text:
TÀI NGUYÊN DU LỊCH NHÂN VĂN TỈNH KHÁNH HÒA
Nguyễn Thế Trung
Sự đa dạng về mặt địa hình với núi cao, biển đảo, đồng bằng, cùng với lịch sử -văn hóa phát triển lâu đời, Khánh Hòa trở thành một vùng đất có sức hút đặc biệt. “ Miền đất giàu đẹp nhất miền Trung và mang trong mình nhiều điều kỳ thú” ấy đã khẳng định sự giàu có về tài nguyên du lịch sinh thái và nhân văn.
Đầu tiên, chúng ta chú ý đến loại hình di tích văn hóa khảo cổ. Thời gian qua, tại nhiều đảo ven biển Khánh Hòa, các nhà khảo cổ học đã phát hiện hàng loạt các di chỉ khảo cổ có giá trị cao.
Được phát hiện vào năm 1979 và được khai quật hai lần vào năm 1980 và 1992, di chỉ Xóm Cồn (3500-3000 năm tr.CN) được xem là một dấu mốc quan trọng trong nghiên cứu Tiền - sơ sử Khánh Hòa. Hiện vật thu được rất phong phú với các công cụ đá (rìu, bôn, công cụ chặt, bàn mài, hòn kê, hòn ghè, mũi khoan), đồ gốm, các loại xương thú, vỏ các loại nhuyễn thể biển ken dày giữa các tầng văn hóa.
Nằm ở xã Cam Thịnh Đông, thành phố Cam Ranh, di chỉ Hòa Diêm (thế kỷ III tr.CN-thế kỷ II-III s.CN) được khai quật lần đầu tiên vào tháng 4/1998, lần hai vào năm 2002. Đây là loại di chỉ cư trú- mộ táng. Kết quả khai quật gồm di vật bằng đá, đồng, sắt, thủy tinh, mã não… có niên đại cách đây từ 2000 - 2500 năm.
Nằm trên địa phận thôn Vĩnh Yên, xã Vạn Thạnh, huyện Vạn Ninh, di chỉ làng cổ Vĩnh Yên có niên đại cách đây 2.000 - 2.500 năm được phát hiện năm 2005. Trong đợt khai quật năm 2010, các nhà khảo cổ học đã phát hiện hàng ngàn hiện vật, bao gồm: công cụ lao động bằng đá (bàn mài, hòn ghè, hòn đập, hòn kê, rìu đá...), 24 hiện vật kim loại (lục lạc đồng, đinh sắt, tiền đồng…), 190 hiện vật gốm (bát bồng, bình, nồi, vò…), trên 10 tấn gốm các loại. Ngoài ra, người ta còn tìm thấy hiện vật có giá trị cho việc nghiên cứu như hình linga được làm bằng đá thạch anh. Đặc biệt, sự phát hiện và khai quật 6 mộ nồi vò và 17 huyệt đất đã chứng tỏ cư dân Vĩnh yên đã có đời sống tâm linh độc đáo. Hoặc việc phát hiện các khuôn đúc đồng và hiện vật bằng đồng chứng tỏ rằng cư dân Vĩnh Yên có mối quan hệ mạnh mẽ với truyền thống đúc đồng với các tỉnh ở khu vực phía Nam như: di tích Cái Lăng, Bưng Bạc, Bưng Thơm ở hạ lưu sông Đồng Nai và dọc sông Mê Kông như di chỉ Non Nok Thà (Thái Lan).
Di chỉ Văn Tứ Đông nằm trên địa bàn xã Cam Hòa, thành phố Cam Ranh. Di chỉ này thuộc loại hình di tích cồn sò điệp. Kết quả khai quật đã thu được 261 hiện vật; gồm 151 đồ đá, 84 mũi nhọn xương và 26 đồ gốm cùng hàng vạn mảnh gốm và nhiều xương động vật. Hiện vật phát hiện các cụm xương dùng để đan lưới hoặc làm dụng cụ săn bắt cá, đồ trang sức (vòng đá),... Thông qua nghiên cứu, các nhà khảo cổ học khẳng định đây là một làng chài ven biển vào loại cổ nhất Khánh Hòa.
Việc phát hiện những di chỉ khảo cổ học này không chỉ có giá trị về mặt khoa học mà còn có thể đưa vào thành những địa điểm du lịch văn hóa. Nhằm khai thác nguồn tài nguyên du lịch di chỉ khảo cổ, Khánh Hòa đã xây dựng đề án quy hoạch khảo cổ học trên địa bàn tỉnh và dự kiến được thông qua trong năm 2011. Điều đáng chú ý là những di chỉ này là đều phản ánh một đời sống của cư dân gần hoặc gắn liền với biển. Điều này chứng minh rằng biển đóng một vai trò quan trọng đối với những cư dân bản địa sinh sống trên tỉnh Khánh Hòa cách đây hàng ngàn năm. Biển đã đem lại nguồn lợi thủy hải sản cũng như việc giao lưu với các khu vực khác trong và ngoài nước. Biển cũng đi vào văn hóa của họ.
Kế đến, chúng ta chú ý đến loại hình về di tích lịch sử như: khu tưởng niệm bác sĩ Alexandre Yersin, thành cổ Diên Khánh, lầu Bảo Đại, biệt thự Cây Bàng, đền thờ Hùng Vương, đền thờ Trần Hưng Đạo, miếu thờ Trịnh Phong, đền thờ Trần Quý Cáp,... Đây là những di tích gắn liền với những nhân vật lịch sử nổi tiếng của Việt Nam nói chung, Khánh Hòa nói riêng. Thăm khu tưởng niệm bác sĩ Alexandre Yersin, người ta sẽ cảm nhận được tinh thần làm việc hết mình vì khoa học, yêu con người của nhà khoa học này. Chính vẻ đẹp, sự yên bình cùng với môi trường của Khánh Hòa là những nguyên nhân giữ chân nhà khoa học tài ba này ở lại.
Với thành cổ Diên Khánh, du khách hiểu được vị trí quan trọng của Khánh Hòa đối với công cuộc bảo vệ đất nước. Chính ở nơi xung yếu này mà trong cuộc chiến nhà Tây Sơn và Nguyễn Ánh, việc chiếm được thành là tiền đề quan trọng cho việc đánh chiếm Nam Bộ (đối với Tây Sơn) và vùng Bắc Trung Bộ và Bắc Bộ (đối với Nguyễn Ánh). Thành cũng là biểu trưng cho tinh thần anh dũng, kiên cường chống giặc ngoại xâm của quân và dân tại đây. Mặt khác, sự vững chắc của thành Diên Khánh qua các giai đoạn lịch sử thể hiện rõ tài hoa của những người xây dựng.[1] Các di tích văn hóa-lịch sử này nhận được sự quan tâm lớn từ du khách. Tiêu biểu như phòng trưng bày tại khu du lịch Bảo Đại ở thành phố Nha Trang, chỉ trong một tháng (4/2009) đã thu hút hơn 7.000 lượt khách tham quan.
Tiếp theo, chúng ta chú ý đến loại hình về di tích văn hóa – nghệ thuật như: tháp Bà Ponagar, văn miếu Diên Khánh, đàn đá Khánh Sơn, di tích Phủ đường Ninh Hòa, truyền thuyết Hòn Chồng, lăng Bà Vú, đình Phú Cang, Am Chúa, chùa Long Sơn,...
Quần thể tháp Chăm Nha Trang là một trong những quần thể kiến trúc có quy mô lớn nhất của người Chăm. Nó từng là khu đền thờ uy nghiêm nhất của tộc người này. Nét đặc sắc của tháp Chăm không chỉ thể hiện ở kiến trúc độc đáo, chất liệu xây dựng và khả năng thi công mà nó còn phản ánh rõ tín ngưỡng thờ mẫu của người Chăm. Trải qua hàng trăm năm, tháp Chăm dù bị bào mòn nhưng vẫn còn sừng sững đầy sức sống. Nơi đây diễn ra nhiều hoạt động văn hóa du lich. Chẳng hạn như: triển lãm gốm Chăm của nhà điêu khắc Đoàn Xuân Hùng giới thiệu hơn 100 tác phẩm độc đáo tại Tháp Bà Ponagar; hay của nghệ nhân gốm Nhất Chi Lan đến từ Bình Thuận. Các cuộc triển lãm ấy đã tạo nên không gian văn hóa Chăm sống động với sự hiện diện của chủ nhân.
Nhắc đến Khánh Hòa, ta không thể bỏ quan Viện Hải dương học Nha Trang. Nơi đây đã từng là trung tâm nghiên cứu khoa học biển. Đồng thời, đó cũng là nơi lưu giữ hiện vật biển lớn nhất ở Việt Nam và Đông Nam Á. Đến bảo tàng của Viện, du khách có thể tham quan 10.000 loài sống ở biển Đông, các loại tài nguyên biển, cảnh quan vùng biển ven bờ, rừng ngập mặn, các rạn san hô, thảm cỏ biển, các đảo. Độc đáo nhất là một bộ xương cá voi khổng lồ dài 26m, cao 3m bị chôn vùi trong lòng đất phù sa của tam giác châu thổ sông Hồng ít nhất 300 năm. Bảo tàng còn giới thiệu biển Đông. Đặc biệt, thông qua các hiện vật ở đây, du khách còn có thể hình dung được quá trình chinh phục và khai thác biển của người Việt Nam từ xưa đến nay.
Những cảnh đẹp thiên nhiên lúc nào cũng được phủ lên mình chúng những truyền thuyết có linh hồn và nguồn gốc ra đời. Những truyền thuyết thấm đẫm tinh hoa Việt phản ánh cách tư duy, đời sống tâm linh của con người. Tại Khánh Hòa có nhiều thắng cảnh đẹp với truyền thuyết độc đáo như: Hòn Chồng, Hòn Hèo, Đất Đỏ, Đồng Cọ, thác Tà Gụ... Mỗi di tích văn hóa-nghệ thuật của “xứ Trầm hương” đều mang trong mình một câu chuyện, một nét văn hóa đặc trưng của từng dân tộc. Chẳng hạn như: đàn đá Khánh Sơn của người Raglai, văn bia Võ Cạnh -tấm bia sớm nhất của vương quắc Chămpa...
Hàng năm, Khánh Hòa có các lễ hội như: lễ hội Am Chúa được tổ chức tại Am Chúa, lễ hội chiến thắng Bạch Đằng Giang, lễ hội giỗ tổ Hùng Vương, lễ hội Tháp Bà và lễ hội Cầu ngư...
Thờ nữ thần Mẹ xứ sở (Pô Inư Nagar) là tín ngưỡng phổ biến của người Chăm ở khu vực miền Trung. Người Việt Nam khi vào định cư tại Khánh Hòa cũng mang theo tín ngưỡng thờ Mẫu. Tại đây, hai tín ngưỡng có nhiều nét tương đồng của hai dân tộc khác nhau đã giao thoa cùng nhau. Đó là sự “đồng điệu trong tâm hồn giữa hai dân tộc Việt - Chăm, với cùng quan niệm về đức Mẹ nhân từ, Mẹ là tất cả”. Người Việt tôn thờ nữ thần Pô Nagar của người Chăm như một vị phúc thần, gọi Bà là Thiên Y A Na Thánh Mẫu hay Bà Chúa Ngọc, vừa linh thiêng vừa gần gũi. Các triều vua nhà Nguyễn cũng phong tặng cho Bà nhiều tước hiệu cao quí như “ Thiên Y A Na Diễn Ngọc Thánh Phi”, “Hồng Nhơn Phổ Tế Linh Ứng Thượng đẳng thần” [Trần Kiêm Hoàng 2007].
Tục thờ Mẫu được thể hiện sinh động qua lối diễn xướng chầu văn tế Thánh Mẫu, hát dâng hoa, ngồi đồng - múa Bóng. Hiện nay, số lượng đội múa bóng tại Khánh Hòa rất đông: đội Hoa Sơn, đội Kim Thuyền, đội Nguyên Nhung (Diên Khánh- thị trấn Diên Khánh), đội Điện Bà (Lương Sơn), đội Kim Linh Điện, đội Kim Huyền Ngọc Sơn (Nha Trang), đội Bửu Lâm Ngọc, đội Chung Quốc Mẫu, đội Kim Trung Điện (Ninh Hòa), đội Hoa Sen ở Vạn Giã (Vạn Ninh),... Các nghệ nhân tiêu biểu như nghệ nhân Lê Bộc tức thầy Tám Đũa ở thôn Xuân Tự (Vạn Hưng, Vạn Ninh), Cô Ba (Suối Cạn, Hòn Hèo, Ninh Hòa), Cô Đốc Như ở phường Vạn Thạnh (Nha Trang), gia đình nghệ nhân Lê Tấn ở phường Phương Sơn (Nha Trang)...
Lễ hội Cầu ngư vốn là lễ hội của người Chăm bản địa sinh sống ở khu vực miền Trung. Về sau, tín ngưỡng này đã được người Việt tiếp thu, nhiều tỉnh thành ven biển miền Trung từ Thanh Hóa đến Kiên Giang đều thờ những vị thần biển Đông này. Đặc biệt, trong lễ hội Cầu ngư, hát bả trạo đã trở thành loại hình nghệ thuật đặc sắc, không thể thiếu. Hát bả trạo (có nơi còn gọi là hát/hò bá trạo); (bả là cầm, nắm; trạo là mái chèo) là một hình thức diễn xướng dân gian mang tính nghi lễ. Hát bả trạo giống như một vở diễn thể hiện lại hành trình ra khơi đánh cá của ngư dân. Từng động tác, từng lời hát mô tả lại hành trình vượt biển nhiều gian khổ của ngư dân. Đó là loại hình nghệ thuật sinh ra trong quá trình chinh phục và khai thác biển của nhân dân các tỉnh miền Trung.
Nói về tài nguyên văn hóa phi vật thể của Khánh Hòa, ta cũng có kể thêm hát Mộc- một loại hình nghệ thuật dân gian trước đây từng rất phổ biến ở nông thôn vùng duyên hải Nam Trung Bộ. Riêng đối với Phú Yên và Khánh Hòa xưa, đây là loại hình nghệ thuật gắn liền với lễ cúng đất hay còn gọi là lễ Tá thổ [Nguyễn Man Nhiên 2006].
Từ năm 2003, Festival Biển đã trở thành một sự kiện văn hóa-du lịch thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước của “xứ Trầm hương”. Festival Biển là hoạt động lễ hội tổng hợp, phản ánh những giá trị văn hóa truyền thống và đương đại. Đó vừa thể hiện lòng tự hào về địa phương vừa là cơ hội để giới thiệu du lịch Khánh Hòa đến với bạn bè trong ngoài nước.
Đặc biệt năm 2011, một lễ hội mang màu sắc độc đáo của Khánh Hòa-lễ hội Yến sào lần đầu tiên được vinh dự đưa vào chương trình hoạt động của Festival Biển 2011. Khai thác yến đã trở thành nghề truyền thống lâu đời của tỉnh với lịch sử gần 700 năm tuổi. Nghề khai thác yến sào ra đời từ năm 1328, thuyền của đề đốc Lê Văn Đạt (nhà Trần) bị bão dạt vào Hòn Tre, ông lập ra thôn Bích Đầm và tìm ra các đảo yến... Năm 1769, khi phong trào Tây Sơn, hậu duệ của ông Lê Văn Đạt là Lê Văn Quang (Đại đô đốc thủy quân Tây Sơn) đã hiến toàn bộ các đảo yến để làm nguồn tài chính cho nghĩa quân Tây Sơn. Con gái ông-bà Lê Thị Huyền Trâm-là người có công lớn trong việc bảo vệ nguồn lợi yến sào. Trong cuộc chiến Nguyễn Ánh-Tây Sơn, Đại đô đốc Lê Thị Huyền Trâm và An phủ xứ Lê Văn Quang đã hy sinh vào 1793.
So với các ngành nghề khác, khai thác yến là công việc hết sức khó khăn và nguy hiểm nhưng mang lại lợi ích kinh tế cao. Tôn vinh làng nghề truyền thống, lễ hội Yến sào theo thời gian cũng trở thành một nét văn hóa độc đáo không thể thiếu của Khánh Hòa.
