text:
Bình Thát trừ hung an xã tắc
Bình Thát trừ hung an xã tắc
Phò Trần tá quốc cứu lê dân.
Phò Trần tá quốc cứu lê dân.
Vĩ tích bình Mông vạn cổ phương danh thùy Bắc địa
Huân công hộ Quốc thu sự nghiệp trấn Nam thiên.
Vĩ tích bình Mông vạn cổ phương danh thùy Bắc địa
Huân công hộ Quốc thu sự nghiệp trấn Nam thiên.
Thành tích Bình Nguyên muôn thuở tiếng thơm lừng đất Bắc
Thành tích Bình Nguyên muôn thuở tiếng thơm lừng đất Bắc
Công lao giúp nước ngàn thu sự nghiệp dậy trời Nam.
Công lao giúp nước ngàn thu sự nghiệp dậy trời Nam.
Sign in|Report Abuse|Print Page|Powered By Google Sites

markdown:
Hiển thị bài đăng
1 - 11trong tổng số 11.
### Tài liệu
[Đại tư mã Nghiêm Tĩnh](/tai-lieu/dai-tu-ma-nghiem-tinh)
Nghiêm Tướng Công có tên húy là Tĩnh, tên thụy là Triệu Xương, sinh năm Kỷ Dậu (1189) thời Lý Cao Tông - Thiên Tư Gia Thụy tứ niên. Ông là người kiên trung chính trực, rất ghét mê tín dị đoan, luôn luôn sống thẳng thắng và chân thật với mọi người và rất được mến phục.
Nghiêm Tĩnh là con trai của Lan thượng tướng Nghiêm Xã (hiệu Phúc Tường) và bà Đàm Thị (hiệu Từ Trinh); và là cháu của Tổng binh thiêm sự Nghiêm Yết (tự Phúc Thịnh) - người đã về sống ở thôn Đỗ Xã, sau này là xã Lan Độ, năm Nhâm Tuất (1802) đổi là Quan Độ.
Lúc nhỏ, Nghiêm Tĩnh theo học chữ Hán, sau đó chuyển sang học võ nghệ và binh pháp, qua bao năm học tập, ông thông hiểu binh pháp, văn võ kiêm toàn. Năm 25 tuổi, ông làm quan Đại tư mã kiêm Thị trung. Trải qua nhiều năm phụng sự Vương triều Lý - có nhiều công lao to lớn, ông được nhà vua phong tước Quận công, khi về quê nhà an dưỡng, ông được vua Lý ban cho 35 mẫu đất.
Khi qua đời, con cháu của ông chỉ biết tên húy là Tĩnh, còn tên thụy không ghi chép được, tới đời vua Lê - Vĩnh Hựu năm thứ 3, Đinh Tỵ (1737) hậu duệ của Nghiêm Tĩnh mới dâng tên thụy là Triệu Xương.
Ngày 20/2 ông tạ thế (1), mộ tại Miếu Đô Xứ hình thổ tinh (Bờ Long Xứ).
Dòng họ có dành 5 sào 7 thước làm tự điền và là nơi thờ cúng ông.
Chính thất phu nhân của Nghiêm Tĩnh là Lý Thị húy Phương Liên (hiệu Từ Tiên) xuất thân tôn thất Lý triều thiên hoàng chi đệ tam nữ. Nghiêm Tĩnh là bậc đại thần có tước vị cao quý nên bà cũng được ban tặng 3 chữ vàng: “Quận phu nhân”.
Ngày kỵ 16/1 thọ 81 tuổi.
Sinh hạ trưởng nam: Nghiêm Kế, thứ nam: Nghiêm Luận - Thượng tướng quân, hầu tước (Bốc cư tại Sơn Nam).
Nghiêm Tĩnh còn có 2 bà thiếp nhưng các ghi chép đều không còn và chỉ thấy 2 bà thủ tiết cùng chồng và mộ táng gần kề.
Ghi chú: Lời người viết: (1) Theo cuốn gia phả được dịch bởi Nguyễn Chu (hiệu Thanh Khê) thì ngày kỵ của Nghiêm Tĩnh là 20/2 và ngày kỵ của chính thất thất truyền, nhưng theo cuốn của Cử nhân - Tri phủ Nghiêm Ưu Tắc thừa sao thì ngày kỵ của Nghiêm Tĩnh là 15/1, và ngày kỵ chính thất phu nhân là 16/1 (tức chỉ sau khi Nghiêm Tĩnh qua đời 1 ngày), và thực tế thì 2 bà thiếp cũng thủ tiết cùng chồng. ![]()
[Bắc vệ Đại tướng quân Nghiêm Kế](/tai-lieu/bac-ve-dai-tuong-quan-nghiem-ke)
嚴計 Nghiêm Kế
(嚴計;1214-?) tên thụy là Thuần Công, người xã Lan Độ, huyện Đông Ngàn, phủ Từ Sơn, Kinh Bắc, nay là làng Quan Độ, xã Văn Môn, huyện Yên Phong, Bắc Ninh. Ông là con trai trưởng của Quận công Đại tư mã Nghiêm Tĩnh (thụy Triệu Xương) và Quận phu nhân Lý Thị Phương (hiệu Từ Tiên); và là cháu nội của Lan thượng tướng Nghiêm Xã (hiệu Phúc Tường).
Nghiêm Kế vốn thông minh tài chí, văn võ kiêm thông, túc trí đa mưu và rất am hiểu võ nghệ. Ông là người có công lớn trong việc bảo vệ biên giớiđất nước và đánh đuổi giặc Nguyên-Mông xâm lượng nước ta thời Trần. Ông được nhà vua phong tặng bằng sắc:
- Đặc tiến phụ quốc Bắc vệ Đại tướng quân và ban Hầu tước, rồi lên Công tước, tặng phong Thái bảo dũng Quận công. Thân thế và sự nghiệp
Nghiêm Tướng Công có tên húy là Kế, thụy Thuần Công, là con trai trưởng của cụ Quận công Đại tư mã Nghiêm Tĩnh (thụy Triệu Xương) và bà Quận phu nhân Lý Thị Phương (hiệu Từ Tiên). Tướng côngNghiêm Tướng Công tên húy là Kế, thụy Thuần Công, sinh năm Giáp Tuất (1214 - thời Lý Huệ Tông - Kiến Gia năm thứ 4); là võ tướng đời Trần Thái Tông và Trần Thánh Tông.
Tướng Công là con trai trưởng của Quận công Đại tư mã Nghiêm Tĩnh (thụy Triệu Xương) và Quận phu nhân Lý Thị Phương (hiệu Từ Tiên). Ông là cháu nội của Lan thượng tướng Nghiêm Xã (hiệu Phúc Tường).
Thuở nhỏ Nghiêm Kế theo học chữ nho và theo thân phụ thụ nghiệp tại kinh thành, rồi được thân phụ truyền lại binh pháp và thập bát ban võ nghệ. Vốn thông minh tài chí và ham học, đến tuổi thành niên ông được mọi người ca ngợi là một trang tuấn kiệt, văn võ kiêm thông, túc trí đa mưu.
Sau khi nhà Trần giành được ngôi báu, nắm quyền thiên hạ; đã mở nhiều cuộc thi văn võ để kén chọn nhân tài. Năm được cơ hội đó, Nghiêm Kế đã kịp thời ứng thí và giành được huân tích vẻ vang; vốn xuất thân thế gia lệnh tộc, ông càng được Nhà vua tin tưởng chọn làm vị tướng chỉ huy bảo vệ Hoàng thành.
Vào những năm Đinh Tỵ và Mậu Ngọ (1257-1258), đứng trước nguy cơ xâm lược của đế chế Mông Cổ, vua tôi nhà Trần đã khẩn cấp chuẩn bị chu đáo để bảo vệ non sông Đại Việt. Năm 1257, chúa Mông Cổ mở cuộc tiến công lớn nhằm tiêu diệt Nam Tống, đạo quân của Ngột Lương Hợp Nha (U-ri-ang-khai-đai) ở Vân Nam được lệnh tiến xuống đánh chiếm nước Đại Việt rồi từ đó hòng mở rộng gọng kìm đánh lên miền nam Trung Quốc nhằm phối hợp với 3 đạo quân từ phía Bắc đánh xuống.
Nắm được ý đồ đen tối của kẻ thù, các đạo quân thủy bộ dưới quyền chỉ huy của Trần Quốc Tuấn tiến lên bố trí phòng thủ biên giới. Lúc này, Nghiêm Kế được vua Trần Thái Tông cử làm
có nhiệm vụ trấn giữ ở biên giới phía Bắc. Bắc vệ Đại tướng quân
Đầu năm 1258, quân địch theo lưu vực sông Hồng tiến vào xâm lược nước ta, thời gian đầu chúng tấn công ồ ạt vào trận địa quân ta. Để bảo toàn lực lượng, triều đình quyết định tạm thời rút khỏi kinh thành, quân giặc chiếm được thành Thăng Long, nhưng không tìm đâu ra bóng người và lương thực. Chỉ sau 9 ngày đóng quân giữa kinh thành vắng lặng và trống trải, quân địch đã gặp khó khăn về lương thực.
Chiến lược đánh nhanh, thắng nhanh và cướp lương thực để nuôi quân của quân địch bị phá sản. Biết được thời cơ phản công đã đến, ngày 29/1/1258 (tức 24 tháng Chạp năm Mậu Ngọ), quân ta ngược dòng sông Hồng tiến lên mở cuộc tấn công quyết liệt vào Đông Bộ Đầu, quân địch bị đánh bật ra khỏi kinh thành, chúng theo dòng sông Hồng tháo chạy về phía Tây Bắc, trong cuộc truy kích đó, Nghiêm Kế đã dẫn một đội quân gồm hơn 700 binh lính đánh tung thâm vào đội hình quân giặc, lập chiến tích vẻ vang. Sau đó, Đức Trần Hưng Đạo còn giao cho ông hàng vạn binh sĩ, mở những trận huyết chiến tiêu diệt kẻ thù, Nghiêm Kế đã liên tiếp lập nhiều chiến công hiển hách. Cuối cùng giặc Nguyên-Mông bị thất bại nhục nhã và sau 1 tháng phải rút về đất nước với nôi cay đắng ê chề.
Sau khi đất nước trở lại thanh bình, vua Trần đã phong cho Nghiêm Kế là
- Đặc tiến phụ quốc Bắc vệ Đại tướng quân và ban Hầu tước, rồi lên Công tước, tặng phong Thái bảo dũng Quận công, từ đây phu nhân của Nghiêm Kế là Nguyễn Quý Thị Ngọc Liên (hiệu Từ Cẩn) được ban hiệu Quận Phu Nhân.
Khi về già, Nghiêm Kế tạ thế tại kinh sư, về sau con cháu mang hài cốt ông về táng tại An Phong huyện, Xuân Lôi xã, Chân Lại Xứ tha ma. Sau này con cháu đặt mua một mẫu ruộng để làm tự điền. Nghiêm Kế mất ngày 3/2 âm lịch.
Trước Từ Đường thờ Nghiêm Kế có đôi câu đối ca ngợi ông như sau:
Hay câu:
Nghĩa:
Thành tích Bình Nguyên muôn thuở tiếng thơm lừng đất Bắc
Công lao giúp nước ngàn thu sự nghiệp dậy trời Nam.
Chính thất của Nghiêm Kế là Nguyễn Quý Thị húy Ngọc Liên, hiệu Từ Cẩn, được vua phong tặng Quận phu nhân và ban tên thụy Huệ Phương. Bà là con gái rất mực yêu quý của Quận công Nguyễn Quý Vượng tại kinh sư. Bà mất ngày 5/5 âm lịch, thọ 89 tuổi, mộ táng cùng chồng.
Nghiêm Kế và phu nhân sinh hạ nhị nam:
- Trưởng nam: viết Mưu (tảo một)
- Thứ nam: viết Thức sinh năm Bính Ngọ thời Trần Thái Tông.
Đọc thêm: ![]()
[Đền Đại Tư Mã (Đền Đô)](/tai-lieu/den-dai-tu-ma-den-do)
Đền Đại Tư Mã, còn gọi là Đền Đô hoặc Miễu Đô, là quần thể kiến trúc tín ngưỡng thờ quan Đại tư mã Nghiêm Tĩnh. Đền Đại Tư Mã đã được Nhà nước Việt Nam công nhận là Di tích lịch sử - Văn hóa theo quyết định số 74/VH-QĐ ngày 2/2/1993.
Đền Đại Tư Mã tọa lạc trên khu đất xưa thuộc Bờ Lũng Xứ (sách cổ ghi là Bờ Long Xứ), phía Bắc làng Quan Độ, xã Văn Môn, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Đền nằm cách thủ đô Hà Nội 25 km về phía Bắc.
Đền thờ quan Đại tư mã Nghiêm Tĩnh (con rể vua Lý Cao Tông), chính thất Quận phu nhân Thiên hoàng chi đệ tam nữ Lý Thị Phương (hiệu Từ Tiên) cùng hai thê tử tại đền.
Đền Đại Tư Mã được khởi dựng từ thời Lý - Trần, qua bao lần trùng tu, tôn tạo, đến nay vẫn giữ được phong cách kiến trúc cổ, đậm đà bản sắc dân tộc.
(Tiếp tục cập nhật)
Đọc thêm:
[Tiến sĩ Nghiêm Phụ](/tai-lieu/nghiem-phu)
嚴輔 Nghiêm Phụ (嚴輔; 1450-1514), tên tự là An Bảo, thụy Mai Hiên. Ông sinh năm Canh Ngọ đời vua Lê Nhân Tông niên hiệu Thái Hòa thứ 8 (1450), là con trai duy nhất của Nghiêm Lý (thụy Chân Hòa) và bà Nguyễn Thị (hiệu Từ Nghi).
Lúc nhỏ ông theo chú ruột là Nghiêm Khắc Nhượng (thụy Ngũ Khê) học thuật
(1), đầu tuổi thành niên, ông theo học tại trường Thái Học Sinh.
Năm 24 tuổi (1473), Nghiêm Phụ dự khoa thi Hương và đỗ
. Năm 28 tuổi, khoa thi Hương năm Đinh Dậu thời Hồng Đức năm thứ 8 (1477), ông đỗ Tứ trường . Năm 29 tuổi, khoa thi Hội năm Mậu Tuất thời Hồng Đức năm thứ 9 (1478), ông đỗ Nho sinh Trúng thức và được nhà vua ban chức quan Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân Gia hạnh Đại phu - Nghệ An đạo tán trị Thừa tuyên xứ - Tổng đốc (như Chủ tịch tỉnh bây giờ).
Về già, Nghiêm Phụ xin cáo lão hồi hương, ngày 21/9 năm Giáp Tuất (1514) ông tạ thế, thọ 64 tuổi. Mộ táng tại tộc điền tại xã Lan Đình.
Chính thất phu nhân là Chu Thị húy Tiểu (hiệu Từ Mỹ), là người xã An Khang (Yên Phụ), huyện An Phong (Yên Phong ngày nay). Bà là con gái duy nhất của Cử nhân Chu Lệnh Công và rất được cha yêu quí. Vốn xuất thân trong gia đình khoa bảng, bà suốt đời sống trọn vẹn với đạo
"tam tòng tứ đức".
Mùa thu, ngày 15/8 Âm lịch, bà tạ thế thọ 79 tuổi, mộ táng cùng chồng.
Nghiêm Phụ và bà Từ Mỹ sinh hạ 4 người con, 2 nam, 2 nữ.
- Trưởng nam: Tên là Công Tương.
- Thứ nam: Tên là Công Phượng, đỗ Tú tài.
Bài liên quan:
[Tiến sĩ Nghiêm Ích Khiêm](/tai-lieu/nghiem-ich-khiem)
嚴益謙 Nghiêm Ích Khiêm (嚴益謙; 1459-1499), tên tự là Phúc Lợi, tên thụy là Bình Sơn, người xã Lan Độ, huyện Đông Ngàn, phủ Từ Sơn, Kinh Bắc, nay là làng Quan Độ, xã Văn Môn, huyện Yên Phong, Bắc Ninh. Ông là con trai của Nghiêm Khắc Nhượng và bà Hà Thị (hiệu Từ Nhân), là cháu nội của Nghiêm Địch (thụy Tuệ Minh).
Nghiêm Ích Khiêm nổi tiếng văn võ song toàn, có sức mạnh và thông hiểu binh pháp. Thi đỗ
năm 1490 khi 31 tuổi, ông làm quan Đệ nhị giáp Tiến sĩ xuất thân dưới triều Hậu Lê được ít lâu, cải qua chức võ được thăng Đạt tín đại phu - Cẩm y vệ Đoán sự tư đoán sự và luôn luôn thường trực tại Điện Kim Quang - nơi nhà Vua làm việc. Cẩm y vệ Đô chỉ huy sứ
Nghiêm Ích Khiêm là người học rộng tài cao, trung nghĩa đức nhân, được nhà Vua sủng ái, sĩ phu trọng vọng.
Xem thêm:
Nghiêm Tướng Công tên huý là Ích Khiêm, tự Phúc Lợi, thuỵ Bình Sơn, là võ tướng (quan văn rồi cải sang chức võ) đời Lê Thánh Tông (1442 – 1497), sinh vào năm Kỷ Mão (1459 - thời Lê Nhân Tông Diên Ninh lục niên - tức đời Vua Diên Ninh thứ 6) tại xã Lan Độ, tổng Mẫn Xá, huyện Đông Ngàn, phủ Từ Sơn, xứ Kinh Bắc, nay là làng Quan Độ, xã Văn Môn, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.
Tướng Công là con trai duy nhất của Nghiêm Khắc Nhượng (thụy Ngũ Khê) và bà Hà Thị (hiệu Từ Nhân). Nghiêm Ích Khiêm nổi tiếng văn võ song toàn, có sức mạnh và thông hiểu binh pháp. Thuở nhỏ, ông theo học chữ nho, mọi kinh sử đều không đạt, khoa thi Hội năm Canh Tuất đời Vua Hồng Đức năm thứ 21 (1490), Nghiêm Ích Khiêm đỗ
