markdown:
# Dù lượn
|Bài viết này cần thêm
|**Dù lượn**, [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) gọi là **Paragliding**, gọi theo [tiếng Bồ Đào Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha), [Tây Ban Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha) và [tiếng Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p) là **Parapent**, là một môn thể thao hàng không giải trí nhưng cũng không kém phần cạnh tranh mang tính chuyên nghiệp.
Dù lượn là hình thức bay tự do, cất cánh bằng chân.
[Phi công](/wiki/Phi_c%C3%B4ng) ngồi vào một ghế ngồi được may bằng những dây đai bền chắc (đai ngồi) bên dưới một cánh dù làm bằng vải, được bơm căng đầy không khí để giữ hình dáng [khí động học](/wiki/Kh%C3%AD_%C4%91%E1%BB%99ng_l%E1%BB%B1c_h%E1%BB%8Dc) nhờ vào [áp lực không khí](/w/index.php?title=%C3%81p_l%E1%BB%B1c_kh%C3%B4ng_kh%C3%AD&action=edit&redlink=1) khi dù di chuyển tràn vào các " *xoang dù*".
## Mục lục
[1 Lịch sử](#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD) [2 Biến thể](#Bi.E1.BA.BFn_th.E1.BB.83) [3 Cấu tạo và trang bị kèm theo](#C.E1.BA.A5u_t.E1.BA.A1o_v.C3.A0_trang_b.E1.BB.8B_k.C3.A8m_theo) [4 Quá trình bay](#Qu.C3.A1_tr.C3.ACnh_bay) [5 Các giải thi đấu](#C.C3.A1c_gi.E1.BA.A3i_thi_.C4.91.E1.BA.A5u) [6 An toàn bay](#An_to.C3.A0n_bay) [7 Kỷ lục thế giới](#K.E1.BB.B7_l.E1.BB.A5c_th.E1.BA.BF_gi.E1.BB.9Bi) [8 Số lượng phi công trên thế giới](#S.E1.BB.91_l.C6.B0.E1.BB.A3ng_phi_c.C3.B4ng_tr.C3.AAn_th.E1.BA.BF_gi.E1.BB.9Bi) [9 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=1)]
Năm 1954, Walter Neumark có ý tưởng khi cho rằng có thể cất cánh bằng chân khi chạy trên một con dốc với một cánh bằng vải. Sau đó một vài vận động viên leo núi đã dùng cách này để lao xuống núi cho nhanh tay vì leo xuống tại dãy núi Alps,
[Thụy Sĩ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9).
Năm 1961, Pierre Lemoigne – một kỹ sư pháp cải tiến chiếc dù của
[lính dù](/wiki/Binh_ch%E1%BB%A7ng_nh%E1%BA%A3y_d%C3%B9) (para-commander) bằng cách cắt bớt một phần phía trước và bên hông của một dù tròn, và có thể kéo lên cao nhờ dây thừng, ngày nay được gọi là dù kéo (parasailing)
Năm 1964, Domina Jalbert – một người Mỹ phát minh ra chiếc dù vuông thể thao mà ngày nay các vận động viên
[môn rơi tự do](/w/index.php?title=M%C3%B4n_r%C6%A1i_t%E1%BB%B1_do&action=edit&redlink=1) vẫn dùng, cấu tạo gồm những xoang khí khi may hở phần trước và đóng phần sau của 2 lớp dù với các vách ngăn. Khi bay dù căng lên giữ biên dạng cho cánh dù tương tự như biên dạng cánh máy bay, được gọi là dù vuông thể thao "parafoil", các loại dù sau này dùng phương pháp bơm căng bằng không khí như vậy gọi là loại dù "ram air"
Trong cùng thời gian đó (1965), David Barish người Mỹ lại nghiên cứu và phát triển một dạng cánh dù (loại sail-wing) cho phép
[tàu con thoi](/wiki/T%C3%A0u_con_thoi) của [Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ NASA](/w/index.php?title=C%C6%A1_quan_H%C3%A0ng_kh%C3%B4ng_V%C5%A9_tr%E1%BB%A5_M%E1%BB%B9_NASA&action=edit&redlink=1) có thể đáp xuống mặt đất đúng điểm, sau đó ông áp dụng cho việc lượn cặp theo dốc cho môn trượt tuyết nhưng không gặt hái thành công.
Tháng 6 năm 1978, Jean-Claude Bétemps, André Bohn và Gérard Bosson – 3 người
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p), lấy cảm hứng từ cuốn sách do Dan Poynter viết về sail-wings, đã may một loại dù mới dễ dàng bơm căng khí khi chạy theo một triền đồi. Thử nghiệm bởi Bétemps khi cất cánh tại Pointe du Pertuiset, Mieussy, Pháp thì chỉ bay được 100m. Nhưng sau đó Bohn thử nghiệm lại thì bay được 1000 m, môn Dù lượn từ đó chính thức ra đời.
Kể từ những năm đầu của thập niên 80, các tiến bộ về vật liệu, công nghệ và tính toán đã làm cho dù lượn dần dần thu hút được rất nhiều người quan tâm và tham gia. Giải vô địch thế giới đầu tiên được tổ chức tại Kossen,
[Áo](/wiki/%C3%81o) năm 1989.
## Biến thể[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=2)]
Một biến thể khác của dù lượn là
[dù bay](/w/index.php?title=D%C3%B9_bay&action=edit&redlink=1) ( *Paramotor*), là loại hình dù lượn có gắn động cơ. Nguyên lý và các trang bị của dù bay tương đồng gần hoàn toàn với dù lượn, khác biệt lớn nhất là phi công dù bay có đeo thêm một động cơ cánh quạt cỡ nhỏ để tạo lực bay ngang đồng thời hỗ trợ lực nâng thay vì chỉ có lực rơi như dù lượn.
## Cấu tạo và trang bị kèm theo[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=3)]
### Vòm dù[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=4)]
Cánh dù lượn (hay vòm dù, cánh dù), là một hệ thống có thể tự bơm không khí vì được thiết kế thành những xoang dù may bằng vải mỏng tạo thành. Phi công nâng dù bằng cách kéo nhóm dây liên kết với cửa của các xoang dù. Các dây này lại liên kết với các đai nhỏ rồi nối vào móc dù và nối vào đai ngồi.
Khi điều khiển, phi công dùng tay kéo phần thành thoái (phần phía sau của dù) bằng một sợi dây được gọi là dây phanh (dây thắng) làm dù chuyển hướng hay tăng giảm tốc độ.
Phi công được cài vào đai ngồi, cũng là một chiếc ghế có gắn dù dự phòng. Trên đai ghế ngồi có gắn một hệ thống cho phép tăng tốc thêm so với tốc độ trung bình của dù gọi là thanh tăng tốc. Các đai ngồi ngày nay thường có những miếng xốp hay những đệm khí để giảm chấn động cho phi công khi đáp mạnh.
Cánh dù lượn thường có diện tích khoảng 25 -35
[m²](/wiki/M%C3%A9t_vu%C3%B4ng), dù đôi có diện tích gần gấp đôi so với dù đơn, sải cánh từ 8 – 12 [m](/wiki/M), nặng từ 3 – 7 [kg](/wiki/Kil%C3%B4gam). Một bộ thiết bị dù bao gồm: dù, đai ngồi, dù dự phòng, các thiết bị [điện tử](/wiki/Electron), [nón bảo hiểm](/wiki/M%C5%A9_b%E1%BA%A3o_hi%E1%BB%83m), tất cả nặng khoảng 12 – 18 kg.
### Máy đo độ leo - độ cao[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=5)]
Những con chim trời đều là những động vật cực kỳ nhạy cảm với áp suất không khí, và chúng có thể cảm nhận được việc đang bay lên hay đang bay xuống bằng những bộ cảm biến
[sinh học](/wiki/Sinh_h%E1%BB%8Dc) rất nhạy cảm, nhưng con người thì không. Con người có thể cảm nhận khi vừa bay vào [cột khí nóng](/w/index.php?title=C%E1%BB%99t_kh%C3%AD_n%C3%B3ng&action=edit&redlink=1), nhưng sau đó lại không biết là hiện tại mình đang bay lên hay bay xuống và như vậy cũng không biết là còn đang bên trong cột khí nóng hay không !?. Các công nghệ tiên tiến ngày nay giúp cho các phi công không những chỉ biết được dù đang bay lên hay xuống mà còn biết dù bay lên hay xuống bao nhiêu mét mỗi giây nhờ vào thiết bị đo độ leo, với những [bộ cảm biến điện tử](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_c%E1%BA%A3m_bi%E1%BA%BFn_%C4%91i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) rất nhạy cảm bên trong.
