text:
Chương trình tàu con thoi
Tàu con thoi của NASA, chính thức được gọi là Space Transportation System (STS), nghĩa là "Hệ thống Chuyên chở vào Không gian", từng là phương tiện phóng tàu vũ trụ có người điều khiển từ 1981 đến 2011 của chính phủ Hoa Kỳ. Trạm quỹ đạo (tàu con thoi) có cánh được phóng lên thẳng đứng, thường mang theo năm đến bảy phi hành gia (mặc dù tám người đã được mang thử) và đến 22.700 kg (50.000 lb) hàng hóa vào quỹ đạo thấp của Trái Đất. Khi chuyến bay đã hoàn thành, nó khai hỏa các động cơ đẩy đổi hướng để rơi ra khỏi quỹ đạo và tái nhập vào khí quyển của Trái Đất. Trong suốt quá trình giảm độ cao và hạ cánh, tàu con thoi như là một phương tiện trượt và hạ cánh hoàn toàn không dùng một động cơ đẩy nào. Chương trình này bắt đầu vào cuối thập niên 1960 và là điểm trọng tâm của NASA từ giữa thập niên 1970 cho đến khi chương trình bị giải tán năm 2011.
Mục lục
Phát triển[sửa | sửa mã nguồn]
Ngay trước khi Apollo đổ bộ lên Mặt Trăng vào năm 1969, vào tháng 10 năm 1968 NASA bắt đầu những nghiên cứu sơ khởi về thiết kế của tàu con thoi. Những nghiên cứu sơ khởi này được kí hiệu là "Giai đoạn A", và vào tháng 6 năm 1970, "Giai đoạn B", chi tiết và cụ thể hơn.
Vào năm 1969 Tổng thống Richard Nixon thành lập Nhóm đặc nhiệm về Không gian, chủ tịch là phó tổng thống Spiro T. Agnew. Họ kiểm nghiệm các nghiên cứu về tàu con thoi cho đến giai đoạn đó, và đưa ra một chiến lược quốc gia về chương trình không gian trong đó bao gồm cả việc đóng tàu con thoi.[1]
Trong suốt quá trình phát triển ban đầu có nhiều thảo luận về thiết kế của tàu con thoi để cân bằng tốt nhất khả năng, chi phí phát triển và chi phí điều hành. Cuối cùng thì thiết kế hiện nay đã được chọn, sử dụng một trạm quỹ đạo có cánh có thể tái sử dụng, hai tên lửa đẩy dùng nhiên liệu rắn, và bình nhiên liệu ngoài sử dụng một lần.[1]
Chương trình tàu con thoi được bắt đầu chính thức vào 5 tháng 1, 1972, khi Tổng thống Nixon tuyên bố rằng NASA sẽ tiến hành việc phát triển một hệ thống tàu con thoi có khả năng tái sử dụng.[1] Thiết kế cuối cùng tốn kém ít hơn trong việc đóng và về mặt kỹ thuật là ít tham vọng hơn những thiết kế ban đầu sử dụng lại toàn bộ hệ thống.
Công ty hợp đồng chính cho chương trình là North American Aviation (sau này là Rockwell International), cùng một công ty đã có trách nhiệm cho Đơn vị Điều khiển/Dịch vụ Apollo Command/Service Module. Công ty hợp đồng cho tên lửa đẩy nhiên liệu rắn cho tàu con thoi là Morton Thiokol (bây giờ là một phần của Alliant Techsystems), và cho bình nhiên liệu bên ngoài là Martin Marietta (bây giờ là Lockheed Martin), và cho động cơ chính của tàu con thoi là Rocketdyne.[1]
Trạm quỹ đạo hoàn thành đầu tiên ban đầu được đặt tên là Tàu con thoi Constitution, nhưng một chiến dịch đại chúng từ các khán giả của chương trình TV Star Trek đã thuyết phục Nhà Trắng thay đổi cái tên đó thành Enterprise. Trong sự cổ vũ lớn đó, tàu Enterprise được lăn ra vào ngày 17 tháng 9 năm 1976, và sau đó đã tiến hành một loạt các thí nghiệm thành công của việc trượt trong khí quyển và những lần đáp thử là những kiểm chứng đầu tiên của thiết kế.
Trạm quỹ đạo với các chức năng hoàn chỉnh là Columbia, được đóng ở Palmdale, California. Nó được đưa về Trung tâm Vũ trụ Kennedy vào ngày 25 tháng 3 năm 1979, và được phóng lên lần đầu tiên vào ngày 12 tháng 4 năm 1981—nhân dịp kỉ niệm lần thứ 20 chuyến bay vũ trụ của Yuri Gagarin— với một phi hành đoàn 2 người. Challenger được chuyển về KSC vào tháng 7 năm 1982, Discovery vào tháng 11 năm 1983, và Atlantis vào tháng 4 năm 1985. Challenger bị phá hủy khi vỡ tan trong quá trình phóng lên do 0-Ring bên phải SRB không hoạt động vào ngày 28 tháng 1 năm 1986, với sự tử nạn của bảy phi hành gia trên tàu. Endeavour được đóng để thay thế Challenger (sử dụng các bộ phận dự phòng ban đầu dự tính là cho các trạm quỹ đạo khác) và được xuất xưởng vào tháng 5 năm 1991; nó được phóng lên một năm sau đó. Mười bảy năm sau Challenger, Columbia bị cháy tan, với tất cả phi hành đoàn 7 người, trong quá trình tái nhập vào ngày 1 tháng 2 năm 2003, và chưa được thay thế. Trong cả năm tàu con thoi hoạt động đủ chức năng chỉ còn 3 tàu để sử dụng.
Điều hành, áp dụng, tai nạn[sửa | sửa mã nguồn]
Ngừng hoạt động[sửa | sửa mã nguồn]
Chương trình tàu con thoi ngừng hoạt động vào tháng 7 năm 2011 sau phi vụ STS-135 trên Atlantis. Sau đó các tàu con thoi sẽ được lưu giữ trong các viện bảo tàng. Dự kiến một chương trình thám hiểm Mặt Trăng và Sao Hỏa sẽ được thay thế Chương trình tàu con thoi.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă â b Heppenheimer, T.A. The Space Shuttle Decision: NASA's Search for a Reuseble Space Vehicle. Washington, DC: National Aeronautics and Space Administration, 1999.
Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Reference manual
- How The Space Shuttle Works
- NASA Space Shuttle News Reference - 1981 (PDF document)
- Orbiter Vehicles
- Shuttle Program Funding 1992 - 2002
- Shuttle development costs and history, CAIB transcript 4-23-03
- R.A.Pielke, "Space Shuttle Value open to Interpretation", Aviation Week Magazine, issue 26. tháng 7 năm 1993, p. 57 (PDF file): [1]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- MSNBC.com, Jan. 27, 2006: "7 myths about the Challenger shuttle disaster": On the 20th anniversary of the Space Shuttle Challenger disaster, NBC's space analyst James Oberg debunks seven myths that have grown up around the event.
- NASA Human Spaceflight - Shuttle: Current status of Shuttle missions
- NASA TV: View live streaming of launch and mission coverage
- Space Shuttle Newsgroup - sci.space.shuttle
- List of all Shuttle Landing Sites
- Map of Landing Sites
- Official NASA Human Space Flight Orbital Tracking system
- Track the Shuttle with Google Maps
- Congressional Research Service (CRS) Reports regarding the Space Shuttle
- Washington Monthly: "Beam Me Out Of This Death Trap, Scotty": Critical article on the Space Shuttle program, from 1981
- The Atlantic Monthly, tháng 11 năm 2003: "Columbia's Last Flight" Article on the Columbia disaster and the subsequent investigation
- SpaceDaily.com: "Explaining 30 years of Fudge": How the shuttle program was mis-sold to congress and where the $118/lb supposed costs came from
- Discovery: Return to Flight
- http://www.shuttlesim.be/
- NASA wants shuttle to fly despite safety misgivings - 27 tháng 6 năm 2006
- Weather criteria for Shuttle launch

