markdown:
xu hướng
thư mục
mẫu tự
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

X-Served-By: cache-iad2130-IAD, cache-atl6228-ATL


text:
Sign in to post new definitions, images, and sounds and create lists of favorites.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Cowboy

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Xss-Protection: 1; mode=block

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Cache-Control: max-age=0, private, must-revalidate

Via: 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

Connection: close

X-Cache: MISS

Vary: Accept-Encoding


text:
Definition:
In urban pop culture, the word bourgeoisie is shortened to "bougie." The word is often used by working class African Americans who accuse more successful black people of selling out.
Example:
Uncle Phil from the Fresh Prince, is so bougie!
Prices shown in USD.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.


text:
Definition:
An unexpected hard-on.
Example:
Dude, I was in class and I just got a random.
Prices shown in USD.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.


markdown:
Sign in to post new definitions, images, and sounds and create lists of favorites.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

X-Served-By: cache-iad2130-IAD, cache-jfk1023-JFK

X-Cache: MISS, MISS


X-Served-By: cache-iad2130-IAD, cache-atl6227-ATL


text:
21401 Justinkovac
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
21401 Justinkovac (1998 FC58) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 3, 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.
21401 Justinkovac (1998 FC58) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 3, 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

markdown:
# 21401 Justinkovac
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Khám phá và chỉ định|
|Khám phá bởi||
|[Socorro](/wiki/Socorro,_New_Mexico) [Tên chỉ định tiểu hành tinh](/w/index.php?title=T%C3%AAn_ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%8Bnh_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh&action=edit&redlink=1) [Tên thay thế](/w/index.php?title=T%C3%AAn_ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%8Bnh_t%E1%BA%A1m_th%E1%BB%9Di_trong_thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) [Đặc trưng quỹ đạo](/wiki/Qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o_m%E1%BA%ADt_ti%E1%BA%BFp) [Kỷ nguyên](/wiki/K%E1%BB%B7_nguy%C3%AAn_(thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc))14 tháng 5, 2008 [Cận điểm quỹ đạo](/wiki/C%E1%BB%A7ng_%C4%91i%E1%BB%83m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Viễn điểm quỹ đạo](/wiki/C%E1%BB%A7ng_%C4%91i%E1%BB%83m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Độ lệch tâm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_l%E1%BB%87ch_t%C3%A2m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Chu kỳ quỹ đạo](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Độ bất thường trung bình](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_b%E1%BA%A5t_th%C6%B0%E1%BB%9Dng_trung_b%C3%ACnh) [Độ nghiêng quỹ đạo](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_nghi%C3%AAng_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Kinh độ của điểm nút lên](/wiki/Kinh_%C4%91%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_%C4%91i%E1%BB%83m_n%C3%BAt_l%C3%AAn) [Acgumen của cận điểm](/wiki/Acgumen_c%E1%BB%A7a_c%E1%BA%ADn_%C4%91i%E1%BB%83m) [Đặc trưng vật lý](/w/index.php?title=Standard_asteroid_physical_characteristics&action=edit&redlink=1) [Cấp sao tuyệt đối](/wiki/C%E1%BA%A5p_sao_tuy%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%91i) *(H)* **21401 Justinkovac** (1998 FC58) là một [tiểu hành tinh](/wiki/Ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) [vành đai chính](/wiki/V%C3%A0nh_%C4%91ai_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) được phát hiện ngày 20 tháng 3, 1998 bởi [nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln](/wiki/Nh%C3%B3m_nghi%C3%AAn_c%E1%BB%A9u_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh_g%E1%BA%A7n_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t_ph%C3%B2ng_th%C3%AD_nghi%E1%BB%87m_Lincoln) ở [Socorro](/wiki/Socorro,_New_Mexico).

Server: Apache

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Content-Encoding: gzip

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Vary: Accept-Encoding,Cookie,X-Use-HHVM

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1067 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Analytics: php=zend


text:
Bản mẫu:Trái Đất
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
x
t
s
Trái Đất
Lịch sử
Giả thuyết Gaia
Lịch sử địa chất Trái Đất
Lịch sử Hệ Mặt Trời
Lịch sử tiến hóa sự sống
Lịch sử Trái Đất
Lịch trình tiến hóa của sự sống
Niên đại địa chất
Nghịch lý Mặt trời trẻ mờ nhạt
Tuổi của Trái Đất
Tương lai Trái Đất
Địa lý
và địa chất
Bướu xích đạo
Cấu trúc Trái Đất
Châu lục
Địa lý các hành tinh đá Hệ Mặt Trời
Địa vật lý
Định lý Clairaut
Động đất
Kiến tạo mảng
Lục địa
Múi giờ
Những thái cực trên Trái Đất
Hệ sinh thái
Ấm lên toàn cầu
Ảnh hưởng do con người lên môi trường
Đánh giá hệ sinh thái thiên niên kỷ
Ngày Trái Đất
Triết lý Gaia
Bản đồ kỹ thuật số
Bhuvan
Bing Maps
Global Map
Google Earth
Google Maps
NASA World Wind
Nokia Here
OpenStreetMap
Viễn thám
Yahoo! Maps
Văn hóa, nghệ thuật
và xã hội
Danh sách quốc gia
Kinh tế thế giới
Lịch sử thế giới
Luật quốc tế
Nghệ thuật phong cảnh
Trái Đất phẳng
và
Trái Đất rỗng
Trái Đất trong văn hóa
Trái Đất trong viễn tưởng
Tâm linh
và mục đích luận
Bí ẩn sáng tạo
Chủ nghĩa Gaia New Age
Chủ nghĩa sáng thế
Thần ngôn hành tinh (thuyết thần trí)
Gaia (Hy Lạp cổ đại)
Mẹ Trái Đất
Tellus Mater (La Mã cổ đại)
Khác
Hoàng Đạo
Hành tinh đôi
Hệ Mặt Trời
Mặt Trăng
Mây Kordylewski
Quỹ đạo
Sinh quyển
Terra
Trọng lực
Từ trường
Chủ đề:Địa chất học
*
Chủ đề:Hệ Mặt Trời
Tài liệu bản mẫu
[
tạo
]
Những người sửa đổi có thể thử nghiệm trong các trang chỗ thử
(
tạo
|
sao
)
và trường hợp kiểm thử
(
tạo
)
của bản mẫu này.
Xin hãy bổ sung các thể loại vào trang con
/doc
.
Các trang con của bản mẫu này
.
Lấy từ “
http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bản_mẫu:Trái_Đất&oldid=19013773
”
Thể loại ẩn:
Hộp điều hướng có màu nền
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Bản mẫu
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
Ngôn ngữ khác
Bahasa Indonesia
Беларуская
Bosanski
Català
English
فارسی
Кыргызча
Kiswahili
日本語
Русский
संस्कृतम्
Yorùbá
中文
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 07:58, ngày 5 tháng 8 năm 2014.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công/Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

markdown:
# Bản mẫu:Trái Đất
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
|Văn hóa, nghệ thuật
|
và xã hội
|Tâm linh
|
và mục đích luận
|Khác
|![ Hình tượng tài liệu](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Template-info.svg/50px-Template-info.svg.png)
[tạo](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t/doc&action=edit&preload=B%E1%BA%A3n+m%E1%BA%ABu%3ADocumentation%2Fpreload)]
|Những người sửa đổi có thể thử nghiệm trong các trang chỗ thử (
|
Xin hãy bổ sung các thể loại vào trang con
|
|
|Văn hóa, nghệ thuật
|
và xã hội
|Tâm linh
|
và mục đích luận
|Khác
|
|Những người sửa đổi có thể thử nghiệm trong các trang chỗ thử (
|
Xin hãy bổ sung các thể loại vào trang con

X-Cache: cp1053 hit (1), cp1068 frontend miss (0)


text:
Bulbine francescae
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bulbine francescae là một loài thực vật thuộc họ Asphodelaceae. Đây là loài đặc hữu của Namibia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Loots, S. & Craven, P. 2004. Bulbine francescae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

markdown:
*Bulbine francescae*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Bulbine francescae
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Monocots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_m%E1%BB%99t_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Asparagales](/wiki/B%E1%BB%99_M%C4%83ng_t%C3%A2y) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Asphodelaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_Lan_nh%E1%BA%ADt_quang) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Bulbine](/wiki/Bulbine) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **B. francescae** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Bulbine francescae* [G.Will.](/w/index.php?title=Graham_Williamson&action=edit&redlink=1)& Baijnath * là một loài Bulbine francescae* [thực vật](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt)thuộc họ [Asphodelaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_Lan_nh%E1%BA%ADt_quang). Đây là loài [đặc hữu](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_h%E1%BB%AFu)của [Namibia](/wiki/Namibia). [Môi trường sống](/wiki/M%C3%B4i_sinh)tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Bulbine_francescae&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Bulbine_francescae&action=edit§ion=1)]
- Loots, S. & Craven, P. 2004.
[.](http://www.iucnredlist.org/search/details.php/46728/all) *Bulbine francescae* [2006 IUCN Red List of Threatened Species.](http://www.iucnredlist.org)Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1053 frontend miss (0)


text:
Các khu đặc biệt của Tōkyō
Các khu đặc biệt của Tokyo là tên gọi chung của 23 khu đặc biệt nằm ở trung tâm đô Tokyo. Căn cứ theo pháp luật, đặc biệt khu thuộc đơn vị hành chính cấp 3 của Nhật Bản, nhưng giữa nó và đơn vị hành chính cấp một "đô" không được lập quận hoặc thành phố.
Khái quát[sửa | sửa mã nguồn]
Các khu đặc biệt của Tokyo là những đơn vị hành chính thực sự (có bộ máy hành chính). Chúng được gọi là các khu đặc biệt để phân biệt với các khu nhưng lại không phải là đơn vị hành chính thực sự thường thấy ở các thành phố cấp quốc gia ở Nhật. Trong Luật Tự trị Địa phương của Nhật Bản, các khu này được gọi là "khu của thủ đô". Bản thân người Tokyo coi mỗi khu này là một thành phố. Người nước ngoài dùng từ tiếng Anh ward để chỉ các khu này, song trụ sở chính quyền khu vẫn được gọi là city hall.
Các đặc biệt khu tập trung ở phía Đông của Tokyo. Tại ngày 1 tháng 12 năm 2006, tổng dân số của cả 23 khu lên tới trên 8,5 triệu người, tổng diện tích là 621,49 km².
Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]
Tuy cùng cấp hạt, nhưng chính quyền của các khu đặc biệt được trao nhiều chức năng hành chính hơn so với các thị trấn và làng. Tuy nhiên, so với các thành phố, thì các khu đặc biệt không nhiều quyền hạn bằng. Ví dụ, không được phân cấp dịch vụ cung ứng nước sạch, dịch vụ thoát nước thải, phòng cháy chữa cháy.
Từ năm 1947 đến 1952, khu trưởng - người đứng đầu chính quyền các khu đặc biệt - do chính quyền đô Tokyo bổ nhiệm. Tuy nhiên, từ năm 1952, những người này do nhân dân trong khu bầu nên.

markdown:
# Các khu đặc biệt của Tōkyō
**Các khu đặc biệt của Tokyo** là tên gọi chung của 23 khu đặc biệt nằm ở trung tâm đô [Tokyo](/wiki/T%C5%8Dky%C5%8D). Căn cứ theo pháp luật, đặc biệt khu thuộc đơn vị hành chính cấp 3 của [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), nhưng giữa nó và đơn vị hành chính cấp một "đô" không được lập quận hoặc thành phố.
## Khái quát[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%A1c_khu_%C4%91%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t_c%E1%BB%A7a_T%C5%8Dky%C5%8D&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%A1c_khu_%C4%91%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t_c%E1%BB%A7a_T%C5%8Dky%C5%8D&action=edit§ion=1)]
Các khu đặc biệt của Tokyo là những đơn vị hành chính thực sự (có bộ máy hành chính). Chúng được gọi là các khu đặc biệt để phân biệt với các
[khu](/w/index.php?title=Khu&action=edit&redlink=1) nhưng lại không phải là đơn vị hành chính thực sự thường thấy ở các thành phố cấp quốc gia ở Nhật. Trong Luật Tự trị Địa phương của Nhật Bản, các khu này được gọi là "khu của thủ đô". Bản thân người Tokyo coi mỗi khu này là một [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91). Người nước ngoài dùng từ [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) *ward* để chỉ các khu này, song trụ sở chính quyền khu vẫn được gọi là *city hall*.
Các đặc biệt khu tập trung ở
[phía Đông](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_%C4%90%C3%B4ng) của Tokyo. Tại ngày 1 tháng 12 năm [2006](/wiki/2006), tổng [dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) của cả 23 khu lên tới trên 8,5 [triệu](/wiki/Tri%E1%BB%87u) người, tổng [diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) là 621,49 [km²](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng).
## Hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%A1c_khu_%C4%91%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t_c%E1%BB%A7a_T%C5%8Dky%C5%8D&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%A1c_khu_%C4%91%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t_c%E1%BB%A7a_T%C5%8Dky%C5%8D&action=edit§ion=2)]
Tuy cùng cấp hạt, nhưng chính quyền của các khu đặc biệt được trao nhiều chức năng hành chính hơn so với các thị trấn và làng. Tuy nhiên, so với các thành phố, thì các khu đặc biệt không nhiều quyền hạn bằng. Ví dụ, không được phân cấp
[dịch vụ cung ứng nước sạch](/w/index.php?title=D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_cung_%E1%BB%A9ng_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_s%E1%BA%A1ch&action=edit&redlink=1), [dịch vụ thoát nước thải](/w/index.php?title=D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_tho%C3%A1t_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_th%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1), [phòng cháy chữa cháy](/wiki/Ph%C3%B2ng_ch%C3%A1y_ch%E1%BB%AFa_ch%C3%A1y).
Từ năm
[1947](/wiki/1947) đến 1952, khu trưởng - người đứng đầu chính quyền các khu đặc biệt - do chính quyền đô Tokyo bổ nhiệm. Tuy nhiên, từ năm [1952](/wiki/1952), những người này do nhân dân trong khu bầu nên.
## Danh sách cac; khu đặc biệt của Tokyo[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%A1c_khu_%C4%91%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t_c%E1%BB%A7a_T%C5%8Dky%C5%8D&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%A1c_khu_%C4%91%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t_c%E1%BB%A7a_T%C5%8Dky%C5%8D&action=edit§ion=3)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%A1c_khu_%C4%91%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t_c%E1%BB%A7a_T%C5%8Dky%C5%8D&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%A1c_khu_%C4%91%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t_c%E1%BB%A7a_T%C5%8Dky%C5%8D&action=edit§ion=4)]
|
|Các khu đặc biệt của Tōkyō (23)
|
|
|
|
|
|![]()

