markdown:
# Bài tập thực hành vẽ biểu đồ
Chia sẻ: Lam My Hanh | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:11
![](images/blank.gif)
![](images/blank.gif)
478
lượt xem 127
download
lượt xem 127
download
![](http://image3.tailieu.vn/document/thumbnail/2010/20101231/lamhanh6075627/80x100/mot_so_bai_thuc_hanh_8028_2706.jpg)
##
Bài tập thực hành vẽ biểu đồ
Mô tả tài liệu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](#dboxlogin)
Download
![](images/down16x21.png)
Tài liệu tham khảo Bài tập thực hành vẽ biểu đồ môn Địa lí
Chủ đề:
![](images/graphics/blank.gif)
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Bài tập thực hành vẽ biểu đồ
- MéT Sè BµI THỰC HÀNH. Bài 1. Dựa vào bảng số liệu sau đây về cơ cấu dân số theo độ tuổi của nước ta năm 1999 và 2009 ( đơn vị là %) Năm 1999 2009 0 tuổi đến 14 tuổi 33,5 25,0 15 tuổi đến 59 tuổi 58,4 66,0 60 tuổi trở lên 8,1 9,0 a. Hãy vẽ biểu đồ thể hiện sự thay đổi cơ cấu theo độ tuổi của nước ta trong 2 năm 1999 và 2009. b. Nêu những nhận xét c. Cho biết cơ cáu trên có ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển KT-XH Bài 2. Dựa vào bảng số liệu sau đây về cơ cấu lao động phân theo thành thị và nông thôn của nước ta thời kì 1996-2005 ( đơn vị là %) Khu vực 1996 2005 Thành thị 20,1 25,0 Nông thôn 79,9 75,0 Tổng 100 100 a. Vẽ biểu đồ thể hiện sự thay đổi cơ cấu lao động phân theo thanh thị và nông thôn b. Nêu những nhận xét và giải thích Bài 3. Dựa vào bảng số liệu sau đây về cơ cấu lao động phân theo ngành kinh tế của nước ta giai đoạn 2000-2005 ( đơn vị là %) Năm 2000 2002 2004 2005 Nông lâm ngư 65,1 61,9 58,8 57,3 Công nghiệp-xây dựng 13,1 15,4 17,3 18,2 Dịch vô 21,8 22,7 23,9 24,5 a. Vẽ biểu đồ thể hiện sự thay đổi cơ cấu lao động phân theo ngành kinh tế của nước ta thời kì 2000-2005 b. Nêu nhận xét và giải thích Bài 4. Dựa vào bảng số liệu sau đây về giá trị sản xuất nông, lâm, thủy sản của nước ta ( đơn vị là tỉ đồng) Năm 2000 2005 Nông nghiệp 129140,5 183342,4 Lâm nghiệp 7673,9 9496,2 Thủy sản 26498,9 63549,2 Tổng 163313,3 256387,8 a. Tính tỉ trọng của từng ngành trong tổng giá trị sản xuất nông lâm nghiệp và thủy sản b. Nêu nhận xét về sự thay đổi cơ cấu sản xuất nông lâm nghiệp và thủy sản c. Vẽ biểu đồ so sánh giá trị sản xuất của ngành nông lâm nghiệp và thủy sản trong 2 năm 2000 và 2005 Bài 5. Dựa vào bảng số liệu về giá trị sản xuất công nghiệp phân theo thành phần kinh tế ( đơn vị là tỉ đồng) Năm 1996 2005 Thành phần Nhà nước 74.164 294.085 Ngoài Nhà nước 35.682 308.854 Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài 39.589 433.110 a. Vẽ biểu đồ so sánh giá trị sản xuất của 2 năm b. Vẽ biểu đồ thể hiện sự thay đổi cơ cấu giá trị sản xuất phân theo thành phần kinh tế
- c. Nêu những nhận xét về sự tăng trưởng và sựthay đổi cơ cấu giá trị sản xuất công nghiệp phân theo thành phần kinh tế Bài 6. Dựa vào bảng số liệu sau đây về diện tích gieo trồng lúa của cả nước, đồng bằng sông Hồng và Đồng bằng sông Cửu Long ( đơn vị là nghìn ha) Năm 1995 2000 2005 Cả nước 6766 7666 7329 ĐBSH 1193 1212 1139 ĐBSCL 3191 3946 3826 a. Hãy vẽ biểu đồ so sánh diện tích lúa của Đồng bằng sông Hồng và Đồng bằng sông Cửu Long với cả nước b. Nêu nhận xét và giải thích về sự thay đổi diện tích lúa của nước ta c. Nêu vai trò của hai đồng bằng trong sản xuất lúa. Vì sao hai đồng bằng lại có vai trò đó? Bài 7: Dựa vào bảng số liệu sau đây về cơ cấu sản lượng lúa của nước ta ( đơn vị là %) Năm 1995 2000 2005 Cả nước 100 100 100 ĐBSH 20,4 20,2 17,3 ĐBSCL 51,4 51,3 53,9 a. Vẽ biểu đồ thể hiện cơ cấu sản lượng lúa của nước ta b. Nêu nhận xét và giải thích Bài 8. Dựa vào bảng số liệu sau đây về diện tích cây công nghiệp lâu năm và hàng năm của nước ta thời kì 1990-2005 ( đơn vị là nghìn ha) Năm Cây công nghiệp hàng năm Cây công nghiệp lâu năm 1990 542 657 1995 716 902 2000 778 1451 2005 861 1633 a. Tính tốc độ tăng trưởng của diện tích cây công nghiệp lâu năm và cây công nghiệp hàng năm của nước ta thời kì 1990-2005 ( lấy năm 1990= 100%) b. Vẽ biểu đồ thể hiện tốc độ tăng trưởng diện tích cây công nghiệp lâu năm và hàng năm của nước ta. c. Nêu những nhận xét và giải thích Bài 9. Dựa vào bảng số liệu sâu đây về lượng mưa và cân bằng ẩm của Hà Nội, Huế và thành phố Hồ Chí Minh. Địa điểm Lượng mưa (mm) Lượng bốc hơi (mm) Cân bằng ẩm (mm) Hà Nội 1676 989 +687 Huế 2868 1000 +1868 TP Hồ Chí Minh 1931 1686 +245 a. Hãy vẽ biểu đồ so sánh lượng mưa và cân bằng ẩm ở Hà Nội, Huế, Thành phố Hồ Chí Minh. b. Nêu những nhận xét và giải thích. Bài 10. Dựa vào bảng số liệu sau đây và sự biến động diện tích rừng qua một số năm: Năm Tổng diện tích Rừng tự nhiên Rừng trồng Độ che phủ (Triệu ha) (Triệu ha) (Triệu ha) (%) 1943 14,3 14,3 0 43 1983 7,2 6,8 0,4 22 2006 12,9 10,4 2,5 39 a. Hãy vẽ biểu đồ thích hợp để thể hiện tình hình biến động diện tích rừng của nước ta thời kì 1943-2006 b. Nêu nhận xét và giải thích
- Bài 11 Dựa vào bảng số liệu sau đây về tỉ lệ tăng trưởng GDP của nước ta thời kì 1975-2005. (Đơn vị là %) Năm 1979 1988 1995 1997 2005 Tỉ lệ tăng 0,2 5,1 9,5 4,8 8,4 trưởng a.Hãy vẽ biểu đồ để thể hiện b. Nhận xét và giải thích Bài 12: Dựa vào bảng số liệu sau đây về tình hình dân số của nước ta thời kì 1921- 2005. Năm 1921 1960 1985 1989 1999 2005 Dân số 15,6 30 60 64,4 76,3 83,0 (Triệu người) Tỉ suất 1,65 3,1 2,3 2,1 1,7 1,35 tăng dân(%) a) Hãy vẽ biểu đồ thích hợp thể hiện tình hình dân số nước ta thời kì 1921- 2005. b) Nêu những nhận xét. Bài 13. Dựa vào bảng số liệu sau đây về cơ cấu dân số nước ta theo giới tính và theo độ tuổi.( Đơn vị là %). Nhóm tuổi Năm 1979 Năm 1989 Năm 1999 Nam Nữ Nam Nữ Nam Nữ 0 tuổi đến 14 tuổi 21,8 20,7 20,1 18,9 17,4 16,1 15t đến 59 t 23,8 26,6 25,6 28,2 28,4 30,0 60 tuổi trở lên 2,9 4,2 3,0 4,2 3,4 4,7 a) Hãy vẽ biểu đồ thể hiện cơ cấu dân số nước ta theo độ tuổi và theo giới tính. b) Qua biểu đồ hãy rút ra những nhận xét và giải thích. c) Cho biết cơ cấu dân số như trên có ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển kinh tế xã hội. Bài 14: Dựa vào bảng số liệu sau đây về tình hình dân số của nước ta thời kì 1921- 2005. Năm 1921 1960 1985 1989 1999 2005 Dân số 15,6 30 60 64,4 76,3 83,0 (Triệu người) Tỉ suất 1,65 3,1 2,3 2,1 1,7 1,35 tăng dân(%) a) Hãy vẽ biểu đồ thích hợp thể hiện tình hình dân số nước ta thời kì 1921- 2005. b) Nêu những nhận xét. Bài1 5.Dựa vào bảng số liệu sau đây về dân số thành thị của nước ta( đơn vị là triệu người Năm Tổng số dân Dân thành thị 1990 66,15 12,9 1995 71,63 14,9
- 2000 77,68 18,8 2003 81,00 20,9 2005 84,13 22,8 a. Hãy vẽ biểu đồ thẻ hiện sự thay đổi cơ cấu dân số nước ta phân theo thành thị và nông thôn b. Nêu nhận xét và giải thích Bài 16 Dựa vào bảng số liệu sau đây về tình hình đô thị hoá ở nước ta: Năm Số dân thành thị Tỉ lệ dân thành thị trong tổng ( Triệu người) số dân (%) 1990 12.9 19.5 1995 14.9 20.8 2000 18.8 24.2 2003 20.9 25.8 2005 22.8 27.1 a. Hãy vẽ biểu đồ thích hợp nhất để thể hiện tình hình đô thj hoá ở nước ta. b. Nêu nhận xét và giải thích. Bài 17 Dựa vào bảng số liệu sau đây về cơ cấu GDP phân theo thành phần kinh tế ( đơn vị là %). Năm 1995 2000 2005 Thành phần kinh tế Nhà nước 40,2 38,5 38,4 Tập thể 10,1 8,6 6,8 Tư nhân 7,4 7,3 8,9 Cá thể 36,0 32,3 29,9 Có vốn đầu tư nước ngoài 6,3 13,3 16,0 a. Hãy vẽ biểu đồ thích hợp nhất để thể hiện sự thay đổi cơ cấu GDP theo thành phần kinh tế của nước ta thời kì 1995-2005. b.Qua bảng số liệu và biểu đồ, rút ra những nhận xét và giải thích cần thiết. Bài 18: Dựa vào bảng số liệu sau đây về cơ cấu GDP của nước ta thời kì 1990- 2005( đơn vị là %) Năm 1990 1991 1995 1997 1998 2005 Ngành Nông lâm ngư 38,7 40,5 27,2 25,8 25,8 21,0 Công nghiệp-xây 22,7 23,8 28,8 32,1 32,5 41,0 dựng Dịch vụ 38,6 35,7 44,0 42,1 41,7 38,0 a) Hãy vẽ biểu đồ thích hợp nhất thể hiện sự thay đổi cơ cấu GDP của nước ta thời kì 1990-2002. b) Nêu những nhận xét và giải thích. Bài 19: Dựa vào bảng số liệu sau đây về cơ cấu giá trị sản xuất của ngành nông nghiệp.(%). Năm 1990 1995 2000 2005 Ngành Trồng trọt 79,3 78,1 78,2 73,5 Chăn nuôi 17,9 18,9 19,3 24,7 Dịch vụ nông nghiệp 2,8 3,0 2,5 1,8
- a) Hãy vẽ biểu đồ thể hiện sự thay đổi cơ cấu của ngành nông nghiệp. b) Nêu những nhận xét và giải thích. Bài 20: Dựa vào bảng số liệu sau đây về cơ cấu GDP phân theo thành phần kinh tế ( đơn vị là %). Năm 1995 2000 2005 Thành phần kinh tế Nhà nước 40,2 38,5 38,4 Tập thể 10,1 8,6 6,8 Tư nhân 7,4 7,3 8,9 Cá thể 36,0 32,3 29,9 Có vốn đầu tư nước ngoài 6,3 13,3 16,0 a. Hãy vẽ biểu đồ thích hợp nhất để thể hiện sự thay đổi cơ cấu GDP theo thành phần kinh tế của nước ta thời kì 1995-2005. b.Qua bảng số liệu và biểu đồ, rút ra những nhận xét và giải thích cần thiết. Bài 21:Dựa vào bảng số liệu sau đây về diện tích cây công nghiệp lâu năm và cây công nghiệp hàng năm của nước ta thời kì 1976-2002. ( Đơn vị là nghìn ha). Năm Cây công nghiệp hàng năm Cây công nghiệp lâu năm 1976 210,1 172,8 1980 371,7 256,0 1985 600,7 470,3 1990 542,0 657,3 1995 716,7 902,3 2000 778,1 1451,3 2005 861,5 1633,6 a) Hãy vẽ biểu đồ thể hiện sự thay đổi cơ cấu diện tích cây công nghiệp lâu năm và cây công nghiệp hàng năm của nước ta thời kì 1976-2002. b) Qua biểu đồ và bảng số liệu hãy rút ra những nhận xét và giải thích cần thiết. Bài 22: Dựa vào bảng số liệu sau đây về sản lượng thịt các loại ( đơn vị là nghìn tấn) Năm Tổng số Thịt trâu Thịt bò Thịt lơn Thịt gia cầm 1996 1412,3 49,3 70,1 1080,0 212,9 2000 1853,2 48,4 93,8 1418,1 292,9 2005 2812,2 59,8 142,2 2288,3 312,9 a. Hãy vẽ biểu đồ thích hợp thể hiện tình hình cung cấp thực phẩm của ngành chăn nuôi. b. Nhận xét xề sự thay đổi cơ cấu sản lượng thịt các loại qua các năm. Bài 23. Dựa vào bảng số liệu sau đây về cơ cấu giá trị sản xuất công nghiệp phân theo vùng lãnh thổ ( Đơn vị là %). Năm 1995 2005 Vùng Đồng bằng sông Hồng 19,7 22,8 Đông Bắc 6,0 5,0 Tây Bắc 0,3 0,3 Bắc Trung Bộ 3,6 3,7 Nam Trung Bộ 4,8 5,3 Tây Nguyên 1,2 0,8
- Đông Nam Bộ 50,4 48,1 Đồng bằng sông Cửu Long 14,0 13,0 a. Hãy vẽ biểu đồ thể hiện sự thay đổi cơ cấu giá trị sản lượng công nghiệp phân theo vùng lãnh thổ. b. Nêu những nhận xét và giải thích Bài 24: Dựa vào bảng số liệu sau đây về sản lượng thuỷ sản của nước ta thời kì 1990-2005 ( đơn vị là nghìn tấn). Chỉ tiêu 1990 1995 2000 2005 Sản lượng 890,6 1584,4 2250,5 3432,8 Khai thác 728,5 1195,3 1660,9 1995,4 Nuôi trồng 162,1 389,1 589,6 1437,4 a. Vẽ biểu đồ thích hợp để so sánh sản lượng thuỷ sản khai thác và nuôi trồng của nước ta b. Vẽ biểu đồ thể hiện sự thay đổi cơ cấu sản lượng thuỷ sản của nước ta phân theo nuôi trồng và khai thác. c. Nêu nhận xét và giải thích cần thiết Bài 25: Dựa vào bảng số liệu sau đây về tình hình hoạt động của ngành năng lượng nước ta. Năm 2000 2002 2004 2005 Loại Than đá ( triệu tấn) 11,6 16,4 27,3 34,0 Dầu khí ( triệu tấn) 16,2 16,8 20,0 18,5 Điện ( tỉ Kwh) 26,6 35,8 46,2 53,3 a. Hãy vẽ biểu đồ thích hợp thể hiện tình hình hoạt động của ngành năng lượng nước ta. b. Nêu những nhận xét và giải thích. . Bài 26: Dựa vào bảng số liệu sau đây về sản lượng một số sản phẩm công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng của nước ta: Sản phẩm 1995 2000 2001 2005 Vải lụa ( triệu mét) 263,0 356,4 410,1 560,8 Quần áo may sẳn ( triệu cái) 171,9 337,0 375,6 1011,0 Giày dép da ( triệu đôi) 46,4 107,9 102,3 218,0 Giấy, bìa ( nghìn tấn) 216,0 408,4 445,3 901,2 Trang in ( tỉ trang) 96,7 184,7 206,8 450,3 a. Hãy vẽ biểu đồ thích hợp nhất để thể hiện chỉ số phát triển một số sản phẩm của công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng của nước ta thời kì 1995-2005. b. Nêu những nhận xét và giải thích về tình hình phát triển của các sản phẩm. Bài 27: Dựa vào bảng số liệu sau đây về khối lượng hàng hóa vận chuyển của nước ta thời kì 2000 - 2005. ( đơn vị là tấn). Năm Đường sắt Đường ô tô Đường sông Đường biển 2000 6258 141.139 43.015 15.552 2005 8838 212.263 62.984 33.118 a. Vẽ biểu đồ thích hợp nhất để thể hiện sự thay đổi cơ cấu khối lượng hàng vận chuyển của nước ta phân theo loại hình giao thông vận tải. b. Nêu những nhận xét và giải thích. Bài 28. Dựa vào bảng số liệu sau đây về cơ cấu hàng xuất khẩu của nước ta ( đơn vị là %). Nhóm hàng 1995 1999 2000 2001 2002 2005