, đứng tên thứ 14, năm đó ông vừa tròn 31 mùa xuân. Nhị giáp Tiến sĩ
Khi Nhà vua cho về vinh qui bái tổ, ông có đi cùng đường với tiến sĩ Đàm Thận Huy cùng khoa, người xã Ông Mặc (nay là Hương Mạc - Từ Sơn), khi đi đường Nghiêm Ích Khiêm hỏi Nghè Huy:
- Chẳng hay hiền hữu đã có người sửa túi nâng khăn chưa?
Đàm Thận Huy cười đáp:
- Thưa thân huynh, đệ vẫn còn phòng không đón khách ạ !
- Nếu hiền hữu bằng lòng, tôi sẽ gả cô em gái cho. - Nghiêm Ích Khiêm vui vẻ nói.
- Nếu được như vậy thì đệ quả là diễm phúc. - Đàm Thận Huy đáp lại.
Thế rồi sau vài tháng, Cụ Nghè Huy đẹp duyên kim cải với em gái Cụ Nhị Giáp thôn Quan Độ. Từ đó hai thế gia lệnh tộc thông hiếu với nhau, cho đến nay 2 họ vẫn đi lại với nhau... thân tình lắm.
Sau khi trở lại đế kinh, Nhà vua thấy Nghiêm Ích Khiêm là người học rộng tài cao, dòng dõi thế phiệt nên đã ban cho quyền chức:
- Đạt tín đại phu - Cẩm y vệ Đoán sự ty - Đoán sự và luôn luôn thường trực tại Điện Kim Quang - nơi Nhà vua làm việc. Cẩm y vệ Đô chỉ huy sứ
Trong khi làm quan, Nghiêm Ích Khiêm luôn đề cao phẩm hạnh: Trung nghĩa đức nhân, giữ trọn thần tiết với vua, với nước, do vậy ông đã được Nhà vua sủng ái, sĩ phu trọng vọng.
Ngày 30/5 năm Kỷ Mùi, đời vua Lê Hiến Tôn, Cảnh Thống năm thứ hai, Nghiêm Ích Khiêm tạ thế, thọ 41 tuổi. Mộ táng tại Xứ Đồng Ngọc - Đại tha ma.
Chính thất phu nhân của ông là người cùng xã, có tên hiệu là Từ Huệ, cũng thuộc dòng
thế gia lệnh tộc. Ngày 26/9, bà trở về cõi Phật, mộ tại Đồng Ngọc Xứ - Đại tha ma.
Người con trai duy nhất của Nghiêm Ích Khiêm và bà Từ Huệ là Nghiêm Khải (thụy Hòa Phủ).
Ghi chú: 1. Kể về Nghiêm Ích Khiêm học rộng tài cao, có một tài liệu được đăng trên báo An Ninh Thế Giới đã lâu (khoảng năm 2003) nói về những Danh nhân tài giỏi nhất sinh năm Mão thì trong đó có Tiến sĩ Nghiêm Ích Khiêm, Hoàng Văn Thái... Nhưng không nhớ rõ chi tiết về bài báo. Bạn đọc nào có thông tin về bài báo này (Số, kỳ, năm đăng...), xin vui lòng liên hệ với chúng tôi hoặc để lại lời nhắn. Rất cảm ơn sự quan tâm của bạn đọc ! 2. Trên bia đá tại Văn miếu Quốc tử giám (Hà Nội) có khắc danh Đệ nhị giáp Tiến sĩ Nghiêm Ích Khiêm khoa thi Canh Tuất đời Vua Hồng Đức thứ 21 (1490) tuy nhiên bức bia đá này hiện tại không còn và chỉ còn lại danh sách ghi lại khoa thi năm đó và ở văn bia đề danh tiến sĩ tại Văn miếu Bắc Ninh. Hiện tại, bia đá khắc danh Tiến sĩ Nghiêm Phụ (người anh con nhà bác của Cụ Nghiêm Ích Khiêm) đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân, tại Văn miếu khoa thi Hội Mậu Tuất (1478). ![]()
[Bia ghi chép về quan Nghiêm Giáo Thụ và Sắc Phong](/tai-lieu/bia-ghi-chep-ve-quan-nghiem-giao-thu-va-sac-phong)
PHIÊN ÂM: NGHIÊM GIÁO THỤ BI KÝ CÔNG TÍNH NGHIÊM HÚY SOẠN, HIỆU KÍNH GIẢN, LÃI NHÂN THỨ CÔNG CHI ĐỆ TAM NAM GIẢ ĐINH MÙI NIÊN SINH, CHIÊU THỐNG NGUYÊN NIÊN, ẤT DẬU NIÊN HOÀNG TRIỀU MINH MỆNH NHẤT NIÊN. HƯƠNG THÍ TRÚNG CỬ NHÂN, SĨ CHÍ HÀN LÂM VIỆN ĐIỂN BẠ, HẬU THỤ CHỨC TỪ SƠN PHỦ GIÁO THỤ - NGŨ THẬP LỤC TUẾ - CHÍ SĨ - CÔNG HỒI HƯƠNG KHAI TRƯỜNG GIẢNG ĐẠO - NHO SINH SĨ TỬ TÒNG HỌC THẬM ĐA - PHỎNG TAM BÁCH NHÂN DƯ - CANH THÂN NIÊN - THỜI TỰ ĐỨC THẬP TAM NIÊN - TAM NGUYỆT THẬP NHẤT NHẬT MỘT - THỌ THẤT THẬP TỨ TUẾ. SẮC PHONG SẮC CỬ NHÂN NGHIÊM DANH SOẠN - BẮC NINH TỈNH - TỪ SƠN PHỦ - ĐÔNG NGÀN HUYỆN - MẪN XÁ TỔNG - QUAN ĐỘ XÃ - KHOA MỤC XUẤT THÂN KHẢ KHAM GIÁO CHỨC - TƯ LẠI BỘ NGHỊ BỔ CỤ ĐỀ CHUẨN NHĨ BỔ THỤ. TỪ SƠN PHỦ GIÁO THỤ, PHÀM GIẢNG TẬP KHẢO HẠCH CHƯ CÔNG VỤ Y LỆ PHỤNG HÀNH - NHƯỢC QUYẾT CHỨC PHẤT TU MINH CHƯƠNG CỤ TẠI - KHÂM TAI. MINH MỆNH BÁT NIÊN LỤC NGUYỆT THẬP TỨ NHẬT BẢN DỊCH: BIA GHI CHÉP VỀ QUAN GIÁO THỤ HỌ NGHIÊM
Ông là người họ Nghiêm, có tên húy là Soạn, tên hiệu là Kính Giản.
Là con trai thứ ba cụ Nhân Thứ, sinh năm Đinh Mùi đời Vua Lê Chiêu Thống năm đầu tiên.
Khoa Ất Dậu đời vua Minh Mệnh năm thứ bẩy, ông dự khoa thi Hương, trúng Cử nhân, làm quan tới chức Hàn lâm viện Điểm bạ. Sau giữ chức Giáo thụ
(1) phủ Từ Sơn. Năm 56 tuổi, ông về chí sĩ mở trường dạy học tại quê hương. Học trò theo học rất đông, có tới hơn 300 người. Năm Canh Thân đời Vua Tự Đức năm thứ 13 vào ngày 17 tháng 3 ông tạ thế. Thọ 74. SẮC PHONG Ban sắc cho Nghiêm Danh Soạn.
Quê quán: Xã Quan Độ - Tổng Mẫn Xá - Huyện Đông Ngàn - Phủ Từ Sơn - Tỉnh Bắc Ninh.
Xuất thân từ khoa mục, có khả năng nhận giáo chức.
Vậy tư cho Bộ lại nghị bổ cho
giữ chức Giáo thụ Phủ Từ Sơn để vừa giảng dạy, vừa khảo hạch cho các nho sinh, mọi công việc cứ theo đúng thể lệ mà thi hành. Nghiêm Danh Soạn
KÍNH CẨN VẬY THAY
Ngày 4 tháng 6 đời Vua Minh Mệnh năm thứ 8.
Ghi chú: (1) Quan Giáo thụ Phủ Từ Sơn thời xưa tương đương với Trưởng phòng Giáo dục hiện nay.
[Giai thoại Nghiêm Tuệ Minh](/tai-lieu/giai-thoai-nghiem-tue-minh)
Nghiêm Tuệ Minh có tên Húy là Địch, Tự Tuệ Minh. Sinh vào thời nhà Hồ, là con trai thứ hai của Cụ Nghiêm Hữu Trực (thụy Bình Tâm) và bà Lý Thị Huyền (hiệu Trinh Hạnh). Ông là người hoạt bát, tài trí, đối nhân xử thế vẹn lẽ cương nhu.
Năm lên 7 tuổi, Nghiêm Tuệ Minh mồ côi cha mẹ, thời kỳ đó nước ta đang buổi nhiễu nhương, nhà Minh đem quân xâm lấn và mưu toan áp đặt nền đô hộ. Một hôm quân giặc tràn vào làng, một người lính nhà Minh thấy ông hồi đó là một cậu bé khôi ngô và bắt về Vân Nam nuôi nấng. Khi lớn lên, thấy ông là người siêng năng, cần mẫn lại thông thạo việc mua bán, ông ta yêu vô cùng.
Thời gian cứ dần trôi qua, Nghiêm Tuệ Minh vẫn sống nơi tha hương muôn dặm, rồi một buổi sáng có người bảo với ông rằng,
"Anh vốn gốc là người nước Nam, làng anh ở gần làng Đại Đình (Đình Cổ Mặc xưa gọi là Đại Đình, nay là Hương Mặc) chứ không phải anh là con ông ta đâu! Nếu anh có chí khí thì nên tìm đường về nhà, chứ ở nơi đất khách quê người làm gì?".
Từ khi nghe được câu chuyện đó, suốt bao ngày ông suy nghĩ để tìm kế hồi hương.
Thông thường mỗi năm, Nghiêm Tuệ Minh qua lại nước Nam để bán ngựa, do đó mọi đường đi lối lại ông đều thông thạo như những đường vạch trên bàn tay. Một hôm ông ngỏ lời người Minh: "Hiện nay ở nước Nam đã ít đánh nhau, tình hình ở nhiều nơi có bề yên ổn, tôi thấy ở chợ Phù Lưu giá ngựa rất cao, bán được nhiều tiền. Vậy ông tìm nhiều ngựa cho tôi đem bán, ắt hẳn sẽ thu được nhiều lãi", ông ta nghe vậy rất bằng lòng. Từ đó Nghiêm Tuệ Minh đem ngựa qua nước Nam nhiều lần, mấy chuyến liền, ông được rất nhiều lãi, khi trở về Vân Nam, ông đưa tiền cho ông ta nên rất được yêu mến và tin tưởng
Sau khi đã rõ ra quê cũ, Nghiêm Tuệ Minh lại xin đem ngựa về bán ở nước Nam. Kỳ này ông quyết định trở về nơi cố lý, khi về tới nhà thì ông tìm lại được người anh là Nghiêm Mặc nhưng người làng thì mất gần hết. Từ đó, ông cùng những người còn lại phân chia ruộng làng và tiếp tục liên canh, thời gian này ông đã 19 tuổi.
Trong gần 12 năm lưu lạc quê người, Nghiêm Tuệ Minh luôn sống gần thầy địa lý, khi thấu huyệt tốt hoặc kiểu đất đẹp, thầy dạy lại tường tận cho ông, nhân đó ông hiểu được khoa phong thủy. Khi về nước ông còn mua nhiều sách về lý số, về văn sử, về địa lý, rồi đêm ngày nghiền ngẫm, khảo cứu tinh tường; thấy ngôi mộ nào chưa được, hoặc ai nhờ xem đất để táng, ông sẵn sàng làm giúp. Về sau, những sách ấy ông đem thiêu bằng hết.
Nghiêm Tuệ Minh được quan trên bổ làm Tổng chánh Tổng nhà. Ngày 6/12 ông qua đời, thọ 90 tuổi, mộ táng tại xứ Đồng Ngọc.
Cụ bà tên là Nguyễn Thị hiệu Từ Mẫn người cùng xã, không rõ ngày mất, mộ táng tại xứ Đồng Ngọc - Đại tha ma.
Do Nghiêm Tuệ Minh đặt được ngôi mộ tiếp phúc (bố) nên hai con trai ông đều trúng Cử nhân, hai cháu trai là Nghiêm Phụ và Nghiêm Ích Khiêm đều trúng Tiến sĩ. Từ đó về sau, nhiều người đỗ đạt, chính là do công lao của ông vậy.
Sinh hạ 2 trai:
- Nghiêm Lý (thụy Chân Hòa) - Cử nhân.
- Nghiêm Khắc Nhượng (thụy Ngũ Khê) - Cử nhân.
Đọc thêm:
[Danh tướng Nghiêm Kế đời Trần tại làng Quan Độ](/tai-lieu/danh-tuong-nghiem-ke-doi-tran-tai-lang-quan-do)
Bài liên quan: Tài liệu được trích từ Tạp chí Xưa & Nay số 345, 12 – 2009, tr XXI (Võ Thị Phương Thuý) Làng Quan Độ và dòng họ Nghiêm
Làng Quan Độ (hay còn gọi là Kẻ Đọ, nay là thôn Quan Độ, xã Văn Môn (1), huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh) vốn là một làng quê văn hiến với nhiều giá trị văn hoá, lịch sử quý giá vẫn được giữ gìn qua nhiều thế hệ. Ngày nay, Quan Độ trở thành một làng quê năng động trong thời kỳ đổi mới kinh tế, trở nên giàu có và nổi tiếng bởi các ngành nghề thủ công như: ủ men, nấu rượu, đúc xoong nồi, buôn bán phế liệu. Dòng họ Nghiêm với di tích lịch sử là đền thờ - nhà thờ họ đã được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử văn hoá đã và đang góp phần vào việc gìn giữ những giá trị văn hoá của làng Quan Độ.
Về vị trí địa lý, Quan Độ phía Bắc giáp với làng Quan Đình; phía Nam giáp với sông Ngũ Huyện và làng Hương Mạc (làng Me); phía Đông giáp làng Tiền Thôn; phía Tây giáp huyện Đông Anh, Hà Nội. Làng nằm cách Hà Nội khoảng 50 km về phía Tây Bắc và có nhiều tuyến đường có thể đến Quan Độ: tuyến chạy qua huyện Gia Lâm, tới thị trấn Từ Sơn, rẽ trái theo đường 295 là có thể tới làng Quan Độ; tuyến đi qua huyện Sóc Sơn, theo đường 286 cũng có thể tới làng Quan Độ.
Ngày nay, dân làng Quan Độ còn truyền tụng những câu chuyện lịch sử về xuất xứ của tên làng. Tên Nôm làng thường gọi là Kẻ Đọ, một tên gọi của dân gian mà ta vẫn thường gặp ở nhiều làng cổ ở Đồng bằng Bắc bộ xung quanh Kẻ Đọ như Kẻ Me (Hương Mạc), Kẻ Đóm (Vân Điềm), Kẻ Cời (Đồng Kỵ), Kẻ Báng (Đình Bảng)… Ngoài ra, làng Quan Độ còn có tên chữ là Đỗ Xá. Trước đây, làng Đỗ Xá thuộc xã Lan Đình. Sau đó, Đỗ Xá tách thành một xã riêng với tên Lan Độ. Theo tích truyện còn truyền lại, tên gọi này bắt nguồn từ tên gọi của Hoàng Thái hậu Ỷ Lan. Truyện kể rằng, một lần Hoàng Thái hậu đi thăm chiến tuyến sông Cầu, bà có nghỉ chân tại làng. Từ đó, dân làng đổi tên làng mình thành Lan Độ, ghi nhớ dấu tích của Hoàng Thái hậu Ỷ Lan. Năm Gia Long thứ nhất (1802), vì tên Lan phạm huý của bà Hoàng hậu của vua là Tống Thị Lan (Thừ Thiên Cao Hoàng hậu) nên đổi thành Quan Độ.
Làng Quan Độ trước kia có nhiều dòng họ cùng sinh sống. Theo lời các cụ cao niên kể lại thì trước đây làng có tới 12 dòng họ, song nay chỉ còn lại một số họ chính như họ Nghiêm, họ Đặng, họ Nguyễn Vương, họ Vũ, họ Tiến. Các dòng họ lớn trước đây, còn các họ nhỏ hơn thì hợp thành giáp tả. Điều này cho thấy, tổ chức tộc họ của làng Quan Độ không chỉ chặt chẽ mà còn có tiếng nói quan trọng trong cơ cấu làng xã.
Họ Nghiêm được coi là một trong những dòng họ lớn nhất của làng Quan Độ từ xưa tới nay. Hiện nay, họ Nghiêm có khoảng 400 suất đinh (2). Dòng họ này không chỉ gìn giữ và tôn tạo được một ngôi đền thờ - nhà thờ họ khang trang mà còn lưu giữ được những tài liệu quý giá ghi chép về lịch sử dòng họ: Nghiêm thị thế phả, Nghiêm thị gia kê, Lịch đại sự tích, Gia phả lược biên, Thế phả giản yếu…
Trong tay chúng tôi hiện có được bản Nghiêm tính gia phả, ký hiệu: A.3061, gồm 50 trang chữ Hán, khổ giấy 21 cm x 14 cm. Qua bản gia phả này ta được biết thêm nhiều thông tin về dòng họ Nghiêm ở làng Quan Độ.
Bản gia phả này cho biết, cụ Nghiêm Yết, đến Quan Độ vào thời Lý. Trong quá khứ, dòng họ này đã có những danh nhân làm rạng danh dòng họ không chỉ ở văn nghiệp mà còn ở võ nghiệp.
Truyền thống của dòng họ Nghiêm không chỉ được tiếp nối ở con đường võ nghiệp mà còn ở cả sự nghiệp khoa cử, đỗ đạt. Cụ Đại tư mã Nghiêm Tĩnh đã mở đầu truyền thống tốt đẹp của dòng họ với những công trạng hiển hách được đời đời lưu truyền. Gia phả họ Nghiêm chép rằng, cụ là người văn võ kiêm toàn, sống thẳng thắn và chân thực với mọi người. Thuở nhỏ cụ có theo học chữ Nho, sau chuyển sang học võ nghệ và binh pháp. Năm 25 tuổi, dưới thời vua Lý Cao Tông, cụ làm quan võ, lên tới chức Đại tư mã kiêm Thị trung, sau được vua phong tước Quận Công.
Danh tướng Nghiêm Kế
Gia phả họ Nghiêm làng Quang Độ còn ghi chép khá đầy đủ về thân thế và công trạng hiển hách của vị tướng tài trong cuộc kháng chiến chống Nguyên – Mông lần thứ nhất là Nghiêm Kế.