Bảo tồn và phát huy những giá vị văn hóa tộc người, tạo điểm thu hút du khách, tỉnh còn có chủ trương phục dựng lại nhiều lễ hội của các tộc người trên tỉnh. Tiêu biểu như việc phục dựng lễ ăn lúa mới của dân tộc Raglai. Lễ hội lúa mới là một hoạt động diễn ra hàng năm sau khi thu hoạch vụ mùa.
Bên cạnh đó, ta có thể nói đến các làng nghề truyền thống. Tại Khánh Hòa ngày nay, dù số lượng và quy mô các làng nghề truyền thống không còn nhiều như ngày trước nhưng vẫn có sức hút đặc biệt. Các làng nghề này đang thu hút du khách đến thăm. Trong đó phải kể đến một số làng nghề nổi tiếng như:
Làng dệt chiếu ở Mỹ Trạch, Ninh Hà, Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa có một lịch sử phát triển lâu đời. Trong những năm gần đây, dưới nhiều tác động khác nhau, làng nghề này đã ngày càng thu hẹp. Hiện nay, làng chỉ còn ít gia đình quyết tâm gìn giữ nó vì yêu nghề do cha ông để lại.
“Làng ông Táo” ở thôn Lư Cấm, phường Ngọc Hiệp, TP. Nha Trang chỉ còn 5 hộ duy trì được nghề. Đó là các hộ ông Đặng Văn Hiệu, Lê Văn Chương, Lê Văn Triết, Hồ Nhỏ và gia đình ông Sương. Tuy ít vậy nhưng cũng thu hút đông đảo khách du lịch đến tham quan. Năm 2010, trong bài viết về làng nghề Lư Cấm, ông Lê Văn Chương tự hào kể “có khách du lịch cũng khuây khỏa phần nào. Nhiều khách còn đề nghị làng làm cho họ những cái bếp nhỏ nhỏ để mang về làm quà kỷ niệm nữa”.
Làng nghề đúc đồng nằm ở thôn Phú Lộc Tây-thị trấn Diên Khánh, cách Nha Trang chỉ hơn 10km.
Một số làng nghề khác đang tồn tại ở Khánh Hòa như làng làm bún, bánh tráng, nem chua, làm muối, nước mắm, thủ công mỹ nghệ... Trong đó, có những thương hiệu nổi tiếng như nước mắm cái Cửa Bé, nem Ninh Hòa...
Đáng quan tâm nhất trong văn hóa biển Khánh Hòa là những làng chài trải dài từ Vạn Ninh đến Cam Ranh ở Vĩnh Lương, Bích Đầm, Trí Nguyên, Bình Ba, Cửa Bé,... Đối với ngư dân, biển không chỉ là nơi cung cấp cho họ nguồn tài nguyên mà biển còn trở thành một phần đối với con người nơi đây. Nó góp phần hun đúc nên tinh thần mạnh mẽ, cứng cỏi nhưng rất hào sảng của những người Khánh Hòa. Đặc biệt nói đến tài nguyên du lịch nhân văn thì phải đề cập đến những phong tục tập quán, phong cách sinh hoạt, thực phẩm và cách chế biến, lối sống của bộ phận ngư dân này. Đến thăm xứ yến này, trải nghiệm đời sống cùng ngư dân đang là một loại hình du lịch đầy tiềm năng.
Khánh Hòa là nơi có sự đa dạng văn hóa các cộng đồng dân cư. Ngoài người Kinh chiếm đa số, còn có người Chăm, Raglai, Hoa, Cơ Ho, Ê đê, Tày, Nùng, T’ring, Mường, Thái, Mông, Chu Ru, Stiêng, Ba Na,... Do sinh sống trong những điều kiện môi trường sinh thái khác nhau, hơn 30 dân tộc sống trong tỉnh đều mang trong mình những đặc trưng văn hóa riêng. Một trong những dân tộc thiểu số tiêu biểu là người Raglai. Họ có một nền văn hóa độc đáo. Dân tộc này sống chủ yếu ở hai huyện Khánh Sơn, Khánh Vĩnh, một ít sống ở xã Cam Thịnh Tây, Cam Phước Tây, Sơn Tân, thị xã Cam Ranh, ở huyện Diên Khánh, Ninh Hòa. Hiện nay, có một vài hộ sinh sống ở thành phố Nha Trang. Sông biển đã in đậm trong văn hóa của dân tộc này. Nó thể hiện trên các thành tố văn hóa dân gian như ngữ văn dân gian (thành ngữ, ca dao, dân ca, sử thi,…); nghệ thuật dân gian (kiến trúc, tạo hình, hội họa, trang trí, nghệ thuật biểu diễn…); tri thức dân gian (môi trường tự nhiên, con người, ứng xử xã hội, sản xuất…); tín ngưỡng, phong tục và lễ hội, qua đó tìm lại những nét nào còn dính dáng đến văn hóa biển như nhận định của một số nhà nghiên cứu khi nói về tộc người này [Nguyễn Tứ Hải, Nguyễn Man Nhiên 2011]. Người Raglai cũng là chủ nhân của đàn đá Khánh Sơn nổi tiếng, của những sử thi Akkhat Jucar được kể bởi các già làng.
Dân tộc Chăm hiện nay tuy còn rất ít ở “xứ Trầm hương” nhưng lại là tộc người có nét văn hóa biển riêng biệt. Họ là chủ nhân của nền văn hóa Chămpa rực rỡ, chủ nhân của những đội thương thuyền lớn một thời dọc ngang trên biển Đông. Biển là một phần trong văn hóa của dân tộc này, rõ nét nhất là tục thờ cá Ông (cá voi). Dọc theo dãy đất miền Trung ngày nay, dấu tích của văn hóa Chăm vẫn còn hiện diện một cách đậm đặc. Người T’ring ở Khánh Hoà sinh sống nhiều nhất tại xã Giang Ly, huyện Khánh Vĩnh. Họ có tục ăn hỏi và lễ cưới không hề pha lẫn với các văn hóa của các dân tộc thiểu số khác. Các tộc người khác dù hiện nay số lượng còn rất ít nhưng đều có những nét văn hóa độc đáo, có thể khai thác dựng thành các làng du lịch sinh thái.
Hiện nay, chúng ta đang đối mặt với những thách thức trong việc khai thác nguồn tài nguyên du lịch nhân văn.
Khó khăn đầu tiên là sự mất dần nét đặc trưng văn hóa tộc người. Các dân tộc trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa ngày nay không còn tập trung như ngày trước. Một bộ phận dân tộc thiểu số đã di cư sang vùng khác. Điều này đồng nghĩa với việc những nét văn hóa tiêu biểu của văn hóa Khánh Hòa cũng dần mất đi. Nguyên nhân khác còn xuất phát từ kinh tế. Nguồn tài nguyên du lịch nhân văn là một trong những nguồn tài nguyên khó có thể phục hồi và rất dễ bị biến dạng. Tiêu biểu như người Raglai hiện nay chủ yếu sinh sống tại 2 huyện miền núi Khánh Sơn và Khánh Vĩnh, có nhiều cách biệt với những hoạt động du lịch của tỉnh. Với phương thức canh tác thô sơ, người Raglai đang gặp nhiều khó khăn trong việc giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa của dân tộc mình. Thế hệ thanh niên của các dân tộc thiểu số cũng bỏ dần những độc đáo văn hóa của mình. Thanh niên Raglai ngày nay không biết hát dân ca, không biết sử dụng nhạc cụ cổ truyền của dân tộc, hát kể sử thi, không mặc trang phục truyền thống.
Không chỉ nhiều nét văn hóa dân tộc thiếu số bị mất đi mà nhiều di tích bị sức tàn phá của thời gian sẽ trở thành phế tích. Nhiều làng nghề phải di dời đi để lấy đất phục vụ cho các dự án du lịch. Nét đặc sắc các làng nghề tạo ra không chỉ là sản phẩm, mà còn là không gian văn hóa của các làng nghề đó. Không gian văn hóa chắc chắn sẽ không còn nếu nó không có không gian sinh tồn. Nhiều làng chài ven biển Khánh Hòa cũng mất đi nhường chỗ cho các khu du lịch. Cơ sở vật chất hiện đại là yếu cần thiết cho du lịch tỉnh nhà nhưng tình trạng xây dựng quá nhiều nhà hàng, khách sạn, hoặc các dự án quá tải ở ven biển miền Trung đang đặt tập quán sinh hoạt, sản xuất…của ngư dân trước những thách thức.
Khó khăn thứ hai là sự biến đổi khí hậu, nước biển dâng và ô nhiễm môi trường biển. Việt Nam là một trong năm nước chịu tác động mạnh mẽ nhất của biến đổi khí hậu và nước biển dâng, đặc biệt là các tỉnh ven biển như Khánh Hòa.
Trong những năm vừa qua, hàng loạt những khu du lịch ven biển được xây dựng. Biến đổi khí hậu ảnh hưởng nghiêm trọng đến kết cấu cơ sở hạ tầng. Quan trọng hơn nó ảnh hưởng nghiêm trọng đến đa dạng sinh học, nguồn lợi thủy hải sản…, cũng có nghĩa là ảnh hưởng đến tất cả những gì có liên quan đến biển.
Biến đổi khí hậu và nước biển dâng sẽ ảnh hưởng trực tiếp lên đời sống và văn hóa cư dân ven biển tỉnh Khánh Hóa, đặc biệt là các làng chài ven biển. Theo tính toán ban đầu của Đài khí tượng thủy văn Nam Trung Bộ, đến giữa thế kỷ 21, mực nước biển Nha Trang có thể dâng thêm từ 28 - 33 cm, đến cuối thế kỷ, con số này sẽ lên 65 - 100 cm, so với thời kỳ 1980 – 1999 [Khánh Hòa chủ động 2011]. Trước tình hình đó, tỉnh Khánh Hòa đã đầu tư 11 tỷ đồng cho Kế hoạch hành động địa phương về biến đổi khí hậu và chọn một địa phương để làm thí điểm theo nội dung “bền vững nghề và cư trú”.
Khánh Hòa cũng phải đối đầu cùng vấn đề ô nhiễm môi trường biển. Năm 2010, tổ chức National Geographic dựa vào 6 tiêu chí: chất lượng môi trường và hệ sinh thái; tính toàn vẹn văn hóa và xã hội; tình trạng của các di tích lịch sử và địa điểm khảo cổ; tính thẩm mỹ; chất lượng quản lý du lịch và tiềm năng phát triển đã xếp thành phố Nha Trang vào một trong 10 bãi biển tồi nhất thế giới. Đây là cách đánh giá không chính xác nhưng nó lại là lời cảnh báo về vấn đề quá tải và ô nhiễm môi trường biển. Thực tế, nhiều vùng bãi tắm, khu di tích văn hóa-lịch sử Khánh Hòa đang có rác thải. Điều này làm ảnh hưởng không nhỏ đến hình ảnh của Khánh Hòa trong con mắt du khách trong và ngoài nước. Thiết nghĩ, tỉnh phải có quy định xử phạt nghiêm đối với những ai vi phạm.
Khó khăn thứ ba là sự thiếu hụt nguồn nhân lực địa phương phục vụ cho phát triển du lịch hiện. Đây cũng là vấn đề nan giải đối với nước ta hiện nay. Có được nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho các loại hình du lịch khai thác tài nguyên du lịch tự nhiên đã khó, nguồn nhân lực phục vụ các loại hình du lịch khai thác tài nguyên nhân văn lại càng khó. Ngoài những yêu cầu cơ bản của đội ngũ hành nghề, nguồn nhân lực này phải có sự am hiểu sâu sắc về văn hóa các tộc người, các di sản văn hóa-lịch sử và đặc biệt là tình yêu vùng với vùng đất. Khi triển khai các loại hình du lịch cộng đồng, du lịch homestay, du lịch sinh thái,… gắn liền với du lịch biển đảo thì cư dân địa phương cũng cần nhận được chính sách quan tâm, hỗ trợ của tỉnh, đặc biệt là vấn đề nâng cao trình độ tri thức.
Từ thực trạng và khó khăn trên đây, chúng ta cần hướng đến giải pháp như sau. Theo chúng tôi, giải pháp đầu tiên ta cần hướng đến là nắm được các lợi ích từ việc khai thác tài nguyên du lịch nhân văn.
Muốn vậy, chúng ta phải chú ý làm phong phú thêm sản phẩm du lịch qua liên kết du lịch biển đảo với du lịch trên đất liền.
Vũ Ngọc Phương trong quyển Khánh Hòa-Nha Trang: một tiềm năng, một hiện thức, đã ví von rất độc đáo về mối quan hệ giữa cảnh đẹp thiên nhiên-sự phát triển lịch sử văn hóa cùng với hệ thống cơ sở vật chất đối với sự phát triển của ngành du lịch. Nếu cảnh đẹp mỹ miều chính là điểm “thu hút được du khách tại miền đất ấy” và cơ sở vật chất là nơi “đáp ứng yêu cầu của du khách” thì chính sự phát triển lâu đời, văn hóa độc đáo sẽ “nhỏ to với du khách, để khách có thể hiểu được miền đất ấy, thấy mến yêu và tôn trọng nó, để rồi cùng đồng điệu, hay tìm thấy nhiều điểm tương đồng với nó”.
Thiết kế các tour du lịch dài ngày, trong đó, du khách có thể tắm biển, nghĩ dưỡng như được lưu trú, cùng sinh sống tại nhà của người địa phương hay trong các làng sinh thái của đồng bào dân tộc thiểu số cũng là một cách thức nhằm tạo ra những sản phẩm du lịch khai thác tối đa cả hai nguồn tài nguyên du lịch này.
Du khách đến Khánh Hòa không chỉ để nghỉ dưỡng, tham quan những danh lam thắng cảnh biển đảo mà còn phải có những trải nghiệm cảm giác như đang là một người ngư dân. Hoặc được chứng kiến những nét văn hóa của người Raglai, nghe các già làng kể sử thi Akkhat Jucar. Hoặc nghe những làn điệu dân ca miền biển, câu hò bả trạo, có dịp “sống cùng” một lễ hội Cầu ngư... Hoặc đang tham dự câu mực đêm cùng ngư dân, hình thức sinh hoạt đang được yêu thích ở các tỉnh ven biển. Hoặc được tham gia vào hoạt động sản xuất của người dân. Hoặc được chính tay đánh bắt và chế biến các loại hải sản.
Từ nguồn tài nguyên du lịch nhân văn mang đậm yếu tố biển, Khánh Hòa có thể tạo ra những loại hình du lịch mới như du lịch cộng đồng, sinh thái, homestay... Các sản phẩm dựa trên di sản văn hóa phi vật thể như lễ hội Cầu ngư, lễ hội Tháp Bà, hát múa Chăm, lễ hội lúa mới, hát bả trạo, múa bóng ... Đặc biệt, trong những cuộc thi sắc đẹp, hay các festival tổ chức tại Khánh Hòa, những đặc trưng văn hóa biển luôn gây được sự chú ý, gây thiện cảm đối với khách tham quan. Nghệ thuật múa Chăm, nét văn hóa độc đáo của cộng đồng Chăm trong đêm chung kết cuộc thi Hoa hậu thế giới người Việt 2010 diễn ra tối 21.8 tại Vinpearl Land (Nha Trang) được đánh giá là một sự sáng tạo, làm nức lòng người. Điều này cho thấy, những nét văn hóa độc đáo luôn để lại những ấn tượng sâu sắc trong lòng du khách. Khách tham quan có thể tìm kiếm những cảnh thiên nhiên tương đồng ở nơi khác nhưng họ sẽ trở lại để tìm hiểu lần nữa những nét văn hóa độc đáo mà họ từng đi qua. Cải lương Nam Bộ, chèo miền Bắc,.. là những ví dụ điển hình.
Khánh Hòa có huyện đảo Trường Sa với gần 100 đảo nhỏ. Nơi đây, bước đầu ngành Du lịch đã mở tour thể nghiệm giúp du khách khám phá cảnh sống, sinh hoạt của cư dân trên đảo... Tour vừa mang yếu tố du lịch sinh thái, vừa mang yếu tố du lịch nhân văn. Nó như một hành trình về nguồn, tưởng niệm những người lính đã làm nghĩa vụ bảo vệ vùng biển đảo tổ quốc. Khi điều kiện cho phép, Khánh Hòa có thể liên kết với các tỉnh bạn và các nước trong khu vực Đông Nam Á.
Một giải pháp khác là chúng ta cần đưa các giá trị văn hóa tộc người vào hoạt động du lịch.