- Hàng công nghiệp nặng và khoáng 23,5 31,3 37,2 34,9 29,0 33,7 sản Hàng công nghiệp nhẹ và tiểu thủ 28,5 36,8 33,8 35,7 41,0 40,3 công Hàng nông lâm thủy sản 46,2 31,9 29,0 29,4 30,0 26,0 a. Hãy vẽ biểu đồ thích hợp nhất thể hiện sự thay đổi cơ cấu giá trị hàng xuất khẩu của nước ta thời kì 1995-2005. b. Nêu những nhận xét Bài 29 Dựa vào bảng số liệu sau đây về giá trị xuất nhập khẩu của nước ta thời kì 1994-2005. ( đơn vị là triệu USD). Năm Xuất khẩu Nhập khẩu. 1994 4.054,3 5.825,8 1996 7.255,9 11.143,6 1997 9.185,0 11.592,3 1998 9.360,3 11.499,6 2000 14.308,0 15.200,0 2005 32.441,9 36.978,0 a. Hãy vẽ biểu đồ thể hiện sự thay đổi cơ cấu xuất nhập khẩu của nước ta thời kì 1994-2002. b. Nêu những nhận xét về tình hình xuất nhập khẩu của nước ta trong thời kì nầy. Bài 30 Dựa bào bảng số liệu sau đây về tình hình hoạt động của ngành du lịch nước ta thời kì 1991-2005. Năm 1991 1995 1997 1998 2000 2002 2005 Số lượt khách quốc tế ( Triệu 0.3 1.4 1.7 1.5 2.1 2.6 3.6 lượt) Số lượt khách nội địa ( Triệu lượt) 1.5 5.5 8.5 9.6 11.2 13.0 16.0 Doanh thu ( Tỉ đồng) 800 800 15056 14000 17400 23500 33000 a. Hãy vẽ biểu đồ thích hợp để thể hiện tình hình hoạt động của ngành du lịch nước ta thời kì 1991-2005. b. Nêu nhận xét và giải thích. Bài 31: Dựa vào bảng số liệu sau đây về dân số, diện tích gieo trồng, sản lượng và bình quân đàu người của Đồng bằng sông Hồng và cả nước. Các chỉ tiêu Đồngbằng sông Hồng Cả nước 1995 2005 1995 2005 Dân số ( nghìn người) 16.137 18.028 71.996 83.106 Diện tích cây lương thực ( nghìn ha) 1.117 1.221 7.322 8.383 Sản lượng lương thực( nghìn tấn) 5.340 6.518 26.141 39.622 Bình quân lương thực ( kg/ người) 331 362 363 477 a. Hãy vẽ biểu đồ so sánh tỉ trọng của Đồng bằng sông Hồng với cả nước về dân số, diện tích gieo trồng và sản lượng lương thưc. b. Nêu những nhận xét và giải thích cần thiết về tình hình sản xuất lương thực ở Đồng bằng sông Hồng Bài 32 Dựa vào bảng số liệu sau đây về diện tích gieo trồng cây công nghiệp lâu năm năm 2005.( đơn vị là nghìn ha) Loại cây Cả nước Tây Nguyên
- Cây công nghiệp lâu năm 1633,6 634,3 Cà phê 497,4 445,4 Chè 122,5 27,0 Cao su 482,7 109,4 Các cây khác 531,0 52,5 a. Hãy vẽ biểu đồ thể hiện cơ cấu cây công nghiệp lâu năm của cả nước và Tây Nguyên. b. Nêu nhận xét về vị trí của Tây Nguyên trong việc trồng cây công nghiệp lâu năm. Bài 33:Dựa vào bảng số liệu sau về giá trị sản xuất công nghiệp phân theo khu vực kinh tế của Đông Nam Bộ và cả nước ( đơn vị là tỉ đồng). 1995 2005 Cả nước Tống số 103.374 416.863 Công nghiệp quốc doanh 51.990 141.117 Công nghiệp ngoài quốc doanh 25.451 120127 Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài 25.933 155319 Đông Nam Bộ Tổng số 50.508 199622 Công nghiệp quốc doanh 19.607 48058 Công nghiệp ngoài quốc doanh 9.942 46738 Khu vưc có vốn đầu tư nước ngoài 20.959 104826 a. Hãy vẽ biểu đồ thể hiện qui mô và cơ cấu giá trị sản xuất công nghiệp theo thành phần kinh tế của cả nước và vùng Đông Nam Bộ. b. Nhận xét về vị trí của vùng Đông Nam Bộ trong công nghiệp cả nước và đặc điểm cơ cấu công nghiệp của vùng. Bài 34: Dựa vào bảng số liệu sau đây về sản lượng thuỷ sản của cả nước và đồng bằng sông Cửu Long ( đơn vị là triệu tấn). Năm 1995 2000 2002 2005 Vùng Cả nước 1,58 2,25 2,64 3,43 Đồng bằng sông Cửu Long 0,82 1,17 1,36 1,84 a. Vẽ biểu đồ so sánh sản lượng thuỷ sản của đồng bằng sông Cửu Long với cả nước. b. Nêu nhận xét và giải thích. Bài 35: Dựa vào bảng số liệu sau đây về tình hình sản xuất lúa của nước ta thời kì 1985-2005 Đơn vị diện tích là triệu ha. Đơn vị sản lượng là triệu tấn. Năm Cả nước Đồng bằng Sông Hồng Đồng bằng S. Cửu Diện tích Sản lượng Diện tích Sản Long lượng Diện tích Sản lượng 1985 5,7 15,8 1,05 3,1 2,25 6,8 2005 7,4 35,8 1,03 5,4 3,8 19,2 a) Hãy vẽ biểu đồ thích hợp nhất để so sánh qui mô về diện tích và sản lượng lúa của đồng bằng sông Hồng, đồng bằng sông Cửu Long với cả nước.
- b) Nêu những nhận xét về vị trí của 2 đồng bằng trong sản xuất lúa của cả nước. Vì sao 2 đồng bằng nầy lại có được vị trí đó? c) So sánh đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long trong sản xuất lúa. BµI 36: Tình hình sản xuất thuỷ sản nước ta. Đơn vị: nghìn tấn Sản lượng thuỷ sản 1990 1992 1994 1996 1998 2000 -Đánh bắt 728.5 843.1 1120.9 1278.0 1357.0 1660.0 -Nuơi trồng 162.5 172.9 344.1 423.0 425.0 589.0 a) Vẽ biểu đồ thể hiện cơ cấu sản lượng thuỷ sản nước ta. b) Nhận xét và phân tích nguyên nhân sự phát triển. Bài Tập 37: Đồng bằng Đồng bằng Cả nước sông Hồng sông Cửu Long Tổng diện tích đất tựnhiên 32924.1 1478.8 3936.1 (nghìn ha) 9345.4 857.6 2970.2 -Đất nông nghiệp (nghìn ha) 77685.5 17017.7 16365.9 -Số dân (nghìn người) a.Vẽ biểu đồ thể hiện tổng diện tích đất tự nhiên, đất nông nghiệp, số dân của Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu Long, cả nước. b.Tính bình quân đất nông nghiệp, mật độ dân số Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu Long, cả nước. c.Nhận xét đặc điểm và ảnh hưởng của dân số đối với vấn đề phát triển kinh tế-xã hội Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu Long, cả nước. Bài Tập 38: Tình trạng việc làm phân theo vùng nước ta năm 1996. Đơn vị: nghìn người Số người chưa có Vùng Lực lượng lao động việc làm thường xuyên Cả nước 35886 965.5 -Trung du-miền núi phía 6433 87.9 Bắc 7383 182.7 -Đồng bằng sông Hồng 4664 123.0 -Bắc Trung Bộ 3805 122.1 -Nam Trung Bộ 1442 15.6 -Tây Nguyên 4391 204.3 -Đông Nam Bộ 7748 229.9 -Đồng bằng sông Cửu Long a) Hãy vẽ tÝnh tû lÖ ngêi cha cã viÖc lµm thường xuyên cña c¸c vïng b) VÏ biểu đồ thể hiện tû lÖ người chưa có việc làm thường xuyên cña c¸c vïng. c) Nhận xét. Bài Tập 39: Giá trị sản xuất cơng nghiệp phân theo thành phần kinh tế. Đơn vị: tỷ đồng Thành phần kinh tế 1995 2002 -Quốc doanh 51990.5 104348.2 -Ngoài quốc doanh 25451.0 63948.0 -Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài 25933.2 91906.1 Vẽ biểu đồ thể hiện giá trị sản xuất công nghiệp phân theo thành phần kinh tế và nhận xét.
- Bài tập 40: Bình quân lương thực trên đầu người cả nước và các vùng. Đơn vị: kg/người Năm Cả nước Đồng bằng sông Đồng bằng sông Cửu Long Hồng 1989 331,0 315,7 631,2 1996 387,7 361,0 854,3 1999 448,0 414,0 1.012,3 Hãy vẽ biểu đồ thể hiện bình quân lương thực trên đầu người cả nước, Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu Long và rút ra nhận xét. Bài Tập 41: Bảng thống kê chế độ nhiệt và mưa của trạm khí tượng thành phố Hồ Chí Minh. Tháng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Nhiệt 26. độ TB ( 25.8 26.7 27.9 28.9 28.3 27.5 27.1 27.1 26.8 26.4 25.7 0 7 C) Lượng mưa TB 14 4 10 50 218 312 294 270 327 267 116 48 (mm) a.Hãy vẽ biểu đồ thể hiện chế độ nhiệt và mưa ở khu vực thành phố Hồ Chí Minh. b.Nhận xét và giải thích. Bài Tập 42: Tình hình dân số và sản lượng lương thực nước ta. Năm 1980 1985 1988 1990 1995 1997 2000 Dân số (nghìn 53.772 59.872 63.727 66.107 71.996 74.307 77.686 người) Sản lượng lương thực 14.406 18.200 19.583 21.489 27.571 31.584 35.463 (nghìn tấn) a.Tính bình quân lương thực theo đầu người qua các năm. b.Vẽ biểu đồ thích hợp để so sánh tốc độ phát triển dân số, sản lượng lương thực và bình quân lương thực theo đầu người thời kỳ trên. c.Rút ra kết luận. Bài Tập 43: Giá trị sản xuất công nghiệp phân theo khu vực kinh tế cả nước và Đông Nam Bộ. đơn vị: tỷ đồng 1995 2002 Cả nước TỔNG SỐ 103.374 261.092 -CN quốc doanh 51.990 105.119 -CN ngoài quốc doanh 25.451 63.474 -K/v có vốn đầu tư nước ngoài 25.933 92.499 Đông Nam Bộ TỔNG SỐ 50.508 125.684 - CN quốc doanh 19.607 35.616 - CN ngoài quốc doanh 9.942 27.816 -K/v có vốn đầu tư nước ngoài 20.959 62.252 a. Tính cơ cấu giá trị sản xuất công nghiệp phân theo khu vực kinh tế của cả nước và ĐNB năm 1995, 2002.
- b.Tính tỷ trọng của vùng ĐNB trong công nghiệp cả nước và trong từng khu vực kinh tế năm 1995, 2002. c.Nhận xét vị trí của ĐNB trong CN cả nước và đặc điểm cơ cấu CN trong vùng. Bài tập 44: Tỷ trọng GDP phân theo các ngành kinh tế ở nước ta . Đơn vị: % Ngành 1986 1991 1996 2000 2002 -Nông nghiệp 38,06 40,49 27,76 24,53 22,99 -Công nghiệp 28,88 23,79 29,73 36,73 38,55 -Dịch vụ 33,06 35,72 42,51 38,64 38,46 Hãy nhận xét tỷ trọng GDP phân theo các ngành kinh tế ở nước ta từ năm 1986 đến 2002.
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD


markdown:
# Giáo án chương trình đổi mới Chủ điểm Nghề Nghiệp Đề tài: Bé làm bao nhiêu nghề?
Chia sẻ: Abcdef_8 Abcdef_8 | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4
![](images/blank.gif)
![](images/blank.gif)
199
lượt xem 13
download
lượt xem 13
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2011/20110711/abcdef_8/80x100/am_6133.jpg)
##
Giáo án chương trình đổi mới Chủ điểm Nghề Nghiệp Đề tài: Bé làm bao nhiêu nghề?
Mô tả tài liệu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](#dboxlogin)
Download
![](images/down16x21.png)
I.Mục đích yêu cầu: Qua các bài hát đã học giúp trẻ ôn ại một số đặc điểm đặc trưng của các ngành nghề trong xã hội, như nghề đầu bếp, nghề xây dựng, nghề thợ dệt, nghề lái xe, nghề nông…. Ông luyện kỹ năng hát: Vào đúng nhịp Hát theo giai điệu bài hát Tập trẻ thể hiện cảm xúc của bài hát Làm theo hình ảnh của người nông dân qua
Chủ đề:
![](images/graphics/blank.gif)
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Giáo án chương trình đổi mới Chủ điểm Nghề Nghiệp Đề tài: Bé làm bao nhiêu nghề?
- Website hỗ trợ giảng dạy và chăm sóc trẻ em www.mamnon.com Chủ điểm Nghề Nghiệp Đề tài: Bé làm bao nhiêu nghề? I. Mục đích yêu cầu: Qua các bài hát đã học giúp trẻ ôn ại một số đặc điểm đặc trưng của các ngành nghề trong xã hội, như nghề đầu bếp, nghề xây dựng, nghề thợ dệt, nghề lái xe, nghề nông…. Ông luyện kỹ năng hát: Vào đúng nhịp Hát theo giai điệu bài hát Tập trẻ thể hiện cảm xúc của bài hát Làm theo hình ảnh của người nông dân qua những thao tác, động tác mô phỏng lại toàn cảnh sinh hoạt làm việc của nghề nông. Trẻ em hôm nay – Thế giới ngày mai
- Website hỗ trợ giảng dạy và chăm sóc trẻ em www.mamnon.com Giáo dục trẻ biết yêu thương và quý trọng những người lao động trong xã hội. II Kế hoạch hoạt động: Hoạt động 1: Trẻ cùng cô chơi trò chơi “ Vẽ đố bé” về các loại nghề → Đọc các thẻ từ tương ứng chỉ các nghành nghề. Hoạt động 2: Chơi trò chơi: “Nốt nhạc vui” Trẻ đoán cách chơi Cô chỉnh sửa lại luật chơi cho đúng, mỗi đội chọn một nhành nghề và thảo luận, sau đó chọn một bài hát phù hợp với ngành nghề đã chọn. Đội nào hát nhiều bài và hát đúng nhất sẽ thắng. Trong quá trình thi đua cô chỉnh sửa lại giai điệu,lời nhạc cho đúng…Chú ý cho trẻ phân tích giai điệu và biểu lộ cảm xúc theo lời bài hát. Trẻ em hôm nay – Thế giới ngày mai
- Website hỗ trợ giảng dạy và chăm sóc trẻ em www.mamnon.com Hoạt động 3: Trẻ nghe nhạc bài: “Tía má em” và đoán xem cô thực hiện các thao tác → Cháu đoán xem ý nghĩa của những động tác đó. Những động tác đó là đặc trưng của ngành nghề nào? Đàm thoại về nghề nông Các cô các bác nông dân làm gì ngoài ruộng Các cô các bác đã trồng những gì và thu hoạch được gì? Trẻ cùng cô mô phỏng lại thao tác đó Cô chú ý nhắc trẻ thực hiện thao tác theo nhịp Hoạt động 4: Vui chơi sân 1 Trò chơi vận động “Ô tô và chim sẻ” Tô tranh các nghề Chơi tự do Hoạt động chiều: Trẻ em hôm nay – Thế giới ngày mai
- Website hỗ trợ giảng dạy và chăm sóc trẻ em www.mamnon.com Làm tập tranh: “Bé làm bao nhiêu nghề” Chơi trò chơi :Kidsmart” trên máy tính. Trẻ em hôm nay – Thế giới ngày mai
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache/2.2.3 (CentOS)

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Content-Encoding: gzip

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close


markdown:
# Giáo án môn luật học so sánh
Chia sẻ: Nguyễn Nhi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:18
![](images/blank.gif)
![](images/blank.gif)
350
lượt xem 116
download
lượt xem 116
download
![](http://image3.tailieu.vn/document/thumbnail/2011/20110625/meoconlaoca/80x100/916994731.jpg)
##
Giáo án môn luật học so sánh
Mô tả tài liệu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](#dboxlogin)
Download
![](images/down16x21.png)
ĐTNC: nhiều quan điểm khác nhau - Quan điểm của các học giả phương tây: sử dụng phương pháp khái quát hóa đối tượng nghiên cứu của LSS. - Quan điểm của các học giả XHCN: sử dụng phương pháp liệt kê các vấn đề thuộc ĐTNC của LSS → Nhận xét: ưu, nhược điểm của từng quan điểm, điểm chung của 2 quan điểm.