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
Forest View, Illinois
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Forest View là một làng thuộc quận Cook, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của làng này là 698 người.[1]
Dân số[sửa | sửa mã nguồn]
Dân số qua các năm:
- Năm 2000: 778 người.
- Năm 2010: 698 người.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2012.

markdown:
# Forest View, Illinois
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Forest View
|—
|Làng —
|
|Forest View, Illinois
|Tọa độ:
|[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Illinois](/wiki/Illinois) [Quận](/w/index.php?title=Danh_d%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Illinois&action=edit&redlink=1) [Quận Cook](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Cook,_Illinois) **Dân số**(2010) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/UTC-6)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) **Forest View** là một [làng](/w/index.php?title=L%C3%A0ng_(Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1) thuộc [quận Cook](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Cook,_Illinois), tiểu bang [Illinois](/wiki/Illinois), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của làng này là 698 người. [[1]](#cite_note-1)
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Forest_View,_Illinois&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Forest_View,_Illinois&action=edit§ion=1)]
Dân số qua các năm:
- Năm 2000: 778 người.
- Năm 2010: 698 người.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Forest_View,_Illinois&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Forest_View,_Illinois&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
Hormizd II
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Hormizd II, là một vị vua của Vương triều Sassanid thuộc Đế quốc Ba Tư, trị vì 7 năm 5 tháng, từ 302 đến 309. Ông là con trai của Narseh (293-302). Ông cũng là cha của Adhur Narseh (309) và Shapur II (309-379).
Chúng ta gần như không có hiểu biết gì về triều đại Hormizd II.

markdown:
# Hormizd II
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Hormizd_II&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hormizd_II&action=edit§ion=1)] **Hormizd II**, là một vị vua của [Vương triều Sassanid](/wiki/Nh%C3%A0_Sassanid) thuộc [Đế quốc Ba Tư](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ba_T%C6%B0), trị vì 7 năm 5 tháng, từ [302](/wiki/302) đến [309](/wiki/309). Ông là con trai của [Narseh](/w/index.php?title=Narseh&action=edit&redlink=1) (293-302). Ông cũng là cha của [Adhur Narseh](/wiki/Adhur_Narseh) (309) và [Shapur II](/wiki/Shapur_II) (309-379).
Chúng ta gần như không có hiểu biết gì về triều đại Hormizd II.
|Tiền nhiệm:
||
|
302-309
|Kế nhiệm:
|

X-Cache: cp1065 hit (1), cp1055 frontend miss (0)


text:
Namentenga (tỉnh)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Namentenga là một trong 45 tỉnh của Burkina Faso, tọa lạc ở vùng Centre-Nord. Thủ phủ là Boulsa. Tỉnh này có dân số 252.738 (1996) với mật độ dân số 39,10 người/km2.
Namentenga được chia thành 6 tổng:

markdown:
# Namentenga (tỉnh)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
|
|Bài viết hoặc đoạn này cần thêm
Những nội dung không có nguồn có thể bị
**Namentenga** là một trong 45 [tỉnh](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Burkina_Faso&action=edit&redlink=1) của [Burkina Faso](/wiki/Burkina_Faso), tọa lạc ở [vùng Centre-Nord](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_Centre-Nord&action=edit&redlink=1). Thủ phủ là [Boulsa](/wiki/Boulsa). Tỉnh này có dân số 252.738 (1996) với mật độ dân số 39,10 người/km2.
Namentenga được chia thành 6 tổng:
|
|

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


text:
Pseudodaphnella leuckarti
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Pseudodaphnella leuckarti là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.[1]
Miêu tả[sửa | sửa mã nguồn]
Phân bố[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă Pseudodaphnella leuckarti (Dunker, 1860). World Register of Marine Species, truy cập 5 tháng 4 2010.

markdown:
*Pseudodaphnella leuckarti*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Pseudodaphnella leuckarti
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Mollusca](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Gastropoda](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Conoidea](/wiki/Conoidea) [Caenogastropoda](/w/index.php?title=Caenogastropoda&action=edit&redlink=1)
nhánh
[Hypsogastropoda](/wiki/Hypsogastropoda)
nhánh
[Neogastropoda](/w/index.php?title=Neogastropoda&action=edit&redlink=1) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Conidae](/w/index.php?title=Conidae&action=edit&redlink=1) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Raphitominae](/w/index.php?title=Raphitominae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Pseudodaphnella](/wiki/Pseudodaphnella) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. leuckarti** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Pseudodaphnella leuckarti*
(Dunker, 1860)
[Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) [[1]](#cite_note-WoRMS-1) *Mangilia leuckarti*Dunker, 1860 * là một loài Pseudodaphnella leuckarti* [ốc biển](/wiki/%E1%BB%90c_bi%E1%BB%83n), là [động vật thân mềm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [chân bụng](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng)sống ở biển trong họ [Conidae](/w/index.php?title=Conidae&action=edit&redlink=1). [[1]](#cite_note-WoRMS-1)
## Miêu tả[
[sửa](/w/index.php?title=Pseudodaphnella_leuckarti&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pseudodaphnella_leuckarti&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
|
|Xin hãy cùng
Nếu bài viết đã được phát triển, hãy gỡ bản mẫu này.
## Phân bố[
[sửa](/w/index.php?title=Pseudodaphnella_leuckarti&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pseudodaphnella_leuckarti&action=edit§ion=2)]
|
|![]()
|
|Xin hãy cùng
Nếu bài viết đã được phát triển, hãy gỡ bản mẫu này.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Pseudodaphnella_leuckarti&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pseudodaphnella_leuckarti&action=edit§ion=3)]
- ^
**a** **ă** [.](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=434757) *Pseudodaphnella leuckarti*(Dunker, 1860) [World Register of Marine Species](http://www.marinespecies.org), truy cập 5 tháng 4 2010.


text:
Rùa cổ dài phương Đông
Rùa cổ dài phương đông (danh pháp hai phần: Chelodina longicollis)[3] còn được gọi là rùa cổ rắn phương đông, rùa cổ rắn thông thường hoặc rùa cổ dài thông thường [4][5], là một loài rùa cổ dài phổ biến. Trong một số trường hợp, cổ của con rùa này có thể dài bằng mai của nó. Nó là một loài rùa bên cổ, có nghĩa là nó uốn cong đầu của mình sang một bên vào vỏ của nó hơn là kéo nó trực tiếp trở lại.
Nó cũng có chân có màng mạnh mẽ để bơi, đào, và xé nát con mồi. Mai của nó (vỏ) phẳng, rộng, và màu nâu với lưỡi đen. Tấm mai dưới (yếm) có những đường màu đen đặc biệt hoặc đường nối.
Loài này được tìm thấy trong môi trường sống nước ngọt nội địa chảy chậm như đầm lầy, đập, hồ của Úc, từ phía bắc Queensland đến Nam Úc. Chúng thích đáy cát mềm.
Khi nó cảm thấy bị đe dọa, con rùa này sẽ phát ra một chất lỏng có mùi khó chịu từ tuyến xạ hương của nó.
Rùa cổ dài phương đông là loài ăn thịt, ăn nhiều loại động vật. Bao gồm côn trùng, giun, nòng nọc, ếch, cá nhỏ, động vật giáp xác và động vật thân mềm.
Bộ sưu tập[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă Turtle Taxonomy Working Group [van Dijk, P.P., Iverson, J.B., Rhodin, A.G.J., Shaffer, H.B., and Bour, R.]. 2014. "Turtles of the world, 7th edition: annotated checklist of taxonomy, synonymy, distribution with maps, and conservation status". In: Rhodin, A.G.J., Pritchard, P.C.H., van Dijk, P.P., Saumure, R.A., Buhlmann, K.A., Iverson, J.B., and Mittermeier, R.A. (Eds.). Conservation Biology of Freshwater Turtles and Tortoises: A Compilation Project of the IUCN/SSC Tortoise and Freshwater Turtle Specialist Group. Chelonian Research Monographs 5(7):000.329–479
- ^ Shaw, G. 1794. Zoology of New Holland. Vol 1. Davis, London. 33pp.
- ^ Kennett, R and Georges, A. 1990 Habitat utilization and its relationship to growth and reproduction of the eastern long-necked turtle, Chelodina longicollis (Testudinata: Chelidae), from Australia. Herpetologica, 46, 1, 1990. 22-33.
- ^ Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên
Kennett1
- ^ Anders G.J. Rhodin, Peter Paul van Dijk, John B. Iverson, and H. Bradley Shaffer. 2010. Turtles of the World, 2010 Update: Annotated Checklist of Taxonomy, Synonymy, Distribution, and Conservation Status
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Phương tiện liên quan tới Chelodina longicollis tại Wikimedia Commons

markdown:
# Rùa cổ dài phương Đông
|
|Chelodina longicollis
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/Animalia) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/Chordata) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Sauropsida](/wiki/Sauropsida) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Testudines](/wiki/Testudines) [Phân bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99)( *subordo*) [Pleurodira](/w/index.php?title=Pleurodira&action=edit&redlink=1) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Chelidae](/wiki/Chelidae) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Chelodininae](/w/index.php?title=Chelodininae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Chelodina](/wiki/Chelodina) [Phân chi](/wiki/Ph%C3%A2n_chi)( *subgenus*) *Chelodina* [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. longicollis** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Chelodina longicollis*
(
[Shaw](/w/index.php?title=George_Kearsley_Shaw&action=edit&redlink=1), [1794](/wiki/1794)) [[2]](#cite_note-sh1794-2) ![ Distribucion genus chelodina australia mas papua nueva guinea.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Distribucion_genus_chelodina_australia_mas_papua_nueva_guinea.svg/272px-Distribucion_genus_chelodina_australia_mas_papua_nueva_guinea.svg.png)
![ Distribucion genus chelodina australia mas papua nueva guinea.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Distribucion_genus_chelodina_australia_mas_papua_nueva_guinea.svg/272px-Distribucion_genus_chelodina_australia_mas_papua_nueva_guinea.svg.png)
[Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) [[1]](#cite_note-ttwg2014-1)
-
*Testudo longicollis*Shaw, 1794 *Emys longicollis*Schweigger, 1812 *Emys longicolis*Gray, 1825 *(* [ex errore](/w/index.php?title=Ex_errore&action=edit&redlink=1)) *Chelodina longicollis*Fitzinger, 1826 *Hydraspis longicollis*Bell, 1828 *Chelys (Chelodina) longicollis*Gray, 1831 *Chelodina novaehollandiae*Duméril & Bibron, 1835 *Chelodina sulcata*Gray, 1856 *Chelodina sulcifera*Gray, 1856 *Chelydura longicollis*Oudemans, 1894 *Chelodina longicollis longicollis*Mertens, 1972 *Chelodina longicollis sulcifera*Mertens, 1972 *Chelodina longicollis sulcata*Webb, 1995
-
**Rùa cổ dài phương đông** ( [danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n): *) Chelodina longicollis* còn được gọi là [[3]](#cite_note-KG90-3) **rùa cổ rắn phương đông**, **rùa cổ rắn thông thường**hoặc **rùa cổ dài thông thường** [[4]](#cite_note-Kennett1-4) , là một loài rùa cổ dài phổ biến. Trong một số trường hợp, cổ của con rùa này có thể dài bằng mai của nó. Nó là một loài rùa bên cổ, có nghĩa là nó uốn cong đầu của mình sang một bên vào vỏ của nó hơn là kéo nó trực tiếp trở lại. [[5]](#cite_note-iucn-5)
Nó cũng có chân có màng mạnh mẽ để bơi, đào, và xé nát con mồi. Mai của nó (vỏ) phẳng, rộng, và màu nâu với lưỡi đen. Tấm mai dưới (yếm) có những đường màu đen đặc biệt hoặc đường nối.
Loài này được tìm thấy trong môi trường sống nước ngọt nội địa chảy chậm như
[đầm lầy](/wiki/%C4%90%E1%BA%A7m_l%E1%BA%A7y), [đập](/wiki/%C4%90%E1%BA%ADp), [hồ](/wiki/H%E1%BB%93) của [Úc](/wiki/%C3%9Ac), từ phía bắc [Queensland](/wiki/Queensland) đến [Nam Úc](/wiki/Nam_%C3%9Ac). Chúng thích đáy cát mềm.
Khi nó cảm thấy bị đe dọa, con rùa này sẽ phát ra một chất lỏng có mùi khó chịu từ tuyến xạ hương của nó.
Rùa cổ dài phương đông là loài ăn thịt, ăn nhiều loại động vật. Bao gồm
[côn trùng](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng), [giun](/wiki/Giun), [nòng nọc](/wiki/N%C3%B2ng_n%E1%BB%8Dc), [ếch](/wiki/%E1%BA%BEch), cá nhỏ, [động vật giáp xác](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_gi%C3%A1p_x%C3%A1c) và [động vật thân mềm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m).
## Bộ sưu tập[
[sửa](/w/index.php?title=R%C3%B9a_c%E1%BB%95_d%C3%A0i_ph%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=R%C3%B9a_c%E1%BB%95_d%C3%A0i_ph%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%B4ng&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=R%C3%B9a_c%E1%BB%95_d%C3%A0i_ph%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=R%C3%B9a_c%E1%BB%95_d%C3%A0i_ph%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%B4ng&action=edit§ion=2)]
- ^
**a** [Turtle Taxonomy Working Group [van Dijk, P.P., Iverson, J.B., Rhodin, A.G.J., Shaffer, H.B., and Bour, R.]. 2014. "Turtles of the world, 7th edition: annotated checklist of taxonomy, synonymy, distribution with maps, and conservation status". In: Rhodin, A.G.J., Pritchard, P.C.H., van Dijk, P.P., Saumure, R.A., Buhlmann, K.A., Iverson, J.B., and Mittermeier, R.A. (Eds.).](#cite_ref-ttwg2014_1-1) **ă** *Conservation Biology of Freshwater Turtles and Tortoises: A Compilation Project of the IUCN/SSC Tortoise and Freshwater Turtle Specialist Group*. [Chelonian Research Monographs 5(7):000.329–479](http://www.iucn-tftsg.org/wp-content/uploads/file/Accounts/crm_5_000_checklist_v7_2014.pdf) **Shaw, G. 1794. Zoology of New Holland. Vol 1. Davis, London. 33pp.** [^](#cite_ref-sh1794_2-0) **Kennett, R and Georges, A. 1990** [^](#cite_ref-KG90_3-0) [Habitat utilization and its relationship to growth and reproduction of the eastern long-necked turtle, Chelodina longicollis (Testudinata: Chelidae), from Australia](http://www.jstor.org/pss/3892599). Herpetologica, 46, 1, 1990. 22-33. [^](#cite_ref-Kennett1_0) **Lỗi chú thích: Thẻ**
<ref>sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên
Kennett1
**Anders G.J. Rhodin, Peter Paul van Dijk, John B. Iverson, and H. Bradley Shaffer. 2010.** [^](#cite_ref-iucn_5-0) [Turtles of the World, 2010 Update: Annotated Checklist of Taxonomy, Synonymy, Distribution, and Conservation Status](http://www.iucn-tftsg.org/wp-content/uploads/file/Accounts/crm_5_000_checklist_v3_2010.pdf)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=R%C3%B9a_c%E1%BB%95_d%C3%A0i_ph%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=R%C3%B9a_c%E1%BB%95_d%C3%A0i_ph%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%B4ng&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=R%C3%B9a_c%E1%BB%95_d%C3%A0i_ph%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%B4ng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=R%C3%B9a_c%E1%BB%95_d%C3%A0i_ph%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%B4ng&action=edit§ion=4)]
Phương tiện liên quan tới
[Chelodina longicollis](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Chelodina_longicollis) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


