text:
Kure (rạn san hô vòng)
Rạn san hô vòng Kure (tiếng Anh: Kure Atoll, tiếng Hawaii: Mokupāpapa hay Kānemilohaʻi) là một rạn san hô vòng ở cực bắc quần đảo Tây Bắc Hawaii và cũng là rạn san hô vòng cực bắc của thế giới.[1][2] Rạn san hô này nằm dưới sự quản lí hành chính của quận Honolulu, tiểu bang Hawaii, Hoa Kỳ.
Tên gọi[sửa | sửa mã nguồn]
Theo Rauzon (2001) thì vào năm 1827, thuyền trưởng người Nga Stanikowitch có thể đã đặt tên rạn vòng này theo tên nhà hàng hải người Nga là Kure.[3] Tuy nhiên, vào thời điểm năm 1835 thì thực thể này được gọi là "Cure Island"; tên gọi "Kure Atoll" như ngày nay là do Ủy ban Địa danh Hoa Kỳ (BGN) đặt.[3]
Có tài liệu cho rằng Mokupāpapa là tên tiếng Hawaii của rạn san hô vòng Kure[2][4] trong khi nguồn khác cho rằng Kānemilohaʻi mới là tên đúng cho rạn vòng này còn Mokupāpapa là dành cho các bãi cạn Frigate Pháp.[5][6] Tài liệu của Tượng đài Quốc gia Hải dương Papahānaumokuākea liệt kê rằng cả các bãi cạn Frigate Pháp và rạn san hô vòng đều có hai tên là Mokupāpapa và Kānemilohaʻi.[7] Trong thần thoại Hawaii, Kānemilohaʻi là tên của một trong những người anh của vị thần Pele. Người ta nghĩ rằng trong chuyến du hành từ Kahiki đến Hawaiʻi, Kānemilohaʻi đã ở lại để làm người canh gác tại rạn san hô vòng Kure này (Kimura, 1998).[6]
Địa lí[sửa | sửa mã nguồn]
Nằm cách Honolulu 2.200 km về phía tây bắc và cách rạn san hô vòng Midway 104 km về phía tây,[8] rạn san hô vòng Kure là rạn vòng xa nhất về phía bắc của thế giới và nằm gần điểm Darwin. Tại đây san hô tạo rạn phát triển rất chậm chạp nhưng đủ để bắt kịp với tốc độ sụt lún, giữ cho rạn san hô vòng này tồn tại.[1] Vượt khỏi điểm Darwin, xa về phía tây bắc của rạn vòng Kure là chuỗi núi ngầm Emperor - nơi san hô không thể phát triển ở vùng nước sâu và lạnh.[2]
Rạn san hô vòng Kure có dạng hình tròn với vành san hô đường kính tối đa khoảng 6 hải lí (11,1 km) và chu vi khoảng 15 hải lí (27,8 km).[3] Tổng diện tích đất nổi đạt 0,86 km², trong khi diện tích rạn san hô tính đến độ sâu 100 m là 167 km².[8] Vụng biển có diện tích 46 km², khá nông và sâu không quá 14 m.[1] Phía nam của rạn vòng có một đảo và hai bãi cát. Đảo Green là một đảo san hô được cây cối xanh tốt bao phủ, có chiều dài khoảng 1,5 dặm (2,4 km), chiều rộng chỉ nửa dặm (khoảng 0,8 km), diện tích 0,77685 km² và cao 25 ft (7,6 m).[8][9] Đảo (bãi cát) Sand rất nhỏ, có diện tích chỉ 1 mẫu Anh (0,4 ha) và định kì bị sóng biển tràn ngập vào mùa đông.[3] Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ đã xây dựng một đường băng dài 1.200 m[1] và một tháp LORAN cao 625 ft (190 m) trên đảo Green.[5]
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1825, thuyền trưởng thuyền buồm Tartar là Benjamin Morrell Jr. tuyên bố "khám phá" ra rạn vòng này. Từ năm 1837, vô số tàu thuyền đâm vào rạn san hô của Kure khiến thuỷ thủ đoàn mất nhiều tháng mắc kẹt tại đây cho tới khi đóng được tàu bè nhỏ hơn để trở về các đảo chính của Hawaii.[2]
Ngày 20 tháng 9 năm 1886, đặc phái viên James Harbottle-Boyd đi tàu Waialeale đến rạn vòng Kure và tuyên bố chiếm hữu nơi này dưới danh nghĩa vua Kaläkaua và Vương quốc Hawaii.[2] Ngày 7 tháng 7 năm 1898, Hoa Kỳ chiếm hữu rạn san hô vòng này như một phần của Lãnh thổ Hawaii. Năm 1909, tổng thống Theodore Roosevelt lập Khu bảo tồn chim quần đảo Hawaii với Kure là một phần trong đó.[2]
Sinh thái[sửa | sửa mã nguồn]
Người ta ghi nhận 27 loài san hô cứng tại rạn vòng Kure, trong đó Porites compressa, Porites evermanni, Pavona duerdeni và Montipora turgescens có mặt tại nhiều địa điểm trong vụng biển của rạn vòng. Loài sao biển ăn san hô Acanthaster planci có mức độ tập trung dày đặc nhất tại phía ngoài vành san hô phía đông của rạn vòng Kure so với các nơi khác trong quần đảo Tây Bắc Hawaii.[8] Tại Kure còn có nhiều động vật không xương sống lớn như da gai, thân mềm, giáp xác.[2] Kết quả khảo sát của chuyến thám hiểm Tanager năm 1923 ghi nhận được 35 loài côn trùng.[8]