Máy đo độ leo cũng là máy tích hợp máy đo độ cao, luôn hiển thị cho phi công biết tốc độ leo của dù trong mỗi giây (- khi bay xuống, + khi bay lên). Đồng thời hiển thị độ cao, và có thể chọn hiển thị độ cao so với mặt đất hay độ cao so với mực nước biển. Công dụng chính của máy đo độ leo là giúp phi công tìm ra và duy trì đường bay luôn nằm trong cột khí nóng hay khu vực tạo lực nâng rồi điều khiển dù để đạt độ cao như mong muốn.
### Máy bộ đàm, liên lạc vô tuyến - Radio[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=6)] [Máy bộ đàm](/w/index.php?title=M%C3%A1y_b%E1%BB%99_%C4%91%C3%A0m&action=edit&redlink=1) là máy liên lạc [vô tuyến](/w/index.php?title=V%C3%B4_tuy%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1) dùng để liên lạc giữa phi công và phi công, phi công và mặt đất... Việc liên lạc này rất quan trọng trong khi huấn luyện, và hữu ích trong việc liên lạc giữa các phi công trong quá trình bay, họ có thể trao đổi về tình huống thời tiết, các sự cố, cảnh báo, và những báo cáo về lộ trình bay, điểm đáp.
Thường các
[radio](/wiki/Radio) được dùng là những radio có tần số [FM](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_ch%E1%BA%BF_t%E1%BA%A7n_s%E1%BB%91), [VHF](/wiki/T%E1%BA%A7n_s%E1%BB%91_r%E1%BA%A5t_cao) hay [UHF](/wiki/T%E1%BA%A7n_s%E1%BB%91_c%E1%BB%B1c_cao) vừa thu vừa phát, thông dụng nhất là những máy bộ đàm có [tần số](/wiki/T%E1%BA%A7n_s%E1%BB%91) 144 – 148 [MHz](/wiki/Hertz). Để quá trình bay diễn ra thuận tiện hơn, các loa nghe thường nằm trong mũ bảo hiểm, các nút bấm để nói (pust to talk – PTT) được thiết kế trên mũ luôn hoặc nằm nơi ngón tay để việc bấm – nói dễ dàng hơn.
### Máy định vị toàn cầu –
[GPS](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%8Bnh_v%E1%BB%8B_to%C3%A0n_c%E1%BA%A7u) (Global Positioning System)[ [sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=7)]
Là thiết bị rất cần thiết cho những phi công bay khoảng cách xa. Máy giúp phi công ghi lại bằng các vector đồ họa toàn bộ đường bay nhằm dẫn đường hay ghi lại các điểm nút địa danh (waypoint) mà dù bay qua. Sau khi kết thúc chuyến bay, phi công có thể xem lại đường bay và cả những thông số liên quan đến đường bay đó như tốc độ (tốc độ mặt đất), độ cao, ngày giờ… phi công sẽ rút tỉa được những kinh nghiệm và khả năng của mình. Việc lưu lại bản đồ bay này có thể được thực hiện trên máy tính với nhiều máy GPS khác nhau, Ban Giám Khảo của các giải đấu cũng qua đó có thể chấm giải một cách khách quan hơn. Phi công cũng có thể tải vào máy những nơi không được phép bay qua như khu quân sự, khu vực dân cư, nhiều dây điện cao thế hay đánh dấu những nơi được ban giám khảo quy định phải bay qua, hay đường bay yêu cầu đối với những phi công không thông thuộc địa hình mới.
Khi lên kết với
[máy tính](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh), các phần mềm hỗ trợ ngày nay giúp phi công thể hiện lại toàn cảnh quá trình bay theo [không gian 3 chiều](/wiki/Kh%C3%B4ng_gian_3_chi%E1%BB%81u),
### Tỉ số lượn[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=8)]
(glide ratio - là độ lượn xa tối đa khi dù ở 1 đơn vị chiều cao) cho dù thông thường là 6:1 (bay xa 6 km nếu bay từ độ cao 1 km), và khoảng 10:1 cho các loại dù lượn cho phi công chuyên nghiệp hay các đấu thủ đẳng cấp cao (trong khi đó diều lượn là 15:1 và tàu lượn là 60:1). Tốc độ tối thiểu có thể mất lực năng (triệt nâng) của dù lượn là 20 km/giờ tốc độ tối đa có thể đạt tới 65
[km/giờ](/w/index.php?title=Km/gi%E1%BB%9D&action=edit&redlink=1) (tốc độ dòng không khí qua dù).
Vật liệu may cánh dù là những loại vải được sản xuất theo công nghệ cao, không thấm không khí như
[Porcher](/w/index.php?title=Porcher&action=edit&redlink=1), [Gelvenor](/w/index.php?title=Gelvenor&action=edit&redlink=1). Dây dù được làm những loại [sợi tổng hợp](/w/index.php?title=S%E1%BB%A3i_t%E1%BB%95ng_h%E1%BB%A3p&action=edit&redlink=1) rất chắc như [kevlar](/wiki/Kevlar), [aramid](/w/index.php?title=Aramid&action=edit&redlink=1).
Để bảo quản dù, sau khi xếp dù thì dù được cột vào đai ngồi rồi cho vào túi. Túi đựng dù được cho vào đai ngồi trong khi bay. Một vài Hãng sản xuất gần đây cho ra đời những sản phẩm là kết hợp đai ngồi và túi dù là một, như vậy chỉ cần lộn đai ngồi thì sẽ có một túi đựng dù.
Dù đôi, được thiết kế để bay hai người, phi công và hành khách. Tuy có diện tích rộng hơn nhưng thiết kế cũng tương tự như dù đơn, lực nâng đủ cho 2 người. Dù đôi bay nhanh hơn dù thông thường một chút nhưng có cấu tạo rất an toàn và rất hiếm khi bị xẹp khi đang bay, tuy nhiên tỷ số góc lượn không cao như dù đơn.
## Quá trình bay[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=9)]
Dù lượn là một thiết bị bay không
[động cơ](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_c%C6%A1), những luồng gió giúp dù ở trên cao hàng giờ, những cơn gió như vậy được sinh ra từ 2 nguồn:
- Khi mặt trời đốt nóng mặt đất, những cột không khí nóng nhẹ hơn sẽ bay lên cao tạo thành những
[cột khí nóng](/w/index.php?title=C%E1%BB%99t_kh%C3%AD_n%C3%B3ng&action=edit&redlink=1)(thermal)
- Khi gió thổi trực diện vào một vách núi, không khí chuyển hướng từ dưới lên trên tạo
[lực nâng](/w/index.php?title=L%E1%BB%B1c_n%C3%A2ng&action=edit&redlink=1)theo dòng không khí giúp dù duy trì độ cao, lực nâng theo vách núi này không thể đưa dù lên cao như kiểu nâng theo cột khí nóng. Được gọi là bay theo vách núi (ridge soaring)
### Cất cánh[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=10)]
Không khác các máy bay khi cất cánh, dù cũng cất cánh ngược gió. Khi bay theo cột khí nóng, phi công đôi khi cất cánh trong điều kiện không gió để rồi tìm kiếm các cột khí nóng trong không khí. Khi ít gió hay khi không có gió, phi công phải cất cánh xuôi, có nghĩa là phi công phải chạy về phía trước, mặt nhìn về nơi xuất phát của gió để có thể bơm căng cánh dù và chạy lấy đà.
Khi gió vừa đủ mạnh, phi công có thể cất cánh ngược, mặt của phi công nhìn vào dù rồi dùng động tác đưa dù lên đỉnh đầu và xoay người lại để lấy đà cất cánh. Cất cánh ngược đòi hỏi kỹ năng tốt, nhưng dù sẽ được đưa lên đỉnh đầu trong trạng thái cân bằng hơn vì phi công luôn quan sát được tình trạng dù, các dây dù khi toàn bộ dù nhấc khỏi mặt đất. Và cũng an toàn hơn nếu như gió mạnh đẩy dù về sau, trong khi đó cất cánh xuôi có thể lôi phi công bật ra sau nếu gíó mạnh. Phương pháp cất cánh ngược này, phi công có thể bước lùi trong khi vẫn có thể dùng tay điều chỉnh và đưa dù về trạng thái sẵn sàng cất cánh trước khi quyết định xoay người để cất cánh, như vậy nếu bị vấp té ra sau khi đang bước lùi thì cũng không ngã bật ra sau, vì lúc này các dây dù đang căng lên ngay phía trước mặt của phi công.