markdown:
# Chương trình tàu con thoi
**Tàu con thoi** của [NASA](/wiki/NASA), chính thức được gọi là **Space Transportation System** ( **STS**), nghĩa là "Hệ thống Chuyên chở vào Không gian", từng là [phương tiện phóng](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_ti%E1%BB%87n_ph%C3%B3ng&action=edit&redlink=1) tàu vũ trụ có người điều khiển từ 1981 đến 2011 của chính phủ [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Trạm quỹ đạo (tàu con thoi) có cánh được phóng lên thẳng đứng, thường mang theo năm đến bảy [phi hành gia](/wiki/Nh%C3%A0_du_h%C3%A0nh_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5) (mặc dù tám người đã được mang thử) và đến 22.700 [kg](/wiki/Kil%C3%B4gam) (50.000 [lb](/wiki/Pound_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng))) hàng hóa vào [quỹ đạo thấp của Trái Đất](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o_th%E1%BA%A5p_c%E1%BB%A7a_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1). Khi chuyến bay đã hoàn thành, nó khai hỏa các động cơ đẩy đổi hướng để rơi ra khỏi quỹ đạo và tái nhập vào [khí quyển](/wiki/Kh%C3%AD_quy%E1%BB%83n) của [Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t). Trong suốt quá trình giảm độ cao và hạ cánh, tàu con thoi như là một phương tiện trượt và hạ cánh hoàn toàn không dùng một động cơ đẩy nào. Chương trình này bắt đầu vào cuối thập niên 1960 và là điểm trọng tâm của NASA từ giữa thập niên 1970 cho đến khi chương trình bị giải tán năm 2011.
## Mục lục
## Phát triển[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_t%C3%A0u_con_thoi&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_t%C3%A0u_con_thoi&action=edit§ion=1)]
Ngay trước khi
[Apollo](/wiki/Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_Apollo) đổ bộ lên [Mặt Trăng](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%C4%83ng) vào năm 1969, vào tháng 10 năm 1968 NASA bắt đầu những nghiên cứu sơ khởi về thiết kế của tàu con thoi. Những nghiên cứu sơ khởi này được kí hiệu là "Giai đoạn A", và vào tháng 6 năm 1970, "Giai đoạn B", chi tiết và cụ thể hơn.
Vào năm 1969 Tổng thống
[Richard Nixon](/wiki/Richard_Nixon) thành lập Nhóm đặc nhiệm về Không gian, chủ tịch là phó tổng thống [Spiro T. Agnew](/w/index.php?title=Spiro_T._Agnew&action=edit&redlink=1). Họ kiểm nghiệm các nghiên cứu về tàu con thoi cho đến giai đoạn đó, và đưa ra một chiến lược quốc gia về chương trình không gian trong đó bao gồm cả việc đóng tàu con thoi. [[1]](#cite_note-shuttle_decision-1)
Trong suốt quá trình phát triển ban đầu có nhiều thảo luận về thiết kế của tàu con thoi để cân bằng tốt nhất khả năng, chi phí phát triển và chi phí điều hành. Cuối cùng thì thiết kế hiện nay đã được chọn, sử dụng một trạm quỹ đạo có cánh có thể tái sử dụng,
[hai tên lửa đẩy dùng nhiên liệu rắn](/w/index.php?title=T%C3%AAn_l%E1%BB%ADa_%C4%91%E1%BA%A9y_c%E1%BB%A7a_t%C3%A0u_con_thoi&action=edit&redlink=1), và [bình nhiên liệu ngoài sử dụng một lần](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_nhi%C3%AAn_li%E1%BB%87u_b%C3%AAn_ngo%C3%A0i_t%C3%A0u_con_thoi&action=edit&redlink=1). [[1]](#cite_note-shuttle_decision-1)
Chương trình tàu con thoi được bắt đầu chính thức vào
[5 tháng 1](/wiki/5_th%C3%A1ng_1), [1972](/wiki/1972), khi Tổng thống Nixon tuyên bố rằng NASA sẽ tiến hành việc phát triển một hệ thống tàu con thoi có khả năng tái sử dụng. Thiết kế cuối cùng tốn kém ít hơn trong việc đóng và về mặt kỹ thuật là ít tham vọng hơn những thiết kế ban đầu sử dụng lại toàn bộ hệ thống. [1]
Công ty hợp đồng chính cho chương trình là
[North American Aviation](/w/index.php?title=North_American_Aviation&action=edit&redlink=1) (sau này là [Rockwell International](/w/index.php?title=Rockwell_International&action=edit&redlink=1)), cùng một công ty đã có trách nhiệm cho Đơn vị Điều khiển/Dịch vụ [Apollo Command/Service Module](/wiki/Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_Apollo). Công ty hợp đồng cho tên lửa đẩy nhiên liệu rắn cho tàu con thoi là [Morton Thiokol](/w/index.php?title=Thiokol&action=edit&redlink=1) (bây giờ là một phần của [Alliant Techsystems](/w/index.php?title=Alliant_Techsystems&action=edit&redlink=1)), và cho bình nhiên liệu bên ngoài là [Martin Marietta](/w/index.php?title=Martin_Marietta&action=edit&redlink=1) (bây giờ là [Lockheed Martin](/wiki/Lockheed_Martin)), và cho [động cơ chính của tàu con thoi](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_c%C6%A1_ch%C3%ADnh_c%E1%BB%A7a_t%C3%A0u_con_thoi&action=edit&redlink=1) là [Rocketdyne](/w/index.php?title=Rocketdyne&action=edit&redlink=1). [[1]](#cite_note-shuttle_decision-1)