text:
Spicer, Minnesota
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Spicer là một thành phố thuộc quận Kandiyohi, tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thành phố này là 1167 người.[1]
Dân số[sửa | sửa mã nguồn]
- Dân số năm 2000: 1126 người.
- Dân số năm 2010: 1167 người.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2012.

markdown:
# Spicer, Minnesota
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Spicer, Minnesota
|—
| —
|
|[45°13′59″B 94°56′24″T / 45,233055555556°B 94,94°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Spicer%2C_Minnesota¶ms=45.233055555556_N_-94.94_E_type:city(1167)_region:US-MN_globe:earth) [Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Minnesota](/wiki/Minnesota) [Quận](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Minnesota&action=edit&redlink=1) [Quận Kandiyohi](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Kandiyohi,_Minnesota) **Dân số**(2010) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/UTC-6)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) **Spicer** là một [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_t%E1%BA%A1i_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Kandiyohi](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Kandiyohi,_Minnesota), tiểu bang [Minnesota](/wiki/Minnesota), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của thành phố này là 1167 người. [[1]](#cite_note-1)
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Spicer,_Minnesota&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Spicer,_Minnesota&action=edit§ion=1)]
- Dân số năm 2000: 1126 người.
- Dân số năm 2010: 1167 người.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Spicer,_Minnesota&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Spicer,_Minnesota&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


text:
Tỉnh Kii
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Kii Province (紀伊国, Kỷ Y Quốc Kii no Kuni), hay Kishū (紀州, Kỷ Châu), là một tỉnh cũ của Nhật Bản, ở đảo Honshū ngày nay là quận Wakayma, cũng như phía Nam quận Mie. Kii giáp với các tỉnh Ise, Izumi, Kawachi, Shima, và Yamato. Bán đảo Kii là lấy tên theo tên tỉnh này.
Dưới thời Edo, chi thuộc tỉnh Kii của gia tộcTokugawa đặt lâu đài ở Wakayama.

markdown:
# Tỉnh Kii
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Kii Province** (紀伊国, *Kỷ Y Quốc* *Kii no Kuni*), hay **Kishū** (紀州, *Kỷ Châu*), là một [tỉnh cũ](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_c%C5%A9_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) của [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), ở đảo [Honshū](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Honshu) ngày nay là [quận Wakayma](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Wakayma&action=edit&redlink=1), cũng như phía Nam [quận Mie](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Mie&action=edit&redlink=1). Kii giáp với các tỉnh [Ise](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_Ise&action=edit&redlink=1), [Izumi](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_Izumi&action=edit&redlink=1), [Kawachi](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_Kawachi&action=edit&redlink=1), [Shima](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_Shima&action=edit&redlink=1), và [Yamato](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_Yamato&action=edit&redlink=1). [Bán đảo Kii](/w/index.php?title=B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Kii&action=edit&redlink=1) là lấy tên theo tên tỉnh này.
Dưới
[thời Edo](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Edo), chi thuộc tỉnh Kii của gia tộc [Tokugawa](/wiki/M%E1%BA%A1c_ph%E1%BB%A7_Tokugawa) đặt lâu đài ở [Wakayama](/w/index.php?title=Wakayama,_Wakayama&action=edit&redlink=1).
|
|

X-Cache: cp1054 hit (1), cp1055 frontend miss (0)


text:
Thành phố thời tiền Colombo và Vườn quốc gia Palenque
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Palenque (Bàak') là tên một thành phố Maya cổ tại Mexico. Phần lớn di tích nay đã bị rừng rậm bao phủ. Palenque tọa lạc bên bờ sông Usumacinta trong tiểu bang Chiapas của Mexico, cách thành phố cảng Ciudad del Carmen 130 km về phía đông và cao 150 mét so với mực nước biển. Palenque nhỏ hơn hai thành phố Tikal và Copán ở gần đấy. Công trình nổi tiếng nhất trong thành phố chính là lăng mộ của Pakal Đại đế (hay còn gọi là K'inich Janaab' Pakal). Lăng mộ được xây theo phong cách giản dị, thấp hơn các lăng mộ Maya khác. Hai bên cầu thang đi lên lăng mộ được chạm trổ rất tinh tế. Hai bên là những bức tượng thần linh, nhiều nhất là thần Quetzalcoatl. Năm 1987, UNESCO đã công nhận Palenque là di sản thế giới.
Liên quan[sửa | sửa mã nguồn]
- Lăng mộ Pakal Đại đế ở Palenque được xuất hiện trong bộ phim "The Maya - Death Empire", một bộ phim tài liệu trong loạt phim History Channel: Engineering an Empire của History Channel.

markdown:
# Thành phố thời tiền Colombo và Vườn quốc gia Palenque
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
|
|Bài viết hoặc đoạn này cần thêm
Những nội dung không có nguồn có thể bị
|Thành phố thời tiền Colombo và Vườn quốc gia Palenque|
|
|![]()
|
|![]()
[Quốc gia](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_theo_qu%E1%BB%91c_gia&action=edit&redlink=1) ![ Flag of Mexico.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/Flag_of_Mexico.svg/22px-Flag_of_Mexico.svg.png)
![ Flag of Mexico.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fc/Flag_of_Mexico.svg/22px-Flag_of_Mexico.svg.png)
[México](/wiki/M%C3%A9xico) [411](http://whc.unesco.org/en/list/411) [Vùng UNESCO](http://whc.unesco.org/en/list/?search=&search_by_country=&type=&media=®ion=&order=region) [Mỹ La Tinh](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_t%E1%BA%A1i_ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9) **Palenque** ( **Bàak'**) là tên một thành phố [Maya](/wiki/Maya) cổ tại [Mexico](/wiki/M%C3%A9xico). Phần lớn di tích nay đã bị [rừng](/wiki/R%E1%BB%ABng) rậm bao phủ. Palenque tọa lạc bên bờ sông Usumacinta trong tiểu bang Chiapas của Mexico, cách thành phố cảng [Ciudad del Carmen](/w/index.php?title=Ciudad_del_Carmen&action=edit&redlink=1) 130 km về phía đông và cao 150 mét so với mực nước biển. Palenque nhỏ hơn hai thành phố [Tikal](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Tikal) và [Copán](/w/index.php?title=Di_ch%E1%BB%89_n%E1%BB%81n_v%C4%83n_minh_Maya_%E1%BB%9F_Cop%C3%A1n&action=edit&redlink=1) ở gần đấy. Công trình nổi tiếng nhất trong thành phố chính là lăng mộ của Pakal Đại đế (hay còn gọi là [K'inich Janaab' Pakal](/w/index.php?title=K%27inich_Janaab%27_Pakal&action=edit&redlink=1)). Lăng mộ được xây theo phong cách giản dị, thấp hơn các lăng mộ Maya khác. Hai bên cầu thang đi lên lăng mộ được chạm trổ rất tinh tế. Hai bên là những bức tượng thần linh, nhiều nhất là thần [Quetzalcoatl](/w/index.php?title=Quetzalcoatl&action=edit&redlink=1). Năm 1987, [UNESCO](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c,_Khoa_h%E1%BB%8Dc_v%C3%A0_V%C4%83n_h%C3%B3a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) đã công nhận Palenque là [di sản thế giới](/wiki/Di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi).
## Liên quan[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_th%E1%BB%9Di_ti%E1%BB%81n_Colombo_v%C3%A0_V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Palenque&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_th%E1%BB%9Di_ti%E1%BB%81n_Colombo_v%C3%A0_V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Palenque&action=edit§ion=1)]
- Lăng mộ Pakal Đại đế ở Palenque được xuất hiện trong bộ phim "The Maya - Death Empire", một bộ phim tài liệu trong loạt phim
[History Channel: Engineering an Empire](/wiki/Engineering_an_Empire)của History Channel.
|
|![]()
[Thành phố thời tiền Colombo và Vườn quốc gia Palenque](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Palenque?uselang=vi)

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


text:
Thể loại:Anime 1978
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Danh sách các Anime sản xuất trong khoảng từ 1 tháng 1, 1978 đến 31 tháng 12, 1978.
Các trang trong thể loại “Anime 1978”
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.
Danh sách các Anime sản xuất trong khoảng từ 1 tháng 1, 1978 đến 31 tháng 12, 1978.
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.

markdown:
# Thể loại:Anime 1978
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Anime thập niên
| **←1960** **|** [1970](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_1970&action=edit&redlink=1)– [1971](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_1971)– [1972](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_1972&action=edit&redlink=1)– [1973](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_1973)– [1974](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_1974&action=edit&redlink=1)– [1975](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_1975&action=edit&redlink=1)– [1976](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_1976&action=edit&redlink=1)– [1977](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_1977)– **1978**– [1979](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_1979)| [1980 →](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1980) [1910](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1910&action=edit&redlink=1)— [1920](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1920&action=edit&redlink=1)— [1930](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1930&action=edit&redlink=1)— [1940](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1940&action=edit&redlink=1)— [1950](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1950&action=edit&redlink=1)— [1960](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1960&action=edit&redlink=1)— [1970](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1970)— [1980](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1980)— [1990](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1990)— [2000](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_2000)— [2010](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_of_the_2010&action=edit&redlink=1) *Xem thêm:*| [Thể loại:Manga 1978](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Manga_1978&action=edit&redlink=1) *Không rõ năm sản xuất:* [Manga](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Manga_(kh%C3%B4ng_r%C3%B5_n%C4%83m_s%E1%BA%A3n_xu%E1%BA%A5t)&action=edit&redlink=1)· [Anime](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anime_(kh%C3%B4ng_r%C3%B5_n%C4%83m_s%E1%BA%A3n_xu%E1%BA%A5t)&action=edit&redlink=1)
Danh sách các
[Anime](/wiki/Anime) sản xuất trong khoảng từ 1 tháng 1, 1978 đến 31 tháng 12, 1978.
## Các trang trong thể loại “Anime 1978”
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


