6)]
Qua trận binh hoả, Đào Khiêm rất cảm phục Lưu Bị đã cứu giúp. Không lâu sau khi Từ châu được giải vây, Đào Khiêm ốm nặng.
Ông quyết định tiến cử Lưu Bị làm Từ châu mục thay mình, bèn dâng biểu lên Hán Hiến đế. Lưu Bị khiêm nhường, sợ mình sức yếu không giữ được nên từ tạ, đề nghị Đào Khiêm trao Từ châu cho
[Viên Thuật](/wiki/Vi%C3%AAn_Thu%E1%BA%ADt) là người có danh vọng cao hơn. Đào Khiêm bèn hỏi ý kiến [Khổng Dung](/wiki/Kh%E1%BB%95ng_Dung). Khổng Dung cho rằng Viên Thuật không hề có thực lực, không lâu sẽ diệt vong. Đào Khiêm và Khổng Dung cùng thuyết phục Lưu Bị mấy lần, cuối cùng Lưu Bị nhận lời tiếp quản Từ châu, nhận chức Từ châu mục . [7]
Được ít lâu, Đào Khiêm qua đời tại Từ châu. Năm ấy ông 63 tuổi. Chiến tranh quân phiệt ở Từ châu nói riêng và trung nguyên nói chung sau đó tiếp tục trong nhiều năm nữa.
## Gia đình[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=7)]
- Con trai:
- Đào Thương (陶商)
- Đào Ung (陶應)
- Con gái:
- Đào Chỉ (陶芷)
## Trong văn học[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=8)]
Trong tiểu thuyết nổi tiếng
[Tam quốc diễn nghĩa](/wiki/Tam_qu%E1%BB%91c_di%E1%BB%85n_ngh%C4%A9a) của [La Quán Trung](/wiki/La_Qu%C3%A1n_Trung), Đào Khiêm xuất hiện từ hồi 4 đến hồi 12, trong giai đoạn cuộc chiến quần hùng ở trung nguyên bắt đầu. Khi Tào Tháo hiệu triệu chư hầu đánh Đổng Trác , Đào Khiêm đã đến dự cùng 16 chư hầu khác; trên thực tế Đào Khiêm không đến hội quân với chư hầu dưới cờ Viên Thiệu [8] . [[9]](#cite_note-9)
Tam Quốc diễn nghĩa mô tả ông là người nhân từ, đức độ; khi Tào Tháo tàn sát dân Từ châu, ông từng có ý định đến nộp mạng để cứu dân.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=9)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=10)]
- Lê Đông Phương (2007),
*Kể chuyện Tam Quốc*, NXB Đà Nẵng
- Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007),
*Kể chuyện Tần Hán*, NXB Đà Nẵng
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm&action=edit§ion=11)] **Thư Thành,** [^](#cite_ref-1) [An Huy](/wiki/An_Huy) **Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 87-88** [^](#cite_ref-2) **Phía tây nam huyện Phong** [^](#cite_ref-3)
- ^
**a** [Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 88](#cite_ref-ldp88_4-1) **ă** **Đông Sơn thuộc tỉnh** [^](#cite_ref-5) [Giang Tô](/wiki/Giang_T%C3%B4) **Lê Đông Phương, Vương Tử Kim, sách đã dẫn, tr 368** [^](#cite_ref-6) **Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 90** [^](#cite_ref-7) **Việc này cũng do La Quán Trung hư cấu vì người phát hịch là Viên Thiệu** [^](#cite_ref-8) **Lê Đông Phương, Vương Tử Kim, sách đã dẫn, tr 352** [^](#cite_ref-9)

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1052 hit (2), cp1054 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


text:
Thạch Sanh (truyện thơ)
Thạch Sanh là tên một truyện thơ Nôm Việt Nam, viết theo thể lục bát, của một tác giả khuyết danh, ra đời khoảng cuối thế kỷ 18 đến đầu thế kỷ 19[1].