Theo Gia phả, Nghiêm Kế thuỵ là Thuần Công, là con trai trưởng của quan Đại tư mã Nghiêm Tĩnh và phu nhân Từ Tiên. Không thấy ghi năm sinh cụ thể mà chỉ biết ông sinh vào cuối đời Lý Huệ Tông (1211 – 1224). Một điều đặc biệt là Gia phả ghi ông mất tại kinh thành, táng tại xã Xuân Lôi, huyện yên Phong (nay thuộc xã Thuỵ Lâm, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội) và tại nơi này, trước có một mẫu ruộng tự điền lo việc cúng tế ông. Tại sao ông lại được táng tại mảnh đất này? Đến nay vẫn chưa có cơ sở nào có thể giải thích được điều này. Như vậy là hiện nay, ông được táng ở một nơi và thờ ở một nơi, hai nơi này cách xa nhau hàng chục km.
Công trạng hiển hách nhất của ông phải kể đến là chiến công phò giúp vua Trần đánh tan cuộc xâm lược lần thứ nhất của quân Nguyên – Mông (1257 – 1258). Sự thực, các bộ chính sử, sử biên niên đều không thấy nhắc tới công trạng của Tướng quân Nghiêm Kế trong cuộc kháng chiến này. Tuy nhiên, trong một cuộc chiến lớn như vậy, những vị tướng có đóng góp công sức cho một thắng lợi vẻ vang ắt phải rất nhiều. Những bộ chính sử với tư cách là những bộ sử chép hành trạng của nhà vua và triều đình thì không thể ghi chép đầy đủ tới từng vị tướng. Vì thế, việc không thấy ghi tên tướng quân Nghiêm Kế trong các bộ chính sử là điều dễ hiểu.
Song thật may mắn, nguồn sử liệu Gia phả họ Nghiêm đã bổ khuyết những thiếu sót ấy. Công trạng của vị tướng Nghiêm Kế đã được Gia phả họ Nghiêm ghi lại khá chi tiết và cụ thể. Một hạn chế của nguồn sử liệu này như sự thêu dệt những sự kiện, chi tiết lịch sử cho phù hợp với mục đích là một cuốn sử của một gia tộc, thì hành trạng của tướng quân Nghiêm Kế trong Gia phả đã cho chúng ta biết khá đầy đủ về vị tướng tài danh này.
Chỉ với mấy dòng ngắn gọn ghi trong Gia phả, ta có thể thấy rõ được công lao của ông đối với cuộc kháng chiến chống Nguyên – Mông của nhà Trần. Gia phả ghi ông hưng binh với 700 quân, lập được chiến công và được phong làm Quốc Bình Hàn. Từ điển Hán - Việt cho biết, Bình Hàn là chức mà thiên tử thường phong cho các công thần làm chư hầu để che chở cho nhà vua. Vậy có thể thấy, nếu Nghiêm Kế được phong chức này thì chứng tỏ ông là người có công lớn trong công cuộc giúp rập nhà Trần qua cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông.
Hiện nay, trong hậu cung đền thờ còn truyền ghi câu đối về công trạng của ông:
Phiên âm:
Sát Thát trừ hung an xã tắc
Phù Trần tá quốc cứu lê dân
Dịch nghĩa:
Giết giặc trừ hung an xã tắc
Phù Trần giúp nước cứu lương dân.
Hay câu Phiên âm:
Vĩ tích bình Nguyên vạn cổ phương danh thuỳ Bắc địa
Huân cao tá quốc thiên niên sự nghiệp chấn Nam thiên
Dịch nghĩa:
Thành tích Bình Nguyên muôn thuở tiếng thơm lừng đất Bắc
Công lao giúp nước ngàn thu sự nghiệp dậy trời Nam.
Đền thờ Nghiêm Kế
Đền thờ danh tướng Nghiêm Kế hiện nay nằm phía Tây làng Quan Độ đồng thời cũng là nhà thờ chung của dòng họ Nghiêm. Hàng năm, cứ đến ngày giỗ kỵ thuỷ tổ và ngày xuân tế (mồng 10 tháng 3 Âm lịch), con cháu dòng họ từ khắp mọi miền Tổ quốc quy tụ về đền thờ để tưởng nhớ tổ tiên.
Cổng đền được xây theo lối tam quan với 4 đôi câu đố khắc nổi phía trong và phía ngoài cổng. Phía trên cổng có ghi 4 chữ: Nghiêm Tướng công từ (Đền thờ Nghiêm Tướng công).
Theo lối đi nhỏ từ cổng tam quan vào là ngôi đền khang trang với 5 gian nhà ngoài và 3 gian hậu cung. Gian chính giữa hậu cung thờ Tướng công Nghiêm Kế, hai gian hai bên thờ các vị tổ của họ Nghiêm.
Theo lời kể của các cụ cao niên trong làng, trước đây ngôi đền này là một cụm kiến túc cổ, có quy mô lớn. Toàn bộ khu di tích trước đây được xây dựng trên 1 mẫu Bắc bộ với hai toà nhà chính là đền thượng và đền hạ. Mỗi toà đều có 3 gian, khung nhà bằng gỗ lim với những chạm khắc tinh xảo, mái ngói, tường gạch. Ngoài ra, khu di tích còn có sân vườn rộng rãi, bao quanh là tường đất kiên cố, một mặt trồng tre, một mặt trồng nhãn. Con cháu họ Nghiêm không còn nhớ rõ khu đền này được xây dựng từ khi nào, chỉ biết trong thời gian kháng chiến chống Pháp, ngôi đền bị phá huỷ gần như hoàn toàn. Sau này, gia tộc họ Nghiêm đã huy động con cháu công đức, tôn tạo lại khu đền để có chỗ thờ tự tổ tiên tươm tất.
Năm 1995, khu đền được công nhận là Di tích lịch sử văn hoá cấp Quốc gia. Ngôi đền vì thế được Nhà nước hỗ trợ trùng tu lại với vẻ khang trang như chúng ta thấy ngày nay.
1/ Xã Văn Môn nay gồm 5 thôn (làng): Quan Độ, Quan Đình, Phù Xá, Mẫn Xá và Tiền Thôn.
2/ Theo lời kể của ông Nghiêm Xuân Khoái, cháu 20 đời của Nghiêm Kế. Theo số liệu năm 1995 thì họ có 351 suất đinh và 611 khẩu.
Võ Thị Phương Thuý - Xưa & Nay, số 345, 12 – 2009, tr XXI
[Đền thờ và thân thế sự nghiệp Đại Tư Mã](/tai-lieu/den-tho-va-than-the-su-nghiep-dai-tu-ma)
Đền Đại Tư Mã (Đền Đô - Nhân dân thường gọi là Miễu Đô) - Nơi thờ tụng quan Đại Tư Mã Nghiêm Tĩnh - Triệu Xương Công. Tài liệu được trích từ nội dung trên bia đá tại Đền thờ.
ĐỀN ĐÔ THỜ QUAN ĐẠI TƯ MÃ - DANH TƯỚNG THỜI LÝ, CÓ NHIỀU CÔNG LAO TO LỚN VỚI NƯỚC VỚI DÂN. TƯỚNG CÔNG LÀ HẬU DUỆ ĐỜI THỨ 9 CỦA HỌ NGHIÊM - GIA TỘC CÓ TRUYỀN THỐNG VĂN HIẾN VẺ VANG, NỐI ĐỜI CÓ NGƯỜI LÀM QUAN LỚN TRONG TRIỀU ĐÌNH; ĐƯƠNG THỜI ĐƯỢC THIÊN HẠ CA NGỢI LÀ GIA TỘC "THẬP ĐẠI LIÊN ĐĂNG QUAN TRIỀU":
, HIỆU PHÚC LÝ, SINH NĂM ẤT DẬU, NIÊN HIỆU THIÊN PHÚC THỜI TIỀN LÊ, ĐỜI VUA LÊ ĐẠI HÀNH (985), LÀM QUAN ĐIỆN TIỀN CHỈ HUY SỨ, TƯỚC HẦU. THỦY TỔ - NGHIÊM TƯỚNG CÔNG - CON CỤ PHÚC LÝ, SINH NĂM CANH TUẤT, NIÊN HIỆU THUẬN THIÊN ĐỜI VUA LÝ CÔNG UẨN (1010), LÀM QUAN ĐÔ HIỆU ĐIỂM, TƯỚC THƯỢNG VŨ HẦU, CÓ CÔNG CÙNG TƯỚNG LÊ PHỤNG HIỂU ĐÁNH DẸP LOẠN “TAM VƯƠNG” PHÒ GIÚP VUA LÝ-PHẬT-MÃ LÊN NGÔI VUA, TỨC LÝ-THÁNH-TÔNG. NGHIÊM-PHÚC-TÂM CON CỤ PHÚC TÂM, SINH NĂM GIÁP THÂN, NIÊN HIỆU THIÊN CẢM - THÁNH VÕ (1044), LÀM QUAN LONG VIỆT THƯỢNG TƯỚNG QUÂN, TƯỚC QUẬN CÔNG. NGHIÊM-PHÚC-TUẤN - CON CỤ PHÚC TUẤN, SINH NĂM GIÁP THÌN, NIÊN HIỆU CHƯƠNG THÁNH - GIA KHÁNH (1064), LÀM QUAN TỚI CHỨC ĐÔ HIỆU ĐIỂM, PHÒ VUA LÝ-NHÂN-TÔNG. NGHIÊM-PHÚC-LƯỢNG , CON CỤ PHÚC-LƯỢNG, SINH NĂM KỶ TỴ, NIÊN HIỆU QUẢNG HỰU (1089), LÀM QUAN VIÊN NGOẠI LANG PHÒ VUA LÝ-NHÂN-TÔNG. NGHIÊM-TÙNG CON CỤ NGHIÊM-TÙNG, SINH NĂM NHÂM THÌN NIÊN HIỆU HỘI TƯỜNG ĐẠI KHÁNH (1112), LÀM QUAN HÀN LÂM VIỆN HỌC SỸ.. NGHIÊM-CAO - CON CỤ NGHIÊM-CAO, SINH NĂM KỶ MÙI, NIÊN HIỆU THIỆU MINH - ĐẠI ĐỊNH (1139), LÀM QUAN TỚI CHỨC TỔNG BINH THIÊM SỰ, TƯỚC HẦU, PHÒ VUA LÝ-ANH-TÔNG. NGHIÊM-YẾT , CON CỤ NGHIÊM-YẾT, SINH NĂM GIÁP THÂN, NIÊN HIỆU CHÍNH LONG BẢO ỨNG (1164), LÀM QUAN TỚI CHỨC THƯỢNG TƯỚNG QUÂN, TƯỚC HẦU, PHÒ VUA LÝ-ANH-TÔNG. NGHIÊM-XÃ , TỰ PHÚC HẬU, THỤY TRIỆU-XƯƠNG, CON CỤ NGHIÊM-XÃ, SINH NĂM KỶ DẬU, NIÊN HIỆU THIÊN TƯ - GIA THỤY (1189), LÀM QUAN ĐẠI TƯ MÃ, TƯỚC QUẬN CÔNG, PHÒ GIÚP VUA LÝ-CAO-TÔNG. TỪ THỜI NIÊN THIẾU TƯỚNG CÔNG ĐÃ CÓ CHÍ THÔNG MẪN HƠN NGƯỜI, NĂM 25 TUỔI ĐƯỢC PHONG TỚI CHỨC ĐẠI TƯ MÃ, KIÊM THỊ TRUNG, TƯỚC QUẬN CÔNG. KHI TRỞ VỀ QUÊ AN TRÍ, TƯỚNG CÔNG ĐƯỢC VUA BAN CẤP 35 MẪU LỘC ĐIỀN. TƯỚNG CÔNG CÓ HAI VỊ PHU NHÂN: CHÍNH THẤT LÀ NGHIÊM-TĨNH - CÔNG CHÚA NHÀ LÝ - THÂN MẪU CỦA TIÊN SINH LÝ PHƯƠNG LIÊN SINH NĂM GIÁP TUẤT, NIÊN HIỆU KIẾN GIA (1214), LÀM QUAN TỚI CHỨC ĐẶC TIẾN PHỤ QUỐC BẮC VỆ ĐẠI TƯỚNG QUÂN – TẶNG PHONG THÁI BẢO DŨNG QUẬN CÔNG VÀ NGHIÊM-KẾ LÀM QUAN TỚI CHỨC THƯỢNG TƯỚNG QUÂN, TƯỚC HẦU. VỊ PHU NHÂN THỨ HAI TÊN TUỔI BỊ THẤT TRUYỀN. TƯỚNG CÔNG TẠ THẾ NGÀY 15 THÁNG GIÊNG, CHÍNH THẤT QUA ĐỜI NGÀY 16 THÁNG GIÊNG ÂM LỊCH, THỌ 80 TUỔI. MỘ PHẦN CỦA TƯỚNG CÔNG ĐƯỢC SONG TÁNG GIỮA HAI MỘ PHU NHÂN,ẰNM TRONG KHUÔN VIÊN DI TÍCH ĐỀN ĐÔ NGAY TẠI QUÊ NHÀ. NGHIÊM-LUẬN
SAU KHI QUAN ĐẠI TƯ MÃ QUA ĐỜI, TRIỀU ĐÌNH ĐÃ BAN TẶNG SẮC PHONG, GIAO CHO GIA TỘC VÀ NHÂN DÂN ĐỊA PHƯƠNG LẬP ĐỀN THỜ PHỤNG.
ĐẾN THỜI KỲ NHÀ HẬU LÊ, CÁC HẬU DUỆ CỦA GIA TỘC CÓ NHIỀU VỊ THI ĐỖ ĐẠI KHOA, TRUNG KHOA, CỬ NHÂN, TÚ TÀI. TIÊU BIỂU NHƯ:
SINH NĂM QUÝ DẬU, NIÊN HIỆU THÁI-HÒA (1453) ĐỖ TIẾN SỸ NĂM 26 TUỔI, LÀM QUAN ĐẾN CHỨC THỪA CHÁNH SỨ; NGHIÊM-PHỤ , SINH NĂM KỶ MÃO, NIÊN HIỆU THIÊN HƯNG (1459), ĐỖ HOÀNG GIÁP NĂM 32 TUỔI, LÀM QUAN CẨM Y VỆ ĐÔ CHỈ HUY SỨ.... NGHIÊM-ÍCH-KHIÊM
ĐỀN THỜ ĐẠI TƯ MÃ ĐƯỢC BỘ VĂN HÓA XẾP HẠNG LÀ DI TÍCH LỊCH SỬ CẤP QUỐC GIA, QUYẾT ĐỊNH SỐ 74 QĐ/BT NGÀY 02 THÁNG 02 NĂM 1993.
ĐỀ PHÁT HUY TRUYỀN THỐNG VẺ VANG CỦA CHA ÔNG, CÁC HẬU DUỆ HỌ NGHIÊM QUAN ĐỘ ĐÃ HƯNG CÔNG KHẮC BIA ĐÁ DỰNG TẠI ĐỀN ĐÔ. NỘI DUNG VĂN BIA ĐƯỢC HỘI ĐỒNG GIA TỘC HỌ NGHIÊM VÀ ÔNG LE VIẾT NGA - GIÁM ĐỐC BẢO TÀNG BẮC NINH CÙNG PHỤNG SOẠN.
BẢO TÀNG BẮC NINH
(Tài liệu được trích từ nội dung trên bia đá tại Đền thờ)
![]()
[Thân thế sự nghiệp Nghiêm Ích Khiêm](/tai-lieu/than-the-su-nghiep-nghiem-ich-khiem)
Nghiêm Tướng Công tên huý là Ích Khiêm, tự Phúc Lợi, thuỵ Bình Sơn, là võ tướng (quan văn rồi cải sang chức võ) đời Lê Thánh Tông (1442 – 1497), sinh vào năm Kỷ Mão (1459 - thời Lê Nhân Tông Diên Ninh lục niên - tức đời Vua Diên Ninh thứ 6) tại xã Lan Độ, tổng Mẫn Xá, huyện Đông Ngàn, phủ Từ Sơn, xứ Kinh Bắc, nay là làng Quan Độ, xã Văn Môn, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.
Tướng Công là con trai duy nhất của Nghiêm Khắc Nhượng (thụy Ngũ Khê) và bà Hà Thị (hiệu Từ Nhân). Nghiêm Ích Khiêm nổi tiếng văn võ song toàn, có sức mạnh và thông hiểu binh pháp. Thuở nhỏ, ông theo học chữ nho, mọi kinh sử đều không đạt, khoa thi Hội năm Canh Tuất đời Vua Hồng Đức năm thứ 21 (1490), Nghiêm Ích Khiêm đỗ
, đứng tên thứ 14, năm đó ông vừa tròn 31 mùa xuân. Nhị giáp Tiến sĩ
Khi Nhà vua cho về vinh qui bái tổ, ông có đi cùng đường với tiến sĩ Đàm Thận Huy cùng khoa, người xã Ông Mặc (nay là Hương Mạc - Từ Sơn), khi đi đường Nghiêm Ích Khiêm hỏi Nghè Huy:
- Chẳng hay hiền hữu đã có người sửa túi nâng khăn chưa?
Đàm Thận Huy cười đáp:
- Thưa thân huynh, đệ vẫn còn phòng không đón khách ạ !
- Nếu hiền hữu bằng lòng, tôi sẽ gả cô em gái cho. - Nghiêm Ích Khiêm vui vẻ nói.
- Nếu được như vậy thì đệ quả là diễm phúc. - Đàm Thận Huy đáp lại.
Thế rồi sau vài tháng, Cụ Nghè Huy đẹp duyên kim cải với em gái Cụ Nhị Giáp thôn Quan Độ. Từ đó hai thế gia lệnh tộc thông hiếu với nhau, cho đến nay 2 họ vẫn đi lại với nhau... thân tình lắm.
Sau khi trở lại đế kinh, Nhà vua thấy Nghiêm Ích Khiêm là người học rộng tài cao, dòng dõi thế phiệt nên đã ban cho quyền chức:
- Đạt tín đại phu - Cẩm y vệ Đoán sự ty - Đoán sự và luôn luôn thường trực tại Điện Kim Quang - nơi Nhà vua làm việc. Cẩm y vệ Đô chỉ huy sứ
Trong khi làm quan, Nghiêm Ích Khiêm luôn đề cao phẩm hạnh: Trung nghĩa đức nhân, giữ trọn thần tiết với vua, với nước, do vậy ông đã được Nhà vua sủng ái, sĩ phu trọng vọng.
Ngày 30/5 năm Kỷ Mùi, đời vua Lê Hiến Tôn, Cảnh Thống năm thứ hai, Nghiêm Ích Khiêm tạ thế, thọ 41 tuổi. Mộ táng tại Xứ Đồng Ngọc - Đại tha ma.
Chính thất phu nhân của ông là người cùng xã, có tên hiệu là Từ Huệ, cũng thuộc dòng
thế gia lệnh tộc. Ngày 26/9, bà trở về cõi Phật, mộ tại Đồng Ngọc Xứ - Đại tha ma.
Người con trai duy nhất của Nghiêm Ích Khiêm và bà Từ Huệ là Nghiêm Khải (thụy Hòa Phủ).
Ghi chú: 1. Kể về Nghiêm Ích Khiêm học rộng tài cao, có một tài liệu được đăng trên báo An Ninh Thế Giới đã lâu (khoảng năm 2003) nói về những Danh nhân tài giỏi nhất sinh năm Mão thì trong đó có Tiến sĩ Nghiêm Ích Khiêm, Hoàng Văn Thái... Nhưng không nhớ rõ chi tiết về bài báo. Bạn đọc nào có thông tin về bài báo này (Số, kỳ, năm đăng...), xin vui lòng liên hệ với chúng tôi hoặc để lại lời nhắn. Rất cảm ơn sự quan tâm của bạn đọc ! 2. Trên bia đá tại Văn miếu Quốc tử giám (Hà Nội) có khắc danh Đệ nhị giáp Tiến sĩ Nghiêm Ích Khiêm khoa thi Canh Tuất đời Vua Hồng Đức thứ 21 (1490) tuy nhiên bức bia đá này hiện tại không còn và chỉ còn lại danh sách ghi lại khoa thi năm đó và ở văn bia đề danh tiến sĩ tại Văn miếu Bắc Ninh. Hiện tại, bia đá khắc danh Tiến sĩ Nghiêm Phụ (người anh con nhà bác của Cụ Nghiêm Ích Khiêm) đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân, tại Văn miếu khoa thi Hội Mậu Tuất (1478). 3. Đọc thêm:
-
1-10 of 11