Ở những nơi bằng phẳng hơn, không có độ cao để cất cánh, có thể cất cánh bằng một hệ thống dây kéo, tời (Towing, Winch). Sau khi được kéo lên đến độ cao cần thiết, thường trong khoảng 100 – 400m, phi công sẽ chủ động ngắt dây, phương pháp cất cánh này đòi hỏi phải được huấn luyện một cách chuyên nghiệp cho người điều khiển thiết bị kéo dù lẫn người được kéo dù. Dù dùng cho phương pháp cất cánh này cũng là dù được thiết kế thích hợp cho việc kéo dù, trên đầu mút cánh dù thường ghi rõ dù này có thích hợp cho kéo dù hay không. Cất cánh và bay bằng phương pháp này hoàn toàn khác với các kiểu bay thông thường, trình độ căn bản được khuyến cáo không nên dùng cách cất cánh này để bay mà chỉ nên tập luyện với độ cao thấp mà thôi. Tại một số quốc gia trên thế giới phương pháp này được quy định là phải dùng thiết bị kéo cố định và được kiểm tra chất lượng trước khi dùng cho việc kéo dù.
Đáp là một quá trình bao gồm: bay ngược gió, giảm tốc độ, giảm độ cao, tiếp đất bằng động tác phanh tối đa, chân chạm đất trong tư thế chạy về trước. Góc đáp dù còn tùy thuộc vào tốc độ gió.
### Điều khiển dù[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=11)]
Phi công dùng tay giữ hai dây phanh (hay dây lái), hai dây này được nối với phần sau của cánh dù. Khi kéo cả hai bên dây lái, góc tấn tăng (góc tấn là góc hợp thành bởi phương di chuyển của dù và đường trục chính của dù), điều này làm tăng lực nâng đôi chút nhưng cũng tăng lực cản làm dù chậm lại, dây lái lúc này có tác dụng tương tự như cánh tà của máy bay (tiếng Anh gọi là flap).
Nếu kéo 1 bên nhóm dây lái kết hợp nhẹ nhàng với việc nghiêng người sang cùng bên khi phi công đang ngồi trong đai ngồi, dù sẽ chuyển hướng sang một bên, lái kết hợp với việc nghiêng người, gọi là lái bằng trọng lực (cánh diều lượn cũng được điều khiển tương tự kiểu này, tiếng Anh gọi là "weight shift"). Điều chỉnh cho tốc độ bay của dù nhanh hơn bình thường là khi phi công dùng dây tăng tốc được thiết kế trong đai ngồi, khi thực hiện việc tăng tốc phi công sẽ dùng chân làm căng dây tăng tốc, lúc đó phần thành tiến của dù (phần trước của dù) sẽ hơi bị kéo xuống làm giảm góc tấn, bớt sức cản và dù sẽ tăng thêm tốc độ.
Trong một vài trường, phi công muốn giảm độ cao một cách nhanh chóng, anh ta (hay cô ta) sẽ làm giảm diện tích của dù bằng cách làm xẹp một phần ở cả hai bên đầu mút cánh dù, động tác này gọi là động tác tai voi (tiếng Anh gọi là "Big ear"). Động thái này không những làm giảm diện tích của dù và làm giảm lực nâng nhưng lại làm tăng lực cản nên dù bay chậm hơn (vì thông thường giảm diện tích lại làm dù bay nhanh hơn). Một động tác khác có thể làm dù giảm độ cao nhanh chóng đó là giảm lực nâng bằng nhóm dây B (gọi là "B Stall"), hoặc bay thắt vòng xuyến, bay khoan (gọi là "spiral dive, spin"). Những động tác này nguy hiểm hay không cũng tùy vào từng loại dù và khả năng của phi công, thường thì các phi công đều tránh những động tác có thể đem lại những trường hợp nguy hiểm hay phải xử lý phức tạp.
### Bay cặp vách núi - Ridge soaring[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=12)]
Trong cách bay này, phi công điều khiển cho cho dù bay cặp theo sườn núi, lợi dụng dòng di chuyển của không khí khi gió thổi vào. Bay cặp vách núi yêu cầu gió ổn định, thổi đều vào sườn núi chạy dài và gần như vuông góc với hướng gió. Mức độ đáp ứng để có thể bay nhanh hay chậm, lực nâng nhiều hay ít của cánh dù còn tùy thuộc vào tính năng của Dù khi xuất Xưởng và kỹ năng của phi công.
Với gió yếu, lực nâng chỉ đủ để dù có thể cho phép phi công cất cánh và làm một đường bay ngắn rồi lại đáp. Với sức gió vừa phải (còn tùy loại dù đáp ứng), lực nâng cho phép dù bay lượn dọc theo sườn dốc và bay lên trên cao hơn cả sườn núi. Nhưng nếu gió quá mạnh, dù có nguy cơ sẽ bị đẩy lùi về phía sau (bay lùi), và ra phía sau của sườn núi, như vậy rất nguy hiểm vì đó là nơi những dòng khí nhiễu loạn (dòng khí quẩn).
Khi bay cặp vách núi với tốc độ gió vừa phải, phi công có thể khéo léo đáp dù xuống ngay nơi vừa cất cánh trên đỉnh hoặc ngay triền dốc không xa nơi cất cánh để tiết kiệm thời gian sau khi bay xong và trở về hoặc lại cất cánh lần nữa.
### Bay theo cột khí nóng - Thermal flying[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=13)]
Khi mặt trời lên cao đốt nóng mặt đất, có những vùng được đốt nóng hơn so với những nơi khác (
[nhiệt độ](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99) khác nhau khi mặt trời chiếu vào một khoảng rừng hay một cánh đồng khô…), không khí tại những nơi nóng hơn sẽ bốc lên cao thành những cột khí nóng. Những cột khí nóng được hình thành sẽ bốc thẳng lên cao, nhưng gió thổi ngang làm cho chúng bốc lên với góc nghiêng. Khối khí nóng hình thành khi không còn nguồn cung cấp năng lượng cho cột khí nóng.
Khi phi công tìm thấy cột khí nóng, phi công sẽ điều khiển cho dù bay theo hình vòng tròn phía trong của biên dạng cột khí nóng và giữ đường bay này sao có cho lực nâng tốt nhất. Phần lớn phi công đều sử dụng máy báo độ leo và độ cao (vario meter) để nhận biết tốc độ leo của dù, các thông số của máy sẽ cho phép phi công bay trong những vùng có lực nâng tốt nhất. Bay theo biên dạng của cột khí nóng là một lý thuyết đơn giản: bay vòng tròn siết chặt hơn, nhỏ hơn sẽ ít nâng hơn, bay với đường bay tròn rộng hơn sẽ nâng nhiều hơn. Vùng bên ngoài bên cạnh cột khí nóng thường không tạo ra lực nâng và dù sẽ mất lực nâng và mất cao độ khá nhanh, và ngay trong những cột khí nóng có những dòng không khí nquẩn bên trong làm cho dù có khi mất cân bằng, chòng chành như con thuyền trên sóng lớn, có khi làm xẹp dù khi vào những cột khí nóng có lực nâng quá mạnh.
Bay theo dòng khí nóng là hình thức bay đòi hỏi phi công phải tốn thời gian để luyện tập, một phi công nhiều giờ bay hoàn toàn khác với một phi công ít giờ bay, một phi công có kỹ năng tốt sẽ có thể bay theo dòng khí nóng lên đến chân mây (cloud base) và đi rất xa.
### Bay việt dã - Bay đường trường - Xc cross country[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=14)]
Khi đã thuần thục kỹ năng bay trong dòng khí nóng, phi công sẽ theo những dòng khí nóng nối tiếp nhau để có thể bay thật xa gọi là bay
[đường trường](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1) hay bay [việt dã](/wiki/Ch%E1%BA%A1y_vi%E1%BB%87t_d%C3%A3). Khi bay đường trường, phi công sẽ lợi dụng dòng khí nóng bay lên cao và lượn ra ngoài dòng khí nóng này theo hướng muốn bay đến.
Trên đường đi, phi công sẽ tìm và lại bay theo những cột khí nóng gặp được trên đường đi. Việc tìm ra những cột khí nóng là kinh nghiệm riêng của mỗi phi công, nhưng thường có thể bắt đầu bằng việc nhận định địa hình bên dưới hay việc nhận định hình dạng và tính chất của những đám
[mây](/wiki/M%C3%A2y) tích thành khối (cumulus), những đám mây này đánh dấu một cách tự nhiên nơi xuất hiện cột khí nóng. [Độ ẩm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_%E1%BA%A9m) trong không khí và mật độ không khí khi đạt đến độ ngưng tụ sương sẽ tạo ra mây. Khi bay đường trường, phi công không những phải có những kỹ năng bay trong cột khí nóng mà còn phải hiểu [luật bay](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADt_bay&action=edit&redlink=1), qui tắc bay, có [bản đồ bay](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_%C4%91%E1%BB%93_bay&action=edit&redlink=1) chỉ rõ những khu vực không được bay vào, [vùng cấm bay](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_c%E1%BA%A5m_bay&action=edit&redlink=1), [trần bay tối đa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_bay_t%E1%BB%91i_%C4%91a&action=edit&redlink=1)…
### Bị xếp dù – Collapses[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=15)]
Khi bay trong dòng không khí nhiễu loạn,
[dòng khí quẩn](/w/index.php?title=D%C3%B2ng_kh%C3%AD_qu%E1%BA%A9n&action=edit&redlink=1) (turbulent), dù có thể bị xếp một phần hay toàn phần. Những dù hiện đại ngày nay, hiện tượng xếp hay xẹp dù có thể được phục hồi tự động mà không cần đến xử lý của phi công bởi cấu tạo của dù với các thiết kế được tính toán bằng các ứng dụng khí động học tiên tiến ngày nay. Trong những trường hợp hiếm gặp khác, khi dù không tự động phục hồi trở về trạng thái duy trì lực nâng, phi công có thể mở dù dự phòng để có thể hạ cánh an toàn.