Giới thiệu[sửa | sửa mã nguồn]
Hiện có ít nhất 3 dị bản truyện thơ Thạch Sanh, đều bằng thể lục bát, nhưng trình độ nghệ thuật không đồng đều. Bản có lời văn chải chuốt nhất và được lưu hành rộng rãi nhất, gồm 1.812 câu lục bát và 2 bài thơ đề từ (một bằng chữ Hán, một bằng chữ Nôm). Bản in xưa nhất hiện còn được xuất bản vào năm Duy Tân thứ 6 (1912). Nội dung truyện thơ Thạch Sanh và truyện cổ tích có cùng tên khá giống nhau, nhưng truyện thơ ra đời muộn hơn.
Truyện Thạch Sanh thuộc loại truyện cổ tích thần kỳ, nằm trong một kiểu truyện rất phổ biến ở Đông Nam Á, đó là kiểu "Dũng sĩ diệt đại bàng (hay chằn tinh) cứu người đẹp". Có thể kể đến những truyện như Xin Xay ở Lào; Xanxênky, Thạch Sanh chém chằn ở Campuchia; Ramayana ở Ấn Độ; Cô gái tóc thơm, Hai ông vua giao chiến của người Thái...[1]
Ở Việt Nam, kiểu truyện này còn xuất hiện trong các câu chuyện cổ, như truyện Chàng Rôk của người Kor; Rok và Xét của người Ba Na; Đơm Tơrít của người Cơ Tu, Azit đánh bại đại bàng của người Gia Rai...Đối với người Kinh, đề tài này không những xuất hiện trong truyện cổ tích, truyện thơ mà nó còn được dàn dựng thành phim, thành kịch; và còn xuất hiện trong tranh Đông Hồ.
Cốt truyện[sửa | sửa mã nguồn]
Thạch Sanh mồ côi sớm, làm nghề đốn củi, sống một mình trong một túp lều dưới gốc đa. Có một người làm nghề nấu rượu tên là Lý Thông đến kết nghĩa anh em với Thạch Sanh. Trong vùng có một con Chằn tinh (hay Trăn tinh) thường bắt người ăn thịt, nên dân lập miếu thờ và hàng năm phải nộp cho nó một mạng người, mới được yên ổn làm ăn.
Năm ấy, đến lượt Lý Thông phải nộp mạng. Y bèn lập mưu để Thạch Sanh đi thế mạng. Thạch Sanh đã chiến đấu và giết chết được Chằn tinh, nhưng bị Lý Thông đoạt công, và y được nhà vua phong làm đô đốc.
Bấy giờ có công chúa Quỳnh Nga xinh đẹp đang tuổi kén chồng, một hôm bị con yêu tinh Đại bàng sà xuống cắp đi mất. Buồn rầu, nhà vua truyền cho Lý Thông đi tìm, và hứa khi tìm được sẽ gả công chúa và truyền ngôi cho.
Lúc công chúa lâm nguy, Thạch Sanh đang ở bên gốc đa, bỗng nhìn thấy Đại bàng cắp người bay qua, liền giương cung bắn trúng một cánh. Lần theo vết máu, Thạch Sanh biết được cái hang ẩn náu của Đại bàng.
Để cứu công chúa, Lý Thông tìm đến Thạch Sanh. Nghe Thạch Sanh biết được nơi ẩn náu của Đại bàng, Lý Thông liền nhờ Thạch Sanh tìm cách giải cứu. Nhưng đến khi Thạch Sanh xuống tìm rồi dòng dây đưa được công chúa lên khỏi hang, thì Lý Thông liền cho quân lính lấy đá lấp kín cửa hang, mưu giết chết Thạch Sanh để tranh công lần nữa. Trong hang, Thạch Sanh đã đánh nhau một trận dữ dội với Đại bàng, giết chết được ác thú và cứu được thái tử con vua Thủy Tề. Để đền ơn, vua Thủy Tề mời Thạch Sanh xuống thủy cung chơi, và còn tặng chàng một cây đàn thần.