Trạm quỹ đạo hoàn thành đầu tiên ban đầu được đặt tên là Tàu con thoi
*Constitution*, nhưng một chiến dịch đại chúng từ các khán giả của chương trình TV * đã thuyết phục Star Trek* [Nhà Trắng](/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%AFng)thay đổi cái tên đó thành *. Trong sự cổ vũ lớn đó, tàu* [Enterprise](/wiki/T%C3%A0u_con_thoi_Enterprise) *Enterprise*được lăn ra vào ngày [17 tháng 9](/wiki/17_th%C3%A1ng_9)năm [1976](/wiki/1976), và sau đó đã tiến hành một loạt các thí nghiệm thành công của việc trượt trong khí quyển và những lần đáp thử là những kiểm chứng đầu tiên của thiết kế.
Trạm quỹ đạo với các chức năng hoàn chỉnh là
*, được đóng ở Columbia* [Palmdale, California](/wiki/Palmdale,_California). Nó được đưa về [Trung tâm Vũ trụ Kennedy](/wiki/Trung_t%C3%A2m_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5_Kennedy)vào ngày [25 tháng 3](/wiki/25_th%C3%A1ng_3)năm [1979](/wiki/1979), và được phóng lên lần đầu tiên vào ngày [12 tháng 4](/wiki/12_th%C3%A1ng_4)năm [1981](/wiki/1981)—nhân dịp kỉ niệm lần thứ 20 chuyến bay vũ trụ của [Yuri Gagarin](/wiki/Yuri_Alekseievich_Gagarin)— với một phi hành đoàn 2 người. *được chuyển về KSC vào tháng 7 năm 1982,* [Challenger](/wiki/T%C3%A0u_con_thoi_Challenger) *vào tháng 11 năm 1983, và* [Discovery](/wiki/T%C3%A0u_con_thoi_Discovery) *vào tháng 4 năm 1985.* [Atlantis](/wiki/T%C3%A0u_con_thoi_Atlantis) *Challenger*bị phá hủy khi [vỡ tan trong quá trình phóng lên do 0-Ring bên phải SRB không hoạt động](/wiki/Th%E1%BA%A3m_h%E1%BB%8Da_t%C3%A0u_con_thoi_Challenger)vào ngày [28 tháng 1](/wiki/28_th%C3%A1ng_1)năm [1986](/wiki/1986), với sự tử nạn của bảy phi hành gia trên tàu. *được đóng để thay thế* [Endeavour](/w/index.php?title=T%C3%A0u_con_thoi_Endeavour&action=edit&redlink=1) *Challenger*(sử dụng các bộ phận dự phòng ban đầu dự tính là cho các trạm quỹ đạo khác) và được xuất xưởng vào tháng 5 năm 1991; nó được phóng lên một năm sau đó. Mười bảy năm sau *Challenger*, [, với tất cả phi hành đoàn 7 người, trong quá trình tái nhập vào ngày](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A3m_h%E1%BB%8Da_t%C3%A0u_con_thoi_Columbia&action=edit&redlink=1) *Columbia*bị cháy tan [1 tháng 2](/wiki/1_th%C3%A1ng_2)năm [2003](/wiki/2003), và chưa được thay thế. Trong cả năm tàu con thoi hoạt động đủ chức năng chỉ còn 3 tàu để sử dụng.
## Điều hành, áp dụng, tai nạn[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_t%C3%A0u_con_thoi&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_t%C3%A0u_con_thoi&action=edit§ion=2)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Shuttle_profiles.jpg/580px-Shuttle_profiles.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Shuttle_profiles.jpg/580px-Shuttle_profiles.jpg)
*,* [Columbia](/wiki/T%C3%A0u_con_thoi_Columbia) *,* [Challenger](/wiki/T%C3%A0u_con_thoi_Challenger) *,* [Discovery](/wiki/T%C3%A0u_con_thoi_Discovery) *và* [Atlantis](/wiki/T%C3%A0u_con_thoi_Atlantis) *. Không mô tả:* [Endeavour](/w/index.php?title=T%C3%A0u_con_thoi_Endeavour&action=edit&redlink=1) *và* [Enterprise](/wiki/T%C3%A0u_con_thoi_Enterprise), [Explorer](/w/index.php?title=T%C3%A0u_con_thoi_Explorer&action=edit&redlink=1) *. Những tàu không mô tả chưa bao giờ vào không gian.* [Pathfinder](/w/index.php?title=T%C3%A0u_con_thoi_Pathfinder&action=edit&redlink=1)
## Ngừng hoạt động[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_t%C3%A0u_con_thoi&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_t%C3%A0u_con_thoi&action=edit§ion=3)]
Chương trình tàu con thoi ngừng hoạt động vào tháng 7 năm 2011 sau phi vụ
[STS-135](/wiki/STS-135) trên *. Sau đó các tàu con thoi sẽ được lưu giữ trong các viện bảo tàng. Dự kiến một chương trình thám hiểm Atlantis* [Mặt Trăng](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%C4%83ng)và [Sao Hỏa](/wiki/Sao_H%E1%BB%8Fa)sẽ được thay thế Chương trình tàu con thoi.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_t%C3%A0u_con_thoi&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_t%C3%A0u_con_thoi&action=edit§ion=4)]