X-Robots-Tag: noarchive

Cache-Control: public, max-age=5


text:
WEBSITE CUONGCAO.BIZWEBVIETNAM.COM
ĐÃ HẾT HẠN SỬ DỤNG
Nhân viên hỗ trợ:
Nguyễn Toàn Trung
Điện thoại:
01682895490
Email:
trungnt2@dkt.com.vn

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: _lb_bw=bw02; path=/

Connection: close

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Tour Cam - Thái Du Lịch Campuchia - Thái Lan hành trình xuyên Đông Dương
Dòng suối dài 5,8km chảy ngay giữa thủ đô Seoul. Đây là một điểm nhấn nổi tiếng ở Seoul với nhiều công trình kiến trúc hiện đại dọc hai bên bờ sông. Bạn có thể đi bộ dọc con sông này để chiêm ngưỡng vẻ đẹp của nó với những dòng thác nhỏ, những cây cầu bắc qua sông. Bạn cũng đừng ngạc nhiên nếu bắt gặp các đôi tình nhân ở đây nhiều hơn ở công viên trung tâm New York.
Hai ngày trải nghiệm trên đất nước Campuchia cùng với 108travel. Hành trình tour từ Thành Phố Hồ Chí Minh - Phnompenh - Oudong - Thành Phố Hồ Chí Minh với giá chỉ có 130 USD.
Đang truy cập : 50
Hôm nay : 3575
Tháng hiện tại : 358777
Tổng lượt truy cập : 24217226

markdown:
Tour Cam - Thái Du Lịch Campuchia - Thái Lan hành trình xuyên Đông Dương
Dòng suối dài 5,8km chảy ngay giữa thủ đô Seoul. Đây là một điểm nhấn nổi tiếng ở Seoul với nhiều công trình kiến trúc hiện đại dọc hai bên bờ sông. Bạn có thể đi bộ dọc con sông này để chiêm ngưỡng vẻ đẹp của nó với những dòng thác nhỏ, những cây cầu bắc qua sông. Bạn cũng đừng ngạc nhiên nếu bắt gặp các đôi tình nhân ở đây nhiều hơn ở công viên trung tâm New York.
Hai ngày trải nghiệm trên đất nước Campuchia cùng với 108travel. Hành trình tour từ Thành Phố Hồ Chí Minh - Phnompenh - Oudong - Thành Phố Hồ Chí Minh với giá chỉ có 130 USD.
Đang truy cập :
50
Hôm nay :
3575
Tháng hiện tại
: 358777
Tổng lượt truy cập :
**24217226**
| |![]()
0916.888.747

WARC-Truncated: length

Content-Language: vi

Set-Cookie: nv3c_Mthpl_nvvithemever=EVJ8itQkvgzsRpSb0u23DYFVq1rHn8bJ2DPt9b86j-Q.; expires=Thu, 28-Sep-2017 03:32:01 GMT; path=/; domain=.mangdulich.com; httponly

Server: Apache/2.2.29 (Unix) mod_ssl/2.2.29 OpenSSL/1.0.1e-fips DAV/2 PHP/5.2.17

Cache-Control: no-cache, pre-check=0, post-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


text:
Ngày nay có nhiều cửa hàng bán thức ăn sẵn cho em bé, tuy nhiên các mẹ nên chuẩn bị cho bé một bữa ăn đầy đủ dinh dưỡng và chất lượng hơn bằng cách nấu cho bé tại nhà thay vì mua thức ăn sẵn. Để hỗ trợ cho các mẹ trong việc chế biến thức ăn thì dụng cụ xay đồ ăn là không thể thiếu trong căn bếp của các mẹ. Với thiết kế hiện đại, kích thước nhỏ gọn, dụng cụ xay thức ăn rất tiện lợi khi sử dụng.
- Sản phẩm có thể xay rau , củ ,quả và có thể xay cả thịt.
- Lưỡi xay được làm bằng chất liệu thép không rỉ, có độ bền cao có thể xay cả những thức ăn cứng, khó nghiền.
- Đầu lưỡi dao được thiết kế ẩn bên trong, đảm bảo an toàn khi sử dụng.
- Điều khiển dễ dàng với một nút bấm.
Sản phẩm máy xay thức ăn tại metronconvuong.vn được nhập từ các nhãn hiệu uy tín như Honey”s, Care - Hong Kong, Bluestone - Mỹ,... đảm bảo chất lượng và an toàn khi sử dụng.
-
Máy xay cầm tay Honey”s HO-HB171M
269,000đ
-
Máy xay thức ăn cầm tay Faztbaby FB5005CB
495,000đ
-
Máy xay cầm tay Honey"s HO-HB501M
581,000đ
-
620,000đ
-
Máy xay sinh tố cao cấp Honey”s HO-SB353P
786,000đ
-
Máy xay sinh tố cao cấp Honey”s HO-SB502P
809,000đ
-
880,000đ
-
Máy Xay Sinh Tố BlueStone BLB-5315
899,000đ
-
949,000đ
-
Máy xay sinh tố Honey”s HO-SB501S
989,000đ
-
Máy xay cầm tay MSM6B250 Bosch
1,086,000đ
-
Máy xay sinh tố cao cấp Honey”s HO-SB501P
1,188,000đ
-
Máy xay cầm tay Braun MQ500 Soup
1,250,000đ
-
Máy làm sữa đậu nành Bluestone SMB7315
1,390,000đ
-
Máy xay sinh tố Bluestone BLB5335W
1,490,000đ
-
Máy xay cầm tay kiểu sạc pin (WIRELESS) Honey”s HO-HB031C
1,672,000đ
-
Máy xay cầm tay đa năng Braun MQ535
1,750,000đ
-
Máy xay thức ăn cầm tay Bosch MSM64110
1,990,000đ
-
Máy làm sữa đậu nành Bluestone SMB-7337
2,099,000đ
-
Máy xay cầm tay đa năng Braun MQ545 Aperitive
2,250,000đ
-
3,200,000đ
-
Máy xay thức ăn đa năng Brevi Vivalapappa BRE353-535
3,750,000đ
-
Máy xay thức ăn đa năng Brevi Vivalapappa BRE353-262 (xanh)
3,750,000đ
-
Máy hấp và xay thức ăn Philips Avent SCF870/20
3,990,000đ
ĐỒ DÙNG CHO MẸ
- Máy hút sữa ›
-
Máy hâm sữa ›
- Máy hâm sữa Kenjo
- Máy hâm sữa Fatzbaby
- Máy hâm sữa Chicco
- Máy hâm sữa Philip Avent
- Máy hâm sữa Brevi
- Máy hâm sữa Beurer
- Máy hâm sữa Blustone
- Máy hâm sữa DrBrown"s
- Máy hâm sữa Konichi
- Máy hâm sữa Canpol
- Máy hâm sữa Lovi
- Máy hâm sữa Nuk
- Máy hâm sữa Farlin
- Máy hâm sữa Medela
- Máy hâm sữa Kuku
- Máy hâm sữa Munchkin
- Máy hâm sữa Babymoov
- Máy tiệt trùng bình sữa
- Đồ dùng cho mẹ sau sinh ›
- Đồ cho bà bầu ›
- Mỹ phẩm cho mẹ
- Thảo dược thiên nhiên
- Thực phẩm chức năng
- Đồ dùng gia dụng ›
- Máy hút sữa ›
-
Máy hâm sữa ›
- Máy hâm sữa Kenjo
- Máy hâm sữa Fatzbaby
- Máy hâm sữa Chicco
- Máy hâm sữa Philip Avent
- Máy hâm sữa Brevi
- Máy hâm sữa Beurer
- Máy hâm sữa Blustone
- Máy hâm sữa DrBrown"s
- Máy hâm sữa Konichi
- Máy hâm sữa Canpol
- Máy hâm sữa Lovi
- Máy hâm sữa Nuk
- Máy hâm sữa Farlin
- Máy hâm sữa Medela
- Máy hâm sữa Kuku
- Máy hâm sữa Munchkin
- Máy hâm sữa Babymoov
- Máy tiệt trùng bình sữa
- Đồ dùng cho mẹ sau sinh ›
- Đồ cho bà bầu ›
- Mỹ phẩm cho mẹ
- Thảo dược thiên nhiên
- Thực phẩm chức năng
- Đồ dùng gia dụng ›

markdown:
Ngày nay có nhiều cửa hàng bán thức ăn sẵn cho em bé, tuy nhiên các mẹ nên chuẩn bị cho bé một bữa ăn đầy đủ dinh dưỡng và chất lượng hơn bằng cách nấu cho bé tại nhà thay vì mua thức ăn sẵn. Để hỗ trợ cho các mẹ trong việc chế biến thức ăn thì dụng cụ xay đồ ăn là không thể thiếu trong căn bếp của các mẹ. Với thiết kế hiện đại, kích thước nhỏ gọn, dụng cụ xay thức ăn rất tiện lợi khi sử dụng.
- Sản phẩm có thể xay rau , củ ,quả và có thể xay cả thịt.
- Lưỡi xay được làm bằng chất liệu thép không rỉ, có độ bền cao có thể xay cả những thức ăn cứng, khó nghiền.
- Đầu lưỡi dao được thiết kế ẩn bên trong, đảm bảo an toàn khi sử dụng.
- Điều khiển dễ dàng với một nút bấm.
Sản phẩm máy xay thức ăn tại
**metronconvuong.vn** được nhập từ các nhãn hiệu uy tín như Honey”s, Care - Hong Kong, Bluestone - Mỹ,... đảm bảo chất lượng và an toàn khi sử dụng.
-
[Máy xay cầm tay Honey”s HO-HB171M](/may-xay-cam-tay-honeys-ho-hb171m.html) **269,000**đ
-
[Máy xay thức ăn cầm tay Faztbaby FB5005CB](/may-xay-thuc-an-cam-tay-faztbaby-fb5005cb.html) **495,000**đ
-
[Máy xay cầm tay Honey"s HO-HB501M](/may-xay-cam-tay-honey-s-ho-hb501m.html) **581,000**đ
-
**620,000**đ
-
[Máy xay sinh tố cao cấp Honey”s HO-SB353P](/may-xay-sinh-to-cao-cap-honeys-ho-sb353p.html) **786,000**đ
-
[Máy xay sinh tố cao cấp Honey”s HO-SB502P](/may-xay-sinh-to-cao-cap-honeys-ho-sb502p.html) **809,000**đ
-
**880,000**đ
-
[Máy Xay Sinh Tố BlueStone BLB-5315](/may-xay-sinh-to-bluestone-blb-5315.html) **899,000**đ
-
**949,000**đ
-
[Máy xay sinh tố Honey”s HO-SB501S](/may-xay-sinh-to-honeys-ho-sb501s.html) **989,000**đ
-
[Máy xay cầm tay MSM6B250 Bosch](/may-xay-cam-tay-msm6b250-bosch.html) **1,086,000**đ
-
[Máy xay sinh tố cao cấp Honey”s HO-SB501P](/may-xay-sinh-to-cao-cap-honeys-ho-sb501p.html) **1,188,000**đ
-
[Máy xay cầm tay Braun MQ500 Soup](/may-xay-cam-tay-braun-mq500-soup.html) **1,250,000**đ
-
[Máy làm sữa đậu nành Bluestone SMB7315](/may-lam-sua-dau-nanh-bluestone-smb7315.html) **1,390,000**đ
-
[Máy xay sinh tố Bluestone BLB5335W](/may-xay-sinh-to-bluestone-blb5335w.html) **1,490,000**đ
-
[Máy xay cầm tay kiểu sạc pin (WIRELESS) Honey”s HO-HB031C](/may-xay-cam-tay-kieu-sac-pin-wireless-honeys-ho-hb031c.html) **1,672,000**đ
-
[Máy xay cầm tay đa năng Braun MQ535](/may-xay-cam-tay-da-nang-braun-mq535.html) **1,750,000**đ
-
[Máy xay thức ăn cầm tay Bosch MSM64110](/may-xay-thuc-an-cam-tay-bosch-msm64110.html) **1,990,000**đ
-
[Máy làm sữa đậu nành Bluestone SMB-7337](/may-lam-sua-dau-nanh-bluestone-smb-7337.html) **2,099,000**đ
-
[Máy xay cầm tay đa năng Braun MQ545 Aperitive](/may-xay-cam-tay-da-nang-braun-mq545-aperitive.html) **2,250,000**đ
-
**3,200,000**đ
-
[Máy xay thức ăn đa năng Brevi Vivalapappa BRE353-535](/may-xay-thuc-an-da-nang-brevi-vivalapappa-bre353-535.html) **3,750,000**đ
-
[Máy xay thức ăn đa năng Brevi Vivalapappa BRE353-262 (xanh)](/may-xay-thuc-an-da-nang-brevi-vivalapappa-bre353-262-xanh.html) **3,750,000**đ
-
[Máy hấp và xay thức ăn Philips Avent SCF870/20](/may-hap-va-xay-thuc-an-philips-avent-scf870-20.html) **3,990,000**đ
### ĐỒ DÙNG CHO MẸ
-
[Máy hút sữa ›](/may-hut-sua/)
-
[Máy hâm sữa ›](/may-ham-sua/) [Máy hâm sữa Kenjo](/may-ham-sua-kenjo/) [Máy hâm sữa Fatzbaby](/may-ham-sua-fatzbaby/) [Máy hâm sữa Chicco](/may-ham-sua-chicco/) [Máy hâm sữa Philip Avent](/may-ham-sua-philip-avent/) [Máy hâm sữa Brevi](/may-ham-sua-brevi/) [Máy hâm sữa Beurer](/may-ham-sua-beurer/) [Máy hâm sữa Blustone](/may-ham-sua-blustone/) [Máy hâm sữa DrBrown"s](/may-ham-sua-drbrown-s/) [Máy hâm sữa Konichi](/may-ham-sua-konichi/) [Máy hâm sữa Canpol](/may-ham-sua-canpol/) [Máy hâm sữa Lovi](/may-ham-sua-lovi/) [Máy hâm sữa Nuk](/may-ham-sua-nuk/) [Máy hâm sữa Farlin](/may-ham-sua-farlin/) [Máy hâm sữa Medela](/may-ham-sua-farlin-674/) [Máy hâm sữa Kuku](/may-ham-sua-kuku/) [Máy hâm sữa Munchkin](/may-ham-sua-munchkin/) [Máy hâm sữa Babymoov](/may-ham-sua-babymoov/)
-
-
[Máy tiệt trùng bình sữa](/may-tiet-trung-binh-sua/)
-
[Đồ dùng cho mẹ sau sinh ›](/do-dung-cho-me-sau-sinh/)
-
[Đồ cho bà bầu ›](/do-cho-ba-bau/)
-
[Mỹ phẩm cho mẹ](/my-pham-cho-me/)
-
[Thảo dược thiên nhiên](/thao-duoc-thien-nhien/)
-
[Thực phẩm chức năng](/thuc-pham-chuc-nang/)
-
[Đồ dùng gia dụng ›](/do-dung-gia-dung/)
-
[Máy hút sữa ›](/may-hut-sua/)
-
[Máy hâm sữa ›](/may-ham-sua/) [Máy hâm sữa Kenjo](/may-ham-sua-kenjo/) [Máy hâm sữa Fatzbaby](/may-ham-sua-fatzbaby/) [Máy hâm sữa Chicco](/may-ham-sua-chicco/) [Máy hâm sữa Philip Avent](/may-ham-sua-philip-avent/) [Máy hâm sữa Brevi](/may-ham-sua-brevi/) [Máy hâm sữa Beurer](/may-ham-sua-beurer/) [Máy hâm sữa Blustone](/may-ham-sua-blustone/) [Máy hâm sữa DrBrown"s](/may-ham-sua-drbrown-s/) [Máy hâm sữa Konichi](/may-ham-sua-konichi/) [Máy hâm sữa Canpol](/may-ham-sua-canpol/) [Máy hâm sữa Lovi](/may-ham-sua-lovi/) [Máy hâm sữa Nuk](/may-ham-sua-nuk/) [Máy hâm sữa Farlin](/may-ham-sua-farlin/) [Máy hâm sữa Medela](/may-ham-sua-farlin-674/) [Máy hâm sữa Kuku](/may-ham-sua-kuku/) [Máy hâm sữa Munchkin](/may-ham-sua-munchkin/) [Máy hâm sữa Babymoov](/may-ham-sua-babymoov/)
-
-
[Máy tiệt trùng bình sữa](/may-tiet-trung-binh-sua/)
-
[Đồ dùng cho mẹ sau sinh ›](/do-dung-cho-me-sau-sinh/)
-
[Đồ cho bà bầu ›](/do-cho-ba-bau/)
-
[Mỹ phẩm cho mẹ](/my-pham-cho-me/)
-
[Thảo dược thiên nhiên](/thao-duoc-thien-nhien/)
-
[Thực phẩm chức năng](/thuc-pham-chuc-nang/)
-
[Đồ dùng gia dụng ›](/do-dung-gia-dung/)

Server: Apache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: User-Agent,Accept-Encoding

Content-Type: text/html


text:
Thư viện web đẹp Thư viện web đẹp tham khảo để làm Web mẫu 23530
Xem tiếp tất cả web đẹp của Thư viện web đẹp tham khảo để làm »

Server: Apache/2.2.26 (CentOS)

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
KidCalVit
1. Mỗi viên nang nhai vị dâu tây có chứa:
Calcium Carbonate 500mg
Tương đương với Calcium nguyên chất 200mg
Vitamin D3 ( cholecalciferol) 300IU
KIDCALVIT có công dụng đặc biệt để cung cấp đầy đủ hàm lượng Calcium và Vitamin D3 can thiệp hàng ngày cho trẻ em để xương tăng trưởng tốt và cơ thể phát triển khoẻ mạnh. Vitamin D3 gia tăng cho sự hấp thụ tối đa Calcium vào xương và răng.
Calcium được biết như là “chất dinh dưỡng cơ bản tạo xương”, đặc biệt trong thời kỳ ấu thơ và tuổi trưởng thành - khi bộ xương đang phát triển. Calcium là một trong những khoáng chất quan trọng nhất của cơ thể, giúp cho cơ thể phát triển khoẻ mạnh, tạo khung xương vững chắc, hàm răng cứng cáp (99% calcium của cơ thể được chứa trong xương và răng), giúp hệ cơ bắp và hệ thần kinh phát triển tốt.
Mỗi viên KIDCALVIT cung cấp 200mg Calcium nguyên chất tương đương với 1 ly 175ml sữa tươi nguyên chất.
2. Liều dùng:
Trẻ em từ 3 tuổi: nhai 1-2 viên nang mỗi ngày sau khi ăn.
3. Cách dùng:
Đưa viên thuốc vào miệng và nhai, khi viên thuốc vỡ sẽ có vị thơm và ngọt của dâu tây. Vỏ thuốc có vị ngọt và ăn được.