Mất đi những nét văn hóa độc đáo hiện nay là một vấn đề phổ biến trên thế giới và cả Việt Nam. Khánh Hòa cũng nằm trong tình trạng chung đó. Vì vậy, công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát triển văn hóa các cộng đồng dân tộc thiểu số hiện nay đang được Đảng và Nhà nước rất quan tâm. Việt Nam có 54 dân tộc anh em, “xứ Trầm hương” có đến trên 30 dân tộc anh em. Công tác nghiên cứu và bảo tồn văn hóa tộc người là việc làm hết sức khó khăn và tốn kém, đặc biệt với số lượng tộc người đông và sinh sống không tập trung như “xứ Trầm hương” thì công tác này càng gặp nhiều trở ngại. Việc đưa văn hóa các tộc người vào du lịch sẽ góp phần giao lưu văn hóa và đặc biệt là ý thức xã hội về bảo tồn văn hóa được nâng cao của chính những người dân.
Mô hình phổ biến hiện nay đối với du lịch khám phá văn hóa các tộc người là homestay, xây dựng các làng du lịch sinh thái nhân văn... Đối với du lịch cộng đồng, homestay hay nhân văn, đời sống cộng đồng là yếu tố chính để phát triển du lịch. Nói cách khác, trong du lịch điền dã, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, homestay…, vai trò của cộng đồng rất được nâng cao. Nhân dân mới là người tiến hành các hoạt động du lịch, cơ quan ban ngành là người định hướng.
Theo đó, những nét phong tục, tập quán, lễ hội, ẩm thực, văn hóa sinh hoạt-sản xuất… được diễn ra thường xuyên, đem lại nguồn lợi kinh tế cho người dân địa phương. Thông qua hoạt động du lịch, người dân trong tỉnh sẽ có thêm thu nhập và tái đầu tư cho đời sống của mình, tạo ra những nét văn hóa mới. Việc giao lưu, học hỏi cũng là cách giúp những thế hệ trẻ hiểu biết, yêu quý nét văn hóa của dân tộc mình. Từ đó, chính họ sẽ góp phần chung tay giữ gìn và phát huy nó.
Tỉnh Khánh Hòa cũng đã có nhiều chính sách hỗ trợ cho những dân tộc thiểu số. Bên cạnh đó, đang diễn ra nhiều hoạt động nhằm bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa này. Đồng thời, tỉnh cần đẩy nhanh những dự án điều tra và nghiên cứu đầy đủ về đời sống, sản xuất, văn hóa của các dân tộc đang sinh sống ở Khánh Hòa. Phải chăng Khánh Hòa nên tiến hành quy hoạch tổng thể lại: khu vực nào để xây dựng cơ sở hạ tầng, khu vực nào cần bảo vệ?
Khánh Hòa có hai loại tài nguyên du lịch: tài nguyên du lịch nhân văn và tài nguyên du lịch tự nhiên. Nguồn tài nguyên nào của tỉnh cũng thuộc vào dạng độc đáo và phong phú. Trong suốt những năm qua, khai thác thế mạnh về du lịch biển đảo, “xứ Trầm hương” đã định hình trong mắt du khách một địa phương du lịch nổi tiếng. Ngày nay, việc đẩy mạnh khai thác nguồn lợi du lịch nhân văn, tạo ra các sản phẩm du lịch mới, ngành Du lịch Khánh Hòa không làm mất đi hình ảnh vốn có của mình. Lợi thế của Khánh Hòa là từ hai nguồn tài nguyên du lịch này sẽ giúp cho tỉnh dễ dàng tạo nên những sản phẩm liên kết được ở cả hai thế mạnh của mình. Vấn đề quan trọng nhất là Khánh Hòa phải xây dựng được một chiến lược nhắm đến phát triển bền vững. Trong đó phân tích được cả những yếu tố thuận lợi và khó khăn, những lợi ích trước mắt cũng như về lâu dài, những vấn đề sẽ nảy sinh khi khai thác, để tránh làm cạn kiệt chúng.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu: Cần triển khai đồng bộ, www.baokhanhhoa.com.vn/Chinhtri-Xahoi/201106/Can-trien-khai-dong-bo-2029925/, ngày 2/6/2011.
- Khánh Hòa 2011: Khánh Hòa chủ động ứng phó có hiệu quả với biến đổi khí hậu, www.monre.gov.vn/v35/default.aspx?tabid=428& CateID=25&ID=100733&Code=B7QR100733, ngày 10/5/2011.
- Lê Thông 2009: Việt Nam đất nước con người, Nxb Giáo dục Việt Nam, Hà Nội.
- Lê Văn Khoa 2009: Môi trường và phát triển bền vững Giáo dục Việt Nam.
- Lịch sử hình thành vùng đất trầm hương - Nha Trang, www. nhatrangopen.com/forum/tin-tuc-du-lich-nha-trang-khanh-hoa/37-lich-su-hinh-thanh-vung-dat-tram-huong-nha-trang.html, ngày 4/13/2011.
- Ngô Đức Thịnh 2006: Văn hóa, văn hóa tộc người và văn hóa Việt Nam, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.
- Nguyễn Đăng Duy 2004: Nhận diện văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam, Nxb Văn hóa dân tộc, Hà Nội.
- Nguyễn Man Nhiên 2006: Trò diễn dân gian “ Hát mộc “ –Một vốn quý trong di sản văn hóa Khánh Hòa. - http://www.vanchuongviet. org/index.php? comp=tacpham&action=detail&id=5764
- Nguyễn Man Nhiên, Địa danh gốc Chăm ở KháHòa, www.chamstudies.wordpress.com,
- Nguyễn Man Nhiên, Một số bổn chèo cổ [hát bả trạo] sưu tầm được ở Khánh Hòa, www.viettems.com/index.php?option=com_content &view=article&id=1584:-nguyn-man-nhien-mt-s-bn-cheo-c-hat-b-tro-su-tm-c-khanh-hoa-1&catid=193:bai-giang&Itemid=218, ngày 5/9/ 2009.
- Nguyễn Tứ Hải, Nguyễn Man Nhiên 2011: Tục thờ mẫu và nghi lễ hầu đồng-múa bóng ở Khánh Hòa, http://www.vanhoahoc.edu.vn/index.php?option=com_content&;task=view&id= 1973&Itemid=118, ngày 23/4/2011.
- Nguyễn Văn Khánh (chủ biên) 2003: Diện mạo văn hóa Khánh Hòa, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
- Phạm Côn Sơn 2010: Khám phá tiềm năng du lịch Việt Nam, Nxb Thanh niên, Hà Nội.
- Phát hiện hàng ngàn cổ vật hơn 2.000 năm tuổi, www.dantri.com.vn/c20/s20-371282/phat-hien-hang-ngan-co-vat-hon-2000-nam-tuoi.htm, ngày 5/1/2010.
- Trần Đức Thạnh (chủ biên) 2009: Vũng vịnh ven bờ biển Việt Nam và tiềm năng sử dụng, Nxb Khoa học tự nhiên và công nghệ, Hà Nội.
- Trần Kiêm Hoàng 2007: Sông biển trong văn hóa dân gian Raglai Khánh Hòa, www.vanhoanghethuat.org.vn/2007.10/trankiemhoang.htm
- Trần Kiêm Hoàng 2009: Biểu tượng thuyền Ahòq trong tín ngưỡng của tộc người Raglai ở Khánh Hòa, www.viettems.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1762:biu-tng-thuyn-ahoq-trong-tin-ngng-ca-tc-ngi-raglai--khanh-hoa&catid=199:vn-hoa-tc-ngi&Itemid=230, ngày 25/11/.
- Tuần văn hóa du lịch thương mại quốc tế Nha Trang, www.vietbao.vn/Du-lich/Tuan-van-hoa-du-lich-thuong-mai-quoc-te-Nha-Trang/10871382/254/, ngày 22/7/2004.
- Võ Triều Dương, Nguyễn Man Nhiên, Lễ cúng đất (cúng lệ) ở thôn Khánh Hòa xưa, www.vanchuongviet.org/vietnamese/ vanhoc_tacpham.asp?TPID=15369&LOAIID=24&TGID=1118,
- Vũ Ngọc Phương 2004: Khánh Hòa-Nha Trang: Một tiềm năng, một hiện thực, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
- Vũ Quốc Hiền 2010: Văn hóa xóm Cồn, 30 năm nhìn lại, Hội thảo quốc về Tiền sơ sử Khánh Hòa, TP. Nha Trang, tháng 8.
- 28/12/2014 07:03 - Võ Văn Thành. Suy nghĩ về các di sản nghệ thuật âm nhạc thế giới ở Việt Nam trong hoạt động du lịch
- 14/09/2014 08:18 - Võ Văn Thành. Cây dừa trong sự phát triển du lịch bền vững ở Bến Tre
- 17/02/2014 11:31 - Nguyễn Văn Bốn. Xây dựng thương hiệu du lịch quốc gia nhìn từ ẩm thực Việt Nam
- 08/11/2013 16:03 - Nguyễn Văn Bốn. Giá trị của Lễ hội dân gian các tộc người Tây Nguyên nhìn từ văn hoá du lịch
- 11/09/2013 13:26 - Dương Văn Sáu. Văn hóa du lịch: Sản phẩm của văn hóa Việt Nam trong tiến trình hội nhập, toàn cầu hóa hiện nay
- 07/05/2013 06:12 - Tiến sĩ làm tour: đi hành hương, học văn hóa
- 29/11/2012 08:44 - Đào Duy Tuấn. Làng Việt cổ Đường Lâm với phát triển du lịch
- 19/10/2012 16:06 - Nguyễn Thị Hải Lê. Văn hóa sinh thái biển trong phát triển du lịch bền vững ở Nha Trang - Khánh Hòa

markdown:
**TÀI NGUYÊN DU LỊCH NHÂN VĂN TỈNH KHÁNH HÒA** **Nguyễn Thế Trung**
Sự đa dạng về mặt địa hình với núi cao, biển đảo, đồng bằng, cùng với lịch sử -văn hóa phát triển lâu đời, Khánh Hòa trở thành một vùng đất có sức hút đặc biệt. “ Miền đất giàu đẹp nhất miền Trung và mang trong mình nhiều điều kỳ thú” ấy đã khẳng định sự giàu có về tài nguyên du lịch sinh thái và nhân văn.
Đầu tiên, chúng ta chú ý đến
*loại hình di tích văn hóa khảo cổ*. Thời gian qua, tại nhiều đảo ven biển Khánh Hòa, các nhà khảo cổ học đã phát hiện hàng loạt các di chỉ khảo cổ có giá trị cao.
Được phát hiện vào năm 1979 và được khai quật hai lần vào năm 1980 và 1992, di chỉ Xóm Cồn (3500-3000 năm tr.CN) được xem là một dấu mốc quan trọng trong nghiên cứu Tiền - sơ sử Khánh Hòa. Hiện vật thu được rất phong phú với các công cụ đá (rìu, bôn, công cụ chặt, bàn mài, hòn kê, hòn ghè, mũi khoan), đồ gốm, các loại xương thú, vỏ các loại nhuyễn thể biển ken dày giữa các tầng văn hóa.
Nằm ở xã Cam Thịnh Đông, thành phố Cam Ranh, di chỉ Hòa Diêm (thế kỷ III tr.CN-thế kỷ II-III s.CN) được khai quật lần đầu tiên vào tháng 4/1998, lần hai vào năm 2002. Đây là loại di chỉ cư trú- mộ táng. Kết quả khai quật gồm di vật bằng đá, đồng, sắt, thủy tinh, mã não… có niên đại cách đây từ 2000 - 2500 năm.
Nằm trên địa phận thôn Vĩnh Yên, xã Vạn Thạnh, huyện Vạn Ninh, di chỉ làng cổ Vĩnh Yên có niên đại cách đây 2.000 - 2.500 năm được phát hiện năm 2005. Trong đợt khai quật năm 2010, các nhà khảo cổ học đã phát hiện hàng ngàn hiện vật, bao gồm: công cụ lao động bằng đá (bàn mài, hòn ghè, hòn đập, hòn kê, rìu đá...), 24 hiện vật kim loại (lục lạc đồng, đinh sắt, tiền đồng…), 190 hiện vật gốm (bát bồng, bình, nồi, vò…), trên 10 tấn gốm các loại. Ngoài ra, người ta còn tìm thấy hiện vật có giá trị cho việc nghiên cứu như hình linga được làm bằng đá thạch anh. Đặc biệt, sự phát hiện và khai quật 6 mộ nồi vò và 17 huyệt đất đã chứng tỏ cư dân Vĩnh yên đã có đời sống tâm linh độc đáo. Hoặc việc phát hiện các khuôn đúc đồng và hiện vật bằng đồng chứng tỏ rằng cư dân Vĩnh Yên có mối quan hệ mạnh mẽ với truyền thống đúc đồng với các tỉnh ở khu vực phía Nam như: di tích Cái Lăng, Bưng Bạc, Bưng Thơm ở hạ lưu sông Đồng Nai và dọc sông Mê Kông như di chỉ Non Nok Thà (Thái Lan).
Di chỉ Văn Tứ Đông nằm trên địa bàn xã Cam Hòa, thành phố Cam Ranh. Di chỉ này thuộc loại hình di tích cồn sò điệp. Kết quả khai quật đã thu được 261 hiện vật; gồm 151 đồ đá, 84 mũi nhọn xương và 26 đồ gốm cùng hàng vạn mảnh gốm và nhiều xương động vật. Hiện vật phát hiện các cụm xương dùng để đan lưới hoặc làm dụng cụ săn bắt cá, đồ trang sức (vòng đá),... Thông qua nghiên cứu, các nhà khảo cổ học khẳng định đây là một làng chài ven biển vào loại cổ nhất Khánh Hòa.
Việc phát hiện những di chỉ khảo cổ học này không chỉ có giá trị về mặt khoa học mà còn có thể đưa vào thành những địa điểm du lịch văn hóa. Nhằm khai thác nguồn tài nguyên du lịch di chỉ khảo cổ, Khánh Hòa đã xây dựng đề án quy hoạch khảo cổ học trên địa bàn tỉnh và dự kiến được thông qua trong năm 2011. Điều đáng chú ý là những di chỉ này là đều phản ánh một đời sống của cư dân gần hoặc gắn liền với biển. Điều này chứng minh rằng biển đóng một vai trò quan trọng đối với những cư dân bản địa sinh sống trên tỉnh Khánh Hòa cách đây hàng ngàn năm. Biển đã đem lại nguồn lợi thủy hải sản cũng như việc giao lưu với các khu vực khác trong và ngoài nước. Biển cũng đi vào văn hóa của họ.
Kế đến, chúng ta chú ý đến
*loại hình về di tích lịch sử* như: *khu tưởng niệm bác sĩ Alexandre Yersin, thành cổ Diên Khánh, lầu Bảo Đại, biệt thự Cây Bàng, đền thờ Hùng Vương, đền thờ Trần Hưng Đạo, miếu thờ Trịnh Phong, đền thờ Trần Quý Cáp*,... Đây là những di tích gắn liền với những nhân vật lịch sử nổi tiếng của Việt Nam nói chung, Khánh Hòa nói riêng. Thăm khu tưởng niệm bác sĩ Alexandre Yersin, người ta sẽ cảm nhận được tinh thần làm việc hết mình vì khoa học, yêu con người của nhà khoa học này. Chính vẻ đẹp, sự yên bình cùng với môi trường của Khánh Hòa là những nguyên nhân giữ chân nhà khoa học tài ba này ở lại.
Với thành cổ Diên Khánh, du khách hiểu được vị trí quan trọng của Khánh Hòa đối với công cuộc bảo vệ đất nước. Chính ở nơi xung yếu này mà trong cuộc chiến nhà Tây Sơn và Nguyễn Ánh, việc chiếm được thành là tiền đề quan trọng cho việc đánh chiếm Nam Bộ (đối với Tây Sơn) và vùng Bắc Trung Bộ và Bắc Bộ (đối với Nguyễn Ánh). Thành cũng là biểu trưng cho tinh thần anh dũng, kiên cường chống giặc ngoại xâm của quân và dân tại đây. Mặt khác, sự vững chắc của thành Diên Khánh qua các giai đoạn lịch sử thể hiện rõ tài hoa của những người xây dựng.