Thật may mắn là có rất hiếm trường hợp phải mở dù dự phòng trong khi bay ngày nay, tuy nhiên nếu sự cố xảy ra trong khi dù bay ở độ cao quá thấp như lúc mới cất cánh hay gần bãi đáp, thì có thể dù sẽ không còn thời gian để phục hồi trạng thái, lúc đó ngay cả dù dự phòng cũng không có đủ thời gian để mở ra, trường hợp này có thể mang lại những hậu quả là những chấn thương nghiêm trọng hay tử vong. Xẹp dù và những trạng thái bay nguy hiểm sẽ được giảm thiểu nếu ta chọn đúng dù thích hợp, đúng điều kiện thời tiết tốt, đúng nơi đúng chỗ, tuân thủ các qui tắc an toàn bay và thường xuyên trau dồi kinh nghiệm.
## Các giải thi đấu[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=16)]
Có nhiều phi công hoàn toàn không vừa lòng khi chỉ bay lượn đơn thuần, họ muốn chinh phục những đoạn đường xa hơn, hoặc bay cao hơn, hay bay nhào lộn như làm xiếc xem ai đẹp hơn. Để có thể phân định ai giỏi hơn, các giải thi đấu cũng vì vậy ra đời, không những có thể phân ranh thắng bại cho việc ai bay xa hơn, ai nhào lộn đẹp hơn, ai đáp chính xác hơn… mà còn là dịp phi công của nhiều quốc gia gặp nhau trao đổi kinh nghiệm, kết bạn, nhà sản xuất giới thiệu công nghệ và sản phẩm mới. Các giải đấu của thế giới thường là:
- Giải Liên Đoàn bay việt dã (cross country – XC) – tổ chức hàng năm xem ai bay xa nhất.
- Giải vô đich thế giới, với những bài bay bắt buộc như bay qua những điểm định trước.
- Giải bay và đáp chính xác, điểm đáp là một vòng tròn nhỏ như miệng một cái lọ mứt.
- Giải bay nhào lộn và bay nguy hiểm đến ngẹt thở. Được tổ chức với các qui tắc an toàn nghiêm ngặt như: phải nhào lộn trên mặt nước, có dù dự phòng, tàu cao tốc cứu hộ…
- Các giải bay trong nước và quốc tế để xác lập kỷ lục thế giới hay quốc gia đó như: bay cao nhất, bay xa nhất, bay qua 3 điểm định trước (tam giác), bay đến một điểm định trước, bay qua 3 điểm định trước với độ dài 100 km.
Dù dùng cho các giải đấu này và cho các ứng dụng khác nhau như nhào lộn hay bay xa đều được thiết kế đặc biệt cho ứng dụng đó. Tầm bay xa cũng như tốc độ hoàn toàn khác biệt so với dù giải trí thông thường.
## An toàn bay[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=17)]
Dù lượn là một môn thể thao mang rất nhiều yếu tố mạo hiểm. Nhưng nó lại là một môn thể thao cảm giác mạnh mà khi đã "sa chân" thì sẽ yêu mến nó mà không dứt ra được. Phi công ai ai cũngmuốn được bay trong một môi trường an toàn, tránh những yếu tố rủi ro trong khi có thể phòng tránh được, một vài nguyên tắc nên tránh như sau: Bay trong những cột khí nóng có tốc độ leo chết người, quá mãnh liệt, chênh lệch nhiệt độ giữa cột khí nóng và môi trường xung quanh quá cao, khi bay vào khu vực này, dù có thể bị xẹp toàn phần và đòi hỏi phi công phải có những phản ứng thích hợp, bay trong môi trường này rất căng thẳng.
- Bay trong lúc gió mạnh, nếu đang bay gió mạnh lên thì cẩn thận khi đáp, gió mạnh hơn sẽ thổi lùi dù về phía sau của dãy núi nơi không có lực nâng mà có khi là nơi có rất nhiều dòng khí quẩn, hay các dòng khí cuộn (rotor) hay có khi thổi lùi dù vào vách núi, trong điều kiện này có thể xẹp dù mà không thể khôi phục, phản ứng hay nhất là bật dù dự phòng.
- Bay bên dưới những đám mây tích khổng lồ, đám mây này lại được tăng cường bằng một cột khí nóng khác chuyển động lên cao nhanh hơn tốc độ leo của dù, như vậy sinh ra rất nhiều dòng không khí quẩn mãnh liệt, dù dễ dàng bị xẹp hay xoắn vào nhau.
Hạ cánh trong điều kiện không an toàn như đáp phía sau những vật cản như cây cối, nhà cửa, khi dòng không khí trườn qua các vật cản này sẽ làm sản sinh ra dòng không khí cuộn có thể làm xếp dù, hay chọn điểm đáp gần dây điện.
- Phi công vô tâm, không giữ an toàn cho các phi công khác hay cho chính mình. Phi công coi thường các chỉ dẫn về an toàn bay.
- An toàn bay cũng bao gồm cả việc kiểm tra trước khi cất cánh, mũ bảo hiểm hay đai ngồi đúng tiêu chuẩn, dù dự bị, quan sát trước khi cất cánh và bảo quản dù…
Những phi công muốn có thêm những cảm giác bay thách thức hơn, có thể học nâng cao với hình thức bay "mô phỏng tình huống có sự cố - SIV" (simulation d’incidents de vol) qua những khóa học nâng cao, qua khóa học này phi công được học để làm thế nào có thể tạo ra được những tình huống gặp sự cố có thể xảy ra khi bay rồi thoát ra khỏi tình huống đó. Để thực hiện những động tác khó này, học viên được huấn luyện viên điều khiển qua máy bộ đàm trên một mặt hồ rộng lớn, phi công sẽ thận trọng đưa dù vào tình huống xẹp dù, triệt nâng (stall), bay khoan (spin) v..v…. Rồi làm sao khôi phục dù về trạng thái ban đầu. Trong khi thực hiện những thao tác này, có lúc xảy ra tình huống rất nghiêm trọng sẽ được huấn luyện viên hướng dẫn thao tác. Một phi công luôn luôn tuân theo chỉ dẫn và có trách thì trong trường hợp xấu nhất cũng chỉ là những chấn thương không đáng kể, trong khi những phi công quá mạo hiểm và coi thường cảnh báo hay chỉ dẫn của HLV có thể gặt hái những chấn thương như gãy cổ chân hay chấn thương cột sống và luôn bay trong trạng thái tim đập thình thịch.
## Kỷ lục thế giới[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=18)]
- Bay xa: ngày 14 tháng 12 năm 2008, kỷ lục thế giới được xác lập bởi thành tích của Nevil Hulett người
[Nam Phi](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_Phi), với độ dài đoạn đường là 502,2 km trong 7 giờ 39 phút, địa điểm bay tại [Nam Phi](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_Phi). Kỷ lục trước đó là 461.6 km do Frank Brown, Marcelo Prieto và Rafael Monteiro Saladini người Brazil lập ở [Quixadá](/wiki/Quixad%C3%A1)– [Duque](/w/index.php?title=Duque&action=edit&redlink=1), [Brasil](/wiki/Brasil)vào ngày 14 tháng 11 năm 2007.
- Bay cao: kỷ lục thế giới được công nhận chính thức là 4526m so với mực nước biển của một người
[Anh](/wiki/Anh)tên Robbie Whittal xác lập ngày 06 tháng 01 năm 1993 tại [Brandvlei](/w/index.php?title=Brandvlei&action=edit&redlink=1), [Nam Phi](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_Phi). Nhưng sau đó có rất nhiều người đã phá kỷ lục này nhưng không đăng ký thành kỷ lục.
Ngày 14 tháng 02 năm 2007, một phi công nữ của
[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) tên Ewa Wisnierska đạt độ cao 9947m so với mực nước biển trong một tình huống gặp sự cố khi đang bay gần một đám mây và bị hút lên cao do cấu tạo của đám mây này có áp xuất thấp hơn rất nhiều so với môi trường bên dưới, đám mây này hình thành một cơn bão trên cao. Địa điểm bay thuộc [Tamworth](/w/index.php?title=Tamworth&action=edit&redlink=1), [Úc](/wiki/%C3%9Ac). Sau khi bị hút vào đám mây này, phi công đã bất tỉnh do thiếu [oxy](/wiki/%C3%94xy) và vì lạnh khi cô ta gần như bị đóng băng trên cao độ này. Nhưng thật may mắn là cô ta sống sót và hạ cánh. Một phi công [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan) bay chung và cũng gặp tình huống tương tự nhưng lại không may mắn như Ewa.