Vì oán Thạch Sanh, hồn Chằn tinh và Đại bàng lấy trộm châu báu trong cung rồi vu cho chàng. Thạch Sanh bị tống giam. Trong ngục, chàng lấy cây đàn thần ra gảy để bày tỏ nỗi lòng.
Nói về công chúa Quỳnh Nga, vì thấy Lý Thông sai lính lấp hang, mưu hại Thạch Sanh, nên uất ức hóa câm. Nay nghe được tiếng đàn của Thạch Sanh, công chúa bỗng nói nên lời. Nghe con tâu bày, nhà vua cho vời Thạch Sanh đến. Sau khi rõ mọi chuyện, nhà vua truyền lệnh bắt giam mẹ con Lý Thông, nhưng được Thạch Sanh xin tha cho. Trên đường trở về làng, mẹ con Lý Thông bị sét đánh chết, hóa thành loài bọ hung.
Phần dũng sĩ Thạch Sanh, nhà vua cho chàng kết hôn cùng công chúa Quỳnh Nga. Tức giận vì trước đây bị công chúa từ chối lời cầu hôn, thái tử mười tám nước chư hầu cùng kéo quân sang đánh. Thạch Sanh lại đem cây đàn thần ra gảy. Tiếng đàn làm quân đối phương rã rời vì nhớ quê, nhớ vợ con... nên không đánh cũng tan. Trước khi rút về nước, đội quân đông đảo ấy còn được Thạch Sanh cho ăn một bữa cơm. Niêu cơm tuy nhỏ nhưng ăn bao nhiêu cũng không hết.
Đất nước thái bình. Sau, Thạch Sanh được nối ngôi vua.
Nhận xét[sửa | sửa mã nguồn]
Trong Từ điển văn học (bộ mới), PGS. Chu Xuân Diên đã viết đại ý như sau:
- Ngoài môtip trong truyện là "Dũng sĩ diệt Chằn tinh, hay diệt Đại bàng cứu người đẹp"; ở đây còn có mối quan hệ về nguồn gốc với nghi lễ hiến sinh, tục cướp phụ nữ ở thời cổ...Nhân vật Thạch Sanh có những nét tương tự với nhân vật dũng sĩ trong các anh hùng ca dân gian thời thị tộc-bộ lạc. Đó là loại nhân vật anh hùng có những khả năng phi thường, được thần thoại hóa, có tinh thần dũng cảm trong chiến đấu để bảo vệ cộng đồng, bảo vệ phụ nữ. Song ở nhân vật Thạch Sanh, lại thấy có những những nét về tính cách và số phận tiêu biểu cho loại nhân vật ra đời trong xã hội đã có giai cấp. Chàng thuộc tầng lớp nghèo khổ, hiền lành, thật thà, cả tin (gần với hình ảnh một nông dân nghèo); trước khi có được hạnh phúc và địa vị cao sang. Mặc dù vậy, quan hệ xã hội ở đây cũng hãy còn mộc mạc; những suy nghĩ, ham muốn của con người trong truyện chưa mấy phức tạp.
- Hiện bản truyện thơ Thạch Sanh được phổ biến nhất, có ngôn ngữ bình dị nhưng không kém tinh tế. Nhiều đoạn giàu hình ảnh như đoạn Thạch Sanh xuống thăm thủy phủ, đoạn miêu tả năng lực thần kỳ của cây đàn thần...[2]
Giới thiệu truyện thơ Thạch Sanh, trong Từ điển bách khoa Việt Nam có đoạn:
- Cốt truyện thơ Nôm Thạch Sanh (bản được lưu hành rộng rãi nhất trong 3 bản), dựa trên truyện cổ tích thần kỳ cùng tên. Truyện kể về cuộc đời của nhân vật dũng sĩ Thạch Sanh trải qua nhiều thử thách lớn lao và đạt được nhiều kỳ tích. Chủ đề phong phú, kết cấu tập trung.