[[1] Các di tích văn hóa-lịch sử này nhận được sự quan tâm lớn từ du khách. Tiêu biểu như phòng trưng bày tại khu du lịch Bảo Đại ở thành phố Nha Trang, chỉ trong một tháng (4/2009) đã thu hút hơn 7.000 lượt khách tham quan. ](#_ftn1)
Tiếp theo, chúng ta chú ý đến
*loại hình về di tích văn hóa – nghệ thuật *như *: tháp Bà Ponagar, văn miếu Diên Khánh, đàn đá Khánh Sơn, di tích Phủ đường Ninh Hòa, truyền thuyết Hòn Chồng, lăng Bà Vú, đình Phú Cang, Am Chúa, chùa Long Sơn,...*
Quần thể tháp Chăm Nha Trang là một trong những quần thể kiến trúc có quy mô lớn nhất của người Chăm. Nó từng là khu đền thờ uy nghiêm nhất của tộc người này. Nét đặc sắc của tháp Chăm không chỉ thể hiện ở kiến trúc độc đáo, chất liệu xây dựng và khả năng thi công mà nó còn phản ánh rõ tín ngưỡng thờ mẫu của người Chăm. Trải qua hàng trăm năm, tháp Chăm dù bị bào mòn nhưng vẫn còn sừng sững đầy sức sống. Nơi đây diễn ra nhiều hoạt động văn hóa du lich. Chẳng hạn như: triển lãm gốm Chăm của nhà điêu khắc Đoàn Xuân Hùng giới thiệu hơn 100 tác phẩm độc đáo tại Tháp Bà Ponagar; hay của nghệ nhân gốm Nhất Chi Lan đến từ Bình Thuận. Các cuộc triển lãm ấy đã tạo nên không gian văn hóa Chăm sống động với sự hiện diện của chủ nhân.
Nhắc đến Khánh Hòa, ta không thể bỏ quan Viện Hải dương học Nha Trang. Nơi đây đã từng là trung tâm nghiên cứu khoa học biển. Đồng thời, đó cũng là nơi lưu giữ hiện vật biển lớn nhất ở Việt Nam và Đông Nam Á. Đến bảo tàng của Viện, du khách có thể tham quan 10.000 loài sống ở biển Đông, các loại tài nguyên biển, cảnh quan vùng biển ven bờ, rừng ngập mặn, các rạn san hô, thảm cỏ biển, các đảo. Độc đáo nhất là một bộ xương cá voi khổng lồ dài 26m, cao 3m bị chôn vùi trong lòng đất phù sa của tam giác châu thổ sông Hồng ít nhất 300 năm. Bảo tàng còn giới thiệu biển Đông. Đặc biệt, thông qua các hiện vật ở đây, du khách còn có thể hình dung được quá trình chinh phục và khai thác biển của người Việt Nam từ xưa đến nay.
Những cảnh đẹp thiên nhiên lúc nào cũng được phủ lên mình chúng những truyền thuyết có linh hồn và nguồn gốc ra đời. Những truyền thuyết thấm đẫm tinh hoa Việt phản ánh cách tư duy, đời sống tâm linh của con người. Tại Khánh Hòa có nhiều thắng cảnh đẹp với truyền thuyết độc đáo như:
*Hòn Chồng, Hòn Hèo, Đất Đỏ, Đồng Cọ, thác Tà Gụ*... Mỗi di tích văn hóa-nghệ thuật của “ *xứ Trầm hương*” đều mang trong mình một câu chuyện, một nét văn hóa đặc trưng của từng dân tộc. Chẳng hạn như: đàn đá Khánh Sơn của người Raglai, văn bia Võ Cạnh -tấm bia sớm nhất của vương quắc Chămpa...
Hàng năm, Khánh Hòa có các lễ hội như: lễ hội Am Chúa được tổ chức tại Am Chúa, lễ hội chiến thắng Bạch Đằng Giang, lễ hội giỗ tổ Hùng Vương, lễ hội Tháp Bà và lễ hội Cầu ngư...
Thờ nữ thần Mẹ xứ sở (Pô Inư Nagar) là tín ngưỡng phổ biến của người Chăm ở khu vực miền Trung. Người Việt Nam khi vào định cư tại Khánh Hòa cũng mang theo tín ngưỡng thờ Mẫu. Tại đây, hai tín ngưỡng có nhiều nét tương đồng của hai dân tộc khác nhau đã giao thoa cùng nhau. Đó là sự “
*đồng điệu trong tâm hồn giữa hai dân tộc Việt - Chăm, với cùng quan niệm về đức Mẹ nhân từ, Mẹ là tất cả*”. Người Việt tôn thờ nữ thần Pô Nagar của người Chăm như một vị phúc thần, gọi Bà là Thiên Y A Na Thánh Mẫu hay Bà Chúa Ngọc, vừa linh thiêng vừa gần gũi. Các triều vua nhà Nguyễn cũng phong tặng cho Bà nhiều tước hiệu cao quí như “ Thiên Y A Na Diễn Ngọc Thánh Phi”, “Hồng Nhơn Phổ Tế Linh Ứng Thượng đẳng thần” [Trần Kiêm Hoàng 2007].
Tục thờ Mẫu được thể hiện sinh động qua lối diễn xướng chầu văn tế Thánh Mẫu, hát dâng hoa, ngồi đồng - múa Bóng. Hiện nay, số lượng đội múa bóng tại Khánh Hòa rất đông: đội Hoa Sơn, đội Kim Thuyền, đội Nguyên Nhung (Diên Khánh- thị trấn Diên Khánh), đội Điện Bà (Lương Sơn), đội Kim Linh Điện, đội Kim Huyền Ngọc Sơn (Nha Trang), đội Bửu Lâm Ngọc, đội Chung Quốc Mẫu, đội Kim Trung Điện (Ninh Hòa), đội Hoa Sen ở Vạn Giã (Vạn Ninh),... Các nghệ nhân tiêu biểu như nghệ nhân Lê Bộc tức thầy Tám Đũa ở thôn Xuân Tự (Vạn Hưng, Vạn Ninh), Cô Ba (Suối Cạn, Hòn Hèo, Ninh Hòa), Cô Đốc Như ở phường Vạn Thạnh (Nha Trang), gia đình nghệ nhân Lê Tấn ở phường Phương Sơn (Nha Trang)...
Lễ hội Cầu ngư vốn là lễ hội của người Chăm bản địa sinh sống ở khu vực miền Trung. Về sau, tín ngưỡng này đã được người Việt tiếp thu, nhiều tỉnh thành ven biển miền Trung từ Thanh Hóa đến Kiên Giang đều thờ những vị thần biển Đông này. Đặc biệt, trong lễ hội Cầu ngư, hát bả trạo đã trở thành loại hình nghệ thuật đặc sắc, không thể thiếu. Hát bả trạo (có nơi còn gọi là hát/hò bá trạo); (
*bả *là cầm, nắm; *trạo* là mái chèo) là một hình thức diễn xướng dân gian mang tính nghi lễ. Hát bả trạo giống như một vở diễn thể hiện lại hành trình ra khơi đánh cá của ngư dân. Từng động tác, từng lời hát mô tả lại hành trình vượt biển nhiều gian khổ của ngư dân. Đó là loại hình nghệ thuật sinh ra trong quá trình chinh phục và khai thác biển của nhân dân các tỉnh miền Trung.
Nói về tài nguyên văn hóa phi vật thể của Khánh Hòa, ta cũng có kể thêm
*hát Mộc*- một loại hình nghệ thuật dân gian trước đây từng rất phổ biến ở nông thôn vùng duyên hải Nam Trung Bộ. Riêng đối với Phú Yên và Khánh Hòa xưa, đây là loại hình nghệ thuật gắn liền với lễ cúng đất hay còn gọi là lễ Tá thổ [Nguyễn Man Nhiên 2006].
Từ năm 2003, Festival Biển đã trở thành một sự kiện văn hóa-du lịch thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước của “
*xứ Trầm hương”.* Festival Biển là hoạt động lễ hội tổng hợp, phản ánh những giá trị văn hóa truyền thống và đương đại. Đó vừa thể hiện lòng tự hào về địa phương vừa là cơ hội để giới thiệu du lịch Khánh Hòa đến với bạn bè trong ngoài nước.
Đặc biệt năm 2011, một lễ hội mang màu sắc độc đáo của Khánh Hòa-lễ hội Yến sào lần đầu tiên được vinh dự đưa vào chương trình hoạt động của Festival Biển 2011. Khai thác yến đã trở thành nghề truyền thống lâu đời của tỉnh với lịch sử gần 700 năm tuổi. Nghề khai thác yến sào ra đời từ năm 1328, thuyền của đề đốc Lê Văn Đạt (nhà Trần) bị bão dạt vào Hòn Tre, ông lập ra thôn Bích Đầm và tìm ra các đảo yến... Năm 1769, khi phong trào Tây Sơn, hậu duệ của ông Lê Văn Đạt là Lê Văn Quang (Đại đô đốc thủy quân Tây Sơn) đã hiến toàn bộ các đảo yến để làm nguồn tài chính cho nghĩa quân Tây Sơn. Con gái ông-bà Lê Thị Huyền Trâm-là người có công lớn trong việc bảo vệ nguồn lợi yến sào. Trong cuộc chiến Nguyễn Ánh-Tây Sơn, Đại đô đốc Lê Thị Huyền Trâm và An phủ xứ Lê Văn Quang đã hy sinh vào 1793.
So với các ngành nghề khác, khai thác yến là công việc hết sức khó khăn và nguy hiểm nhưng mang lại lợi ích kinh tế cao. Tôn vinh làng nghề truyền thống, lễ hội Yến sào theo thời gian cũng trở thành một nét văn hóa độc đáo không thể thiếu của Khánh Hòa.
Bảo tồn và phát huy những giá vị văn hóa tộc người, tạo điểm thu hút du khách, tỉnh còn có chủ trương phục dựng lại nhiều lễ hội của các tộc người trên tỉnh. Tiêu biểu như việc phục dựng lễ ăn lúa mới của dân tộc Raglai. Lễ hội lúa mới là một hoạt động diễn ra hàng năm sau khi thu hoạch vụ mùa.
Bên cạnh đó, ta có thể nói đến các làng
*nghề truyền thống*. Tại Khánh Hòa ngày nay, dù số lượng và quy mô các làng nghề truyền thống không còn nhiều như ngày trước nhưng vẫn có sức hút đặc biệt. Các làng nghề này đang thu hút du khách đến thăm. Trong đó phải kể đến một số làng nghề nổi tiếng như: *Làng dệt chiếu ở Mỹ Trạch, Ninh Hà, Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa* có một lịch sử phát triển lâu đời. Trong những năm gần đây, dưới nhiều tác động khác nhau, làng nghề này đã ngày càng thu hẹp. Hiện nay, làng chỉ còn ít gia đình quyết tâm gìn giữ nó vì yêu nghề do cha ông để lại. *“Làng ông Táo” ở thôn Lư Cấm, phường Ngọc Hiệp, TP. Nha Trang* chỉ còn 5 hộ duy trì được nghề. Đó là các hộ ông Đặng Văn Hiệu, Lê Văn Chương, Lê Văn Triết, Hồ Nhỏ và gia đình ông Sương. Tuy ít vậy nhưng cũng thu hút đông đảo khách du lịch đến tham quan. Năm 2010, trong bài viết về làng nghề Lư Cấm, ông Lê Văn Chương tự hào kể “ *có khách du lịch cũng khuây khỏa phần nào. Nhiều khách còn đề nghị làng làm cho họ những cái bếp nhỏ nhỏ để mang về làm quà kỷ niệm nữa*”. *Làng nghề đúc đồng *nằm ở thôn Phú Lộc Tây-thị trấn Diên Khánh, cách Nha Trang chỉ hơn 10km.
Một số làng nghề khác đang tồn tại ở Khánh Hòa như làng làm bún, bánh tráng, nem chua, làm muối, nước mắm, thủ công mỹ nghệ... Trong đó, có những thương hiệu nổi tiếng như nước mắm cái Cửa Bé, nem Ninh Hòa...
Đáng quan tâm nhất trong văn hóa biển Khánh Hòa là những làng chài trải dài từ Vạn Ninh đến Cam Ranh ở Vĩnh Lương, Bích Đầm, Trí Nguyên, Bình Ba, Cửa Bé,... Đối với ngư dân, biển không chỉ là nơi cung cấp cho họ nguồn tài nguyên mà biển còn trở thành một phần đối với con người nơi đây. Nó góp phần hun đúc nên tinh thần mạnh mẽ, cứng cỏi nhưng rất hào sảng của những người Khánh Hòa. Đặc biệt nói đến tài nguyên du lịch nhân văn thì phải đề cập đến những phong tục tập quán, phong cách sinh hoạt, thực phẩm và cách chế biến, lối sống của bộ phận ngư dân này. Đến thăm xứ yến này, trải nghiệm đời sống cùng ngư dân đang là một loại hình du lịch đầy tiềm năng.
Khánh Hòa là nơi có
*sự đa dạng văn hóa các cộng đồng dân cư. *Ngoài người Kinh chiếm đa số, còn có người Chăm, Raglai, Hoa, Cơ Ho, Ê đê, Tày, Nùng, T’ring, Mường, Thái, Mông, Chu Ru, Stiêng, Ba Na,... Do sinh sống trong những điều kiện môi trường sinh thái khác nhau, hơn 30 dân tộc sống trong tỉnh đều mang trong mình những đặc trưng văn hóa riêng. Một trong những dân tộc thiểu số tiêu biểu là người Raglai. Họ có một nền văn hóa độc đáo. Dân tộc này sống chủ yếu ở hai huyện Khánh Sơn, Khánh Vĩnh, một ít sống ở xã Cam Thịnh Tây, Cam Phước Tây, Sơn Tân, thị xã Cam Ranh, ở huyện Diên Khánh, Ninh Hòa. Hiện nay, có một vài hộ sinh sống ở thành phố Nha Trang. Sông biển đã in đậm trong văn hóa của dân tộc này. Nó thể hiện trên các thành tố văn hóa dân gian như ngữ văn dân gian (thành ngữ, ca dao, dân ca, sử thi,…); nghệ thuật dân gian (kiến trúc, tạo hình, hội họa, trang trí, nghệ thuật biểu diễn…); tri thức dân gian (môi trường tự nhiên, con người, ứng xử xã hội, sản xuất…); tín ngưỡng, phong tục và lễ hội, qua đó tìm lại những nét nào còn dính dáng đến văn hóa biển như nhận định của một số nhà nghiên cứu khi nói về tộc người này [Nguyễn Tứ Hải, Nguyễn Man Nhiên 2011]. Người Raglai cũng là chủ nhân của đàn đá Khánh Sơn nổi tiếng, của những sử thi *Akkhat Jucar* được kể bởi các già làng.
Dân tộc Chăm hiện nay tuy còn rất ít ở “
*xứ Trầm hương*” nhưng lại là tộc người có nét văn hóa biển riêng biệt. Họ là chủ nhân của nền văn hóa Chămpa rực rỡ, chủ nhân của những đội thương thuyền lớn một thời dọc ngang trên biển Đông. Biển là một phần trong văn hóa của dân tộc này, rõ nét nhất là tục thờ cá Ông (cá voi). Dọc theo dãy đất miền Trung ngày nay, dấu tích của văn hóa Chăm vẫn còn hiện diện một cách đậm đặc. Người T’ring ở Khánh Hoà sinh sống nhiều nhất tại xã Giang Ly, huyện Khánh Vĩnh. Họ có tục ăn hỏi và lễ cưới không hề pha lẫn với các văn hóa của các dân tộc thiểu số khác. Các tộc người khác dù hiện nay số lượng còn rất ít nhưng đều có những nét văn hóa độc đáo, có thể khai thác dựng thành các làng du lịch sinh thái.