markdown:
# KidCalVit
1.
**Mỗi viên nang nhai vị dâu tây có chứa:**
Calcium Carbonate 500mg
Tương đương với Calcium nguyên chất 200mg
Vitamin D3 ( cholecalciferol) 300IU
**KIDCALVIT** có công dụng đặc biệt để cung cấp đầy đủ hàm lượng Calcium và Vitamin D3 can thiệp hàng ngày cho trẻ em để xương tăng trưởng tốt và cơ thể phát triển khoẻ mạnh. Vitamin D3 gia tăng cho sự hấp thụ tối đa Calcium vào xương và răng.
Calcium được biết như là “chất dinh dưỡng cơ bản tạo xương”, đặc biệt trong thời kỳ ấu thơ và tuổi trưởng thành - khi bộ xương đang phát triển. Calcium là một trong những khoáng chất quan trọng nhất của cơ thể, giúp cho cơ thể phát triển khoẻ mạnh, tạo khung xương vững chắc, hàm răng cứng cáp (99% calcium của cơ thể được chứa trong xương và răng), giúp hệ cơ bắp và hệ thần kinh phát triển tốt.
Mỗi viên
**KIDCALVIT** cung cấp 200mg Calcium nguyên chất tương đương với 1 ly 175ml sữa tươi nguyên chất. **2. Liều dùng:**
Trẻ em từ 3 tuổi: nhai 1-2 viên nang mỗi ngày sau khi ăn.
**3. Cách dùng:**
Đưa viên thuốc vào miệng và nhai, khi viên thuốc vỡ sẽ có vị thơm và ngọt của dâu tây. Vỏ thuốc có vị ngọt và ăn được.
**4. Một số câu hỏi liên quan** **- KidCalVit** **giá bao nhiêu?** **- Mua KidCalVit ở đâu?**


text:
Điểm tin nóng chiều 11/5: Tai nạn giao thông kinh hoàng khiến 6 người chết...
Thứ bảy, 11/05/2013 | 15:02 GMT+7
Sự Kiện : Điểm tin , Tai nạn giao thông
Tin liên quan
(Tinmoi.vn) Xe tải đấu đầu xe du lịch, 6 người chết; Bí thư Bình Định lên tiếng vụ "đánh ghen phó văn phòng tỉnh ủy"; Ăn bớt vắc xin: Công bố điện thoại “nóng”; "Hoa mắt" vì vàng trong đám cưới ở Lạng Sơn; Gian lận cước taxi bằng... điện thoại; Nga không cung cấp vũ khí cho Syria để sát hại dân thường... là những tin tức đáng chú ý chiều ngày hôm nay.
Xe tải đấu đầu xe du lịch, 6 người chết
Chiếc xe khách biến thành khối sắt vụn
Rạng sáng nay 11/5, trên tuyến quốc lộ 1A đoạn qua địa bàn phường Tân Khánh, TP Tân An (Long An) đã xảy ra một vụ tai nạn giao thông thảm khốc giữa xe tải với xe du lịch 16 chỗ ngồi làm 6 người chết tại chỗ, 5 người bị thương nặng được đưa vào bệnh viện đa khoa tỉnh Long An cấp cứu.
Bí thư Bình Định lên tiếng vụ "đánh ghen phó văn phòng tỉnh ủy"
Những ngày qua, dư luận xôn xao việc Phó chánh văn phòng Tỉnh ủy Bình Định bị đánh ghen. Ông Nguyễn Văn Thiện - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy - cho biết: “Tôi đang họp tại Hà Nội. Việc này tôi đã nắm được và chỉ đạo cho Ủy ban Kiểm tra vào cuộc xác minh sự vụ”. Ông Nguyễn Văn Thiện - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh Bình Định - cho biết: “Tôi đang họp tại Hà Nội. Việc này tôi đã nắm được và chỉ đạo cho Ủy ban Kiểm tra vào cuộc xác minh sự vụ”.
Ăn bớt vắc xin: Công bố điện thoại “nóng”
Sau sự việc “ăn bớt” vắc xin, Trung tâm y tế dự phòng Hà Nội đã chính thức được thiết lập đường dây nóng phản ánh về những băn khoăn, thắc mắc khi tiêm vắc xin tại đây. Ông Nguyễn Nhật Cảm, Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng Hà Nội cho hay, mọi thắc mắc, nghi ngại của người dân đều có thể gọi điện đến đường dây nóng để được hướng dẫn cụ thể.
"Hoa mắt" vì vàng trong đám cưới ở Lạng Sơn
Một tấm ảnh cưới của đôi bạn trẻ được cho là ở Lạng Sơn mới được tung lên mạng một thời gian ngắn đã thu hút được rất nhiều sự quan tâm, chia sẻ của cộng đồng mạng. Bức ảnh được đăng tải bởi thành viên của một fanpage trên facebook và ngay lập tức đã trở thành đề tài nóng bỏng để các thành viên tranh luận với hơn 27 ngàn lượt like, gần 1.500 chia sẻ và 4.689 người comment (bình luận).
Gian lận cước taxi bằng... điện thoại
Thanh tra Sở GTVT Hà Nội đã phát hiện ra nhiều trường hợp gắn chip điều chỉnh đồng hồ tính cước taxi sau khi tiến hành kiểm tra hoạt động taxi trên địa bàn thủ đô. Cụ thể, trong buổi kiểm tra ngày 8/5, đoàn Thanh tra Sở GTVT Hà Nội đã phát hiện xe taxi BKS 31S của hãng Ngọc Linh sử dụng điện thoại để điều khiển đồng hồ cước.
Nga không cung cấp vũ khí cho Syria để sát hại dân thường
"Hiện Nga không có kế hoạch bán vũ khí cho Syria", ông Lavrov nói với các phóng viên. Ngoại trưởng Nga cũng cho biết Moscow đang hoàn tất việc cung cấp các thiết bị phòng không theo những hợp đồng đã ký kết và đó là loại vũ khí được sử dụng mang tính chất phòng thủ của Syria. Trước đó, hôm 9/5, các quan chức Mỹ đã kêu gọi Moscow không bán vũ khí cho Syria, vài giờ sau khi truyền thông đưa tin Nga sẵn sàng bán các hệ thống tên lửa đất đối không tiên tiến cho nước này.
Tổng hợpNguồn : Người đưa tin
- Lộ diện xe biển xanh đi ngược chiều, trước mặt CSGT ở TP HCM (19/09)
- Khống chế dân "anh chị" mang án HIV hành hung CSGT (19/09)
- Bắt được cá thác lác "khủng" cực hiểm ở miền Tây (19/09)
- Nga tố Mỹ bảo vệ IS, Mỹ tố Nga diễn trò (19/09)
- Tổng thống Nga Putin đi bầu cử Hạ viện ở Matxcơva (19/09)
- Vụ xe biển xanh đi ngược chiều ở Sài Gòn: Tổng cục Hải quan lên tiếng (19/09)

markdown:
# Điểm tin nóng chiều 11/5: Tai nạn giao thông kinh hoàng khiến 6 người chết...
Thứ bảy, 11/05/2013 | 15:02 GMT+7
Sự Kiện :
[Điểm tin](/diem-tin-e171.html)
,
[Tai nạn giao thông](/tai-nan-giao-thong-e22.html)
Tin liên quan
![ ](http://media.tinmoi.vn/block/line_03.png)
**(Tinmoi.vn) Xe tải đấu đầu xe du lịch, 6 người chết; Bí thư Bình Định lên tiếng vụ "đánh ghen phó văn phòng tỉnh ủy"; Ăn bớt vắc xin: Công bố điện thoại “nóng”; "Hoa mắt" vì vàng trong đám cưới ở Lạng Sơn; Gian lận cước taxi bằng... điện thoại; Nga không cung cấp vũ khí cho Syria để sát hại dân thường... là những tin tức đáng chú ý chiều ngày hôm nay.**
**Xe tải đấu đầu xe du lịch, 6 người chết**
Chiếc xe khách biến thành khối sắt vụn
Rạng sáng nay 11/5, trên tuyến quốc lộ 1A đoạn qua địa bàn phường Tân Khánh, TP Tân An (Long An) đã xảy ra một vụ tai nạn giao thông thảm khốc giữa xe tải với xe du lịch 16 chỗ ngồi làm 6 người chết tại chỗ, 5 người bị thương nặng được đưa vào bệnh viện đa khoa tỉnh Long An cấp cứu.
**Bí thư Bình Định lên tiếng vụ "đánh ghen phó văn phòng tỉnh ủy"**
Những ngày qua, dư luận xôn xao việc Phó chánh văn phòng Tỉnh ủy Bình Định bị đánh ghen. Ông Nguyễn Văn Thiện - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy - cho biết: “Tôi đang họp tại Hà Nội. Việc này tôi đã nắm được và chỉ đạo cho Ủy ban Kiểm tra vào cuộc xác minh sự vụ”. Ông Nguyễn Văn Thiện - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh Bình Định - cho biết: “Tôi đang họp tại Hà Nội. Việc này tôi đã nắm được và chỉ đạo cho Ủy ban Kiểm tra vào cuộc xác minh sự vụ”.
**Ăn bớt vắc xin: Công bố điện thoại “nóng”**
Sau sự việc “ăn bớt” vắc xin, Trung tâm y tế dự phòng Hà Nội đã chính thức được thiết lập đường dây nóng phản ánh về những băn khoăn, thắc mắc khi tiêm vắc xin tại đây. Ông Nguyễn Nhật Cảm, Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng Hà Nội cho hay, mọi thắc mắc, nghi ngại của người dân đều có thể gọi điện đến đường dây nóng để được hướng dẫn cụ thể.
**"Hoa mắt" vì vàng trong đám cưới ở Lạng Sơn**
Một tấm ảnh cưới của đôi bạn trẻ được cho là ở Lạng Sơn mới được tung lên mạng một thời gian ngắn đã thu hút được rất nhiều sự quan tâm, chia sẻ của cộng đồng mạng. Bức ảnh được đăng tải bởi thành viên của một fanpage trên facebook và ngay lập tức đã trở thành đề tài nóng bỏng để các thành viên tranh luận với hơn 27 ngàn lượt like, gần 1.500 chia sẻ và 4.689 người comment (bình luận).
**Gian lận cước taxi bằng... điện thoại**
Thanh tra Sở GTVT Hà Nội đã phát hiện ra nhiều trường hợp gắn chip điều chỉnh đồng hồ tính cước taxi sau khi tiến hành kiểm tra hoạt động taxi trên địa bàn thủ đô. Cụ thể, trong buổi kiểm tra ngày 8/5, đoàn Thanh tra Sở GTVT Hà Nội đã phát hiện xe taxi BKS 31S của hãng Ngọc Linh sử dụng điện thoại để điều khiển đồng hồ cước.
**Nga không cung cấp vũ khí cho Syria để sát hại dân thường **
"Hiện Nga không có kế hoạch bán vũ khí cho Syria", ông Lavrov nói với các phóng viên. Ngoại trưởng Nga cũng cho biết Moscow đang hoàn tất việc cung cấp các thiết bị phòng không theo những hợp đồng đã ký kết và đó là loại vũ khí được sử dụng mang tính chất phòng thủ của Syria. Trước đó, hôm 9/5, các quan chức Mỹ đã kêu gọi Moscow không bán vũ khí cho Syria, vài giờ sau khi truyền thông đưa tin Nga sẵn sàng bán các hệ thống tên lửa đất đối không tiên tiến cho nước này.
Tổng hợpNguồn : Người đưa tin
[Tin tức](/C/Tin-tuc) [>>Xem thêm](/lienquan/diem-tin-nong-chieu-115-tai-nan-giao-thong-kinh-hoang-khien-6-nguoi-chet-1264408.html)
-
[Lộ diện xe biển xanh đi ngược chiều, trước mặt CSGT ở TP HCM (19/09)](/lo-dien-xe-bien-xanh-di-nguoc-chieu-truoc-mat-csgt-o-tp-hcm-011429307.html)
-
[Khống chế dân "anh chị" mang án HIV hành hung CSGT (19/09)](/khong-che-thanh-nien-cam-benh-an-hiv-hanh-hung-csgt-011429304.html)
-
[Bắt được cá thác lác "khủng" cực hiểm ở miền Tây (19/09)](/bat-duoc-ca-thac-lac-khung-cuc-hiem-o-mien-tay-011429299.html)
-
[Nga tố Mỹ bảo vệ IS, Mỹ tố Nga diễn trò (19/09)](/nga-to-my-bao-ve-is-my-to-nga-dien-tro-011429373.html)
-
[Tổng thống Nga Putin đi bầu cử Hạ viện ở Matxcơva (19/09)](/tong-thong-nga-putin-di-bau-cu-ha-vien-o-matxcova-011429372.html)
-
[Vụ xe biển xanh đi ngược chiều ở Sài Gòn: Tổng cục Hải quan lên tiếng (19/09)](/vu-xe-bien-xanh-di-nguoc-chieu-o-sai-gon-tong-cuc-hai-quan-len-tieng-011429371.html)

Set-Cookie: __cfduid=d5dbf48e3ea5f55a2c4ff3e9e079839c01475033191; expires=Thu, 28-Sep-17 03:26:31 GMT; path=/; domain=.tinmoi.vn; HttpOnly