## Ghi chú[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_t%C3%A0u_con_thoi&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_t%C3%A0u_con_thoi&action=edit§ion=5)]
- ^
**a** **ă** **â** [Heppenheimer, T.A.](#cite_ref-shuttle_decision_1-3) **b** [. Washington, DC: National Aeronautics and Space Administration, 1999.](http://history.nasa.gov/SP-4221/sp4221.htm) *The Space Shuttle Decision: NASA's Search for a Reuseble Space Vehicle*
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_t%C3%A0u_con_thoi&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_t%C3%A0u_con_thoi&action=edit§ion=6)] [Reference manual](http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/technology/sts-newsref/stsref-toc.html) [How The Space Shuttle Works](http://science.howstuffworks.com/space-shuttle.htm) [NASA Space Shuttle News Reference - 1981 (PDF document)](http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19810022734_1981022734.pdf) [Orbiter Vehicles](http://science.ksc.nasa.gov/shuttle/resources/orbiters/orbiters.html) [Shuttle Program Funding 1992 - 2002](http://www.house.gov/science/hot/columbia/rs21411.pdf) [Shuttle development costs and history, CAIB transcript 4-23-03](http://caib.nasa.gov/events/public_hearings/20030423/transcript_am.html)
- R.A.Pielke, "Space Shuttle Value open to Interpretation", Aviation Week Magazine, issue 26. tháng 7 năm 1993, p. 57 (PDF file):
[[1]](http://sciencepolicy.colorado.edu/admin/publication_files/resource-100-1993.01.pdf)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_t%C3%A0u_con_thoi&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_t%C3%A0u_con_thoi&action=edit§ion=7)]
|
|![]()
[Chương trình tàu con thoi](//commons.wikimedia.org/wiki/Space_Shuttle?uselang=vi)
|
|![]()
[Chương trình tàu con thoi](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Landings_of_space_shuttles?uselang=vi) [MSNBC.com, Jan. 27, 2006: "7 myths about the Challenger shuttle disaster"](http://www.msnbc.msn.com/id/11031097/?GT1=7538): On the 20th anniversary of the Space Shuttle *Challenger*disaster, NBC's space analyst James Oberg debunks seven myths that have grown up around the event. [NASA Human Spaceflight - Shuttle](http://spaceflight.nasa.gov/shuttle/): Current status of Shuttle missions [NASA TV](/w/index.php?title=NASA_TV&action=edit&redlink=1): View live streaming of launch and mission coverage [Space Shuttle Newsgroup - sci.space.shuttle](news:sci.space.shuttle) [List of all Shuttle Landing Sites](http://www.globalsecurity.org/space/facility/sts-els.htm) [Map of Landing Sites](http://www.srh.noaa.gov/smg/lsitegif.htm)
- Official NASA
[Human Space Flight Orbital Tracking](http://spaceflight.nasa.gov/realdata/tracking/)system [Track the Shuttle](http://gmaps.tommangan.us/spacecraft_tracking.html)with Google Maps [Congressional Research Service (CRS) Reports regarding the Space Shuttle](http://digital.library.unt.edu/govdocs/crs/search.tkl?q=space+shuttle&search_crit=title&search=Search&date1=Anytime&date2=Anytime&type=form) [: Critical article on the Space Shuttle program, from 1981](http://www.washingtonmonthly.com/features/2001/8004.easterbrook-fulltext.html) *Washington Monthly*: "Beam Me Out Of This Death Trap, Scotty" [Article on the](http://www.theatlantic.com/doc/200311/langewiesche) *The Atlantic Monthly,*tháng 11 năm 2003: "Columbia's Last Flight" *Columbia*disaster and the subsequent investigation [SpaceDaily.com: "Explaining 30 years of Fudge"](http://www.spacedaily.com/news/shuttle-03p1.html): How the shuttle program was mis-sold to congress and where the $118/lb supposed costs came from [Discovery: Return to Flight](http://www.astronautics.tv/returntoflight.html) [http://www.shuttlesim.be/](http://www.shuttlesim.be/) [NASA wants shuttle to fly despite safety misgivings](http://www.washtimes.com/national/20060626-110227-5543r.htm)- 27 tháng 6 năm 2006 [Weather criteria for Shuttle launch](http://chandra.harvard.edu/launch/status/weather_criteria2.html)