Chủ đề:
![](images/graphics/blank.gif)
Bình luận(1)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Giáo án môn luật học so sánh
- Bài 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ LUẬT SO SÁNH I. Khái niệm LSS: 1. ĐTNC và PPNC: 1.1 ĐTNC: nhiều quan điểm khác nhau - Quan điểm của các học giả phương tây: sử dụng phương pháp khái quát hóa đối tượng nghiên cứu của LSS. - Quan điểm của các học giả XHCN: sử dụng phương pháp liệt kê các vấn đề thuộc ĐTNC của LSS → Nhận xét: ưu, nhược điểm của từng quan điểm, điểm chung của 2 quan điểm. Đặc điểm của ĐTNC: Khó xác định phạm vi Có tính biến đổi không ngừng Có tính hướng ngoại Được nghiên cứu ở góc độ lý luận và thực tiễn 1.2 PPNC: - So sánh tính: khả năng có thể so sánh được với nhau của các vấn đề cần so sánh→vấn đề rất quan trọng để có thể thực hiện được việc so sánh. PPNC được chia thành 2 nhóm: - Nhóm PP chung: - Nhóm PP đặc thù: PPSS lịch sử: dựa vào những giai đoạn lịch sử nhất định để lý giải những điểm tương đồng và khác biệt. Giá trị của PPSSLS: được sử dụng để giải quyết những vấn đề tương đồng và khác biệt về bản chất của các hệ thống PL; giải thích được nguồn gốc nguyên nhân của sự tương đồng và khác biệt. PPSS quy phạm (văn bản): so sánh các quy phạm trong hệ thống PL này với các quy phạm tương ứng trong HTPL khác. (dựa vào tên gọi của quy phạm, văn bản) PPSSQP đi từ việc xác định quy phạm (văn bản) cần so sánh đến việc kết luận về chức năng điều chỉnh của quy phạm (văn bản). PPSS chức năng: so sánh các giải pháp pháp lý được sử dụng trong các xã hội khác nhau để cùng giải quyết vấn đề xã hội hoặc pháp lý tồn tại ở các xã hội đó. PPSSCN đi từ việc xác định quan hệ xã hội cần điều chỉnh đến việc xác định các quy phạm điều chỉnh quan hệ xã hội đó. →Ưu, nhược điểm của từng PP? 2. Khái niệm: chưa có khái niệm thống nhất - Các quan điểm khác nhau về bản chất của LSS: Là nhóm các PP nghiên cứu so sánh PL Là ngành khoa học pháp lý độc lập Vừa là ngành khoa học pháp lý, vừa là PPNCSSPL → LSS là ngành khoa học pháp lý có ĐTNC và PPNC. III. Ứng dụng: - hoạt động lập pháp - Hòa hợp hóa và nhất điển hóa PL - Giải thích và áp dụng Pl - Đối với công pháp, tư pháp quốc tế. IV. Lịch sử hình thành và phát triển của LSS: - Xác định LSS với tư cách là ngành KHPL ra đời vào thời điểm nào. 1
- Bài 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CẦN LƯU Ý KHI NGHIÊN CỨU PHÁP LUẬT NƯỚC NGOÀI I. Mối quan hệ giữa NCPLNN và LSS: mối quan hệ qua lại - NCPLNN là tiền đề để thực hiện công trình LSS II. Các loại nguồn thông tin được sử dụng trong hoạt động NCSSPL: 1. Nguồn thông tin chủ yếu: là nguồn luật trong hệ thống PLQG - Ưu điểm - Hạn chế 2. Nguồn thông tin thứ yếu: các công trình nghiên cứu, sách, giáo trình, bài viết tạp chí… - Ưu điểm - Hạn chế → Căn cứ phân chia loại nguồn thông tin: giá trị về tính pháp lý của mỗi loại nguồn - Mục đích phân loại: thấy được giá trị của mỗi loại nguồn đối với từng cấp dộ nghiên cứu (vi mô hay vĩ mô) - Căn cứ lựa chọn loại nguồn: mục đích nghiên cứu, trình độ, khả năng của người nghiên cứu, cấp độ nghiên cứu III. Các nguyên tắc giải thích và sử dụng nguồn luật của hệ thống PLNN: - Tôn trọng trật tự phân cấp các nguôn luật trong hệ thống PLNN - Khi giải thích PLNN phải tuân thủ nguyên tắc khách quan về tư duy - PLNN phải được nghiên cứu trong tính tổng thể, toàn diện - PLNN phải được nghiên cứu một cách biện chứng Bài 3 CÁC HỆ THỐNG PHÁP LUẬT CHỦ YẾU TRÊN THẾ GIỚI 1. Khái quát chung về hoạt động phân nhóm các HTPL chủ yếu trên TG: 1.1. Một số khái niệm cơ bản: * HTPL QG: HTPL quốc gia là tổng thể các QPPL có mối liên hệ nội tại thống nhất với nhau được phân thành các chế định pháp luật và ngành luật do cơ quan NN có thẩm quyền ban hành theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định. - HTPL QG là đối tượng nghiên cứu chủ yếu của luật học so sánh. * HTPL TG: Là sự tổng hợp của hai hay nhiều HTPL QG có những điểm tương đồng nhất định đủ để chúng ta phân nhóm. - HTPL TG là đối tượng nghiên cứu phái sinh của luật học so sánh. 1.2. Giải thích nội hàm của một số thuật ngữ chủ yếu: * Một số thuật ngữ: - HTPL: thường dùng khi chúng ta đi phân nhóm các HTPL trên TG. - Truyền thống pháp luật: Nhấn mạnh đến nguồn gốc. - Dòng họ pháp luật: Nhấn mạnh đến tính kế thừa. * Tại sao lại có nhiều thuật ngữ như vậy? * Các thuật ngữ đó không tương đương với nhau về nội hàm nhưng trong chương trình giảng dạy thì cho phép sử dụng thay thế cho nhau. 1.3. Mục đích của việc phân nhóm các HTPL chủ yếu trên TG: * Mục đích sư phạm: - Thuận lợi hơn trong việc nghiên cứu pháp luật quốc tế, các môn học về nghiên cứu pháp luật nước ngoài. - Thuận lợi trong hoạt động giao lưu kinh tế, thương mại. * Mục đích nghiên cứu: 2
- Giúp cho hoàn thiện HTPL của QG mình. 2. Các tiêu chí phân nhóm các HTPL chủ yếu trên TG: * Các quan điểm: - Quan điểm 1: Sử dụng một tiêu chí để phân nhóm: + Ưu điểm: Dễ thực hiện. + Nhược điểm: Hiệu quả phân nhóm không cao. - Quan điểm 2: Sử dụng nhiều tiêu chí phân nhóm: + Ưu điểm: Rất khó thực hiện. + Nhược điểm: Hiệu quả phân nhóm cao. Căn cứ vào quan điểm này, Réne David đã phân thành 4 HTPL chủ yếu trên thế giới: + HTPL Thông luật. + HTPL Dân luật. + HTPL XHCN. + HTPL Tôn giáo. * Các tiêu chí phân nhóm: 2.1. Nguồn gốc pháp luật: - Các HTPL trên TG đều xuất phát từ 2 nguồn gốc: Luật La Mã cổ đại và Luật Anh cổ. - Phân biệt được: HTPL châu Âu lục địa và HTPL XHCN với HTPL Thông luật. 2.2. Hình thức pháp luật: - Định nghĩa hình thức pháp luật. - Các hình thức pháp luật: Tiền lệ pháp, Tập quán pháp, Văn bản quy phạm pháp luật. - Phân biệt được: HTPL châu Âu lục địa và HTPL XHCN với HTPL Thông luật. 2.3. Mối tương quan giữa luật thực định và luật tố tụng: - Định nghĩa luật thực định, luật tố tụng. - Phân biệt được: HTPL châu Âu lục địa và HTPL XHCN với HTPL Thông luật. - Tại sao? 2.4. Vai trò lập pháp của cơ quan tư pháp: - HTPL Thông luật: Cơ quan tư pháp có vai trò làm luật. Giải thích? - HTPL châu Âu lục địa và HTPL XHCN: Cơ quan tư pháp không có vai trò làm luật. Giải thích? - Phân biệt được: HTPL châu Âu lục địa và HTPL XHCN với HTPL Thông luật. 2.5. Mức độ pháp điển hóa cao: - Định nghĩa pháp điển hóa. Phân biệt pháp điển hóa và tập hợp hóa. - HTPL châu Âu lục địa và HTPL XHCN: Mức độ pháp điển hóa cao. Giải thích? - HTPL Thông luật: Mức độ pháp độ hóa không cao. Giải thích? - Phân biệt được: HTPL châu Âu lục địa và HTPL XHCN với HTPL Thông luật. 2.6. Sự phân chia pháp luật thành luật công và luật tư: - Định nghĩa luật công, luật tư. - HTPL XHCN và Thông luật không phân chia pháp luật thành luật công và luật tư. Tại sao? - HTPL châu Âu lục địa có sự phân chia pháp luật thành luật công và tư. Tại sao? - Phân biệt được: HTPL châu Âu lục địa với HTPL XHCN và HTPL Thông luật. 3. Các HTPL chủ yếu trên TG: 3.1. HTPL châu Âu lục địa (HTPL Pháp – Đức, HTPL Dân luật, Romane – German, Civil law): 3.1.1. Sự phổ cập: - Phổ cập rộng lớn với gần 2/3 dân số trên TG chịu sự ảnh hưởng của HTPL này. - Giải thích? 3.1.2. Lịch sử hình thành: * Giai đoạn trước TK XIII (Sự hình thành luật La Mã): - Hình thành luật 12 bảng (trước CN). - Nhà nước La Mã ra đời cổ đại (trước CN). - Sự phát triển mạnh mẽ về pháp luật, kinh tế... của NN La Mã cổ đại. 3
- - Sự ảnh hưởng của luật La Mã cổ đại ở khu vực châu Âu? - NN La Mã cổ đại sụp đổ và ảnh hưởng của pháp luật LM cổ đại tại châu Âu lục địa. - Sự thay đổi về kinh tế - chính trị - xã hội của châu Âu cuối giai đoạn này -> Đặt ra nhiệm vụ là phải xây dựng những QPPL phù hợp với điều kiện mới và phải đảm bảo tính công bằng. * Giai đoạn từ thế kỷ XIII đến đầu thế kỷ XVIII (Quay trở lại áp dụng luật LM): - Nhiệm vụ của các trường Đại học tổng hợp ở châu Âu. - Pháp luật được áp dụng ở châu Âu giai đoạn này là gì? * Giai đoạn từ cuối TK XVIII đến nay (Pháp điển hóa mạnh mẽ): Giai đoạn này pháp điển hóa mạnh mẽ tại châu Âu với sự ra đời của hàng loạt bộ luật nổi tiếng: BLDS Napoleon, BLDS Đức... 3.1.3. Đặc điểm của HTPL châu Âu lục địa: Căn cứ vào các tiêu chí phân nhóm để trình bày đặc điểm. 3.2. HTPL Thông luật (HTPL Anglo – Saxong, Anh – Mỹ, Common law): 3.2.1. Sự phổ cập: - Phổ cập rộng lớn với gần 1/3 dân số trên TG chịu sự ảnh hưởng của HTPL này. - Giải thích? 3.2.2. Lịch sử hình thành: * Trước năm 1066: * Từ 1066 đến 1485 (Sự ra đời của Thông luật). * Từ thế kỷ XV đến TK XIX: Sự ra đời của Luật công bằng. * Từ thế kỷ XIX đến nay: Sự ra đời của luật thành văn. 3.2.3. Đặc điểm của HTPL Thông luật: Căn cứ vào các tiêu chí phân nhóm rút ra được các đặc trưng của HTPL Thông luật. 3.3. HTPL XHCN: 3.3.1. Sơ lược về HTPL XHCN: - Cách mạng tháng X Nga đã đánh dấu sự ra đời của NN XHCN đầu tiên trên TG. - Sự hình thành nên hệ thống XHCN. - Mục đích cuối cùng của việc xây dựng NN XHCN. - Sự tan rã của HTPL XHCN. 3.3.2. Khái quát về HTPL XHCN; - Sự phổ cập. - Khi NN XHCN hình thành nên hệ thống và khi NN XHCN tan rã. 3.3.3. Đặc điểm của HTPL XHCN: -Dựa vào các tiêu chí phân nhóm để trình bày đặc điểm. 3.4. HTPL Hồi giáo: 3.4.1. Khái quát Đạo Hồi: 3.4.2. Pháp luật Hồi giáo: - Định nghĩa. - Sự phổ cập. 3.4.3. Đặc điểm của HTPL Hồi giáo: - Có tính bền vững cao. Giải thích? - Các điều kiện để HTPL được coi là HTPL Hồi giáo. - Nguồn của pháp luật Hồi giáo. - Vai trò của NN trong hoạt động lập pháp. 4. Xu hướng phát triển của các HTPL chủ yếu trên TG hiện nay: Đang có xu hướng xích lại gần nhau hơn. Tại sao? Bài 4 4
- HỆ THỐNG PHÁP LUẬT ANH I. Các thành phần chủ yếu trong hệ thống pháp luật Anh: 1. Thông luật(Common law): 1.1 Lịch sử hình thành: Giai đoạn trước năm 1066: - Về kinh tế, chính trị, xã hội: PTSX bộ tộc chủ yếu, nước Anh thoát khỏi sự đô hộ của đế chế La Mã, lãnh thổ Anh chia thành nhiều miền phong kiến khác nhau, đứng đầu là các lãnh chúa PK. - Về tư pháp: có các tòa án của các lãnh chúa PK, phương thức xét xử sử dụng các yếu tố siêu nhiên, thần thánh. - Về pháp luật: luật LM không áp dụng ở Anh, nguồn luật áp dụng là các tập quán địa phương, chưa có hệ thống PL thống nhất - Đặc điểm của tập quán: áp dụng theo nguyên tắc vùng, các tập quán rất đa dạng giữa các vùng, tập quán của vùng nào chỉ áp dụng cho vùng đó→ ưu, nhược điểm của nguyên tắc vùng? Giai đoạn 1066-1485: giai đoạn hình thành thông luật - Về kinh tế chính trị: PTSX PK đóng vai trò chủ yếu, nước Anh rơi vào ách thống trị của bộ tộc Norman. Thủ lĩnh bộ tộc Norman là William lên ngôi vua Anh. - Về tư pháp: vua William tiến hành cải cách tư pháp, thành lập các tòa án hoàng gia. - Đặc điểm của tòa án hoàng gia: Các tòa án hoàng gia có trụ sở tại Luân Đôn Thẩm quyền xét xử tập trung vào các lĩnh vực mang tính chất công (thu thuế của hoàng gia, cá vấn đề về an ninh của vương quốc, giải quyết tranh chấp giữa các lãnh chúa phong kiến). Thẩm quyền của tòa án hoàng gia là thẩm quyền đặc biệt: quyền khởi kiện ra tòa án hoàng gia là đặc ân, muốn khởi kiện phải xin được trát (writ). Khi xét xử tòa án hoàng gia tiếp tục sử dụng nguồn luật là các tập quán địa phương nhưng có sự giải thích của các thẩm phán; thẩm phán có nghĩa vụ ghi chép đầy đủ tình tiết vụ việc, phương thức xét xử loại bỏ các yếu tố siêu tự nhiên. Các tòa án hoàng gia thực hiện phương thức xét xử lưu động: xét xử lưu động vào mùa hè, mùa đông tập trung tại Luân Đôn. Trong quá trình nghỉ đông, các thẩm phán trao đổi kinh nghiệm xét xử với nhau, so sánh các tập quán được sử dụng ở các địa phương, rút ra những tập quán hiệu quả tiến bộ nhất. → Các tập quán được các thẩm phán áp dụng thống nhất trên cả nước dần dần hình thành nên hệ thống các quy định pháp luật gọi là thông luật. → Thông luật Anh ra đời vào thế kỷ 13, đây là các tập quán chung, khác với các tập quán địa phương. Thông luật Anh trong giai đoạn này là thông luật được hiểu theo nghĩa hẹp. 2. Đặc điểm của quá trinh hình thành thông luật; - Thông luật hình thành tách biệt với quyền lực lập pháp. - Thông luật hình thành bằng con đường nội tại. - Sự hình thành thông luật có tính liên tục và kế thừa lịch sử pháp luật các giai đoạn trước. - Nguyên tắc Stare Decisis (tiền lệ phải được tuân thủ) được hình thành và trở thành nguyên tắc rất quan trọng trong hệ thống thông luật. Nguyên tắc Stare Decisis chính thức có giá trị bắt buộc vào thế kỷ 19. Nội dung nguyên tắc: Ý nghĩa nguyên tắc: - Thông luật vừa có tính cứng nhắc vừa có tính linh hoạt. - Liên quan đến các tranh chấp bồi thường thiệt hại, thông luật chỉ có một chế tài duy nhất là phạt tiền. 2. Luật công bằng(Equity Law) 2.1 Lịch sử hình thành: - Về kinh tế: PTSXPK vẫn tồn tại nhưng bắt đầu suy thoái, các quan hệ kinh tế TBCN bắt đầu hình thành. 5