Server: cloudflare-nginx

Vary: Accept-Encoding


text:
HOÀNG ĐẢN
( Jaundice – Ictère)
Đại Cương
Hoàng đản là một chứng bệnh mà triệäu chứng chủ yếu là da vàng, nước tiểu vàng đậm. Từ xa xưa, sách y học cổ truyền đã nhận thức về chứng bệnh này.
Thiên 'Bình Nhân Khí Tượng Luận’ (Tố Vấn) ghi : “Người bệnh nước tiểu vàng đậm, nằm yên... mắt vàng. . . người đau, sắc hơi vàng, lợi răng vàng, móng tay chân vàng là chứng hoàng đản”.
Thiên ‘Ngọc Cơ Chân Tạng Luận’ (Tố Vấn 19): “Bệnh ở Can truyền sang Tỳ, gọi là chứng Tỳ phong, phát bệnh đản”.
Thiên ‘Kinh Mạch’ (Linh Khu 10) viết: “Tỳ, kinh mạch túc Thái âm, chủ bệnh Tỳ, sinh ra… hoàng đản”.
Điều 187 Thường Hàn Luận viết: “Bệnh thương hàn mạch Phù Hoãn, chân tay ấm là thuộc về Thái âm… cơ thể sẽ phát vàng, nếu tiểu tiện tự lợi thì không thể phát vàng được. Trải qua 7, 8 ngày, đại tiện cứng là chuyển thành Dương minh bệnh”.
Điều 236 Thường Hàn Luận viết: “Dương minh bệnh phát sốt, mồ hôi ra, là nhiệt độc đã theo mồ hôi ra ngoài được phần nào, không thể phát bệnh hoàng đản được. Nếu mồ hôi chỉ ra ở đầu, còn từ cổ trở xuống hoàn toàn không có mà tiểu tiện không lợi, khát, thích uống nước, nhiệt độc ứ lại ở phần lý, cơ thể sẽ phát vàng”.
Theo y học hiện đại, các bệnh có vàng da. mắt như viêm gan virus, xơ gan, bệnh xoắn khuẩn (Leptospira ), viêm túi mật... đều có thể biện chứng luận trị theo chứng hoàng đản.
Phân Loại
Trương Trọng Cảnh căn cứ vào nguyên nhân bệnh chia chứng hoàng đản làm 2 loại do ngoại cảm và do nội nhân. Hoàng đản do ngoại cảm, ông mô tả trong sách 'Thương Hàn Luận’ về chứng thương hàn phát hoàng, còn chứng hoàng đản do nội thương.
Sách "Kim Quỹ Yếu Lược " chia làm 4 loại : ‘Cốc đản, tửu đản, nữ lao đản và hoàng đản ".
Sách ‘Chư Bệnh Nguyên Hậu Luận’ chia hoàng đản làm 20 loại”.
Sách ‘Thánh Tế Tổng Lục’ nêu ra 9 loại bệnh đản và 36 bệnh phát hoàng.
Sách 'Vệ Sinh Bảo Giám ' đời Nguyên theo tính chất của chứng bệnh chia làm 2 loại là dương hoàng và âm hoàng.
Sách ‘Cảnh Nhạc Toàn Thư’ viết: “Phép lớn về phân loại bệnh Hoàng đản, đời xưa có phân ra 5 bệnh đản… Tóm lại: mầu mồ hôi thấm ra áo, vàng như mầu Hoàng bá, gọi là chứng Hoàng hãn. Thân thể, mặt, mắt đều vàng như mầu vàng kim thuộc, nước tiểu vàng, không có mồ hôi, đó là chứng hoàng đản. Ăn uống không điều độ làm tổn thương Tỳ, đó là chứng Cốc đản. Nghiện rượu quá độ khiến cho bị thương về thấp tà, đó là chứng Tửu đản. Sắc dục tổn thương Thận âm gọi là chứng Nữ lao đản. Tuy có nhiều danh từ nhưng không ngoài hai chứng là Dương chứng (Dương Hoàng) và Âm chứng (Âm Hoàng) . Dương chứng thuộc loại thực, âm chứng thuộc loại hư. Hư thực không sai là nắm được mấu chốt của việc trị bệnh”.
Hiện nay, đa số các sách giao khoa đều theo hai cách phân chia trên.
Nguyên Nhân
1. Cảm Thụ Thời Tà Trực Trúng Can Đởm làm cho can mất sơ tiết, đởm dịch tràn ra ngoài ứ đọng tại bì phu sinh vàng da, tràn xuống bàng quang sinh ra nước tiểu vàng, can khí uất nghịch dẫn mật lên mắt gây nên mắt vàng.
Thiên ‘Ngọc Cơ Chân Tạng Luận’ (Tố Vấn 19) viết: “Phong hàn phạm vào người ta… phát bệnh đản”.
Sách ‘Ôn Dịch Luận’ viết: “Dịch tà truyền vào phần lý, dẫn nhiệt đến hạ tiêu, tiểu tiện không lợi… thành bệnh đản. Thân minh và mắt vàng như mầu vàng kim loại thuộc”.
2. Ăn Uống Không Vệ Sinh, no đói thất thường hoặc uống rượu vô độ làm tổn thương tỳ vị sinh ra chức năng vận hóa rối loạn, thấp trọc nội sinh, thấp trệ hóa nhiệt, thấp nhiệt nung nấu can đởm, đởm, dịch tràn ra mà phát bệnh.
Thiên ‘Thông Bình Hư Thực Luận’ (Tố Vấn 28) viết: “Hoàng đản sở dĩ sinh ra là do trái ngược với bình thường đã lâu”.
3. Tỳ Vị Hư Hàn : Do bệnh lâu ngày, chức năng tỳ vị suy giảm sinh hàn thấp ứ trệ làm tắc đởm lạc nên nước mật tràn ra gây chứng hoàng đản.
Chẩn Đoán
+ Chủ yếu dựa trên mặt, mắt, cơ thể, móng tay chân, răng đều vàng. Nước tiểu thường vàng đậm.
. Thiên ‘Bình Nhân Khí Tượng Luận’ viết: “Mắt vàng là bệnh hoàng đản.. Nước tiểu vàng đỏ, nằm yên (mỏi mệt chỉ muốn nằm) là bệnh hoàng đản”.
. Thiên ‘Luận Tật Chẩn Xích’ (Linh Khu) viết: Cơ thể đau mà mầu hơi vàng, răng vàng bẩn, móng tay mầu vàng là hoàng đản”.
+ Về mầu sắc:
. Dương hoàng thì mầu vàng tươi như mầu quả quít chín hoặc như mầu vị thuốc Hoàng bá. Âm hoàng mầu vàng tối như mầu ám khói.
Biện Chứng Luận Trị
Biện chứng chứng hoàng đản chủ yếu phân làm 2 loại : Dương hoàng và âm hoàng.
Dương hoàng thường thời gian mắc bệnh ngắn, cơ thể khỏe, sắc da vàng tươi, thuộc nhiệt chứng, thực chừng.
Âm hoàng thường thời gian mắc bệnh dài, người yếu. sắc da vàng tối (vàng sạm) thuộc hàn chứng, hư chứng.
Nhưng dương hoàng và âm hoàng đều có thể chuyển hóa. Chứng dương hoàng mà trị không khỏi, bệnh kéo dài cũng chuyển thành âm hoàng. Chứng âm hoàng nhưng do cảm nhiễm thời tà trở lại, thấp nhiệt uất trệ gây can đởm, mạch lạc không thông lợi mà mật tràn ra phát sinh triệu chứng của dương hoàng. Bệnh chứng có thể lẫn lộn: trong hư có thực, khi biện chứng cần chú ý.
+ Dương hoàng thuộc loại thực nhiệt không được dùng loại thuốc ôn nhiệt. Âm hoàng thuộc loại hư hàn, cấm dùng loại thuốc hàn lương.
+ Sách ‘Đan Khê Tâm Pháp’ viết: “Hoàng đản do Tỳ Vị có nhiệt mà sinh ra, xét về nguyên nhân của nó, trước hết phải dùng phép phân lợi sau đó mới dùng phép giải độc”… Và “Bệnh ngũ đản… trước hết chỉ nên thông lợi tiểu tiện, hễ tiểu tiện thông lợi, nước tiểu trong thì chứng hoàng đản sẽ tự khỏi”.
+ Sách ‘Y Học Nhập Môn’ viết: “Phép trị bệnh hoàng đản giống như phép trị bệnh thấp, nhẹ thì dùng thuốc có tính thẩm lợi, hòa giải, nặng thì phải thông lợi mạnh, hễ thông lợi được thủy độc thì bệnh hoàng đản tự khắc lui”.
+ Chương ‘Hoàng Đản’ (Kim Quỹ Yếu Lược) viết: “Các loại bệnh hoàng đản, chỉ cần thông lợi tiểu tiện. Nhưng nếu mạch Phù, phải dùng phép hãn giải, nên dùng bài Quế Chi Gia Hoàng Kỳ Thang”.
Qua các y văn cổ xưa có thể thấy: Hoàng đản đa số do ảnh hưởng của thấp tà làm cho cơ năng của Tỳ Thận bị trở ngại, vì vậy phép trị phải lấy trừ hoàng, lợi thủy làm chính.
Tuy nhiên, còn phải dựa vào chứng trạng, diễn biến bệnh trên lâm sàng mà biện chứng điều trị cho phù hợp. Thí dụ, chứng hoàng đản mà bắt mạch thấy Phù là dấu hiệu bệnh độc còn tập trung ở phần biểu, chính khí có dấu hiệu đang kháng lại tà độc cho nên phải dùng phương pháp hãn giải, tức là dùng bài Quế Chi Gia Hoàng Kỳ Thang để trị.
Hoặc nhiều khi gặp hội chứng không đơn thuần, phải biện chứng cho thích hợp. Thí dụ, điều 5 thiên Hoàng đản sách ‘Kim Quỹ Yếu Lược’ nêu lên trường hợp: “Bệnh tửu đản, không nóng, nói năng như thường, bụng đầy, muốn nôn, mũi khô, mạch Phù. Trước hết dùng phép Thổ. Mạch trầm Huyền, trước hết dùng phép Hạ”…
+ Điều trị hoàng đản, dùng phép trừ hoàng lợi thủy làm chính. Trừ hoàng lợi thủy là thông lợi thủy độc cho sắc tố mật tiết ra ngoài. Tuy nhiên, nên hiểu theo nghĩa rộng, không nên thu hẹp trong phạm vi thông lợi tiểu tiện mà phải lấy sự khôi phục công năng bài tiết thủy dịch làm chính. Thí dụ: Khi thấy mạch và chứng thuốc biểu, dùng phép phát hãn cho ra mồ hôi để giải, mồ hôi ra thì đởm sắc tố cũng theo ra, đây cũng là một cách trừ hoàng lợi thủy.
I- DƯƠNG HOÀNG
1- Thấp nhiệt : Sắc da vàng tươi, người nóng sốt, phiền khát, ngực tức, bụng đầy, ăn kém, nước tiểu vàng đậm.
Phép trị chung là thanh nhiệt, lợi thấp. Có thể chia 2 thể khác nhau :
a. Thấp Thắng: Sốt không cao hoặc không sốt, miệng nhạt, không khát, đầu nặng, ngực nặng, tiểu ít, tiêu lỏng, thân lưỡi bệu, rêu dày, mạch Hoãn.
Điều trị : Lợi thấp làm chính, kèm thanh nhiệt. Dùng Nhân Trần Ngũ Linh Tán gia giảm.
(Trong bài, Bạch linh, Trư linh, Trạch tả có vị ngọt, nhạt để thấm thấp; Bạch truật kiện tỳ, trừ thấp. Nhân trần thanh nhiệt lợi thấp, làm cho bớt vàng da.
b- Nhiệt Thắng : Sốt, bứt rứt, khát nước, tiểu tiện ít, nước tiểu vàng đậm, táo bón, lưỡi đỏ, rêu vàng, mạch Sác.
Điều trị : Thanh lợi thấp nhiệt. Dùng bài Nhân Trần Cao Thang gia giảm.
(Trong bài, Nhân trần thanh nhiệt, lợi thấp, giảm vàng da; Chi tử, Đại hoàng thanh nhiệt độc, tả hạ. Thêm Xa tiền tử, Trư linh, Trạch tả để lợi thấp).
Sốt thêm Trúc nhự, Bán hạ, Gừng tươi, Trần bì. Bụng ngực đầy thêm Chỉ thực, Hậu phác để hành khí, hóa trệ.
2. Nhiệt Độc Thịnh (Cấp Hoàng): Phát bệnh đột ngột, toàn thân vàng tươi, sốt cao, khát nước, bụng ngực đầy tức, hôn mê nói sảng, tiêu có máu hoặc chảy máu mũi hoặc ban chẩn đỏ, lưỡi đỏ, rêu vàng khô, mạch Huyền, Sác hoặc Tế Sác.
Điều trị : Thanh nhiệt, giải độc, lương huyết, tư âm. Dùng bài: Tê Giác Tán gia vị.
(Trong bài, Tê giác để thanh nhiệt giải độc, lương huyết; Hoàng liên, Chi tử thanh nhiệt giải độc; Đại thanh diệp, Thổ phục linh, Bồ công anh thanh nhiệt giải độc. Thêm Nhân trần thanh nhiệt thối hoàng, Sinh địa, Đơn sâm, Huyền sâm, Xích thược để lương huyết tư âm).
Trường hợp hôn mê nói sảng, thêm ‘An Cung Ngưu Hoàng Hoàn’ hoặc ‘Chí Bảo Đơn’ (thành phẩm) để thanh tâm, khai khiếu.
Châm Cứu
+ Dương Hoàng: Thanh hóa thấp nhiệt, sơ Can, lợi đởm.
Châm tả Chí dương, Dương cương, Kỳ môn, Dương lăng tuyền, Âm lăng tuyền, Thái xung.
(Chí dương, Dương cương là huyệt chủ yếu trị hoàng đản; Kỳ môn là mộ huyệt của kinh Can, Dương lăng tuyền là huyệt hợp của kinh Đởm, Thái xung là nguyên huyệt của kinh Can, có tác dụng sơ Can, lợi Đởm. Phối hợp với huyệt hợp của kinh Tỳ là Âm lăng tuyền có tác dụng tăng tác dụng thanh hóa thấp nhiệt. Thấp hóa, nhiệt được thanh đi, Can được sơ, Đởm được lợi thì hoàng đản sẽ hết).
Mỗi ngày châm 1 lần, lưu kim 2- - 30 phút, vê kim 1-2 lần, 10 lần là 1 liệu trình. Từ liệu trình thứ hai, mỗi ngày hoặc cách ngày châm một lần (Trung Hoa Bí Thuật Châm Cứu Trị Liệu).
II- ÂM HOÀNG
1- Hàn thấp (Tỳ Dương Hư) : Sắc da vàng tối, ăn ít, bụng đầy hoặc có cổ trướng, sợ lạnh, tiêu lỏng, mệt mỏi, lưỡi nhạt, rêu dày, mạch Nhu, Hoãn.
Điều trị : Kiện tỳ hòa vị, ôn hóa hàn thấp. Dùng bài Nhân Trần Truật Phụ Thang gia vị.
(Trong bài Nhân trần, Phụ tử cùng dùng để ôn hóa hàn thấp; Bạch truật, Can khương, Cam thảo kiện tỳ, ôn trung. Thêm Trạch tả, Phục linh để thấm thấp).
Bụng đầy, sườn đau âm ỉ, chán ăn, chân tay nặng nề, mạch Huyền Tế do can uất tỳ hư dùng bài ‘Tiêu Dao Tán’ để sơ can, kiện tỳ.
Khí Huyết Hư :Sắc da vàng, mệt mỏi, da không tươi nhuận, hoa mắt, chóng mặt, hồi hộp, mất ngủ, tiêu lỏng, chất lưỡi nhợt, rêu mỏng, mạch Tế Nhược.
Điều trị : Bổ dưỡng khí huyết. Dùng bài Bát Trân Thang gia giảm.
(Trong bài, ‘Tứ Quân’ bổ khí, kiện Tỳ, bài ‘Tứ Vật’ bổ huyết. Thêm Trần bì để lý khí, kiện Tỳ, tiêu thực; Sài hồ, Liên kiều, Địa cốt bì để thanh can nhiệt (hư nhiệt do khí huyết hư); Nhân trần thanh nhiệt thối hoàng; Táo, Sinh khương điều hòa Vinh vệ.
Châm Cứu
+ Âm Hoàng: Kiện Tỳ, lợi Đởm, ôn hóa hàn thấp.
Châm bổ hoặc cứu Tỳ du,Túc tam lý, Đởm du, Âm lăng tuyền, Tam âm giao, Chí dương.
(Tỳ du, Túc tam lý để vận Tỳ Vị, hóa hàn thấp; Đởm du, Dương lăng tuyền để lợi Đởm, bớt vàng da; Tam âm giao kiện Tỳ lợi thấp, dẫn thấp đi xuống; Chí dương thuộc mạch Đốc, làm sơ thông dương khí, làm cho bớt vàng da).
Mỗi ngày hoặc cách ngày châm một lần, lưu kim 30 phút. 10 lần là một liệu trình (Trung Hoa Bí Thuật Châm Cứu Trị Liệu).
Nhĩ Châm: Chọn huyệt Can, Đởm, Tỳ, Vị, Tam tiêu, Cách, Phúc. Mỗi lần chọn 3-5 huyệt. Kích thích vừa. Mỗi ngày hoặc cách ngày châm một lần. 10 ngày là một liệu trình (Tân Biên Châm Cứu Trị Liệu Học).
Tham Khảo:
Châm huyệt Túc tam lý, Dương lăng tuyền, Hành gian là các huyệt chính. Sốt thêm Ngoại quan, Khúc trì; Thấp trọc thêm Tam âm giao hoặc Âm lăng tuyền. Hoàng đản thêm Đởm du, Dương cương. Hông sườn đau thêm Kỳ môn, Chi câu. Muốn nôn, nôn mửa thêm Nội quan, Nội đình. Châm tả, lưu kim 30 phút, 10 phút vê kim một lần. Mỗi ngày châm 1-2 lần. 30 ngày là một liệu trình. Kết quả: khỏi hẳn 102 (91,9%), 9 ca không kết quả. Trung bình điều trị 15 - 29 và 25 - 37 ngày (Châm Cứu Trị Liệu Cấp Tính Bệnh Độc Tính Can Viêm 111 Liệt Đích Lâm Sàng Phân Tích, Thượng Hải Châm Cứu Tạp Chí 1983 (2) : 1).
Bệnh Án Trị Hoàng Đản Do Phong Hàn + Thấp Nhiệt
(Trích trong ‘Trung Y Lâm Sàng Chẩn Liệu Bách Khoa Toàn Thư’)
Dương X, nữ, 48 tuổi.
Khám lần đầu : Phát sốt đã 4 ngày, triệu chứng sợ lạnh chưa khỏi. Khát nước mà không muốn uống, nước tiểu vàng đỏ, đại tiện khô cứng, muốn nôn, đau hạ sườn bên phải. Sáng nay phát hiện mặt mắt đều vàng, rêu lưỡi trắng nhớt, mạch Huyền Sác mà Phù. Đây là chứng Hoàng đản biểu tà phong hàn chưa giải, trong lý có thấp nhiệt, dùng Ma Hoàng Liên Kiều Xích Tiểu Đậu Thang để giải bỏ biểu tà ở ngoài và thanh thấp nhiệt ở trong (y học hiện đại chẩn đoán : Viêm Gan truyền nhiễm cấp tính). Cho dùng Ma hoàng 4g, Liên kiều 16g,Tang bạch bì 20g, Xích tiểu đậu 40g, Hạnh nhân 12g, Nhân trần 40g, Tiêu sơn chi 12g, Sinh khương 3 lát, Đại táo 4 quả.
Khám lần 2 : Sau khi uống 4 thang đơn trên, nhiệt lui hàn trừ, ngoại tà đã giải mà thấp nhiệt chưa sạch, đổi uống bài Nhân Trần Cao Thang gia giảm; Uống được 1 tuần, hết Hoàng đản, các triệu chứng khác cũng khỏi. Sau 2 tuần kiểm tra chức năng Gan, cơ bản bình thường.
Nhận xét : Bệnh án này ngoài có biểu tà trong có thấp nhiệt, thấp và nhiệt uất át ra ngoài biến thành chứng mình vàng thuộc loại Dương hoàng tức như loại Thái dương, Dương minh hợp bệnh trong Thương hàn luận. Dùng Ma hoàng, Hạnh nhân để giải biểu tán hàn, tuyên Phế lợi khí; Liên kiều, Tang bạch bì, Xích tiểu đậu phối hợp với Sơn chi, Nhân trần để thanh nhiệt lợi thấp.
Bệnh Án Trị Hoàng Đản Do Nhiệt Độc
(Trích trong ‘Trung Y Lâm Sàng Chẩn Liệu Bách Khoa Toàn Thư’)
Bệnh nhân: Tôn X, nam, 17 tuổi.
Bệnh sử : Phát bệnh đã 5 ngày, thoạt tiên thấy kém ăn, muốn nôn, nôn mửa; Hai ngày sau xuất hiện Hoàng đản. Khi vào viện trong tình trạng nói sảng, cuồng táo, đại tiểu tiện không tự chủ.
Chẩn đoán : Cấp hoàng (Tây y : Viêm Gan truyền nhiễm thể cấp tính).
- Y án : Phát bệnh nhanh gấp, xuất hiện Hoàng đản đột ngột, cuồng táo nói sảng, nhị tiện không tự chủ, rêu lưỡi vàng ráo mà khô, chất lưỡi đỏ tía, mạch Tế Sác là do nhiệt độc quá thịnh, tà khí lọt vào Tâm bao, cần lương huyết giải độc, thanh Tâm khai khiếu. Dùng Sinh địa tươi 20g, Thủy ngưu giác 12g (mài ra cho uống), Thạch xương bồ 12g, Đại thanh diệp 20g, Huyền sâm 12g, Uất kim 12g, Kim ngân hoa 12g, Nhân trần 12g, Hoàng bá 12g, Hắc sơn chi 12g, Thần Tê Đơn 1 viên (uống với nước thuốc sắc).
Đồng thời phối hợp với truyền dịch, tiêm sinh tố B12. Ngày hôm sau, bệnh yên tĩnh, về chiều thần trí tỉnh táo. Sang ngày thứ ba tỉnh táo hoàn toàn. Về sau, vẫn dùng đơn cũ bỏ Thần Tê Đơn, Huyền sâm, Hoàng bá. Tây y cũng giảm kháng sinh. Điều trị như vậy 1 tuần, Hoàng đản giảm, sau ba tuần khỏi hẳn, sang tuần thứ tư làm các xét nghiệm đều âm tính, cho ra viện.
Nhận xét : Cấp hoàng còn gọi là ôn hoàng, thuộc ôn bệnh thường gặp ở bệnh Gan hoại tử cấp tính hoặc bán cấp; Cũng có thể gặp ở viêm Gan truyền nhiễm cấp tính thời kỳ nghiêm trọng hoặc viêm túi mật nhiễm độc. Điều trị chia hai giai đoạn, giai đoạn đầu là nhiệt độc ủng thịnh, bệnh ở khí phần, dùng Hoàng Liên Giải Độc Thang phối hợp với Thần Tê Đơn, Chí Bảo Đơn để thanh tâm khai khiếu. Bệnh nhân họ Tôn điều trị theo giai đoạn hai.
Bệnh Án Trị Hoàng Đản Do Tỳ Thận Đều Suy
(Trích trong ‘Trung Y Lâm Sàng Chẩn Liệu Bách Khoa Toàn Thư’)
Chu X, nam. Do tư lự quá độ, mệt nhọc đến Tỳ ; do phòng lao không hạn chế, hao tổn đến Thận, Tỳ Thận đều suy, thấp khí của thủy cốc sinh ra từ bên trong, thấp theo hàn hóa, dương khí không vận hành, Đởm chấp bị thấp làm ngăn trở, thấm sang Tỳ, lan ra cơ thịt, tràn ra bì phu khiến cho vàng toàn thân, mặt mắt đen sạm, tiểu tiện vàng nhạt, đại tiện phân đen, kém ăn, muốn nôn, tinh thần mỏi mệt yếu ớt, rêu lưỡi mỏng nhớt, mạch Trầm Tế.
Dương hư thì âm thịnh; Khí trệ thì huyết ứ, chất ứ trọc dồn xuống Đại trường cho nên bài tiết ra phân đen và khó đi. Cho uống Nhân Trần Truật Phụ Thang gia vị, chủ yếu để trợ dương giúp cho Tỳ kiện vận, hỗ trợ thuốc hóa thấp trừ ứ. Thục khối 6g, Phục linh (cả vỏ) 16g, Đan sâm 8g, Sa nhân 4g, Sinh bạch truật 12g, Trần bì 4g, Hồng hoa 3g, Sao mạch nha 12g, Nhân trần 10g, Bán hạ 8g, Trạch tả 8g, Sao ý dĩ 16g, Thương bì 8g.
Nhận xét : Bệnh án này thuộc âm hoàng, vừa hàn thấp vừa kèm ứ huyết : Phụ tử dùng chung với Nhân trần nhằm ôn hóa hàn thấp, phối hợp với Phục linh bì, Thương bì, Trần bì, Ý dĩ nhân, Bạch truật để kiện Tỳ lợi thấp. Đan sâm dùng chung với Hồng hoa để hoạt huyết hóa ứ.
Bệnh Án Hoàng Đản Do Đởm Lạc Ứ Trệ (Túi Mật Viêm)
(Trích trong (Thiên Gia Diệu Phương, q Thượng)
Trần X, nữ, 34 tuổi, công nhân, sơ chẩn ngày 10/1/1976. Mười năm trước, bệnh nhân bị sỏi mật nên cắt bỏ túi mật, sau đó thỉnh thoảng phát sốt, ớn lạnh, phía phải bụng trên khó chịu, mắt vàng, nước tiểu vàng. Mỗi lần điều trị bằng thuốc thanh nhiệt lợi đởm có chuyển biến tốt, nhưng ít lâu sau lại tái phát. Bệnh nhân kêu tinh thần mệt mỏi, kém ăn đại tiện lúc lỏng lúc đặc, miệng khô đắng, tiểu tiện hơi vàng. Lưỡi nhạt, rêu trắng, mạch Huyền. Bụng trên ấn đau không rõ rệt. Chụp đường mật không thấy sỏi, đó là lạc của đởm bị ứ trệ không được thanh lọc. Cho dùng Sài Hồ Nga Truật Thang (Sài hồ 12g, Bạch thược 12g, Thanh bì 10g, Thái tử sâm 30g, Nga truật 12g), uống liền 7 thang, hết hẳn đau bụng, các chứng khác giảm nhiều, bệnh nhân ra viện, sau đó có uống mấy thang nữa, bệnh khỏi hoàn toàn. Theo dõi mấy năm chưa thấy tái phát.
Tham Khảo
Sách Kim Quỹ Yếu Lược đề ra các phương pháp điều trị Hoàng đản chi tiết như sau:
Dương Hoàng
+ Sốt, mồ hôi tự ra, sợ gió, mạch Phù Hoãn, Phù Nhược, dùng bài Quế Chi Gia Hoàng Kỳ Thang.
+ Sốt, không mồ hôi, sợ rét, mạch Phù Khẩn dùng Ma Hoàng Thuần Tửu Thang (Độc vị Ma hoàng 20g. Mùa lạnh sắc với rượu, bình thường sắc với nước lạnh).
+ Biều hàn lý nhiệt cao: Mạch Phù, Hồng, Khẩn, sốt cao, không mồ hôi, phiền táo, môi khô, miệng táo hoặc rêu lưỡi trắng khô, khát… dùng Ma Hoàng Ngũ Vị Thang (Ma hoàng, Cát căn, Thạch cao, Sinh khương, Nhân trần).
+ Biểu hàn lý nhiệt vừa: sốt, sợ lạnh, không mồ hôi, không khát,nước tiểu đỏ, tiểu ít, mạch Phù Khẩn. Dùng Ma Hoàng Liên Kiều Xích Tiểu Đậu Thang (Ma hoàng, Liên kiều, Hạnh nhân, Sinh khương, Chích thảo, Xích tiểu đậu, Đại táo, Sinh tử bạch bif ( hoặc Nhân trần).
+ Sốt, phiền khát, mạch Phù Sác, uóng nước vào lại nôn ra ngay mà vẫn khát, nước tiểu vàng sậm, tiểu ít, dùng Nhân Trần Ngũ Linh Tán (Bột Nhân trần 10 phần, bột Ngũ linh 5 phần, trộn đều. Uống trước bữa ăn, mỗi lần 8g, ngày 3 lần).
+ Bụng đau mà nôn, dùng Sài Hồ Thang (Nếu có mạch chứng Thiếu dương thì dùng Tiểu Sài Hồ Thang, nếu có mạch chứng Thiếu dương bệnh kèm Dương minh dùng Đại Sài Hồ Thang.
+ Nội nhiẹt, bộ xích mạch Sác, cơ thể nóng, nước tiểu nóng đỏ, không có biểu chứng, không có lý chứng cũng không có chứng bán biểu bán lý và Tam âm chứng, đó là do Thận bị nhiệt gây ảnh hưởng đến bàng quang. Dùng Chi Tử Bá Bì Thang.
+ Trường vị có thực nhiệt ủng trệ ảnh hưởng đến bàng quang, bụng đầy. Dùng Nhân Trần Cao Thang.
Âm Hoàng
+ Đại tiện không thực, nước tiểu vàng, không khát, bụng đầy, thích xoa bóp, mỏi mệt, kém ăn, mạch Trầm Trì không lực. Dùng Nhân Trần Lý Trung Thang.
+ Cơ thể lạnh, sợ lạnh, tự ra mồ hôi, tiêu lỏng, tiểu tiện tự thông, mạch Trầm Vi như sắp đứt, Dùng NhânTrần Tứ Nghịch Thang.
+ Cơ thể lạnh, sợ lạnh, bụng đau, bụng đầy, trong bụng cảm thấy lạnh mà ấn nặng tay vào thấy khó chịu, mạch Trầm Trì. Đây là dương hư kèm tích trệ do ăn thức ăn lạnh không tiêu. Dùng Nhân Trần Tứ NghịchThang bỏ Cam thảo thêm Chỉ thực, Bạch truật, Bạch đậu khấu.
Những tin cũ hơn