## Số lượng phi công trên thế giới[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=19)]
Số lượng phi công trên thế giới là một con số phỏng chừng và lớn lên từng ngày. Nước có số phi công cao nhất là Pháp với hơn 25 ngàn phi công. Kế đến là Đức, Áo,
[Thụy Sĩ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9), [Nhật](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c) trong khoảng 15 – 20 ngàn, rồi đến [Ý](/wiki/%C3%9D), Anh, [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) khoảng 7-10 ngàn, Mỹ có khoảng 4500 phi công (số liệu năm 2004)
Dù lượn được 2 phi công người Pháp là Stephane và Didier du nhập vào Việt Nam từ năm 1994 ở Đà Lạt. Câu lạc bộ dù lượn đầu tiên của người Việt được Phạm Duy Long thành lập năm 2002 lấy tên là Vietwings. Hiện nay, số lượng phi công dù lượn tại Việt Nam khoảng trên dưới 100 người thuộc các câu lạc bộ ở hai miền là: Vietwings (2002), Mê Kông (2006) Vietwings Hanoi (2007), Hà Nội Paragliding (2007) và Saigon Flying Club (2010).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=D%C3%B9_l%C6%B0%E1%BB%A3n&action=edit§ion=20)]
|
|![]()


markdown:
# Lăng mộ của Mausolus
![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Mausoleum_of_Halicarnassus.jpg/300px-Mausoleum_of_Halicarnassus.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Mausoleum_of_Halicarnassus.jpg/300px-Mausoleum_of_Halicarnassus.jpg)
[Martin Heemskerck](/w/index.php?title=Martin_Heemskerck&action=edit&redlink=1)(1498-1574), ông đã tái hiện nó dựa trên những lời miêu tả **, hay Lăng mộ Maussollos** **Lăng**là một lăng mộ được xây dựng giai đoạn [Halicarnassus](/wiki/Halicarnassus) [353 TCB](/w/index.php?title=353_TCB&action=edit&redlink=1)– [350 TCN](/wiki/350_TCN) tại Halicarnassus ( [[1]](#cite_note-1) [Bodrum](/wiki/Bodrum), [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3)hiện nay), dành cho Mausolus ( [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i)Μαύσωλος *Maúsōlos*), vị vương hầu một tỉnh thời [Đế chế Ba Tư](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Ba_T%C6%B0), và [Artemisia](/w/index.php?title=Artemisia_II_x%E1%BB%A9_Caria&action=edit&redlink=1), vợ và chị ông. Nó được hai [kiến trúc sư](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_s%C6%B0) [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i) [Satyrus](/w/index.php?title=Satyros&action=edit&redlink=1)và [Pythius](/w/index.php?title=Pythis&action=edit&redlink=1)thiết kế. [Công trình](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_tr%C3%ACnh&action=edit&redlink=1)cao gần 45 mét (135 feet) và mỗi mặt đều được trang trí bởi một trong bốn nhà điêu khắc nổi tiếng Hy Lạp: [Bryaxis](/w/index.php?title=Bryaxis&action=edit&redlink=1), [Leochares](/w/index.php?title=Leochares&action=edit&redlink=1), [Scopas](/w/index.php?title=Scopas&action=edit&redlink=1)và [Timotheus](/w/index.php?title=Timotheus&action=edit&redlink=1). Khi hoàn thành công trình được coi là một thành công lớn về nghệ thuật tới mức [Antipater](/w/index.php?title=Antipater_x%E1%BB%A9_Sidon&action=edit&redlink=1)đã coi nó là một trong [bảy kỳ quan thế giới](/wiki/B%E1%BA%A3y_k%E1%BB%B3_quan_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i). Từ **lăng**(mausoleum) từ đó được sử dụng chung với nghĩa là một ngôi mộ lớn, dù nguyên nghĩa " **Mausol**– **eum**" là " **để vinh danh Mausol**".
## Mục lục
## Cuộc đời của Maussollos và Artemisia[
[sửa](/w/index.php?title=L%C4%83ng_m%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_Mausolus&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C4%83ng_m%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_Mausolus&action=edit§ion=1)]
Năm
[377 TCN](/wiki/377_TCN), Halicarnassus là [thủ đô](/wiki/Th%E1%BB%A7_%C4%91%C3%B4) của một [vương quốc](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c) nhỏ dọc theo [bờ biển](/wiki/B%E1%BB%9D_bi%E1%BB%83n) [Địa trung Hải](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%8Ba_trung_H%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1) của [Anatolia](/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C3%81). Trong năm này, vị vua của vùng đất, [Hecatomnus](/w/index.php?title=Hecatomnus&action=edit&redlink=1) xứ [Mylasa](/w/index.php?title=Mylasa&action=edit&redlink=1), qua đời để lại quyền cai quản vương quốc cho con trai là Mausolus. [Hecatomnus](/w/index.php?title=Hecatomnus&action=edit&redlink=1), một vị phó vương của người Ba Tư, có nhiều tham vọng và đã chiếm quyền kiểm soát nhiều thành phố cũng như các tỉnh xung quanh. Ngoài Mausolus và Artemisia ông còn có nhiều con khác: [Ada](/w/index.php?title=Ada_x%E1%BB%A9_Caria&action=edit&redlink=1) (được chấp nhận là mẹ của Alexander Đại Đế), [Idrieus](/w/index.php?title=Idrieus&action=edit&redlink=1), và [Pixodarus](/w/index.php?title=Pixodarus_x%E1%BB%A9_Caria&action=edit&redlink=1). Trong thời mình, Mausolus đã mở rộng lãnh thổ tới mức cuối cùng nó bao gồm hầu hết phía tây nam Tiểu Á. Maussollos, với [hoàng hậu](/wiki/Ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu) và [chị](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1) mình là Artemisia đã cai trị Halicarnassus và những lãnh thổ xung quanh trong 24 năm. Dù có nguồn gốc địa phương, Maussollos nói tiếng Hy Lạp và rất ngưỡng mộ phong cách sống cũng như cách thức tổ chức chính phủ Hy Lạp. Ông đã thành lập nhiều thành phố theo kiểu Hy Lạp dọc theo bờ biển và khuyến khích các truyền thống dân chủ Hy Lạp.