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1054 hit (1), cp1054 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


text:
Majuro
Majuro (phát âm là / mædʒəroʊ /), dân số 25.400 người (thời điểm cập nhật 2004), là thủ đô và thành phố lớn nhất của Cộng hòa Quần đảo Marshall. Được xây dựng trên một đảo san hô vòng trong quần đảo gồm 64 hòn đảo, đảo san hô Majuro, Majuro có một cảng, khu mua sắm, khách sạn và sân bay quốc tế. Các trung tâm dân cư chính là các cộng đồng D-U-D: các đảo của Delap-Uliga-Djarrit (liệt kê từ nam đến bắc, trên bờ phía đông của đảo). Uliga là khu kinh doanh chính, và ngân hàng và du lịch đang ngày càng quan trọng. Uliga là nơi có Trường Cao đẳng Quần đảo Marshall, Assumption High School, và Trường tiểu học Uliga nơi tiếng Anh được dạy cho tất cả học sinh. Các văn phòng chính phủ được đặt tại Delap, và nằm ở điểm phía đông của đảo san hô Majuro là xây dựng thủ đô cho quần đảo Marshall. Delap cũng có một số cửa hàng lớn. Về phía cuối phía tây của đảo, khoảng 30 dặm từ D-U-D bằng đường bộ, là cộng đồng đảo Laura, một khu dân cư đang tăng trưởng với một bãi biển nổi tiếng. Laura có điểm cao nhất trên đảo, ước tính ít hơn 10 feet trên mực nước biển. Laura có đất tốt nhất cho trồng trọt và có một số trang trại.
Các đảo chính nó có một diện tích chỉ 3,75 sq mi (9,7 km²), nhưng bao quanh một đầm phá của 113,92 dặm Anh vuông (295 km²). Cơm dừa khô (dầu dừa) là một trong những hàng xuất khẩu chính trong quần đảo Marshall, và nhận được chuyến hàng chở cùi dừa từ hầu hết các đảo san hô vòng nhỏ dân cư xung quanh khu vực. Câu cá thể thao khá phổ biến ở đây, và các thợ lặn dưới nước thích tới khu vực này. Majuro và Kwajalein phục vụ như các trung tâm vận chuyển cho quần đảo Marshall, cho cả dịch vụ hàng không và vận chuyển tàu biển, mặc dù Majuro là được sử dụng nhiều hơn vì tình trạng quân sự hạn chế của Kwajalein. Trong thế chiến 2, ngày 30/1/1944, quân đội Hoa Kỳ đã xâm chiếm Majuro do Nhật đang chiếm đóng.