- - Về chính trị xã hội: nhiều tranh chấp mới phát sinh giữa các thương nhân nhưng các tòa án hoàng gia không thể giải quyết tốt các tranh chấp này.→ Các quy định của thông luật không phù hợp để điều chỉnh những quan hệ mới phát sinh, thông luật rơi vào tình trạng khủng hoảng. - Những người khởi kiện không thỏa mãn với phán quyết của các tòa án hoàng gia→ làm đơn thỉnh cầu lên nhà vua, vua giao cho đại chưởng ấn giải quyết. Đại chưởng ấn có toàn quyền định đoạt giải quyết các đơn thỉnh cầu. -Trong quá trình giải quyết, đại chưởng ấn đưa ra những giải pháp pháp lý rất phù hợp, hiệu quả→ số lượng đơn thỉnh cầu tăng lên, vua ra quyết định thành lập tòa án công bằng. Đầu thế kỷ 16, các quyết định của tòa công bằng hình thành một hệ thống các quy định pháp lý có tên gọi là luật công bằng. 2.2 Đặc điểm của luật công bằng: - Các quy phạm thể hiện tính đạo đức, linh hoạt, mềm dẻo (Lý do?). - Hoạt động xét xử của tòa công bằng thể hiện tính chất cá nhân, chủ quan. - Các giải pháp pháp lý đa dạng, mới mẻ. - Thủ tục xét xử đơn giản, đa dạng. Cải cách tòa án lần thứ nhất: 1873- 1875 - Nguyên nhân: sự tồn tại song song hai hệ thống tòa – tòa thông luật và tòa công bằng- dẫn đến sự xung đột về thẩm quyền và “tính hai mặt trong thủ tục tố tụng Anh”. -Mục đích cải cách: hợp nhất 2 hệ thống tòa làm 1, xóa bỏ tính 2 mặt trong thủ tục tố tụng - Kết quả: hợp nhất 2 hệ thống tòa án, xóa bỏ tính 2 mặt trong tố tụng. Mối tương quan giữa thông luật và luật công bằng (trước và sau cải cách tòa án lần thứ nhất): - Trước cải cách: thông luật là bộ phận chính, LCB là bộ phận bổ sung - Sau cải cách: hai bộ phận pháp luật bình đẳng. Mối tương quan giữa thông luật và luật thành văn: - Luật thành văn: luật do nghị viện trực tiếp ban hành (luật ban hành + luật do nghị viện ủy quyền cho cơ quan khác ban hành). - Về nguyên tắc: Tính tối cao thuộc về luật ban hành - Trên thực tiễn: thông luật được ưu tiên áp dụng hơn luật thành văn. Các cách hiểu của thuật ngữ common law: Thông luật – luật chung Tổng thể các quy phạm và nguyên tắc do thẩm phán tạo ra Torng hợp các bộ phận trong hệ thống pháp luật Anh Pháp luật hình thành dưới sự ảnh hưởng của PL Anh Luật Anh- Mỹ Luật án lệ - thông luật theo nghĩa hẹp (phân biệt với luật công bằng) II. Hệ thống tòa án: 1. Nhận xét chung: - Tính tập quyền tư pháp - Khó xác định theo mô hình nào - Nguyên tắc hình thành: đơn vị hành chính + khu vực - Khó xác định cấp tòa và cấp xét xử - Phức tạp, cồng kềnh. 2. Cấu trúc: Tòa tối cao: - Thẩm quyền: phúc thẩm các bản án của các tòa án cấp dưới (xem xét lại việc áp dụng pháp luật) - Thẩm quyền tạo án lệ Tòa phúc thẩm: - Thẩm quyền: phúc thẩm bản án của các tòa cấp dưới - thẩm quyền tạo ra án lệ Tòa dân sự thẩm quyền chung: 6
- - Thẩm quyền: xét xử dân sự và một số vụ HS - Cấp XX: sơ thẩm, phúc thẩm - Thẩm quyền tạo án lệ Tòa HS thẩm quyền chung: - Thẩm quyền: xét xử HS - Cấp xét xử: sơ thẩm, phúc thẩm - Thẩm quyền tạo án lệ Tòa hòa giải: - Thẩm quyền: sơ thẩm HS và DS - Cấp phúc thẩm - Thẩm quyền tạo án lệ Tòa địa hạt: - Thẩm quyền: Sơ thẩm DS - Cấp phúc thẩm - Thẩm quyền tạo án lệ 3. Án lệ : - Khái niệm: theo nghĩa rộng, theo nghĩa hẹp - Cấu trúc: ratio decidendi và obiter dictum/dicta - Điều kiện bản án trở thành án lệ: công bố trong tuyển tập án lệ - Quy tắc vận hành: Stare Decisis - Phương thức vận hành: theo chiều dọc, theo chiều ngang III. Nghề luật và đào tạo luật: 1. Nhận xét: - Phương thức đào tạo luật thiên về đào tạo thực tiễn, đào tạo kĩ năng hành nghề. - Để hành nghề không cần bằng cử nhân luật. - Cấu trúc: luật sư và thẩm phá - Luật sư phân chia thành: LSBC và LSTV 2. Cấu trúc nghề luật: - Luật sư - Thẩm phán PHÁP LUẬT MỸ I. Lịch sử hình thành nhà nước Hoa Kỳ: 1. Lịch sử hình thành nước Mỹ: Quá trình di dân từ châu Âu qua đất Bắc Mỹ: - Năm 1492 khi Columbus tìm ra Bắc Mỹ, người châu Âu đã tới Bắc Mỹ. - Mốc di dân: năm 1606, gắn với sự hình thành khu dân cư Virginia của người Anh. - Thành phần di dân: Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Pháp, Hà Lan,Thụy Điển, Anh. - Nguyên nhân dẫn tới việc di dân của nước Anh: Công nghiệp: công nghiệp đóng tàu và luyện kim phát triển mạnh nhất thế giới, nguồn nguyên liệu trong nước không đáp ứng được sản xuất, cần có nguồn nguyên liệu mới. Công nghiệp dệt may phát triển→diện tích đất trồng bông và nuôi cừu được mở rộng→ người nông dân mất đất canh tác, lâm vào tình trạng nghèo túng. Nông nghiệp: mất mùa liên tiếp Chính trị: Hoàng gia Anh trở thành chế độ quân chủ chuyên chế, kìm kẹp sự phát triển của giai cấp tư sản và những người có tư tưởng tự do dân chủ. Tôn giáo: nảy sinh nhiều mâu thuẫn tôn giáo, nhiều quy định hà khắc ràng buộc các tín đồ 7
- Pháp luật: thông luật trở nên cứng nhắc, lạc hậu, hà khắc, trở thành công cụ để bảo vệ chế độ quân chủ chuyên chế. - Kết quả của cuộc di dân: hình thành 13 khu thuộc địa ở đất Bắc Mỹ. Đặc điểm chung của các khu thuộc địa: - Mối quan hệ giữa Hoàng gia Anh với các khu thuộc địa: các khu thuộc địa chịu sự bảo trợ của Hoàng gia Anh. Về kinh tế Về chính trị - ngoại giao Về pháp luật - Mối liên hệ giữa các khu thuộc địa với nhau: hoàn toàn độc lập với nhau về kinh tế, pháp luật và mô hình quản lý. Về kinh tế Về chính quyền Về pháp luật 2. Lịch sử hình thành pháp luật Hoa Kỳ: Pháp luật Mỹ thế kỷ 17: - Người Anh đến Bắc Mỹ mang theo thông luật của mình. - Từ góc độ pháp lý, thông luật Anh được áp dụng chính thức tại các khu thuộc địa từ năm 1608 liên quan tới vụ án Calwin. Thông luật Anh được áp dụng ở mức độ “mà các quy phạm của nó phù hợp với những điều kiện của vùng đất này”. - Thông luật Anh không phù hợp với hoàn cảnh của nước Mỹ, nguồn luật chủ yếu vẫn là các quy định pháp luật mang tính chất địa phương. Pháp luật Mỹ thế kỷ 18: - Kinh tế phát triển, điều kiện sống của người dân có sự cải thiện. - Người Mỹ thay đổi cách nhìn đối với thông luật: tiếp nhận thông luật và cả luật thành văn của Anh. Tuy nhiên, thông luật người Mỹ tiếp nhận chỉ là thông luật trước thời điểm năm 1776. - Năm 1776, Mỹ tuyên bố độc lập, sự độc lập về chính trị dẫn đến tư tưởng độc lập về pháp luật→hàng loạt bang tuyên bố cấm dựa vào thông luật Anh sau năm 1776, phong trào pháp điển hóa phát triển mạnh mẽ. - Thông luật vẫn thắng lợi tuyệt đối ở Mỹ. Hệ thống vấn đề: Pháp luật Mỹ tiếp nhận gì từ pháp luật Anh? Tại sao người Mỹ lại có tư tưởng độc lập với thông luật Anh? Tại sao thông luật Anh vẫn tiếp tục được áp dụng trên đất Mỹ? 3. Đặc điểm cơ bản của pháp luật Hoa Kỳ: - Tồn tại song song hệ thống pháp luật của liên bang và hệ thống pháp luật của các bang. - Tính thống nhất trong hệ thống pháp luật Hoa Kỳ: do tác động của pháp luật liên bang, do tư duy của các luật gia Mỹ. - Quy phạm về xung đột pháp luật rất phát triển. - Pháp điển hóa phát triển mạnh. - Về nguồn luật: Án lệ: - Án lệ ở Mỹ có những đặc trưng riêng so với án lệ ở Anh: Quy tắc Stare Decisis ở Mỹ được áp dụng mềm dẻo hơn. (Nguyên nhân:…) - Các loại án lệ: - Án lệ liên bang - Án lệ bang Luật thành văn: - Hiến pháp liên bang - Các hiệp ước, hiệp định 8
- - Các văn bản lập pháp của quốc hội - Các văn bản dưới luật do cơ quan hành pháp ban hành - Văn bản pháp luật của các bang Nguồn bổ trợ: - Tập quán pháp - Các tác phẩm của các học giả pháp lý II. Hiến pháp Hoa Kỳ: 1. Quá trình soạn thảo Hiến pháp: 1.1 Bối cảnh soạn thảo hiến pháp: - Có sự khủng hoảng về kinh tế, chính trị, pháp luật. - Nguy cơ tan rã của nhà nước Hoa Kỳ non trẻ do chính quyền liên bang không có được quyền lực thật sự đủ mạnh để ổn định đất nước. - Bản Điều lệ liên bang – cơ sở pháp luật duy nhất lại không có các quy định về quyền lực tư pháp liên bang, ngân sách cho liên bang, chính sách thuế chung, ngoại tệ chung cho liên bang, chính sách và cơ chế điều hành thương mại chung cho liên bang. → Soạn thảo Hiến pháp và tạo dựng chính quyền liên bang thực sự được các chính trị gia hàng đầu của Mỹ cho là yếu tố quyết định tới sự sống còn của nhà nước Mỹ non trẻ đang trong giai đoạn khắc phục hậu quả của cuộc chiến vì độc lập. 1.2 Diễn biến của Hội nghị lập hiến 1.3 Quá trình phê chuẩn Hiến pháp 2. Đặc điểm của Hiến pháp Hoa Kỳ: - Là thỏa ước liên minh giữa các tiểu bang và là sự thỏa hiệp phân chia quyền lực giữa các bang với chính quyền liên bang. - Là một khế ước xã hội. - Sự thỏa thuận phân chia giữa các nhánh quyền lực. 3. Cơ chế tu chính hiến pháp - Hiến pháp Hoa Kỳ là hiến pháp “mở”: Điều V của Hiến pháp - Bên cạnh 7 điều khoản ban đầu đã có 27 tu chính án - Trường hợp ngoại lệ III. Hệ thống tòa án Hoa Kỳ: Khái quát chung 1. Cấu trúc: 1.1 Hệ thống tòa án liên bang: Theo đạo luật tư pháp năm 1789 do Quốc hội Hoa Kỳ ban hành thì hệ thống toà án liên bang Hoa Kỳ bao gồm các toà án sau đây: • Cấp sơ thẩm : Tòa án hạt liên bang/Tòa án khu vực liên bang/Tòa án quận liên bang (District Court) • Cấp phúc thẩm: Tòa án phúc thẩm vùng/Tòa án phúc thẩm khu vực/Tòa phúc thẩm liên bang (Circuit Court of Appeals) • Cấp tối cao : Tòa án tối cao liên bang / Tối cao pháp viện Hoa Kỳ (Supreme Court of the United States) - Ngoài ra, trong hệ thống tòa án liên bang còn có các tòa án đặc biệt sau đây: Tòa khiếu nại liên bang (The U.S Court of Federal Claims) Tòa phúc thẩm cựu chiến binh Mỹ (The U.S Court of Appeals for Veteran Claims) Tòa phúc thẩm quân sự Mỹ (TheU.S Court of Military Appeals) Tòa án thuế liên bang (The U.S Tax Court) 9
- Tòa thương mại quốc tế Mỹ (The U.S Court of International Trade) - Và các cơ quan xét xử bán tư pháp. 1.1.1 Toà án hạt liên bang/Tòa khu vực liên bang/Tòa án quận liên bang (district court): - Toà án hạt liên bang là toà án xét xử phần lớn công việc của hệ thống toà án liên bang. - Tòa án hạt có thẩm quyền xét xử: • Các vụ việc liên quan đến luật liên bang, cụ thể: liên quan đến việc giải thích Hiến pháp liên bang, liên quan đến các đạo luật của Quốc hội, các quy chế của liên bang, và các hiệp ước mà Hoa Kỳ là thành viên. Các tranh chấp có giá trị từ 75.000USD.1 Tuy nhiên, nếu là tranh chấp thuộc một trong các • nhóm vấn đề pháp luật như: các quy định về quyền công dân, phát minh, bản quyền, hộ chiếu, thủ tục nhập - thôi quốc tịch, bưu chính liên bang, chủ quyền biển và hàng hải… thì vấn đề giá trị tranh chấp không được đặt ra. • Các tranh chấp đa chủng: liên quan đến tranh chấp giữa các bên thuộc các bang khác nhau hoặc giữa công dân Hoa Kỳ với cá nhân, nhà nước nước ngoài, giữa cá nhân nước ngoài với nhau hoặc giữa các bên với nhà nước Hoa Kỳ.→nhằm bảo vệ người của bang khác hay người nước ngoài khỏi sự thiên vị của tòa án bang nơi có công dân của mình là một bên đương sự trong vụ tranh chấp. 1.1.2 Toà phúc thẩm vùng/Tòa phúc thẩm khu vực/Tòa phúc thẩm liên bang (court of appeals): - Hệ thống toà án của Hoa Kỳ kể từ sau đạo luật tư pháp 1789 có những thay đổi như sau: Từ 1789 đến trước năm 1891: toà án hạt → toà lưu động → toà tối cao. Từ 1891 đến trước năm 1911: toà án hạt → toà lưu động → toà tối cao. và tòa án hạt → toà phúc thẩm vùng → toà tối cao. Từ 1911 đến nay: toà án hạt → toà phúc thẩm vùng → toà tối cao. 1.1.3 Toà án tối cao liên bang (Supreme Court of the United States_USSC): - Chức năng xét xử: Thẩm quyền xét xử của toà án tối cao được ghi nhận tại điều I và điều III Hiến pháp. Toà án Tối cao liên bang có thẩm quyền xét xử sơ thẩm và phúc thẩm, các phán quyết của nó dù không đuợc ghi nhận trong Hiến pháp nhưng được công nhận là có giá trị chung thẩm. • Toà án tối cao liên bang có chung thẩm quyền xét xử sơ thẩm (thẩm quyền đồng thời) với toà án hạt liên bang trong một số vụ việc liên quan như sau: ∗ Có một bên là đại sứ, lãnh sự nước ngoài; ∗ Các vụ việc giữa chính phủ Hoa Kỳ với một bang; ∗ Các vụ tranh chấp của hai hay nhiều bang; ∗ Các tranh chấp giữa một bang với công dân một bang khác hay người nước ngoài. • Toà án tối cao liên bang có thẩm quyền xét xử phúc thẩm các vụ việc được kháng cáo, kháng nghị từ các toà án hiến định, các toà án luật định liên bang cũng như từ các toà án tối cao của bang (chỉ trong những trường hợp có liên quan đến yếu tố liên bang). - Các phương thức phúc thẩm của Tòa tối cao liên bang: Phúc thẩm đương nhiên: Tòa phải chấp nhận và xem xét đơn kháng cáo mà nó nhận được. Tuy nhiên, vụ việc thuộc phạm vi này rất hạn chế. 1 Giáo trình Luật so sánh, ĐHLHN, 2008, tr.279. 10