text:
Trần Hưng Đạo
Trần Hưng Đạo (chữ Hán: 陳興道) (? - 1300), còn được gọi là Hưng Đạo Vương (興道王), tên thật là Trần Quốc Tuấn (陳國峻); là một nhà chính trị, nhà quân sự kiệt xuất, và là nhà văn Việt Nam nổi tiếng thời Trần.
Mục lục
- 1 Thân thế và sự nghiệp
- 2 Tác phẩm
- 3 Ghi nhận công lao
- 4 Sử liệu liên quan
- 5 Vợ, con
- 6 Vinh danh
- 7 Đền thờ
- 8 Câu nói nổi tiếng
- 9 Xem thêm
- 10 Sách tham khảo chính
- 11 Chú thích
- 12 Liên kết ngoài
Thân thế và sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]
Trần Hưng Đạo' là con trai An Sinh Vương Trần Liễu, gọi vua Trần Thái Tông bằng chú ruột [1], và Công chúa Thụy Bà (chị ruột của vua Trần Thái Tông, và là cô ruột Trần Quốc Tuấn) là mẹ nuôi của ông [2]. Ông quê quán ở phủ Thiên Trường, thuộc phường Lộc Vượng, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định ngày nay.[3]
Ông là người có "dung mạo khôi ngô, thông minh hơn người", và nhờ "được những người tài giỏi đến giảng dạy" mà ông sớm trở thành người "đọc thông hiểu rộng, có tài văn võ" [4].
Ba lần chống quân Nguyên Mông[sửa | sửa mã nguồn]
Trần Hưng Đạo trở thành võ quan nhà Trần lúc nào không rõ, chỉ biết vào tháng Chín (âm lịch) năm Đinh Tỵ (1257), ông giữ quyền "tiết chế" để chuẩn bị chống lại cuộc xâm lược của quân Nguyên Mông. Sách Đại Việt sử ký toàn thư chép: "Tháng 9 (1257), (Trần Thái Tông) xuống chiếu, lệnh (cho) tả hữu tướng quân đem quân thủy bộ ra ngăn giữ biên giới (phía Bắc) theo sự tiết chế của (Trần) Quốc Tuấn" [5].
Sau khi đánh lui được quân Nguyên Mông lần đầu (1258), tháng Mười (âm lịch) năm 1283, để chuẩn bị kháng chiến lần hai (1285), Trần Hưng Đạo được vua Trần Nhân Tông phong làm Quốc công Tiết chế thống lĩnh các lực lượng quân sự. Tháng Tám (âm lịch) năm sau (1284), ông cho duyệt quân ở bến Đông Bộ Đầu (gần dốc Hàng Than, Hà Nội ngày nay), đọc bài "Hịch tướng sĩ" nổi tiếng, rồi chia quân đóng giữ nơi hiểm yếu.
Đầu năm 1285, tức 27 năm sau, quân Nguyên Mông lại ào ạt tiến công vào phía bắc và vùng Thanh Hóa-Nghệ An. Để bảo toàn lực lượng và thực hiện kế "thanh dã" (vườn không nhà trống), Trần Hưng Đạo ra lệnh rút quân. Quân xâm lược vào Thăng Long rồi tiến xuống Thiên Trường (vùng Nam Định) đuổi theo vua Trần. Vua Trần Thánh Tông lo ngại, vờ hỏi ông xem có nên hàng không. Ông khảng khái trả lời "Bệ hạ chém đầu tôi rồi hãy hàng" [6]. Tháng 5 (dương lịch) năm ấy (1285), ông vạch kế hoạch tổng phản công. Chỉ sau một tháng chiến đấu quyết liệt với các trận Hàm Tử, Chương Dương, Tây Kết, Vạn Kiếp,...quân dân nhà Trần đã đánh tan đội quân Nguyên Mông, giải phóng đất nước.
Cuối năm 1287, nhà Nguyên xâm lược lần thứ ba. Trần Nhân Tông hỏi: "Năm nay đánh giặc thế nào?". Trần Hưng Đạo đáp: "Năm nay đánh giặc nhàn". Khi đoàn thuyền lương đối phương bị tiêu diệt ở Vân Đồn, chủ tướng là Hoàng tử Thoát Hoan phải rút lui, ông bố trí lực lượng mai phục ở cửa sông Bạch Đằng trực tiếp tổ chức chiến trường tiêu diệt toàn bộ binh thuyền của Ô Mã Nhi vào tháng Tư (âm lịch) năm Mậu Tý (1288). Thoát Hoan nghe tin đội quân thủy đã vỡ tan rồi, liền dẫn tàn quân tháo chạy về nước, dọc đường bị quân Việt đón đánh khiến "quân sĩ mười phần, tổn hại mất 5, 8 phần". Thoát Hoan phải chui vào ống đồng để trốn chạy về nước.[7].
Lui về Vạn Kiếp rồi qua đời[sửa | sửa mã nguồn]
Tháng Tư (âm lịch) năm Kỷ Sửu (1289), luận công ba lần đánh đuổi quân Nguyên Mông, Trần Hưng Đạo được phong tước Hưng Đạo đại vương. Sau đó, ông lui về ở Vạn Kiếp, là nơi ông được phong ấp (nay thuộc xã Hưng Đạo, thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương). Nhân dân lúc bấy giờ kính trọng ông, lập đền thờ sống ông ở Vạn Kiếp. Tại đền có bài văn bia của vua Trần Thánh Tông, ví ông với Thượng phụ (tức Khương Tử Nha)[8]
Tháng Sáu (âm lịch) năm Canh Tý (1300), ông lâm bệnh, được vua Trần Anh Tông tới thăm và hỏi về kế sách chống ngăn "giặc phương Bắc". Chữa mãi không khỏi bệnh, ông mất ngày 20 tháng Tám (âm lịch) năm ấy, thọ khoảng 70 tuổi.
Khi sắp mất, Trần Hưng Đạo vương dặn các con rằng: "Ta chết thì phải hỏa táng, lấy vật tròn đựng xương, bí mật chôn trong vườn An Lạc, rồi san đất và trồng cây như cũ, để người đời không biết chỗ nào, lại phải làm sao cho mau mục"[9]
Nghe tin Trần Hưng Đạo vương mất, triều đình nhà Trần phong tặng ông là "Thái sư Thượng Phụ Thượng Quốc công Nhân Vũ Hưng Đạo Đại Vương". Ông được nhân dân cả nước tôn vinh là "Đức Thánh Trần" và lập đền thờ ở nhiều nơi, song nổi tiếng hơn cả là Đền Kiếp Bạc ở xã Hưng Đạo (Chí Linh, Hải Dương). Đây là nơi ông lập căn cứ, tích trữ lương thực, huấn luyện quân sĩ trong các cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông.
Tác phẩm[sửa | sửa mã nguồn]
Tác phẩm của Trần Hưng Đạo hiện còn:
- Dụ chư tỳ tướng hịch văn (Bài văn hịch hiểu dụ các tỳ tướng, quen gọi là Hịch tướng sĩ).
- Binh gia diệu lý yếu lược (Tóm lược chỗ cốt yếu trong nguyên lý kỳ diệu của nhà binh, còn gọi là Binh thư yếu lược)
- Vạn Kiếp tông bí truyền thư (Sách bí truyền của tông phái Vạn Kiếp) nhưng văn bản đã thất lạc, chỉ còn lại bài Tựa của tướng Trần Khánh Dư đề ở đầu sách, được Đại Việt sử ký toàn thư (quyển VI) ghi lại.
Ghi nhận công lao[sửa | sửa mã nguồn]
Dưới sự lãnh đạo của Trần Hưng Đạo, quân đội nhà Trần đã vượt qua vô vàn khó khăn và hiểm nguy, ba lần đánh tan hàng vạn quân Nguyên Mông xâm lược, giành thắng lợi lẫy lừng, "tiếng vang đến phương Bắc, khiến chúng thường gọi ông là An Nam Hưng Đạo Vương mà không dám gọi thẳng tên"[10]. Công lao to lớn này đã đưa ông lên hàng "thiên tài quân sự có tầm chiến lược, và là một anh hùng dân tộc bậc nhất của nhà Trần" [11].
Là một Tiết chế đầy tài năng, khi "dụng binh biết đợi thời, biết thừa thế tiến thoái"[12], đặc biệt là có một có một lòng tin sắt đá vào sức mạnh và ý chí của nhân dân, của tướng sĩ, nên Trần Hưng Đạo đã đề ra một đường lối kháng chiến ưu việt, tiêu biểu là các cuộc rút lui chiến lược khỏi kinh thành Thăng Long, để bảo toàn lực lượng. Kế hoạch "thanh dã" (vườn không nhà trống) và những hoạt động phối hợp nhịp nhàng giữa "hương binh" và quân triều đình, những trận tập kích và phục kích có ý nghĩa quyết định đối với cả chiến dịch như ở Chương Dương, Hàm Tử, Tây Kết, Vân Đồn, và nhất là ở Bạch Đằng...đã làm cho tên tuổi ông bất tử [11].
Có thể nói tư tưởng quán xuyến suốt đời của Trần Hưng Đạo, là một tấm lòng tận tụy đối với đất nước, là ý muốn đoàn kết mọi tầng lớp trong dân tộc thành một lực lượng thống nhất, là tinh thần yêu thương dân. Cho nên trước khi mất, ông vẫn còn dặn vua Trần Anh Tông rằng: "Phải nới sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc" cho sự nghiệp lâu dài của nước nhà[11].
Sử liệu liên quan[sửa | sửa mã nguồn]
Vì nước, quên thù nhà[sửa | sửa mã nguồn]
Năm Đinh Dậu (1237), Thái sư Trần Thủ Độ ép Trần Liễu (cha Trần Hưng Đạo) phải nhường vợ là Thuận Thiên Công chúa (chị của Lý Chiêu Hoàng) cho em ruột là vua Trần Thái Tông (Trần Cảnh) dù bà này đã có thai với Trần Liễu được ba tháng, đồng giáng Lý Chiêu Hoàng (đang là Hoàng hậu) xuống làm Công chúa. Phẫn uất, Trẫn Liễu họp quân làm loạn. Trần Thái Tông chán nản bỏ đi lên Yên Tử. Sau Trần Liễu biết không làm gì được phải đóng giả làm người đánh cá trốn lên thuyền vua Trần Thái Tông xin tha tội. Trần Thủ Độ biết được, cầm gươm đến định giết Trần Liễu nhưng Thái Tông lấy thân mình che cho Trần Liễu. Trần Liễu được tha tội nhưng quân lính theo ông đều bị giết [13]. Mang lòng hậm hực, Trần Liễu tìm khắp những người tài nghệ để dạy Trần Quốc Tuấn (tức Trần Hưng Đạo). Lúc sắp mất, ông cầm tay Quốc Tuấn, trăng trối rằng: "Con không vì cha lấy được thiên hạ, thì cha chết dưới suối vàng cũng không nhắm mắt được". Quốc Tuấn ghi để trong lòng, nhưng không cho là phải. Đến khi vận nước lung lay, quyền quân quyền nước đều do ở mình, Trần Quốc Tuấn đem lời cha trăng trối để dò ý hai thuộc tướng thân tín là Dã Tượng và Yết Kiêu. Hai người thuộc hạ ấy can rằng: "Làm kế ấy tuy được phú quý một thời nhưng để lại tiếng xấu ngàn năm. Nay Đại Vương há chẳng đủ phú và quý hay sao? Chúng tôi thề xin chết già làm gia nô, chứ không muốn làm quan mà không có trung hiếu"...Trần Quốc Tuấn cảm phục đến khóc, khen ngợi hai người.
Một hôm Trần Quốc Tuấn vờ hỏi con ông là Hưng Vũ vương: "Người xưa có cả thiên hạ để truyền cho con cháu, con nghĩ thế nào? Hưng Vũ vương thưa: "Dẫu khác họ cũng không nên, huống chi là cùng một họ!". Trần Quốc Tuấn ngẫm cho là phải. Lại một hôm ông đem chuyện ấy hỏi người con thứ là Hưng Nhượng vương Trần Quốc Tảng. Quốc Tảng tiến lên thưa: "Tống Thái Tổ vốn là một ông lão làm ruộng, đã thừa cơ dấy vận nên có được thiên hạ". Trần Quốc Tuấn rút gươm kể tội: "Tên loạn thần là từ đứa con bất hiếu mà ra" và định giết Quốc Tảng, Hưng Vũ vương hay tin, vội chạy tới khóc lóc xin chịu tội thay, Trần Quốc Tuấn mới tha. Sau đó, ông dặn Hưng Vũ vương: "Sau khi ta chết, đậy nắp quan tài đã rồi mới cho Quốc Tảng vào viếng" [14].
Năm Ất Dậu (1285), thế quân Nguyên Mông bức bách, hai vua Trần ngầm đi chiếc thuyền nhỏ đến Tam Trĩ nguyên (sông Ba Chẽ, thuộc tỉnh Quảng Ninh ngày nay), sai người đưa thuyền ngự ra Ngọc Sơn (mũi biển thuộc châu Vạn Ninh, gần Móng Cái, nay thuộc tỉnh Quảng Ninh) để đánh lừa quân xâm lược. Sách Đại Việt sử ký toàn thư kể: "Lúc ấy, xa giá nhà vua đang phiêu giạt, mà Trần Quốc Tuấn vốn có kỳ tài, lại còn mối hiềm cũ của An Sinh vương, nên có nhiều người nghi ngại. Trần Quốc Tuấn theo vua, tay cầm chiếc gậy có bịt sắt nhọn. Mọi người đều gườm mắt nhìn. Trần Quốc Tuấn liền rút đầu sắt nhọn vứt đi chỉ chống gậy không mà đi. Còn nhiều việc nữa, đại loại như thế"[15].
Không tham chức, biết gạt bỏ hiềm khích riêng[sửa | sửa mã nguồn]
Trước kia, Trần Thánh Tông thân đi đánh giặc, Trần Quang Khải theo hầu, ghế tể tướng bỏ không, vừa lúc có sứ phương bắc đến. Trần Thái Tông gọi Trần Hưng Đạo tới bảo: "Thượng tướng đi theo hầu vắng, trẫm định lấy khanh làm Tư đồ để tiếp sứ phương Bắc".Trần Hưng Đạo thưa: "Việc tiếp sứ giả, thần không dám từ chối, còn như phong thần làm Tư đồ thì thần không dám vâng chiếu. Huống chi Quan gia đi đánh giặc xa, Thái sư theo hầu mà bệ hạ lại tự ý phong chức, thì tình nghĩa trên dưới, e có chỗ chưa ổn, sẽ không làm vui lòng Quan gia và Thượng tướng. Đợi khi xa giá trở về, sẽ xin vâng mệnh cũng chưa muộn."