Trong vụng biển và các rạn san hô gần bờ của rạn san hô vòng Kure, có nhiều đàn cá heo, cá mập, cá khế, cá phèn, cá chình moray,...và cả loài quý hiếm Epinephelus quernus bơi lội.[2] Hàng trăm ngàn con chim biển sinh sống và làm tổ trên đảo Green, nhưng chim chóc ở đây ít hơn so với các nơi khác trong cùng quần đảo Tây Bắc Hawaii.[8] Rạn vòng còn là nơi nghỉ ngơi quan trọng của loài hải cẩu thầy tu Hawaii. Sau một giai đoạn suy giảm số lượng vào thập niên 1960 thì nay số cá thể hải cẩu đang tăng trở lại.[2]
Trên đảo Green có 13 loài thực vật có mạch, trong đó có rất nhiều thực vật thuộc chi Scaevola (họ Goodeniaceae) cao 5–6 ft, lá dai màu xanh bóng, hoa và quả đều có màu trắng bao phủ các đụn cát của đảo.[8]
Đe doạ[sửa | sửa mã nguồn]
Một điều không may mắn cho hệ sinh thái đảo Green là việc loài kiến xâm lấn Pheidole megacephala bùng nổ về số lượng và tràn ngập khắp đảo. Số kiến này ăn dịch ngọt của côn trùng nhỏ trong bộ Cánh nửa trong khi số côn trùng này lại sinh sản trên loài cây Verbesina encilioides - một loài thực vật ngoại lai và xâm lấn khác.[8] Bên cạnh đó, do nằm trên đường đi của một hải lưu lớn trong Thái Bình Dương nên rạn san hô vòng Kure phải tiếp nhận hàng tấn lưới đánh cá và rác rưởi từ nơi khác đến. Rác thải đại dương là mối nguy đối với cuộc sống của hải cẩu thầy tu, rùa biển, chim biển, cá và tôm.[2]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă â b Harrison 1990, tr. 18
- ^ a ă â b c d đ e ê g “Kure Atoll (Moku Pāpapa)” (bằng tiếng Anh). Papahānaumokuākea Marine National Monument. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(trợ giúp)
- ^ a ă â b Rauzon 2001, tr. 176
- ^ “Kure Atoll” (bằng tiếng Anh). Northwestern Hawaiian Islands Multi-Agency Education Project. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(trợ giúp)
- ^ a ă Rauzon 2001, tr. 174
- ^ a ă Kimura 1998, tr. 27
- ^ “Identification of the Property - Papahānaumokuākea Marine National Monument” (PDF) (bằng tiếng Anh). Papahānaumokuākea Marine National Monument. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(trợ giúp)
- ^ a ă â b c d đ e “Kure Atoll (28° 25' N - 178° 20' W)” (bằng tiếng Anh). CoRIS Data, NOAA Coral Reef Conservation Program. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(trợ giúp)
- ^ “Detailed Tables - American FactFinder” (bằng tiếng Anh). American FactFinder. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 3 năm 2007. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|archivedate=, |accessdate=(trợ giúp)
Thư mục[sửa | sửa mã nguồn]
- Harrison, Craig S. (1990), Seabirds of Hawaii: Natural History and Conservation, Cornell University Press, ISBN 9780801497223
- Kimura, Larry L. (1998), “Hawaiian Names for the Northwestern Hawaiian Islands”, trong Juvik, Sonia P.; Juvik, James O.; Paradise, Thomas R., Atlas of Hawaiʻi (ấn bản 3), University of Hawaii Press, ISBN 9780824821258
- Rauzon, Mark J. (2001), Isles of Refuge: Wildlife and History of the Northwestern Hawaiian Islands, University of Hawaii Press, ISBN 9780824823306

markdown:
# Kure (rạn san hô vòng)
|Rạn san hô vòng Kure|
|
|![]()
[Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) [28°25′B 178°20′T / 28,417°B 178,333°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Kure_%28r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng%29¶ms=28_25_N_178_20_W_&title=R%E1%BA%A1n+san+h%C3%B4+v%C3%B2ng+Kure) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [28°25′B 178°20′T / 28,417°B 178,333°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Kure_%28r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng%29¶ms=28_25_N_178_20_W_&title=R%E1%BA%A1n+san+h%C3%B4+v%C3%B2ng+Kure) [Tây Bắc