Hiện nay, chúng ta đang đối mặt với
*những thách thức trong việc khai thác nguồn tài nguyên du lịch nhân văn.*
Khó khăn đầu tiên là
*sự mất dần nét đặc trưng văn hóa tộc người. *Các dân tộc trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa ngày nay không còn tập trung như ngày trước. Một bộ phận dân tộc thiểu số đã di cư sang vùng khác. Điều này đồng nghĩa với việc những nét văn hóa tiêu biểu của văn hóa Khánh Hòa cũng dần mất đi. Nguyên nhân khác còn xuất phát từ kinh tế. Nguồn tài nguyên du lịch nhân văn là một trong những nguồn tài nguyên khó có thể phục hồi và rất dễ bị biến dạng. Tiêu biểu như người Raglai hiện nay chủ yếu sinh sống tại 2 huyện miền núi Khánh Sơn và Khánh Vĩnh, có nhiều cách biệt với những hoạt động du lịch của tỉnh. Với phương thức canh tác thô sơ, người Raglai đang gặp nhiều khó khăn trong việc giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa của dân tộc mình. Thế hệ thanh niên của các dân tộc thiểu số cũng bỏ dần những độc đáo văn hóa của mình. Thanh niên Raglai ngày nay không biết hát dân ca, không biết sử dụng nhạc cụ cổ truyền của dân tộc, hát kể sử thi, không mặc trang phục truyền thống *.*
Không chỉ nhiều nét văn hóa dân tộc thiếu số bị mất đi mà nhiều di tích bị sức tàn phá của thời gian sẽ trở thành phế tích. Nhiều làng nghề phải di dời đi để lấy đất phục vụ cho các dự án du lịch. Nét đặc sắc các làng nghề tạo ra không chỉ là sản phẩm, mà còn là không gian văn hóa của các làng nghề đó. Không gian văn hóa chắc chắn sẽ không còn nếu nó không có không gian sinh tồn. Nhiều làng chài ven biển Khánh Hòa cũng mất đi nhường chỗ cho các khu du lịch. Cơ sở vật chất hiện đại là yếu cần thiết cho du lịch tỉnh nhà nhưng tình trạng xây dựng quá nhiều nhà hàng, khách sạn, hoặc các dự án quá tải ở ven biển miền Trung đang đặt tập quán sinh hoạt, sản xuất…của ngư dân trước những thách thức.
Khó khăn thứ hai là
*sự biến đổi khí hậu, nước biển dâng và ô nhiễm môi trường biển.*
Trong những năm vừa qua, hàng loạt những khu du lịch ven biển được xây dựng. Biến đổi khí hậu ảnh hưởng nghiêm trọng đến kết cấu cơ sở hạ tầng. Quan trọng hơn nó ảnh hưởng nghiêm trọng đến đa dạng sinh học, nguồn lợi thủy hải sản…, cũng có nghĩa là ảnh hưởng đến tất cả những gì có liên quan đến biển.
Biến đổi khí hậu và nước biển dâng sẽ ảnh hưởng trực tiếp lên đời sống và văn hóa cư dân ven biển tỉnh Khánh Hóa, đặc biệt là các làng chài ven biển. Theo tính toán ban đầu của Đài khí tượng thủy văn Nam Trung Bộ, đến giữa thế kỷ 21, mực nước biển Nha Trang có thể dâng thêm từ 28 - 33 cm, đến cuối thế kỷ, con số này sẽ lên 65 - 100 cm, so với thời kỳ 1980 – 1999 [Khánh Hòa chủ động 2011]. Trước tình hình đó, tỉnh Khánh Hòa đã đầu tư 11 tỷ đồng cho Kế hoạch hành động địa phương về biến đổi khí hậu và chọn một địa phương để làm thí điểm theo nội dung “bền vững nghề và cư trú”.
Khánh Hòa cũng phải đối đầu cùng vấn đề ô nhiễm môi trường biển. Năm 2010, tổ chức National Geographic dựa vào 6 tiêu chí:
*chất lượng môi trường và hệ sinh thái; tính toàn vẹn văn hóa và xã hội; tình trạng của các di tích lịch sử và địa điểm khảo cổ; tính thẩm mỹ; chất lượng quản lý du lịch và tiềm năng phát triển* đã xếp thành phố Nha Trang vào một trong 10 bãi biển tồi nhất thế giới. Đây là cách đánh giá không chính xác nhưng nó lại là lời cảnh báo về vấn đề quá tải và ô nhiễm môi trường biển. Thực tế, nhiều vùng bãi tắm, khu di tích văn hóa-lịch sử Khánh Hòa đang có rác thải. Điều này làm ảnh hưởng không nhỏ đến hình ảnh của Khánh Hòa trong con mắt du khách trong và ngoài nước. Thiết nghĩ, tỉnh phải có quy định xử phạt nghiêm đối với những ai vi phạm.
Khó khăn thứ ba là
*sự thiếu hụt nguồn nhân lực địa phương* phục vụ cho phát triển du lịch hiện. Đây cũng là vấn đề nan giải đối với nước ta hiện nay. Có được nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho các loại hình du lịch khai thác tài nguyên du lịch tự nhiên đã khó, nguồn nhân lực phục vụ các loại hình du lịch khai thác tài nguyên nhân văn lại càng khó. Ngoài những yêu cầu cơ bản của đội ngũ hành nghề, nguồn nhân lực này phải có sự am hiểu sâu sắc về văn hóa các tộc người, các di sản văn hóa-lịch sử và đặc biệt là tình yêu vùng với vùng đất. Khi triển khai các loại hình du lịch cộng đồng, du lịch homestay, du lịch sinh thái,… gắn liền với du lịch biển đảo thì cư dân địa phương cũng cần nhận được chính sách quan tâm, hỗ trợ của tỉnh, đặc biệt là vấn đề nâng cao trình độ tri thức.
Từ thực trạng và khó khăn trên đây, chúng ta cần hướng đến giải pháp như sau. Theo chúng tôi, giải pháp đầu tiên ta cần hướng đến là nắm được
*các lợi ích từ việc khai thác tài nguyên du lịch nhân văn*.
Muốn vậy, chúng ta phải chú ý làm phong phú thêm sản phẩm du lịch qua liên kết du lịch biển đảo với du lịch trên đất liền.
Vũ Ngọc Phương trong quyển
*Khánh Hòa-Nha Trang: một tiềm năng, một hiện thức*, đã ví von rất độc đáo về mối quan hệ giữa cảnh đẹp thiên nhiên-sự phát triển lịch sử văn hóa cùng với hệ thống cơ sở vật chất đối với sự phát triển của ngành du lịch. Nếu cảnh đẹp mỹ miều chính là điểm “ *thu hút được du khách tại miền đất ấy*” và cơ sở vật chất là nơi “ *đáp ứng yêu cầu của du khách*” thì chính sự phát triển lâu đời, văn hóa độc đáo sẽ “ *nhỏ to với du khách, để khách có thể hiểu được miền đất ấy, thấy mến yêu và tôn trọng nó, để rồi cùng đồng điệu, hay tìm thấy nhiều điểm tương đồng với nó”*.
Thiết kế các tour du lịch dài ngày, trong đó, du khách có thể tắm biển, nghĩ dưỡng như được lưu trú, cùng sinh sống tại nhà của người địa phương hay trong các làng sinh thái của đồng bào dân tộc thiểu số cũng là một cách thức nhằm tạo ra những sản phẩm du lịch khai thác tối đa cả hai nguồn tài nguyên du lịch này.
Du khách đến Khánh Hòa không chỉ để nghỉ dưỡng, tham quan những danh lam thắng cảnh biển đảo mà còn phải có những trải nghiệm cảm giác như đang là một người ngư dân. Hoặc được chứng kiến những nét văn hóa của người Raglai, nghe các già làng kể sử thi
*Akkhat Jucar*. Hoặc nghe những làn điệu dân ca miền biển, câu hò bả trạo, có dịp “sống cùng” một lễ hội Cầu ngư... Hoặc đang tham dự câu mực đêm cùng ngư dân, hình thức sinh hoạt đang được yêu thích ở các tỉnh ven biển. Hoặc được tham gia vào hoạt động sản xuất của người dân. Hoặc được chính tay đánh bắt và chế biến các loại hải sản.
Từ nguồn tài nguyên du lịch nhân văn mang đậm yếu tố biển, Khánh Hòa có thể tạo ra những loại hình du lịch mới như du lịch cộng đồng, sinh thái, homestay... Các sản phẩm dựa trên di sản văn hóa phi vật thể như
*lễ hội Cầu ngư, lễ hội Tháp Bà, hát múa Chăm, lễ hội lúa mới, hát bả trạo, múa bóng *... Đặc biệt, trong những cuộc thi sắc đẹp, hay các festival tổ chức tại Khánh Hòa, những đặc trưng văn hóa biển luôn gây được sự chú ý, gây thiện cảm đối với khách tham quan. Nghệ thuật múa Chăm, nét văn hóa độc đáo của cộng đồng Chăm trong đêm chung kết cuộc thi Hoa hậu thế giới người Việt 2010 diễn ra tối 21.8 tại Vinpearl Land (Nha Trang) được đánh giá là một sự sáng tạo, làm nức lòng người. Điều này cho thấy, những nét văn hóa độc đáo luôn để lại những ấn tượng sâu sắc trong lòng du khách. Khách tham quan có thể tìm kiếm những cảnh thiên nhiên tương đồng ở nơi khác nhưng họ sẽ trở lại để tìm hiểu lần nữa những nét văn hóa độc đáo mà họ từng đi qua. Cải lương Nam Bộ, chèo miền Bắc,.. là những ví dụ điển hình.
Khánh Hòa có huyện đảo Trường Sa với gần 100 đảo nhỏ. Nơi đây, bước đầu ngành Du lịch đã mở tour thể nghiệm giúp du khách khám phá cảnh sống, sinh hoạt của cư dân trên đảo... Tour vừa mang yếu tố du lịch sinh thái, vừa mang yếu tố du lịch nhân văn. Nó như một hành trình về nguồn, tưởng niệm những người lính đã làm nghĩa vụ bảo vệ vùng biển đảo tổ quốc. Khi điều kiện cho phép, Khánh Hòa có thể liên kết với các tỉnh bạn và các nước trong khu vực Đông Nam Á.
Một giải pháp khác là chúng ta cần
*đưa các giá trị văn hóa tộc người vào hoạt động du lịch.*
Mất đi những nét văn hóa độc đáo hiện nay là một vấn đề phổ biến trên thế giới và cả Việt Nam. Khánh Hòa cũng nằm trong tình trạng chung đó. Vì vậy, công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát triển văn hóa các cộng đồng dân tộc thiểu số hiện nay đang được Đảng và Nhà nước rất quan tâm. Việt Nam có 54 dân tộc anh em, “
*xứ Trầm hương*” có đến trên 30 dân tộc anh em. Công tác nghiên cứu và bảo tồn văn hóa tộc người là việc làm hết sức khó khăn và tốn kém, đặc biệt với số lượng tộc người đông và sinh sống không tập trung như “ *xứ Trầm hương*” thì công tác này càng gặp nhiều trở ngại. Việc đưa văn hóa các tộc người vào du lịch sẽ góp phần giao lưu văn hóa và đặc biệt là ý thức xã hội về bảo tồn văn hóa được nâng cao của chính những người dân.
Mô hình phổ biến hiện nay đối với du lịch khám phá văn hóa các tộc người là homestay, xây dựng các làng du lịch sinh thái nhân văn... Đối với du lịch cộng đồng, homestay hay nhân văn, đời sống cộng đồng là yếu tố chính để phát triển du lịch. Nói cách khác, trong du lịch điền dã, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, homestay…, vai trò của cộng đồng rất được nâng cao. Nhân dân mới là người tiến hành các hoạt động du lịch, cơ quan ban ngành là người định hướng.
Theo đó, những nét phong tục, tập quán, lễ hội, ẩm thực, văn hóa sinh hoạt-sản xuất… được diễn ra thường xuyên, đem lại nguồn lợi kinh tế cho người dân địa phương. Thông qua hoạt động du lịch, người dân trong tỉnh sẽ có thêm thu nhập và tái đầu tư cho đời sống của mình, tạo ra những nét văn hóa mới. Việc giao lưu, học hỏi cũng là cách giúp những thế hệ trẻ hiểu biết, yêu quý nét văn hóa của dân tộc mình. Từ đó, chính họ sẽ góp phần chung tay giữ gìn và phát huy nó.
Tỉnh Khánh Hòa cũng đã có nhiều chính sách hỗ trợ cho những dân tộc thiểu số. Bên cạnh đó, đang diễn ra nhiều hoạt động nhằm bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa này. Đồng thời, tỉnh cần đẩy nhanh những dự án điều tra và nghiên cứu đầy đủ về đời sống, sản xuất, văn hóa của các dân tộc đang sinh sống ở Khánh Hòa. Phải chăng Khánh Hòa nên tiến hành quy hoạch tổng thể lại: khu vực nào để xây dựng cơ sở hạ tầng, khu vực nào cần bảo vệ?
Khánh Hòa có hai loại tài nguyên du lịch: tài nguyên du lịch nhân văn và tài nguyên du lịch tự nhiên. Nguồn tài nguyên nào của tỉnh cũng thuộc vào dạng độc đáo và phong phú. Trong suốt những năm qua, khai thác thế mạnh về du lịch biển đảo, “xứ Trầm hương” đã định hình trong mắt du khách một địa phương du lịch nổi tiếng. Ngày nay, việc đẩy mạnh khai thác nguồn lợi du lịch nhân văn, tạo ra các sản phẩm du lịch mới, ngành Du lịch Khánh Hòa không làm mất đi hình ảnh vốn có của mình. Lợi thế của Khánh Hòa là từ hai nguồn tài nguyên du lịch này sẽ giúp cho tỉnh dễ dàng tạo nên những sản phẩm liên kết được ở cả hai thế mạnh của mình. Vấn đề quan trọng nhất là Khánh Hòa phải xây dựng được một chiến lược nhắm đến phát triển bền vững. Trong đó phân tích được cả những yếu tố thuận lợi và khó khăn, những lợi ích trước mắt cũng như về lâu dài, những vấn đề sẽ nảy sinh khi khai thác, để tránh làm cạn kiệt chúng.