- Truyện này tiếp thu nhiều môtip của văn học dân gian có quan hệ với sinh hoạt văn hoá xã hội cổ đại. Yếu tố kỳ ảo của cổ tích kết hợp với yếu tố hiện thực, đã phản ánh cuộc sống người lao động trong xã hội trung đại. Ngôn ngữ tự sự, bình dị mà không kém phần tinh tế. Cảm hứng nhân văn sâu xa, bút pháp và ngôn ngữ nghệ thuật đa dạng tạo nên một nhân vật kết tinh phẩm chất của ba hình tượng anh hùng sản xuất, anh hùng văn hoá, anh hùng chiến đấu thời cổ đại xa xưa và cả hình tượng người nông dân đấu tranh chống tham tàn, chống ngoại xâm thời trung đại gần gũi với độc giả Việt Nam. Một hình tượng vừa có tính chất phổ quát vừa giàu màu sắc dân tộc. Thạch Sanh là một trong những tác phẩm hàng đầu của truyện thơ Nôm bình dân.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Sách tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Chu Xuân Diên, mục từ "Thạch Sanh" trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
- Thạch Sanh (truyện thơ) tại Từ điển bách khoa Việt Nam
- 石生新傳 - Thạch Sanh tân truyện, 1917 Kho tàng thư tịch cổ Hán Nôm, thư viện Quốc gia Việt Nam

markdown:
# Thạch Sanh (truyện thơ)
[Thạch Sanh (định hướng)](/wiki/Th%E1%BA%A1ch_Sanh_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) **Thạch Sanh** là tên một truyện [thơ](/wiki/Th%C6%A1) [Nôm](/wiki/Ch%E1%BB%AF_N%C3%B4m) [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), viết theo thể [lục bát](/wiki/Th%C6%A1#L.E1.BB.A5c_b.C3.A1t), của một tác giả *, ra đời khoảng cuối khuyết danh* [thế kỷ 18](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_18)đến đầu [thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19) . [[1]](#cite_note-Theo_Chu_Xu.C3.A2n_Di.C3.AAn_1622-1)
[§](#Gi.E1.BB.9Bi_thi.E1.BB.87u)Giới thiệu[ [sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A1ch_Sanh_(truy%E1%BB%87n_th%C6%A1)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A1ch_Sanh_(truy%E1%BB%87n_th%C6%A1)&action=edit§ion=1)]
Hiện có ít nhất 3 dị bản truyện thơ
**Thạch Sanh**, đều bằng thể [lục bát](/wiki/Th%C6%A1#L.E1.BB.A5c_b.C3.A1t), nhưng trình độ nghệ thuật không đồng đều. Bản có lời văn chải chuốt nhất và được lưu hành rộng rãi nhất, gồm 1.812 câu lục bát và 2 bài thơ đề từ (một bằng [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n), một bằng [chữ Nôm](/wiki/Ch%E1%BB%AF_N%C3%B4m)). Bản in xưa nhất hiện còn được xuất bản vào năm [Duy Tân](/wiki/Duy_T%C3%A2n) thứ 6 ( [1912](/wiki/1912)). Nội dung truyện thơ Thạch Sanh và truyện cổ tích có cùng tên khá giống nhau, nhưng truyện thơ ra đời muộn hơn.