Hawaii](/wiki/T%C3%A2y_B%E1%BA%AFc_Hawaii) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Hawaii](/wiki/Hawaii) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) [Honolulu](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Honolulu,_Hawaii&action=edit&redlink=1) **Rạn san hô vòng Kure** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Kure Atoll*, [tiếng Hawaii](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hawaii): *Mokupāpapa* hay *Kānemilohaʻi*) là một [rạn san hô vòng](/wiki/R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng) ở cực bắc quần đảo [Tây Bắc Hawaii](/wiki/T%C3%A2y_B%E1%BA%AFc_Hawaii) và cũng là rạn san hô vòng cực bắc của thế giới. [[1]](#cite_note-harrisontr18-1) Rạn san hô này nằm dưới sự quản lí hành chính của [2] [quận Honolulu](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Honolulu,_Hawaii&action=edit&redlink=1), [tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Hawaii](/wiki/Hawaii), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3).
## Tên gọi[
[sửa](/w/index.php?title=Kure_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kure_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng)&action=edit§ion=1)]
Theo Rauzon (2001) thì vào năm 1827, thuyền trưởng
[người Nga](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nga) Stanikowitch có thể đã đặt tên rạn vòng này theo tên nhà hàng hải người Nga là Kure. Tuy nhiên, vào thời điểm năm 1835 thì thực thể này được gọi là "Cure Island"; tên gọi "Kure Atoll" như ngày nay là do [3] [Ủy ban Địa danh Hoa Kỳ](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_%C4%90%E1%BB%8Ba_danh_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)(BGN) đặt. [[3]](#cite_note-rauzon176-3)
Có tài liệu cho rằng
*Mokupāpapa* là tên [tiếng Hawaii](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hawaii) của rạn san hô vòng Kure [[2]](#cite_note-tuongdai-2) trong khi nguồn khác cho rằng [4] *Kānemilohaʻi*mới là tên đúng cho rạn vòng này còn Mokupāpapa là dành cho [các bãi cạn Frigate Pháp](/wiki/C%C3%A1c_b%C3%A3i_c%E1%BA%A1n_Frigate_Ph%C3%A1p). [[5]](#cite_note-rauzon174-5) Tài liệu của [[6]](#cite_note-kimura-6) [Tượng đài Quốc gia Hải dương Papahānaumokuākea](/wiki/Khu_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_h%E1%BA%A3i_d%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_gia_Papah%C4%81naumoku%C4%81kea)liệt kê rằng cả các bãi cạn Frigate Pháp và rạn san hô vòng đều có hai tên là Mokupāpapa và Kānemilohaʻi. Trong [[7]](#cite_note-7) [thần thoại Hawaii](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A7n_tho%E1%BA%A1i_Hawaii&action=edit&redlink=1), *Kānemilohaʻi*là tên của một trong những người anh của vị thần [Pele](/w/index.php?title=Pele_(th%E1%BA%A7n)&action=edit&redlink=1). Người ta nghĩ rằng trong chuyến du hành từ [Kahiki](/wiki/Tahiti)đến Hawaiʻi, Kānemilohaʻi đã ở lại để làm người canh gác tại rạn san hô vòng Kure này (Kimura, 1998). [[6]](#cite_note-kimura-6)
## Địa lí[
[sửa](/w/index.php?title=Kure_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kure_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng)&action=edit§ion=2)]
Nằm cách
[Honolulu](/wiki/Honolulu) 2.200 km về phía tây bắc và cách [rạn san hô vòng Midway](/wiki/Midway_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng)) 104 km về phía tây, rạn san hô vòng Kure là rạn vòng xa nhất về phía bắc của thế giới và nằm gần [8] [điểm Darwin](/wiki/R%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng#.C4.90i.E1.BB.83m_Darwin). Tại đây san hô tạo rạn phát triển rất chậm chạp nhưng đủ để bắt kịp với tốc độ sụt lún, giữ cho rạn san hô vòng này tồn tại. Vượt khỏi điểm Darwin, xa về phía tây bắc của rạn vòng Kure là [[1]](#cite_note-harrisontr18-1) [chuỗi núi ngầm Emperor](/wiki/Chu%E1%BB%97i_n%C3%BAi_ng%E1%BA%A7m_Hawaii-Emperor)- nơi san hô không thể phát triển ở vùng nước sâu và lạnh. [[2]](#cite_note-tuongdai-2)