** TÀI LIỆU THAM KHẢO** *Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu: Cần triển khai đồng bộ*, [www.baokhanhhoa.com.vn/Chinhtri-Xahoi/201106/Can-trien-khai-dong-bo-2029925/](http://www.baokhanhhoa.com.vn/Chinhtri-Xahoi/201106/Can-trien-khai-dong-bo-2029925/), ngày 2/6/2011. **Khánh Hòa** **2011**: *Khánh Hòa chủ động ứng phó có hiệu quả với biến đổi khí hậu*, [www.monre.gov.vn/v35/default.aspx?tabid=428& CateID=25&ID=100733&Code=B7QR100733](http://www.monre.gov.vn/v35/default.aspx?tabid=428&%20CateID=25&ID=100733&Code=B7QR100733), ngày 10/5/2011. **Lê Thông 2009**: *Việt Nam đất nước con người*, Nxb Giáo dục Việt Nam, Hà Nội. **Lê Văn Khoa 2009**: *Môi trường và phát triển bền vững Giáo dục Việt Nam*. *Lịch sử hình thành vùng đất trầm hương - Nha Trang*, [www. nhatrangopen.com/forum/tin-tuc-du-lich-nha-trang-khanh-hoa/37-lich-su-hinh-thanh-vung-dat-tram-huong-nha-trang.html](http://www.nhatrangopen.com/forum/tin-tuc-du-lich-nha-trang-khanh-hoa/37-lich-su-hinh-thanh-vung-dat-tram-huong-nha-trang.html), ngày 4/13/2011. **Ngô Đức Thịnh 2006**: *Văn hóa, văn hóa tộc người và văn hóa Việt Nam*, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội. **Nguyễn Đăng Duy 2004**: *Nhận diện văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam,*Nxb Văn hóa dân tộc, Hà Nội. **Nguyễn Man Nhiên 2006**: *Trò diễn dân gian “ Hát mộc “ –Một vốn quý trong di sản văn hóa Khánh Hòa*. - [http://www.vanchuongviet](http://www.vanchuongviet). org/index.php? comp=tacpham&action=detail&id=5764 **Nguyễn Man Nhiên**, *Địa danh gốc Chăm ở KháHòa*, [www.chamstudies.wordpress.com](http://www.chamstudies.wordpress.com), **Nguyễn Man Nhiên**, *Một số bổn chèo cổ [hát bả trạo] sưu tầm được ở Khánh Hòa*, [www.viettems.com/index.php?option=com_content &view=article&id=1584:-nguyn-man-nhien-mt-s-bn-cheo-c-hat-b-tro-su-tm-c-khanh-hoa-1&catid=193:bai-giang&Itemid=218](http://www.viettems.com/index.php?option=com_content%20&view=article&id=1584:-nguyn-man-nhien-mt-s-bn-cheo-c-hat-b-tro-su-tm-c-khanh-hoa-1&catid=193:bai-giang&Itemid=218), ngày 5/9/ 2009. **Nguyễn Tứ Hải, Nguyễn Man Nhiên 2011**: *Tục thờ mẫu và nghi lễ hầu đồng-múa bóng ở Khánh Hòa*, [http://www.vanhoahoc.edu.vn/index.php?option=com_content&](http://www.vanhoahoc.edu.vn/index.php?option=com_content&);task=view&id= 1973&Itemid=118, ngày 23/4/2011. **Nguyễn Văn Khánh (chủ biên) 2003**: *Diện mạo văn hóa Khánh Hòa*, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội. **Phạm Côn Sơn 2010**: *Khám phá tiềm năng du lịch Việt Nam*, Nxb Thanh niên, Hà Nội. *Phát hiện hàng ngàn cổ vật hơn 2.000 năm tuổi*, www. [dantri.com.vn/c20/s20-371282/phat-hien-hang-ngan-co-vat-hon-2000-nam-tuoi.htm](http://dantri.com.vn/c20/s20-371282/phat-hien-hang-ngan-co-vat-hon-2000-nam-tuoi.htm), ngày 5/1/2010. **T** **rần Đức Thạnh (chủ biên) 2009**: *Vũng vịnh ven bờ biển Việt Nam và tiềm năng sử dụng*, Nxb Khoa học tự nhiên và công nghệ, Hà Nội. **Trần Kiêm Hoàng** **2007**: *Sông biển trong văn hóa dân gian Raglai Khánh Hòa*, [www.vanhoanghethuat.org.vn/2007.10/trankiemhoang.htm](http://www.vanhoanghethuat.org.vn/2007.10/trankiemhoang.htm) **Trần Kiêm Hoàng 2009**: *Biểu tượng thuyền Ahòq trong tín ngưỡng của tộc người Raglai ở Khánh Hòa,* [www.viettems.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1762:biu-tng-thuyn-ahoq-trong-tin-ngng-ca-tc-ngi-raglai--khanh-hoa&catid=199:vn-hoa-tc-ngi&Itemid=230](http://www.viettems.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1762:biu-tng-thuyn-ahoq-trong-tin-ngng-ca-tc-ngi-raglai--khanh-hoa&catid=199:vn-hoa-tc-ngi&Itemid=230), ngày 25/11/. *T* *uần văn hóa du lịch thương mại quốc tế Nha Trang*, [www.vietbao.vn/Du-lich/Tuan-van-hoa-du-lich-thuong-mai-quoc-te-Nha-Trang/10871382/254/](http://www.vietbao.vn/Du-lich/Tuan-van-hoa-du-lich-thuong-mai-quoc-te-Nha-Trang/10871382/254/), ngày 22/7/2004. **Võ Triều Dương, Nguyễn Man Nhiên**, *Lễ cúng đất (cúng lệ) ở thôn Khánh Hòa xưa*, [www.vanchuongviet.org/vietnamese/ vanhoc_tacpham.asp?TPID=15369&LOAIID=24&TGID=1118](http://www.vanchuongviet.org/vietnamese/%20vanhoc_tacpham.asp?TPID=15369&LOAIID=24&TGID=1118), **Vũ Ngọc Phương 2004**: *Khánh Hòa-Nha Trang: Một tiềm năng, một hiện thực*, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội. **Vũ Quốc Hiền 2010**: *Văn hóa xóm Cồn, 30 năm nhìn lại*, Hội thảo quốc về *Tiền sơ sử Khánh Hòa*, TP. Nha Trang, tháng 8.
|
|[Tiếp theo >](/nghien-cuu/van-hoa-hoc-ung-dung/van-hoa-du-lich/2506-nguyen-van-bon-gia-tri-cua-le-hoi-dan-gian-cc1-toc-nguoi-tay-nguyen-nhin-tu-van-hoa-du-lich.html)
- 28/12/2014 07:03 -
[Võ Văn Thành. Suy nghĩ về các di sản nghệ thuật âm nhạc thế giới ở Việt Nam trong hoạt động du lịch](/nghien-cuu/van-hoa-hoc-ung-dung/van-hoa-du-lich/2691-vo-van-thanh-suy-nghi-ve-cac-di-san-nghe-thuat-am-nhac-the-gioi-o-viet-nam-trong-hoat-dong-du-lich.html)
- 14/09/2014 08:18 -
[Võ Văn Thành. Cây dừa trong sự phát triển du lịch bền vững ở Bến Tre](/nghien-cuu/van-hoa-hoc-ung-dung/van-hoa-du-lich/2650-vo-van-thanh-cay-dua-trong-su-phat-trien-du-lich-ben-vung-o-ben-tre.html)
- 17/02/2014 11:31 -
[Nguyễn Văn Bốn. Xây dựng thương hiệu du lịch quốc gia nhìn từ ẩm thực Việt Nam](/nghien-cuu/van-hoa-hoc-ung-dung/van-hoa-du-lich/2549-nguyen-van-bon-xay-dung-thuong-hieu-du-lich-quoc-gia-nhin-tu-am-thuc-viet-nam.html)
- 08/11/2013 16:03 -
[Nguyễn Văn Bốn. Giá trị của Lễ hội dân gian các tộc người Tây Nguyên nhìn từ văn hoá du lịch](/nghien-cuu/van-hoa-hoc-ung-dung/van-hoa-du-lich/2506-nguyen-van-bon-gia-tri-cua-le-hoi-dan-gian-cc1-toc-nguoi-tay-nguyen-nhin-tu-van-hoa-du-lich.html)
- 11/09/2013 13:26 -
[Dương Văn Sáu. Văn hóa du lịch: Sản phẩm của văn hóa Việt Nam trong tiến trình hội nhập, toàn cầu hóa hiện nay](/nghien-cuu/van-hoa-hoc-ung-dung/van-hoa-du-lich/2479-duong-van-sau-van-hoa-du-lich-san-pham-cua-van-hoa-viet-nam-trong-tien-trinh-hoi-nhap-toan-cau-hoa-hien-nay.html)
- 07/05/2013 06:12 -
[Tiến sĩ làm tour: đi hành hương, học văn hóa](/nghien-cuu/van-hoa-hoc-ung-dung/van-hoa-du-lich/2416-tien-si-lam-tour-di-hanh-huong-hoc-van-hoa.html)
- 29/11/2012 08:44 -
[Đào Duy Tuấn. Làng Việt cổ Đường Lâm với phát triển du lịch](/nghien-cuu/van-hoa-hoc-ung-dung/van-hoa-du-lich/2332-dao-duy-tuan-lang-viet-co-duong-lam-voi-phat-trien-du-lich.html)
- 19/10/2012 16:06 -
[Nguyễn Thị Hải Lê. Văn hóa sinh thái biển trong phát triển du lịch bền vững ở Nha Trang - Khánh Hòa](/nghien-cuu/van-hoa-hoc-ung-dung/van-hoa-du-lich/2307-nguyen-thi-hai-le-van-hoa-sinh-thai-bien-trong-phat-trien-du-lich-ben-vung-o-nha-trang-khanh-hoa.html)

Set-Cookie: cip_vvisitcounter=NTQuMTU5LjE3MS4xNjQ%3D; expires=Sat, 28-Mar-2015 04:54:28 GMT

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

Vary: User-Agent,Accept

Content-Encoding: x-gzip

X-Content-Encoded-By: Joomla! 1.5


text:
Gian hàng bán
Rao vặt
Hỏi đáp
Thêm
Danh sách gian hàng
Tin tức từ Vatgia.com
Để kinh doanh Online thành công
Đánh giá sản phẩm
BaoKim.vn
CucRe.vn
MyTour.vn
Nhanh.vn
WebBNC.net
Sản phẩm
Sản phẩm
Rao vặt
Hỏi đáp
Cửa hàng
Tìm trong danh mục
Bàn phím
Bảng vẽ cảm ứng
Bluetooth USB Adapter
Bộ bàn phím & Chuột
Bộ chia màn hình
Bộ lưu điện (UPS)
Cáp usb - USB cable
Cáp VGA - cable VGA
Card kỹ xảo
Card mở rộng
Chuột máy tính ( Mouse)
Connectors - Đầu nối
Dụng cụ vệ sinh máy tính
Electromechanical
Gaming Mouse - Chuột game thủ
Home Theater PC (HTPC)
KVM Switch
Loa máy tính
Mac Accessories
Màn hình cảm ứng CRT
Màn hình cảm ứng LCD
Màn hình cảm ứng LCD (dùng cho Kiôt)
Màn hình cảm ứng LCD treo tường
Màn hình CRT
Màn hình LCD
Màn hình LCD quảng cáo - đa dụng
Màn hình LED
Máy văn phòng
Mousepad (Bàn di chuột)
NetComputer
Optoelectronic
Passive Components
Prototyping - Accessories
Từ điển điện tử
USB memory
USB Memory 3.0
VGA Cooler (Tản nhiệt VGA)
Video capture card - Card thu hình camera
Webcam
Đầu đọc thẻ nhớ
Điều khiển đa năng
Hỗ trợ
Tuyển dụng
Nạp tiền
Đăng ký
Đăng ký thành viên
Đăng ký gian hàng
Đăng nhập
Tên truy cập:
Mật khẩu:
Nhớ mật khẩu
Quên mật khẩu
Toàn bộ danh mục
Logitech M325 Wireless Mouse
Báo lỗi sản phẩm
So sánh với sản phẩm khác
Thông số kỹ thuật
Xem chi tiết
Hãng sản xuất:
Logitech
Loại:
Chuột Quang
Kiểu giao tiếp:
Không dây - (Wireless)
Người mua xem sản phẩm này thường xem thêm.
Chuột không dây Logitech M185...
230.000₫
Logitech Wireless Mouse M235
300.000₫
Logitech Wireless Mouse M305
93.800₫
HP Laverock 2.4G Wireless...
79.000₫
Chuột không dây Logitech M187
217.800₫
Chuột không dây Logitech
73.800₫
Logitech M280
275.000₫
Logitech Wireless Mouse M525
630.000₫
Chuột không dây Logitech M545
499.000₫
Cùng Hãng sản xuất
Chuột có dây Logitech B100
72.270₫
Logitech Gaming Mouse G500
1.250.000₫
Logitech Wireless Mouse M525
630.000₫
Chuột không dây Logitech M187
217.800₫
Chuột không dây Logitech M185...
230.000₫
Logitech Bluetooth Mouse M555b
799.000₫
Logitech MX M905 AnyWhere...
1.350.000₫
Logitech Wireless Mouse M235
300.000₫
Logitech Mouse M125
211.860₫
Cùng mức giá bán
Logitech G100s Optical Gaming
405.900₫
GigaByte 2.4GHz Wireless Laser...
379.000₫
Chuột máy tính Newmen Wireless...
390.000₫
E-BLUE EMS144
410.850₫
Microsoft Express T2J-00015
380.000₫
Newmen MS-173BT
450.000₫
Chuột Wireless Newmen F600...
395.000₫
Logitech Wireless Mouse M310...
390.000₫
Newmen F580
435.000₫
Có
7.620
sản phẩm
Thiết bị cho máy tính
Chuột máy tính ( Mouse) (Xem tất cả)
Tìm kiếm nâng cao
Theo khoảng giá (VNĐ)
Từ :
Đến :
Theo Tỉnh/ Thành phố
Hà Nội
(1359)
Hồ Chí Minh
(1597)
Đà Nẵng
(63)
Hải Phòng
(8)
Bà Rịa - Vũng Tàu
(3)
Bắc Giang
(1)
Bình Dương
(18)
Cần Thơ
(30)
Gia Lai
(19)
Hà Nội 2
(39)
Hải Dương
(2)
Hoà Bình
(1)
Hưng Yên
(5)
Long An
(3)
Nam Định
(7)
Nghệ An
(11)
Ninh Bình
(7)
Phú Thọ
(1)
Quảng Ninh
(7)
Thái Nguyên
(1)
Thanh Hoá
(1)
Thừa Thiên Huế
(3)
Vĩnh Phúc
(1)
Điện Biên
(4)
Đồng Nai
(54)
... Xem thêm
Hãng sản xuất
Genius
(237)
Logitech
(234)
NTD
(226)
TOPSON
(225)
Tyshen
(211)
WINGATE
(250)
Winsbo Tech
(211)
-
(178)
Delux
(152)
Microsoft
(194)
NEWMEN
(140)
2-Good
(3)
3D Connexion
(6)
3UTECH
(3)
A4tech
(107)
Abel
(1)
Acer
(25)
Acrox
(37)
ADB
(4)
Adesso
(5)
ADOMAX
(55)
AGILER
(11)
Algoz
(16)
Anker
(1)
AnyWare
(1)
AONIKE
(2)
AOpen
(6)
Apacer
(4)
Apoint
(2)
Apple
(21)
Araser
(1)
Arctic
(4)
Armaggeddon
(9)
Asus
(19)
Atech
(9)
Atex
(1)
Aula
(1)
Bazalias
(2)
Belkin
(12)
BENBIRD
(6)
BenQ
(7)
Best wise
(1)
Bigatech
(41)
BISO
(2)
Blaze
(3)
Bondidea
(1)
Bornd
(19)
Bosdun
(2)
Buffalo
(21)
Buffalo
(4)
C3Tech
(12)
Canon
(1)
Carpo
(3)
Centifly
(12)
Chaush
(3)
Citex
(29)
Clickcar
(28)
Clicker
(1)
CLiPtec
(5)
CM Storm
(6)
Codegen
(1)
COKAM
(12)
Colorsit
(13)
Colorvis
(63)
Comat
(4)
COMT
(10)
CONNECTLAND
(57)
Conson
(1)
Cooler Master
(9)
Coolerplus
(2)
Corsair
(4)
Creative
(7)
Cyber
(3)
Cybord
(1)
Cyborg
(4)
Dekais
(5)
Dell
(69)
DIGIBOY
(42)
DIGIMATE
(3)
Doni
(1)
Dopoo
(1)
Dqdqo
(3)
Dragonwar
(4)
Dried Plants
(1)
DVForge
(1)
E-3lue
(10)
E-Blue
(12)
EASY TOUCH
(9)
Ebus
(1)
Echo
(5)
Ecomi
(1)
Elecom
(59)
Emprex
(38)
ENSOHO
(21)
Ensoho
(1)
Eryefu
(32)
Etopmay
(123)
EZKEY
(2)
FANTOM
(11)
Fellowers
(3)
Forter
(10)
Forve
(1)
FPT
(7)
Fuhlen
(27)
Fujiteck
(1)
GEAR HEAD
(30)
GEMBIRD
(25)
Gigabyte
(27)
Gigabyte
(15)
GIGAQUA
(20)
Glatten
(2)
Golden-Tech
(85)
Great Innovation
(102)
GREENSYS
(2)
HAMA
(11)
HANTIC
(1)
HANWAI
(1)
Havit
(109)
HITBOX
(33)
Homeeasy
(1)
HP
(120)
Huyndai
(63)
Hytech
(84)
HYUNDAI
(43)
i-Rocks
(5)
IBM
(9)
iBuffalo
(1)
iLIKe
(58)
Imation
(33)
IMICRO
(14)
InferPoint
(9)
Inland
(29)
Intel
(2)
INTEX
(48)
Inxus
(1)
Ismart
(2)
Jetion
(5)
Jetway
(12)
Jeway
(73)
JIENIS
(1)
Jizz
(5)
Jovsun
(1)
Jumping
(18)
Jupistar
(14)
Jupitech
(2)
Jupitek
(2)
Jusajoa
(35)
JVJ
(33)
Kaijet
(1)
Kangaroo
(2)
Kensington
(50)
Killer
(6)
KINBAS
(2)
KING JIM
(1)
King Jim
(3)
Kinghun
(17)
KINGREE
(57)
Kingwin
(6)
Klip Xtreme
(25)
Labsic
(9)
Labtec
(4)
Lapop
(5)
Leetgion
(1)
Lefant
(1)
Lenovo
(53)
Lexma
(81)
LG
(1)
Lingdu
(6)
Linkworld
(11)
Macally (Mace Group)
(1)
Madecom
(36)
Manhattan
(18)
Max Digital
(1)
Maxmax
(2)
Mejec
(6)
Melody
(1)
Memorex
(2)
MENTECH
(1)
Mercury
(44)
Micro Kingdom
(4)
Microlab
(2)
MicroPack
(30)
Mionix
(4)
Mitsumi
(60)
Mobility
(1)
MODECOM
(76)
Mofii
(1)
Mogo
(1)
Motospeed
(12)
Mototech
(1)
Mototech
(46)
Mowa
(4)
MSI
(2)
NANSIN
(11)
NEC
(1)
NETPAC
(4)
New MJG
(1)
NEWIDEA
(1)
Newtech
(85)
Nimbus
(19)
NORTEK
(12)
NOVO
(120)
Odyssey
(1)
OPPO
(1)
Ozone
(9)
Palm-max
(62)
Perimice
(1)
Perixx
(20)
Philips
(11)
Pisen
(2)
PIXXO
(10)
Power3
(29)
Pravix
(1)
Prestigio
(11)
Prolink
(31)
PROLINK
(7)
Promi
(11)
QANT
(53)
R.Horse
(12)
R8
(13)
Raipoo
(4)
Rapoo
(62)
RAPTOR
(9)
Rasszer
(3)
Razer
(67)
Revoltec
(1)
Roadmice
(33)
Roccat
(17)
Rocketfish
(2)
Rosewill
(12)
Saitek
(14)
Sakar
(3)
Samsung
(23)
Sanwa Supplier
(1)
Sapido
(1)
SealShield
(9)
Seno
(3)
Sensonic
(19)
Sharkoon
(7)
Shinice
(1)
Shogun Bros
(1)
Silverstone
(1)
Smart
(11)
Somic
(6)
Sony
(127)
Sotech
(11)
STC
(75)
SteelSeries
(46)
Sunflower
(1)
Sungi
(2)
Sunsonny
(3)
SWIFTPOINT
(1)
Synapsis
(1)
Sznovo
(73)
SZSOAI
(62)
Targus
(64)
TCT
(1)
Team Scorpion
(10)
Tech
(1)
TENGJ
(2)
Tesoro
(1)
Texet
(12)
Thermaltake
(8)
TONSTEP
(69)
Toshiba
(25)
TravelPac
(32)
Triotech
(21)
Trolax
(3)
Trust
(84)
Tt eSPORTS
(29)
TT eSports
(1)
UNI
(1)
UNITEK
(1)
V7
(8)
Vaio
(1)
VAKOSS
(41)
VAWELL
(13)
VCOM
(18)
VENR
(21)
Verbatim
(1)
Vicker
(1)
VICTOX
(7)
Viewsonic
(5)
VISION
(3)
VisionTek
(4)
Vittech
(19)
VOL
(9)
Voltech
(8)
Vtech
(2)
WFIRST
(3)
Wheel
(1)
WINSTAR
(51)
Xclick
(2)
Yishe
(2)
YLWTECH
(12)
Zader
(1)
ZADEZ
(37)
Zalman
(10)
ZOWIE
(8)
... Xem thêm
Loại
Chuột Laser
(1162)
Chuột Quang
(5721)
Cảm biến hồng ngọai 3G
(18)
Chuột Bi
(41)
Chuột Cảm ứng
(88)
Chuột Scan
(3)
Chuột Trackballs
(13)
Kiểu giao tiếp
Dùng dây
(2796)
USB
(4967)
PS/2
(1199)
Không dây - (Radio)
(84)
Không dây - (Bluetooth)
(337)
Không dây
(981)
Không dây - (Wireless)
(1389)
Bạn muốn thêm lựa chọn ?