Truyện Thạch Sanh thuộc loại truyện cổ tích thần kỳ, nằm trong một kiểu truyện rất phổ biến ở
[Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81), đó là kiểu "Dũng sĩ diệt đại bàng (hay chằn tinh) cứu người đẹp". Có thể kể đến những truyện như *Xin Xay* ở [Lào](/wiki/L%C3%A0o); *Xanxênky*, *Thạch Sanh chém chằn* ở [Campuchia](/wiki/Campuchia); * ở Ramayana* [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99); *,* [Cô gái tóc thơm](/w/index.php?title=C%C3%B4_g%C3%A1i_t%C3%B3c_th%C6%A1m&action=edit&redlink=1) *Hai ông vua giao chiến*của [người Thái](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Th%C3%A1i)... [[1]](#cite_note-Theo_Chu_Xu.C3.A2n_Di.C3.AAn_1622-1)
Ở
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), kiểu truyện này còn xuất hiện trong các câu chuyện cổ, như truyện *Chàng Rôk* của [người Kor](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Co); *Rok và Xét* của [người Ba Na](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ba_Na); *Đơm Tơrít* của [người Cơ Tu](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_C%C6%A1_Tu), *Azit đánh bại đại bàng* của [người Gia Rai](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Gia_Rai)...Đối với [người Kinh](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t), đề tài này không những xuất hiện trong truyện cổ tích, truyện thơ mà nó còn được dàn dựng thành [phim](/wiki/Phim_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)), thành [kịch](/wiki/K%E1%BB%8Bch); và còn xuất hiện trong [tranh Đông Hồ](/wiki/Tranh_%C4%90%C3%B4ng_H%E1%BB%93).
[§](#C.E1.BB.91t_truy.E1.BB.87n)Cốt truyện[ [sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A1ch_Sanh_(truy%E1%BB%87n_th%C6%A1)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A1ch_Sanh_(truy%E1%BB%87n_th%C6%A1)&action=edit§ion=2)]
Thạch Sanh mồ côi sớm, làm nghề đốn củi, sống một mình trong một túp lều dưới gốc
[đa](/wiki/%C4%90a). Có một người làm nghề nấu rượu tên là Lý Thông đến kết nghĩa anh em với Thạch Sanh. Trong vùng có một con Chằn tinh (hay Trăn tinh) thường bắt người ăn thịt, nên dân lập miếu thờ và hàng năm phải nộp cho nó một mạng người, mới được yên ổn làm ăn.
Năm ấy, đến lượt Lý Thông phải nộp mạng. Y bèn lập mưu để Thạch Sanh đi thế mạng. Thạch Sanh đã chiến đấu và giết chết được Chằn tinh, nhưng bị Lý Thông đoạt công, và y được nhà vua phong làm đô đốc.
Bấy giờ có công chúa Quỳnh Nga xinh đẹp đang tuổi kén chồng, một hôm bị con yêu tinh
[Đại bàng](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_b%C3%A0ng) sà xuống cắp đi mất. Buồn rầu, nhà vua truyền cho Lý Thông đi tìm, và hứa khi tìm được sẽ gả công chúa và truyền ngôi cho.
Lúc công chúa lâm nguy, Thạch Sanh đang ở bên gốc đa, bỗng nhìn thấy Đại bàng cắp người bay qua, liền giương cung bắn trúng một cánh. Lần theo vết máu, Thạch Sanh biết được cái hang ẩn náu của Đại bàng.
Để cứu công chúa, Lý Thông tìm đến Thạch Sanh. Nghe Thạch Sanh biết được nơi ẩn náu của Đại bàng, Lý Thông liền nhờ Thạch Sanh tìm cách giải cứu. Nhưng đến khi Thạch Sanh xuống tìm rồi dòng dây đưa được công chúa lên khỏi hang, thì Lý Thông liền cho quân lính lấy đá lấp kín cửa hang, mưu giết chết Thạch Sanh để tranh công lần nữa. Trong hang, Thạch Sanh đã đánh nhau một trận dữ dội với Đại bàng, giết chết được ác thú và cứu được thái tử con
[vua Thủy Tề](/wiki/T%E1%BB%A9_h%E1%BA%A3i_long_v%C6%B0%C6%A1ng). Để đền ơn, vua Thủy Tề mời Thạch Sanh xuống thủy cung chơi, và còn tặng chàng một cây đàn thần.
Vì oán Thạch Sanh, hồn Chằn tinh và Đại bàng lấy trộm châu báu trong cung rồi vu cho chàng. Thạch Sanh bị tống giam. Trong ngục, chàng lấy cây đàn thần ra gảy để bày tỏ nỗi lòng.