markdown:
# Majuro
**Majuro** (phát âm là / mædʒəroʊ /), dân số 25.400 người (thời điểm cập nhật [2004](/wiki/2004)), là thủ đô và thành phố lớn nhất của Cộng hòa [Quần đảo Marshall](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Marshall). Được xây dựng trên một đảo san hô vòng trong quần đảo gồm 64 hòn đảo, đảo san hô Majuro, Majuro có một cảng, khu mua sắm, khách sạn và sân bay quốc tế. Các trung tâm dân cư chính là các cộng đồng D-U-D: các đảo của Delap-Uliga-Djarrit (liệt kê từ nam đến bắc, trên bờ phía đông của đảo). Uliga là khu kinh doanh chính, và ngân hàng và du lịch đang ngày càng quan trọng. Uliga là nơi có [Trường Cao đẳng Quần đảo Marshall](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Cao_%C4%91%E1%BA%B3ng_Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Marshall&action=edit&redlink=1), [Assumption High School](/w/index.php?title=Assumption_High_School&action=edit&redlink=1), và Trường tiểu học Uliga nơi [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) được dạy cho tất cả học sinh. Các văn phòng chính phủ được đặt tại Delap, và nằm ở điểm phía đông của đảo san hô Majuro là xây dựng thủ đô cho quần đảo Marshall. Delap cũng có một số cửa hàng lớn. Về phía cuối phía tây của đảo, khoảng 30 dặm từ D-U-D bằng đường bộ, là cộng đồng đảo Laura, một khu dân cư đang tăng trưởng với một bãi biển nổi tiếng. Laura có điểm cao nhất trên đảo, ước tính ít hơn 10 feet trên mực nước biển. Laura có đất tốt nhất cho trồng trọt và có một số trang trại.
Các đảo chính nó có một diện tích chỉ 3,75 sq mi (9,7 km²), nhưng bao quanh một đầm phá của 113,92 dặm Anh vuông (295 km²). Cơm dừa khô (dầu dừa) là một trong những hàng xuất khẩu chính trong quần đảo Marshall, và nhận được chuyến hàng chở cùi dừa từ hầu hết các đảo san hô vòng nhỏ dân cư xung quanh khu vực. Câu cá thể thao khá phổ biến ở đây, và các thợ lặn dưới nước thích tới khu vực này. Majuro và Kwajalein phục vụ như các trung tâm vận chuyển cho quần đảo Marshall, cho cả dịch vụ hàng không và vận chuyển tàu biển, mặc dù Majuro là được sử dụng nhiều hơn vì tình trạng quân sự hạn chế của Kwajalein. Trong
[thế chiến 2](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai), ngày 30/1/1944, quân đội Hoa Kỳ đã xâm chiếm Majuro do Nhật đang chiếm đóng.
|
|![]()