- Phúc thẩm thỉnh án (certification): các toà án phúc thẩm vùng của liên bang có thể xin toà án tối cao cho hướng dẫn về khía cạnh pháp lý của một vụ việc cụ thể mà nó đang giải quyết Phương thức thông qua “trát lấy lên xét xử lại” (writ of certiorari): Hầu hết công việc của toà án tối cao liên bang là những vụ án được toà án tối cao đồng ý lấy lên để xét xử lại, tức là toà án tối cao có thể đưa ra lệnh tuỳ nghi (không bắt buộc, chỉ cần 4/9 thẩm phán thành viên đồng ý) thì toà án cấp dưới có nghĩa vụ phải chuyển toàn bộ vụ việc mà mình đang xét xử cho toà án tối cao trực tiếp xét xử theo yêu cầu của một trong các bên đương sự liên quan trong vụ án. -Tòa TCLB có thẩm quyền cao nhất trong việc giải thích Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, sắc lệnh, chỉ thị của Tổng thống, đạo luật của các bang . 1.1.4 Các toà đặc biệt: Tòa khiếu nại liên bang (The U.S Court of Federal Claims) Tòa phúc thẩm cựu chiến binh Mỹ (The U.S Court of Appeals for Veteran Claims) Tòa phúc thẩm quân sự Mỹ (TheU.S Court of Military Appeals) Tòa án thuế liên bang (The U.S Tax Court) Tòa thương mại quốc tế Mỹ (The U.S Court of International Trade) 1.1.5 Cơ quan xét xử bán tư pháp 1.2 Hệ thống tòa án bang: - Việc tổ chức và họat động của hệ thống tòa án các bang hoàn toàn thuộc thẩm quyền của cơ quan lập pháp của bang đó mà không theo bất cứ quy định nào của liên bang. 2. Phân chia thẩm quyền giữa tòa án liên bang và tòa án bang: phân chia thẩm quyền xét xử giữa hệ thống tòa án liên bang và hệ thống tòa án bang. -Thẩm quyền xét xử chính vẫn thuộc về tòa án bang. Các bên chỉ có thể kiện lên tòa án liên bang những trường hợp khi Hiến pháp Mỹ công nhận rằng tòa án liên bang có thẩm quyền trong những trường hợp đó. - Thẩm quyền xét xử của hai hệ thống có thể được xác định như sau (trong trường hợp xét xử sơ thẩm): Các vụ việc mà thẩm quyền giải quyết chỉ thuộc về một hệ thống tòa án: Tòa án của bang được độc quyền xét xử đối với vụ việc luật pháp của bang quy định và thỏa mãn thêm điều kiện các bên trong vụ việc đều phải là công dân của bang mình; Tòa án liên bang có thẩm quyền chuyên biệt đối với một số vụ việc liên quan đến: thủ tục xử lý phá sản, sở hữu công nghiệp, tranh chấp hàng hải, khiếu kiện chống lại các cơ quan hành chính liên bang Các vụ việc mà cả hai hệ thống tòa án đều có thẩm quyền: Đối với những vụ việc này, các bên có quyền lựa chọn tòa án bang hay tòa án liên bang để giải quyết. Cụ thể: Các vụ việc DS thuộc thẩm quyền xét xử của cả hai hệ thống tòa án bao gồm: Thứ nhất, các tranh chấp liên quan đến việc diễn giải hay áp dụng Hiến pháp và các đạo luật của liên bang. Thứ hai, các tranh chấp liên quan đến yếu tố “đa chủng”. Các vụ việc hình sự thuộc thẩm quyền xét xử của cả hai hệ thống tòa án bao gồm các vụ án mà cả cơ quan nhà nước cấp liên bang và cấp liên bang đều có quyền khởi tố. 3. Luật áp dụng tại các Tòa án liên bang: 11
- - Về luật tố tụng: Không phụ thuộc vào việc tòa án thụ lý vụ việc thẩm quyền lập pháp của cấp nào, luật tố tụng được áp dụng trong mọi trường hợp là luật tố tụng của tòa án mình.. - Về luật nội dung: +Vụ việc thuộc thẩm quyền lập pháp của cấp nào thì tòa án phải áp dụng luật nội dung của cấp đó. + Đối với những vụ tranh chấp thuộc thẩm quyền lập pháp của cả bang và liên bang thì tòa án phải áp dụng pháp luật của bang nếu vấn đề liên quan đến bang, áp dụng pháp luật liên bang khi vụ tranh chấp mang tính chất xuyên bang. IV. Nghề luật và đào tạo luật ở Hoa Kỳ: 1. Đào tạo luật – học luật: - Đào tạo trong các trường luật được Đoàn luật sư Hoa Kỳ công nhận. - Đặc điểm của các trường luật: Đào tạo luật dành cho những người đã tốt nghiệp đại học (không bắt buộc có bằng kiến thức đại cương về luật) Phương pháp giảng: case study Để thi vào trường, sinh viên phải trải qua kỳ thi LSAT. Thời gian học 3 năm 2. Các nghề liên quan đến luật: 2.1 Nghề luật sư: - Không phân chia luật sư tư vấn và luật sư bào chữa. - Để trở thành luật sư, sinh viên sau khi tốt nghiệp phải thi vào Đoàn luật sư của bang mà họ chọn để nhận được chứng chỉ hành nghề. - Chứng chỉ cấp ở bang nào thì hành nghề ở bang đó. - Luật sư của bang này có thể gia nhập vào Đoàn luật sư của bang khác nhưng thường với điều kiện đã hành nghề 5 năm. - Hành nghề cá nhân hoặc tham gia vào công ty luật. 2.2 Nghề thẩm phán: Thẩm phán liên bang: - Xuất thân từ luật sư. - Do Quốc hội phê chuẩn theo đề cử của tổng thống. - Nhiệm kỳ suốt đời hoặc có thời hạn. - Lương chỉ tăng lên chứ không giảm xuống Thẩm phán bang: có 3 con đường trở thành thẩm phán bang: - Tuyển cử - Tuyển lựa theo công trạng - Do Thống đốc bang và cơ quan lập pháp bang bổ nhiệm. 2.3 Giáo sư dạy luật: - Xuất thân từ các luật sư giỏi đang hành nghề. BÀI 6 –HỆ THỐNG PHÁP LUẬT PHÁP I. Lịch sử hình thành pháp luật nước Pháp: 1. Giai đoạn trước CMDCTS năm 1789: 1.1 Tình hình pháp luật: - Chưa có hệ thống pháp luật thống nhất, các nguồn luật được áp dụng ở các vùng lãnh thổ rất đa dạng, bao gồm: 12
- Luật La Mã Luật tập quán Luật giáo hội Văn bản pháp luật của nhà vua Luật lệ của các lãnh chúa, của chính quyền ở các thành phố tự trị. - Căn cứ vào nguồn luật chủ yếu được sử dụng, có thể phân chia nước Pháp thành 2 miền pháp luật: • Miền Nam: miền pháp luật thành văn - Nguồn luật chủ yếu: Luật La Mã. → Nguyên nhân: kinh tế hàng hóa phát triển mạnh, tập quán không thích hợp để điều chỉnh, luật thành văn của Pháp chưa phát triển, luật LM rất phù hợp để điều chỉnh các quan hệ mới phát sinh. - Ngoài ra còn áp dụng tập quán. • Miền Bắc: miền pháp luật tập quán - Nguồn luật chủ yếu: luật tập quán - Biên soạn các tập quán: - Cách thức biên soạn - Ưu điểm, nhược điểm - Cải cách biên soạn tập quán - Ngoài ra còn áp dụng luật LM. - Bên cạnh các nguồn luật đặc trưng riêng của mỗi vùng, còn có những quy phạm có giá trị áp dụng thống nhất trên toàn quốc: Luật của giáo hội, các văn bản pháp luật của nhà vua (sắc lệnh, quyết định của tòa án nhà vua). 1.2 Đặc trưng của pháp luật: - Chưa có hệ thống pháp luật chung thống nhất. - Pháp luật mang tính phong kiến: Pháp luật thể hiện tính giai cấp, bất bình đẳng, gia trưởng. 1.3 Thành quả: - Kế thừa trực tiếp nhiều vấn đề từ luật LM. - Hình thành và phát triển nguyên tắc giải quyết xung đột pháp luật. - Hình thành tổ chức luật sư Pháp. Ý nghĩa: đặt nền móng cho sự hình thành tư duy pháp điển hóa và hệ thống hóa pháp luật thống nhất, chung cho toàn nước Pháp sau này. 2. Giai đoạn chuyển tiếp: giai đoạn CMTS 1789-1795 2.1 Tình hình pháp luật: - Nhiều văn bản pháp luật quan trọng ra đời: Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền và Các bản hiến pháp. - Nội dung bản Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền. - Giá trị của bản Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền: - Ghi nhận giá trị của cuộc CMTS, thể hiện toàn bộ tư tưởng tiến bộ của gcts - Chứa đựng các quy tắc nền tảng trong PLDS và PLHS của nước Pháp và châu Âu lục địa. - Đặt nền móng cho sự ra đời của ngành luật hiến pháp. - Các bản Hiến pháp 1791, 1793, 1795. 2.2 Đặc trưng của pháp luật: - Đưa ra các nguyên tắc cơ bản của nhà nước pháp quyền. - Đề cao các quyền tự do của con người. - Thể hiện tính bình đẳng 2.3 Thành quả: đặt nền móng cho việc xây dựng nhà nước pháp quyền và dân chủ đầu tiên của châu Âu, xóa bỏ triệt để chế độ phong kiến. 13
- 3. Giai đoạn sau CMTS: 3.1 Tình hình pháp luật: - Diễn ra quá trình pháp điển hóa mạnh mẽ. - Sự ra đời của Bộ luật Napoleon. - Sự ra đời của các Bộ luật khác. 3.2 Đặc trưng của pháp luật: - Mang tính pháp điển. - Tính gián đoạn trong sự phát triển của pháp luật: gián đoạn về bản chất xã hội của PL trước và sau CMTS 1789. - Kế thừa pháp luật của các giai đoạn trước: nguồn luật La Mã, nguồn luật tập quán… - Tính bình đẳng và dân chủ. - Là hệ thống pháp luật chung, thống nhất do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành. 3.3 Thành quả: sự hoàn thiện quá trình pháp điển hóa pháp luật, đặt nền móng cho sự hình thành pháp luật dân sự tại các nước khác. II. Bộ luật dân sự Pháp: 1. Về kỹ thuật soạn thảo: thể hiện trình độ lập pháp cao - Cấu trúc: bao gồm Lời nói đầu, 3 quyển, 2283 điều.→ Cấu trúc tiếp nhận từ luật La Mã. - Ngôn ngữ: trong sáng, giản dị, dễ hiểu. - Bộ luật nêu đầu đủ các nguyên tắc của dân luật: các khái niệm pháp lý, nguyên tắc của dân luật được trình bày ngắn gọn, đầy đủ, chuẩn xác. - Các quy định của bộ luật kết hợp khéo léo giữa tính tổng quát và tính cụ thể, phù hợp với thực tiễn. Nguồn luật được sử dụng để soạn thảo Bộ luật: Luật La Mã Luật tập quán Luật giáo hội Các học thuyết pháp lý Các công trình nổi tiếng của các luật gia Pháp: các công trình bình luận luật LM Pháp luật giai đoạn chuyển tiếp. 2. Nội dung: - Quyển thứ nhất: quy định về thể nhân - Quyển thứ hai: tài sản và những thay đổi về quyền sở hữu - Quyển thứ 3: các phương thức xác lập quyền sở hữu Giá trị của BLDS: - Thừa nhận sự bình đẳng của cá nhân trước pháp luật. - Tôn trọng một cách tuyệt đối các cam kết trong hợp đồng. - Thừa nhận, bảo vệ quyền sở hữu tư nhân. 4. Sự thay đổi của BLDS Napoleon: - Số lượng các điều khoản vẫn được giữ nguyên. - Nội dung của các điều khoản được sửa đổi, bổ sung theo thời gian để thích nghi với sự thay đổi, phát triển của các quan hệ xã hội. - Rất nhiều bộ luật ra đời bổ sung cho lĩnh vực dân sự. - Có vị trí ngang bằng với các đạo luật khác trong hệ thống pháp luật dân sự. 14
- III. Hệ thống cơ quan tòa án: Nhận xét chung về cấu trúc tòa án Pháp: - Có cấu trúc nhị nguyên: Nguyên nhân: do vai trò của tòa án trong lịch sử, ảnh hưởng của tư tưởng tam quyền phân lập, sự phân chia pháp luật thành luật công và luật tư. - Hệ thống tòa án thường và hệ thống tòa án hành chính có tư cách hiến pháp và pháp lý khác nhau. - Có tòa án riêng biệt thực hiện chức năng kiểm soát tính hợp hiến đối với văn bản pháp luật của nghị viện và các văn bản pháp luật của cơ quan hành pháp. - Nguyên tắc hình thành: đơn vị hành chính lãnh thổ+khu vực+vụ việc - Có sự tách biệt tòa phá án – tòa án tối cao trong nhánh thẩm quyền chung ra khỏi chức năng xét xử sơ thẩm. - Cả 2 nhánh tòa đều cấu tạo theo 3 cấp: sơ thẩm – phúc thẩm – phá án. Cấu trúc hệ thống tòa án Pháp: - Nhánh tòa thẩm quyền chung - Nhánh tòa hành chính - Tòa xung đột - Hội đồng bảo hiến A. Nhánh tòa thẩm quyền chung: - Cấp tòa sơ thẩm - Cấp tòa phúc thẩm - Cấp tòa tối cao. 1. Cấp tòa sơ thẩm: Tòa sơ thẩm thẩm quyền hẹp Tòa sơ thẩm thẩm quyền rộng Tòa đại hình Các tòa đặc biệt ` 1.1 Tòa sơ thẩm thẩm quyền hẹp: - Tòa dân sự thẩm quyền hẹp - Tòa vi cảnh Tòa dân sự thẩm quyền hẹp: Tòa vi cảnh: - Thẩm quyền - Thẩm quyền - Cấp phúc thẩm - Cấp phúc thẩm - Giới hạn quyền phúc thẩm 1.2 Tòa sơ thẩm thẩm quyền rộng: - Tòa DS thẩm quyền rộng - Tòa tiểu hình Tòa DS TQ rộng: Tòa tiểu hình - Thẩm quyền - Thẩm quyền - Cấp phúc thẩm - Cấp phúc thẩm 1.3 Tòa đại hình: - Thẩm quyền - Bản án có giá trị sơ chung thẩm, không qua tòa PT, có thể xem xét tại tòa phá án. - Sử dụng bồi thẩm đoàn 1.4 Các tòa đặc biệt: - Tòa thương mại - Tòa lao động - Tòa luận tội Tổng thống - Tòa đất đai - Tòa luận tội chính phủ - Tòa an sinh xã hội 15