Nói về công chúa Quỳnh Nga, vì thấy Lý Thông sai lính lấp hang, mưu hại Thạch Sanh, nên uất ức hóa câm. Nay nghe được tiếng đàn của Thạch Sanh, công chúa bỗng nói nên lời. Nghe con tâu bày, nhà vua cho vời Thạch Sanh đến. Sau khi rõ mọi chuyện, nhà vua truyền lệnh bắt giam mẹ con Lý Thông, nhưng được Thạch Sanh xin tha cho. Trên đường trở về làng, mẹ con Lý Thông bị sét đánh chết, hóa thành loài
[bọ hung](/wiki/B%E1%BB%8D_hung).
Phần dũng sĩ Thạch Sanh, nhà vua cho chàng kết hôn cùng công chúa Quỳnh Nga. Tức giận vì trước đây bị công chúa từ chối lời cầu hôn, thái tử mười tám nước chư hầu cùng kéo quân sang đánh. Thạch Sanh lại đem cây đàn thần ra gảy. Tiếng đàn làm quân đối phương rã rời vì nhớ quê, nhớ vợ con... nên không đánh cũng tan. Trước khi rút về nước, đội quân đông đảo ấy còn được Thạch Sanh cho ăn một bữa
[cơm](/wiki/C%C6%A1m). Niêu cơm tuy nhỏ nhưng ăn bao nhiêu cũng không hết.
Đất nước thái bình. Sau, Thạch Sanh được nối ngôi vua.
[§](#Nh.E1.BA.ADn_x.C3.A9t)Nhận xét[ [sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A1ch_Sanh_(truy%E1%BB%87n_th%C6%A1)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A1ch_Sanh_(truy%E1%BB%87n_th%C6%A1)&action=edit§ion=3)]
Trong
*Từ điển văn học* (bộ mới), PGS. Chu Xuân Diên đã viết đại ý như sau: *Ngoài môtip trong truyện là "Dũng sĩ diệt Chằn tinh, hay diệt Đại bàng cứu người đẹp"; ở đây còn có mối quan hệ về nguồn gốc với nghi lễ hiến sinh, tục cướp phụ nữ ở thời cổ...Nhân vật Thạch Sanh có những nét tương tự với nhân vật dũng sĩ trong các anh hùng ca dân gian thời thị tộc-bộ lạc. Đó là loại nhân vật anh hùng có những khả năng phi thường, được thần thoại hóa, có tinh thần dũng cảm trong chiến đấu để bảo vệ cộng đồng, bảo vệ phụ nữ. Song ở nhân vật Thạch Sanh, lại thấy có những những nét về tính cách và số phận tiêu biểu cho loại nhân vật ra đời trong xã hội đã có giai cấp. Chàng thuộc tầng lớp nghèo khổ, hiền lành, thật thà, cả tin (gần với hình ảnh một nông dân nghèo); trước khi có được hạnh phúc và địa vị cao sang. Mặc dù vậy, quan hệ xã hội ở đây cũng hãy còn mộc mạc; những suy nghĩ, ham muốn của con người trong truyện chưa mấy phức tạp.* *Hiện bản truyện thơ Thạch Sanh được phổ biến nhất, có ngôn ngữ bình dị nhưng không kém tinh tế. Nhiều đoạn giàu hình ảnh như đoạn Thạch Sanh xuống thăm thủy phủ, đoạn miêu tả năng lực thần kỳ của cây đàn thần*... [[2]](#cite_note-2)
Giới thiệu truyện thơ Thạch Sanh, trong
*Từ điển bách khoa Việt Nam* có đoạn: *Cốt truyện thơ Nôm Thạch Sanh (bản được lưu hành rộng rãi nhất trong 3 bản), dựa trên truyện cổ tích thần kỳ cùng tên. Truyện kể về cuộc đời của nhân vật dũng sĩ Thạch Sanh trải qua nhiều thử thách lớn lao và đạt được nhiều kỳ tích. Chủ đề phong phú, kết cấu tập trung.* *Truyện này tiếp thu nhiều môtip của văn học dân gian có quan hệ với sinh hoạt văn hoá xã hội cổ đại. Yếu tố kỳ ảo của cổ tích kết hợp với yếu tố hiện thực, đã phản ánh cuộc sống người lao động trong xã hội trung đại. Ngôn ngữ tự sự, bình dị mà không kém phần tinh tế. Cảm hứng nhân văn sâu xa, bút pháp và ngôn ngữ nghệ thuật đa dạng tạo nên một nhân vật kết tinh phẩm chất của ba hình tượng anh hùng sản xuất, anh hùng văn hoá, anh hùng chiến đấu thời cổ đại xa xưa và cả hình tượng người nông dân đấu tranh chống tham tàn, chống ngoại xâm thời trung đại gần gũi với độc giả Việt Nam. Một hình tượng vừa có tính chất phổ quát vừa giàu màu sắc dân tộc. Thạch Sanh là một trong những tác phẩm hàng đầu của truyện thơ Nôm bình dân*.