Maussollos đã quyết định xây dựng một thủ đô mới, một thành phố với hệ thống phòng thủ mạnh mẽ và tráng lệ. Ông đã chọn thị trấn Halicarnassus. Nếu chiến thuyền của Mausolus phong tỏa một con kênh nhỏ, họ có thể buộc các tàu chiến địch không thể vào thành phố. Ông đã bắt đầu biến Halicarnassus trở thành thủ đô cho một vị hoàng tử chiến binh. Những người thợ của ông đào sâu cảng của thành phố và sử dụng số cát lấy lên được làm vũ khí bảo vệ phía trước kênh. Trên mặt đất, họ bố trí các quảng trường có lát đá, các đường phố, và các ngôi nhà cho người dân, phía bên kia cảng, họ xây một pháo đài-lâu đài lớn cho Mausolus, nó có vị trí tối ưu quan sát được toàn bộ mặt biển và những quả đồi sâu trong đất liền - những nơi kẻ địch dùng phát động tấn công. Những người thợ đã xây dựng những bức tường và các tháp canh ở phía trong đất liền và xây một nhà hát kiểu
[Hy Lạp](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc_Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i) và một đền thờ [Ares](/wiki/Ares), vị thần chiến tranh [Hy Lạp](/wiki/Th%E1%BA%A7n_tho%E1%BA%A1i_Hy_L%E1%BA%A1p). Mausolus và Artemisia đã chi phần lớn số thuế thu được để trang hoàng thành phố. Họ dựng những bức tượng, những đền, những tòa nhà bằng đá mable trắng. Ở trung tâm thành phố, Mausolus dự định xây mộ cho ông sau khi qua đời. Đây sẽ là nơi thể hiện sự giàu có của ông và nữ hoàng cho người đời sau. Sau đó Mausolus qua đời năm [353 TCN](/wiki/353_TCN) để lại Artemisia với trái tim tan vỡ. (Theo phong tục tại Caria các vị vua cai trị sẽ lấy chị/em gái của chính mình. Một lý do của những cuộc hôn nhân đó là để giữ vững sự giàu có và quyền lực của gia đình.) Như một cống vật dành cho ông, bà quyết định xây dựng một lăng mộ tráng lệ nhất từng có trên thế giới. Nó trở thành một công trình nổi tiếng đến mức tên của Mausolus ngày nay đã gắn liền với mọi lăng mộ nguy nga trong thế giới hiện đại với từ *mausoleum* (lăng mộ - tiếng Anh). Công trình cũng đẹp đẽ và độc đáo tới mức nó đã trở thành một trong Bảy kỷ quan Thế giới Cổ đại. Ngay sau khi việc xây dựng được tiến hành, Artemisia gặp rắc rối. [Rhodes](/wiki/Rhodes), một hòn đảo trên biển Aegean giữa Hy Lạp và Tiểu Á, nơi từng bị Mausolus chinh phục. Khi nghe được về cái chết của ông đã nổi loạn và gửi một hạm đội tới chiếm thành phố Halicarnassus. Biết rằng hạm đội của Rhodes đang trên đường tới, Artemisa đã xây dựng hạm đội của riêng mình tại một vị trí bí mật ở phía cực đông cảng thành phố. Sau khi quân lính từ hạm đội của Rhodes lên bờ tấn công, hạm đội của Artemisia đã tiến hành một cuộc hành quân bất ngờ, chiếm hạm đội của Rhodes và kéo chúng ra ngoài biển. Artemisia cho quân sang chiếm các tàu địch và đi thẳng sang Rhodes. Nghĩ rằng các con tàu của mình đang quay lại cùng với chiến thắng, người Rhodes không phòng bị và thành phố nhanh chóng bị chiếm giữ, cuộc nổi loạn bị dẹp yên. Artemisa chỉ sống thêm hai năm sau khi chồng bà qua đời. Vì thế, các bình đựng tro hỏa táng của họ được đặt trong một lăng mộ còn chưa hoàn thành. Theo nghi lễ tang, thân xác của rất nhiều loài động vật được đặt trên các bậc cầu thang dẫn vào mộ, sau đó các bậc cầu thang được đổ đầy đá và gạch, hàn kín lối vào. Theo nhà sử học [Pliny](/w/index.php?title=Pliny_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Gi%C3%A0_c%E1%BA%A3&action=edit&redlink=1), những người thợ thủ công đã quyết định ở lại và hoàn thành nốt công việc sau khi vua và hoàng hậu qua đời "cần nhớ rằng đó từng là một đài kỉ niệm cho danh tiếng của chính họ và của nghệ thuật điêu khắc."
## Quá trình xây dựng Mausoleum[
[sửa](/w/index.php?title=L%C4%83ng_m%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_Mausolus&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C4%83ng_m%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_Mausolus&action=edit§ion=2)]
Artemisia đã quyết định rằng bà sẽ không tiếc một chi phí nào cho việc xây dựng lăng mộ. Bà đã gửi những sứ đoàn tới Hy Lạp để tìm kiếm những nghệ sĩ tài danh nhất thời ấy. Trong số họ có
[Scopas](/w/index.php?title=Scopas&action=edit&redlink=1), người đã giám sát công việc sửa chữa [Đền Artemis](/wiki/%C4%90%E1%BB%81n_Artemis) tại [Ephesus](/wiki/Ephesus). Những nhà điêu khắc nổi tiếng khác như [Bryaxis](/w/index.php?title=Bryaxis&action=edit&redlink=1), [Leochares](/w/index.php?title=Leochares&action=edit&redlink=1) và [Timotheus](/w/index.php?title=Timotheus&action=edit&redlink=1) cũng đã tham gia vào công trình cùng hàng trăm thợ thủ công tài năng khác.
Lăng mộ được dựng lên trên một quả đồi nhìn xuống thành phố. Toàn bộ cấu trúc nằm trong một sân kín. Ở giữa sân là một bục đá, lăng mộ được xây trên bục đá này. Một cầu thang với những con sư tử đá ở hai bên dẫn tới đỉnh bục đá đó. Dọc bức tường ngoài của nó là nhiều bức tượng thể hiện các vị thần cả nam và nữ. Mỗi góc có các bức tượng chiến binh bằng đá, đang ngồi trên mình ngựa canh gác cho ngôi mộ.
Tại trung tâm của bục là ngôi mộ. Được làm phần lớn bằng đá cẩm thạch, công trình mọc lên với hình dáng một khối vuông, thon nhọn bên trên, phần thon này chiếm khoảng một phần ba chiều cao của lăng mộ (45 mét (135-foot). Phần này được trang trí bằng các bức điêu khắc thể hiện các cảnh hoạt động trong lịch sử/thần thoại Hy Lạp. Một phần thể hiện trận đánh của người Centaurs với người Lapiths. Một phần khác thể hiện những người Hy Lạp đang chiến đấu với người
[Amazons](/w/index.php?title=Amazons&action=edit&redlink=1), một bộ tộc của những chiến binh nữ.
Phần chóp này của lăng mộ được đỡ bởi ba sáu cột mỏng, chín cột mỗi mặt, với chiều cao bằng một phần ba chiều cao chính. Ở giữa mỗi hai cột là một bức tượng khác. Đằng sau các cột là một khối chắc đỡ trọng lượng to lớn của mái lăng mộ.
Mái, chiếm đa số trọng lượng phần này, được xây dựng theo hình thức kim tự tháp bậc. Trên đỉnh mái là một cỗ
[xe bốn ngựa](/w/index.php?title=Xe_b%E1%BB%91n_ng%E1%BB%B1a&action=edit&redlink=1): bốn chú ngựa lớn kéo một chiếc xe trong đó có hình Mausolus và Artemisia.
## Mausoleum ở thời trung cổ và thời hiện đại[
[sửa](/w/index.php?title=L%C4%83ng_m%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_Mausolus&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C4%83ng_m%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_Mausolus&action=edit§ion=3)]
Mausoleum đã đứng nhìn xuống thành phố Halicarnassus trong nhiều thế kỷ. Nó không bị động tới khi thành phố rơi vào tay
[Alexander Đại Đế](/wiki/Alexandros_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF) năm [334 TCN](/wiki/334_TCN) và cũng không bị hư hại gì sau những cuộc tấn công của [hải tặc](/wiki/C%C6%B0%E1%BB%9Bp_bi%E1%BB%83n) năm [62](/wiki/62_TCN) và [58 TCN](/wiki/58_TCN). Nó đúng trên những tàn tích của thành phố trong khoảng 16 thế kỷ. Sau đó một loạt những trận động đất làm gãy vụn các cột khiến chiến binh bằng đá rơi xuống đất. Tới năm [1404](/wiki/1404) chỉ phần móng của Mausoleum còn thực sự nhận ra được.
Đầu thế kỷ mười lăm,
[Các hiệp sĩ dòng St John Malta](/wiki/D%C3%B2ng_Chi%E1%BA%BFn_s%C4%A9_To%C3%A0n_quy%E1%BB%81n_Malta) đã xâm chiếm vùng này và xây dựng một lâu đài lớn. Khi quyết định củng cố nó năm 1494, họ đã sử dụng những viên đá lấy về từ Mausoleum. Năm [1522](/wiki/1522) những lời đồn đại về một cuộc tấn công của người Thổ Nhĩ Kỳ khiến các chiến binh thập tự chinh phải củng cố lại lâu đài ở Halicarnassus (khi ấy được gọi là Bodrum) và đa phần những thứ còn lại của lăng mộ đã bị đập vỡ và sử dụng để xây các bức tường pháo đài. Những phần đá cẩm thạch bóng của lăng mộ hiện vẫn còn có thể quan sát thấy.
Vào thời điểm đó một đội hiệp sĩ đã đi vào phần móng lăng mộ và khám phá ra một căn phòng có chứa một quan tài lớn. Trong mọi ghi chép về sự kiện này, ta đều thấy một lời kể như nhau: đội hiệp sĩ cho rằng khi ấy đã quá muộn để mở ngay chiếc quan tài quyết định để tới buổi sáng hôm sau sẽ quay lại nhưng họ chỉ thấy mọi thứ đã bị cướp phá và những đồ vàng bạc châu báu có thể có ở trong đã sạch trơn. Xác của Mausolus và Artemisia cũng đã mất. Các hiệp sĩ cho rằng những người dân làng Moslem đã tiến hành vụ trộm cắp đó, nhưng có lẽ chính một số chiến binh thập tự chinh trong số họ đã làm việc đó. Trên các bức tường của một ngôi mộ nhỏ bên cạnh đó chúng ta tìm thấy một câu chuyện khác. Những cuộc nghiên cứu do các nhà khảo cổ học tiến hành trong thập kỷ 1960 cho thấy một thời gian dài trước khi các hiệp sĩ có mặt tại đó, những kẻ trộm mồ mả đã đào một được hầm dưới phòng mộ, lấy đi mọi thứ trong đó. Cũng chính lăng mộ đã cung cấp bằng chứng cho thấy có lẽ giả thuyết gần với thực tế nhất là Mausolus và Artemisia đã được hỏa táng, vì thế chỉ một bình tro của họ được đặt bên trong phòng mộ. Điều này giải thích tại sao thân thể họ đã không được tìm thấy.