Các từ khóa liên quan.
logitech g5
,
logitech
,
logitech mx510
,
logitech mx518
,
logitech z5500
,
logitech v220
,
logitech mx310
,
logitech x540
,
chuot logitech
,
loa logitech
,
logitech g1
,
logitech 5.1
,
chuột logitech
,
mouse logitech
,
logitech mouse
,
chuột máy tính logitech
,
usb bluetooth logitech
,
chuột không dây logitech
,
loa 5.1 logitech
,
chuot logitech m305
Logitech M325 Wireless Mouse - So sánh giá
37 mới từ
150.000 đ
Lịch sử giá
4.0
/
1
đánh giá
Xếp hạng
7
/ 7.620
So sánh giá
Thông số kỹ thuật
Nhận xét
Đánh giá
(1)
Hỏi đáp
Hình ảnh
Bạn nghĩ gì về sản phẩm này?
Gian hàng bán
|
Cá nhân bán
Tích cực
Giá tăng dần
Tình trạng
Xuất xứ
Thuế
Bảo hành
Toàn quốc (40)
Hồ Chí Minh (28)
Hà Nội (8)
Cần Thơ (1)
Đồng Nai (1)
Gia Lai (1)
Đà Nẵng (1)
Nơi bán:
HCM (28)
HN (8)
Khác
Gian hàng đảm bảo tích cực
Cách sắp xếp gian hàng trong so sánh giá
Đấu giá click sản phẩm
440.000đ
Xem chi tiết
10 ngày 23 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HCM
:
Công Ty TNHH TMDV Hoàng Cố Đô (hoangcodo)
7
lượt mua thành công
489.000đ
Xem chi tiết
3 ngày 5 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HCM
,
CT
,
ĐN
:
zShopvn-Trung tâm mua sắm hàng đầu VN. Giao hàng 1-4 ngày trên Toàn Quốc (zshopvn)
2
lượt mua thành công
440.000đ
Xem chi tiết
4 ngày 20 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HCM
:
Công Ty TNHH TM DV Gia Hiệp (Giahiepco)
1
lượt mua thành công
450.000đ
Xem chi tiết
3 ngày 17 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HCM
:
Công Ty TNHH Tin Học Minh Phương (tinhocminhphuong)
420.000đ
Xem chi tiết
18 giờ 15 phút trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HCM
:
Công Ty TNHH TM – DV Tin Học Cường Thịnh (cuongthinhcomputer)
Gian hàng đảm bảo
350.000đ
Cần đặt trước
1
ngày
SP có
2
lượt mua thành công
Xem chi tiết
7 ngày 56 phút trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HCM
:
Quang Châu PC (quangchaupc)
Hàng chính hãng. BH 3 năm
12
lượt mua thành công
440.000đ
Xem chi tiết
3 ngày 11 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HCM
:
Vi Tinh Phuong Nam (vitinhphuongnam)
Co tem CNSP Logitech chinh hang. Chuyên linh kiện laptop, sửa laptop uy tín
64
lượt mua thành công
490.000đ
Xem chi tiết
8 ngày 19 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HCM
:
DNTN Ngân Thanh (bellcomputer)
45
lượt mua thành công
400.000đ
Xem chi tiết
5 ngày 17 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HCM
:
Công Ty TNHH Tin Học Quốc Vy (quocvycomputer)
32
lượt mua thành công
355.000đ
Xem chi tiết
11 ngày 15 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 12 tháng
HCM
:
Công Ty TNHH MTV TM DV Máy Vi Tính Phúc Khang (phuckhangcomputer)
27
lượt mua thành công
450.000đ
Xem chi tiết
7 ngày 19 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HN
:
Công Ty TNHH Sao Mới (mayvanphongsaomoi)
Giao hàng và bảo hành miễn phí tại địa điểm khách hàng
24
lượt mua thành công
425.000đ
Xem chi tiết
2 ngày 13 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HN
:
Công Ty TNHH Kim Khánh Hà Nội (Kimkhanhltd)
24
lượt mua thành công
460.000đ
Xem chi tiết
1 ngày 18 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HCM
:
Công Ty TNHH Hợp Thành Thịnh HTT (hopthanhthinh)
Miễn Phí Giao Nhận, Lắp Đặt Tận Nơi, Liên Hệ 0938307374 để có giá tốt
15
lượt mua thành công
420.000đ
Xem chi tiết
6 ngày 8 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HCM
:
Trung Tâm Mua Sắm Điện Máy Online Lucasa Việt Nam (lucasa)
TUẦN LỄ VÀNG ELECTROLUX- giá SHOCK giảm tới 50% tại Lucasa.vn từ 20-27/10/2014
12
lượt mua thành công
150.000đ
Xem chi tiết
9 ngày 19 giờ trước
Mới - Chưa VAT
BH: 6 tháng
HCM
:
Công Ty TNHH TM DV Tân Thành Danh (tanthanhdanh)
12
lượt mua thành công
400.000đ
Xem chi tiết
5 ngày 1 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HCM
:
Cửa Hàng Tin Học Điện Tử Mua Bán All (muabanall)
Giao hàng miễn phí trong nội thành (Q1.3.4.5.6.7.8.10.11. Bình Thạnh )
10
lượt mua thành công
456.000đ
Xem chi tiết
5 ngày 1 giờ trước
Mới - Chưa VAT
BH: 1 tháng
HCM
:
Công Ty CP XNK Vĩnh Dư (ChuyenCungCap)
10
lượt mua thành công
405.900đ
Xem chi tiết
7 ngày 21 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HCM
:
Công Ty TNHH TMDV Công Nghệ Khải Minh (maytinhgiasi)
Hàng chính hãng bảo hành 1 đổi 1 trong vòng 7 ngày.
7
lượt mua thành công
420.000đ
Xem chi tiết
1 ngày 3 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 12 tháng
HCM
:
Công Ty TNHH TMDV Công Nghệ Chí Cường (vitinhchicuong)
7
lượt mua thành công
485.000đ
Xem chi tiết
7 ngày 21 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HCM
:
Công Ty TNHH TMDV Công Nghệ Khai Tâm (khaitamcomputer)
7
lượt mua thành công
480.000đ
Xem chi tiết
11 ngày 2 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 6 tháng
HCM
:
Công Ty TNHH MTV TM DV Công Nghệ Tin Học Tín Nhân (vitinhtinnhan)
6
lượt mua thành công
390.000đ
Xem chi tiết
7 ngày 12 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 12 tháng
HN
:
Công Ty TNHH TM DV Máy Tính Mai Linh (maytinhmailinh)
910-002151Wireless Mouse M325 - Dark Silver 910-002325Wireless Mouse M325 - Light Silver 910-002387Wireless Mouse M325 - Peacock Blue - AP 910-002388Wireless Mouse M325 - Dusty Rose - AP
3
lượt mua thành công
150.000đ
Xem chi tiết
10 ngày 19 giờ trước
Mới - Chưa VAT
BH: 1 tháng
HN
:
Công Ty TNHH Phương Lê Mart (Phuonglemart)
2
lượt mua thành công
380.000đ
Xem chi tiết
8 ngày 2 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HCM
:
Công Ty TNHH Tin Học Điện Tử Viễn Thông An Phong (anphong)
2
lượt mua thành công
495.000đ
Xem chi tiết
11 ngày 19 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HN
:
Công Ty CP TM Máy Tính Thái Vinh (ĐƠN VỊ UY TÍN - CHÍNH HÃNG - HẬU MÃI TỐT TẠI HN) (Được đánh giá có chính sách tốt, miễn phí cài đặt, vận chuyển nội thành, sản phẩm chính hãng) (Có chính sách đổi mới sản phẩm) (thaivinh)
chính hãng, full box, full vat, mới 100%
2
lượt mua thành công
390.000đ
Xem chi tiết
6 ngày 10 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 12 tháng
HCM
,
ĐNai
:
Công Ty TNHH Hàng Chính Hiệu (hangchinhhieu_vn)
1
lượt mua thành công
380.000đ
Xem chi tiết
5 ngày 17 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HCM
:
Công Ty An Phát (Apshop)
APshop : Cam Kết Bán Hàng Chính Hãng Bảo Hành Tại Logitech Việt Nam
1
lượt mua thành công
439.000đ
Xem chi tiết
4 ngày 23 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HCM
:
Dương Gia-CTY TNHH TMDV Tin Học (vitinhduonggia)
450.000đ
Xem chi tiết
3 ngày 23 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HN
:
Công Ty CP Thương Mại Và Dịch Vụ Kha Bình (khabinhcomputer)
447.000đ
Xem chi tiết
7 ngày 2 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: Không có
HCM
:
Công Nghệ VNCT (congnghevnct)
380.000đ
Xem chi tiết
22 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HCM
:
Vi Tính Gia Bảo (linhkienlaptopsg)
230.000đ
Xem chi tiết
2 ngày 49 phút trước
Mới - Có VAT
BH: Không có
HN
:
(dtshop_cantho)
Vui lòng gọi
SP có
1
lượt mua thành công
Xem chi tiết
21 giờ 37 phút trước
Mới - Chưa VAT
BH: 6 tháng
HCM
:
LAPTOP PROCOM (laptopprocom)
2
lượt mua thành công
Cần kiểm lại hàng
130.000đ
Xem chi tiết
6 ngày 19 giờ trước
Mới - Chưa VAT
BH: 12 tháng
HCM
:
Vi Tính Thanh Thư (vitinhthanhthu)
Bảo hành 12 tháng 1 đổi 1
81
lượt mua thành công
Vui lòng gọi
Xem chi tiết
4 ngày 19 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 12 tháng
HCM
:
Dịch Vụ Tin Học Tin Khoa (tinkhoacomputer)
giao hànn trên toàn quốc
26
lượt mua thành công
Vui lòng gọi
Xem chi tiết
5 ngày 15 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
HN
:
thienthao
1
lượt mua thành công
Vui lòng gọi
Xem chi tiết
10 ngày 23 giờ trước
Mới - Có VAT
BH: Không có
GL
:
Công Ty TNHH Việt Phương (vietphuonggialai)
Người mua được quyền lợi gì khi mua hàng từ gian hàng đảm bảo?
So sánh gian hàng đảm bảo và gian hàng thường?
Xây dựng Vatgia.com: Vì một cộng đồng an toàn trên Internet.
Mất tiền oan khi mua bán qua mạng
Cảnh giác với những trò lửa đảo trên Internet
Ở Việt Nam có những loại lừa đảo nào trên Internet?
Nhận xét về Logitech M325 Wireless Mouse
x
Nhận xét về Logitech M325 Wireless Mouse
Rao vặt liên quan đến Logitech M325 Wireless Mouse -
Xem thêm
Logitech Wireless Mouse M325 = 400.000vnd full VAT - Bảo Hành 36 Tháng
(Thỏa thuận...)
Các sản phẩm khác.
Chuột quang Newmen M520 siêu nhạy
80.000₫
Chuột có dây Logitech B100
72.270₫
A4Tech G3-280A-1
179.000₫
Logitech Gaming Mouse G500
1.250.000₫
RAPOO 3000P
230.000₫
Colorvis C06
70.000₫
Fuhlen A25G
370.000₫
SteelSeries KinZu Red Gaming Mouse
599.000₫
SteelSeries Kana CS:GO
1.087.000₫
Perixx PERIMICE-710
195.000₫
Perixx PERIMICE-401
130.000₫
Fuhlen A20G
194.000₫
Logitech Wireless Mouse M525
630.000₫
Chuột không dây Logitech M187
217.800₫
Chuột không dây Logitech M185 siêu nhạy
230.000₫
Logitech Bluetooth Mouse M555b
799.000₫
Logitech MX M905 AnyWhere Cordless Laser...