markdown:
**HOÀNG ĐẢN** **( Jaundice – Ictère)**
** Đại Cương**
Hoàng đản là một chứng bệnh mà triệäu chứng chủ yếu là da vàng, nước tiểu vàng đậm. Từ xa xưa, sách y học cổ truyền đã nhận thức về chứng bệnh này.
Thiên 'Bình Nhân Khí Tượng Luận’ (Tố Vấn) ghi : “Người bệnh nước tiểu vàng đậm, nằm yên... mắt vàng. . . người đau, sắc hơi vàng, lợi răng vàng, móng tay chân vàng là chứng hoàng đản”.
Thiên ‘Ngọc Cơ Chân Tạng Luận’ (Tố Vấn 19): “Bệnh ở Can truyền sang Tỳ, gọi là chứng Tỳ phong, phát bệnh đản”.
Thiên ‘Kinh Mạch’ (Linh Khu 10) viết: “Tỳ, kinh mạch túc Thái âm, chủ bệnh Tỳ, sinh ra… hoàng đản”.
Điều 187 Thường Hàn Luận viết: “Bệnh thương hàn mạch Phù Hoãn, chân tay ấm là thuộc về Thái âm… cơ thể sẽ phát vàng, nếu tiểu tiện tự lợi thì không thể phát vàng được. Trải qua 7, 8 ngày, đại tiện cứng là chuyển thành Dương minh bệnh”.
Điều 236 Thường Hàn Luận viết: “Dương minh bệnh phát sốt, mồ hôi ra, là nhiệt độc đã theo mồ hôi ra ngoài được phần nào, không thể phát bệnh hoàng đản được. Nếu mồ hôi chỉ ra ở đầu, còn từ cổ trở xuống hoàn toàn không có mà tiểu tiện không lợi, khát, thích uống nước, nhiệt độc ứ lại ở phần lý, cơ thể sẽ phát vàng”.
Theo y học hiện đại, các bệnh có vàng da. mắt như viêm gan virus, xơ gan, bệnh xoắn khuẩn (Leptospira ), viêm túi mật... đều có thể biện chứng luận trị theo chứng hoàng đản.
**Phân Loại**
Trương Trọng Cảnh căn cứ vào nguyên nhân bệnh chia chứng hoàng đản làm 2 loại do ngoại cảm và do nội nhân. Hoàng đản do ngoại cảm, ông mô tả trong sách 'Thương Hàn Luận’ về chứng thương hàn phát hoàng, còn chứng hoàng đản do nội thương.
Sách "Kim Quỹ Yếu Lược " chia làm 4 loại : ‘Cốc đản, tửu đản, nữ lao đản và hoàng đản ".
Sách ‘Chư Bệnh Nguyên Hậu Luận’ chia hoàng đản làm 20 loại”.
Sách ‘Thánh Tế Tổng Lục’ nêu ra 9 loại bệnh đản và 36 bệnh phát hoàng.
Sách 'Vệ Sinh Bảo Giám ' đời Nguyên theo tính chất của chứng bệnh chia làm 2 loại là dương hoàng và âm hoàng.
Sách ‘Cảnh Nhạc Toàn Thư’ viết: “Phép lớn về phân loại bệnh Hoàng đản, đời xưa có phân ra 5 bệnh đản… Tóm lại: mầu mồ hôi thấm ra áo, vàng như mầu Hoàng bá, gọi là chứng Hoàng hãn. Thân thể, mặt, mắt đều vàng như mầu vàng kim thuộc, nước tiểu vàng, không có mồ hôi, đó là chứng hoàng đản. Ăn uống không điều độ làm tổn thương Tỳ, đó là chứng Cốc đản. Nghiện rượu quá độ khiến cho bị thương về thấp tà, đó là chứng Tửu đản. Sắc dục tổn thương Thận âm gọi là chứng Nữ lao đản. Tuy có nhiều danh từ nhưng không ngoài hai chứng là Dương chứng (Dương Hoàng) và Âm chứng (Âm Hoàng) . Dương chứng thuộc loại thực, âm chứng thuộc loại hư. Hư thực không sai là nắm được mấu chốt của việc trị bệnh”.
Hiện nay, đa số các sách giao khoa đều theo hai cách phân chia trên.
**Nguyên Nhân**
1. Cảm Thụ Thời Tà Trực Trúng Can Đởm làm cho can mất sơ tiết, đởm dịch tràn ra ngoài ứ đọng tại bì phu sinh vàng da, tràn xuống bàng quang sinh ra nước tiểu vàng, can khí uất nghịch dẫn mật lên mắt gây nên mắt vàng.
Thiên ‘Ngọc Cơ Chân Tạng Luận’ (Tố Vấn 19) viết: “Phong hàn phạm vào người ta… phát bệnh đản”.
Sách ‘Ôn Dịch Luận’ viết: “Dịch tà truyền vào phần lý, dẫn nhiệt đến hạ tiêu, tiểu tiện không lợi… thành bệnh đản. Thân minh và mắt vàng như mầu vàng kim loại thuộc”.
2. Ăn Uống Không Vệ Sinh, no đói thất thường hoặc uống rượu vô độ làm tổn thương tỳ vị sinh ra chức năng vận hóa rối loạn, thấp trọc nội sinh, thấp trệ hóa nhiệt, thấp nhiệt nung nấu can đởm, đởm, dịch tràn ra mà phát bệnh.
Thiên ‘Thông Bình Hư Thực Luận’ (Tố Vấn 28) viết: “Hoàng đản sở dĩ sinh ra là do trái ngược với bình thường đã lâu”.
3. Tỳ Vị Hư Hàn : Do bệnh lâu ngày, chức năng tỳ vị suy giảm sinh hàn thấp ứ trệ làm tắc đởm lạc nên nước mật tràn ra gây chứng hoàng đản.
**Chẩn Đoán**
+ Chủ yếu dựa trên mặt, mắt, cơ thể, móng tay chân, răng đều vàng. Nước tiểu thường vàng đậm.
. Thiên ‘Bình Nhân Khí Tượng Luận’ viết: “Mắt vàng là bệnh hoàng đản.. Nước tiểu vàng đỏ, nằm yên (mỏi mệt chỉ muốn nằm) là bệnh hoàng đản”.
. Thiên ‘Luận Tật Chẩn Xích’ (Linh Khu) viết: Cơ thể đau mà mầu hơi vàng, răng vàng bẩn, móng tay mầu vàng là hoàng đản”.
+ Về mầu sắc:
. Dương hoàng thì mầu vàng tươi như mầu quả quít chín hoặc như mầu vị thuốc Hoàng bá. Âm hoàng mầu vàng tối như mầu ám khói.
**Biện Chứng Luận Trị **
Biện chứng chứng hoàng đản chủ yếu phân làm 2 loại : Dương hoàng và âm hoàng.
Dương hoàng thường thời gian mắc bệnh ngắn, cơ thể khỏe, sắc da vàng tươi, thuộc nhiệt chứng, thực chừng.
Âm hoàng thường thời gian mắc bệnh dài, người yếu. sắc da vàng tối (vàng sạm) thuộc hàn chứng, hư chứng.
Nhưng dương hoàng và âm hoàng đều có thể chuyển hóa. Chứng dương hoàng mà trị không khỏi, bệnh kéo dài cũng chuyển thành âm hoàng. Chứng âm hoàng nhưng do cảm nhiễm thời tà trở lại, thấp nhiệt uất trệ gây can đởm, mạch lạc không thông lợi mà mật tràn ra phát sinh triệu chứng của dương hoàng. Bệnh chứng có thể lẫn lộn: trong hư có thực, khi biện chứng cần chú ý.
+ Dương hoàng thuộc loại thực nhiệt không được dùng loại thuốc ôn nhiệt. Âm hoàng thuộc loại hư hàn, cấm dùng loại thuốc hàn lương.
+ Sách ‘Đan Khê Tâm Pháp’ viết: “Hoàng đản do Tỳ Vị có nhiệt mà sinh ra, xét về nguyên nhân của nó, trước hết phải dùng phép phân lợi sau đó mới dùng phép giải độc”… Và “Bệnh ngũ đản… trước hết chỉ nên thông lợi tiểu tiện, hễ tiểu tiện thông lợi, nước tiểu trong thì chứng hoàng đản sẽ tự khỏi”.
+ Sách ‘Y Học Nhập Môn’ viết: “Phép trị bệnh hoàng đản giống như phép trị bệnh thấp, nhẹ thì dùng thuốc có tính thẩm lợi, hòa giải, nặng thì phải thông lợi mạnh, hễ thông lợi được thủy độc thì bệnh hoàng đản tự khắc lui”.
+ Chương ‘Hoàng Đản’ (Kim Quỹ Yếu Lược) viết: “Các loại bệnh hoàng đản, chỉ cần thông lợi tiểu tiện. Nhưng nếu mạch Phù, phải dùng phép hãn giải, nên dùng bài Quế Chi Gia Hoàng Kỳ Thang”.
Qua các y văn cổ xưa có thể thấy: Hoàng đản đa số do ảnh hưởng của thấp tà làm cho cơ năng của Tỳ Thận bị trở ngại, vì vậy phép trị phải lấy trừ hoàng, lợi thủy làm chính.
Tuy nhiên, còn phải dựa vào chứng trạng, diễn biến bệnh trên lâm sàng mà biện chứng điều trị cho phù hợp. Thí dụ, chứng hoàng đản mà bắt mạch thấy Phù là dấu hiệu bệnh độc còn tập trung ở phần biểu, chính khí có dấu hiệu đang kháng lại tà độc cho nên phải dùng phương pháp hãn giải, tức là dùng bài Quế Chi Gia Hoàng Kỳ Thang để trị.
Hoặc nhiều khi gặp hội chứng không đơn thuần, phải biện chứng cho thích hợp. Thí dụ, điều 5 thiên Hoàng đản sách ‘Kim Quỹ Yếu Lược’ nêu lên trường hợp: “Bệnh tửu đản, không nóng, nói năng như thường, bụng đầy, muốn nôn, mũi khô, mạch Phù. Trước hết dùng phép Thổ. Mạch trầm Huyền, trước hết dùng phép Hạ”…
+ Điều trị hoàng đản, dùng phép trừ hoàng lợi thủy làm chính. Trừ hoàng lợi thủy là thông lợi thủy độc cho sắc tố mật tiết ra ngoài. Tuy nhiên, nên hiểu theo nghĩa rộng, không nên thu hẹp trong phạm vi thông lợi tiểu tiện mà phải lấy sự khôi phục công năng bài tiết thủy dịch làm chính. Thí dụ: Khi thấy mạch và chứng thuốc biểu, dùng phép phát hãn cho ra mồ hôi để giải, mồ hôi ra thì đởm sắc tố cũng theo ra, đây cũng là một cách trừ hoàng lợi thủy.
*I- * **DƯƠNG HOÀNG **
1-
** : Sắc da vàng tươi, người nóng sốt, phiền khát, ngực tức, bụng đầy, ăn kém, nước tiểu vàng đậm. Thấp nhiệt**
Phép trị chung là thanh nhiệt, lợi thấp. Có thể chia 2 thể khác nhau :
a.
*Thấp Thắng*: Sốt không cao hoặc không sốt, miệng nhạt, không khát, đầu nặng, ngực nặng, tiểu ít, tiêu lỏng, thân lưỡi bệu, rêu dày, mạch Hoãn.
Điều trị : Lợi thấp làm chính, kèm thanh nhiệt. Dùng
*Nhân Trần Ngũ Linh Tán gia giảm*.
(Trong bài, Bạch linh, Trư linh, Trạch tả có vị ngọt, nhạt để thấm thấp; Bạch truật kiện tỳ, trừ thấp. Nhân trần thanh nhiệt lợi thấp, làm cho bớt vàng da.
b-
*Nhiệt Thắng *: Sốt, bứt rứt, khát nước, tiểu tiện ít, nước tiểu vàng đậm, táo bón, lưỡi đỏ, rêu vàng, mạch Sác.
Điều trị : Thanh lợi thấp nhiệt. Dùng bài
*Nhân Trần Cao Thang gia giảm*.
(Trong bài, Nhân trần thanh nhiệt, lợi thấp, giảm vàng da; Chi tử, Đại hoàng thanh nhiệt độc, tả hạ. Thêm Xa tiền tử, Trư linh, Trạch tả để lợi thấp).
Sốt thêm Trúc nhự, Bán hạ, Gừng tươi, Trần bì. Bụng ngực đầy thêm Chỉ thực, Hậu phác để hành khí, hóa trệ.
2.
**Cấp Hoàng): Phát bệnh đột ngột, toàn thân vàng tươi, sốt cao, khát nước, bụng ngực đầy tức, hôn mê nói sảng, tiêu có máu hoặc chảy máu mũi hoặc ban chẩn đỏ, lưỡi đỏ, rêu vàng khô, mạch Huyền, Sác hoặc Tế Sác. Nhiệt Độc Thịnh (**
Điều trị : Thanh nhiệt, giải độc, lương huyết, tư âm. Dùng bài: Tê Giác Tán gia vị.
(Trong bài, Tê giác để thanh nhiệt giải độc, lương huyết; Hoàng liên, Chi tử thanh nhiệt giải độc; Đại thanh diệp, Thổ phục linh, Bồ công anh thanh nhiệt giải độc. Thêm Nhân trần thanh nhiệt thối hoàng, Sinh địa, Đơn sâm, Huyền sâm, Xích thược để lương huyết tư âm).
Trường hợp hôn mê nói sảng, thêm ‘An Cung Ngưu Hoàng Hoàn’ hoặc ‘Chí Bảo Đơn’ (thành phẩm) để thanh tâm, khai khiếu.
Châm Cứu
+
**: Thanh hóa thấp nhiệt, sơ Can, lợi đởm. Dương Hoàng**
Châm tả Chí dương, Dương cương, Kỳ môn, Dương lăng tuyền, Âm lăng tuyền, Thái xung.
(Chí dương, Dương cương là huyệt chủ yếu trị hoàng đản; Kỳ môn là mộ huyệt của kinh Can, Dương lăng tuyền là huyệt hợp của kinh Đởm, Thái xung là nguyên huyệt của kinh Can, có tác dụng sơ Can, lợi Đởm. Phối hợp với huyệt hợp của kinh Tỳ là Âm lăng tuyền có tác dụng tăng tác dụng thanh hóa thấp nhiệt. Thấp hóa, nhiệt được thanh đi, Can được sơ, Đởm được lợi thì hoàng đản sẽ hết).
Mỗi ngày châm 1 lần, lưu kim 2- - 30 phút, vê kim 1-2 lần, 10 lần là 1 liệu trình. Từ liệu trình thứ hai, mỗi ngày hoặc cách ngày châm một lần (Trung Hoa Bí Thuật Châm Cứu Trị Liệu).
II-
**ÂM HOÀNG**
1-
** : Sắc da vàng tối, ăn ít, bụng đầy hoặc có cổ trướng, sợ lạnh, tiêu lỏng, mệt mỏi, lưỡi nhạt, rêu dày, mạch Nhu, Hoãn. Hàn thấp (Tỳ Dương Hư)**
Điều trị : Kiện tỳ hòa vị, ôn hóa hàn thấp. Dùng bài
*Nhân Trần Truật Phụ Thang gia vị.*
(Trong bài Nhân trần, Phụ tử cùng dùng để ôn hóa hàn thấp; Bạch truật, Can khương, Cam thảo kiện tỳ, ôn trung. Thêm Trạch tả, Phục linh để thấm thấp).
Bụng đầy, sườn đau âm ỉ, chán ăn, chân tay nặng nề, mạch Huyền Tế do can uất tỳ hư dùng bài ‘Tiêu Dao Tán’ để sơ can, kiện tỳ.
**Sắc da vàng, mệt mỏi, da không tươi nhuận, hoa mắt, chóng mặt, hồi hộp, mất ngủ, tiêu lỏng, chất lưỡi nhợt, rêu mỏng, mạch Tế Nhược. Khí Huyết Hư :**
Điều trị : Bổ dưỡng khí huyết. Dùng bài
*Bát Trân Thang gia giảm.*
(Trong bài, ‘Tứ Quân’ bổ khí, kiện Tỳ, bài ‘Tứ Vật’ bổ huyết. Thêm Trần bì để lý khí, kiện Tỳ, tiêu thực; Sài hồ, Liên kiều, Địa cốt bì để thanh can nhiệt (hư nhiệt do khí huyết hư); Nhân trần thanh nhiệt thối hoàng; Táo, Sinh khương điều hòa Vinh vệ.
** Châm Cứu**
+ Âm Hoàng: Kiện Tỳ, lợi Đởm, ôn hóa hàn thấp.
Châm bổ hoặc cứu Tỳ du,Túc tam lý, Đởm du, Âm lăng tuyền, Tam âm giao, Chí dương.
(Tỳ du, Túc tam lý để vận Tỳ Vị, hóa hàn thấp; Đởm du, Dương lăng tuyền để lợi Đởm, bớt vàng da; Tam âm giao kiện Tỳ lợi thấp, dẫn thấp đi xuống; Chí dương thuộc mạch Đốc, làm sơ thông dương khí, làm cho bớt vàng da).
Mỗi ngày hoặc cách ngày châm một lần, lưu kim 30 phút. 10 lần là một liệu trình (Trung Hoa Bí Thuật Châm Cứu Trị Liệu).
**Nhĩ Châm: **Chọn huyệt Can, Đởm, Tỳ, Vị, Tam tiêu, Cách, Phúc. Mỗi lần chọn 3-5 huyệt. Kích thích vừa. Mỗi ngày hoặc cách ngày châm một lần. 10 ngày là một liệu trình (Tân Biên Châm Cứu Trị Liệu Học).
*Tham Khảo: *
Châm huyệt Túc tam lý, Dương lăng tuyền, Hành gian là các huyệt chính. Sốt thêm Ngoại quan, Khúc trì; Thấp trọc thêm Tam âm giao hoặc Âm lăng tuyền. Hoàng đản thêm Đởm du, Dương cương. Hông sườn đau thêm Kỳ môn, Chi câu. Muốn nôn, nôn mửa thêm Nội quan, Nội đình. Châm tả, lưu kim 30 phút, 10 phút vê kim một lần. Mỗi ngày châm 1-2 lần. 30 ngày là một liệu trình. Kết quả: khỏi hẳn 102 (91,9%), 9 ca không kết quả. Trung bình điều trị 15 - 29 và 25 - 37 ngày (Châm Cứu Trị Liệu Cấp Tính Bệnh Độc Tính Can Viêm 111 Liệt Đích Lâm Sàng Phân Tích, Thượng Hải Châm Cứu Tạp Chí 1983 (2) : 1).
Bệnh Án Trị Hoàng Đản Do Phong Hàn + Thấp Nhiệt
(Trích trong ‘Trung Y Lâm Sàng Chẩn Liệu Bách Khoa Toàn Thư’)
Dương X, nữ, 48 tuổi.
Khám lần đầu : Phát sốt đã 4 ngày, triệu chứng sợ lạnh chưa khỏi. Khát nước mà không muốn uống, nước tiểu vàng đỏ, đại tiện khô cứng, muốn nôn, đau hạ sườn bên phải. Sáng nay phát hiện mặt mắt đều vàng, rêu lưỡi trắng nhớt, mạch Huyền Sác mà Phù. Đây là chứng Hoàng đản biểu tà phong hàn chưa giải, trong lý có thấp nhiệt, dùng Ma Hoàng Liên Kiều Xích Tiểu Đậu Thang để giải bỏ biểu tà ở ngoài và thanh thấp nhiệt ở trong (y học hiện đại chẩn đoán : Viêm Gan truyền nhiễm cấp tính). Cho dùng Ma hoàng 4g, Liên kiều 16g,Tang bạch bì 20g, Xích tiểu đậu 40g, Hạnh nhân 12g, Nhân trần 40g, Tiêu sơn chi 12g, Sinh khương 3 lát, Đại táo 4 quả.
Khám lần 2 : Sau khi uống 4 thang đơn trên, nhiệt lui hàn trừ, ngoại tà đã giải mà thấp nhiệt chưa sạch, đổi uống bài Nhân Trần Cao Thang gia giảm; Uống được 1 tuần, hết Hoàng đản, các triệu chứng khác cũng khỏi. Sau 2 tuần kiểm tra chức năng Gan, cơ bản bình thường.
Nhận xét : Bệnh án này ngoài có biểu tà trong có thấp nhiệt, thấp và nhiệt uất át ra ngoài biến thành chứng mình vàng thuộc loại Dương hoàng tức như loại Thái dương, Dương minh hợp bệnh trong Thương hàn luận. Dùng Ma hoàng, Hạnh nhân để giải biểu tán hàn, tuyên Phế lợi khí; Liên kiều, Tang bạch bì, Xích tiểu đậu phối hợp với Sơn chi, Nhân trần để thanh nhiệt lợi thấp.
*Bệnh Án Trị Hoàng Đản Do Nhiệt Độc*
(Trích trong ‘Trung Y Lâm Sàng Chẩn Liệu Bách Khoa Toàn Thư’)
Bệnh nhân: Tôn X, nam, 17 tuổi.
Bệnh sử : Phát bệnh đã 5 ngày, thoạt tiên thấy kém ăn, muốn nôn, nôn mửa; Hai ngày sau xuất hiện Hoàng đản. Khi vào viện trong tình trạng nói sảng, cuồng táo, đại tiểu tiện không tự chủ.
Chẩn đoán : Cấp hoàng (Tây y : Viêm Gan truyền nhiễm thể cấp tính).
- Y án : Phát bệnh nhanh gấp, xuất hiện Hoàng đản đột ngột, cuồng táo nói sảng, nhị tiện không tự chủ, rêu lưỡi vàng ráo mà khô, chất lưỡi đỏ tía, mạch Tế Sác là do nhiệt độc quá thịnh, tà khí lọt vào Tâm bao, cần lương huyết giải độc, thanh Tâm khai khiếu. Dùng Sinh địa tươi 20g, Thủy ngưu giác 12g (mài ra cho uống), Thạch xương bồ 12g, Đại thanh diệp 20g, Huyền sâm 12g, Uất kim 12g, Kim ngân hoa 12g, Nhân trần 12g, Hoàng bá 12g, Hắc sơn chi 12g, Thần Tê Đơn 1 viên (uống với nước thuốc sắc).
Đồng thời phối hợp với truyền dịch, tiêm sinh tố B12. Ngày hôm sau, bệnh yên tĩnh, về chiều thần trí tỉnh táo. Sang ngày thứ ba tỉnh táo hoàn toàn. Về sau, vẫn dùng đơn cũ bỏ Thần Tê Đơn, Huyền sâm, Hoàng bá. Tây y cũng giảm kháng sinh. Điều trị như vậy 1 tuần, Hoàng đản giảm, sau ba tuần khỏi hẳn, sang tuần thứ tư làm các xét nghiệm đều âm tính, cho ra viện.
Nhận xét : Cấp hoàng còn gọi là ôn hoàng, thuộc ôn bệnh thường gặp ở bệnh Gan hoại tử cấp tính hoặc bán cấp; Cũng có thể gặp ở viêm Gan truyền nhiễm cấp tính thời kỳ nghiêm trọng hoặc viêm túi mật nhiễm độc. Điều trị chia hai giai đoạn, giai đoạn đầu là nhiệt độc ủng thịnh, bệnh ở khí phần, dùng Hoàng Liên Giải Độc Thang phối hợp với Thần Tê Đơn, Chí Bảo Đơn để thanh tâm khai khiếu. Bệnh nhân họ Tôn điều trị theo giai đoạn hai.
*Bệnh Án Trị Hoàng Đản Do Tỳ Thận Đều Suy*
(Trích trong ‘Trung Y Lâm Sàng Chẩn Liệu Bách Khoa Toàn Thư’)
Chu X, nam. Do tư lự quá độ, mệt nhọc đến Tỳ ; do phòng lao không hạn chế, hao tổn đến Thận, Tỳ Thận đều suy, thấp khí của thủy cốc sinh ra từ bên trong, thấp theo hàn hóa, dương khí không vận hành, Đởm chấp bị thấp làm ngăn trở, thấm sang Tỳ, lan ra cơ thịt, tràn ra bì phu khiến cho vàng toàn thân, mặt mắt đen sạm, tiểu tiện vàng nhạt, đại tiện phân đen, kém ăn, muốn nôn, tinh thần mỏi mệt yếu ớt, rêu lưỡi mỏng nhớt, mạch Trầm Tế.
Dương hư thì âm thịnh; Khí trệ thì huyết ứ, chất ứ trọc dồn xuống Đại trường cho nên bài tiết ra phân đen và khó đi. Cho uống Nhân Trần Truật Phụ Thang gia vị, chủ yếu để trợ dương giúp cho Tỳ kiện vận, hỗ trợ thuốc hóa thấp trừ ứ. Thục khối 6g, Phục linh (cả vỏ) 16g, Đan sâm 8g, Sa nhân 4g, Sinh bạch truật 12g, Trần bì 4g, Hồng hoa 3g, Sao mạch nha 12g, Nhân trần 10g, Bán hạ 8g, Trạch tả 8g, Sao ý dĩ 16g, Thương bì 8g.
Nhận xét : Bệnh án này thuộc âm hoàng, vừa hàn thấp vừa kèm ứ huyết : Phụ tử dùng chung với Nhân trần nhằm ôn hóa hàn thấp, phối hợp với Phục linh bì, Thương bì, Trần bì, Ý dĩ nhân, Bạch truật để kiện Tỳ lợi thấp. Đan sâm dùng chung với Hồng hoa để hoạt huyết hóa ứ.
Bệnh Án Hoàng Đản Do Đởm Lạc Ứ Trệ (Túi Mật Viêm)
(Trích trong (Thiên Gia Diệu Phương, q Thượng)
Trần X, nữ, 34 tuổi, công nhân, sơ chẩn ngày 10/1/1976. Mười năm trước, bệnh nhân bị sỏi mật nên cắt bỏ túi mật, sau đó thỉnh thoảng phát sốt, ớn lạnh, phía phải bụng trên khó chịu, mắt vàng, nước tiểu vàng. Mỗi lần điều trị bằng thuốc thanh nhiệt lợi đởm có chuyển biến tốt, nhưng ít lâu sau lại tái phát. Bệnh nhân kêu tinh thần mệt mỏi, kém ăn đại tiện lúc lỏng lúc đặc, miệng khô đắng, tiểu tiện hơi vàng. Lưỡi nhạt, rêu trắng, mạch Huyền. Bụng trên ấn đau không rõ rệt. Chụp đường mật không thấy sỏi, đó là lạc của đởm bị ứ trệ không được thanh lọc. Cho dùng Sài Hồ Nga Truật Thang (Sài hồ 12g, Bạch thược 12g, Thanh bì 10g, Thái tử sâm 30g, Nga truật 12g), uống liền 7 thang, hết hẳn đau bụng, các chứng khác giảm nhiều, bệnh nhân ra viện, sau đó có uống mấy thang nữa, bệnh khỏi hoàn toàn. Theo dõi mấy năm chưa thấy tái phát.
Tham Khảo
Sách Kim Quỹ Yếu Lược đề ra các phương pháp điều trị Hoàng đản chi tiết như sau:
* Dương Hoàng*
+ Sốt, mồ hôi tự ra, sợ gió, mạch Phù Hoãn, Phù Nhược, dùng bài Quế Chi Gia Hoàng Kỳ Thang.
+ Sốt, không mồ hôi, sợ rét, mạch Phù Khẩn dùng Ma Hoàng Thuần Tửu Thang (Độc vị Ma hoàng 20g. Mùa lạnh sắc với rượu, bình thường sắc với nước lạnh).
+ Biều hàn lý nhiệt cao: Mạch Phù, Hồng, Khẩn, sốt cao, không mồ hôi, phiền táo, môi khô, miệng táo hoặc rêu lưỡi trắng khô, khát… dùng Ma Hoàng Ngũ Vị Thang (Ma hoàng, Cát căn, Thạch cao, Sinh khương, Nhân trần).
+ Biểu hàn lý nhiệt vừa: sốt, sợ lạnh, không mồ hôi, không khát,nước tiểu đỏ, tiểu ít, mạch Phù Khẩn. Dùng
*Ma Hoàng Liên Kiều Xích Tiểu Đậu Thang* (Ma hoàng, Liên kiều, Hạnh nhân, Sinh khương, Chích thảo, Xích tiểu đậu, Đại táo, Sinh tử bạch bif ( hoặc Nhân trần).
+ Sốt, phiền khát, mạch Phù Sác, uóng nước vào lại nôn ra ngay mà vẫn khát, nước tiểu vàng sậm, tiểu ít, dùng
*Nhân Trần Ngũ Linh Tán (*Bột Nhân trần 10 phần, bột Ngũ linh 5 phần, trộn đều. Uống trước bữa ăn, mỗi lần 8g, ngày 3 lần).
+ Bụng đau mà nôn, dùng
*Sài Hồ Thang* (Nếu có mạch chứng Thiếu dương thì dùng *Tiểu Sài Hồ Thang*, nếu có mạch chứng Thiếu dương bệnh kèm Dương minh dùng *Đại Sài Hồ Thang.*
+ Nội nhiẹt, bộ xích mạch Sác, cơ thể nóng, nước tiểu nóng đỏ, không có biểu chứng, không có lý chứng cũng không có chứng bán biểu bán lý và Tam âm chứng, đó là do Thận bị nhiệt gây ảnh hưởng đến bàng quang. Dùng
*Chi Tử Bá Bì Thang.*
+ Trường vị có thực nhiệt ủng trệ ảnh hưởng đến bàng quang, bụng đầy. Dùng
*Nhân Trần Cao Thang.*
*Âm Hoàng*
+ Đại tiện không thực, nước tiểu vàng, không khát, bụng đầy, thích xoa bóp, mỏi mệt, kém ăn, mạch Trầm Trì không lực. Dùng Nhân Trần Lý Trung Thang.
+ Cơ thể lạnh, sợ lạnh, tự ra mồ hôi, tiêu lỏng, tiểu tiện tự thông, mạch Trầm Vi như sắp đứt, Dùng Nhân
*Trần Tứ Nghịch Thang.*
+ Cơ thể lạnh, sợ lạnh, bụng đau, bụng đầy, trong bụng cảm thấy lạnh mà ấn nặng tay vào thấy khó chịu, mạch Trầm Trì. Đây là dương hư kèm tích trệ do ăn thức ăn lạnh không tiêu. Dùng Nhân Trần Tứ Nghịch
*Thang bỏ Cam thảo thêm Chỉ thực, Bạch truật, Bạch đậu khấu.* **Những tin cũ hơn**