- 2. Cấp phúc thẩm: Tòa phúc thẩm - Thẩm quyền - Thủ tục xét xử: Hội đồng thẩm phán 3. Cấp tối cao: Tòa phá án - Thẩm quyền - Quy trình phúc thẩm: một vụ việc tối đa phá án 2 lần - Giá trị các bản án của Tòa phá án: tạo ra án lệ B. Nhánh tòa hành chính: 1. Cấp sơ thẩm: - Tòa hành chính sơ thẩm thẩm quyền chung - Tòa hành chính sơ thẩm thẩm quyền đặc biệt 1.1 Tòa hành chính sơ thẩm thẩm quyền chung: - Thẩm quyền - Chức năng: xét xử + tư vấn - Thủ tục xét xử - Cấp phúc thẩm 1.2 Tòa hành chính sơ thẩm thẩm quyền đặc biệt: phúc thẩm và phá án tại HĐNN - Tòa kiểm toán - Tòa kỷ luật trong lĩnh vực ngân sách và tài chính - Các tòa án về vấn đề lương hưu - Các tòa án về bồi thường tổn thất chiến tranh - Ủy ban thanh tra ngân hàng - Ủy ban tối cao về chứng minh thư của các nhà báo chuyên nghiệp - Hội đồng tối cao về giáo dục quốc gia - Các hội đồng tối cao hoặc quốc gia về các lĩnh vực ngành nghề khác nhau 2. Cấp phúc thẩm : Tòa hành chính phúc thẩm: không có chức năng tư vấn - Thẩm quyền - Tổ chức - Thủ tục xét xử 3. Cấp tối cao: Hội đồng nhà nước/Tham chính viện - Chức năng: Tư vấn Tư pháp: - Thẩm quyền xét xử sơ thẩm - Thẩm quyền xét xử phúc thẩm - Thẩm quyền phá án C. Tòa xung đột: - Thẩm quyền: giải quyết xung đột thẩm quyền giữa 2 nhánh tòa, không xét xử vụ việc trừ trường hợp ngoại lệ. D. Hội đồng hiến pháp / Hội đồng bảo hiến: Thành phần: - Thành phần của HĐHP bao gồm: • Các cựu tổng thống Pháp – các cựu tổng thống đương nhiên là thành viên suốt đời của HĐHP. • Và 9 thành viên khác, trong đó: ∗ 3 thành viên do Tổng thống chỉ định ∗ 3 thành viên do Chủ tịch thượng viện chỉ định ∗ 3 thành viên do Chủ tịch hạ viện chỉ định 16
- - Nhiệm kỳ của HĐHP là 9 năm và không được tái bổ nhiệm khi hết nhiệm kỳ. - Cứ 3 năm một lần, HĐHP sẽ bầu lại hoặc chỉ định lại 1/3 số thành viên. - Chủ tịch HĐHP do Tổng thống bổ nhiệm. - Các thành viên của HĐHP không được kiêm nhiệm thêm các chức danh sau: Bộ trưởng, Nghị sỹ, Ủy viên hội đồng kinh tế xã hội và lãnh đạo các đảng phái chính trị. Chức năng của Hội đồng hiến pháp: 2 chức năng chính - Kiểm tra tính hợp hiến đối với những văn bản do cơ quan lập pháp ban hành: • Điều 61 Hiến pháp 1958 quy định rằng nếu một văn bản luật sẽ được ban hành với tư cách là một Luật tổ chức hay quy tắc tố tụng của Nghị viện thì bắt buộc phải có ý kiến tư vấn của HĐBH; • Nếu không thuộc trường hợp trên hoặc nếu đó là một điều ước quốc tế thì có thể được HĐBH xem xét khi có yêu cầu của một trong số các chủ thể sau: - Tổng thống - Thủ tướng - Chủ tịch một trong 2 viện - 60 thành viên của 1 trong 2 viện - Xử lý những khiếu nại liên quan đến các cuộc bầu cử nghị viện, tổng thống, thượng nghị sỹ, hạ nghị sỹ hoặc trưng cầu dân ý: chức năng này được quy định tại các Điều 58, 59, 60 của Hiến pháp 1958. HĐBH thực hiện chức năng này thông qua nhiều loại hoạt động như cung cấp ý kiến tư vấn hay giải quyết các khiếu nại. Với trách nhiệm này, HĐBH có vai trò như cơ quan tư vấn và giám sát cho các cuộc bầu cử. - Hệ quả pháp lý của việc kiểm tra tính hợp hiến đối với các văn bản pháp luật: trong thời gian HĐBH đang xem xét tính hợp hiến thì việc công bố văn bản luật bị tạm đình chỉ cho đến khi có quyết định của hội đồng. Một văn bản luật bị tuyên bố vi hiến thì không thể có hiệu lực pháp luật. Nếu văn bản luật bị tuyên bố vi hiến một phần thì phần vi hiến đó không làm ảnh hưởng đến các phần còn lại của văn bản. - Thời điểm kiểm tra tính hợp hiến: theo quy định tại Điều 61 của hiến pháp 1958, thời điểm giám định tính hợp hiến đối với một văn bản luật là sau khi nó được nghị viện thông qua nhưng chưa được công bố. - Thời hạn kiểm tra tính hợp hiến: theo Điều 61 Hiến pháp 1958, thời hạn để HĐBH ra quyết định là 1 tháng kể từ ngày nhận được yêu cầu. Trong trường hợp khẩn cấp theo yêu cầu của Chính phủ, thời hạn trên rút xuống còn 8 ngày. - Hình thức, hiệu lực của văn bản do HĐBH ban hành: các văn bản do HĐBH ban hành được thể hiện dưới hình thức quyết định, có giá trị chung thẩm không thể bị kháng cáo, kháng nghị, có giá trị bắt buộc thi hành đối với tất cả các cơ quan quyền lực nhà nước, các cơ quan hành chính, tư pháp ở tất cả các cấp các ngành. Quyết định được đăng toàn văn trên công báo, có chữ ký của tất cả các thành viên của HĐBH. Bất cập của cơ chế kiểm tra tính hợp hiến: việc kiểm tra chỉ có thể được thực hiện trong một thời gian ngắn ngủi đối với các văn bản luật mới được Nghị viện thông qua. Như vậy, không thể kiểm tra tính hợp hiến của các văn bản luật trước đây (thường đã cũ kỹ) cũng như các văn bản áp dụng (phán quyết của tòa án, quyết định của cơ quan hành chính). Do đó, cơ chế này chỉ đảm bảo được một phần các quyền của con người và một phần các giá trị đã được Hiến pháp thừa nhận trong toàn bộ hệ thống pháp luật. IV. Nghề luật và đào tạo luật : Khái quát chung về nghề luật của Pháp: - Tính đa dạng: nhiều nghề luật khác nhau( do tác động của đặc điểm bản chất pháp luật là pháp luật thành văn, coi trọng văn bản chứng cứ)→ bản chất pháp luật tác động đến cấu trúc nghề luật. - Tính độc quyền và đan xen về thẩm quyền giữa các nghề luật. 17
- - Cấu trúc đa dạng → phương thức đào tạo đa dạng: mỗi nghề một phương thức đào tạo riêng, phương thức đào tạo thiên về đào tạo lý thuyết bài bản hơn so với các nước common law, bằng cử nhân luật là điều kiện bắt buộc. (Ủy viên công quyền: sử dụng quyền lực nhà nước, nhân danh nhà nước thực hiện chức năng: công chứng viên, thừa phát lại, thẩm phán) Ủy viên tư pháp: không sử dụng quyền lực nhà nước, không nhân danh nhà nước thực hiện công việc mà được sự cho phép của nhà nước khi hành nghề: luật sư, công chứng viên khi thực hiện chức năng tư vấn, thừa phát lại khi làm các dịch vụ pháp lý khác ngòa tống đạt bản án… Nghề luật vừa có tư cách ủy viên tư pháp, vừa có tư cách ủy viên công quyền: công chứng viên, thừa phát lại) 1. Nghề thẩm phán: 1.1 Thẩm phán của hệ thống tòa án có thẩm quyền xét xử chung: 1.1.1 Bổ nhiệm thẩm phán: - Nguyên tắc bổ nhiệm - Điều kiện bổ nhiệm - Thủ tục bổ nhiệm 1.1.2 Quản lý nhà nước đối với thẩm phán: - Chức năng quản lý của Bộ tư pháp - Chức năng quản lý của HĐTP tối cao 1.1.3 Đào tạo thẩm phán: - Đào tạo cơ bản - Đào tạo thường xuyên 1.1.4 Kỷ luật thẩm phán. 1.2 Thẩm phán của hệ thống tòa án hành chính. 2. Nghề luật sư: 2.1 Các phương thức trở thành luật sư: - Qua văn bằng - Thi tuyển bên ngoài - Phương thức hành nghề của LS nước ngoài. 2.2 Hành nghề của luật sư 2.3 Nguyên tắc hành nghề 2.4 Quản lý nhà nước đối với luật sư 3. Nghề công chứng viên: 3.1 Chức năng 3.2 Điều kiện hành nghề 3.3 Nguyên tắc hành nghề 3.4 Quản lý nhà nước đối với công chứng viên 4. Nghề thừa phát lại: 4.1 Chức năng 4.2 Điều kiện hành nghề 4.3 Nguyên tắc hành nghề 4.4 Quản lý nhà nước đối với thừa phát lại 18
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD


markdown:
# Khu di tích lịch sử đền Hùng
Chia sẻ: Nguyen Thi Hong Van | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:35
![](images/blank.gif)
![](images/blank.gif)
382
lượt xem 151
download
lượt xem 151
download
![](http://image3.tailieu.vn/document/thumbnail/2010/20100517/hongvan2009/80x100/2701340272281.jpg)
##
Khu di tích lịch sử đền Hùng
Mô tả tài liệu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](#dboxlogin)
Download
![](images/down16x21.png)
Như ông cha thường nói: “sông có nguồn, cây có cội, con người có tổ có tông”. Từ bao đời nay, trong tâm niệm của người Việt giỗ tổ Hùng Vương là thiêng liêng, cao cả không thể lãng quên: “Dù ai đi gần về xa Nhớ ngày giỗ tổ tháng ba mồng mười Dù ai đi ngược về xuôi Nhớ ngày Giỗ Tổ mùng mười tháng ba Khắp miền truyền mãi câu ca Nước non vẫn nước non nhà ngàn năm”.
Chủ đề:
![](images/graphics/blank.gif)
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Khu di tích lịch sử đền Hùng
- Khu du lịch đền Hùng 1
- LỜI MỞ ĐẦU Như ông cha thường nói: “sông có nguồn, cây có cội, con người có tổ có tông”. Từ bao đời nay, trong tâm niệm của người Việt giỗ tổ Hùng V ương là thiêng liêng, cao cả không thể lãng quên: “Dù ai đi gần về xa Nhớ ngày giỗ tổ tháng ba mồng mười Dù ai đi ngược về xuôi Nhớ ngày Giỗ Tổ mùng mười tháng ba Khắp miền truyền mãi câu ca Nước non vẫn nước non nhà ngàn năm”. Câu ca dao đậm đà tình nghĩa ấy đã đi sâu vào lòng người dân Việt Nam từ thế hệ này sang thế hệ khác. Trong sâu thẳm tâm th ức của mỗi ng ười dân đất Việt từ miền ngược đến miền xuôi, từ miền Nam ra mi ền B ắc, đ ều có ý thức tìm về cội nguồn của dân tộc. Hàng ngàn năm nay, truy ền th ống Gi ỗ T ổ Hùng Vương tưởng nhớ cha Rồng, mẹ Tiên và 18 đời vua Hùng đã trở thành biểu tượng văn hoá tâm linh, tín ngưỡng, điểm hội tụ tinh thần đại đoàn kết của cộng đồng dân tộc Việt Nam, là nơi để đồng bào cả nước và Kiều bào ta ở nước ngoài có điều kiện thắp những nén nhang bày tỏ lòng thành kính của mình trước anh linh của các vị Vua Hùng. Trong chuyến đi thực tập xuyên Việt, hành trình từ thành phố Hồ Chí Minh về Hà Nội và điểm cuối cùng dừng chân là đền Hùng. Chúng tôi thực sự cảm thấy xúc động về bề dầy lịch sử của dân tộc ta, tự hào khi mang trong mình dòng máu con cháu Lạc Hồng và dâng lên một niềm xao xuyến bâng 2
- khuâng với những cảm xúc khó tả khi được chiêm ngưỡng vẻ đẹp kỳ thú của thiên nhiên nơi đây. Những lớp sương bồng bềnh như dải lụa trắng m ềm mại, thanh khiết trải ngang dãy núi, rừng cây làm cho khung cảnh Đền Hùng trở nên kỳ ảo như giữa cõi Bồng lai. Chính tại vùng đất Tổ thiêng liêng này Bác đã để lại cho chúng ta và muôn đời con cháu mai sau một lời dặn dò cô đúc: "Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước", lời căn dặn của Bác chứa đựng một sự hàm ơn sâu sắc đối với người đã có công "khai qu ốc", làm sáng ngời truyền thống đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc, đ ồng thời khẳng định việc giữ gìn giang sơn gấm vóc của cha ông để lại, giữ gìn nền độc lập, tự do mà hàng ngàn năm qua dân tộc ta đã không tiếc máu xương để bảo vệ là trách nhiệm của mọi người Việt Nam. Khu di tích lịch sử đền Hùng là nơi thờ các vị vua hùng đã có công d ựng nước – tổ tiên của dân tộc Việt Nam, trải qua bao bi ến thiên c ủa l ịch s ử, n ơi đây đã hội tụ văn hóa tâm linh, tín ngưỡng phong tục, thể hiện tình cảm ghi nhớ công ơn của các vua Hùng và tinh thần đại đoàn kết của cộng đồng các dân tộc. Nhằm góp phần hiểu sâu sắc về quê cha đất t ổ - c ội ngu ồn dân t ộc, chúng tôi quyết định chọn khu di tích lịch sử đền Hùng để vi ết bài báo cáo thực tập. 3
- Khu Di tích lịch sử Đền Hùng thuộc thôn Cổ Tích, xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ; là nơi thờ các vua Hùng có công dựng nước, Tổ Tiên của dân tộc Việt Nam. Ngày xa xưa vùng đất này là khu vực trung tâm của nước Văn Lang, nằm giữa hai dòng sông giống như hai dãy hào thiên nhiên khổng lồ bao bọc lấy cố đô xưa của các vua Hùng. Phía đông với các dãy núi non trùng điệp. Vùng đất này có nhiều sông ngòi ao hồ, đồi núi, lại có những cánh đồng màu mỡ phì nhiêu do phù sa của ba con sông bồi đắp, vừa thuận lợi cho cuộc sống định canh định cư, vừa thuận lợi cho việc phòng thủ hay rút lui khi xảy ra các cuộc xung đột bộ lạc. Hiện nay dấu vết cư trú của dân cư thời đại các vua Hùng còn để lại trong hàng chục di chỉ khảo cổ học, được phân bố dày đặc từ huy ện Lâm Thao tới ngã ba Bạch Hạc - Việt Trì. Những di chỉ khảo cổ học là minh chứng một thời đại, với nghề luyện kim đồng thau và trồng lúa nước của một nền văn minh nông nghiệp, đã từng tồn tại trước công nguyên hàng nghìn năm. Đền Hùng là trung tâm, là tiêu điểm về th ời đại các vua Hùng, các ngôi đền thờ vua Hùng nằm trên núi Nghĩa Lĩnh (còn gọi là núi Cả theo địa phương hay các tên khác: núi Hùng, núi Hy Cương), có độ cao 175 mét so v ới m ặt nước biển. Trước kia khu vực này là cánh rừng già nhiệt đới. Ngày nay núi Hùng vẫn giữ dáng vẻ của rừng tự nhiên với nhiều thế hệ cây tầng khác 4