1.350.000₫
Logitech Wireless Mouse M235
300.000₫
Fuhlen X100
775.000₫
EBLUE EMS 146BK
74.000₫
NEWMEN F200 thời trang độc đáo
376.000₫
Rapoo 1190
145.000₫
Logitech Mouse M125
211.860₫
Sharkoon Drakonia Black
850.000₫
Chuột Hoa HP
50.000₫
Jeway JM-1201
115.000₫
Smart V6
65.000₫
Ensoho E-238T
120.000₫
Sản phẩm mới
Chuột không dây Prolink
Elecom BL20DBBU
Ensoho E-251
Elecom BL20DBPN
iBuffalo BSMBW08
Chuột quang Prolink
Elecom BL20DBDR
Elecom BL20DBBR
Ensoho E-368
Ensoho E-218B
Sản phẩm nổi bật
Logitech M325 Wireless Mouse
Chuột quang NEWMEN M180
Logitech M505 Silver Wireless Laser
Logitech Touch Mouse T620
Canon X Mark I Mouse - Calculator Slim
Mouse mitsumi 6603 Sứ
Chuột không dây Logitech Touch Mouse M600 cao cấp
Chuột không dây HP 1200dpi
EBLUE EMS 129BK
Genius NetScroll 100X
Sản phẩm xem nhiều
Genius NetScroll 120 Black USB
Chuột quang không dây Microsoft
Chuột Apple không dây L1
Chuột không dây Logitech B175 siêu nhạy
MOUSE MITSUMI 6702 L1
Logitech M505 Silver Wireless Laser
Chuột không dây Sony Vaio
Logitech MX M905 AnyWhere Cordless Laser Mouse
Chuột không dây Logitech
Logitech M215 - 2.4GHz Cordless Optical Mouse - 910-001544
Nhiều gian hàng bán
Chuột có dây Logitech B100
EBLUE EMS 146BK
Chuột không dây Apple
Genius NS-110X
Chuột không dây Logitech M185 siêu nhạy
Chuột Mitsumi
Genius traveler 6000
Chuột không dây Logitech Bluetooth Mouse M557 cao cấp
Logitech Optical Mouse M100
MITSUMI Mouse Optical Scroll USB, ECM-6603, MINI
Hàng công nghệ
>
Máy tính, linh kiện
>
Thiết bị cho máy tính
>
Chuột máy tính ( Mouse)
(
Mouse
,
chuot khong day laser
,
chuột quang
,
chuot may tinh
)
Trang thông tin, giá cả, cửa hàng bán, bình chọn, hỏi đáp về
Logitech M325 Wireless Mouse
trong mục
Chuột máy tính ( Mouse)
Từ khóa nổi bật trong tuần:
kem phan
,
thanh da
,
ss
,
sua
,
htc
Rao vặt
|
Hỏi đáp
|
Review - Đánh giá
|
Lưu trữ rao vặt
|
Quà tết
|
Việc làm
|
Exciter 150
|
Dien thoai
|
Laptop
|
Mua ban oto
|
Xe may
|
iPhone 5
|
iPhone 5s
|
iPhone 6
|
iPhone 6 Plus
|
iPhone 4
|
iPhone 4s
|
Điện thoại iphone
|
Galaxy s5
|
Điện thoại samsung
|
HTC One
|
Điện thoại HTC
|
Nokia
|
Nokia lumia 625
|
Nokia lumia 520
|
Sony xperia z3
|
Sony xperia m
|
Sony xperia z1
|
Áo khoác đẹp
|
Áo khoác da
|
Áo khoác nam
|
Giày nam
|
Vest nam
|
Đầm công sở
|
Áo khoác nữ
|
Giày cao gót
|
Điện thoại sony
|
Bất động sản
|
Cho thue nha
|
Tìm việc
|
Máy lọc nước
|
Cách làm trắng da
|
Sim số đẹp
|
Đặc sản miền Trung
|
Chống ẩm, khử mùi, xịt phòng các loại
|
Vật dụng liên quan (Billiard)
|
Máy ren ống
|
Dung dịch tẩy rửa
|
Máy làm hộp cơm
|
Máy hàn laser
|
Áo dài nam
|
Projector (máy chiếu)
|
Bàn vi tính
|
Máy fax
Giới thiệu
|
Hướng dẫn
|
Quy chế hoạt động
|
Chính sách bảo mật thông tin
Công ty Cổ phần Vật Giá Việt Nam. Số GCNDT: 011032001615, cấp ngày 21/06/2012, nơi cấp: UBND thành phố Hà Nội
Trụ sở chính: Lê Đại Hành, Hai Bà Trưng, Hà Nội - Chi nhánh Hồ Chí Minh: Đường Lữ Gia, Phường 15, Quận 11, Hồ Chí Minh

markdown:
|37 mới từ |150.000 đ |
|
|
|4.0/ 1 đánh giá
|Xếp hạng||
|7/ 7.620
|
|
440.000đ
10 ngày 23 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|7 lượt mua thành công
|
|
489.000đ
3 ngày 5 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|2 lượt mua thành công
|
|
440.000đ
4 ngày 20 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|1 lượt mua thành công
|
|
450.000đ
3 ngày 17 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|
420.000đ
18 giờ 15 phút trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|
350.000đ
Cần đặt trước
1 ngày
SP có
2 lượt mua thành công
7 ngày 56 phút trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|
Hàng chính hãng. BH 3 năm
12 lượt mua thành công
|
|
440.000đ
3 ngày 11 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|
Co tem CNSP Logitech chinh hang. Chuyên linh kiện laptop, sửa laptop uy tín
64 lượt mua thành công
|
|
490.000đ
8 ngày 19 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|45 lượt mua thành công
|
|
400.000đ
5 ngày 17 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|32 lượt mua thành công
|
|
355.000đ
11 ngày 15 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 12 tháng
|
|27 lượt mua thành công
|
|
450.000đ
7 ngày 19 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|
Giao hàng và bảo hành miễn phí tại địa điểm khách hàng
24 lượt mua thành công
|
|
425.000đ
2 ngày 13 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|24 lượt mua thành công
|
|
460.000đ
1 ngày 18 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|
Miễn Phí Giao Nhận, Lắp Đặt Tận Nơi, Liên Hệ 0938307374 để có giá tốt
15 lượt mua thành công
|
|
420.000đ
6 ngày 8 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|
TUẦN LỄ VÀNG ELECTROLUX- giá SHOCK giảm tới 50% tại Lucasa.vn từ 20-27/10/2014
12 lượt mua thành công
|
|
150.000đ
9 ngày 19 giờ trước
|
|
Mới - Chưa VAT
BH: 6 tháng
|
|12 lượt mua thành công
|
|
400.000đ
5 ngày 1 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|
Giao hàng miễn phí trong nội thành (Q1.3.4.5.6.7.8.10.11. Bình Thạnh )
10 lượt mua thành công
|
|
456.000đ
5 ngày 1 giờ trước
|
|
Mới - Chưa VAT
BH: 1 tháng
|
|10 lượt mua thành công
|
|
405.900đ
7 ngày 21 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|
Hàng chính hãng bảo hành 1 đổi 1 trong vòng 7 ngày.
7 lượt mua thành công
|
|
420.000đ
1 ngày 3 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 12 tháng
|
|7 lượt mua thành công
|
|
485.000đ
7 ngày 21 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|7 lượt mua thành công
|
|
480.000đ
11 ngày 2 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 6 tháng
|
|6 lượt mua thành công
|
|
390.000đ
7 ngày 12 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 12 tháng
|
|
910-002151Wireless Mouse M325 - Dark Silver 910-002325Wireless Mouse M325 - Light Silver 910-002387Wireless Mouse M325 - Peacock Blue - AP 910-002388Wireless Mouse M325 - Dusty Rose - AP
3 lượt mua thành công
|
|
150.000đ
10 ngày 19 giờ trước
|
|
Mới - Chưa VAT
BH: 1 tháng
|
|2 lượt mua thành công
|
|
380.000đ
8 ngày 2 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|2 lượt mua thành công
|
|
495.000đ
11 ngày 19 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|HN:
chính hãng, full box, full vat, mới 100%
2 lượt mua thành công
|
|
390.000đ
6 ngày 10 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 12 tháng
|
|1 lượt mua thành công
|
|
380.000đ
5 ngày 17 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|
APshop : Cam Kết Bán Hàng Chính Hãng Bảo Hành Tại Logitech Việt Nam
1 lượt mua thành công
|
|
439.000đ
4 ngày 23 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|
450.000đ
3 ngày 23 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|
447.000đ
7 ngày 2 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: Không có
|
|
380.000đ
22 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|
230.000đ
2 ngày 49 phút trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: Không có
|
|HN:
|
|
Vui lòng gọi
SP có
1 lượt mua thành công
21 giờ 37 phút trước
|
|
Mới - Chưa VAT
BH: 6 tháng
|
|2 lượt mua thành công
|
|
Cần kiểm lại hàng
130.000đ
6 ngày 19 giờ trước
|
|
Mới - Chưa VAT
BH: 12 tháng
|
|
Bảo hành 12 tháng 1 đổi 1
81 lượt mua thành công
|
|
Vui lòng gọi
4 ngày 19 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 12 tháng
|
|
giao hànn trên toàn quốc
26 lượt mua thành công
|
|
Vui lòng gọi
5 ngày 15 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: 36 tháng
|
|HN:
1 lượt mua thành công
|
|
Vui lòng gọi
10 ngày 23 giờ trước
|
|
Mới - Có VAT
BH: Không có

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache

Set-Cookie: history_product=1447409%7C0; path=/

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Content-Encoding: gzip

Connection: close

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Gian hàng bán
Rao vặt
Hỏi đáp
Thêm
Danh sách gian hàng
Tin tức từ Vatgia.com
Để kinh doanh Online thành công
Đánh giá sản phẩm
BaoKim.vn
CucRe.vn
MyTour.vn
Nhanh.vn
WebBNC.net
Thông báo
Hỗ trợ
Đăng ký
Đăng ký thành viên
Đăng ký gian hàng
Đăng nhập
Nhớ mật khẩu
Quên mật khẩu?
Hoặc đăng nhập bằng:
Sản phẩm
Sản phẩm
Rao vặt
Hỏi đáp
Cửa hàng
Tìm trong danh mục
Bàn tre
Bình phong tre
Bình, Lọ hoa
Bộ bàn ghế tre
Chiếu tre
Ghế chơi game
Ghế thư giãn ( ghế xích đu )
Ghế tre
Giá, tủ, kệ đựng đĩa CD
Giấy dán tường
Giỏ tre đựng đồ
Giường tre
Khay, hộp tre
Lịch
Lọ, bình hoa tre
Lồng đèn tre
Mành tre
Mành trúc
Mây tre đan khác
Ngọc trang trí
Nguyên liệu làm đồ dùng giả mây
Pha lê, thủy tinh cao cấp
Phụ kiện bàn ghế
Phụ kiện rèm
Rèm cửa
Sàn gỗ
Sắt nghệ thuật
Tấm trang trí
Thảm
Tranh dán tường
Tranh nghệ thuật
Tranh phòng trẻ em
Tranh tre
Tranh tường (Graffiti)
Tủ, kệ tre
Vách mỹ thuật
Vật dụng trang trí
Đèn mây
Đèn tre
Đồ trang trí gốm, sứ
Tranh chữ
Vải dán tường
Tranh gạch
Giấy dán kính
Phụ kiện thảm
Sofa phòng đọc sách
Cây nội thất
Trang chủ
>
Mua sắm
>
Nội thất, ngoại thất
>
Nội thất không gian, tổng hợp
>
Tranh nghệ thuật
>
Tranh thêu ngựa
Tiếp tục mua hàng
Xem thêm sản phẩm đang được khách hàng quan tâm nhất
Siêu giảm giá
HOT nhất
Quan tâm nhất
Xem nhiều nhất
Mua nhiều nhất
5.090.000₫
Apple iPhone 5 16GB Black (Bản quốc tế)
147 gian hàng bán
3
785.378
130
6.200.000₫
Nikon Coolpix P600
18 gian hàng bán
0
12.732
5
6.068.000₫
Điện thoại Samsung Galaxy Note 3 (Samsung SM-N9000/ Galaxy Note III) 5.7 inch Phablet 32GB Black
91 gian hàng bán
0
233.232
21
2.990.000₫
Samsung I9300 (Galaxy S III / Galaxy S 3) 16GB Pebble Blue
76 gian hàng bán
2
1.577.452
112
26.000.000₫
Canon EOS 5D Mark II body
32 gian hàng bán
0
327.817
37
Hỗ trợ vận chuyển
Hỗ trợ thanh toán online
Chấp nhận thanh toán
Điện thoại, viễn thông
Phụ kiện,thiết bị sửa chữa,...
Mobile
Thiết bị viễn thông
Dịch vụ viễn thông
Máy tính, linh kiện
Máy vi tính
Thiết bị cho máy tính
Máy văn phòng
Linh kiện, phụ kiện Laptop
Điện tử, điện máy
Thiết bị an ninh
Âm thanh
Đồ dùng trong bếp
Hình ảnh
Máy ảnh, máy quay
Thiết bị liên quan
Máy ảnh, máy quay
Dịch vụ chụp, rửa ảnh
Dịch vụ sửa chữa, thẩm định
Ô tô, xe máy, xe đạp
Ô tô (Xe hơi)
Xe máy, phụ tùng xe máy
Phụ tùng ô tô
Đồ chơi ô tô
Công nghiệp, Xây dựng
Thiết bị điện, nước
Xây dựng
Vật tư, thiết bị công nghiệp
Cơ khí chế tạo
Thời trang, phụ kiện
Thời trang nữ
Thời trang nam
Đồng hồ đeo tay
Đồ trang sức
Mẹ & Bé
Đồ dùng cho trẻ
Tắm gội, vệ sinh an toàn
Đồ cho bé khi ra ngoài
Đồ cho mẹ
Sức khỏe, sắc đẹp
Y tế, sức khỏe
Nước hoa - Mỹ phẩm khác
Chăm sóc da mặt
Đồ trang điểm
Đồ dùng sinh hoạt
Đồ dùng nhà bếp, phòng ăn
Các loại đồ khác
Đồ dùng cá nhân
Đồ điện gia dụng
Nội thất, ngoại thất
Nội thất không gian, tổng hợp
Đèn trang trí, chiếu sáng
Nội thất phòng khách
Nội thất phòng ngủ
Sách, đồ văn phòng
Sách
Thiết bị văn phòng
Văn phòng phẩm
Thiết bị giáo dục
Hoa, quà tặng, đồ chơi
Đồ chơi
Quà tặng
Hoa
Cây giả - Hoa giả
Dịch vụ, giải trí, du lịch
Thể thao
Du lịch
Dịch vụ vận tải, vận chuyển
Game, đồ chơi
Thực phẩm, đồ uống
Đồ uống
Bánh kẹo, mứt
Thực phẩm tươi sống
Thực phẩm chín, qua chế biến
Vatgia.com - Sàn giao dịch thương mại điện tử hàng đầu Việt Nam
Mua hàng trực tuyến mang lại sự tiện lợi, chủ động, lựa chọn đa dạng, với các dịch vụ hỗ trợ mua hàng, bán hàng, thanh toán an toàn, giao hàng chuyên nghiệp.
Với phương châm “Luôn đặt mình vào địa vị khách hàng và đối xử trên mong đợi của họ”, Vatgia.com không ngừng nỗ lực, cải tiến đáp ứng nhu cầu mua sắm cho người tiêu dùng.
Vatgia đảm bảo cung cấp đúng thông tin cho đúng người, đúng lúc, đảm bảo thanh toán trực tuyến bảo mật an toàn, áp dụng hình thức vận chuyển nhanh phù hợp.
Rao vặt
|
Hỏi đáp
|
Review - Đánh giá
|
Lưu trữ rao vặt
|
Quà tết
|
Việc làm
|
Exciter 150
|
Dien thoai
|
Laptop
|
Mua ban oto
|
Xe may
|
iPhone 5
|
iPhone 5s
|
iPhone 6
|
iPhone 6 Plus
|
iPhone 4
|
iPhone 4s
|
Điện thoại iphone
|
Galaxy s5
|
Điện thoại samsung
|
HTC One
|
Điện thoại HTC
|
Nokia
|
Nokia lumia 625
|
Nokia lumia 520
|
Sony xperia z3
|
Sony xperia m
|
Sony xperia z1
|
Áo khoác đẹp
|
Áo khoác da
|
Áo khoác nam
|
Giày nam
|
Vest nam
|
Đầm công sở
|
Áo khoác nữ
|
Giày cao gót
|
Điện thoại sony
|
Bất động sản
|
Cho thue nha
|
Tìm việc
|
Máy lọc nước
|
Cách làm trắng da
|
Sim số đẹp
|
Xe chuyên dụng
|
Uỷ thác xuất nhập khẩu
|
Đồ ăn sáng
|
Snack
|
Bộ cờ lê
|
Dụng cụ bóng chuyền
|
Khách sạn Nam Định
|
Kính hiển vi
|
Phòng khách sạn
|
Bảng điện tử
|
Bình ôxy
Giới thiệu
|
Hướng dẫn
|
Quy chế hoạt động
|
Chính sách bảo mật thông tin
Công ty Cổ phần Vật Giá Việt Nam. Số GCNDT: 011032001615, cấp ngày 21/06/2012, nơi cấp: UBND thành phố Hà Nội
Trụ sở chính: Lê Đại Hành, Hai Bà Trưng, Hà Nội - Chi nhánh Hồ Chí Minh: Đường Lữ Gia, Phường 15, Quận 11, Hồ Chí Minh
Tài khoản
Giỏ hàng
Đã xem

Set-Cookie: history_product=3288262%7C0; path=/