[§](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch)Chú thích[ [sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A1ch_Sanh_(truy%E1%BB%87n_th%C6%A1)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A1ch_Sanh_(truy%E1%BB%87n_th%C6%A1)&action=edit§ion=4)]
[§](#S.C3.A1ch_tham_kh.E1.BA.A3o)Sách tham khảo[ [sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A1ch_Sanh_(truy%E1%BB%87n_th%C6%A1)&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A1ch_Sanh_(truy%E1%BB%87n_th%C6%A1)&action=edit§ion=5)]
- Chu Xuân Diên, mục từ "Thạch Sanh" trong
*Từ điển văn học*(bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004. [Thạch Sanh (truyện thơ)](http://bachkhoatoanthu.vass.gov.vn/noidung/tudien/Lists/GiaiNghia/View_Detail.aspx?ItemID=5679)tại [Từ điển bách khoa Việt Nam](/wiki/T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%83n_b%C3%A1ch_khoa_Vi%E1%BB%87t_Nam) [石生新傳 - Thạch Sanh tân truyện, 1917](http://hannom.nlv.gov.vn/hannom?a=d&d=BNTwEHieafWiu1917&e=-------vi-20--1--txt-txIN%7CtxME------)Kho tàng thư tịch cổ Hán Nôm, [thư viện Quốc gia Việt Nam](/wiki/Th%C6%B0_vi%E1%BB%87n_Qu%E1%BB%91c_gia_Vi%E1%BB%87t_Nam)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

Content-Encoding: gzip

X-Cache: cp1055 hit (2), cp1054 frontend miss (0)


text:
HÀNH ĐỘNG Frontline Commando - cheat vàng và war cash cho iPad, iPhone
Thảo luận trong '[iOS] Trò chơi' bắt đầu bởi hungmao, 16/12/11. Trả lời: 29, Xem: 22653.
Trang 1 / 2
Trang 1 / 2
Thảo luận trong '[iOS] Trò chơi' bắt đầu bởi hungmao, 16/12/11. Trả lời: 29, Xem: 22653.

markdown:
# HÀNH ĐỘNG Frontline Commando - cheat vàng và war cash cho iPad, iPhone
Thảo luận trong '
[[iOS] Trò chơi](forums/ios-tro-choi.166/)' bắt đầu bởi [hungmao](members/hungmao.84910/), [16/12/11](threads/frontline-commando-cheat-vang-va-war-cash-cho-ipad-iphone.985540/).
Trả lời: 29, Xem: 22653.
Trang 1 / 2
Trang 1 / 2
Thảo luận trong '
[[iOS] Trò chơi](forums/ios-tro-choi.166/)' bắt đầu bởi [hungmao](members/hungmao.84910/), [16/12/11](threads/frontline-commando-cheat-vang-va-war-cash-cho-ipad-iphone.985540/).
Trả lời: 29, Xem: 22653.

Server: LiteSpeed

Vary: User-Agent

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: xf_session=a3c30d097015645c57c03a27b0dc2f9d; path=/; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN