text:
Truyện
Tài Liệu
Hình Ảnh
ViệtUnicode
Welcome to VN.NET28/09/16
Xưa nay người ta hay nói Bình Thuận là chốn biển bạc
rừng vàng hay có một kho tàng vô giá dưới làn nước
xanh, quả không ngoa chút nào và là sự thật, ít ra là
thời gian từ 30-4-1975 trở về trước. Với chiều dài
bờ biển 192 km, vùng lãnh hải rộng 52.000 km2 và thềm lục
địa 21.600 km2. Khí hâu Bình Thuận ấm áp quanh năm, gồm 9
huyện thì 5 huyện ven biển. Ngoài ra còn có đảo Phú Quý
hiện có trên 500 tàu thuyền đánh cá đủ loại. Bình
Thuận có các hải lộ trong nước và quốc tế ngang qua,
đồng thời là hậu phương trực tiếp trách nhiệm đối
với quần đảo Trường Sa đang trong dầu sôi lửa đỏ, vì
sự tranh chấp của nhiều nước trong vùng nhưng nguy hiểm
và tàn bạo nhất vẫn là Trung Cộng qua đồng thuận của
Đảng ta đang muốn bán đứng cho giặc như Hoàng Sa, Ải Nam
Quan, Thác Bản Giốc và vùng lãnh hải trong vịnh Bắc Việt.
Biển Bình Thuận chạy dài từ Vĩnh Hảo, Tuy Phong ở phía
bắc vào tận Cù Mi cửa, huyện Hàm Tân giáp ranh với
Làng Phước Hải, Bà Rịa-Vũng Tàu. Đây là vùng biển có
trữ lượng hải sản rất lớn với đủ loại cá cũng như
những đặc sản quý hiếm như Cá Ngừ Đại Dương (ăn
sống), các loại tôm, mực, các loài nhuyễn thể như sò
điệp, sò lông, dòm, nghêu lụa, nghêu rằn, hàn mai, hào..
Khắp tỉnh cũng đã có hơn 1400 ha đất nuôi các loại tôm
và các loài cá nước ngọt. Riêng các cơ cấu hạ tầng,
nhờ vốn đầu tư và quỷ tài trợ của Liên Hiệp Quốc,
các ngư cảng Phan Rí Cửa, La Gi, Liên Hương, Phú Qui và
nhất là Bến Cá Cồn Chà-Đức Thắng, được xây dựng
rất qui mô và lớn nhất trong số 9 ngư cảng thuộc khu
vực miền đông, vì đây là cửa ngỏ ra biển của các
tỉnh Lâm Đồng, Quảng Đức, Tuyên Đức, Phươc Long..
Hiện nay nhờ không còn VC đặt mìn, đắp mô, phá hoại
cầu cống đường xá, nên con đường cái quan chạy ven
biển Bình Thuận ngày xưa thời Nhà Nguyễn, đả được
mở lại để phục vụ cho ngành du lịch. Cho nên không ngạc
nhiên khi thấy Đảng hồ hởi liên doanh vay vốn, đem lãnh
thổ thế chấp đầu tư để làm đẹp vùng biển mặn,
câu khách hốt bạc. Tính đến năm 2004, coi như đã hoàn
thành quốc lộ 709 từ La Gi đi Vũng Tàu, qua Cù Mi, Bình
Châu, Long Hải dọc theo bờ biển. Đoạn đường từ La Gi
đi Hoà Thắng, Hòn Rơm dài 109 km, dọc theo bờ biển theo
báo đảng nói cũng đã xong, gồm các lộ trình La Gi-Cầu
Quang 18 km, Cầu Quang-Khe Gà 18 km, Khe Gà-Thuận Quý 10 km,
Thuận Quý-Phan Thiết 9 km, Phan Thiết-Mũi Né 22 km, Mũi
Né-Bình Thiện 22 km, Bình Thiện-Hòa Thắng 6 km. Hiện chỉ
còn đoạn cuối từ Hòa Thắng tới Liên Hương dài 47 km
dang dở vì cầu sông Lũy, nối xã Hòa Phú với Phan Rí
Cửa, dài 474,1 m chưa xong. Riêng cầu sông Lũy trên quốc
lộ 1, ngay ngã ba xuống Phan Rí Cửa, đã được Liên
Đoàn 20 Công Binh Kiến Tạo của VNCH làm xong năm 1971, có
Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu tới cắt băng khánh thành.
Kiếm ăn ở trên bờ hay vươn ra khơi xa là ước vọng
lớn của muôn người Bình Thuận. Hiện nay qua báo cáo của
đảng thì thiên đường trước mắt là Trường Sa, vì ở
đó ngư trường có trữ lượng hải sản rất lớn, lại
quí và toàn là những mặt hàng xuất cảng. Nhưng thấy
vậy không phải là vậy và lao đao nghề biển, lao đao
thuế cũng vẫn là những giọt nước mắt luôn đong đầy
trên má của giới thuyền chài. Biển là giả nhất là từ
ngày thiên đàng xã nghĩa mở rộng và số tàu thuyền
đánh cá toàn tỉnh đã lên tới 5000 chiếc, trong đó có 90
chiếc gắn máy trên 90 CV có thể hành nghề giáp hải
phận quốc tế. Về chế biến thủy sản, dù VC đã ban
hành cái gọi là luật Doanh nghiệp, mở gần 100 công ty
nhưng tới nay vẫn không có gì thay đổi, ngư dân nghèo
vẫn đói và cứ cuối mùa là phải mượn trước tiền
của chủ ghe, đầu nậu, hàm hộ Việt lẫn Hoa như bao
đời. Tất cả đều là con số báo cáo, nào là sản
lượng tôm cá khai thác hàng năm trên 130.000 tấn nhưng
chỉ xuất cảng ra nước ngoài có 10.000 tấn ( báo cáo
2003), chủ yếu là hàng sơ chế, bán tháo cho đại tư bản
với giá trị chừng 25 triệu US/1 năm.
Vì đâu có sự tác tệ đối với một tỉnh ngư nghiệp
đứng đầu cả nước ? theo báo Bình Thuận thì có rất
nhiều nguyên nhân như chỉ huy dở, công nghiệp sản xuất
lạc hậu, báo cáo láo nên không thu hút được thị
trường..Nhưng trên hết là đói tiền vốn vì ngân sách
quốc gia hay đầu tư, phần lớn đã bị cán quan và bọn
hàm hộ, đầu nậu, Hoa kiều, trí thức đỏ chia chác ăn
xén, nên không còn bao nhiêu để mua nguyên liệu hay đầu
tư, nên chỉ còn chờ tiền của nhà nước cấp tiếp, rồi
thì cứ vòng vo xén, chận như trước, rốt cục đâu lại
vào đó, cứ chờ tiền. Riêng cái gọi là CÔNG TY XUẤT
NHẬP KHẨU quốc doanh Bình Thuận, từ năm 1975 tới nay,
chỉ thua với lỗ và nhưc nhối hơn hết là ngư cảng Cồn
Chà tân tiến, thế nhưng không thấy ai là tư nhân chính
thức mua bán thủy sản của ngư dân, kể cả việc cung cấp
nhiên liệu cho tàu thuyền
1. Ba trăm năm nghề biển tại Bình Thuận :
Ba trăm năm qua, nghề biển vẫn là yếu tố kinh tế
tuyệt đối của tỉnh Bình Thuận, mặc dù luôn luôn gặp
phải những thăng trầm, thách thức và lao đao nghề biển
lao đao thuế cũng như sự chết chóc thường trực của
ngư dân trên biển, khi hành nghề. Theo tin tức thì mấy
năm nay, nghề biển Bình Thuận quá xuống dốc nhất là
tại Hàm Tân và cửa La Gi lại thường bị nghẽn do cát
bồi. Thêm vào đó là thời tiết thất thường do Elmino,
gây ra nhiều cơn bão biển nhiệt đới. Biển đói kéo
theo mọi ngành nghề cùng đói, kể cả sự mua bán. Dân
biển quen tính nổ, rất tự tin nên không bao giờ tính
toán, vay nợ ngập đầu và khi không trả nổi thì sạt
nghiệp. Nhiều người muốn làm giàu, nên đóng tàu to máy
lớn nhưng chỉ có hai tay trắng, nên vay ngân hàng, đầu
đậu, chủ dầu, chủ đá và hàm hộ. Do đó con cá lên bờ
đã chia năm xẻ bảy, người chủ không còn là bao và khi
mất mùa thì bó tay. Còn nửa, phải nộp đủ thuế biển,
tàu thuyền mới được ra khơi, cho nên nhiều ngư dân
rất sợ biển nhưng biết chuyển nghề gì ?Tóm lại ngư
dân Bình Thuận hiện nay trong thiên đàng xã nghĩa, nộp
thuế cho đảng rất cao, một điều mà trước năm 1975
không hề có. Thôi thì thuế là thuế, nào là Thuế Nghề
Cá (TNC), Thuế Buôn Chuyên Hải Sản, Bảo Hiểm Thuyền Tàu,
Lệ Phí Giao Thông và Thuế Phạt Nộp Chậm..
Nghề biển bao đời là các bực thang và thảm trải để
các chủ sản xuất nước mắm tại Bình Thuận làm giàu.
Nhưng rồi vốn liếng và cơ sở xây dựng, tích lũy bao
đời tại Đức Thắng, Lạc Đạo, Bình Hưng, Hưng Long..đã
bi VC chiếm đoạt sạch láng, mặc dù hầu hết mấy ông
nhà giàu làm nước mắm Bình Thuận, đi đêm và đóng
thuế cho Việt Minh, VC suốt cuộc chiến 1930-1975. Làm
nước mắm là nghề không bao giờ bị lỗ lã, làm ít lời
ít, càng làm nhiều thì càng giàu nhiều, đó là một chân
lý. Thế nhưng bây giờ thì nó cũng lao đao như nghề
biển vì thuế. Biển Bình Thuận giờ cũng ít cá hơn
trước nhất là cá nục để làm nước mắm, nên phải
dùng nhiều loại cá, vì vậy nước mắm không được tốt
hay ngon như trước. Để có được nước mắm, phải cần
một thời gian nhất định cho cá chín như cá nục ( 9
tháng), cá cơm ( 7 tháng). Ngày xưa hàm hộ Bình Thuận
tiền vàng biển bạc nên chỉ ngồi chờ mắm chin để bán.
Ngày nay phần lớn chủ làm nước mắm, ít vốn phải vay
nợ ngân hàng hay tư nhân. Đến khi cá thành nước mắm
để bán, thì nợ cũng chồng chất. Cứ thế một vòng
quay chậm rãi cứ tới nào là chôn vốn, phí tổn và
thuế. Tất cả phải qua thủ tục đầu tiên cho cán bộ. Tóm
lại do lắm chuyện buồn mà ngày nay nghề làm nước mắm
cá biển truyền thống Bình Thuận, đang dần bị thay thế
bằng nghề chế biến cá cơm, ruốc tươi hấp cách thủy,
sấy khô đóng hộp xuất cảng. Nhưng Bình Thuận là xứ
biển, cá dư hàng ngày không tiêu thụ hết, chẳng làm
nước mắm thì làm gì ?
A. Từ Ghe Bầu và Lưới Rùng ngày xưa, tới Nghề Biển
Hôm Nay :
'Gỏi nào ngon bằng gỏi cá mai, trai nào lịch sự bằng trai
lưới rùng ' câu hát ví ngày xưa của nam nữ thanh niên
Bình Thuận, ven các làng biển, ngày nay chỉ còn là âm
vọng của một thời xa củ, dù gỏi cá mai cũng vẫn là món
nhậu hàng đầu tại bản địa, còn lưới rùng thì họa
hoằn mới thấy tại bờ biển Thương Chánh, Kim Hải..vì
trai lưới rùng lịch sự ngày xưa đã rủ nhau ra trùng khơi
muôn dặm, trên những tàu thuyền hiện đại.
Ghe bầu được đóng bằng gỗ, chạy buồm đệm đan bằng
lá buông, là phương tiện giao thông vận tải đường
biển phổ quát tại Bình Thuận-Phan Thiết, suốt 200 năm,
từ thế kỷ XVIII đến giữa thế kỷ XX mới bị thay thế.
Do có trọng tải rất lớn dù không chạy được mau, nên ghe
bầu dùng chở nước mắm (10.000-20.000 tĩn làm bằng đất
nung sành có thể tích 5-10-15 lít), gạo thóc, sản vật và
tiền thuế đúc bằng đồng, nộp cho triều đình nhà
Nguyễn. Ban đầu cửa chính là Phú Hài, sau dời về Phan
Thiết.
Ngày xưa chưa có phương tiện dồi dài để ra khơi, hơn
nửa biển Bình Thuận cá rất nhiều, thường vào tận
bờ, vì vậy mà nghề lưới rùng phát sinh và tồn tại
rất dài ở Phan Thiết. Lưới rùng có độ dài dây kéo
tới 1,5 km, còn được gọi là lưới quát, để đánh xa
bờ. Lưới kéo từ 6 giờ sáng tới 2 giờ chiều mơi' thu
hoạch được cá, nếu trúng gáo, cũng có thu hoạch lớn,
thường là các loại cá tạp sống ven bờ như lò có, đỏ
dạ, nhiều khi có cả tôm, ốc. Mùa rùng thường hoạt
động trong mùa bấc từ tháng 10 -3 âm lịch.
Tại Phan Thiết mấy năm gần đây, giố lượng tàu thuyền
đánh cá đã tăng lên 2205 chiếc/113.947 CV, trong đó có 238
chiếc /43.694 CV chuyên đánh cá xa bờ. Nghề biển chính
cũng vẫn là giả cào khơi, nghề chà cá nục, lưới rút
chì khơi, câu mực, cá thu, cá mập và nghề lặn nghêu,
điệp, dòm..
Trước năm 1975, ngư dân vùng biển Bình Thuận vào tới
Vũng Tàu thường dùng loại thuyền đánh cá CI-TII, có
chiều dài từ 15-18m, rộng 4-4,5m, trọng tải 25-55 tấn,
chạy bằng máy dầu cặn và kèm theo 1 cánh buồm. Thuyền
chủ yếu đánh cá, chở hàng hóa và hành khách từ
Saigon-Vũng Tàu-Phan Thiết-Phan Rí những năm quốc lộ 1 bị
nghẽn vì VC đắp mô, chôn mìn và chặn bắt xe đò.
Thuyền CI-TII có xuất xứ từ miền nam TRung Hoa và đảo
Hải Nam, du nhập vào Bắc Việt và năm 1954 theo chân
người Nùng vào Bình Thuận.
Các loại thuyền kiểu C4-T1-A và C4-T1-B hay là ghe Thái Lan,
loại A dài 9-15m, trọng tải 11 tấn, loại B dài từ 17-25m,
trọng tải 60 tấn. Loại thuyền này được các ngư dân
miền nam VN sử dụng từ đầu thập niên 60, theo đồ án
của Nha Hải Ngư Nghiệp VNCH vẽ kiểu và hướng dẩn đóng.
Thuyền dùng động cơ chạy dầu, mạnh từ 20-60 mã lực,
thông dụng nghề giả cào cặp đôi, lưới bén..
Phan Thiết là thành phố biển, có kỹ nghệ sản xuất
nước mắm ngon thơm và quy mô nhất nước từ lâu đời.
Cái mùi hăng hắc khắp thành phố, thường là sau tháng
chin âm lịch tới tết nguyên đán, chính là những bao xác
mắm dùng làm phân bón cây xanh, rất được thông dụng
tại Đà Lạt. Nước mắm Phan Thiết-Phan Rí-Mũi Né ngon
thơm nổi tiếng vì biển Bình Thuận có đủ loại cá làm
mắm như cá nục, cá cơm, cá mòi, mực..Ngoài ra khắp Bình
Thuận còn sản xuất được loại muối rất ngon tại Vĩnh
Hảo, Duồng, Phú Hài, Phan Thiết..không ở đâu sánh bằng.
Từ xưa người Bình Thuận đã biết sử dụng các loại
lưới để đánh cá, từ lưới đan bằng bông vải, sợi
gai cồng kềnh nặng nề thuở trước cho tới lươi nylon
nhẹ nhàng tiện dụng hôm nay. Về phương pháp đánh cá,
người Bình Thuận-Phan Thiết thường dùng các phương
pháp kéo lưới chạy như giả, thụ động có lưới quay,
lưới rùng, mành chà, rớ hoặc cố định như lưới quay,
lưới chuồn, lưới đăng. Nghề câu thường là câu
kiều, câu chạy và câu ống. Cuối cùng là nghề nò bẩy.
B-Phan Thiết Ngày Mùa :
Buổi trước tại Phan Thiết không có gì vui cho bằng
những ngày mùa Cá Mòi hay Cá Nục. Chỉ riêng trên sông Cà
Ty từ Cồn Cỏ tới cửa Thương Chánh, ngày đêm đã có
trên vài ngàn ghe thuyền lớn nhỏ xuôi ngược với hai
cột buồm cao nghệu, trên có treo cờ hiệu đủ màu sắc,
để đầu nậu dễ nhận diện. Vui nhất là khi thuyền
về bến, dòng sông bị đặc nghẹt bởi đủ loại ghe
thuyền, các xuồng nhỏ chở cá, xuồng đổ nuóc ngọt và
đò ngang. Ngày mùa tại Phan Thiết sôi động nhất vẫn là
khu vực Bến cá Cồn Chà Đức Thắng, trong phạm vi các con
đuòng Trưng Trắc, Ngư Ông, Ngô Quyền, Trần Hưng Đạo.
Bên Bình Hưng, Hưng Long cũng nhộn nhịp khi ghe về nhưng
không sánh nổi với Đức Thắng. Tại đây đêm lẫn ngày
luôn tấp nập người, xe ngựa, xe ba bánh và các loại xe
chở cá muối nước đá hay cá tươi đi khắp trong và
ngoài tỉnh. Riêng người thì gánh cá từ ghe thuyền cho
tới lều nước mắm. Công việc liên tục từ trưa cho
tới hừng sáng trong mùa cá mòi hay cá nục. Chỉ khi nào
các ghe tiếp tục ra khơi, người gánh cá mới trở về
nhà và lúc này là thời gian của những người buôn cá
hấp, cá kho vội vã lên ga cho kịp chuyến tàu lửa Phan
Thiết-Saigon đêm. Khi bình minh ló dạng, thì cá mòi, cá
nục, ghẹ, ốc Phan Thiết cũng theo các chuyến xe có mặt
khắp Ban Mê Thuột, Đà Lạt, Long Khánh, Biên Hòa, Saigon.
Ngư trường Bình Thuận nhờ tiếp xúc với Biển Đông và
hải phận chạy tới quần đảo Trường Sa ở phía nam, nên
rất rộng và có nhiều loại cá, tôm và loài nhuyễn thế
quý hiếm mà các địa phương khác không có. Cá quý ở
biển Bình Thuận có gần 50 loại và phân thành hai nhóm :
cá ăn nổi và cá ăn chìm.
Nói chung những loại cá có giá trị kinh tế cao hiện nay
như :
CÁ CƠM (An chovy), mình nhỏ, mãnh mai, có màu trắng hay bạc.
Ngư dân Phan Thiết đánh cá cơm bằng lưới quay, lưới
bén, mành và nò. Cá cơm ngoài làm nước mắm, hiện
được chế biến hấp, phơi khô và đóng thành gói hay
hộp xuất cảng sang Trung Cộng. Vựa cá cơm của Võ thị Thu
Hương ở xã Than h Hải, Phan Thiết được coi là bề thế
nhất trong 23 cơ sở tại Bình Thuận hiện nay.
CÁ THU (Thurnus Thynnus) là loại cá được khai thác có kế
hoạch nhất hiện nay. Thịt cá thu ăn ngon và bán có giá
cao. Trong ngư trường Bình Thuận có nhiều loại Cá Thu như
YELLOWFIN TUNA sống thành đàn, di chuyển theo mùa từ
Trường Sa lên tới Phú Quý. SKIPJACK TUNA, BIGEYE TUNA,
MACKERELS sống rất nhiều ở Biển Bình Thuận. Ngoài ra
còn có CÁ THU ỐNG (SPANISH MACKEREL là loại cá lớn từ
60-120cm, có thân hình như điếu xì gà, có một đường
thẳng màu xanh đậm chia thân cá làm hai màu, phía trên
màu sẫm đậm cón phía dưới màu trắng bạc. Cá này
được ngư dân Bình Thuận gọi là CÁ THU NỤC và bắt
bằng lưới và nò. Thịt cá thu thơm ngon, làm cách nào như
kho, chiên, nấu canh, thứ nào cũng ngon.
CÁ BẠC MÁ (Chub Mackerel), loại cá nhỏ, hình bầu dục, dài
từ 15-25 cm, có một đường màu vàng chia thân cá làm hai
màu rõ rệt, màu đen ở trên và màu bạc ở dưới bụng.
Mõm cá bạc má hình nón và lưng thon dài về phía đuôi,
mắt tròn lớn. Cá bạc má thơm thịt, ngư dân đánh bằng
lưới quay, lưới bén thả trôi hay nò.
CÁ NHÁM (Shark) còn gọi là cá mập, thân hình lớn, màu
sẩm, mình nhẫn, mõm nhọn, hàm trên có hai răng nhọn bén
như lưỡi cưa. Vì vi lưng thứ hai và vi bụng hậu môn
nằm đối diện nhau nên dễ nhận ra loại cá này. Cá nhám
dài từ 40-50 cm tới 3-4m tuỳ theo loại cá Nhám Xà, Nhám
Cài hay Nhám Bung. Ngư phủ đánh cá này bằng cách câu bủa,
nò hay dùng lưới bén. Cá Nhám đẻ con nằm sẵn trong
bụng, ngư dân gọi là Cá Em dùng nấu cháo hay trộn gỏi ăn
rất ngon. Người ta bắt cá Nhám để lấy VI, chế biến
thành món ăn sang trọng đắt tiền tại các tửu lầu. Da
cá Nhám cạo sạch chế món nhậu, thịt phơi khô cũng là
những món ăn quen thuộc của Phan Thiết.
CÁ RỰA ( Wolf Herring) dài từ 40-50 cm, có đầu ngắn và
hàm nhô ra, cá rựa không có vảy, một vạch màu xanh đậm
chia thân cá làm hai màu, có một hàng vi cao 1cm chạy suốt
sóng lưng. Ngư dân dùng lưới bén hay nò để đánh.
CÁ SỌC MƯỚP (Horse Mackerel) có thân dẹt hình bầu dục,
đầu cá như được ép cứng lại. Cá sọc mướp có mõm
ngắn, hàm mắt nhô ra và mắt lồi. Trên thân cá có
những sọc nhỏ chạy dọc, cá dài trung bình 20 cm, phần trên
màu xanh, phía dưới màu bạc xám. Ngư dân bắt cá này
bằng lưới thả lưng chừng và nò.
CÁ TRÍCH (Sardine) thân dài, mảnh mai và dẹt, dài từ 14-18m,
lưng cá màu xanh hơi sẩm, đánh bắt bằng lưới quay,
bén hay nò.
CÁ NGỪ (Mackerel Tuna/Oceanic Tuna) rất dễ nhận dạng vì
thân chắc bóng láng, trông giống như thủy lôi, dài từ
30-50 cm, phần trên lưng màu sậm, phía dưới màu trắng
bạc, mắt lồi. Cá ngừ thịt ngon nhất là kho ăn với bún
tươi. Đánh bắt cá ngừ bằng lưới bén đánh bao, thả
trôi, lưới đặt và nò.
CÁ NGỪ ĐẠI DƯƠNG là món ăn trân quý của người Nhật
hay Tây Phương hiện nay gọi là Sashumi nhưng đối với các
ngư dân các tỉnh miền Trung từ Quảng Nam vào tới Bình
Thuận, lại là loại cá vô dụng, lở câu được thì cũng
đem bỏ vì thịt không ai ăn kể cả gia súc. Gọi là Cá Ngừ
Đại Dương vì cá này chỉ sống ngoài hải phận cách bờ
chừng 200 km, chuyên ăn mồi sống, thuộc họ Cá Ngừ, có
trọng lượng trung bình từ 30-120 kg. Cá ngừ đại dương
thích ăn cá chuồn có nhiều tại vùng biển từ Quảng Nam
vào tới Bình Thuận, nên cũng có nhiều tại vùng này. Từ
năm 1993, Cá Ngừ Đại Dương lên ngôi hoàng hậu tại VN,
khi các công ty Nhật muốn liên doanh với ngư dân tại
miền Trung, trong đó có Bình Thuận để cung cấp cá ngừ
cho họ. Cá có giá cao nhưng để đạt được tiêu chuẩn,
ngư dân phải tuân thủ phương pháp bảo quản rất gay gắt
và đứng đắn, vì giá cả lên xuống tuỳ thuộc vào con
cá có được chăm sóc, đúng hay sai và tuỳ thuộc vào các
ông chủ lớn tại Đông Kinh. Tóm lại trong nghề biển từ
xưa tới nay, chỉ có nghề câu cá ngừ đại dương là khó
khăn và nguy hiểm nhất, từ việc câu mồi cho tới bủa
câu, bắt cá từ biển lên và trên hết là làm sao cho bà
hoàng hậu đừng bị tray da tróc vảy.
CÁ CHUỒN (Flying Fish) rất dễ nhận vì nó có vi bụng
rộng và lớn, nhờ đó sử dụng như cánh bay lướt trên
mặt nước hàng chục mét. Cá có thân hình dài từ 10-15
cm, đánh bắt bằng lưới bén, rớ và nò.
CÁ MÒI : Có rất nhiều tại Bình Thuận nhưng tự dưng
mất hẳn từ năm 1960, ngày nay cá mòi có trở lại với
số lượng ít ỏi không đáng kể. Cá mòi có hai loại là
Cá Ranh gồm cá mòi mới lớn và cá xanh bầu. Cá Mòi Dầu
gồm Mòi Trũng, Trũng Cờ, Trũng Lá Mít và Trũng Đất.
Trước năm 1954, hằng năm Bình Thuận thu hoạch từ
17000-20.000 tấn cá. Thịt cá mòi thơm ngon, béo có thể
hấp hay khọ Dầu cá mòi gồm hai loại dầu mặn và ngọt,
dùng làm dầu ăn, thắp đèn, thay mỡ bò làm trơn các bộ
phận xe trâu hay bò, dược liệu, thuộc da và pha sơn.
Một tấn cá mòi lấy được 32 kg dầu, mỗi năm thu từ
546-640 tấn dầu cá mòi. Trước năm 1960, mành mòi Bình
Thuận hoạt động quanh năm theo chu kỳ sinh đẻ của cá mòi
nhưng mùa chính vẫn từ tháng 7-10 âm lịch là khi cá béo,
đủ dầu và xuất hiện nhiều tại vùng biển Phan
Thiết-Phan Rí-Hàm Tân. Cá mòi ngoài là món ăn chính của
hầu hết người VN, còn được muối mắm. Nước mắm cá
mòi thơm ngon hơn cá nục hay cá tạp. Về nguyên nhân tại
sao Bình Thuận từ năm 1960 về sau mất hẳn cá mòi, đã
được giải thích là do tiếng động của máy tàu và cũng
do các ghe giả cào của người Nùng tại sông Mao-Phan Rí làm
mất môi sinh và thức ăn của cá, cho nên đàn cá phải di
cư tới một vùng biển khác. Do trên, trong khi hầu hết
các biển từ Long Hương vào tới Hàm Tân mất hẳn cá
mòi, thì tại vùng biển cấm Hòn Rơm, Hòa Thắng, Bình
Thiện vẫn còn có cá mòi xuất hiện, vì đây là vùng
oanh kích tự do trong thời kỳ chiến tranh 1955-1975, nên
không tàu thuyền đánh cá lai vãng, rất yên tịnh.
CÁ NỤC : có nhiều loại tại vùng biển Bình Thuận như nục
suông, bạc má nhưng nhiều nhất vẫn là cá NỤC SỒ
(Decapterus Maruadsi), thit thơm ngon dù nấu nướng theo kiểu
nào như kho, nướng, hấp, chiên hay nấu canh. Cá nục sống
trong tầng nước cạn, trong lộng cũng như ngoài khơi, dọc
theo miền biển Bình Thuận là nơi có nhiều sinh vật nổi
(plankton) nhu rong Copepoda, Ostracoda và loại tôm đất nhỏ
Macruda, là món ăn của cá nục các loại. Từ xưa đến nay,
ngư dân Bình Thuận đánh cá nục bằng lối đặt chà làm
nơi gom cá tại chỗ để vây bắt bằng lưới. Cây chà
làm bằng các tàu lá dừa, bó quanh một cây tre lớn, một
đầu cột đá nặng cho chìm dưới nước, đầu kia thả
nổi đứng trên mắt biển, có cắm cờ hiệu của chủ
chà. Mỗi năm Phan Thiết có 3 mùa cá nục, tháng 2-5 âm
lịch là mùa sớm, từ tháng 5-9 là mùa chính và từ tháng
11 về sau là mùa muộn. Ngoài các loại cá trên, còn có cá
Sòng (Maquereau). Ngư dân đánh cá nục bằng mành lưới quay
và lưới bén. Nước mắm cá nục thơm ngon nổi tiếng
khắp nước.
Ngoài các loại cá trên, còn có các loại cá đi ăn chìm
như CÁ CHIM (Silver Batfish) đánh bằng giả và nò, CACHÉT
(Tassel Fish) dùng lưới giả, nò, lưới đặt cà câu giăng,
CÁ GỘC ( Threadfin), CÁ MỐI (Lizard fish), CÁ THIỀU
(Catfish), CÁ ĐỔNG (Threadfin Bream), CÁ BÀN XA (Sickle Fish),
CÁ ĐỎ GIẠ (Grouper), CÁ HỐ ( Ribbon Fish), CÁ ĐUỐI (Skate)
được ngư dân đánh bằng lưới, câu hay nò.
C. Hải sản phụ :
Biển Bình Thuận ngoài Cá còn có nhiều loại hải sản phụ
nhất là các loại Ốc biển như
ỐC HƯƠNG (BalylomaAreolata Lamarck), là món ăn quý của Bình
Thuận, vì thịt thơm ngon, bổ dưỡng. Ngoài ra võ ốc
hương cũng như nhiều loại ốc biển khác, đều có hình
dáng và màu sắc rất đẹp mắt, là mặt hàng có giá trị
trong kỹ nghệ trang trí hiện nay. Ốc Hương có nhiều tại
Bình Thuận, tuy nhiên nhiều nhất vẫn tại Phan Thiết và
Xóm Ốc Đức Long nổi tiếng ba thế kỷ qua, là địa
phương chuyên nghiệp về nghề rập ốc. Ốc Hương
thường sống ở độ sâu từ 5-20m, trong vùng có cát bùn
và xa bờ chừng vài cây số. Thức ăn chính của ốc
hương là bã hữu cơ của các loài động vật. Thường
thì ốc hương sống rải rác khắp nơi, nhưng khi đánh hơi
có mồi thì hợp đàn day đặc để rúc rỉa mồi. Nắm
được yếu điểm này, người ta dùng bẩy rập để bắt
ốc. Ngày nay bẩy rập ốc được biến cải theo kiểu
Thái Lan, có ba tầng, đường kính rộng khoảng 25 cm, khung
bằng sắr, bên ngoài bọc lưới thép. Giàn rập gồm 100
cái, móc chung trên một đường lớn, có khoảng cách mỗi
cái là 1m. Mồi câu ốc thích hợp nhất là cá chai đem
muối, rồi để cho cá mùi từ 12-24 giờ, xong đem treo vào
dây căng giữa rập. Ốc hương có nhiều tại Bình Thạnh
(Tuy Phong), Hòa Thắng(Bắc Bình), Tân Thành (Hàm Thuận Nam)
và Tân Thiện, Tân Thắng (Hàm Tân).. Ốc hương hiện nay
là món ăn vương giả, nếu không có mặt tại các khách
sạn, quán nhậu thì cũng vào bao bì xuất cảng, nên người
bản địa muốn ăn cũng không phải là chuyện dễ như
trước tháng 4-1975.
ỐC ĐẢN (Limacon) là loài nhuyễn thể, có vỏ dày và cứng
bọc ngoài, nặng tối đa 200 g bằng trái bưởi nhỏ. Sống
không xa bờ nhưng ở sâu dưới đáy nước sâu từ 8-10 m,
chủ yếu ăn cá con và bọt biển. Bắt ốc đản bằng giả
cào hoặc lặn bắt bằng tay. Thịt ốc đản ngon và có
thể sống trên cạn sau 24 giờ và ngay khi nấu chin, vẫn
còn nghe nhịp thở của ốc. Người ta chế biếc thịt ốc
đản đủ loại từ luộc, làm gỏi cuốn bánh tráng, chắm
mắm nêm ăn rất khoái khẩu. Võ ốc đản dùng làm nhạc
khí (Buccine), đèn chụp (Abat-Jour)..Ngoài ra còn dùng để
ham vôi và nhiều công dụng khác. Vỏ ốc đản còn được
dùng làm bẩy rập để bắt loại Mực Dái.
ỐC BÀO NGƯ (Abalone) cxòn được gọi là Cửu Khổng, vì
trên lỗ ốc có 9 lỗ bài tiết nhỏ. Thịt ốc bào ngư
nổi tiếng thơm ngon và là món ăn sang trọng, đắt tiền.
Bào ngư còn là một vị thuốc để chửa các loại bệnh
về mắt như quáng gà, thông manh..
ĐỈA BIỂN (Sea Cucumber) còn gọi là Hải Sâm hay con Đồn
Độp, là loài nhuyễn thể, sống nhiều trong biển Bình
Thuận. Khi bị tấn công, dĩa biển tiết ra một chất
độc màu trắng để chống lại, giống như túi mực. Hải
sâm rất được người Tàu ưa thích. Tại Phan Thiết, các
tửu lầu đều có món gỏi Đồn Độp, lẩu thập cẩm hay
đồn độp hầm với giò heo.
Ngoài ra vùng biển Bình Thuận còn có nhiều loại Ruà
Biển, Đồi Mồi và Vít, thường hay lên trên cạn đẻ
trứng, nên bị ngư phủ bắt dễ dàng.
RONG BIỂN : là loại thực vật cao, sống ngâm mình dưới
nước, một thứ nguyên liệu dùng để chế biến Thạch
Đông hay Sương Sạ Biển Bình Thuận có nhiều loại Rong
như Đông Sương, Cỏ Ống, Chân Vịt, Rong Câu, Rau Sa, Rau
Sói..Hàng năm, Đông Sương có từ tháng 8-10 âm lịch ở
Bắc Bình, Các loại rong Cỏ Ống, Chân Vịt, Rau Câu ..xuất
hiện từ tháng 7-2 âm lịch, tại biển Vĩnh Hòa, Chí Công,
Mũi Né, Phan Thiết. Còn Rau Sa, Rau Lá Mơ có nhiều ở quanh
biển Phú Quý. Ngư dân lấy rong bằng cách nhổ, cào hay
dùng dao để cậy các loại rong mọc chặt ở kẹt đá
ngầm.
CUA HUỲNH ĐẾ, GHẸ : Ghe cùng giống với cua biển (Crabe de
Mer), sống chủ yếu nhờ vào mồi từ xác mục rã của loài
hào hến. Hàng năm từ tháng 3-4 âm lịch, là thời kỳ
trứng nở ra ghẹ con nằm dưới yếm ghẹ cái. Ghẹ con khi
rời mẹ đều vào sống trong vùng lộng nước êm, tới khi
trưởng thành mới ra khơi. Mùa ghe tại Bình Thuận thường
từ tháng 10-2 âm lịch, các Xóm Câu-Xóm Ghẹ thuộc Lạc
Đạo và Đức Long, Phan Thiết là địa phương chuyên
nghiệp về nghề bắt ghẹ từ lâu đời. Lưới ghẹ ngày
nay bằng cước nylon 30 và thời gian hành nghề phải mất
10 giờ một lần, mới có kết quả. Ghẹ trống màu xanh
nhiều thịt, ghẹ mái ít thịt hơn nên giá rẽ, Ghẹ Mặt
Trăng màu xanh sậm lưng có ba chấm tròn, Ghẹ Đĩa màu
vàng mang nhiều chấm trắng, thường mắt lưới giả, nên
còn gọi là Ghẹ Giả. Ghẹ được chế biến thành nhiều
món ăn ngon như luộc chấm muối ớt, Ghẹ Um, Ghẹ Miến
nấu bún..món nào cũng ngon lành. CUA HUỲNH ĐẾ thuộc loại
giáp xác, có nhiều tại Bình Thuận, cái tên Huỳnh Đế có
lẽ do khi luộc chin, cua có màu vàng tươi, giống như áo
bào của vua chúa. Cua Huỳnh Đế to bằng nấm tay, nhìn
tưởng là tôm Hùm thu ngắn, dài chừng 1,5 dm, vỏ sần
sùi, tương cận với loài cua đá hơn là cua biển. Mùa cua
Huỳnh Đế nhiều nhất từ tháng 2-4 âm lịch, thịt ngon bổ
vì có nhiều protein và acid amin. Giống như ghẹ, cua huỳnh
đế được chế biến từ món luộc, um tới canh và dù
bị đồn là độc nhưng hiện nay lại là đặc sản của xã
nghĩa.
2. Lao đao nghề biển ngày nay :
NGHỀ RÊ TÔM BA LỚP :
Hiện nay các ghe giả đơn hoạt động trong vùng biển sâu
dưới 20 m tại Bình Thuận, thường bị cấm hành nghề
nhiều tháng trong năm Do trên ngư dân đã chuyển sang nghề
Rê Tôm Ba Lớp hay là Lưới Ba Màn, chuyên bắt các loại
Tôm như Tôm Sú Bố Mẹ, cỡ 0,1 kg/1 con, riêng con cái
thường có buồng trứng chin, rất được các trại nuôi
tôm giống mua với giá cao. Nghề này hiện đang thịnh hành
tại Tiến Thành, Mũi Né, Tân Hải, Tân Thắng..hoạt động
quanh năm ở vùng biển sâu 10m, lưới và tàu thả trôi theo
dòng nước, nên ít tốn nhiên liệu và hư hao máy tàu.
TÔM HÙM VÀ TÔM RỒNG :
Là loài tôm biển lớn, có tuổi thọ rất cao, có thể
sống từ 50-100 năm, có con nặng tới 19 kg nhưng thường
tghì trung bình chừng vài ký. Biển Bình Thuận có nhiều
tôm hùm và tôm rồng, thu hoạch mỗi năm trên 200 tấn. Có
nhiều loại tôm hùm và tôm rồng trên thế giới nhưng
thông thường có hai nhóm chính là Tôm Hùm (Homarus) và Tôm
Rồng (Panulirus). Tôm Hùm có đôi càng to và có nhiều ở
vùng biển bắc, còn Tôm Rồng thì không có càng to và
sống trong vùng biển nóng như biển Bình Thuận. Tuy vậy
cả hai loại tôm sống ẩn nấp trong các hốc đá ban ngày
và săn mồi về đêm, sống tại cac vùng biển có nhiều
rạn đá, nước trong và ăn đủ loại nhiều đói tàn sát
cả đồng loại. Ngư dân Bình Thuận khai thác tôm bằng
nghề lặn, nghề rê cố định, rê ba lớp, rập bẩy,
thường mùa chính vào tháng 2-6 và 10-12 âm lịch.
LẶN MÒ SÒ, KHÔNG SỢ CHẾT :
Từ năm 1999 tới nay, vùng biển Bình Thuận có nghề MÒ
SÒ mà địa phương gọi là MÒ NGHÊU LỤA. Bình Thuận có
nhiều Sò Lông, Sò Điệp, Nghêu Lụa, Dòm.. với 500 thuyền
và hàng ngàn thợ lặn hành nghề hàng ngày. Đa số những
người làm nghề lặn cho chủ ghe, phần lớn nghèo, không
có nghề khác, vì vậy hết mùa lặn lại làm bờ như phụ
hồ, đốt than hay làm ruộng. Đây là một nghề nguy
hiểm, như báo Thời Đời-Giáo Dục của VC mô tả, sinh mạng
của người thợ lặn giao cho cái máy nén khí, nếu trục
trặc thì xong mạng, vì tắt nghẽn nguồn cung cấp ôxy,
người thợ lặn vì trồi mau lên mặt nước, khiến cho
lượng Nitro tràn vào máu, làm tê liệt hệ thần kinh não
tủy. Vả lại đây là nghề đem máu đổi cơm nuơi miệng,
nên chủ và thợ không làm giao kèo trên giấy tờ, nên chủ
không chịu trách nhiệm. Vẫn theo báo trên, thợ lặn chết
không nhiều nhưng bị tai nạn nghề nghiệp thì không ít và
chỉ riêng trong năm 2003, đã có 237 thợ lặn Bình Thuận
bị liệt, điếc và lối loạn thần kinh, chỉ sau một mùa
lặn.
SÒ ĐIỆP là món ăn hiền và thông dụng tại Phan Thiết
như xào giá, nấu canh chua, lăn bột chiên nhưng thông dụng
nhất vẫn là món Điệp Nướng, vì bảo toàn được vị
ngọt, vừa rẽ, không đụng tới những món hàng đặc sản
dành cho quan quyền và tư bản đỏ. Điệp có hình rẻ quạt
như Logo của hãng Shell, thuộc loài nhuyễn thể, có hai
mảnh, trong chức cồi rất ngọt và chiếm phần lớn trọng
lượng con sò. Hiện Phan Thiết có nghề Điệp Nướng,
đó là những gánh hàng rong, vừa bán sò, vừa nướng
luôn cho khách ăn tại chỗ, tiền công, hàng, kể cả gia
vị, chừng 5-6 ngàn tiền Hồ/ 1 ký.
NGHỀ BẪY MỰC TẠI BÌNH THUẬN
Nhớ những ngày xưa thân ái năm nào, vào mùa hè nóng
nực, ngồi dưới rặng dừa xanh xứ Rạng, nghe xôn xao gió
thổi từ biển vào nhưng không làm át nổi tiếng sóng
vổ đều đều vào các ghành đá như những hòa âm bất
tận của quê hương miền biển mặn. Thuở đó người
lính Phan Thiết thường đãi bạn lính phương xa bằng món
mực nướng, rượu đế công xy, rất bắt mồi và cũng
rất tình trong túi tiền lính. Ngày nay về thăm Bình
Thuận xã nghĩa, nghe nói tới Món Mực Một Nắng. Đấy
cũng là một khúc biến tấu của xứ biển, bởi trong cái
ăn bây giờ, là cả mồ hôi nước mắt của người dân
biển, một đời gánh chịu sự vất vả trên đôi vai
sương gió.
MỰC MỘT NẮNG là tên gọi của món ăn mới xuất hiện
tại Bình Thuận chừng năm bảy năm qua, do người đông của
hiếm. Buổi trước mực đánh lên còn tươi rói, chỉ cần
nhúng chin sơ sơ là có thể ăn ngay trên bãi hay bỏ vào
nồi cơm nóng hấp khi ghe còn trên biển, rồi xé chấm
với mắm gừng, mù tạt tuỳ theo khẩu vị của mọi người.
Người Bình Thuận-Phan Thiết ăn ngay nói thật từ bao
đời nhưng kể từ khi thọ giáo thầy Nguyễn Tất Thành,
tức Cáo già Hồ Chí Minh và đồng đảng tại cái gọi là
Trường Xóm Cồn Cỏ Dục Thanh, sau ngày 30-4-1975, phần lớn
phe ta đã nhiễm thầy và đảng, nên xạo hết chỗ nói.
Bỏi vậy mua thứ gì ngày nay cũng có thể bị gạt, trong
đó có món MỰC hiện đang càng ngày càng hiếm vì biển
bị nạo tới đáy, không chừa một thứ thủy tộc nào. Cho
nên ra chợ Phan Thiết ngày nay, bột chột thấy cá, tôm
và nhất là mực tươi rói, thì tưởng bở là mực vừa
đánh ở biển lên đem bán, vội mua về ăn, đâu ngờ
đây là mực ươn ba bốn ngày, được ngâm trong nước pha
hàn the hay hóa chất, làm con mực trở nên bóng trắng
căng phồng như mới bắt nhưng đem về nấu nướng, con
mực lập tức chãy ra thành nước và nhão nhoẹt như
miếng giẻ rách lâu ngày. Món Mực Một Nắng ra đời, ít
nhất cũng là mực tươi thứ thiệt, không có gì đặc
biệt trong cách chế biến, ngoài cái ngon tươi của mực
Phan Thiết.
Theo Nguyễn Thị Huệ, nữ hoàng mực một nắng kiêm chủ
vựa thu gom mực lớn nhất Phan Thiết hiện nay, thì mực
có nhiều loại như mực ống chỉ phơi khô, mực nang xuất
cảng làm sashimi và đồ hộp, còn MỰC LÁ mới là nguyên
liệu làm mực một nắng. Theo Mực Sử, thì tổ sử nghề
này là chủ nhân quán nhậu Cây Bàng ở xóm Rạng, nơi nổi
tiếng với các món gỏi CÁ MAI, CÁ SUỐT, CHÁO HÀO và MỰC
MỘT NẮNG. Mực tươi đem về từ biển, làm sạch rửa
bằng nước lợ và sấy ở nhiệt độ 43 C chừng 4-5
giờ, sau đó bỏ vào tủ đá. Hoặc phơi nắng một ngày và
phơi sương một đêm cũng vậy.
MỰC ỐNG là con vật háu ăn và dễ lừa nhất trong loài
mực, vì vậy ngư dân thường dùng giẽ làm mồi để dụ
mực nổi lên trên mặt nước, rồi dùng vợt mà xúc. Về
sau mực khôn hơn và ít, nên mồi giẻ được thay bằng
rường, vẫn là những con cá giả làm bằng chì, gỗ hay
inox. Tuy nhiên đó là đối với mực ống, chứ còn mực
lá thì vô hiệu.
Mấy năm gần đây người câu mực Bình Thuận đã nhái
theo bóng mực của Thái Lan, để chế những cái bóng bắt
mực lá. Đó là những cái bẩy làm bằng tre, rộng khoảng
80 cm, dài hơn 1m, có một đầu vào giống như chiếc nơm
cá. Theo đó mực lá lọt vào bóng rồi thì hết mong rạ
Nghề bóng mực hiện phát triển mạnh tại Phú Hài. Để
lưa mực, trên bóng người ta che bằng lá dừa tạo bóng
mát, bên trong đặt trứng, mực lá nhìn thấy tưởng là
ổ mình, nên chun vào rọ và hết rạ Phần lớn đặt
trứng giả, mực lá vẫn bị lừa như thường. Hàng năm
mùa sinh sản của mực từ tháng giệng tới tháng năm và
cũng là mùa bóng mực lá. Các xã Chí Công, Phước Thể,
La Gàn ( Tuy Phong), Phú Hài, Thanh Hải, Phan Thiết..chuyên
nghề bóng mực lá, thường ra khơi vào lúc 3-4 giờ chiều
và vớt bóng trở vào bờ lúc 7-8 giờ sáng hôm sau. Bắt
mực sống từ trong bóng bỏ vào túi nylon có nước biển,
mực sẽ tươi rói cho tơi' khi giao cho vựa hoặc nhà hàng.
Riêng mực ống khi câu, thường bị dập túi mật nên
không ngon bằng lá.
Theo các ngư dân sống lão làng trong nghề câu mực, cho
biết với cái đà nay ai cũng đổ xô đi bóng mực, thì
chắc không lâu lắm, loài mực lá trên biển Bình Thuận
sẽ tuyệt chủng. VC cũng thông cáo cấm ngư dân không
được bóng mực lá trong mùa sinh sản từ tháng 2-6 nhưng
nếu vậy thì sẽ lấy gì mua gạo và trên hết còn mực
một nắng đâu để bọn tư bản đỏ ăn nhậu ?
Mới đây lại nghe tin VC loan báo tìm thấy bốn mỏ dầu ở
vùng thềm lục địa ngoài khơi Phan Thiết, cách bờ chừng
60 km. Các mỏ dầu trên có trữ lượng khoảng 70 triệu
tấn và hai trong bốn mỏ trên chứa 300.000 tấn dầu, đã
được đảng bán cho công ty Chevron của M4. Cũng theo báo
đảng, ngày 29-12-2003, chiếc tàu đánh cá mang số BT-2708
của Nguyễn Thị Thái ở khu phố 3 phường Hưng Long, Phan
Thiết, hành nghề câu khơi, gồm 16 thủy thủ, đã bị chìm
gần Côn Sơn. Tin được 2 tàu bạn cùng đi chung về cho
biết.
Buổi trước khách lạ khi lạc đến Bình Thuận, sau khi
thưởng thức các đặc sản của địa phương, bổng trở
nên thân quen như từ muôn kiếp trước, do đó ai cũng ao
ước có dịp trở lại, để hưởng thêm nhũng món ăn để
đời, của quê hương miền biển mặn. Tôi không có ý
định như Nguyễn Tuân, Thạch Lam hay Vũ Bằng ca tụng các
món ăn của quê hương mình trên sách báo. Hơn thế nửa
xưa nay, ai cũng thích ăn bắc mặc nam, chứ có bao giờ
nhắc tới miền trung đất cầy lên sõi giá. Mặc kệ ai
nghĩ gì cũng được, với tôi quê hương mỗi người chỉ
có một, nên Bình Thuận miên viễn vẫn là trái tim hồng
nồng nàn tình tự, tôi yêu quê tôi nên tôi yêu cả hai
mùa mưa nắng thất thường. Tôi thương biển ruộng đằm
thắm giao tình và chính cái duyên này, đã phát sinh ra
hương vị của Phan Thành như gỏi cá mai, cháo còng, thịt
doing, bánh căn, mì quảng, cho tới bánh tráng mắm
ruốc..Tất cả tuy rất đỗi bình thường nhưng khó có
thể ăn được ngon hơn ở một nơi nào khác Phan Thiết.
Rồi còn nửa những con cá hanh, cá liệt, hột điều,
hột dưa, mứt me, con mực một nắng..những ai là người
Phan Thiết, sống lâu nới xứ người, mỗi khi trở trời
cảm mạo phong sương, chắc không khỏi không nhớ tới tô
cháo cá hanh cá liệt hành tiêu nóng hổi ngày nhỏ mà mẹ
chị nấu cho mình.
Đi Phan Thiết ăn GỎI CÁ MAI, đó là một yêu cầu bắt
buộc của đám bạn bè xứ lạ. Giống như trời sinh ra hàng
vạn loài cá, để cho loài người nhất là ngươi Phan
Thiết có hàng ngàn cách ăn qua kho cá, nấu cá, chế cá
thành nước mắm tới con mắm nhưng ngon và được ưa
chuộng hơn hết vẫn là các thứ gỏi cá.
Ăn gỏi cũng có nhiều cách ăn như gỏi khô, gỏi ghém, gỏi
trộn chấm nước mắm, gỏi chan nước lèo, gỏi sanh
cầm..gọi chung là món ăn cá sống có rau thơm, nước
mắm. Nhưng muốn ăn cho đúng điệu theo cách Phan Thiết,
phải biết chọn đúng loại cá, rau thơm, làm nước mắm và
nấu nước lèo cho từng thứ gỏi. Vì mỗi địa phương có
một cách ăn, nên chắc không nơi nào giống nhau, tuy nhiên
vì Bình Thuận là địa phương tập trung hầu hết người
xóm biển từ Móng Cáy vào tận Khánh Hòa suốt ba thế
kỷ, cho nên mùi vị chắc là phải đặc trưng hơn các chốn
khác, nhất là thứ gỏi CÁ MAI nổi tiếng.
GỎI SANH CẦM là gỏi làm bằng cá sống có vẩy như cá
mai, cá trích. Cá còn sống hay tươi được ăn với hành
lá, ớt trái, muối hột. Riêng cá làm gỏi đã được
chuyển sang thể tái, hoặc cá đồng như cá diết, cá
trấm, cá chầy, cá mã..Với cá biển có cá mai, cá trích,
cá đục nhưng cũng có thể làm bằng loại cá lớn như cá
mú, cá chẻm, cá bẻo.
CÁ MAI là loại cá nổi, sống ven bờ ăn bọt biển, thân
hình dẹp có màu trắng trong suốt, dài khoảng 85mm, có
thường xuyên quanh năm tại biển Bình Thuận nhưng nhiều
nhất từ tháng 10-12 âm lịch. Gỏi cá mai là món ăn truyền
thống của địa phương từ lâu đời, gần giống như món
Shusi hay Lương Biển của người Nhật. Đây là gỏi tái.
Cá đem về cắt đầu đuôi rửa sạch, rút bỏ xương rồi
ngâm dấm, phèn hay chanh trong vòng 15 phút cho cá tái vừa
phải, rồi vắt sạch nước là xong. Nhưng ngon hay dở vẫn
tùy theo nước chấm, được làm bằng nước mắm ngon,
tỏi ớt, đường, cơm me bỏ hột, chuối chin mùi và đậu
phộng rang. Bửa gỏi được dọn ra với rau thơm có trộn
khế chua và ngó sen. Bên cạnh là rá bánh tráng mè dày và
một xoong nước lèo, được nấu bằng đầu và xương
cá, thêm it xương heo hay bò. Tùy khẩu vị có thể dùng
gỏi khô hay ướt bằng cách chan nước lèo và nước chấm
vào gỏi.
BÁNH CĂN : Thời nào cũng vậy, Phan Thiết về đêm thật
là êm ả gợi tình. Không khí mát dịu nhờ gió biển từ
sông Cà Ty thổi vào phố thị. Ngoại trừ đại lộ Trần
Hưng Đạo và đường Gia Long, lúc nào xe cộ cũng nhộn
nhịp tấp nập, hầu hết các con đường khác trong thành
phố, đều vắng vẻ về đêm. Chính trong cái khung cảnh
thơ mộng này, đã tạo cho khách ăn bánh căn, dưới bóng
đèn mờ của ngọn điện đường, như là một thứ hạnh
phúc bất chợt không bút mực nào tả hết được.
'À ơi, ai về Phan Thiết-Phan Rang,
món ăn ngon nhất, bánh căn, bánh xèo..'
Câu hò dân gian trìu mến trên, đã nói lên món ăn bánh
căn, được xếp đầu trong bảng thực đơn dài lê thê
của người Phan Thiết. Hèn chi dù sống nơi xứ người,
các bà các cô vẫn luôn nhắc tới bánh căn, thậm chí
nhiều người ghiền quá phải dùng khuôn đổ trứng của
Mỹ để đổ bánh ăn cho đỡ thèm.
Dù nay Phan Thiết đổi đời tận tuyệt, nhưng nhiều con
phố củ như Lý Thường Kiệt, Huyền Trân, Gia Long, Trưng
Trắc, Trưng Nhị, Ngư Ông, Phan Đình Phùng..kể cả Trần
Hưng Đạo, chỗ nào cũng thấy còn bán bánh xèo bánh căn
kỳ cựu. Hàng bánh căn rất giản dị, chỉ cần một khoảng
không gian nho nhỏ, đủ để một cái lò, chiếc bàn con
trên đặt các hủ ớt và soong cá khọ Thêm vài cái ghế
đấu thấp cho khách ngồi ăn là đủ.
Đổ bánh căn là một nghệ thuật tuyệt vời, chứ không
phải chuyện chơi, cho nên ai cũng biết mà vẫn thích rủ
nhau ra phố ăn bánh căn của người khác đổ. Đó là sự
thật, vì chỉ riêng cái phần bột cũng đã cầu kỳ. Bột
làm bánh căn phải xay bằng gạo lúa củ, ngâm qua đêm. Để
bột nở đều, cho bánh xốp dẽo, người ta trộn thêm cơm
nguội, bột phải đúng cân lượng để không đặc hay
lỏng quá và tuyệt đối chỉ xài trong ngày mà thôi. Ngoài
ra còn phải nói tới nước chấm và chén hành mỡ. Nước
chấm phải có bí đỏ, loại bí sáp thịt nhuyễn, đậu
phộng rang, tỏi ớt đường và nước mắm ngon. Phải biết
pha chế sao cho nước mắm có màu đỏ thắm, hơi sềnh
sệch không lỏng. Hành mở cũng làm sao để người ăn, dù
đang nhai các lát tép mở vẫn không bị ngán vì quá béo
ngậy. Sau rốt là người đổ bánh căn. Ngoài sự chịu
đựng trước sự nóng của lò lửa rực đỏ, còn phải
sành điệu khi múc bột đổ vào mười cái khuông tròn
đặt trên mặt lò. Phải biết canh đúng lúc để cậy
bánh sao cho vừa chin, khi mặt bánh còn lấm tấm rỗ nhưng
vỏ bánh đã vàng giòn, đó mới là nghệ thuật đổ bánh
căn. Còn gì tình tứ cho bằng trong cái im vắng của không
gian, quanh quất đâu đó là hơi gió mát dịu, bốc lên từ
sông Cà Ty, làm khuyâ khỏa lòng người sau một ngày mệt
nhừ vật lộn với cuộc sống. Và càng hạnh phúc hơn
nếu bên cạnh có một nàng, cũng như ta, vừa ăn vừa
thổi, vừa hít hà vì nóng của bánh và cay của ớt, vừa
liếc qua liếc lại để đấu mắt đấu mồm, cuối cùng
trở thành kẻ thân quen chỉ sau một chầu bánh căn nóng
hổi. Nhiều cuộc tình nơi tỉnh lẻ nhất là vào mùa thi,
cũng bắt đầu bằng bánh căn, cho nên ai cũng nhớ nó khi
đi xa cũng là chuyện bình thường.
Hoá ra hạnh phúc của con người có hằng hà sa số, đâu
phải căn cứ vào sự sang giàu hay ăn nhậu các món
caolương mỹ vị. Xa xứ bổng nhớ da diết đến cháy hồn,
nát tim, khi hoài niệm về quê hương qua tiếng RAO HÀNG mà
nhà văn SAO MAI, tức Mai thị Minh, một cựu học sinh
trường Trung Học Phan Bội Châu đã viết.
Giờ đây chỉ còn nổi ao ước trong niềm nhớ, nhất là
những ngày xuân sắp tới -/-
Xóm Cồn - Chạp 2005

markdown:
|
|
## Thân chào bạn:
![]()
WinVNKey
---->
---->
---->
---->
VietUniFont
---->
---->
---->
|
|
## What's Related
## Story Options
|
Copyright © 2016 VN.NET
|
All trademarks and copyrights on this page are owned by their respective owners.
|
Powered by
|
Created this page in 1.90 seconds

X-FRAME-OPTIONS: DENY


text:
- 09:15 PM 01/12/2008 #1
các chị ơi, mẹ e đi may 1 cái áo dài 1,3M, nền nhung đen, thêu hoa màu vàng xanh, có pha kính tông màu vàng xanh ở 2 cổ tay, và phần dưới tà, quần vàng. mẹ e may để mặc hôm đám cưới e ạ,nhưng về lại có người bảo đám cưới k mặc màu đó. thế là tnào hả các chị? chẳng nhẽ k mặc nữa, phí quá, vừa đẹp mà lại phí tiền. hic hic
-
CHỦ ĐỀ NỔI BẬT TRÊN WEBTRETHO
-
-
- 09:49 PM 01/12/2008 #2
- 10:03 PM 01/12/2008 #3
Theo mình thì không vấn đề gì cả. Nhiều mẹ mặc áo dài nhung đen trông rất đẹp và sang nữa. Bạn có hỏi người ta vì sao kiêng không?? Nếu vì màu sắc thì vô lí quá, màu đen cũng là màu của sự sang trọng mà với lại các chú rể và đàn ông đến dự tiệc cưới hầu như đều chọn vest màu đen hoặc tối màu mà. Miễn sao mẹ bạn và bạn thấy đẹp và hài lòng là được rồi!
- 10:04 PM 01/12/2008 #4
mẹ e mặc đẹp lắm chị ạ, người gọn hơn, mà trẻ nữa, vì nó pha kính nữa, lại hoa màu vàng xanh nên rất sáng (nếu k muốn nói là lòe loẹt). thế thì k sao đâu các chị nhỉ? nhà e k kiêng, nhưng có người họ nói thế nên đang lăn tăn ạ?
- 08:03 AM 03/12/2008 #5
có chị nào có kinh nghiệm về vụ này nữa k ạ? cho em xin ý kiến với.
- 08:11 AM 03/12/2008 #6
Tớ tháng 3 tới này cưới, mẹ tớ cũng đã may 2 cái áo dài rồi. 1 cái là nhung đen đính kim hạt, kim tuyến màu xanh, mặc cùng với quần màu xanh. 1 cái là tơ tằm nền đen, các bông hoa hồng, vàng đan xen, mặc cùng với quần màu hồng. Cả 2 cái đều mỗi cái 2 triệu. Tớ thấy mẹ chồng mẹ vợ mặc như vậy rất sang và trẻ. Bởi thực ra các mẹ lớn tuổi, người hơi mập, nên mặc nhung thì dấu dáng. Mà nhung đen còn đẹp, chứ nhung các màu khác nhìn quê lắm.
Tớ có nhiều thời gian để đưa mẹ tớ đi lựa chọn đến hàng chục hàng áo dài, cả những hiệu nổi tiếng lẫn hiệu hơi hơi nổi. Cứ bước chân vào, nói là may áo dài để mặc trong ngày cưới của con, hiệu nào cũng tư vấn và mang hàng loạt vải nhung ra.
Tớ nghĩ là nếu kiêng thì chắc là các tiệm họ chẳng nhập về để bán cho ai đâu. Nên cứ yên tâm để mẹ mặc nhé. Quan trọng nhất là đẹp, còn nhung đen, tớ thấy ko sao hết
- 08:53 AM 03/12/2008 #7
- 09:59 AM 03/12/2008 #8
Nhà bạn ko kiêng màu đen thì chả sao đâu. Mình đi ăn cưới 5 đám thì đến 4 đám các bà mẹ cô dâu chú rẻ đều chơi nhung đen + quần màu (đỏ/vàng/xanh..) (HN nhé)
Cá nhân mình thấy các cụ mặc áo dài nhung đen trông rất sang trọng và đỡ béo. Nhất là ăn tiệc cưới buổi tối thì rất đẹp, rất nổi và lịch sự.
- 11:11 AM 03/12/2008 #9
Mẹ mình cũng mặc áo dài nhung đen may cách điệu, có vài đoá sen hồng ở ngực áo, một vài lá sen xanh ở gấu áo trong đám cưới em trai mình... trông cực sang trọng, quí phái. Nếu mẹ nào hơi béo một chút mặc trông càng đẹp, gọn.
- 12:06 PM 03/12/2008 #10
Mình tưởng là đen toàn bộ thì không nên vì lên hình tối thui (chứ không vì kiêng cữ gì cả). Nếu như bạn tả là có hoa văn xanh vàng, voan kính thì ok rồi. Cứ tiền hành đi.
- 03:34 PM 03/12/2008 #11
- 03:47 PM 03/12/2008 #12
Thêm một phiếu nữa cho mẹ bạn yên tâm mặc đây, mẹ tớ người hơi béo hồi cưới tớ cũng mặc nhung đen pha hoa đỏ và vàng. Mà tớ chẳng thấy ai nói phải kiêng cả, các bác tớ cũng toàn mặc nhung đen mỗi tội hoa văn khác nhau thôi.
- 08:29 PM 03/12/2008 #13
Các bà mặc áo dài nhung đen, vấn tóc cao lên rồi oánh son phấn nhẹ nhàng trông cực kỳ sang trọng, chả có gì phải kiêng cả bạn ạ:Smiling: Sau này cưới con trai mình cũng mặc thế
- 08:32 PM 03/12/2008 #14
Hồi đó đám cưới vc mình má chồng cũng mặc áo dài nhung đên kết hạt, bạn nói mẹ bạn cứ yên tâm đi chắc là ko sao rồi
- 08:33 PM 03/12/2008 #15
- 11:46 PM 03/12/2008 #16
Mẹ chồng tớ đều mặc cả 3 lần ba cái áo nhung đen. Có phải đen kìn kịt đâu mà sợ, Nó có hoa văn nổi lên cơ mà. Yên tâm đi bạn
- 10:46 PM 04/12/2008 #17
e cám ơn các chị nhiều vô cùng, e đã đviên mẹ e rồi ạ, mấy tuần nữa e vào SG ctác sẽ tăm tia thêm vài bộ áo dài nữa, hí hí
- 10:47 PM 04/12/2008 #18
thế mà có người bảo cái hoa văn màu vàng là k nên? lắm chn quá các chị nhở?
Nơi học hỏi và chia sẻ những kinh nghiệm chăm sóc da, giữ dáng và các bí quyết ăn mặc để trở nên xinh đẹp hơn.
Theo dõi Môi đỏ & mi cong

markdown:
- 09:15 PM 01/12/2008
[#1]
các chị ơi, mẹ e đi may 1 cái áo dài 1,3M, nền nhung đen, thêu hoa màu vàng xanh, có pha kính tông màu vàng xanh ở 2 cổ tay, và phần dưới tà, quần vàng. mẹ e may để mặc hôm đám cưới e ạ,nhưng về lại có người bảo đám cưới k mặc màu đó. thế là tnào hả các chị? chẳng nhẽ k mặc nữa, phí quá, vừa đẹp mà lại phí tiền. hic hic
-
## CHỦ ĐỀ NỔI BẬT TRÊN WEBTRETHO
-
-
- 09:49 PM 01/12/2008
[#2]
- 10:03 PM 01/12/2008
[#3]
Theo mình thì không vấn đề gì cả. Nhiều mẹ mặc áo dài nhung đen trông rất đẹp và sang nữa
. Bạn có hỏi người ta vì sao kiêng không?? Nếu vì màu sắc thì vô lí quá, màu đen cũng là màu của sự sang trọng mà với lại các chú rể và đàn ông đến dự tiệc cưới hầu như đều chọn vest màu đen hoặc tối màu mà. Miễn sao mẹ bạn và bạn thấy đẹp và hài lòng là được rồi!
- 10:04 PM 01/12/2008
[#4]
mẹ e mặc đẹp lắm chị ạ, người gọn hơn, mà trẻ nữa, vì nó pha kính nữa, lại hoa màu vàng xanh nên rất sáng (nếu k muốn nói là lòe loẹt). thế thì k sao đâu các chị nhỉ? nhà e k kiêng, nhưng có người họ nói thế nên đang lăn tăn ạ?
- 08:03 AM 03/12/2008
[#5]
có chị nào có kinh nghiệm về vụ này nữa k ạ? cho em xin ý kiến với.
- 08:11 AM 03/12/2008
[#6]
Tớ tháng 3 tới này cưới, mẹ tớ cũng đã may 2 cái áo dài rồi. 1 cái là nhung đen đính kim hạt, kim tuyến màu xanh, mặc cùng với quần màu xanh. 1 cái là tơ tằm nền đen, các bông hoa hồng, vàng đan xen, mặc cùng với quần màu hồng. Cả 2 cái đều mỗi cái 2 triệu. Tớ thấy mẹ chồng mẹ vợ mặc như vậy rất sang và trẻ. Bởi thực ra các mẹ lớn tuổi, người hơi mập, nên mặc nhung thì dấu dáng. Mà nhung đen còn đẹp, chứ nhung các màu khác nhìn quê lắm.
Tớ có nhiều thời gian để đưa mẹ tớ đi lựa chọn đến hàng chục hàng áo dài, cả những hiệu nổi tiếng lẫn hiệu hơi hơi nổi. Cứ bước chân vào, nói là may áo dài để mặc trong ngày cưới của con, hiệu nào cũng tư vấn và mang hàng loạt vải nhung ra.
Tớ nghĩ là nếu kiêng thì chắc là các tiệm họ chẳng nhập về để bán cho ai đâu. Nên cứ yên tâm để mẹ mặc nhé. Quan trọng nhất là đẹp, còn nhung đen, tớ thấy ko sao hết
- 08:53 AM 03/12/2008
[#7]
- 09:59 AM 03/12/2008
[#8]
Nhà bạn ko kiêng màu đen thì chả sao đâu. Mình đi ăn cưới 5 đám thì đến 4 đám các bà mẹ cô dâu chú rẻ đều chơi nhung đen + quần màu (đỏ/vàng/xanh..) (HN nhé)
Cá nhân mình thấy các cụ mặc áo dài nhung đen trông rất sang trọng và đỡ béo. Nhất là ăn tiệc cưới buổi tối thì rất đẹp, rất nổi và lịch sự.
- 11:11 AM 03/12/2008
[#9]
Mẹ mình cũng mặc áo dài nhung đen may cách điệu, có vài đoá sen hồng ở ngực áo, một vài lá sen xanh ở gấu áo trong đám cưới em trai mình... trông cực sang trọng, quí phái. Nếu mẹ nào hơi béo một chút mặc trông càng đẹp, gọn.
- 12:06 PM 03/12/2008
[#10]
Mình tưởng là đen toàn bộ thì không nên vì lên hình tối thui (chứ không vì kiêng cữ gì cả). Nếu như bạn tả là có hoa văn xanh vàng, voan kính thì ok rồi. Cứ tiền hành đi.
- 03:34 PM 03/12/2008
[#11]
- 03:47 PM 03/12/2008
[#12]
Thêm một phiếu nữa cho mẹ bạn yên tâm mặc đây, mẹ tớ người hơi béo hồi cưới tớ cũng mặc nhung đen pha hoa đỏ và vàng. Mà tớ chẳng thấy ai nói phải kiêng cả, các bác tớ cũng toàn mặc nhung đen mỗi tội hoa văn khác nhau thôi.
- 08:29 PM 03/12/2008
[#13]
Các bà mặc áo dài nhung đen, vấn tóc cao lên rồi oánh son phấn nhẹ nhàng trông cực kỳ sang trọng, chả có gì phải kiêng cả bạn ạ:Smiling: Sau này cưới con trai mình cũng mặc thế
- 08:32 PM 03/12/2008
[#14]
Hồi đó đám cưới vc mình má chồng cũng mặc áo dài nhung đên kết hạt, bạn nói mẹ bạn cứ yên tâm đi chắc là ko sao rồi
- 08:33 PM 03/12/2008
[#15]
- 11:46 PM 03/12/2008
[#16]
Mẹ chồng tớ đều mặc cả 3 lần ba cái áo nhung đen. Có phải đen kìn kịt đâu mà sợ, Nó có hoa văn nổi lên cơ mà. Yên tâm đi bạn
- 10:46 PM 04/12/2008
[#17]
e cám ơn các chị nhiều vô cùng, e đã đviên mẹ e rồi ạ, mấy tuần nữa e vào SG ctác sẽ tăm tia thêm vài bộ áo dài nữa, hí hí
- 10:47 PM 04/12/2008
[#18]
thế mà có người bảo cái hoa văn màu vàng là k nên? lắm chn quá các chị nhở?
Nơi học hỏi và chia sẻ những kinh nghiệm chăm sóc da, giữ dáng và các bí quyết ăn mặc để trở nên xinh đẹp hơn.
Theo dõi
**Môi đỏ & mi cong** [](https://www.facebook.com/moidomicong.vietnam?fref=ts)
![](http://img.webtretho.com/forum/images/wtt_v2/lamdep.png)
[Đến trả lời mới nhất](http://www.webtretho.com/forum/f3272/me-k-nen-mac-ao-dai-nhung-den-trong-ngay-cuoi-cua-con-148687/#post3001161)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Set-Cookie: vbseo_loggedin=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; path=/

Connection: close

Server: PEN

Cache-Control: WTT cached

Pragma: private

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Xem clip xem phim gia dinh la so 1 phan 2 tap 89
Ngọc Nữ Tâm Kinh (Thư Kỳ)
-
Chưa có phim này. Vui lòng tìm từ khóa khác. Hoặc yêu cầu phim tại đây
Xemphim.Tv - Trang xem phim online chất lượng cao, hỗ trợ xem trên điện thoại và download phim về máy tính. Xemphim.tv luôn cập nhật phim mới nhanh nhất đặc biệt phim truyền hình, phim bộ hàn quốc và phim tâm lý.

markdown:
[Xem clip xem phim gia dinh la so 1 phan 2 tap 89](http://phim-clip.com/xem/xem+phim+gia+dinh+la+so+1+phan+2+tap+89)
[Ngọc Nữ Tâm Kinh (Thư Kỳ)](http://www.xemphim.tv/online/info/ngoc-nu-tam-kinh)
-
Chưa có phim này. Vui lòng tìm từ khóa khác. Hoặc yêu cầu phim
[tại đây](//fb.com/979043618875435)

Server: cloudflare-nginx

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


text:
Xem clip xem phim nguoi khong mang ho ly hung
Ngọc Nữ Tâm Kinh (Thư Kỳ)
-
Chưa có phim này. Vui lòng tìm từ khóa khác. Hoặc yêu cầu phim tại đây
Xemphim.Tv - Trang xem phim online chất lượng cao, hỗ trợ xem trên điện thoại và download phim về máy tính. Xemphim.tv luôn cập nhật phim mới nhanh nhất đặc biệt phim truyền hình, phim bộ hàn quốc và phim tâm lý.

markdown:
[Xem clip xem phim nguoi khong mang ho ly hung](http://phim-clip.com/xem/xem+phim+nguoi+khong+mang+ho+ly+hung)
[Ngọc Nữ Tâm Kinh (Thư Kỳ)](http://www.xemphim.tv/online/info/ngoc-nu-tam-kinh)
-
Chưa có phim này. Vui lòng tìm từ khóa khác. Hoặc yêu cầu phim
[tại đây](//fb.com/979043618875435)


text:
Chào bạn, vui lòng đăng nhập
Kiếm Vũ Giang Hồ
Võ Lâm Chi Mộng
Thông Thiên Tây Du
VLTK - Công Thành Chiến
Gunny
Võ Lâm Truyền Kỳ
MU Đại Thiên Sứ
Võ Lâm Miễn Phí
Võ Lâm Truyền Kỳ 2
Ngọa Long
Võ Lâm Chi Mộng - Ngũ Hành Chiến
Sâm Lốc
Naruto Truyền Kỳ
Thục Sơn Vô Song

Server: VNG-DBilling-GW


text:
Truyền thông Hợp nhất đáng tin cậy và linh hoạt được hỗ trợ bởi Nền tảng điện toán đám mây của Microsoft.
Gói 1
Gói 2
Xem các gói và giá cả
Thử dùng Skype for Business Online với Office 365
©2016 Microsoft

Set-Cookie: MS-CV=hyACr7HWmEa01I1H.2; domain=.office.com; expires=Thu, 29-Sep-2016 08:38:37 GMT; path=/

Access-Control-Allow-Credentials: true

Cache-Control: no-cache, no-store

P3P: CP="ALL IND DSP COR ADM CONo CUR CUSo IVAo IVDo PSA PSD TAI TELo OUR SAMo CNT COM INT NAV ONL PHY PRE PUR UNI"

Access-Control-Allow-Methods: GET, POST, PUT, DELETE, OPTIONS

Access-Control-Allow-Headers: Content-Type

Content-Type: text/html


text:
Khách sạn tại Antigua and Barbuda (tất cả)
Tìm khách sạn tại Antigua and Barbuda (tất cả)
Hưởng Giá Bí mật tại một số khách sạn
Giá này không dành cho tất cả mọi người.
Ưu đãi trong ngày
Đang được quan tâm tại Antigua and Barbuda (tất cả)
- Đặt nhiều nhấtJolly Beach Resort & Spa All InclusiveChưa có nhận xét của khách
63 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
53 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
- Sugar RidgeChưa có nhận xét của khách
48 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
45 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
44 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
41 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
40 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
38 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
30 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
17 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Xem khách sạn tại Antigua and Barbuda (tất cả) trên bản đồ
Địa danh
- Bãi biển Vịnh Dickenson
- Vịnh Galley
- Sân vận động Sir Vivian Richards
- Bãi biển Darkwood
- Vịnh Dutchman's
- Bãi biển Vịnh Bán Nguyệt
- Vịnh Long
- Bãi biển Jabberwock
- Viện Công nghệ Thông tin Antigua và Barbuda (ABIIT)
- Bãi biển Hawksbill
- Xưởng đóng tàu Nelson's
- Bãi biển Vịnh Runaway
- Bãi biển Thung lũng Church
- Recreation Ground
- Bãi biển Turner
- Pháo đài James
- Nhà Đô đốc
- Động Indian
- Đại học Y khoa An-ti-gu-a (UHSA)
- Bãi biển Galleon
Khách sạn tại Antigua and Barbuda (tất cả), Antigua and Barbuda
Tại Hotels.com, bạn có thể tìm và so sánh giá phòng khách sạn tại Antigua and Barbuda (tất cả) để chọn khách sạn hoàn hảo cho chuyến đi của mình. Bất kể bạn đang lên kế hoạch cho một chuyến du lịch, kỳ nghỉ hè hay đi công tác tại Antigua and Barbuda (tất cả), Hotels.com luôn có phòng phù hợp cho nhu cầu của bạn.

markdown:
# Khách sạn tại Antigua and Barbuda (tất cả)
## Tìm khách sạn tại Antigua and Barbuda (tất cả)
Hưởng Giá Bí mật tại một số khách sạn
Giá này không dành cho tất cả mọi người.
## Ưu đãi trong ngày
## Đang được quan tâm tại Antigua and Barbuda (tất cả)
- Đặt nhiều nhất
Jolly Beach Resort & Spa All InclusiveChưa có nhận xét của khách
63 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
53 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Sugar RidgeChưa có nhận xét của khách
48 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
45 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
44 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
41 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
40 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
38 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
30 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
17 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
![ Antigua and Barbuda (all), Antigua and Barbuda](https://a2.cdn-hotels.com/da/assets/s/49.1/images/common/core/dio/widget/1.gif)
![ Antigua and Barbuda (all), Antigua and Barbuda](https://a2.cdn-hotels.com/da/assets/s/49.1/images/common/core/dio/widget/1.gif)
Xem khách sạn tại Antigua and Barbuda (tất cả) trên bản đồ
## Địa danh
[Bãi biển Vịnh Dickenson](https://vi.hotels.com/de1651437/khach-san-gan-bai-bien-vinh-dickenson-st-john-s-antigua-and-barbuda/) [Vịnh Galley](https://vi.hotels.com/de1651459/khach-san-gan-vinh-galley-st-john-s-antigua-and-barbuda/) [Sân vận động Sir Vivian Richards](https://vi.hotels.com/de1651490/khach-san-gan-san-van-ong-sir-vivian-richards-st-john-s-antigua-and-barbuda/) [Bãi biển Darkwood](https://vi.hotels.com/de1651434/khach-san-gan-bai-bien-darkwood-bolans-antigua-and-barbuda/) [Vịnh Dutchman's](https://vi.hotels.com/de1651442/khach-san-gan-vinh-dutchman-s-st-john-s-antigua-and-barbuda/) [Bãi biển Vịnh Bán Nguyệt](https://vi.hotels.com/de1651461/khach-san-gan-bai-bien-vinh-ban-nguyet-freetown-antigua-and-barbuda/) [Vịnh Long](https://vi.hotels.com/de1651470/khach-san-gan-vinh-long-st-john-s-antigua-and-barbuda/) [Bãi biển Jabberwock](https://vi.hotels.com/de1651469/khach-san-gan-bai-bien-jabberwock-st-john-s-antigua-and-barbuda/) [Viện Công nghệ Thông tin Antigua và Barbuda (ABIIT)](https://vi.hotels.com/de1651418/khach-san-gan-vien-cong-nghe-thong-tin-antigua-va-barbuda-abiit-st-john-s-antigua-and-barbuda/) [Bãi biển Hawksbill](https://vi.hotels.com/de1651464/khach-san-gan-bai-bien-hawksbill-st-john-s-antigua-and-barbuda/) [Xưởng đóng tàu Nelson's](https://vi.hotels.com/de1651479/khach-san-gan-xuong-ong-tau-nelson-s-cang-anh-antigua-and-barbuda/) [Bãi biển Vịnh Runaway](https://vi.hotels.com/de1651489/khach-san-gan-bai-bien-vinh-runaway-st-john-s-antigua-and-barbuda/) [Bãi biển Thung lũng Church](https://vi.hotels.com/de1651501/khach-san-gan-bai-bien-thung-lung-church-bolans-antigua-and-barbuda/) [Recreation Ground](https://vi.hotels.com/de1651487/khach-san-gan-recreation-ground-st-john-s-antigua-and-barbuda/) [Bãi biển Turner](https://vi.hotels.com/de1748629/khach-san-gan-bai-bien-turner-johnson-s-point-antigua-and-barbuda/) [Pháo đài James](https://vi.hotels.com/de1651512/khach-san-gan-phao-ai-james-st-john-s-antigua-and-barbuda/) [Nhà Đô đốc](https://vi.hotels.com/de1651417/khach-san-gan-nha-o-oc-cang-anh-antigua-and-barbuda/) [Động Indian](https://vi.hotels.com/de1651467/khach-san-gan-ong-indian-codrington-antigua-and-barbuda/) [Đại học Y khoa An-ti-gu-a (UHSA)](https://vi.hotels.com/de1651499/khach-san-gan-ai-hoc-y-khoa-an-ti-gu-a-uhsa-cang-anh-antigua-and-barbuda/) [Bãi biển Galleon](https://vi.hotels.com/de1651456/khach-san-gan-bai-bien-galleon-cang-anh-antigua-and-barbuda/)
## Khách sạn tại Antigua and Barbuda (tất cả), Antigua and Barbuda
Tại Hotels.com, bạn có thể tìm và so sánh giá phòng khách sạn tại Antigua and Barbuda (tất cả) để chọn khách sạn hoàn hảo cho chuyến đi của mình. Bất kể bạn đang lên kế hoạch cho một chuyến du lịch, kỳ nghỉ hè hay đi công tác tại Antigua and Barbuda (tất cả), Hotels.com luôn có phòng phù hợp cho nhu cầu của bạn.

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store

Content-Language: vi-VN

X-UA-Compatible: IE=Edge

Server: Application-Server


text:
Công ước chống Tra tấn của Liên Hiệp Quốc
Công ước chống Tra tấn của Liên Hiệp Quốc tên đầy đủ là Công ước chống Tra tấn và Trừng phạt hoặc Đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo làm mất phẩm giá khác (tiếng Anh: United Nations Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment) là một trong Các văn kiện nhân quyền quốc tế và khu vực, dưới sự duyệt xét lại của Liên Hiệp Quốc, nhằm mục đích phòng chống tra tấn trên toàn thế giới.
Công ước này đòi các nước phải có biện pháp hữu hiệu để phòng chống tra tấn trong nước mình, và nghiêm cấm các nước trả lại người về đất nước của họ nếu có lý do để tin rằng (ở đó) họ sẽ bị tra tấn.
Bản văn Công ước đã được Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc chấp thuận ngày 10.12.1984[1] và, tiếp sau sự phê chuẩn của nước ký kết thứ 20,[2] thì Công ước đã bắt đầu có hiệu lực từ ngày 26.6.1987.[1] Ngày 26 tháng 6 nay được công nhận là Ngày quốc tế ủng hộ các nạn nhân bị tra tấn (International Day in Support of Torture Victims) để vinh danh Công ước này.
Tới tháng 9 năm 2010, Công ước đã có 147 bên ký kết.[1]
Mục lục
Tóm tắt[sửa | sửa mã nguồn]
Công ước này theo cấu trúc của các Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền, Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị và Công ước Quốc tế về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa, với một lời mở đầu và 33 điều khoản, được chia thành 3 phần:
Phần I (các điều 1–16) định nghĩa Tra tấn (điều 1), và các bên ký kết phải có các biện pháp hữu hiệu để phòng chống bất cứ hành động tra tấn trong bất cứ lãnh thổ nào dưới thẩm quyền pháp lý của mình (điều 2). Các điều khoản trên bao gồm việc bảo đảm rằng tra tấn được coi là một tội hình sự (Điều 4), việc thiết lập quyền thi hành pháp luật đối với các hành vi tra tấn một công dân của bên ký kết hoặc do một công dân của bên ký kết vi phạm (tội tra tấn) (Điều 5), việc bảo đảm rằng tra tấn là một tội có thể bị dẫn độ (Điều 8), và việc thiết lập [quyền thi hành pháp luật phổ quát] để xét xử các vụ tra tấn tại nơi một kẻ phạm tội tra tấn không thể bị dẫn độ (Điều 5). Các bên ký kết phải kịp thời điều tra mọi cáo buộc tra tấn (các Điều 12 và 13), và các nạn nhân bị tra tấn phải có quyền được bồi thường (Điều 14). Các bên cũng phải cấm sử dụng chứng cớ do tra tấn (mà có) ở các tòa án của mình (Điều 15), và ngăn chặn việc trục xuất, dẫn độ hoặc trả lại người về nơi mà có cơ sở để tin rằng họ sẽ bị tra tấn (Điều 3). Các bên ký kết cũng có nghĩa vụ phòng chống việc trừng phạt hoặc đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo làm mất phẩm giá khác, và điều tra bất kỳ cáo buộc nào về việc đối xử như vậy trong thẩm quyền pháp lý của mình (Điều 16)
Phần II (Điều 17 – 24) nói về việc báo cáo và giám sát Công ước và các bước do các bên tiến hành để thực hiện công ước. Phần này thiết lập Ủy ban chống Tra tấn (Điều 17), và trao quyền cho ủy ban để điều tra các cáo buộc tra tấn có hệ thống (Điều 20). Nó cũng thiết lập một cơ chế giải quyết tranh chấp tùy chọn giữa các bên (Điều 21) và cho phép các bên công nhận thẩm quyền của Ủy ban được nghe các khiếu nại, khiếu tố của các cá nhân về việc vi phạm Công ước của một bên ký kết (Điều 22).
Phần III (Điều 25 – 33) nói về việc phê chuẩn, đi vào hiệu lực, và tu chính Công ước. Nó cũng bao gồm một cơ chế trọng tài tùy chọn (không bắt buộc) đối với tranh chấp giữa các bên (Điều 30)
Các quy định chính[sửa | sửa mã nguồn]
Định nghĩa tra tấn[sửa | sửa mã nguồn]
Điều 1 của Công ước định nghĩa tra tấn như sau:
(Tra tấn) là bất kỳ hành động nào tạo ra sự đau đớn nặng nề hoặc đau khổ - dù thể xác hay tâm thần - do cố ý gây ra cho một người nhằm các mục đích là đạt được thông tin hay một lời thú nhận từ anh ta hoặc một người thứ ba, trừng phạt anh ta vì một hành động mà anh ta hoặc người thứ ba đã phạm hoặc bị nghi là đã phạm, hoặc đe dọa, ép buộc anh ta hoặc một người thứ ba, hoặc đối với bất kỳ lý do nào dựa trên sự phân biệt đối xử bất kỳ loại nào, khi nỗi đau đớn hay đau khổ như vậy gây ra bởi - hoặc theo sự xúi giục - hoặc với sự đồng ý - hoặc chấp thuận - của một quan chức hoặc người khác hành động trên cương vị chính quyền. Nó không bao gồm sự đau đớn hoặc đau khổ ngẫu nhiên hoặc vốn có khi bị các hình phạt đúng theo luật.
– Công ước chống Tra tấn, Điều 1,1
Các hành động chưa tới mức tra tấn vẫn có thể cấu thành tội đối xử tàn ác, vô nhân đạo hoặc làm mất phẩm giá theo Điều 16.
Cấm tra tấn và Đối xử tàn nhẫn làm mất phẩm giá[sửa | sửa mã nguồn]
Điều 2 của Công ước cấm việc tra tấn, và yêu cầu các bên ký kết phải có các biện pháp hữu hiệu để phòng chống tra tấn ở bất cứ lãnh thổ nào dưới thẩm quyền pháp lý của mình. Việc cấm này là tuyệt đối và không được vi phạm.
"Không có bất cứ trường hợp đặc biệt (ngoại lệ) nào"[5] có thể được viện dẫn để biện minh cho tra tấn, bao gồm cả chiến tranh, mối đe dọa của chiến tranh, bất ổn chính trị nội bộ, tình trạng khẩn cấp chung, hành vi khủng bố, tội phạm bạo lực, hoặc bất cứ hình thức xung đột vũ trang nào.[6] Tra tấn không thể được biện minh như một phương tiện để bảo vệ an toàn công cộng hoặc ngăn chặn các trường hợp khẩn cấp [6]. Cũng không có thể được biện minh bằng các lệnh từ các sĩ quan cấp trên hoặc các quan chức.[7] Việc cấm tra tấn áp dụng cho tất cả các vùng lãnh thổ thuộc thẩm quyền pháp lý thực sự của một bên ký kết, và bảo vệ tất cả mọi người dưới sự kiểm soát thực sự của mình, bất kể quốc tịch hoặc việc kiểm soát được thực hiện như thế nào.[6]. Kể từ khi Công ước có hiệu lực, việc cấm tuyệt đối này đã được chấp nhận như một nguyên tắc của luật quốc tế theo tập quán.[6]
Vì thường khó phân biệt giữa tra tấn và đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo làm mất phẩm giá, nên Ủy ban chống tra tấn coi sự cấm việc đối xử như vậy của Điều 16 là tuyệt đối và không được vi phạm.[6]
Các điều khoản khác của Phần I đưa ra các nghĩa vụ cụ thể nhằm thực thi lệnh cấm tuyệt đối này bằng cách phòng chống, điều tra và trừng phạt những hành vi tra tấn.[6]
Cấm trục xuất, dẫn độ[sửa | sửa mã nguồn]
Điều 3cấm các bên ký kết không được trục xuất, dẫn độ hoặc trả lại bất cứ người nào về một nước "nơi mà có cơ sở chắc chắn để tin rằng họ sẽ bị nguy hiểm vì là đối tượng bị tra tấn".[8] Uỷ ban chống tra tấn cho rằng mối nguy hiểm này phải được tính đến không chỉ cho nước tiếp nhận ban đầu, mà còn cho các nước mà người này sau đó có thể bị trục xuất, trả về hoặc bị dẫn độ.[9]
Các nước ký Công ước chống Tra tấn[sửa | sửa mã nguồn]
Nghị định thư tùy chọn[sửa | sửa mã nguồn]
Nghị định thư tùy chọn về "Công ước chống Tra tấn và Trừng phạt hoặc Đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo làm mất phẩm giá khác" (OPCAT), được thông qua tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc vào ngày 18 tháng 12 năm 2002 và có hiệu lực từ 22 tháng 6 năm 2006, quy định về việc thành lập "một hệ thống các chuyến viếng thăm thường xuyên do các cơ quan độc lập quốc tế và quốc gia thực hiện tại các nơi có người đang bị tước quyền tự do, để ngăn chặn việc tra tấn, trừng phạt hoặc đối xử tàn nhẫn vô nhân đạo làm mất phẩm giá khác",[10] được giám sát bởi một Tiểu ban Phòng chống Tra tấn và Trừng phạt hoặc Đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo làm mất phẩm giá khác.
Các bên ký kết Nghị định thư tùy chọn[sửa | sửa mã nguồn]
Tới tháng 9 năm 2010 Nghị định thư tùy chọn đã có 66 bên ký kết và 55 bên tham gia.[11]
Ủy ban chống Tra tấn[sửa | sửa mã nguồn]
Uỷ ban chống Tra tấn (CAT) là một cơ quan gồm các chuyên gia về nhân quyền, theo dõi việc thi hành Công ước của các bên nhà nước ký kết. Ủy ban này là một trong 8 cơ quan liên kết về hiệp ước nhân quyền của Liên Hiệp Quốc. Tất cả các bên nhà nước ký kết có nghĩa vụ phải nộp báo cáo thường xuyên cho Ủy ban chống Tra tấn về cách thức bảo vệ nhân quyền được thi hành như thế nào. Khi phê chuẩn Công ước, các nước phải nộp một báo cáo trong vòng một năm, sau đó họ có nghĩa vụ báo cáo mỗi 4 năm. Ủy ban kiểm tra từng báo cáo và đưa ra các quan tâm và khuyến nghị của mình cho bên nhà nước ký kết dưới hình thức các "quan sát kết luận". Trong một số trường hợp, Ủy ban có thể xem xét các khiếu nại, khiếu tố hoặc các thông tin từ các cá nhân cho rằng các quyền của họ theo Công ước đã bị vi phạm.
Ủy ban chống Tra tấn thường họp vào tháng 4/ tháng 5 và tháng 11 hàng năm tại Genève.
Các thành viên của Ủy ban chống Tra tấn hiện nay:[12]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă â b c d đ United Nations Treaty Collection: Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment. Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2010.
- ^ a ă Convention Against Torture, Article 27. Retrieved on ngày 30 tháng 12 năm 2008.
- ^ Convention Against Torture, Article 25. Retrieved on ngày 30 tháng 12 năm 2008.
- ^ Convention Against Torture, Article 33. Retrieved on ngày 30 tháng 12 năm 2008.
- ^ Convention Against Torture, Article 2.2. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2008.
- ^ a ă â b c d “CAT General Comment No. 2: Implementation of Article 2 by States Parties” (PDF). Committee against Torture. 23 tháng 11 năm 2007. tr. 2. Truy cập ngày 16 tháng 6 năm 2008.
- ^ Convention Against Torture, Article 2.3. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2008.
- ^ Convention Against Torture, Article 3.1. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2008.
- ^ “CAT General Comment No. 01: Implementation of article 3 of the Convention in the context of article 22”. UN OHCHR. 21 tháng 11 năm 1997. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2008.
- ^ OPCAT, Article 1.
- ^ “Parties to the Optional Protocol to the Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment”. United Nations Treaty Collection. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2009.
- ^ “Committee Against Torture – Membership”. United Nations OHCHR. 2009. Truy cập ngày 29 tháng 1 năm 2010.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Official text of the Convention
- List of parties
- Optional Protocol
- U.N. Committee against Torture
- Human Rights Watch summary of the Convention
- Decisions of the Committee Against Torture
- List of links to other related documents
- Human Rights First; Tortured Justice: Using Coerced Evidence to Prosecute Terrorist Suspects (2008)
- Human Rights First; Leave No Marks: Enhanced Interrogation Techniques and the Risk of Criminality

markdown:
# Công ước chống Tra tấn của Liên Hiệp Quốc
|Công ước chống Tra tấn|
|Công ước chống Tra tấn và Trừng phạt hoặc Đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo làm mất phẩm giá khác|
|Loại hiệp ước||
|[[1]](#cite_note-untc-1)
Địa điểm
[New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York)
Điều kiện
[[1]](#cite_note-untc-1)
20 phê chuẩn
[[2]](#cite_note-Article27-2) [[1]](#cite_note-untc-1) [[1]](#cite_note-untc-1) [Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc](/wiki/T%E1%BB%95ng_Th%C6%B0_k%C3%BD_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) [[3]](#cite_note-Article25-3) [[4]](#cite_note-Article33-4) ![ Wikisource logo](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Wikisource-logo.svg/16px-Wikisource-logo.svg.png)
![ Wikisource logo](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Wikisource-logo.svg/16px-Wikisource-logo.svg.png)
[Công ước chống Tra tấn của Liên Hiệp Quốc](https://vi.wikisource.org/wiki/C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n)tại [Wikisource](/wiki/Wikisource) **Công ước chống Tra tấn của Liên Hiệp Quốc** tên đầy đủ là **Công ước chống Tra tấn và Trừng phạt hoặc Đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo làm mất phẩm giá khác** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *United Nations Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment*) là một trong [Các văn kiện nhân quyền quốc tế và khu vực](/wiki/C%C3%A1c_v%C4%83n_ki%E1%BB%87n_nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_khu_v%E1%BB%B1c), dưới sự duyệt xét lại của [Liên Hiệp Quốc](/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c), nhằm mục đích phòng chống [tra tấn](/wiki/Tra_t%E1%BA%A5n) trên toàn thế giới.
Công ước này đòi các nước phải có biện pháp hữu hiệu để phòng chống
[tra tấn](/wiki/Tra_t%E1%BA%A5n) trong nước mình, và nghiêm cấm các nước trả lại người về đất nước của họ nếu có lý do để tin rằng (ở đó) họ sẽ bị tra tấn.
Bản văn Công ước đã được
[Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) chấp thuận ngày 10.12.1984 và, tiếp sau sự phê chuẩn của nước ký kết thứ 20, [1] thì Công ước đã bắt đầu có hiệu lực từ ngày 26.6.1987. [[2]](#cite_note-Article27-2) Ngày 26 tháng 6 nay được công nhận là [[1]](#cite_note-untc-1) [Ngày quốc tế ủng hộ các nạn nhân bị tra tấn](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_%E1%BB%A7ng_h%E1%BB%99_c%C3%A1c_n%E1%BA%A1n_nh%C3%A2n_b%E1%BB%8B_tra_t%E1%BA%A5n&action=edit&redlink=1)(International Day in Support of Torture Victims) để vinh danh Công ước này.
Tới tháng 9 năm 2010, Công ước đã có 147 bên ký kết.
[[1]](#cite_note-untc-1)
## Mục lục
## Tóm tắt[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&action=edit§ion=1)]
Công ước này theo cấu trúc của các
[Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền](/wiki/Tuy%C3%AAn_ng%C3%B4n_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n), [Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị](/wiki/C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_v%E1%BB%81_c%C3%A1c_Quy%E1%BB%81n_D%C3%A2n_s%E1%BB%B1_v%C3%A0_Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B) và [Công ước Quốc tế về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa](/wiki/C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_v%E1%BB%81_c%C3%A1c_Quy%E1%BB%81n_Kinh_t%E1%BA%BF,_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_v%C3%A0_V%C4%83n_h%C3%B3a), với một lời mở đầu và 33 điều khoản, được chia thành 3 phần: **Phần I** (các điều 1–16) định nghĩa Tra tấn (điều 1), và các bên ký kết phải có các biện pháp hữu hiệu để phòng chống bất cứ hành động tra tấn trong bất cứ lãnh thổ nào dưới [thẩm quyền pháp lý](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A9m_quy%E1%BB%81n_ph%C3%A1p_l%C3%BD&action=edit&redlink=1) của mình (điều 2). Các điều khoản trên bao gồm việc bảo đảm rằng tra tấn được coi là một tội hình sự (Điều 4), việc thiết lập quyền thi hành pháp luật đối với các hành vi tra tấn một công dân của bên ký kết hoặc do một công dân của bên ký kết vi phạm (tội tra tấn) (Điều 5), việc bảo đảm rằng tra tấn là một tội có thể bị [dẫn độ](/w/index.php?title=D%E1%BA%ABn_%C4%91%E1%BB%99&action=edit&redlink=1) (Điều 8), và việc thiết lập [quyền thi hành pháp luật phổ quát] để xét xử các vụ tra tấn tại nơi một kẻ phạm tội tra tấn không thể bị dẫn độ (Điều 5). Các bên ký kết phải kịp thời điều tra mọi cáo buộc tra tấn (các Điều 12 và 13), và các nạn nhân bị tra tấn phải có quyền được bồi thường (Điều 14). Các bên cũng phải cấm sử dụng [chứng cớ](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A9ng_c%E1%BB%9B&action=edit&redlink=1) do tra tấn (mà có) ở các tòa án của mình (Điều 15), và ngăn chặn việc [trục xuất](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%A5c_xu%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1), dẫn độ hoặc trả lại người về nơi mà có cơ sở để tin rằng họ sẽ bị tra tấn (Điều 3). Các bên ký kết cũng có nghĩa vụ phòng chống việc trừng phạt hoặc đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo làm mất phẩm giá khác, và điều tra bất kỳ cáo buộc nào về việc đối xử như vậy trong thẩm quyền pháp lý của mình (Điều 16) **Phần II** (Điều 17 – 24) nói về việc báo cáo và giám sát Công ước và các bước do các bên tiến hành để thực hiện công ước. Phần này thiết lập Ủy ban chống Tra tấn (Điều 17), và trao quyền cho ủy ban để điều tra các cáo buộc tra tấn có hệ thống (Điều 20). Nó cũng thiết lập một cơ chế giải quyết tranh chấp tùy chọn giữa các bên (Điều 21) và cho phép các bên công nhận thẩm quyền của Ủy ban được nghe các khiếu nại, khiếu tố của các cá nhân về việc vi phạm Công ước của một bên ký kết (Điều 22). **Phần III** (Điều 25 – 33) nói về việc phê chuẩn, đi vào hiệu lực, và tu chính Công ước. Nó cũng bao gồm một cơ chế trọng tài tùy chọn (không bắt buộc) đối với tranh chấp giữa các bên (Điều 30)
## Các quy định chính[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&action=edit§ion=2)]
### Định nghĩa tra tấn[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&action=edit§ion=3)] **Điều 1** của Công ước định nghĩa tra tấn như sau:
(Tra tấn) là bất kỳ hành động nào tạo ra sự đau đớn nặng nề hoặc đau khổ - dù thể xác hay tâm thần - do cố ý gây ra cho một người nhằm các mục đích là đạt được thông tin hay một lời thú nhận từ anh ta hoặc một người thứ ba, trừng phạt anh ta vì một hành động mà anh ta hoặc người thứ ba đã phạm hoặc bị nghi là đã phạm, hoặc đe dọa, ép buộc anh ta hoặc một người thứ ba, hoặc đối với bất kỳ lý do nào dựa trên sự phân biệt đối xử bất kỳ loại nào, khi nỗi đau đớn hay đau khổ như vậy gây ra bởi - hoặc theo sự xúi giục - hoặc với sự đồng ý - hoặc chấp thuận - của một quan chức hoặc người khác hành động trên cương vị chính quyền. Nó không bao gồm sự đau đớn hoặc đau khổ ngẫu nhiên hoặc vốn có khi bị các hình phạt đúng theo luật.
– Công ước chống Tra tấn, Điều 1,1
Các hành động chưa tới mức tra tấn vẫn có thể cấu thành tội đối xử tàn ác, vô nhân đạo hoặc làm mất phẩm giá theo Điều 16.
### Cấm tra tấn và Đối xử tàn nhẫn làm mất phẩm giá[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&action=edit§ion=4)] **Điều 2** của Công ước cấm việc tra tấn, và yêu cầu các bên ký kết phải có các biện pháp hữu hiệu để phòng chống tra tấn ở bất cứ lãnh thổ nào dưới thẩm quyền pháp lý của mình. Việc cấm này là tuyệt đối và không được vi phạm.
"Không có bất cứ trường hợp đặc biệt (ngoại lệ) nào"
có thể được viện dẫn để biện minh cho tra tấn, bao gồm cả chiến tranh, mối đe dọa của chiến tranh, bất ổn chính trị nội bộ, tình trạng khẩn cấp chung, hành vi khủng bố, tội phạm bạo lực, hoặc bất cứ hình thức xung đột vũ trang nào. [5] Tra tấn không thể được biện minh như một phương tiện để bảo vệ an toàn công cộng hoặc ngăn chặn các trường hợp khẩn cấp [[6]](#cite_note-GC2-6) . Cũng không có thể được biện minh bằng các lệnh từ các sĩ quan cấp trên hoặc các quan chức. [[6]](#cite_note-GC2-6) Việc cấm tra tấn áp dụng cho tất cả các vùng lãnh thổ thuộc thẩm quyền pháp lý thực sự của một bên ký kết, và bảo vệ tất cả mọi người dưới sự kiểm soát thực sự của mình, bất kể quốc tịch hoặc việc kiểm soát được thực hiện như thế nào. [[7]](#cite_note-Article2.3-7) . Kể từ khi Công ước có hiệu lực, việc cấm tuyệt đối này đã được chấp nhận như một nguyên tắc của [[6]](#cite_note-GC2-6) [luật quốc tế theo tập quán](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADt_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_theo_t%E1%BA%ADp_qu%C3%A1n&action=edit&redlink=1). [[6]](#cite_note-GC2-6)
Vì thường khó phân biệt giữa tra tấn và đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo làm mất phẩm giá, nên Ủy ban chống tra tấn coi sự cấm việc đối xử như vậy của Điều 16 là tuyệt đối và không được vi phạm.
[[6]](#cite_note-GC2-6)
Các điều khoản khác của Phần I đưa ra các nghĩa vụ cụ thể nhằm thực thi lệnh cấm tuyệt đối này bằng cách phòng chống, điều tra và trừng phạt những hành vi tra tấn.
[[6]](#cite_note-GC2-6)
### Cấm trục xuất, dẫn độ[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&action=edit§ion=5)] **Điều 3**cấm các bên ký kết không được [trục xuất](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%A5c_xu%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1), dẫn độ hoặc trả lại bất cứ người nào về một nước "nơi mà có cơ sở chắc chắn để tin rằng họ sẽ bị nguy hiểm vì là đối tượng bị tra tấn". Uỷ ban chống tra tấn cho rằng mối nguy hiểm này phải được tính đến không chỉ cho nước tiếp nhận ban đầu, mà còn cho các nước mà người này sau đó có thể bị trục xuất, trả về hoặc bị dẫn độ. [8] [[9]](#cite_note-9)
### Các nước ký Công ước chống Tra tấn[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&action=edit§ion=6)]
|Bên tham gia||Ký kết||Phê chuẩn, Accession (a), Succession (d)|
|Afghanistan||4.2.1985||1.4.1987|
|Albania||.||11.5.1994 a|
|Algeria||26.11.1985||12.9.1989|
|Andorra||5.8.2002||22.9.06|
|Antigua và Barbuda||.||19.7.1993 a|
|Argentina||4 Feb 1985||24.9.1986|
|Armenia||.||13.9.1993 a|
|Úc||10.12.1985||8.8.1989|
|Áo||14.3.1985||29.7.1987|
|Azerbaijan||.||16.8.1996 a|
|Bahamas||16.12.08|
|Bahrain||.||6.3.1998 a|
|Bangladesh||.||5.10.1998 a|
|Belarus||19.12.1985||13.3.1987|
|Bỉ||4.2.1985||25.6.1999|
|Belize||.||17.3.1986 a|
|Benin||.||12.3.1992 a|
|Bolivia||4.2.1985||12.4.1999|
|Bosna và Hercegovina||.||1.9.1993 d|
|Botswana||8.9.2000||8.9.2000|
|Brasil||23.9.1985||28.9.1989|
|Bulgaria||10.6.1986||16.12.1986|
|Burkina Faso||.||4.01.1999 a|
|Burundi||.||18.2.1993 a|
|Cambodia||.||15.10.1992 a|
|Cameroon||.||19.12.1986 a|
|Canada||23.8.1985||24.6.1987|
|Cape Verde||.||4.6.1992 a|
|Chad||.||9.6.1995 a|
|Chile||23.9.1987||30.9.1988|
|Trung quốc||12.12.1986||4.10.1988|
|Colombia||10.4.1985||8.12.1987|
|Comoros||22.9.2000||.|
|Congo||.||30.7.2003 a|
|Costa Rica||4.2.1985||11.11.1993|
|Bờ Biển Ngà||.||18.12.1995 a|
|Croatia||.||12.10.1992 d|
|Cuba||27.01.1986||17.5.1995|
|Cyprus||9.10.1985||18.7.1991|
|Cộng hòa Séc||.||22.2.1993 d|
|Cộng hòa Dân chủ Congo||.||18.3.1996 a|
|Đan Mạch||4.2.1985||27.5.1987|
|Djibouti||.||5.11.2002 a|
|Cộng hòa Dominica||4.2.1985||.|
|Ecuador||4.2.1985||30.3.1988|
|Ai Cập||.||25.6.1986 a|
|El Salvador||.||17.6.1996 a|
|Equatorial Guinea||.||8.10.2002 a|
|Estonia||.||21 Oct 1991 a|
|Ethiopia||.||14.3.1994 a|
|Phần Lan||4.2.1985||30.8.1989|
|Pháp||4.2.1985||18.2.1986|
|Gabon||21.01.1986||8.9.2000|
|Gambia||23.10.1985||.|
|Gruzia||.||26.10.1994 a|
|Đức||13.10.1986||1.10.1990|
|Ghana||7.9.2000||7.9.2000|
|Hy Lạp||4.2.1985||6.10.1988|
|Guatemala||.||5.01.1990 a|
|Guinea||30.5.1986||10.10.1989|
|Guinea-Bissau||12.9.2000||.|
|Guyana||25.01.1988||19.5.1988|
|Tòa Thánh||.||26.6.2002 a|
|Honduras||.||5.12.1996 a|
|Hungary||28.11.1986||15.4.1987|
|Iceland||4.2.1985||23.10.1996|
|Ấn Độ||14.10.1997||.|
|Indonesia||23.10.1985||28.10.1998|
|Ireland||28.9.1992||11.4.2002|
|Israel||22.10.1986||3.10.1991|
|Ý||4.2.1985||12.01.1989|
|Nhật Bản||.||29.6.1999 a|
|Jordan||.||13.11.1991 a|
|Kazakhstan||.||26.8.1998 a|
|Kenya||.||21.2.1997 a|
|Kuwait||.||8.3.1996 a|
|Kyrgyzstan||.||5.9.1997 a|
|Latvia||.||14.4.1992 a|
|Liban||.||5.10.2000 a|
|Lesotho||.||12.11.2001 a|
|Liberia||.||22.9.2004 a|
|Libyan Arab Jamahiriya||.||16.5.1989 a|
|Liechtenstein||27.6.1985||2.11.1990|
|Litva||.||1.2.1996 a|
|Luxembourg||22.2.1985||29.9.1987|
|Madagascar||1.10.2001||13.12.2005|
|Malawi||.||11.6.1996 a|
|Maldives||.||20.4.2004 a|
|Mali||.||26.2.1999 a|
|Malta||.||13.9.1990 a|
|Mauritania||.||17.11.2004 a|
|Mauritius||.||9.12.1992 a|
|Mexico||18.3.1985||23.01.1986|
|Monaco||.||6.12.1991 a|
|Mông Cổ||.||24.01.2002 a|
|Montenegro||.||23.10.2006 d|
|Morocco||8.01.1986||21.6.1993|
|Mozambique||.||14.9.1999 a|
|Namibia||.||28.11.1994 a|
|Nauru||12.11.2001||.|
|Nepal||.||14.5.1991 a|
|Hà Lan||4.2.1985||21.12.1988|
|New Zealand||14.01.1986||10.12.1989|
|Nicaragua||15.4.1985||5.7.2005|
|Niger||.||5.10.1998 a|
|Nigeria||28.7.1988||28.6 2001|
|Na Uy||4.2.1985||9.7.1986|
|Pakistan||17.4.08||3.6.2010|
|Panama||22.2.1985||24.8.1987|
|Paraguay||23.10.1989||12.3.1990|
|Peru||29.5.1985||7.7.1988|
|Philippines||.||18.6.1986 a|
|Ba Lan||13.01.1986||26.7.1989|
|Bồ Đào Nha||4.2.1985||9.2.1989|
|Qatar||.||11.01.2000 a|
|Hàn Quốc||.||9.01.1995 a|
|Cộng hòa Moldova||.||28.11.1995 a|
|Romania||.||18.12.1990 a|
|Liên bang Nga||10.12.1985||3.3.1987|
|Rwanda||15.12.2008 a|
|Saint Vincent và Grenadines||.||1.8.2001 a|
|San Marino||18.9.2002||27.11.2006|
|São Tomé and Príncipe||6.9.2000||.|
|Ả Rập Saudi||.||23.9.1997 a|
|Senegal||4.2.1985||21.8.1986|
|Serbia||.||12.3.2001 d|
|Seychelles||.||5.5.1992 a|
|Sierra Leone||18.3.1985||25.4.2001|
|Slovakia||.||28.5.1993 d|
|Slovenia||.||16.7.1993 a|
|Somalia||.||24.01.1990 a|
|Nam Phi||29.01.1993||10.12.1998|
|Tây Ban Nha||4.2.1985||21.10.1987|
|Sri Lanka||.||3.01.1994 a|
|Sudan||4.6.1986||.|
|Swaziland||.||26.3.2004 a|
|Thụy Điển||4.2.1985||8.01.1986|
|Thụy Sĩ||4.2.1985||2.12.1986|
|Syria||.||19.8.2004 a|
|Tajikistan||.||11.01.1995 a|
|Thái Lan||.||2.10.2007 a|
|Macedonia||.||12.12.1994 d|
|Timor-Leste||.||16.4.2003 a|
|Togo||25.3.1987||18.11.1987|
|Tunisia||26.8.1987||23.9.1988|
|Thổ Nhĩ Kỳ||25.01.1988||2.8.1988|
|Turkmenistan||.||25.6.1999 a|
|Uganda||.||3.11.1986 a|
|Ukraine||27.2.1986||24.2.1987|
|Vương quốc Anh||15.3.1985||8.12.1988|
|Hoa Kỳ||18.4.1988||21.10.1994|
|Uruguay||4.2.1985||24.10.1986|
|Uzbekistan||.||28.9.1995 a|
|Venezuela||15.2.1985||29.7.1991|
|Việt Nam||7.11.2013||5.2.2015|
|Yemen||.||5.11.1991 a|
|Zambia||.||7.10.1998 a|
## Nghị định thư tùy chọn[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&action=edit§ion=7)]
Nghị định thư tùy chọn về "Công ước chống Tra tấn và Trừng phạt hoặc Đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo làm mất phẩm giá khác" (OPCAT), được thông qua tại
[Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) vào ngày 18 tháng 12 năm 2002 và có hiệu lực từ 22 tháng 6 năm 2006, quy định về việc thành lập "một hệ thống các chuyến viếng thăm thường xuyên do các cơ quan độc lập quốc tế và quốc gia thực hiện tại các nơi có người đang bị tước quyền tự do, để ngăn chặn việc tra tấn, trừng phạt hoặc đối xử tàn nhẫn vô nhân đạo làm mất phẩm giá khác", được giám sát bởi một Tiểu ban Phòng chống Tra tấn và Trừng phạt hoặc Đối xử tàn nhẫn, vô nhân đạo làm mất phẩm giá khác. [10]
### Các bên ký kết Nghị định thư tùy chọn[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&action=edit§ion=8)]
Tới tháng 9 năm 2010 Nghị định thư tùy chọn đã có 66 bên ký kết và 55 bên tham gia.
[[11]](#cite_note-untc2-11)
## Ủy ban chống Tra tấn[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&action=edit§ion=9)]
Uỷ ban chống Tra tấn (CAT) là một cơ quan gồm các chuyên gia về nhân quyền, theo dõi việc thi hành Công ước của các bên nhà nước ký kết. Ủy ban này là một trong 8 cơ quan liên kết về hiệp ước nhân quyền của Liên Hiệp Quốc. Tất cả các bên nhà nước ký kết có nghĩa vụ phải nộp báo cáo thường xuyên cho Ủy ban chống Tra tấn về cách thức bảo vệ nhân quyền được thi hành như thế nào. Khi phê chuẩn Công ước, các nước phải nộp một báo cáo trong vòng một năm, sau đó họ có nghĩa vụ báo cáo mỗi 4 năm. Ủy ban kiểm tra từng báo cáo và đưa ra các quan tâm và khuyến nghị của mình cho bên nhà nước ký kết dưới hình thức các "quan sát kết luận". Trong một số trường hợp, Ủy ban có thể xem xét các khiếu nại, khiếu tố hoặc các thông tin từ các cá nhân cho rằng các quyền của họ theo Công ước đã bị vi phạm.
Ủy ban chống Tra tấn thường họp vào tháng 4/ tháng 5 và tháng 11 hàng năm tại Genève.
Các thành viên của Ủy ban chống Tra tấn hiện nay:
[[12]](#cite_note-12)
|Tên||Nước||Thời hạn|
|
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/78/Flag_of_Chile.svg/23px-Flag_of_Chile.svg.png)
[Chile](/wiki/Chile) [Nora Sveaass](/w/index.php?title=Nora_Sveaass&action=edit&redlink=1)(phó chủ tịch) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Flag_of_Norway.svg/21px-Flag_of_Norway.svg.png)
[Na Uy](/wiki/Na_Uy) [Xuexian Wang](/w/index.php?title=Xuexian_Wang&action=edit&redlink=1)(phó chủ tịch) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/23px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
[Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) [Essadia Belmir](/w/index.php?title=Essadia_Belmir&action=edit&redlink=1)(phó chủ tịch) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/Flag_of_Morocco.svg/23px-Flag_of_Morocco.svg.png)
[Morocco](/wiki/Maroc) [Myrna Y. Kleopas](/w/index.php?title=Myrna_Y._Kleopas&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Flag_of_Cyprus.svg/23px-Flag_of_Cyprus.svg.png)
[Cyprus](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%ADp) [Alessio Bruni](/w/index.php?title=Alessio_Bruni&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/Flag_of_Italy.svg/23px-Flag_of_Italy.svg.png)
[Ý](/wiki/%C3%9D) [Luis Gallegos Chiriboga](/w/index.php?title=Luis_Gallegos_Chiriboga&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/Flag_of_Ecuador.svg/23px-Flag_of_Ecuador.svg.png)
[Ecuador](/wiki/Ecuador) [Felice D. Gaer](/w/index.php?title=Felice_D._Gaer&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/23px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Abdoulaye Gaye](/w/index.php?title=Abdoulaye_Gaye&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Flag_of_Senegal.svg/23px-Flag_of_Senegal.svg.png)
[Senegal](/wiki/S%C3%A9n%C3%A9gal) [Fernando Mariño Menéndez](/w/index.php?title=Fernando_Mari%C3%B1o_Men%C3%A9ndez&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/23px-Flag_of_Spain.svg.png)
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&action=edit§ion=10)]
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** [United Nations Treaty Collection:](#cite_ref-untc_1-6) **đ** [Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment](http://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=IV-9&chapter=4&lang=en). Truy cập ngày 16 tháng 1 năm 2010.
- ^
**a** **ă** [Convention Against Torture](http://www2.ohchr.org/english/law/cat.htm), Article 27. Retrieved on ngày 30 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-Article25_3-0) [Convention Against Torture](http://www2.ohchr.org/english/law/cat.htm), Article 25. Retrieved on ngày 30 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-Article33_4-0) [Convention Against Torture](http://www2.ohchr.org/english/law/cat.htm), Article 33. Retrieved on ngày 30 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-Article2.2_5-0) [Convention Against Torture](http://www2.ohchr.org/english/law/cat.htm), Article 2.2. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2008.
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** [“CAT General Comment No. 2: Implementation of Article 2 by States Parties”](http://www2.ohchr.org/english/bodies/cat/docs/CAT.C.GC.2.CRP.1.Rev.4_en.pdf)(PDF). Committee against Torture. 23 tháng 11 năm 2007. tr. 2. Truy cập ngày 16 tháng 6 năm 2008. [^](#cite_ref-Article2.3_7-0) [Convention Against Torture](http://www2.ohchr.org/english/law/cat.htm), Article 2.3. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-Article3.1_8-0) [Convention Against Torture](http://www2.ohchr.org/english/law/cat.htm), Article 3.1. Truy cập ngày 30 tháng 12 năm 2008. [^](#cite_ref-9) [“CAT General Comment No. 01: Implementation of article 3 of the Convention in the context of article 22”](http://www.unhchr.ch/tbs/doc.nsf/(Symbol)/13719f169a8a4ff78025672b0050eba1?Opendocument). UN OHCHR. 21 tháng 11 năm 1997. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2008. [^](#cite_ref-10) [OPCAT](/w/index.php?title=Optional_Protocol_to_the_Convention_against_Torture_and_other_Cruel,_Inhuman_or_Degrading_Treatment_or_Punishment&action=edit&redlink=1), Article 1. [^](#cite_ref-untc2_11-0) [“Parties to the Optional Protocol to the Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment”](http://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=IV-5&chapter=4&lang=en). United Nations Treaty Collection. Truy cập ngày 4 tháng 10 năm 2009. [^](#cite_ref-12) [“Committee Against Torture – Membership”](http://www2.ohchr.org/english/bodies/cat/members.htm). United Nations OHCHR. 2009. Truy cập ngày 29 tháng 1 năm 2010.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB%9Bc_ch%E1%BB%91ng_Tra_t%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c&action=edit§ion=11)] [Official text of the Convention](http://www2.ohchr.org/english/law/cat.htm) [List of parties](http://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=IV-9&chapter=4&lang=en) [Optional Protocol](http://www2.ohchr.org/english/law/cat-one.htm) [U.N. Committee against Torture](http://www2.ohchr.org/english/bodies/cat/index.htm) [Human Rights Watch summary of the Convention](http://www.hrweb.org/legal/undocs.html#CAT) [Decisions of the Committee Against Torture](http://www.worldcourts.com/cat/eng/decisions.htm) [List of links to other related documents](http://www.law-ref.org/TORTURE/index.html)
- Human Rights First;
[Tortured Justice: Using Coerced Evidence to Prosecute Terrorist Suspects (2008)](http://www.humanrightsfirst.info/pdf/08307-etn-tortured-justice-web.pdf)
- Human Rights First;
[Leave No Marks: Enhanced Interrogation Techniques and the Risk of Criminality](http://www.humanrightsfirst.info/pdf/07801-etn-leave-no-marks.pdf)