Set-Cookie: nv3c_Rjvo1_nvvithemever=xQ%2C%2C; expires=Thu, 28-Sep-2017 03:22:09 GMT; path=/web/; domain=.tuetinhlienhoa.com.vn; httponly

Server: nginx


text:
Công ty Cổ phần Vật Giá Việt Nam. Số GCNDT: 011032001615, cấp ngày 21/06/2012, nơi cấp: UBND thành phố Hà Nội
Trụ sở chính: phố Thái Thịnh, phường Trung Liệt, quận Đống Đa, Hà Nội - Chi nhánh Hồ Chí Minh: Đường Lữ Gia, Phường 15, Quận 11, Hồ Chí Minh
Trụ sở chính: phố Thái Thịnh, phường Trung Liệt, quận Đống Đa, Hà Nội - Chi nhánh Hồ Chí Minh: Đường Lữ Gia, Phường 15, Quận 11, Hồ Chí Minh

Set-Cookie: u_nologin_id=535453481; expires=Fri, 06-Jan-2017 04:41:54 GMT; path=/; httponly

Server: Apache/2.2.3 (CentOS)


text:
- 03:00 PM 15/08/2008 #1
Bé nhà em được 2 tuần nhưng bé rất lười ăn và mê ngủ, thường thì bé chỉ bú được 50ml/lần. Bé chỉ hăng hái bú lúc đầu ( khoảng 30ml) còn sau đó là bé ngủ tít mít mặc cho em làm đủ mọi cách đề gọi bé dậy bú tiếp. Mẹ nào có thông tin về số lượng sữa bé cần bú trong từng giai đoạn cho em xin với ạ. Với lại các mẹ cho em hỏi luôn đối với bé lười ăn thì em nênn làm gì để ép bé ăn được nhiều? nhìn con ăn ít mà em xót xa quá. :Sad:
-
CHỦ ĐỀ NỔI BẬT TRÊN WEBTRETHO
-
-
- 03:42 PM 15/08/2008 #2
bé nhà mình lúc 2 tuần bú mỗi lần 90ml, ngày khoảng 6 bình( bé bú ngoài hoàn toàn). Mình để khoảng 3-4 tiếng mới cho bé bú nên bé đói và bú rất nhanh nhưng nếu bé ngủ thì thôi để bé thức mới cho ăn. Bạn nên tăng dần lượng sữa cho bé khoảng 10ml mỗi lần, nếu thấy ok lại tăng tiếp. Nếu bé mê ngủ quá thì chịu thôi, bé sẽ ăn bù khi thức dậy mà , chứ nếu ép bé bú mà bé ngủ say dễ bị sặc lắm , lại hay tưa lưỡi nữa.
Luôn tự hào là nguồn thông tin và kiến thức đáng tin cậy dành cho phụ nữ trưởng thành.
Theo dõi Webtretho

markdown:
- 03:00 PM 15/08/2008
[#1]
Bé nhà em được 2 tuần nhưng bé rất lười ăn và mê ngủ, thường thì bé chỉ bú được 50ml/lần. Bé chỉ hăng hái bú lúc đầu ( khoảng 30ml) còn sau đó là bé ngủ tít mít mặc cho em làm đủ mọi cách đề gọi bé dậy bú tiếp. Mẹ nào có thông tin về số lượng sữa bé cần bú trong từng giai đoạn cho em xin với ạ. Với lại các mẹ cho em hỏi luôn đối với bé lười ăn thì em nênn làm gì để ép bé ăn được nhiều? nhìn con ăn ít mà em xót xa quá. :Sad:
-
## CHỦ ĐỀ NỔI BẬT TRÊN WEBTRETHO
-
-
- 03:42 PM 15/08/2008
[#2]
bé nhà mình lúc 2 tuần bú mỗi lần 90ml, ngày khoảng 6 bình( bé bú ngoài hoàn toàn). Mình để khoảng 3-4 tiếng mới cho bé bú nên bé đói và bú rất nhanh nhưng nếu bé ngủ thì thôi để bé thức mới cho ăn. Bạn nên tăng dần lượng sữa cho bé khoảng 10ml mỗi lần, nếu thấy ok lại tăng tiếp. Nếu bé mê ngủ quá thì chịu thôi, bé sẽ ăn bù khi thức dậy mà , chứ nếu ép bé bú mà bé ngủ say dễ bị sặc lắm , lại hay tưa lưỡi nữa.
Luôn tự hào là nguồn thông tin và kiến thức đáng tin cậy dành cho phụ nữ trưởng thành.
Theo dõi
**Webtretho** [](https://www.facebook.com/webtretho.vietnam)
![](http://upload.uxpin.s3.amazonaws.com/files/98259/105580/418912_10151051644526634_1503902759_n.jpg)
[Đến trả lời mới nhất](http://www.webtretho.com/forum/f71/be-2-tuan-tuoi-bu-bao-nhieu-la-du-a-102818/#post2020671)

Set-Cookie: vbseo_loggedin=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; path=/

Server: PEN

Pragma: private

Cache-Control: WTT cached


text:
Xem clip sextonghop
Ngọc Nữ Tâm Kinh (Thư Kỳ)
-
Chưa có phim này. Vui lòng tìm từ khóa khác. Hoặc yêu cầu phim tại đây
Xemphim.Tv - Trang xem phim online chất lượng cao, hỗ trợ xem trên điện thoại và download phim về máy tính. Xemphim.tv luôn cập nhật phim mới nhanh nhất đặc biệt phim truyền hình, phim bộ hàn quốc và phim tâm lý.

markdown:
[Xem clip sextonghop](http://phim-clip.com/xem/sextonghop)
[Ngọc Nữ Tâm Kinh (Thư Kỳ)](http://www.xemphim.tv/online/info/ngoc-nu-tam-kinh)
-
Chưa có phim này. Vui lòng tìm từ khóa khác. Hoặc yêu cầu phim
[tại đây](//fb.com/979043618875435)
Xemphim.Tv - Trang
[ xem phim online](http://xemphim.tv) chất lượng cao, hỗ trợ xem trên điện thoại và download phim về máy tính. Xemphim.tv luôn cập nhật phim mới nhanh nhất đặc biệt **phim truyền hình**, phim bộ hàn quốc và **phim tâm lý**.