Một hôm, Trần Hưng Đạo từ Vạn Kiếp tới, Trần Quang Khải xuống thuyền chơi suốt ngày mới trở về. Trần Quang Khải vốn sợ tắm gội, Trần Hưng Đạo thì thích tắm thơm, từng đùa bảo Trần Quang Khải: "Mình mẩy cáu bẩn, xin tắm giùm", rồi cởi áo Trần Quang Khải ra, dùng nước thơm tắm cho ông và nói: "Hôm nay được tắm cho Thượng tướng". Trần Quang Khải cũng nói: "Hôm nay được Quốc công tắm rửa cho". Từ đó, tình nghĩa qua lại giữa hai ông ngày càng thêm mặn. Bản thân làm tướng văn, tướng võ, giúp rập nhà vua, hai ông đứng hàng đầu [16]
Sử cũ cũng kể rằng bấy giờ Hưng Vũ vương Nghiễn (là con trai của Trần Quốc Tuấn, lại có công đánh giặc) được lấy Công chúa Thiên Thụy, thế nhưng tướng Trần Khánh Dư lại thông dâm với Thiên Thụy, khiến nhà vua phải xuống chiếu trách phạt và đuổi Khánh Dư về Chí Linh vì "sợ phật ý Quốc Tuấn". Vậy mà khi quân Nguyên Mông sang xâm lược Đại Việt lần thứ 3, Trần Hưng Đạo đã gạt bỏ hiềm riêng, tin cậy "giao hết công việc biên thùy cho phó tướng Vân Đồn là Nhân Huệ vương Trần Khánh Dư" khi ông này được phục chức. Ngoài ra, khi soạn xong Vạn Kiếp tông bí truyền thư, thì Trần Khánh Dư cũng là người được ông chọn để viết bài Tựa cho sách[17].
Khéo tiến cử người tài giỏi, kính cẩn giữ tiết làm tôi[sửa | sửa mã nguồn]
Trần Hưng Đạo khéo tiến cử người tài giỏi cho đất nước, như Dã Tượng, Yết Kiêu là gia thần của ông, có dự công dẹp Ô Mã Nhi, Toa Đô. Các người nổi tiếng khác như Phạm Ngũ Lão, Trần Thì Kiến, Trương Hán Siêu, Phạm Lãm, Trịnh Dũ, Ngô Sĩ Thường, Nguyễn Thế Trực vốn là môn khách của ông, đều nổi tiếng thời đó về văn chương và chính sự [18]
Vì có công lao lớn nên nhà vua gia phong ông là Thượng quốc công, cho phép ông được quyền phong tước cho người khác, từ minh tự trở xuống, chỉ có tước hầu thì phong trước rồi tâu sau. Nhưng Trần Hưng Đạo chưa bao giờ phong tước cho một người nào. Khi quân Nguyên vào xâm chiếm nước Việt, ông lệnh cho nhà giàu bỏ thóc ra cấp lương quân, mà cũng chỉ cho họ làm lang tướng giả chứ không cho họ tước lang thực, ông rất kính cẩn giữ tiết làm tôi...[19]
Bị chọc vào đầu đến chảy máu, sắc mặt vẫn không thay đổi[sửa | sửa mã nguồn]
Đầu năm Tân Tỵ (1281), vua Nguyên Mông là Hốt Tất Liệt lại sai Sài Xuân đem ngàn quân hộ tống nhóm Trần Di Ái về nước. Sách Đại Việt sử ký toàn thư chép: "Sài Xuân ngạo mạn vô lễ, cưỡi ngựa đi thẳng vào cửa Dương Minh. Quân sĩ Thiên Trường ngăn lại, Xuân dùng roi ngựa quất họ bị thương ở đầu... Vua (Trần Nhân Tông) sai Trần Quang Khải đến sứ quán khoản tiếp. Xuân nằm khểnh không ra, Quang Khải vào hẳn trong phòng, hắn cũng không dậy tiếp. Hưng Đạo Vương Quốc Tuấn nghe thấy thế, tâu xin đến sứ quán xem Xuân làm gì. Lúc ấy Quốc Tuấn đã gọt tóc, mặc áo vải. Đến sứ quán, ông đi thẳng vào trong phòng. Xuân đứng dậy vái chào mời ngồi. Mọi người đều kinh ngạc, có biết đâu gọt tóc, mặc áo vải là hình dạng nhà sư phương Bắc. Ông ngồi xuống pha trà, cùng uống với hắn. Người hầu của Xuân cầm cái tên đứng sau Quốc Tuấn, chọc vào đầu đến chảy máu, nhưng sắc mặt Quốc Tuấn vẫn không hề thay đổi. Khi trở về, Xuân ra cửa tiễn ông..."[20]
Lời tâm huyết trước khi mất[sửa | sửa mã nguồn]
Tháng Sáu (âm lịch) năm Canh Tý (1300), Trần Hưng Đạo ốm. Vua Trần Anh Tông ngự tới nhà thăm, hỏi rằng: "Nếu có điều chẳng may, mà giặc phương Bắc lại sang xâm lược thì kế sách như thế nào?". Ông trả lời: "Ngày xưa Triệu Vũ Đế (tức Triệu Đà) dựng nước, vua nhà Hán cho quân đánh, nhân dân làm kế thanh dã (vườn không nhà trống), đại quân ra Khâm Châu, Liêm Châu đánh vào Trường Sa, Hồ Nam, còn đoản binh thì đánh úp phía sau. Đó là một thời. Đời nhà Đinh, nhà Tiền Lê dùng người tài giỏi, đất phương nam mới mạnh mà phương bắc thì mệt mỏi suy yếu, trên dưới một dạ, lòng dân không lìa, xây thành Bình Lỗ mà phá được quân Tống. Đó lại là một thời. Vua nhà Lý mở nền, nhà Tống xâm phạm địa giới, dùng Lý Thường Kiệt đánh Khâm, Liêm, đến tận Mai Lĩnh là vì có thế. Vừa rồi Toa Đô, Ô Mã Nhi bốn mặt bao vây. Vì vua tôi đồng tâm, anh em hòa mục, cả nước góp sức, giặc phải bị bắt. Đó là trời xui nên vậy. Đại khái, nó cậy trường trận, ta dựa vào đoản binh. Dùng đoản binh chế trường trận là sự thường của binh pháp. Nếu chỉ thấy quân nó kéo đến như lửa, như gió thì thế dễ chế ngự. Nếu nó tiến chậm như các tằm ăn, không cầu thắng chóng, thì phải chọn dùng tướng giỏi, xem xét quyền biến, như đánh cờ vậy, tùy thời tạo thế, có được đội quân một lòng như cha con thì mới dùng được. Vả lại, khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước vậy"[21].
Vợ, con[sửa | sửa mã nguồn]
Trần Hưng Đạo cưới Công chúa Thiên Thành làm vợ. Bà là Trưởng công chúa của vua Trần Thái Tông. Sau, bà được phong tước là Nguyên Từ quốc mẫu, và mất vào tháng 9 (âm lịch) năm Mậu Tý (1288). Bà sinh hạ cả tất cả 5 người con, gồm 1 gái và 4 trai:
- Một gái đầu lòng tên là Trinh, thường gọi là Trinh Công chúa, sau trở thành vợ của vua Trần Nhân Tông, tức Khâm Từ Bảo Thánh Hoàng hậu, rồi sinh ra con là vua Trần Anh Tông sau này.
Bốn trai (không rõ thứ bậc), đều là võ tướng có tài, từng theo cha đánh đuổi quân Nguyên Mông, đó là:
- Trần Quốc Nghiễn, tước Hưng Vũ vương: Ông cưới Công chúa Thiên Thụy, trở thành Phò mã của vua Trần Thánh Tông. Sau khi đánh đuổi quân Nguyên Mông, tháng Tư (âm lịch) năm 1289, ông được phong làm Khai Quốc công.
- Trần Quốc Hiện, tước Hưng Trí vương: Khi xét công đánh đuổi, ông không được thăng trật, vì "đã có chiếu cho người Nguyên về nước, các tướng không được cản trở, mà lại còn đón đánh chúng" [22]. Ông cũng là người có công tổ chức khẩn hoang nhiều vùng đất hoang vu của khu vực tỉnh Hải Dương ngày nay[23].
- Trần Quốc Tảng, tước Hưng Nhượng vương: Khi xét công, ông được phong làm Tiết độ sứ. Ông có con gái gả cho vua Trần Anh Tông, tức Thuận Thánh Hoàng hậu..
[22].
Ngoài ra, Trần Hưng Đạo còn có một người con gái nuôi, đó là Anh Nguyên Quận chúa, sau là vợ của danh tướng Phạm Ngũ Lão[24] .Thực ra quận chúa là con gái ruột của Hưng Đạo Vương nhưng ông đã đổi thành con gái nuôi để tránh quy định khắt khe của nhà Trần (chỉ người trong dòng tộc mới được kết hôn) và gả cho Phạm Ngũ Lão.
Vinh danh[sửa | sửa mã nguồn]
- Giúp nên cơ nghiệp Trùng Hưng công lao hàng bậc nhất.
- Dẫu đã mất mà uy phong còn bẻ gãy giặc Bắc.
- Thanh kiếm dài tựa ngoài trời thuở xưa, đêm đêm thường rít lên như gió.
- Uy linh khắp biển Đông, sóng cả yên lặng.
- Ân trạch ở Phần Dương có sánh cũng bằng thừa.
- Mãi khiến giặc Hồ phải biết tay tài giỏi.
Đền thờ[sửa | sửa mã nguồn]
- Đền Kiếp Bạc, Chí Linh, Hải Dương.
- Đền Bảo Lộc, tỉnh Nam Định.
- Đền Cao An Phụ, xã An Phụ, huyện Kinh Môn, Hải Dương.
- Đền Trần Hưng Đạo, xã Khánh Cư, Yên Khánh, Ninh Bình.
- Đền Tân Phẩm, tỉnh Thừa Thiên Huế.
- Đền Trần Thương, tỉnh Hà Nam.
- Đền Thái Vi ở Hành cung Vũ Lâm, huyện Hoa Lư, Ninh Bình.
- Đền thờ Đức Thánh Trần Hưng Đạo ở Thành phố Hồ Chí Minh.
- Đền A Sào, xã An Thái, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình.
- Điện thờ Đức Thánh Trần, thôn Quang Trung, xã Diên Hông, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương.
- Đền thờ Đức Thánh Trần: Tọa lạc tại thôn Hoàng Sơn, xã Ninh Tiến, thành phố Ninh Bình, Ninh Bình.
- Đền thờ Đức Thánh Trần, ấp Lai Khê, xã Lai Hưng, huyện Bến Cát, tỉnh Bình Dương.
- Đền thờ Đức Thánh Trần, đường Nguyễn Ái Quốc, TP Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai.
- Đền thờ Đức Thánh Trần Hưng Đạo ở Thôn Cao Trung xã Đức Giang huyện Hoài Đức TP Hà Nội.
- Di tích chùa Đẩu Long, phường Tân Thành, thành phố Ninh Bình, Ninh Bình.
- Tượng đài Trần Hưng Đạo nằm trên một ngọn đồi của bán đảo Phương Mai ở Làng chài Hải Minh thuộc phường Hải Cảng, TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định.
Câu nói nổi tiếng[sửa | sửa mã nguồn]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Chiến tranh Nguyên Mông-Đại Việt lần 1
- Chiến tranh Nguyên Mông-Đại Việt lần 2
- Chiến tranh Nguyên Mông-Đại Việt lần 3
Sách tham khảo chính[sửa | sửa mã nguồn]
- Ngô Sĩ Liên, Đại Việt sử ký toàn thư (bản dịch, tập 2). Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1985.
- Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược. Nhà xuất bản Tân Việt, Sài Gòn, 1968.
- Nguyễn Huệ Chi, mục từ "Trần Quốc Tuấn" trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
- Nguyển Khắc Thuần, Danh tướng Việt Nam (tập 1). Nhà xuất bản Giáo dục, 2006.
- Trịnh Vân Thanh, Thành ngữ điển tích danh nhân từ điển. Nhà xuất bản Hồn thiêng, Sài Gòn, 1966.
- Mục từ "Trần Hưng Đạo" trong Từ điển bách khoa Việt Nam [2]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ GS. Trịnh Vân Thanh (tr. 1368) ghi mẹ sinh ra Trần Hưng Đạo tên là Nguyệt, thuộc dòng dõi tôn thất nhà Trần.
- ^ Đại Việt sử ký toàn thư (tập 2) tr. 21 và 77.
- ^ Lịch Sử Việt Nam, Tóm tắt tiểu sử Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn
- ^ Đại Việt sử ký toàn thư (tập 2) tr. 77.
- ^ Đại Việt sử ký toàn thư (tập 2) tr. 25.
- ^ Đại Việt sử ký toàn thư (tập 2) tr. 79.
- ^ Việt Nam sử lược, tr. 154.
- ^ Theo Nguyễn Huệ Chi (tr. 1799) và Đại Việt sử ký toàn thư (tập 2) tr. 78.
- ^ Đại Việt sử ký toàn thư (tập 2, tr. 78). Lời di chúc này liệu có gắn với "Viên Lăng" (tức là vườn mộ của ông) mà dân gian thường gọi ở một quả đồi nhỏ cách Kiếp Bạc 100 m về phía Nam (?). Cho đến nay, các nhà khảo cổ, các nhà nghiên cứu vẫn chưa xác định được mộ phần của Trần Hưng Đạo ở đâu. Theo [1].
- ^ Đại Việt sử ký toàn thư (tập 2), tr. 79.
- ^ a ă â Nguyễn Huệ Chi, tr. 1799.
- ^ Việt Nam sử lược, tr. 147.
- ^ Lược kể theo Đại Việt sử ký toàn thư (tập 2), tr. 33-34.
- ^ Đại Việt sử ký toàn thư (tập 2) tr. 77-78.
- ^ Đại Việt sử ký toàn thư (tập 2), tr. 52.
- ^ Đại Việt sử ký toàn thư (tập 2), tr. 70.
- ^ Đại Việt sử ký toàn thư (tập 2), tr. 46, 58 và 82.
- ^ Đại Việt sử ký toàn thư (tập 2), tr. 78-79.
- ^ Đại Việt sử ký toàn thư (tập 2), tr. 78.
- ^ Đại Việt sử ký toàn thư (tập 2) tr. 44.
- ^ Đại Việt sử ký toàn thư (tập 2) tr. 76-77.
- ^ a ă Đại Việt sử ký toàn thư (tập 2), tr. 62.
- ^ Danh tướng Việt Nam (tập 1), tr. 98.
- ^ Tên và tước phong các người con của Hưng Đạo Vương chép theo Đại Việt sử ký toàn thư (tr. 49). Danh tướng Việt Nam (tập 1, tr. 98-99) chép khác.

markdown:
# Trần Hưng Đạo
|Trần Hưng Đạo|
|Hưng Đạo Vương
|![ Statue of Tran Hung Dao, Ho Chi Minh City, Vietnam.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/Statue_of_Tran_Hung_Dao%2C_Ho_Chi_Minh_City%2C_Vietnam.jpg/272px-Statue_of_Tran_Hung_Dao%2C_Ho_Chi_Minh_City%2C_Vietnam.jpg)
![ Statue of Tran Hung Dao, Ho Chi Minh City, Vietnam.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/Statue_of_Tran_Hung_Dao%2C_Ho_Chi_Minh_City%2C_Vietnam.jpg/272px-Statue_of_Tran_Hung_Dao%2C_Ho_Chi_Minh_City%2C_Vietnam.jpg)
Tượng Trần Hưng Đạo của điêu khắc gia
[Phạm Thông](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Th%C3%B4ng)dựng vào giữa thập niên 1960 tại bến Bạch Đằng, Thành phố Hồ Chí Minh [Nguyên Từ quốc mẫu](/wiki/C%C3%B4ng_ch%C3%BAa_Thi%C3%AAn_Th%C3%A0nh) [Nhà Trần](/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%A7n) [Trần Liễu](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Li%E1%BB%85u) [1228](/wiki/1228)
Huyện
[Tức Mặc](/wiki/T%E1%BB%A9c_M%E1%BA%B7c), [Nam Định](/wiki/Nam_%C4%90%E1%BB%8Bnh). [1300](/wiki/1300) [Vạn Kiếp](/wiki/V%E1%BA%A1n_Ki%E1%BA%BFp), [Đại Việt](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t)( [Chí Linh](/wiki/Ch%C3%AD_Linh), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)) [An Lạc](/wiki/An_L%E1%BA%A1c) **Trần Hưng Đạo** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 陳興道) (? - [1300](/wiki/1300)), còn được gọi là **Hưng Đạo Vương** (興道王), tên thật là **Trần Quốc Tuấn** (陳國峻); là một nhà chính trị, nhà quân sự kiệt xuất, và là [nhà văn](/wiki/Nh%C3%A0_v%C4%83n) [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) nổi tiếng thời [Trần](/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%A7n).
## Mục lục
[1 Thân thế và sự nghiệp](#Th.C3.A2n_th.E1.BA.BF_v.C3.A0_s.E1.BB.B1_nghi.E1.BB.87p) [2 Tác phẩm](#T.C3.A1c_ph.E1.BA.A9m) [3 Ghi nhận công lao](#Ghi_nh.E1.BA.ADn_c.C3.B4ng_lao) [4 Sử liệu liên quan](#S.E1.BB.AD_li.E1.BB.87u_li.C3.AAn_quan) [5 Vợ, con](#V.E1.BB.A3.2C_con) [6 Vinh danh](#Vinh_danh) [7 Đền thờ](#.C4.90.E1.BB.81n_th.E1.BB.9D) [8 Câu nói nổi tiếng](#C.C3.A2u_n.C3.B3i_n.E1.BB.95i_ti.E1.BA.BFng) [9 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [10 Sách tham khảo chính](#S.C3.A1ch_tham_kh.E1.BA.A3o_ch.C3.ADnh) [11 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [12 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Thân thế và sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=1)]
### Thân thế[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=2)] *Trần Hưng Đạo'* là con trai An Sinh Vương [Trần Liễu](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Li%E1%BB%85u), gọi vua [Trần Thái Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%C3%A1i_T%C3%B4ng) bằng chú ruột , và Công chúa Thụy Bà (chị ruột của vua [1] [Trần Thái Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%C3%A1i_T%C3%B4ng), và là cô ruột Trần Quốc Tuấn) là mẹ nuôi của ông . Ông quê quán ở phủ Thiên Trường, thuộc phường [[2]](#cite_note-2) [Lộc Vượng](/wiki/L%E1%BB%99c_V%C6%B0%E1%BB%A3ng), thành phố [Nam Định](/wiki/Nam_%C4%90%E1%BB%8Bnh_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)), tỉnh [Nam Định](/wiki/Nam_%C4%90%E1%BB%8Bnh)ngày nay. [[3]](#cite_note-3)
Ông là người có
*"dung mạo khôi ngô, thông minh hơn người"*, và nhờ *"được những người tài giỏi đến giảng dạy"* mà ông sớm trở thành người *"đọc thông hiểu rộng, có tài văn võ"* . [4]
### Ba lần chống quân Nguyên Mông[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=3)]
Trần Hưng Đạo trở thành võ quan
[nhà Trần](/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%A7n) lúc nào không rõ, chỉ biết vào tháng Chín ( [âm lịch](/wiki/%C3%82m_l%E1%BB%8Bch)) năm [Đinh Tỵ](/wiki/%C4%90inh_T%E1%BB%B5) ( [1257](/wiki/1257)), ông giữ quyền "tiết chế" để chuẩn bị chống lại cuộc xâm lược của quân Nguyên Mông. Sách *Đại Việt sử ký toàn thư* chép: *"Tháng 9 ( 1257), (Trần Thái Tông) xuống chiếu, lệnh (cho) tả hữu tướng quân đem quân thủy bộ ra ngăn giữ biên giới (phía Bắc) theo sự tiết chế của (Trần) Quốc Tuấn"* . [[5]](#cite_note-5)
Sau khi đánh lui được quân Nguyên Mông lần đầu (
[1258](/wiki/1258)), tháng Mười ( [âm lịch](/wiki/%C3%82m_l%E1%BB%8Bch)) năm [1283](/wiki/1283), để chuẩn bị kháng chiến lần hai ( [1285](/wiki/1285)), Trần Hưng Đạo được vua [Trần Nhân Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Nh%C3%A2n_T%C3%B4ng) phong làm Quốc công Tiết chế thống lĩnh các lực lượng quân sự. Tháng Tám ( [âm lịch](/wiki/%C3%82m_l%E1%BB%8Bch)) năm sau ( [1284](/wiki/1284)), ông cho duyệt quân ở bến Đông Bộ Đầu (gần dốc Hàng Than, [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i) ngày nay), đọc bài " [Hịch tướng sĩ](/wiki/H%E1%BB%8Bch_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_s%C4%A9)" nổi tiếng, rồi chia quân đóng giữ nơi hiểm yếu.
Đầu năm
[1285](/wiki/1285), tức 27 năm sau, quân Nguyên Mông lại ào ạt tiến công vào phía bắc và vùng [Thanh Hóa](/wiki/Thanh_H%C3%B3a)- [Nghệ An](/wiki/Ngh%E1%BB%87_An). Để bảo toàn lực lượng và thực hiện kế "thanh dã" (vườn không nhà trống), Trần Hưng Đạo ra lệnh rút quân. Quân xâm lược vào [Thăng Long](/wiki/Th%C4%83ng_Long) rồi tiến xuống Thiên Trường (vùng [Nam Định](/wiki/Nam_%C4%90%E1%BB%8Bnh)) đuổi theo vua Trần. Vua [Trần Thánh Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%C3%A1nh_T%C3%B4ng) lo ngại, vờ hỏi ông xem có nên hàng không. Ông khảng khái trả lời *"Bệ hạ chém đầu tôi rồi hãy hàng"* . [6] [Tháng 5](/wiki/Th%C3%A1ng_n%C4%83m)( [dương lịch](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_l%E1%BB%8Bch)) năm ấy ( [1285](/wiki/1285)), ông vạch kế hoạch tổng phản công. Chỉ sau một tháng chiến đấu quyết liệt với các trận [Hàm Tử](/wiki/H%C3%A0m_T%E1%BB%AD), [Chương Dương](/wiki/Ch%C6%B0%C6%A1ng_D%C6%B0%C6%A1ng), [Tây Kết](/w/index.php?title=T%C3%A2y_K%E1%BA%BFt&action=edit&redlink=1), [Vạn Kiếp](/wiki/V%E1%BA%A1n_Ki%E1%BA%BFp),...quân dân [nhà Trần](/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%A7n)đã đánh tan đội quân Nguyên Mông, giải phóng đất nước.
Cuối năm
[1287](/wiki/1287), nhà Nguyên xâm lược lần thứ ba. Trần Nhân Tông hỏi: *"Năm nay đánh giặc thế nào?"*. Trần Hưng Đạo đáp: *"Năm nay đánh giặc nhàn"*. Khi đoàn thuyền lương đối phương bị tiêu diệt ở [Vân Đồn](/wiki/V%C3%A2n_%C4%90%E1%BB%93n), chủ tướng là [Hoàng tử](/wiki/Ho%C3%A0ng_t%E1%BB%AD) [Thoát Hoan](/wiki/Tho%C3%A1t_Hoan) phải rút lui, ông bố trí lực lượng mai phục ở cửa [sông Bạch Đằng](/wiki/S%C3%B4ng_B%E1%BA%A1ch_%C4%90%E1%BA%B1ng) trực tiếp tổ chức chiến trường tiêu diệt toàn bộ binh thuyền của [Ô Mã Nhi](/wiki/%C3%94_M%C3%A3_Nhi) vào tháng Tư ( [âm lịch](/wiki/%C3%82m_l%E1%BB%8Bch)) năm [Mậu Tý](/wiki/M%E1%BA%ADu_T%C3%BD) ( [1288](/wiki/1288)). Thoát Hoan nghe tin đội quân thủy đã vỡ tan rồi, liền dẫn tàn quân tháo chạy về nước, dọc đường bị quân Việt đón đánh khiến *"quân sĩ mười phần, tổn hại mất 5, 8 phần"*. Thoát Hoan phải chui vào ống đồng để trốn chạy về nước. . [7]
### Lui về Vạn Kiếp rồi qua đời[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=4)]
Tháng Tư (
[âm lịch](/wiki/%C3%82m_l%E1%BB%8Bch)) năm [Kỷ Sửu](/wiki/K%E1%BB%B7_S%E1%BB%ADu) ( [1289](/wiki/1289)), luận công ba lần đánh đuổi quân Nguyên Mông, Trần Hưng Đạo được phong tước Hưng Đạo đại vương. Sau đó, ông lui về ở Vạn Kiếp, là nơi ông được phong ấp (nay thuộc xã Hưng Đạo, thị xã [Chí Linh](/wiki/Ch%C3%AD_Linh), tỉnh [Hải Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng)). Nhân dân lúc bấy giờ kính trọng ông, lập đền thờ sống ông ở Vạn Kiếp. Tại đền có bài văn bia của vua [Trần Thánh Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%C3%A1nh_T%C3%B4ng), ví ông với Thượng phụ (tức [Khương Tử Nha](/wiki/Kh%C6%B0%C6%A1ng_T%E1%BB%AD_Nha)) [[8]](#cite_note-8)
Tháng Sáu (
[âm lịch](/wiki/%C3%82m_l%E1%BB%8Bch)) năm [Canh Tý](/wiki/Canh_T%C3%BD) ( [1300](/wiki/1300)), ông lâm bệnh, được vua [Trần Anh Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Anh_T%C3%B4ng) tới thăm và hỏi về kế sách chống ngăn "giặc phương Bắc". Chữa mãi không khỏi bệnh, ông mất ngày 20 tháng Tám (âm lịch) năm ấy, thọ khoảng 70 tuổi.
Khi sắp mất, Trần Hưng Đạo vương dặn các con rằng:
*"Ta chết thì phải hỏa táng, lấy vật tròn đựng xương, bí mật chôn trong vườn An Lạc, rồi san đất và trồng cây như cũ, để người đời không biết chỗ nào, lại phải làm sao cho mau mục"* [[9]](#cite_note-9)
Nghe tin Trần Hưng Đạo vương mất, triều đình nhà Trần phong tặng ông là
*"Thái sư Thượng Phụ Thượng Quốc công Nhân Vũ Hưng Đạo Đại Vương"*. Ông được nhân dân cả nước tôn vinh là *"Đức Thánh Trần"* và lập đền thờ ở nhiều nơi, song nổi tiếng hơn cả là [Đền Kiếp Bạc](/wiki/%C4%90%E1%BB%81n_Ki%E1%BA%BFp_B%E1%BA%A1c) ở xã Hưng Đạo ( [Chí Linh](/wiki/Ch%C3%AD_Linh), [Hải Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng)). Đây là nơi ông lập căn cứ, tích trữ lương thực, huấn luyện quân sĩ trong các cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông.
## Tác phẩm[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=5)]
Tác phẩm của Trần Hưng Đạo hiện còn:
**Dụ chư tỳ tướng hịch văn**( *Bài văn hịch hiểu dụ các tỳ tướng*, quen gọi là **).** [Hịch tướng sĩ](/wiki/H%E1%BB%8Bch_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_s%C4%A9) **(** [Binh gia diệu lý yếu lược](/wiki/Binh_th%C6%B0_y%E1%BA%BFu_l%C6%B0%E1%BB%A3c) *Tóm lược chỗ cốt yếu trong nguyên lý kỳ diệu của nhà binh*, còn gọi là **Binh thư yếu lược**) **(** [Vạn Kiếp tông bí truyền thư](/wiki/V%E1%BA%A1n_Ki%E1%BA%BFp_t%C3%B4ng_b%C3%AD_truy%E1%BB%81n_th%C6%B0) *Sách bí truyền của tông phái Vạn Kiếp*) nhưng văn bản đã thất lạc, chỉ còn lại bài Tựa của tướng [Trần Khánh Dư](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Kh%C3%A1nh_D%C6%B0)đề ở đầu sách, được *(quyển VI) ghi lại.* [Đại Việt sử ký toàn thư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%BD_to%C3%A0n_th%C6%B0)
## Ghi nhận công lao[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=6)]
Dưới sự lãnh đạo của Trần Hưng Đạo, quân đội
[nhà Trần](/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%A7n) đã vượt qua vô vàn khó khăn và hiểm nguy, ba lần đánh tan hàng vạn quân Nguyên Mông xâm lược, giành thắng lợi lẫy lừng, "tiếng vang đến phương Bắc, khiến chúng thường gọi ông là An Nam Hưng Đạo Vương mà không dám gọi thẳng tên" . Công lao to lớn này đã đưa ông lên hàng [10] *"thiên tài quân sự có tầm chiến lược, và là một anh hùng dân tộc bậc nhất của nhà Trần"* . [[11]](#cite_note-NHC-11)
Là một Tiết chế đầy tài năng, khi
*"dụng binh biết đợi thời, biết thừa thế tiến thoái"* , đặc biệt là có một có một lòng tin sắt đá vào sức mạnh và ý chí của nhân dân, của tướng sĩ, nên Trần Hưng Đạo đã đề ra một đường lối kháng chiến ưu việt, tiêu biểu là các cuộc rút lui chiến lược khỏi kinh thành [12] [Thăng Long](/wiki/Th%C4%83ng_Long), để bảo toàn lực lượng. Kế hoạch "thanh dã" (vườn không nhà trống) và những hoạt động phối hợp nhịp nhàng giữa "hương binh" và quân triều đình, những trận tập kích và phục kích có ý nghĩa quyết định đối với cả chiến dịch như ở Chương Dương, Hàm Tử, Tây Kết, Vân Đồn, và nhất là ở Bạch Đằng...đã làm cho tên tuổi ông bất tử . [[11]](#cite_note-NHC-11)
Có thể nói tư tưởng quán xuyến suốt đời của Trần Hưng Đạo, là
*một tấm lòng tận tụy đối với đất nước, là ý muốn đoàn kết mọi tầng lớp trong dân tộc thành một lực lượng thống nhất, là tinh thần yêu thương dân. Cho nên trước khi mất, ông vẫn còn dặn vua Trần Anh Tông rằng: "Phải nới sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc" cho sự nghiệp lâu dài của nước nhà* . [[11]](#cite_note-NHC-11)
## Sử liệu liên quan[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=7)]
### Vì nước, quên thù nhà[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=8)]
Năm
[Đinh Dậu](/wiki/%C4%90inh_D%E1%BA%ADu) ( [1237](/wiki/1237)), Thái sư [Trần Thủ Độ](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%E1%BB%A7_%C4%90%E1%BB%99) ép [Trần Liễu](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Li%E1%BB%85u) (cha Trần Hưng Đạo) phải nhường vợ là [Thuận Thiên Công chúa](/wiki/Thu%E1%BA%ADn_Thi%C3%AAn_(ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu)) (chị của [Lý Chiêu Hoàng](/wiki/L%C3%BD_Chi%C3%AAu_Ho%C3%A0ng)) cho em ruột là vua [Trần Thái Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%C3%A1i_T%C3%B4ng) (Trần Cảnh) dù bà này đã có thai với Trần Liễu được ba tháng, đồng giáng Lý Chiêu Hoàng (đang là Hoàng hậu) xuống làm Công chúa. Phẫn uất, Trẫn Liễu họp quân làm loạn. Trần Thái Tông chán nản bỏ đi lên [Yên Tử](/wiki/N%C3%BAi_Y%C3%AAn_T%E1%BB%AD). Sau Trần Liễu biết không làm gì được phải đóng giả làm người đánh cá trốn lên thuyền vua Trần Thái Tông xin tha tội. [Trần Thủ Độ](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%E1%BB%A7_%C4%90%E1%BB%99) biết được, cầm gươm đến định giết Trần Liễu nhưng Thái Tông lấy thân mình che cho Trần Liễu. Trần Liễu được tha tội nhưng quân lính theo ông đều bị giết . Mang lòng hậm hực, Trần Liễu tìm khắp những người tài nghệ để dạy Trần Quốc Tuấn (tức Trần Hưng Đạo). Lúc sắp mất, ông cầm tay Quốc Tuấn, trăng trối rằng: [13] *"Con không vì cha lấy được thiên hạ, thì cha chết dưới suối vàng cũng không nhắm mắt được"*. Quốc Tuấn ghi để trong lòng, nhưng không cho là phải. Đến khi vận nước lung lay, quyền quân quyền nước đều do ở mình, Trần Quốc Tuấn đem lời cha trăng trối để dò ý hai thuộc tướng thân tín là [Dã Tượng](/wiki/D%C3%A3_T%C6%B0%E1%BB%A3ng)và [Yết Kiêu](/wiki/Y%E1%BA%BFt_Ki%C3%AAu). Hai người thuộc hạ ấy can rằng: *"Làm kế ấy tuy được phú quý một thời nhưng để lại tiếng xấu ngàn năm. Nay Đại Vương há chẳng đủ phú và quý hay sao? Chúng tôi thề xin chết già làm gia nô, chứ không muốn làm quan mà không có trung hiếu"*...Trần Quốc Tuấn cảm phục đến khóc, khen ngợi hai người.
Một hôm Trần Quốc Tuấn vờ hỏi con ông là Hưng Vũ vương:
*"Người xưa có cả thiên hạ để truyền cho con cháu, con nghĩ thế nào?* Hưng Vũ vương thưa: *"Dẫu khác họ cũng không nên, huống chi là cùng một họ!"*. Trần Quốc Tuấn ngẫm cho là phải. Lại một hôm ông đem chuyện ấy hỏi người con thứ là Hưng Nhượng vương [Trần Quốc Tảng](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Qu%E1%BB%91c_T%E1%BA%A3ng). Quốc Tảng tiến lên thưa: *" Tống Thái Tổ vốn là một ông lão làm ruộng, đã thừa cơ dấy vận nên có được thiên hạ"*. Trần Quốc Tuấn rút gươm kể tội: *"Tên loạn thần là từ đứa con bất hiếu mà ra"*và định giết Quốc Tảng, Hưng Vũ vương hay tin, vội chạy tới khóc lóc xin chịu tội thay, Trần Quốc Tuấn mới tha. Sau đó, ông dặn Hưng Vũ vương: *"Sau khi ta chết, đậy nắp quan tài đã rồi mới cho Quốc Tảng vào viếng"* . [[14]](#cite_note-14)
Năm
[Ất Dậu](/wiki/%E1%BA%A4t_D%E1%BA%ADu) ( [1285](/wiki/1285)), thế quân Nguyên Mông bức bách, hai vua Trần ngầm đi chiếc thuyền nhỏ đến Tam Trĩ nguyên ( [sông Ba Chẽ](/wiki/S%C3%B4ng_Ba_Ch%E1%BA%BD), thuộc tỉnh [Quảng Ninh](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ninh) ngày nay), sai người đưa thuyền ngự ra [Ngọc Sơn](/wiki/Ng%E1%BB%8Dc_S%C6%A1n) (mũi biển thuộc châu [Vạn Ninh](/wiki/V%E1%BA%A1n_Ninh), gần [Móng Cái](/wiki/M%C3%B3ng_C%C3%A1i), nay thuộc tỉnh Quảng Ninh) để đánh lừa quân xâm lược. Sách *Đại Việt sử ký toàn thư* kể: *"Lúc ấy, xa giá nhà vua đang phiêu giạt, mà Trần Quốc Tuấn vốn có kỳ tài, lại còn mối hiềm cũ của An Sinh vương, nên có nhiều người nghi ngại. Trần Quốc Tuấn theo vua, tay cầm chiếc gậy có bịt sắt nhọn. Mọi người đều gườm mắt nhìn. Trần Quốc Tuấn liền rút đầu sắt nhọn vứt đi chỉ chống gậy không mà đi. Còn nhiều việc nữa, đại loại như thế"* . [15]
### Không tham chức, biết gạt bỏ hiềm khích riêng[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=9)]
Trước kia,
[Trần Thánh Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%C3%A1nh_T%C3%B4ng) thân đi đánh giặc, [Trần Quang Khải](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i) theo hầu, ghế tể tướng bỏ không, vừa lúc có sứ phương bắc đến. [Trần Thái Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%C3%A1i_T%C3%B4ng) gọi Trần Hưng Đạo tới bảo: *"Thượng tướng đi theo hầu vắng, trẫm định lấy khanh làm Tư đồ để tiếp sứ phương Bắc"*.Trần Hưng Đạo thưa: *"Việc tiếp sứ giả, thần không dám từ chối, còn như phong thần làm Tư đồ thì thần không dám vâng chiếu. Huống chi Quan gia đi đánh giặc xa, Thái sư theo hầu mà bệ hạ lại tự ý phong chức, thì tình nghĩa trên dưới, e có chỗ chưa ổn, sẽ không làm vui lòng Quan gia và Thượng tướng. Đợi khi xa giá trở về, sẽ xin vâng mệnh cũng chưa muộn."*
Một hôm, Trần Hưng Đạo từ
[Vạn Kiếp](/wiki/V%E1%BA%A1n_Ki%E1%BA%BFp) tới, [Trần Quang Khải](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Kh%E1%BA%A3i) xuống thuyền chơi suốt ngày mới trở về. Trần Quang Khải vốn sợ tắm gội, Trần Hưng Đạo thì thích tắm thơm, từng đùa bảo Trần Quang Khải: *"Mình mẩy cáu bẩn, xin tắm giùm"*, rồi cởi áo Trần Quang Khải ra, dùng nước thơm tắm cho ông và nói: *"Hôm nay được tắm cho Thượng tướng"*. Trần Quang Khải cũng nói: *"Hôm nay được Quốc công tắm rửa cho"*. Từ đó, tình nghĩa qua lại giữa hai ông ngày càng thêm mặn. Bản thân làm tướng văn, tướng võ, giúp rập nhà vua, hai ông đứng hàng đầu [[16]](#cite_note-16)
Sử cũ cũng kể rằng bấy giờ Hưng Vũ vương Nghiễn (là con trai của Trần Quốc Tuấn, lại có công đánh giặc) được lấy Công chúa Thiên Thụy, thế nhưng tướng Trần Khánh Dư lại thông dâm với Thiên Thụy, khiến nhà vua phải xuống chiếu trách phạt và đuổi Khánh Dư về
[Chí Linh](/wiki/Ch%C3%AD_Linh) vì "sợ phật ý Quốc Tuấn". Vậy mà khi quân Nguyên Mông sang xâm lược Đại Việt lần thứ 3, Trần Hưng Đạo đã gạt bỏ hiềm riêng, tin cậy "giao hết công việc biên thùy cho phó tướng Vân Đồn là Nhân Huệ vương Trần Khánh Dư" khi ông này được phục chức. Ngoài ra, khi soạn xong *Vạn Kiếp tông bí truyền thư*, thì Trần Khánh Dư cũng là người được ông chọn để viết bài Tựa cho sách . [17]
### Khéo tiến cử người tài giỏi, kính cẩn giữ tiết làm tôi[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=10)]
Trần Hưng Đạo khéo tiến cử người tài giỏi cho đất nước, như
[Dã Tượng](/wiki/D%C3%A3_T%C6%B0%E1%BB%A3ng), [Yết Kiêu](/wiki/Y%E1%BA%BFt_Ki%C3%AAu) là gia thần của ông, có dự công dẹp Ô Mã Nhi, [Toa Đô](/wiki/Toa_%C4%90%C3%B4). Các người nổi tiếng khác như [Phạm Ngũ Lão](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Ng%C5%A9_L%C3%A3o), Trần Thì Kiến, [Trương Hán Siêu](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_H%C3%A1n_Si%C3%AAu), Phạm Lãm, Trịnh Dũ, Ngô Sĩ Thường, Nguyễn Thế Trực vốn là môn khách của ông, đều nổi tiếng thời đó về văn chương và chính sự [[18]](#cite_note-18)
Vì có công lao lớn nên nhà vua gia phong ông là Thượng quốc công, cho phép ông được quyền phong tước cho người khác, từ minh tự trở xuống, chỉ có tước hầu thì phong trước rồi tâu sau. Nhưng Trần Hưng Đạo chưa bao giờ phong tước cho một người nào. Khi quân Nguyên vào xâm chiếm nước Việt, ông lệnh cho nhà giàu bỏ thóc ra cấp lương quân, mà cũng chỉ cho họ làm lang tướng giả chứ không cho họ tước lang thực, ông rất kính cẩn giữ tiết làm tôi...
[[19]](#cite_note-19)
### Bị chọc vào đầu đến chảy máu, sắc mặt vẫn không thay đổi[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=11)]
Đầu năm
[Tân Tỵ](/wiki/T%C3%A2n_T%E1%BB%B5) ( [1281](/wiki/1281)), vua Nguyên Mông là [Hốt Tất Liệt](/wiki/H%E1%BB%91t_T%E1%BA%A5t_Li%E1%BB%87t) lại sai Sài Xuân đem ngàn quân hộ tống nhóm Trần Di Ái về nước. Sách *Đại Việt sử ký toàn thư* chép: *"Sài Xuân ngạo mạn vô lễ, cưỡi ngựa đi thẳng vào cửa Dương Minh. Quân sĩ Thiên Trường ngăn lại, Xuân dùng roi ngựa quất họ bị thương ở đầu... Vua ( Trần Nhân Tông) sai Trần Quang Khải đến sứ quán khoản tiếp. Xuân nằm khểnh không ra, Quang Khải vào hẳn trong phòng, hắn cũng không dậy tiếp. Hưng Đạo Vương Quốc Tuấn nghe thấy thế, tâu xin đến sứ quán xem Xuân làm gì. Lúc ấy Quốc Tuấn đã gọt tóc, mặc áo vải. Đến sứ quán, ông đi thẳng vào trong phòng. Xuân đứng dậy vái chào mời ngồi. Mọi người đều kinh ngạc, có biết đâu gọt tóc, mặc áo vải là hình dạng nhà sư phương Bắc. Ông ngồi xuống pha trà, cùng uống với hắn. Người hầu của Xuân cầm cái tên đứng sau Quốc Tuấn, chọc vào đầu đến chảy máu, nhưng sắc mặt Quốc Tuấn vẫn không hề thay đổi. Khi trở về, Xuân ra cửa tiễn ông..."* [[20]](#cite_note-20)
### Lời tâm huyết trước khi mất[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=12)]
Tháng Sáu (
[âm lịch](/wiki/%C3%82m_l%E1%BB%8Bch)) năm [Canh Tý](/wiki/Canh_T%C3%BD) ( [1300](/wiki/1300)), Trần Hưng Đạo ốm. Vua [Trần Anh Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Anh_T%C3%B4ng) ngự tới nhà thăm, hỏi rằng: *"Nếu có điều chẳng may, mà giặc phương Bắc lại sang xâm lược thì kế sách như thế nào?"*. Ông trả lời: *"Ngày xưa Triệu Vũ Đế (tức Triệu Đà) dựng nước, vua nhà Hán cho quân đánh, nhân dân làm kế thanh dã (vườn không nhà trống), đại quân ra Khâm Châu, Liêm Châu đánh vào Trường Sa, Hồ Nam, còn đoản binh thì đánh úp phía sau. Đó là một thời. Đời nhà Đinh, nhà Tiền Lê dùng người tài giỏi, đất phương nam mới mạnh mà phương bắc thì mệt mỏi suy yếu, trên dưới một dạ, lòng dân không lìa, xây thành Bình Lỗ mà phá được quân Tống. Đó lại là một thời. Vua nhà Lý mở nền, nhà Tống xâm phạm địa giới, dùng Lý Thường Kiệt đánh Khâm, Liêm, đến tận Mai Lĩnh là vì có thế. Vừa rồi Toa Đô, Ô Mã Nhi bốn mặt bao vây. Vì vua tôi đồng tâm, anh em hòa mục, cả nước góp sức, giặc phải bị bắt. Đó là trời xui nên vậy. Đại khái, nó cậy trường trận, ta dựa vào đoản binh. Dùng đoản binh chế trường trận là sự thường của binh pháp. Nếu chỉ thấy quân nó kéo đến như lửa, như gió thì thế dễ chế ngự. Nếu nó tiến chậm như các tằm ăn, không cầu thắng chóng, thì phải chọn dùng tướng giỏi, xem xét quyền biến, như đánh cờ vậy, tùy thời tạo thế, có được đội quân một lòng như cha con thì mới dùng được. Vả lại, khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước vậy"* . [[21]](#cite_note-21)
## Vợ, con[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=13)]
Trần Hưng Đạo cưới Công chúa Thiên Thành làm vợ. Bà là