Trước khi xay và đốt đa phần những tàn tích điêu khắc sót lại của lăng mộ để làm vôi và vữa trát, các hiệp sĩ đã mang đi nhiều tác phẩm nghệ thuật và treo chúng trong lâu đài Bodrum. Chúng tiếp tục ở đó trong nhiều thế kỷ. Vào thời ấy, đại sứ Anh đã mang đi nhiều bức tượng từ lâu đài, chúng hiện được trưng bày tại
[Bảo tàng Anh](/wiki/B%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_Anh).
Năm 1852 Bảo tàng đã cử nhà khảo cổ học
[Charles Thomas Newton](/w/index.php?title=Charles_Thomas_Newton&action=edit&redlink=1) tới tìm kiếm các di tích khác của Mausoleum. Ông phải đối mặt với một vấn đề khó khăn. Ông không biết vị trí chính xác của lăng mộ và số tiền để mua lại những khoảnh đất gần đó để tìm kiếm lại đắt đến như vậy. Vì thế Newton đã nghiên cứu những lời ghi chép của các học giả cổ đại như Pliny để tìm kiếm vị trí gần đúng nhất của công trình. Đào sâu xuống, Newton đã tìm kiếm tại những vùng xung quanh qua các đường hầm ông đào xuống dưới những mảnh đất nhỏ quanh đó. Ông định vị được một số bức tường, một cầu thang và cuối cùng là ba góc của móng. Nhờ vậy, Newton xác định rõ được những mảnh đất cần mua.
Sau đó Newton đã khai quật địa điểm và tìm thấy những mảnh điêu khắc từng được dùng trang trí cho bức tường công trình cũng như những phần của chiếc mái dốc. Một bánh xe trận bằng đá đường kính 2 mét (7 feet) cũng được tìm thấy, nó là một phần của bức điêu khắc trên mái Mausoleum. Cuối cùng ông đã tìm thấy những bức tượng
[Mausolus](/wiki/Mausolus) và Artemisia từng đứng trên tháp của công trình.
Từ năm 1966 tới 1977, Mausoleum đã được Giáo sư
[Kristian Jeppesen](/w/index.php?title=Kristian_Jeppesen&action=edit&redlink=1) của [Đại học Aarhus](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Aarhus), [Đan Mạch](/wiki/%C4%90an_M%E1%BA%A1ch) nghiên cứu kỹ lưỡng. Ông đã cho xuất bản một tác phẩm sáu tập về với tên gọi " *The Maussolleion at Halikarnassos*".
Vẻ đẹp của Mausoleum không phải từ riêng kết cấu công trình mà còn từ những trang trí và các bức tượng bên ngoài trên mỗi bậc mái. Có hàng chục bức tượng con người, sư tử, ngựa và các loài động vật khác nhiều kích cỡ từ ngang bằng, nhỏ hơn tới to hơn thực tế. Bốn nhà điêu khắc
[Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i) đã tạo nên những bức tượng đó là: Bryaxis, Leochares, Scopas, và Timotheus, mỗi người chịu trách nhiệm một mặt. Bởi vì các bức tượng đều là tượng người và thú vật, nên Mausoleum có một vị trí đặc biệt trong lịch sử, bởi vì nó không dành cho các vị thần Hy Lạp cổ đại.
Hiện nay, toà lâu đài Các hiệp sĩ Malta to lớn vẫn đứng sừng sững tại Bodrum, và những phiến đá bóng cũng như các khối đá cẩm thạch lấy từ Mausoleum vẫn có thể được nhận ra trong đó. Tại địa điểm của Mausoleum chỉ nền móng của công trình từng là một trong bảy kỳ quan thế giới còn sót lại, cùng với một bảo tàng nhỏ. Một số bức điêu khắc còn tồn tại hiện được trưng bày trong
[Bảo tàng Anh](/wiki/B%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_Anh) tại Luân Đôn. Chúng gồm những mảnh của các bức tượng và nhiều phiến đá kiến trúc thể hiện trận đánh giữa người Hy Lạp và người Amazons. Những hình ảnh của Mausolus và hoàng hậu vẫn còn được thấy trên một số di tích đã bị vỡ của lăng mộ.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=L%C4%83ng_m%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_Mausolus&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C4%83ng_m%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_Mausolus&action=edit§ion=4)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=L%C4%83ng_m%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_Mausolus&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C4%83ng_m%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_Mausolus&action=edit§ion=5)] [^](#cite_ref-1) *Bodream*, [Jean-Pierre Thiollet](/wiki/Jean-Pierre_Thiollet), Anagramme Ed., 2010. [ISBN 978-2-35035-279-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9782350352794)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=L%C4%83ng_m%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_Mausolus&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C4%83ng_m%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_Mausolus&action=edit§ion=6)]
|
|![]()
[Lăng mộ của Mausolus](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mausoleum_at_Halicarnassus?uselang=vi) [[1]](http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Europe/Turkey/_Periods/Greek/_Texts/LETGKB/Mausoleum*.html)- Lăng mộ Mausolus (Tái dựng Mausoleum của [W.R. Lethaby](/w/index.php?title=W.R._Lethaby&action=edit&redlink=1), 1908)
|
|[Vườn treo Babylon](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_treo_Babylon) [|](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Die_schwebenden_G%C3%A4rten_von_Babylon_1726.jpg) ![ Die schwebenden Gärten von Babylon 1726.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/Die_schwebenden_G%C3%A4rten_von_Babylon_1726.jpg/25px-Die_schwebenden_G%C3%A4rten_von_Babylon_1726.jpg)
![ Die schwebenden Gärten von Babylon 1726.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/Die_schwebenden_G%C3%A4rten_von_Babylon_1726.jpg/25px-Die_schwebenden_G%C3%A4rten_von_Babylon_1726.jpg)
[Tượng thần Zeus ở Olympia](/wiki/T%C6%B0%E1%BB%A3ng_th%E1%BA%A7n_Zeus_%E1%BB%9F_Olympia) ![ Statue of Zeus.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Statue_of_Zeus.jpg/25px-Statue_of_Zeus.jpg)
![ Statue of Zeus.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Statue_of_Zeus.jpg/25px-Statue_of_Zeus.jpg)
[Đền Artemis](/wiki/%C4%90%E1%BB%81n_Artemis) [|](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Temple_of_Artemis.jpg) ![ Temple of Artemis.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Temple_of_Artemis.jpg/25px-Temple_of_Artemis.jpg)
![ Temple of Artemis.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Temple_of_Artemis.jpg/25px-Temple_of_Artemis.jpg)
**Lăng mộ của Mausolus** [|](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Mausoleum_of_Halicarnassus.jpg) ![ Mausoleum of Halicarnassus.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Mausoleum_of_Halicarnassus.jpg/25px-Mausoleum_of_Halicarnassus.jpg)
![ Mausoleum of Halicarnassus.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Mausoleum_of_Halicarnassus.jpg/25px-Mausoleum_of_Halicarnassus.jpg)
[Tượng thần Mặt Trời ở Rhodes](/wiki/T%C6%B0%E1%BB%A3ng_th%E1%BA%A7n_M%E1%BA%B7t_Tr%E1%BB%9Di_%E1%BB%9F_Rhodes) [|](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Rhodes0211.jpg) ![ Rhodes0211.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Rhodes0211.jpg/20px-Rhodes0211.jpg)
![ Rhodes0211.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Rhodes0211.jpg/20px-Rhodes0211.jpg)
[Hải đăng Alexandria](/wiki/H%E1%BA%A3i_%C4%91%C4%83ng_Alexandria) ![ Phare d'Alexandrie (Barclay).jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Phare_d%27Alexandrie_%28Barclay%29.jpg/20px-Phare_d%27Alexandrie_%28Barclay%29.jpg)
![ Phare d'Alexandrie (Barclay).jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Phare_d%27Alexandrie_%28Barclay%29.jpg/20px-Phare_d%27Alexandrie_%28Barclay%29.jpg)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1068 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=31-Aug-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Fri, 02 Oct 2015 00:00:00 GMT


markdown:
# Messery
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [46°21′02″B 6°17′37″Đ / 46,3506°B 6,2936°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Messery¶ms=46.3506_N_6.2936_E_region:FR-74_type:city(1434))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Rhône-Alpes](/wiki/Rh%C3%B4ne-Alpes) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Haute-Savoie](/wiki/Haute-Savoie) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Arrondissement of Thonon-les-Bains](/w/index.php?title=Arrondissement_of_Thonon-les-Bains&action=edit&redlink=1) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Canton of Douvaine](/w/index.php?title=Canton_of_Douvaine&action=edit&redlink=1) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2008–2014)
1 2(3,6 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(400 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [74180](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=74180-COM)/ [74140](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Messery** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) trong [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Haute-Savoie](/wiki/Haute-Savoie) thuộc [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Rhône-Alpes](/wiki/Rh%C3%B4ne-Alpes) đông nam [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