Rạn san hô vòng Kure có dạng hình tròn với vành san hô đường kính tối đa khoảng 6 hải lí (11,1 km) và chu vi khoảng 15 hải lí (27,8 km).
Tổng diện tích đất nổi đạt 0,86 km², trong khi diện tích rạn san hô tính đến độ sâu 100 m là 167 km². [3] [[8]](#cite_note-noaa-8) [Vụng biển](/wiki/Ph%C3%A1)có diện tích 46 km², khá nông và sâu không quá 14 m. Phía nam của rạn vòng có một đảo và hai [[1]](#cite_note-harrisontr18-1) [bãi cát](/wiki/B%C3%A3i_c%E1%BA%A1n). Đảo Green là một đảo san hô được cây cối xanh tốt bao phủ, có chiều dài khoảng 1,5 dặm (2,4 km), chiều rộng chỉ nửa dặm (khoảng 0,8 km), diện tích 0,77685 km² và cao 25 ft (7,6 m). [[8]](#cite_note-noaa-8) Đảo (bãi cát) Sand rất nhỏ, có diện tích chỉ 1 mẫu Anh (0,4 ha) và định kì bị sóng biển tràn ngập vào mùa đông. [[9]](#cite_note-thongke-9) Lực lượng [[3]](#cite_note-rauzon176-3) [Tuần duyên Hoa Kỳ](/wiki/Tu%E1%BA%A7n_duy%C3%AAn_Hoa_K%E1%BB%B3)đã xây dựng một [đường băng](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_b%C4%83ng)dài 1.200 m và một tháp [[1]](#cite_note-harrisontr18-1) [LORAN](/wiki/LORAN)cao 625 ft (190 m) trên đảo Green. [[5]](#cite_note-rauzon174-5)
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Kure_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kure_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng)&action=edit§ion=3)]
Năm 1825, thuyền trưởng
[thuyền buồm](/w/index.php?title=Thuy%E1%BB%81n_bu%E1%BB%93m_d%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) *Tartar* là Benjamin Morrell Jr. tuyên bố "khám phá" ra rạn vòng này. Từ năm 1837, vô số tàu thuyền đâm vào rạn san hô của Kure khiến thuỷ thủ đoàn mất nhiều tháng mắc kẹt tại đây cho tới khi đóng được tàu bè nhỏ hơn để trở về các đảo chính của Hawaii. [[2]](#cite_note-tuongdai-2)
Ngày 20 tháng 9 năm 1886, đặc phái viên James Harbottle-Boyd đi tàu
*Waialeale* đến rạn vòng Kure và tuyên bố chiếm hữu nơi này dưới danh nghĩa vua Kaläkaua và [Vương quốc Hawaii](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Hawaii). Ngày 7 tháng 7 năm 1898, Hoa Kỳ chiếm hữu rạn san hô vòng này như một phần của [2] [Lãnh thổ Hawaii](/wiki/L%C3%A3nh_th%E1%BB%95_Hawaii). Năm 1909, tổng thống [Theodore Roosevelt](/wiki/Theodore_Roosevelt)lập *Khu bảo tồn chim quần đảo Hawaii*với Kure là một phần trong đó. [[2]](#cite_note-tuongdai-2)
## Sinh thái[
[sửa](/w/index.php?title=Kure_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kure_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng)&action=edit§ion=4)]
Người ta ghi nhận 27 loài
[san hô cứng](/w/index.php?title=San_h%C3%B4_c%E1%BB%A9ng&action=edit&redlink=1) tại rạn vòng Kure, trong đó *, Porites compressa* *,* [Porites evermanni](/wiki/Porites_evermanni) *và* [Pavona duerdeni](/wiki/Pavona_duerdeni) *có mặt tại nhiều địa điểm trong vụng biển của rạn vòng. Loài sao biển ăn san hô* [Montipora turgescens](/wiki/Montipora_turgescens) *có mức độ tập trung dày đặc nhất tại phía ngoài vành san hô phía đông của rạn vòng Kure so với các nơi khác trong quần đảo Tây Bắc Hawaii.* [Acanthaster planci](/wiki/Acanthaster_planci) Tại Kure còn có nhiều [[8]](#cite_note-noaa-8) [động vật không xương sống](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_kh%C3%B4ng_x%C6%B0%C6%A1ng_s%E1%BB%91ng)lớn như [da gai](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_da_gai), [thân mềm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m), [giáp xác](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_gi%C3%A1p_x%C3%A1c). Kết quả khảo sát của [[2]](#cite_note-tuongdai-2) [chuyến thám hiểm Tanager](/w/index.php?title=Tanager_(chuy%E1%BA%BFn_th%C3%A1m_hi%E1%BB%83m)&action=edit&redlink=1)năm 1923 ghi nhận được 35 loài [côn trùng](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng). [[8]](#cite_note-noaa-8)
Trong vụng biển và các rạn san hô gần bờ của rạn san hô vòng Kure, có nhiều đàn
[cá heo](/wiki/C%C3%A1_heo), [cá mập](/wiki/C%C3%A1_m%E1%BA%ADp), [cá khế](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%A1_kh%E1%BA%BF), [cá phèn](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%A1_ph%C3%A8n), [cá chình moray](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%A1_ch%C3%ACnh_moray),...và cả loài quý hiếm * bơi lội. Epinephelus quernus* Hàng trăm ngàn con [[2]](#cite_note-tuongdai-2) [chim biển](/wiki/Chim_bi%E1%BB%83n)sinh sống và làm tổ trên đảo Green, nhưng chim chóc ở đây ít hơn so với các nơi khác trong cùng quần đảo Tây Bắc Hawaii. Rạn vòng còn là nơi nghỉ ngơi quan trọng của loài [[8]](#cite_note-noaa-8) [hải cẩu thầy tu Hawaii](/wiki/H%E1%BA%A3i_c%E1%BA%A9u_th%E1%BA%A7y_tu_Hawaii). Sau một giai đoạn suy giảm số lượng vào thập niên 1960 thì nay số cá thể hải cẩu đang tăng trở lại. [[2]](#cite_note-tuongdai-2)
Trên đảo Green có 13 loài
[thực vật có mạch](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_m%E1%BA%A1ch), trong đó có rất nhiều thực vật thuộc chi * (họ Scaevola* [Goodeniaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_H%E1%BA%BFp)) cao 5–6 ft, lá dai màu xanh bóng, hoa và quả đều có màu trắng bao phủ các đụn cát của đảo. [[8]](#cite_note-noaa-8)
### Đe doạ[
[sửa](/w/index.php?title=Kure_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng)&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kure_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng)&action=edit§ion=5)]
Một điều không may mắn cho hệ sinh thái đảo Green là việc loài kiến xâm lấn
* bùng nổ về số lượng và tràn ngập khắp đảo. Số kiến này ăn dịch ngọt của côn trùng nhỏ trong Pheidole megacephala* [bộ Cánh nửa](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1nh_n%E1%BB%ADa)trong khi số côn trùng này lại sinh sản trên loài cây *- một loài thực vật ngoại lai và xâm lấn khác.* [Verbesina encilioides](/w/index.php?title=Verbesina_encilioides&action=edit&redlink=1) Bên cạnh đó, do nằm trên đường đi của một hải lưu lớn trong [[8]](#cite_note-noaa-8) [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng)nên rạn san hô vòng Kure phải tiếp nhận hàng tấn lưới đánh cá và rác rưởi từ nơi khác đến. Rác thải đại dương là mối nguy đối với cuộc sống của hải cẩu thầy tu, rùa biển, chim biển, cá và tôm. [[2]](#cite_note-tuongdai-2)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kure_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng)&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kure_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng)&action=edit§ion=6)]
### Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Kure_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng)&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kure_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng)&action=edit§ion=7)]
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Harrison 1990](#CITEREFHarrison1990), tr. [18](http://books.google.com.vn/books?id=d02YectzRDkC&lpg=PA14&dq=%22tern%20island%22%20%22french%20frigate%20shoals%22&pg=PA18#v=onepage&q=%22tern%20island%22%20%22french%20frigate%20shoals%22&f=false)
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** **ê** **g** [“Kure Atoll (Moku Pāpapa)”](http://www.papahanaumokuakea.gov/visit/kure.html)(bằng tiếng Anh). Papahānaumokuākea Marine National Monument. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date))
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Rauzon 2001](#CITEREFRauzon2001), tr. [176](http://books.google.com.vn/books?id=Liof5xfsCM8C&lpg=PA58&dq=%22tern%20island%22%20%22french%20frigate%20shoals%22&pg=PA176#v=onepage&q=%22kure%22&f=false) [^](#cite_ref-giaoduc_4-0) [“Kure Atoll”](http://www.hawaiiatolls.org/about/kure.php)(bằng tiếng Anh). Northwestern Hawaiian Islands Multi-Agency Education Project. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date))
- ^
**a** **ă** [Rauzon 2001](#CITEREFRauzon2001), tr. [174](http://books.google.com.vn/books?id=Liof5xfsCM8C&lpg=PA58&dq=%22tern%20island%22%20%22french%20frigate%20shoals%22&pg=PA174#v=onepage&q=%22kure%22&f=false)
- ^
**a** **ă** [Kimura 1998](#CITEREFKimura1998), tr. [27](http://books.google.com.vn/books?id=f0efIh9CV94C&pg=PA27&dq=%22Gardner+Pinnacles%22&hl=en&sa=X&ei=MWE1UaLGEMWpiAfQ24GACw&redir_esc=y#v=onepage&q=%22Gardner%20Pinnacles%22&f=false) [^](#cite_ref-7) [“Identification of the Property - Papahānaumokuākea Marine National Monument”](http://www.papahanaumokuakea.gov/management/wh_docs/ch1_screen.pdf)(PDF) (bằng tiếng Anh). Papahānaumokuākea Marine National Monument. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date))
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** [“Kure Atoll (28° 25' N - 178° 20' W)”](http://coris.noaa.gov/about/eco_essays/nwhi/kure.html)(bằng tiếng Anh). CoRIS Data, NOAA Coral Reef Conservation Program. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) [^](#cite_ref-thongke_9-0) [“Detailed Tables - American FactFinder”](http://web.archive.org/web/20070322004512/http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-context=dt&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-CHECK_SEARCH_RESULTS=N&-CONTEXT=dt&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_P001&-tree_id=4001&-transpose=N&-redoLog=true&-all_geo_types=N&-geo_id=100$10000US150030114981023&-geo_id=100$10000US150030114981024&-format=&-_lang=en&-show_geoid=Y)(bằng tiếng Anh). American FactFinder. [Bản gốc](http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-context=dt&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-CHECK_SEARCH_RESULTS=N&-CONTEXT=dt&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_P001&-tree_id=4001&-transpose=N&-redoLog=true&-all_geo_types=N&-geo_id=100$10000US150030114981023&-geo_id=100$10000US150030114981024&-format=&-_lang=en&-show_geoid=Y)lưu trữ ngày 22 tháng 3 năm 2007. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2013. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|archivedate=, |accessdate=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date))
### Thư mục[
[sửa](/w/index.php?title=Kure_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng)&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kure_(r%E1%BA%A1n_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng)&action=edit§ion=8)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
- Harrison, Craig S. (1990),
*Seabirds of Hawaii: Natural History and Conservation*, Cornell University Press, [ISBN](/wiki/ISBN) [9780801497223](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780801497223)
- Kimura, Larry L. (1998), “Hawaiian Names for the Northwestern Hawaiian Islands”, trong Juvik, Sonia P.; Juvik, James O.; Paradise, Thomas R.,
*Atlas of Hawaiʻi*(ấn bản 3), University of Hawaii Press, [ISBN](/wiki/ISBN) [9780824821258](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780824821258)
- Rauzon, Mark J. (2001),
*Isles of Refuge: Wildlife and History of the Northwestern Hawaiian Islands*, University of Hawaii Press, [ISBN](/wiki/ISBN) [9780824823306](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780824823306)
|
|
|
|

X-Cache: cp1065 miss, cp1052 miss


text:
São Félix do Coribe
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
São Félix do Coribe là một đô thị thuộc bang Bahia, Brasil. Đô thị này có diện tích 846,123 km², dân số năm 2007 là 11643 người, mật độ 13,8 người/km².[1]
Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Dữ liệu lấy từ các bảng của từng mục riêng.

markdown:
# São Félix do Coribe
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|São Félix do Coribe|
|— Đô thị —|
|
|
Cờ hiệu
|
|![]()
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Flag_of_Brazil.svg/22px-Flag_of_Brazil.svg.png)
[Brasil](/wiki/Brasil) [Bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_Brasil) [Bahia](/wiki/Bahia) [Vùng thuộc bang](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_thu%E1%BB%99c_bang_Brasil&action=edit&redlink=1) [Extremo Oeste Baiano](/w/index.php?title=Extremo_Oeste_Baiano&action=edit&redlink=1) [Tiểu vùng](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Brasil&action=edit&redlink=1) [Santa Maria da Vitória](/wiki/Santa_Maria_da_Vit%C3%B3ria_(ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng)) 2(326.690 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(36/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [BRT](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Brasil)( [UTC-3](/wiki/UTC-3)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [BRST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Brasil)( [UTC-2](/wiki/UTC-2)) **São Félix do Coribe** là một [đô thị](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_Brasil&action=edit&redlink=1) thuộc bang [Bahia](/wiki/Bahia), [Brasil](/wiki/Brasil). Đô thị này có diện tích 846,123 km², dân số năm 2007 là 11643 người, mật độ 13,8 người/km². [[1]](#cite_note-1)
## Ghi chú[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%A3o_F%C3%A9lix_do_Coribe&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%A3o_F%C3%A9lix_do_Coribe&action=edit§ion=1)] **Dữ liệu lấy từ các bảng của từng mục riêng.** [^](#cite_ref-1)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1066 miss, cp1052 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


text:
Saint-Saturnin-lès-Apt
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 43°56′42″B 5°23′04″Đ / 43,945°B 5,38444444444°Đ
Saint-Saturnin-lès-Apt là một xã trong tỉnh Vaucluse thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 411 mét trên mực nước biển.

markdown:
# Saint-Saturnin-lès-Apt
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [43°56′42″B 5°23′04″Đ / 43,945°B 5,38444444444°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Saint-Saturnin-l%C3%A8s-Apt¶ms=43.945_N_5.38444444444_E_region:FR-84_type:city(2664))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Provence-Alpes-Côte d'Azur](/wiki/Provence-Alpes-C%C3%B4te_d%27Azur) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Vaucluse](/wiki/Vaucluse) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Apt](/wiki/Apt_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2008–2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 411 m/1.348 ft)
1 2(29,26 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(91 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [84118](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=84118-COM)/ [84490](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Saint-Saturnin-lès-Apt** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) trong [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Vaucluse](/wiki/Vaucluse) thuộc [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Provence-Alpes-Côte d’Azur](/wiki/Provence-Alpes-C%C3%B4te_d%27Azur) ở đông nam nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 411 [mét](/wiki/M%C3%A9t) trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Saint-Saturnin-l%C3%A8s-Apt&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saint-Saturnin-l%C3%A8s-Apt&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1052 miss, cp1052 miss


text:
Trợ giúp
Thể loại:Đa diện đều
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
Đa diện đều
Bài chính thể loại:
Đa diện đều
Các trang trong thể loại “Đa diện đều”
3 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 3 trang.
K
Khối đa diện đều
Khối đa diện đều Platon
Khối lập phương
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Đa_diện_đều&oldid=19770078
”
Thể loại
:
Đa diện
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Bài viết chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
Asturianu
English
Español
Euskara
فارسی
Français
Latviešu
Lietuvių
Norsk nynorsk
Slovenščina
Türkçe
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 07:34 ngày 4 tháng 10 năm 2014.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

markdown:
# Thể loại:Đa diện đều
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|*Bài chính thể loại:* [Đa diện đều](/wiki/%C4%90a_di%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BB%81u)
## Các trang trong thể loại “Đa diện đều”
3 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 3 trang.