- nhau, gồm 150 loài thảo mộc, thuộc 35 họ, trong đó còn lại một số cây đ ại thụ lớn như: đa, thông, thiên tuế, trò vv... Người xưa nói: Núi Hùng là chiếc đầu rồng hướng về phía Nam, mình uốn khúc thành dãy núi Trọc, núi Vặn, núi Pheo ở phía sau.Từ núi Hùng nhìn ra phía trước ngã ba Việt Trì có hàng chục quả đồi thấp là đàn rùa bò t ừ ao nước lớn lên. Phía sau mảnh đất làng Hy Sơn (Tiên Kiên) là hình m ột con phượng cắp thư. Phía bên phải - quả đồi Khang Phụ (Chu Hóa) là hình m ột con hổ phục. Phía bên trái - quả đồi An Thái (Phượng Lâu) hình vị tướng quân bắn nỏ. Làng Cổ Tích bên chân núi nằm trên lưng một con ngựa ghi cương. Dãy đồi từ Phú Lộc đến Thậm Thình là 99 con voi chầu về đất Tổ. Đứng trên đỉnh cao Nghĩa Lĩnh ta có thể bao quát toàn bộ một vùng rộng lớn với cảnh đẹp của sơn thuỷ hữu tình. Khu di tích Đền Hùng có tổng diện tích tự nhiên trên 1.000 ha, được xác định trong tọa độ địa lý: từ 21 0 24ph08 giây đến 210 28 ph 76 giây vĩ độ bắc, từ 1040 77ph 15 giây đến 104 0 81 ph 68 giây kinh độ đông, thuộc phần đất trong địa giới hành chính của 7 xã: Hy Cương, Chu Hóa, Tiên Kiên, Thanh Đình – huyện Lâm Thao; Phù Ninh , Kim Đức –huy ện Phù Ninh và xã Vân Phú – thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Xa xa phía tây dòng sông Thao n ước đỏ, phía đông dòng sông Lô nước xanh như hai dải lụa màu viền làm ranh giới của cố đô xưa. Đặc biệt không khí trên núi rất thông thoáng, mát d ịu và quanh năm thoang thoảng hương thơm. Tương truyền Vua Hùng đi kh ắp trong nước, cuối cùng mới chọn được vùng sơn thủy hữu tình này làm đất đóng đô. 1.1. Lịch sử các vua hùng “Các vua hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ nước”. Cũng vì vậy, “dân ta phải biết sử ta, cho t ường gốc tích n ước nhà ngàn năm.” Khi nghiên cứu về Đền Hùng chúng ta không thể bỏ qua lịch sử các đời vua Hùng cũng như phả hệ họ Hùng. 5
- Tuổi Số TT Hiệu vua Húy thọ năm làm vua 1 Kinh Dương Vương Lộc Tục 260 215 Sùng 2 Lạc Long Quân 506 400 Lâm Lân 3 Hùng Quốc Vương 260 221 Lang Bảo 4 Hùng Diệp Vương 646 300 Lang Viên 5 Hùng Hy Vương 599 200 Lang Pháp 6 Hùng Huy Vương 500 87 Hải Lang Lang 7 Hùng Chiêu Vương 692 200 Liêu Lang Thừa 8 Hùng Vi Vương 642 100 Vân Lang Quân 9 Hùng Định Vương 602 80 Lang Hùng 10 Hùng Uúy Vương 512 90 Hải Lang Hưng 11 Hùng Chinh Vương 514 107 Đức Lang Đức 12 Hùng Vũ Vương 456 96 Hiền Lang Tuấn 13 Hùng Việt Vương 502 105 Lang Chân 14 Hùng Aánh Vương 386 99 Nhân Lang Cảnh 15 Hùng Triều Vương 286 94 Chiêu Lang 16 Hùng Tạo Vương Đức 273 92 6
- Quân Lang Bảo 17 Hùng Nghị Vương 217 160 Quang Lang Huệ 18 Hùng Duệ Vương 221 150 Lang 2.796 (2) Cộng: năm Ngọc phả triều Hùng Vương nước Nam Việt lưu truyền mãi mãi cho miếu Duệ Tôn Điệt, thờ cúng dài lâu ghi trong từ điển. Truy cùng ở k ỉ h ọ Hồng Bàng xưa kia Trung Hoa địa quốc, đóng đô Bắc Thành, lăng phần mộ tổ thiên táng tại núi Ngũ Nhạc thuộc Côn Luân, lấy Ngũ H ồ, Đ ại H ải, Nam S ơn làm nội Minh đường triều phục. Đờ Hịêu vua Số con Số Số Số i vua thứ trai con gái chi cháu chắt Kinh Dương 1 24 20 36 596 vương 2 Lạc Long Quân 186 29 141 3599 Hùng Quốc 3 33 10 51 900 Vương Hùng Diệp 4 49 20 59 1591 Vương 5 Hùng Hy Vương 52 9 61 1600 6 Hùng Huy Vương 33 19 52 599 Hùng Chiêu 7 23 36 59 750 Vương 8 Hùng Vi Vương 31 16 47 579 Hùng Định 9 29 30 50 559 Vương 10 Hùng Uúy Vương 29 30 50 434 7
- Hùng Chinh 11 46 18 64 409 Vương 12 Vùng Vũ Vương 50 6 56 305 13 Hùng Việt Vương 27 30 541 Hùng Aánh 14 18 22 40 309 Vương Hùng Triều 15 40 16 56 399 Vương 16 Hùng Tạo Vương 30 7 37 319 Hùng Nghị 17 22 15 37 291 Vương 18 Hùng Duệ Vương 20+ 6+ 26 194 Theo truyền thuyết mẹ Âu Cơ đẻ bọc trứng nở trăm con con trai đầu là Lân Lang làm vua 49 người con theo cha Lạc Long Quân là: Xích Lang, Quynh Lang, Mật Lang, Thái Lang, Vĩ Lang, Huân Lang, Yên Lang, Tiên Lang, Diên Lang, Tích Lang, Tập Lang, Ng ọ Lang, C ấp Lang, Tiếu Lang, Hộ Lang, Thục Lang, Khuyến Lang, Chiêm Lang, Vân Lang, Khương Lang, La Lang, Tuần Lang, Tân Lang, Quyền Lang, Đường Lang, Kiều Lang, Dũng Lang, Aác Lang, Tảo Lang, Liệt Lang, Ưu Lang, Nhiễu Lang, Lý Lang, Châm Lang, Tường Lang, Chóc Lang, Sáp Lang, C ốc Lang, Nhật Lang, Sái Lang, Chiêu Lang, Hoạt Lang, Điển Lang, Thành Lang, Thu ận Lang, Tâm Lang, Thái Lang, Triệu Lang, Iích Lang. 50 người con trai theo mẹ Âu Cơ là: 8
- Hương Lang, Kiểm Lang, Thần Lang, Văn Lang, Vũ Lang, Linh Lang, Hắc Lang, Thịnh Lang, Quân Lang, Kiêm Lang, Tế Lang, Mã Lang, Chiến Lang, Khang Lang, Chinh Lang, Đào Lang, Nguyên Lang, Phiên Lang, Xuy ến Lang, Yến Lang, Thiếp Lang, Bảo Lang, Chừng Lang, Tài Lang, Triệu Lang, Cố Lang, Lưu Lang, Lô Lang, Quế Lang, Diêm Lang, Huyền Lang, Nh ị Lang, Tào Lang, Ngyuệt Lang, Sâm Lang, Lâm Lang, Triều Lang, Quán Lang, Cánh Lang, Ôốc Lang, Lôi Lang, Châu Lang, Việt Lang, V ệ Lang, Mãn Lang, Long Lang, Trình Lang, Tòng Lang, Tuấn Lang, Thanh Lang. Thời đại Hùng Vương tồn tại khoảng 2000 năm trước công nguyên tính tới nay gọi là 4000 năm văn hiến. Chia làm hai thời kỳ: * Thời kỳ bộ lạc khoảng từ thế kỷ 10 trước công nguyên trở về trước, ứng với văn hóa Đồng Đậu - Phùng Nguyên. * Thời kỳ dựng nước Văn Lang khoảng từ thế kỷ 10 trước công nguyên đến giữa thế kỷ 3 trước công nguyên ứng với văn hóa Gò Mun - Đông Sơn. Nước Văn Lang do 15 bộ lạc hợp thành là: Văn Lang, Giao Ch ỉ, Việt Thường, Vũ Ninh, Quân Ninh, Gia Ninh, Ninh Hải, Lục Hải, Thanh Tuy ền, Cửu Đức, Chu Diên, Tân Xương, Bình Văn, Kê Từ, Bắc Đái (theo VSL). Về Mô hình xã hội: - Đứng đầu đất nước là vua Hùng thế lập cha truyền con nối. - Giúp việc bên cạnh vua có các quan Lạc hầu (gọi là Hồn) - Lạc tướng là chức quan cai quản một bộ (tức bộ lạc cũ). - Dưới Lạc tướng là chức Bồ chính đứng đầu các làng, bản. - Dân gọi là Lạc dân - Lạc dân làm kinh tế gia đình nộp tỷ lệ nh ỏ sản phẩm cho Nhà nước. Nghề chính là cấy lúa nước kết hợp với chăn nuôi trâu bò, lợn gà, đánh cá, săn bắn. Ngoài ra còn có các ngh ề thủ công như làm gốm, chế tác đồ đá, đan lát tre nứa, đan lưới, dệt vải, nấu đúc đồng, rèn sắt, đóng 9
- thuyền, sản xuất đồ gỗ, đồ mỹ nghệ v.v... Đã xuất hiện một bộ ph ận làm nghề buôn bán đổi chác. - Có một tỷ lệ nhỏ nô tỳ (gọi là xảo xứng thần b ộc n ữ l ệ) ph ục v ụ gia đình quí tộc. Ở nước ta không thiết lập chế độ chiếm hữu nô lệ, đại đa số dân trong nước là dân tự do tức Lạc dân. Quan hệ giữa Vua Hùng và L ạc dân rất gần gũi "cùng cày ruộng, cùng tắm sông, cùng săn bắn, cùng xem h ội" s ử cũ gọi là "đời hồn nhiên" (Lĩnh Nam chích quái thế kỷ 15). Như vậy, Đền Hùng nằm ở miền trung tâm dân cư đứng đầu vương quốc Văn Lang vào thời đại Hùng Vương. Và chính những cư dân ở thiên niên kỉ cuối cùng trước công nguyên, đã từng chọn núi Cả cao nhất vùng để tiến hành những nghi lễ cổ xưa của mình: thờ trời, th ờ đất, th ờ lúa… Nh ững d ấu ấn văn hóa ban đầu đó đã tạo nên một Đền Hùng lịch sử nhiều giai đoạn khác nhau. Đó là tín ngưỡng thờ Phật tại ngôi chùa Thiên Quang, th ờ th ần núi - các vua Hùng là những người có công với nước tại đền Hạ. Đền trung, đền thượng và thờ hai bà chúa Tiên Dung- Ngọc Hoa con vua Hùng th ứ 18 t ại đ ền giếng. Vì vậy, không giống với các lễ hội truyền th ống của m ột s ố qu ốc gia hay vùng lãnh thổ trên thế giới, và lại càng khác h ẳn với nh ững cuộc hành hương của người Hồi giáo, người Thiên Chúa Giáo về miền đất Thánh, người Việt Nam cũng có cuộc hành hương nhưng là hành hương về nơi cội nguồn dân tộc để dâng hương giỗ Tổ Hùng. 1.2. Kiến trúc Đền Hùng Nhìn một cách tổng quát khu di tích lịch sử Đền Hùng có 4 đ ền, 1 chùa và lăng vua Hùng: • Cổng đền Được xây dựng vào năm Khải Định thứ 2 (1917). Cổng xây kiểu vòm cuốn cao 8,50 m, hai tầng, 8 mái, lợp giả ngói ống. Tầng dưới có m ột c ửa vòm cuốn, lớn, đầu cột trụ cổng tầng trên có cửa vòm cuốn nhỏ hơn, bốn góc 10
- tầng mái trang trí rồng, đắp nổi hai con nghê. Giữa cột trụ và cổng đ ắp nổi phù điêu hai võ sĩ, một người cầm giáo, một người cầm rìu chiến, m ặc áo giáp, ngực trang trí hỗ phù. Giữa tầng một của cổng có đề bức đại tự: “cao sơn cảnh hành”. (lên núi cao nhìn xa rộng- còn có người dịch khác là: “cao sơn cảnh hạnh” đức lớn như núi cao). Mặt sau cổng đắp hai con hổ là biểu hiện sức mạnh tầng dưới, là hiện thân vật canh giữ bảo vệ thần. • Đền hạ Tương truyền nơi đây, mẹ Âu Cơ đã sinh ra trăm trứng sau nở thành trăm người con trai, nguồn gốc cộng đồng người Việt, nghĩa “đồng bào” (cùng bọc) được bắt nguồn từ đây. Dấu tích giếng “mắt rồng” là n ơi m ẹ Âu Cơ ấp trứng nay vẫn còn ở phía sau đền. Đền h ạ được xây d ựng lại trên n ền đất cũ vào thế kỉ XVII-XVIII. Kiến trúc kiểu chữ nhị (=) gồm 2 tòa (ti ền bái và hậu cung), mỗi tòa 3 gian, cách một khoảng lộ thiên 1,5 m. Kiến trúc đơn sơ kèo cầu suốt, bẩy gối vào đầu kèo làm cho mái sau dài hơn mái trước. Đốc xây liền tường với đốc hậu cung, hai bên đ ắp phù điêu 1 bên voi, 1 bên ngựa. Bờ nóc phẳng, không trang trí mĩ thuật, mái lợp ngói mũi (địa phương gọi là ngói mũi lợn. Tiền bái: gồm 3 gian, nh ỏ th ấp, lòng nhà rộng 4,70m dài 8,20m ; mái trước cao 1,70m, mái sau cao 2,40 m. Trên mái kiểu quá giang đóng trụ, đầu gối vào cột xây, kèo cầu suốt. Hậu cung: gồm 3 gian, được xây bít đốc, tường hậu, quá giang gối tường, trên là kèo cầu, cài nóc. Hai bên đầu đốc có đắp hổ phù gắn chữ thọ. Trong đền đặt 4 cỗ long ngai, 3 cỗ long ngai chính diện có bài vị th ờ: ất Sơn Thánh Vương Vị; Đột Ngột Cao sơn Cổ Việt Hùng Thị Thập Bát Th ế Thánh Vương Vị; Viễn Sơn Thánh Vương Vị.Cỗ long ngài thứ 4 không có bài vị, trong văn tế thời phong kiến ghi thờ hai bà chúa Tiên Dung, Ngọc Hoa là con gái vua hùng thứ 18. • Nhà bia 11
- Được xây dựng năm 1917, kiến trúc hình lục giác, có 6 mái. Trên đỉnh có đắp hình nậm rượu, 6 mái được lợp bằng gạch bìa bên trong, bên ngoài láng xi măng, có 6 cột bằng gạch xây tròn, dưới chân có lan can. Trong nhà bia trước đây đặt tâm bia đá, nội dung chi lời căn dặn c ủa ch ủ t ịch H ồ Chí Minh khi người về thăm Đền Hùng ngày 19 tháng 9 năm 1954: “Các vua hùng đã có công dựng nước Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước” • Chùa Thiên Quang Chùa: được xây dựng vào thời Trần (thế kỉ XVII – XIV) có tên là “viễn sơn cổ tự”. Đến thế kỉ XV, chùa được xây dựng lại đổi tên là Thiên Quang Thiền Tự”. Đến thời Tự Đức thứ 3 (1850) chùa được xây dựng lại, kiến trúc theo kiểu “nội công ngoại quốc”, gồm các nhà : tiền đường, thiêu hương, tam bảo ở phía trước; dãy hàng lang, nhà tổ ở phía sau. Năm 1917, một nhà phương đình (có 2 tầng mái) được xây dựng phía sau tam bảo, làm nơi hội họp của các nhà chức trách hàng năm bàn về việc tổ ch ức gi ỗ t ổ. Năm Khải Định thứ 9 (1924) chùa được trùng tu lại. Năm 1999 -2000 chùa được đại trùng tu lớn như ngày nay. Kiến trúc chùa kiểu chữ công (I) gồm 3 tòa là: tiền đường (5 gian) thiêu hương (2 gian), tam bảo (3 gian). Tiền đường: gồm năm gian, t ường m ặt phía đông và tây xây kín, giữa trổ cửa sổ bằng gạch hình chữ th ọ. Tam b ảo: ba gian xây kín không có cửa sau. Tháp Sư: trước sân chùa có hai tháp sư hình trụ 4 tầng, trên nóc đắp hình hoa sen, lòng tháp xây rỗng, cửa vòm nhỏ, trong tháp có bát nhang và tấm bia đá (0,30m X 0,50m) kể về các vị hòa thượng đã tu hành và viên tịch tại chùa. Tam Quan: được xây dựng vào thế kỉ thứ XVIII, gồm ba gian hai tầng mái, 4 vì kèo cột kiểu chồng gường kết hợp với bẩy kẻ, các bẩy kẻ h ầu 12
- như để trơn không chạm trổ gì. Chỉ riêng chiếc bẩy s ố 1 ở hiên trước và sau là trạm nổi hình mây lửa, đao mác và các chùm văn xoắn có dáng dấp mĩ thuật đời Lê. Các đầu dui dưới mái tàu được đóng đinh đồng hoa. Cách vì kèo hai đốc khoảng 0,50m, có xây tường gạch kiểu cách phong đồng trụ vươn ra trước 4 cột trụ hình vuông, trên trang trí quả găng lồng đèn. Gian gi ữa tam quan có 4 cột cao vút lên tạo thành gác chuông, 4 mái cong. Chiều cao từ sàn lên nóc gác chuông là 2,90m, hai đốc lịa gỗ trước và sau để trống, có song tròn cao 0,20m, ở góc ngoài gác chuông có hình mặt nạ gỗ “ba tay v ượn”. Mái l ợp ngói mũi lợn, giống đền Hạ và Chùa. Hai đầu đốc đắp nổi hổ phù cắn ch ữ thọ. • Đền Trung ( Hùng Vương Tổ Miếu) Tương truyền là nơi vua Hùng cùng các Lạc Hầu, Lạc Tướng du ngoạn ngắm cảnh thiên nhiên và họp bàn việc nước. Nơi đây Vua Hùng th ứ 6 đã nhường ngôi cho Lang Liêu, người con hiếu thảo sáng tạo ra bánh chưng, bánh dày tượng trưng cho trời đất. Căn cứ vào các phế tích các tài liệu kiến trúc xây dựng đã tìm được qua các cuộc khai quật kh ảo cổ h ọc, cho th ấy: vào thời Trần và có thể trước đó, tại Đền Trung cũng như các khu đền Hạ và đ ền Thượng, đã xuất hiện các kiến trúc tín ngưỡng và tôn giáo. Đến th ế kỉ XV, Nho giáo phát triển, các công trình kiến trúc tôn giáo của cư dân địa ph ương thờ Phật trên núi Cả (Núi Hùng), được quy tụ xây dựng tại khu vực t ương đương với khu đền Hạ, chính là ngôi chùa Thiên Quang hi ện nay. Đ ền Trung là công kiến trình còn tồn tại đến ngày nay. Năm 1998 được trùng tu lại. Đền Trung được xây dựng kiêu chữ nhất. Đền có 3 gian quay về hướng Nam. Dài 7,20m, rộng 3,70m. Mái hiên cao 1,80m, không có cột, kèo cầu quá giâng gối vào tường, bít đốc tường hậu, phía trước mở ba cửa. Hai bên hẹp, cửa rộng có chắn song (13 chiếc) và 4 cánh Ngói l ợp giống nh ư ngói 13