[Trưởng công chúa](/wiki/C%C3%B4ng_ch%C3%BAa) của vua [Trần Thái Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Th%C3%A1i_T%C3%B4ng). Sau, bà được phong tước là Nguyên Từ quốc mẫu, và mất vào [tháng 9](/wiki/Th%C3%A1ng_ch%C3%ADn) ( [âm lịch](/wiki/%C3%82m_l%E1%BB%8Bch)) năm [Mậu Tý](/wiki/M%E1%BA%ADu_T%C3%BD) ( [1288](/wiki/1288)). Bà sinh hạ cả tất cả 5 người con, gồm 1 gái và 4 trai:
- Một gái đầu lòng tên là Trinh, thường gọi là Trinh Công chúa, sau trở thành vợ của vua
[Trần Nhân Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Nh%C3%A2n_T%C3%B4ng), tức Khâm Từ Bảo Thánh Hoàng hậu, rồi sinh ra con là vua [Trần Anh Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Anh_T%C3%B4ng)sau này.
Bốn trai (không rõ thứ bậc), đều là võ tướng có tài, từng theo cha đánh đuổi quân Nguyên Mông, đó là:
- Trần Quốc Nghiễn, tước Hưng Vũ vương: Ông cưới Công chúa Thiên Thụy, trở thành Phò mã của vua Trần Thánh Tông. Sau khi đánh đuổi quân Nguyên Mông, tháng Tư (
[âm lịch](/wiki/%C3%82m_l%E1%BB%8Bch)) năm [1289](/wiki/1289), ông được phong làm Khai Quốc công.
- Trần Quốc Hiện, tước Hưng Trí vương: Khi xét công đánh đuổi, ông không được thăng trật, vì
*"đã có chiếu cho người Nguyên về nước, các tướng không được cản trở, mà lại còn đón đánh chúng"* . Ông cũng là người có công tổ chức khẩn hoang nhiều vùng đất hoang vu của khu vực tỉnh [[22]](#cite_note-ReferenceA-22) [Hải Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng)ngày nay . [[23]](#cite_note-23) [Trần Quốc Tảng](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Qu%E1%BB%91c_T%E1%BA%A3ng), tước Hưng Nhượng vương: Khi xét công, ông được phong làm Tiết độ sứ. Ông có con gái gả cho vua [Trần Anh Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Anh_T%C3%B4ng), tức Thuận Thánh Hoàng hậu.. . [22]
Ngoài ra, Trần Hưng Đạo còn có một người con gái nuôi, đó là
**Anh Nguyên Quận chúa**, sau là vợ của danh tướng [Phạm Ngũ Lão](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Ng%C5%A9_L%C3%A3o) .Thực ra quận chúa là con gái ruột của Hưng Đạo Vương nhưng ông đã đổi thành con gái nuôi để tránh quy định khắt khe của nhà Trần (chỉ người trong dòng tộc mới được kết hôn) và gả cho Phạm Ngũ Lão. [24]
## Vinh danh[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=14)] *Giúp nên cơ nghiệp Trùng Hưng công lao hàng bậc nhất.* *Dẫu đã mất mà uy phong còn bẻ gãy giặc Bắc.* *Thanh kiếm dài tựa ngoài trời thuở xưa, đêm đêm thường rít lên như gió.* *Uy linh khắp* [biển Đông](/wiki/Bi%E1%BB%83n_%C4%90%C3%B4ng), sóng cả yên lặng. *Ân trạch ở Phần Dương có sánh cũng bằng thừa.* *Mãi khiến giặc Hồ phải biết tay tài giỏi.*
## Đền thờ[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=15)] [Đền Kiếp Bạc](/wiki/%C4%90%E1%BB%81n_Ki%E1%BA%BFp_B%E1%BA%A1c), [Chí Linh](/wiki/Ch%C3%AD_Linh), [Hải Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng).
- Đền Bảo Lộc, tỉnh Nam Định.
- Đền Cao An Phụ, xã An Phụ, huyện Kinh Môn, Hải Dương.
- Đền Trần Hưng Đạo, xã
[Khánh Cư](/wiki/Kh%C3%A1nh_C%C6%B0,_Y%C3%AAn_Kh%C3%A1nh), [Yên Khánh](/wiki/Y%C3%AAn_Kh%C3%A1nh), [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh).
- Đền Tân Phẩm, tỉnh Thừa Thiên Huế.
- Đền Trần Thương, tỉnh Hà Nam.
[Đền Thái Vi](/wiki/%C4%90%E1%BB%81n_Th%C3%A1i_Vi)ở [Hành cung Vũ Lâm](/wiki/H%C3%A0nh_cung_V%C5%A9_L%C3%A2m), [huyện Hoa Lư](/wiki/Huy%E1%BB%87n_Hoa_L%C6%B0), [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh). [Đền thờ Đức Thánh Trần Hưng Đạo](/wiki/%C4%90%E1%BB%81n_th%E1%BB%9D_Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o_(Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh))ở [Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh).
- Đền A Sào, xã An Thái, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình.
- Điện thờ Đức Thánh Trần, thôn Quang Trung, xã Diên Hông, huyện Thanh Miện, tỉnh
[Hải Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng).
- Đền thờ Đức Thánh Trần: Tọa lạc tại thôn Hoàng Sơn, xã Ninh Tiến,
[thành phố Ninh Bình](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Ninh_B%C3%ACnh), [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh).
- Đền thờ Đức Thánh Trần, ấp Lai Khê, xã Lai Hưng, huyện Bến Cát, tỉnh Bình Dương.
- Đền thờ Đức Thánh Trần, đường Nguyễn Ái Quốc, TP Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai.
- Đền thờ Đức Thánh Trần Hưng Đạo ở Thôn Cao Trung xã Đức Giang huyện Hoài Đức TP Hà Nội.
- Di tích
[chùa Đẩu Long](/wiki/Ch%C3%B9a_%C4%90%E1%BA%A9u_Long), phường Tân Thành, [thành phố Ninh Bình](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Ninh_B%C3%ACnh), [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh).
- Tượng đài Trần Hưng Đạo nằm trên một ngọn đồi của bán đảo Phương Mai ở Làng chài Hải Minh thuộc phường Hải Cảng, TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định.
## Câu nói nổi tiếng[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=16)]
|“||
|Bệ hạ chém đầu tôi trước rồi hãy hàng |”|
|
|
—Trả lời Thái thượng hoàng Trần Thánh Tông trong cuộc kháng chiến lần 2
|“||
|Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa; chỉ giận chưa thể xẻ thịt, lột da, ăn gan, uống máu quân thù; dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng cam lòng. |”|
|
|
—Hịch tướng sĩ
|“||
|Vua tôi đồng tâm, anh em hòa mục, cả nước góp sức, giặc phải bị bắt. (Nên) khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước vậy. |”|
|
|
—Trả lời
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=17)] [Chiến tranh Nguyên Mông-Đại Việt lần 1](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nguy%C3%AAn_M%C3%B4ng-%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_l%E1%BA%A7n_1) [Chiến tranh Nguyên Mông-Đại Việt lần 2](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nguy%C3%AAn_M%C3%B4ng-%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_l%E1%BA%A7n_2) [Chiến tranh Nguyên Mông-Đại Việt lần 3](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nguy%C3%AAn_M%C3%B4ng-%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_l%E1%BA%A7n_3)
|Năm thuộc hạ tài giỏi và trung thành của
|Trần Hưng Đạo
|
|
## Sách tham khảo chính[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=18)] [Ngô Sĩ Liên](/wiki/Ng%C3%B4_S%C4%A9_Li%C3%AAn), *(bản dịch, tập 2). Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1985.* [Đại Việt sử ký toàn thư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%BD_to%C3%A0n_th%C6%B0) [Trần Trọng Kim](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim), *. Nhà xuất bản Tân Việt, Sài Gòn, 1968.* [Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c) [Nguyễn Huệ Chi](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Hu%E1%BB%87_Chi), mục từ "Trần Quốc Tuấn" trong *Từ điển văn học*(bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
- Nguyển Khắc Thuần,
*Danh tướng Việt Nam*(tập 1). Nhà xuất bản Giáo dục, 2006.
- Trịnh Vân Thanh,
*Thành ngữ điển tích danh nhân từ điển*. Nhà xuất bản Hồn thiêng, Sài Gòn, 1966.
- Mục từ "Trần Hưng Đạo" trong
*Từ điển bách khoa Việt Nam* [[2]](http://dictionary.bachkhoatoanthu.gov.vn/default.aspx?param=2777aWQ9MTc5NSZncm91cGlkPSZraW5kPWV4YWN0JmtleXdvcmQ9VFIlZTElYmElYTZOK0glYzYlYWZORyslYzQlOTAlZTElYmElYTBP&page=1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=19)] **GS. Trịnh Vân Thanh (tr. 1368) ghi mẹ sinh ra Trần Hưng Đạo tên là Nguyệt, thuộc dòng dõi tôn thất nhà Trần.** [^](#cite_ref-1) [^](#cite_ref-2) *Đại Việt sử ký toàn thư*(tập 2) tr. 21 và 77. [^](#cite_ref-3) [Lịch Sử Việt Nam, Tóm tắt tiểu sử Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn](http://www.lichsuvietnam.vn/home.php?option=com_content&task=view&id=557&Itemid=34/) [^](#cite_ref-4) *Đại Việt sử ký toàn thư*(tập 2) tr. 77. [^](#cite_ref-5) *Đại Việt sử ký toàn thư*(tập 2) tr. 25. [^](#cite_ref-6) *Đại Việt sử ký toàn thư*(tập 2) tr. 79. [^](#cite_ref-7) *Việt Nam sử lược*, tr. 154. **Theo Nguyễn Huệ Chi (tr. 1799) và** [^](#cite_ref-8) *Đại Việt sử ký toàn thư*(tập 2) tr. 78. [^](#cite_ref-9) *Đại Việt sử ký toàn thư*(tập 2, tr. 78). Lời di chúc này liệu có gắn với "Viên Lăng" (tức là vườn mộ của ông) mà dân gian thường gọi ở một quả đồi nhỏ cách Kiếp Bạc 100 [m](/wiki/M)về phía Nam (?). Cho đến nay, các nhà khảo cổ, các nhà nghiên cứu vẫn chưa xác định được mộ phần của Trần Hưng Đạo ở đâu. Theo [[1]](http://thanhgiong.vn/Home/Tin-tuc/NewsDetail.aspx?id=5250). [^](#cite_ref-10) *Đại Việt sử ký toàn thư*(tập 2), tr. 79.
- ^
**a** **ă** [Nguyễn Huệ Chi, tr. 1799.](#cite_ref-NHC_11-2) **â** [^](#cite_ref-12) *, tr. 147.* [Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c) **Lược kể theo** [^](#cite_ref-13) *Đại Việt sử ký toàn thư*(tập 2), tr. 33-34. [^](#cite_ref-14) *Đại Việt sử ký toàn thư*(tập 2) tr. 77-78. [^](#cite_ref-15) *Đại Việt sử ký toàn thư*(tập 2), tr. 52. [^](#cite_ref-16) *Đại Việt sử ký toàn thư*(tập 2), tr. 70. **Đại Việt sử ký toàn thư (tập 2), tr. 46, 58 và 82.** [^](#cite_ref-17) [^](#cite_ref-18) *Đại Việt sử ký toàn thư*(tập 2), tr. 78-79. [^](#cite_ref-19) *Đại Việt sử ký toàn thư*(tập 2), tr. 78. [^](#cite_ref-20) *Đại Việt sử ký toàn thư*(tập 2) tr. 44. [^](#cite_ref-21) *Đại Việt sử ký toàn thư*(tập 2) tr. 76-77.
- ^
**a** **ă** *Đại Việt sử ký toàn thư*(tập 2), tr. 62. [^](#cite_ref-23) *Danh tướng Việt Nam*(tập 1), tr. 98. **Tên và tước phong các người con của Hưng Đạo Vương chép theo** [^](#cite_ref-24) *Đại Việt sử ký toàn thư*(tr. 49). *Danh tướng Việt Nam*(tập 1, tr. 98-99) chép khác.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit§ion=20)]
|
|![]()

X-Cache: cp1055 hit (3), cp1067 frontend miss (0)


text:
verbalement
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Mục lục
1
Tiếng Pháp
1.1
Cách phát âm
1.2
Phó từ
1.3
Tham khảo
Tiếng Pháp
[
sửa
]
Cách phát âm
[
sửa
]
IPA
:
/vɛʁ.bal.mɑ̃/
Phó từ
[
sửa
]
verbalement
/vɛʁ.bal.mɑ̃/
(
Bằng
)
Miệng
.
Promettre
verbalement
— hứa miệng
(
Từ mới, nghĩa mới
) Bằng
lời
, bằng
từ
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
http://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=verbalement&oldid=1397844
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Pháp
Phó từ
Phó từ tiếng Pháp
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Bản in được
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
Ελληνικά
English
Français
한국어
Русский
Sửa đổi lần cuối lúc 21:43, ngày 26 tháng 12 năm 2011.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

markdown:
# verbalement
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Pháp[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-fra-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Phó từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-adv-&action=edit§ion=T-1)] **verbalement** [/vɛʁ.bal.mɑ̃/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP)) **verbalement** [/vɛʁ.bal.mɑ̃/](/wiki/Wiktionary:IPA)

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1068 frontend miss (0)