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

Content-Encoding: gzip

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1054 frontend miss (0)


text:
Pasig
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thành phố Pasig (tiếng Philippines: Lungsod ng Pasig) là một đơn vị hành chính trực thuộc thủ đô Manila. Nó vốn là tỉnh lỵ của tỉnh Rizal. Rizal tiếp giáp với các thành phố Quezon, Mandaluyong ở phía Tây; thành phố Marikina ở phía Bắc, các thành phố Makati, Pateros, và Taguig ở phía Nam; huyện Cainta của tỉnh Rizal ở phía Đông. Pasig được công nhận là thành phố từ năm 1995. Hiện nó là một trong những thành phố đông dân nhất của Philippines.

markdown:
# Pasig
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Vị trí
|
|**Chính quyền** [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Philippines) [Manila](/wiki/Manila) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Philippines) [Khu vực bầu cử](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_vi%E1%BB%87n_Philippines&action=edit&redlink=1) [Lone District of Pasig City](/w/index.php?title=Congressional_district_of_Pasig_City&action=edit&redlink=1) *Barangay* [Đô thị loại](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_c%E1%BB%A7a_Philippines): [Kampi](/w/index.php?title=Kabalikat_ng_Malayang_Pilipino&action=edit&redlink=1)) [July 2](/w/index.php?title=July_2&action=edit&redlink=1), [1573](/wiki/1573) [Website chính thức](/wiki/Website) [www.pasigcity.gov.ph](http://www.pasigcity.gov.ph) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [km²](/wiki/Km%C2%B2) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2000](/wiki/2000)) [mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [km²](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng) **Thành phố Pasig** ( [tiếng Philippines](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Filipino): *Lungsod ng Pasig*) là một đơn vị hành chính trực thuộc thủ đô [Manila](/wiki/Manila). Nó vốn là tỉnh lỵ của [tỉnh Rizal](/wiki/Rizal). Rizal tiếp giáp với các [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_c%E1%BB%A7a_Philippines) [Quezon](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Quzon&action=edit&redlink=1), [Mandaluyong](/wiki/Mandaluyong) ở phía Tây; thành phố [Marikina](/wiki/Marikina) ở phía Bắc, các thành phố [Makati](/wiki/Makati), [Pateros](/w/index.php?title=Pateros&action=edit&redlink=1), và [Taguig](/wiki/Taguig) ở phía Nam; huyện Cainta của tỉnh Rizal ở phía Đông. Pasig được công nhận là thành phố từ năm 1995. Hiện nó là một trong những [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_c%E1%BB%A7a_Philippines) đông dân nhất của Philippines.
[§](#Tham_kh.E1.BA.A3o)Tham khảo[ [sửa](/w/index.php?title=Pasig&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pasig&action=edit§ion=1)]
|
|
|
|![]()