- ở Đền Hạ và Chùa trong đợt trùng tu năm 1999. Hai đầu đốc trang trí hai v ỉ ruồi. Đền Trung thờ tự giống như đền Hạ. Ba Gian và đầu đốc, đặt 4 b ệ thờ, trên đặt 4 long ngai, 3 bài vị. Ban chính giữa đồ thờ để thất sự, hai gian hia bên để ngũ sự, gian đầu đốc để tam sự. Các đồ th ờ tự đều đ ược s ơn son thiếp bạc phủ hoàng kim, có niên đại hầu hết vào thời Nguyễn. Trong đền có 4 bức hoành phi có nội dung: Hùng Vương Tổ Miếu : miếu thờ tổ Hùng Vương, (Gian giữa) Hùng Vương linh tích: 9 vết tích linh thiêng của Vua Hùng (bên phải) Triệu Tổ Nam Bang: Tổ muôn đời của nước nam, (bên trái) Trong đền có 4 cỗ long ngai, 3 Cỗ Long Ngai chính diện có bài vị th ờ ghi: Ất sơn thánh vương vị Đột ngột Cao Sơn Cổ Việt Hùng thị thập bát thế Thánh Vương vị. Viễn sơn Thánh Vương vị. Cỗ Long Ngai thứ 4 không có bài vị, trong văn tế ghi th ờ hai bà chúa Tiên Dung, Ngọc Hoa là con gái Vua Hùng thứ 18. • Đền Thượng và Lăng Hùng Vương Nơi đây các vua Hùng lập miếu thờ Trời "Kính thiên lĩnh điện", thờ 3 ngọn núi thiêng là Đột Ngột Cao Sơn (núi Hùng), tháp Sơn (núi Trọc), Vi ễn Sơn (núi Vặn), thờ Thần lúa (có mảnh vỏ trấu bằng chi ếc thuy ền thúng m ới mất trong kháng chiến chống Pháp), thờ Thánh Gióng là t ướng Nhà Tr ời giúp đuổi giặc Ân. Giữa thế kỷ 3 trước công nguyên, Thục Phán được Vua Hùng 18 nhường ngôi, mới lập hai cột đá thề trên đỉnh núi và làm đền thờ 18 vua Hùng. Lại mời dòng tộc nhà vua đến ở chân núi giao cho việc thờ cúng. 14
- Lăng chính là mộ vua Hùng thứ 6. Tương truyền sau khi đuổi gi ặc Ân, ngài cởi áo vắt trên cành kim giao rồi hỏa táng tại đó. • Đền thượng: “kính thiên Lĩnh Điện” tương truyền rằng thời Hùng Vương vua hùng thường lên đỉnh núi Nghĩa LĨnh để tiến hành nghi lễ tín ngưỡng của cư dân Nông Nghiệp thờ trời đất thờ thần lúa cầu mong m ưa thuận gió hòa mùa màng tươi tốt, nhân khang vật th ịnh. Truy ền thuy ết k ể rằng Vua Hùng thứ 6 sau cuộc kháng chiến chống giặc Ân th ắng lợi, c ảm kích vị anh hùng đã có công đánh giặc cứu nước, nên l ập mi ếu th ờ Thánh Gióng trên đỉnh núi. Đền làm kiểu chữ vương, kiến trúc đơn giản,gồm nhà chuông trống, đại bái, tiền tế và hậu cung. • Nhà chuông trống: chiều dài bằng đại bái: dài 7,20m rộng 3,80m. Nền lát gạch Bát Tràng, là nơi treo chuông, trống đánh khi lễ tế. Trước nhà chuông trống có một bức chấn phong là bức tường xây kiên cố: ở giữa giáp mái lầu chuông trống, hai cửa phụ hai bên có 4 cột trụ lớn, ở trên đắp theo kiểu lồng đèn, 4 mặt đều đắp tứ linh. Đỉnh cột có đắp 4 con nghê chầu. giữa đắp trang trí lưỡng long ch ầu nguyệt. Phía trước ở chính giữa cửa Đền Th ượng có bức đ ại tự ch ữ Hán đ ề: “Nam Việt Triệu Tổ”, hai bên cửa phụ có hai cuốn thư, cửa bên trái đề “Nguyệt Minh”, cửa bên phải đề “Nhật Ánh”. • Nhà đại bái: nền cao hơn nhà chuông trống 0,40m và th ấp n ền h ậu cung 0,30m. rộng 5m dài 7,20m. vì kèo đơn giản, kiểu kèo cầu, đốc xây liền đốc nhà chuông. Dầm trơn, thẳng trên câu đầu ghi: “1914 tháng 5 sửa lại”. 15
- • Nhà tiền tế: cách một luồng lộ thiên 0,50m là nhà tiền tế làm kiểu quá giang kèo cầu, nền lát gạch bát tràng. H • Hậu cung được xây dựng với nhà tiền tế. cũng làm kiểu quá giang kèo cầu ở mái trước có hai phần song son, tầng kèo trên g ối lên hàng c ột c ửa nhà tiền tế. Trong hậu cung có 4 bệ thờ, trên đặt 4 cổ long ngai có 3 bài v ị. ban giữa đồ thờ để kiểu thất sự, hai gian để ngũ sự, ban đầu đốc để tam sự. Nhà quan cư: Ở bên phải đền Thượng là nơi sắp lễ là chỉnh đốn trang phục, trước khi làm lễ dâng hương. Nhà quan Cư có 3 gian, m ột trái, kiến trúc đơn giản. Trong nhà quan cư có bốn bia ghi nội dung về việc tu s ửa đền thượng,được gắn vào tường. Những bia này được viết bằng chữ Hán có niên đại vào thời Nguyễn. a/ Bia số 1: khảo về Đền Hùng vương” Bia có niên đại ngày mồng 10/3/ năm Canh thìn, niên hi ệu B ảo Đ ại th ứ 15 triều Nguyễn (1940) do bùi ngọc hoàn giữ chức vụ tham tri lĩnh tuần phủ phú thọ soạn. Nội dung bia ghi việc tôn tạo các ngôi đền thờ trong khu di tích. b/ Bia số 2: “ bia ghi kỉ niệm ở miếu thờ hùng V ương” đ ược kh ắc vào mùa xuân năm quý hợi, niên hiệu Khải Định tháng 8/1923 do Nguy ễn Huy Vĩ hiệu Tây Đình cư sĩ người tỉnh Hà Đông viết chữ, nội dung bia ghi việc tu sửa trên núi Hùng. c/ Bia số 3: “ bài kí trên bia ghi cổ tích của t ổ qu ốc”. Trên bia không ghi niên đại; chỉ ghi: Lê Đình Sáng phó bảng khoa Tân Sửu (!901) ng ười xã Nhân Mục huyện thanh trì tỉnh Hà Đông. Giữ chức Điển học tỉnh Phú Thọ soạn. d/ Bia số 4: “bia ghi tên hội đồng trùng tu” có niên đ ại: tháng 7 niên hiệu Duy Tân thứ 8 (1914) do Nguyễn Đình Tiên người xã Quan Nhân, t ỉnh Hà Đông, giữ chức Thư lại tỉnh Phú thọ soạn; ông Vũ D ữu ở c ửa hàng Thiên 16
- Tân hà nội khắc bia. Nội dung bia ghi tên các quan viên trong h ội đ ồng trùng tu. e/ Bia số 5: “bia ghi về điển lệ miếu thờ Hùng Vương” Niên đại bia mùa xuân năm quý Hợi, niên hiệu Khải Định th ứ 8 (1923) do hội đồng kỉ niện tỉnh Phú Thọ cùng nhau lập bia. Nội dung bia ghi: “ phụng sao văn bản của Bộ lễ định ngày Quốc tế”. Lễ nghi vào ngày kỉ niệm hàng năm: Chiều ngày 9/3 các quan li ệt hi ến trong tỉnh cùng các quan viên trong các phủ, huy ện của tỉnh đ ều ph ải m ặc phẩm phục tề tựu, túc trực tại nhà công quán. Sáng s ớm hôm sau (mùng 10/3) đến miếu kính tế. Lễ phẩm dụng cho ngày này gồm: bò, dê, lợn, xôi… Lăng hùng vương Tương truyền là mộ của vua Hùng thứ 6. Lăng nằm ở phía đông đền Thượng có vị trí đầu đội sơn, chân đạp thủy, mặt quay về hướng Đông Nam. Phía trong lăng có bia đá ghi biểu chính (Lăng chính). Phía trên ba mặt lăng đều có đề: Hùng Vương lăng (lăng vua Hùng) Cột đá thề Tương truyền do Thục Phán dựng lên, khi được vua Hùng th ứ 18 nhường ngôi để thề nguyện bảo vệ non sông đất nước mà Hùng V ương trao lại và đòi đời trông nom miếu Vũ họ Hùng. • Đền giếng (tên là Ngọc Tỉnh) Tương truyền là nơi hai bà công chúa Tiên Dung và Ng ọc Hoa (Con gái vua Hùng thứ 18) thường soi gương vấn tóc theo cha đi kinh lý qua vùng này. Hai bà có công dạy dân trồng lúa và trị thủy nên được nhân dân lập đền th ờ phụng muôn đời. Đền được xây dựng vào thế kỉ thứ XVIII. Năm Khải Định thứ 7 (1922) trùng tu lại. Năm 1998 được đại trùng tu. Đền làm theo h ướng Đông Nam theo kiến trúc chữ công (I). Từ sân lên tiền bái có 6 bậc thềm chạy dài suốt. Hai bên có cánh phong đồng trụ, trên có 4 ô đắp tứ linh. Đỉnh có nghê 17
- chầu. Đền giếng có nhà tiền bái (ba gian). Hậu cung (ba gian), một chuôi vồ và hai nhà oản (bốn gian); có phương đình nối tiền bái với hậu cung. • Bảo tàng Hùng Vương Khu di tích lịch sử Đền Hùng được xây dựng vào năm 1986 và m ở c ửa đón khách tham quan vào đúng ngày khai hội năm Quý Dậu 1993. Đây là một thiết chế văn hóa được xây dựng theo quy hoạch phát triển của Khu di tích. Với 700 hiện vật trên tổng số 4.000 hiện vật có tại Bảo tàng Hùng V ương được trưng bày là những minh chứng khoa học để chứng minh về cuộc s ống đương thời của một thời đại có thật trong lịch sử dân tộc Việt Nam - th ời đ ại Hùng Vương. Nhà bảo tàng tuy trưng bày làm nhi ều phòng, nh ưng chung quy có thể hiểu tổng quát là, tại đây trưng bày 5 loại hiện vật. 1. Hiện vật tìm thấy tại Đền Hùng, gồm 13 hiện vật có từ thời Hùng Vương và nhiều hiện vật có sau thời Hùng Vương. Những hiện vật đó cho biết từ thời Vua Hùng con người đã lên núi này khá đông đúc và b ỏ sót l ại đ ồ dùng. Những mẫu đá, gốm xây dựng và đồ thờ có niên đại từ sau công nguyên đến các thời Lý, Trần, Hậu Lê cho thấy khu vực này đ ược th ờ tự liên t ục ngày từ khi triều đại Hùng Vương kết thúc đến bây giờ. 2. Hiện vật lấy ở các di chỉ khảo cổ thuộc th ời Vua Hùng hoặc có liên quan tới thời Vua Hùng, ở nhiều nơi tập hợp về. Những hiện vật này giống như hiện vật ở mọi bảo tàng. 3. Những cuối sách sử, những mẫu trích từ các sách cổ của người Trung Quốc và nước ta nói về thời Hùng Vương. Những hiện vật này cũng giống như ở mọi bảo tàng, nghĩa là muốn nói rằng th ời Hùng V ương là có thật. 4. Hiện vật phản ánh các hình thức tín ngưỡng Vua Hùng của nhân dân, ở trong cũng như ở ngoài khu vực Đền Hùng. Đó là các bản ngọc ph ả, đ ồ th ờ tự, tranh vẽ và ảnh chụp các đình đền , các lễ hội. 18
- 5. Hiện vật lưu niệm đồng bào về thăm mộ Tổ. Đó là nh ững quà t ặng, những ảnh chụp các nhà lãnh đạo, các đoàn đại biểu và nhân dân tới thăm Đền Hùng. Bảo tàng Hùng Vương đã giới thiệu được với đồng bào và bạn bè quốc tế hiểu rõ hơn về thời đại Hùng Vương - nền văn minh sông Hồng - th ời kỳ mở đầu của lịch sử dân tộc Việt Nam. • Đền thờ cha Lạc Long Quân và đền Tổ Mẫu Âu Cơ. Công cha như núi Thái Sơn Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra Một lòng thờ mẹ kính cha Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con Câu ca xưa đã đi vào lòng mỗi con dân đất Việt t ừ thu ở ấu th ơ qua câu chuyện kể của bà, lời ru của mẹ như một lời nhắc nhở đạo hiếu, tri ân không bao giờ phai nhạt. Tưởng nhớ công ơn của các bậc thủy tổ đã có công khai thiên lập quốc và nhằm quy tụ các giá trị văn hóa tâm linh thời đại các vua Hùng và tưởng nhớ công ơn tổ tiên và các bậc tiền nhân đã có công dựng nước và giữ nước đảng và nhà n ước ta đã cho xây dựng đền thờ cha Lạc Long Quân và đền Tổ Mẫu Âu Cơ. Đền tổ mẫu Âu Cơ được bắt đầu xây dựng năm 2001 và khánh thành tháng 12/2004. Đền được xây dựng trên núi Ốc Sơn (Núi Vặn) theo ki ến trúc truyền thống với: cột, xà, hoành, dui bằng gỗ lim, mái được lợp b ằng ngói mũi hài, tường bằng gạch bát. Đền chính có diện tích 137m 2 làm theo kiểu chữ Đinh, tiền đường năm gian, hậu cung chuôi vồ ba gian. Bên c ạnh đ ền chính còn có nhà Tả vu, nhà Hữu vu, nhà Bia, Trụ biểu Tứ trụ. Cổng tam quan 19
- nhà đón tiếp khách và các hạng mục: sân vườn, điện, nước, hệ thống chống sét, bãi đổ xe. Đường từ bãi đỗ xe lên đến cửa Đền có 553 bậc bằng đá H ải L ựu, trong Đền có tượng thờ thần Mẹ Âu Cơ và 2 tượng Lạc hầu, Lạc tướng. Đền thờ Lạc Long Quân là một thiết chế văn hóa mới nằm trong quần thể di tích lịch sử Đền Hùng được khởi công xây dựng ngày 26-3-2007 tại đồi Sim, xã Chu Hóa (Việt Trì) và khánh thành vào ngày 29 tháng 3 năm 2009 đúng vào dịp lễ Giỗ Tổ Hùng Vương năm Kỷ Sửu. Theo sách Đại Việt sử ký toàn thư của Ngô Sỹ Liên viết vào thế kỷ XV có đoạn: “Lạc Long Quân tên húy là Sùng Lãm, l ấy con gái c ủa Đ ế Lai là Âu Cơ sinh ra một bọc trăm trứng, sau nở thành 100 người con trai, là t ổ tiên c ủa Bách Việt. Một hôm Lạc Long Quân bảo Âu Cơ rằng ta là giống rồng, nàng là giống tiên, thủy hỏa khắc nhau chung hợp thật khó bèn từ biệt nhau chia 50 người con theo cha xuống biển, 49 người theo mẹ lên núi, suy tôn người con cả làm vua nối nghiệp là Hùng Vương. Hùng Vương lên ngôi đặt quốc hiệu là Văn Lang, đóng đô ở Phong Châu, chia nước làm 15 bộ. Nơi vua ở là b ộ Văn Lang, con trai vua gọi là Quan Lang, con gái vua gọi là Mỵ Nương, t ướng văn gọi là Lạc hầu, tướng võ gọi là Lạc tướng, các quan g ọi là B ồ chính, đ ời đời cha truyền con nối gọi là Phụ đạo. Tương truyền đã truyền cho nhau 18 đời đều gọi là Hùng Vương”. (Đại Việt sử ký toàn th ư - t ập 1, NXBKHXH - HN 1993). Đền thờ Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân được đầu tư xây dựng mới đồng bộ các hạng mục công trình kiến trúc, các họa tiết trang trí đ ược mô phỏng theo các văn hoa trên trống đồng Đông Sơn được cách điệu nh ư: Hình 20
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Server: Apache