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-Cache: cp1052 miss, cp1052 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


text:
Doubtful Sound
Doubtful Sound là một trong những vịnh hẹp sâu và đẹp nhất nằm ở phía Tây nam của New Zealand. Đây là vịnh thu hút nhiều thứ hai về lượng khách du lịch sau vịnh Milford Sound.
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Nơi đây được khám phá vào năm 1770 bởi nhà thám hiểm James Cook. Đến năm 1793, đoàn thám hiểm người Tây Ban Nha do Alessandro Malaspina tiến hành vẽ bản đồ và đặt tên một số hòn đảo nhỏ và địa điểm trong vịnh như: Febrero, Bauza, the Nee Islets, Pendulo Reach, Malaspina Reach.
Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]
Vịnh Doubtful Sound bao gồm 3 vịnh nhỏ hơn là các hợp lưu chính bao gồm:
- First Arm
- Crooked Arm
- Hall Arm
Vịnh bao gồm nhiều thác nước lớn, đặc biệt là thác Helena (nằm ở điểm đầu của vịnh là Deep Cove) và thác Browne. Điểm độc đáo ở vịnh này là mưa nhiều, tạo thành hàng trăm thác nước trên các sườn đồi dốc vô cùng ấn tượng.
Động thực vật[sửa | sửa mã nguồn]
Doubtful Sound có điểm thú vị ở chỗ nó có hai khu vực riêng biệt giữa nước ngọt và nước biển do lượng mưa nhiều và nước từ các sườn núi trút xuống. Cụ thể là ở độ sâu 2–10 m trong vịnh là nước ngọt. Do thành phần nước ngọt có tannin, cùng với đó là màu nước tối khiến một số loài cá vốn sinh sống ở khu vực nước sâu sẽ phải phát triển ở độ sâu vừa phải hơn. Các loài này bao gồm san hô đen (Antipatharia fiordensis) thường được tìm thấy ở độ sâu 30 – 40 m, nhưng có thể được tìm thấy ngay ở độ sâu 10 m.
Thương lưu của vịnh có địa hình dốc cùng với những khu rừng rậm với số lượng nhiều nhất họ Dẻ (Nothofagus) và nhiều cây bụi, dương xỉ.
Động vật được tìm thấy trong khu vực bao gồm hải cẩu, cá voi (Cá voi đầu bò phương nam, cá voi lưng gù, cá voi Minke, cá nhà táng, cá voi sát thủ, cá voi Pilot..). Vùng biển cũng là một sự đa dạng phong phú của các sinh vật biển khác với nhiều loài cá, sao biển, hải quỳ và san hô cùng với nhiều loài chim quý hiếm như chim cánh cụt Fiordland.
Kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]
Khu vực là một trong những địa điểm thu hút đông khách du lịch trong và ngoài nước; ngoài ra là tiềm năng thủy điện nhờ những thác nước với trạm thủy điện Manapouri Power.

markdown:
# Doubtful Sound
**Doubtful Sound** là một trong những vịnh hẹp sâu và đẹp nhất nằm ở phía Tây nam của [New Zealand](/wiki/New_Zealand). Đây là vịnh thu hút nhiều thứ hai về lượng khách du lịch sau vịnh [Milford Sound](/wiki/Milford_Sound).
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Doubtful_Sound&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Doubtful_Sound&action=edit§ion=1)]
Nơi đây được khám phá vào năm 1770 bởi nhà thám hiểm
[James Cook](/wiki/James_Cook). Đến năm 1793, đoàn thám hiểm người [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) do [Alessandro Malaspina](/w/index.php?title=Alessandro_Malaspina&action=edit&redlink=1) tiến hành vẽ bản đồ và đặt tên một số hòn đảo nhỏ và địa điểm trong vịnh như: Febrero, Bauza, the Nee Islets, Pendulo Reach, Malaspina Reach.
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Doubtful_Sound&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Doubtful_Sound&action=edit§ion=2)]
Vịnh Doubtful Sound bao gồm 3 vịnh nhỏ hơn là các hợp lưu chính bao gồm:
- First Arm
- Crooked Arm
- Hall Arm
Vịnh bao gồm nhiều thác nước lớn, đặc biệt là thác Helena (nằm ở điểm đầu của vịnh là Deep Cove) và thác Browne. Điểm độc đáo ở vịnh này là mưa nhiều, tạo thành hàng trăm thác nước trên các sườn đồi dốc vô cùng ấn tượng.
## Động thực vật[
[sửa](/w/index.php?title=Doubtful_Sound&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Doubtful_Sound&action=edit§ion=3)]
Doubtful Sound có điểm thú vị ở chỗ nó có hai khu vực riêng biệt giữa nước ngọt và nước biển do lượng mưa nhiều và nước từ các sườn núi trút xuống. Cụ thể là ở độ sâu 2–10 m trong vịnh là nước ngọt. Do thành phần nước ngọt có tannin, cùng với đó là màu nước tối khiến một số loài cá vốn sinh sống ở khu vực nước sâu sẽ phải phát triển ở độ sâu vừa phải hơn. Các loài này bao gồm
[san hô đen](/w/index.php?title=San_h%C3%B4_%C4%91en&action=edit&redlink=1) (Antipatharia fiordensis) thường được tìm thấy ở độ sâu 30 – 40 m, nhưng có thể được tìm thấy ngay ở độ sâu 10 m.
Thương lưu của vịnh có địa hình dốc cùng với những khu rừng rậm với số lượng nhiều nhất họ Dẻ (Nothofagus) và nhiều cây bụi, dương xỉ.
Động vật được tìm thấy trong khu vực bao gồm
[hải cẩu](/wiki/H%E1%BA%A3i_c%E1%BA%A9u), cá voi ( [Cá voi đầu bò phương nam](/wiki/C%C3%A1_voi_%C4%91%E1%BA%A7u_b%C3%B2_ph%C6%B0%C6%A1ng_nam), [cá voi lưng gù](/wiki/C%C3%A1_voi_l%C6%B0ng_g%C3%B9), [cá voi Minke](/wiki/C%C3%A1_voi_Minke), [cá nhà táng](/wiki/C%C3%A1_nh%C3%A0_t%C3%A1ng), [cá voi sát thủ](/wiki/C%C3%A1_h%E1%BB%95_k%C3%ACnh), [cá voi Pilot](/w/index.php?title=C%C3%A1_voi_Pilot&action=edit&redlink=1)..). Vùng biển cũng là một sự đa dạng phong phú của các sinh vật biển khác với nhiều loài cá, [sao biển](/wiki/Sao_bi%E1%BB%83n), [hải quỳ](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%E1%BB%B3) và [san hô](/wiki/San_h%C3%B4) cùng với nhiều loài chim quý hiếm như [chim cánh cụt Fiordland](/wiki/Chim_c%C3%A1nh_c%E1%BB%A5t_Fiordland).
## Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=Doubtful_Sound&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Doubtful_Sound&action=edit§ion=4)]
Khu vực là một trong những địa điểm thu hút đông khách du lịch trong và ngoài nước; ngoài ra là tiềm năng thủy điện nhờ những thác nước với trạm thủy điện
[Manapouri Power](/w/index.php?title=Manapouri_Power&action=edit&redlink=1).

X-Cache: cp1055 miss, cp1052 miss


text:
Gratangen
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Gratangen (tiếng Bắc Sami: Rivttáid suohkan) là một đô thị ở hạt Troms, Na Uy. Nó là một phần của khu vực truyền thống Hålogaland. Trung tâm hành chính của đô thị này là làng Årstein. Đô thị này bao gồm đất ở cả hai phía của vịnh hẹp Gratangen. Xa lộ châu Âu E6 đường chạy qua phía đông nam của đô thị này. Khu định cư lớn nhất trong đô thị này là Årstein, nằm khoảng 60 km về phía bắc Narvik và 85 km về phía đông của Harstad.

markdown:
# Gratangen
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Gratangen** (tiếng Bắc Sami: Rivttáid suohkan) là một đô thị ở hạt [Troms](/wiki/Troms), Na Uy. Nó là một phần của khu vực truyền thống Hålogaland. Trung tâm hành chính của đô thị này là làng Årstein. Đô thị này bao gồm đất ở cả hai phía của vịnh hẹp Gratangen. Xa lộ châu Âu E6 đường chạy qua phía đông nam của đô thị này. Khu định cư lớn nhất trong đô thị này là Årstein, nằm khoảng 60 km về phía bắc Narvik và 85 km về phía đông của Harstad.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Gratangen&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gratangen&action=edit§ion=1)]
|
|

X-Cache-Status: hit

X-Cache: cp1052 hit/1, cp1052 miss