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1054 frontend miss (0)


text:
Pune
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 18°32′B 73°51′Đ / 18,53°B 73,85°Đ
Pune, cũng gọi là Poona, là một thành phố ở phía tây Ấn Độ, ở bang Maharashtra, tại hợp lưu của sông Mutha và sông Mula. Thành phố là một phần của một khu vực chế tạo và sản xuất nông nghiệp. Thành phố này cũng là nơi tập trung nhiều trường đại học, trong đó có: Đại học Pune (1949) và Viện Nghiên cứu phương Đông Bhandarkar (1917). Ở đây cũng tập trung các đền đài và cung điện được xây từ thế kỷ 17 và 18.

markdown:
# Pune
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bài viết này cần thêm
|[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [18°32′B 73°51′Đ / 18,53°B 73,85°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Pune¶ms=18.53_N_73.85_E_region:IN_type:city)
|
|Pune
|
|
-
|
|
-
[Taluk](/w/index.php?title=Taluk&action=edit&redlink=1) [Haveli](/w/index.php?title=Taluka&action=edit&redlink=1) [Tọa độ](/wiki/T%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99) [18.53° B 73.85° Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Pune¶ms=18.53_N_73.85_E_region:IN_type:city) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch)
-
[Độ cao](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_cao)
- 560 m
[Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [IST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)( [UTC+5:30](/wiki/UTC%2B5:30)) **(** [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2005](/wiki/2005))
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)
- 6407/km²
**Mayor** **Mã**
-
[Bưu chính](/w/index.php?title=M%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_t%E1%BA%A1i_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99&action=edit&redlink=1)
- Điện thoại
-
[Xe cộ](/w/index.php?title=Bi%E1%BB%83n_s%E1%BB%91_xe_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99&action=edit&redlink=1)
- 411 0xx
- +91(20)
- MH 12 (Pune) MH 14 (PCMC)
**Pune**, cũng gọi là **Poona**, là một thành phố ở phía tây Ấn Độ, ở bang [Maharashtra](/wiki/Maharashtra), tại hợp lưu của [sông Mutha](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Mutha&action=edit&redlink=1) và [sông Mula](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Mula&action=edit&redlink=1). Thành phố là một phần của một khu vực chế tạo và sản xuất nông nghiệp. Thành phố này cũng là nơi tập trung nhiều trường đại học, trong đó có: [Đại học Pune](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Pune&action=edit&redlink=1) (1949) và [Viện Nghiên cứu phương Đông Bhandarkar](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_Nghi%C3%AAn_c%E1%BB%A9u_ph%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%B4ng_Bhandarkar&action=edit&redlink=1) (1917). Ở đây cũng tập trung các đền đài và cung điện được xây từ thế kỷ 17 và 18.
|
|Các thành phố có hơn một triệu người của
|
|Pune •
|
|![]()

X-Cache: cp1068 hit (1), cp1054 frontend miss (0)


text:
Thể loại:Alpes-Maritimes
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bài chính thể loại: Alpes-Maritimes
Thể loại con
Thể loại này gồm 3 thể loại con sau, trên tổng số 3 thể loại con.
Q
- ► Quận của Alpes-Maritimes (4 tr.)
T
- ► Tổng của Alpes-Maritimes (48 tr.)
X
- ► Xã của Alpes-Maritimes (164 tr.)
Các trang trong thể loại “Alpes-Maritimes”
3 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 3 trang.

markdown:
# Thể loại:Alpes-Maritimes
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
*Bài chính thể loại:* [Alpes-Maritimes](/wiki/Alpes-Maritimes)
|
|![]()
[Alpes-Maritimes](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Alpes-Maritimes?uselang=vi)
## Thể loại con
Thể loại này gồm 3 thể loại con sau, trên tổng số 3 thể loại con.
### Q
- ►
[Quận của Alpes-Maritimes](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Alpes-Maritimes) (4 tr.)
### T
- ►
[Tổng của Alpes-Maritimes](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Alpes-Maritimes) (48 tr.)
### X
- ►
[Xã của Alpes-Maritimes](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Alpes-Maritimes) (164 tr.)
## Các trang trong thể loại “Alpes-Maritimes”
3 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 3 trang.

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1054 frontend miss (0)