markdown:
*Platysteira concreta*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Platysteira concreta
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Passeriformes](/wiki/B%E1%BB%99_S%E1%BA%BB) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Platysteiridae](/wiki/Platysteiridae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Platysteira](/wiki/Platysteira) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. concreta** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Platysteira concreta* * là một loài Platysteira concreta* [chim](/wiki/Chim)trong họ [Platysteiridae](/wiki/Platysteiridae). [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Platysteira_concreta&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Platysteira_concreta&action=edit§ion=1)] **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-1) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


markdown:
# Trần Nam Trung
|Trần Nam Trung|
|
|![]()
**Trần Lương**, **Trần Khuy** ![ Flag of Vietnam.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
![ Flag of Vietnam.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [Mộ Đức](/wiki/M%E1%BB%99_%C4%90%E1%BB%A9c), [Quảng Ngãi](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [10 tháng 5](/wiki/10_th%C3%A1ng_5), [2009](/wiki/2009) (97 tuổi) [TP. Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) ![ Flag of Viet Nam Peoples Army.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/Flag_of_Viet_Nam_Peoples_Army.svg/22px-Flag_of_Viet_Nam_Peoples_Army.svg.png)
![ Flag of Viet Nam Peoples Army.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/Flag_of_Viet_Nam_Peoples_Army.svg/22px-Flag_of_Viet_Nam_Peoples_Army.svg.png)
[Quân đội nhân dân Việt Nam](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) [1945](/wiki/1945)- [1976](/wiki/1976) ![ Vietnam People's Army Colonel General.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Vietnam_People%27s_Army_Colonel_General.jpg/20px-Vietnam_People%27s_Army_Colonel_General.jpg)
![ Vietnam People's Army Colonel General.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Vietnam_People%27s_Army_Colonel_General.jpg/20px-Vietnam_People%27s_Army_Colonel_General.jpg)
[Thượng tướng](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) ![ Flag of North Vietnam (1945-1955).svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg/22px-Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg.png)
![ Flag of North Vietnam (1945-1955).svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg/22px-Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg.png)
[Việt Minh](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh) ![ FNL Flag.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/FNL_Flag.svg/22px-FNL_Flag.svg.png)
![ FNL Flag.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/FNL_Flag.svg/22px-FNL_Flag.svg.png)
[Quân Giải phóng Miền Nam](/wiki/Qu%C3%A2n_Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_mi%E1%BB%81n_Nam_Vi%E1%BB%87t_Nam) ![ Flag of Vietnam.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
![ Flag of Vietnam.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Quân đội nhân dân Việt Nam](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Du kích Ba Tơ](/wiki/%C4%90%E1%BB%99i_du_k%C3%ADch_C%E1%BB%A9u_qu%E1%BB%91c_qu%C3%A2n_Ba_T%C6%A1) [Huân chương Sao vàng](/wiki/Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_Sao_v%C3%A0ng_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) [Huân chương Hồ Chí Minh](/wiki/Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh),...
Bí thư Liên Khu ủy Liên khu V
Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam
Chủ nhiệm Ủy ban Thanh tra Chính phủ Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Đại biểu Quốc hội khóa VI
[Thượng tướng](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) **Trần Nam Trung** (1912-2009) là một tướng lĩnh [Quân đội Nhân dân Việt Nam](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam). Ông từng là Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Chính phủ Cách mạng lâm thời [Cộng hòa Miền Nam Việt Nam](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Mi%E1%BB%81n_Nam_Vi%E1%BB%87t_Nam) ( [1969](/wiki/1969)- [1976](/wiki/1976)).
## Cuộc đời[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Nam_Trung&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Nam_Trung&action=edit§ion=1)]
Ông tên thật là
**Trần Khuy** sinh ngày 6 tháng 1 năm 1912 (có tài liệu ghi ông sinh năm 1913, do nâng tuổi để đi học) tại làng Thi Phổ, xã Đức Trung (này là xã [Đức Thạnh](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%A9c_Th%E1%BA%A1nh,_M%E1%BB%99_%C4%90%E1%BB%A9c,_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&action=edit&redlink=1)), huyện [Mộ Đức](/wiki/M%E1%BB%99_%C4%90%E1%BB%A9c), tỉnh [Quảng Ngãi](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i). Ông xuất thân trong một gia đình nông dân, tổ tiên di cư từ [Tây Sơn](/wiki/T%C3%A2y_S%C6%A1n) vào Quảng Ngãi.
Học hết sơ học, ông được thân sinh mời thầy dạy tại nhà. Theo lời ông kể
, ngoài thân sinh, ông cũng chịu ảnh hưởng của người thầy này. Năm 1927 tuổi, chịu ảnh hưởng của người anh họ là Trần Cừ, ông tham gia [1] [Liên đoàn Cộng sản đảng](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_%C4%91o%C3%A0n_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_%C4%91%E1%BA%A3ng&action=edit&redlink=1)ở Nghệ An, về sau đổi thành [An Nam Cộng sản đảng](/w/index.php?title=An_Nam_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_%C4%91%E1%BA%A3ng&action=edit&redlink=1). Năm 1931, ông gia nhập [Đảng Cộng sản Đông Dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam). Ông từng bị thực dân [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)bắt giam nhiều lần.
Năm 1944, ông trở về Quảng Ngãi, lấy bí danh là
**Trần Lương** , tham gia thành lập Ủy ban Vận động Cứu quốc tỉnh Quảng Ngãi. Ngày 11 tháng 3 năm 1945, ông cùng với Trương Quang Giao, [2] [Nguyễn Chánh](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ch%C3%A1nh_(ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i)&action=edit&redlink=1), [Trần Quý Hai](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Qu%C3%BD_Hai), [Nguyễn Đôn](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_%C4%90%C3%B4n), [Phạm Kiệt](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Ki%E1%BB%87t)… tổ chức quần chúng ở châu lỵ nổi dậy tuần hành thị uy, đánh chiếm nha kiểm lý, bao vây và chiếm đồn lính khố xanh ở [Ba Tơ](/wiki/Ba_T%C6%A1). Ngay hôm sau, đội du kích Ba Tơ chính thức ra mắt với 17 đội viên và 28 súng, sau kết nạp thêm gần 30 người và xây dựng chiến khu Ba Tơ, về sau tham gia Cách mạng tháng Tám.
Từ tháng 9 năm 1945, ông được cử làm Xứ ủy viên
[Trung Bộ](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Trung_(Vi%E1%BB%87t_Nam)), phụ trách quân sự. Tháng 9 năm 1946, là Chính ủy Khu V. Năm 1951, ông được điều ra chiến khu Việt Bắc, giữ chức Phó Chủ nhiệm [Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam](/wiki/T%E1%BB%95ng_C%E1%BB%A5c_Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam). . Trong thời gian diễn ra [3] [Chiến dịch Điện Biên Phủ](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7), ông được phân công chịu trách nhiệm chỉ đạo và trực tiếp về các địa phương vận động nhân dân đóng góp, vận tải lương thực thực phẩm, quân trang phục vụ chiến dịch.
Năm 1955, ông được bầu làm Ủy viên dự khuyết
[Trung ương Đảng](/wiki/Ban_Ch%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam) khóa II (1955-1960) và được phân công kiêm Bí thư Liên khu ủy Liên khu V ( [Nam Trung Bộ](/wiki/Nam_Trung_B%E1%BB%99_Vi%E1%BB%87t_Nam)), thay cho Trương Quang Giao. Năm 1959, ông được điều vào Đông Nam Bộ, tham gia tổ chức lại Xứ ủy Nam Bộ thành [Trung ương Cục miền Nam](/wiki/Trung_%C6%B0%C6%A1ng_C%E1%BB%A5c_mi%E1%BB%81n_Nam). Sau đó ông ra Bắc báo cáo. Năm 1960, ông được bầu làm Ủy viên Trung ương Đảng khóa III. Tháng 5 năm 1961, ông trở vào Nam Bộ lần thứ hai với bí danh **Trần Nam Trung** , tự [4] **Hai Hậu**, trong Đoàn Phương Đông 1 vượt [Trường Sơn](/wiki/D%C3%A3y_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_S%C6%A1n), do [Trần Văn Quang](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_V%C4%83n_Quang)làm trưởng đoàn, ông làm chính ủy. Tháng 10 năm 1961, Trung ương Cục họp phiên đầu tiên tại căn cứ Mã Đà, ông được bầu làm Ủy viên thường vụ Trung ương Cục, phụ trách quân sự, đồng thời giữ chức Ủy viên Quốc phòng trong [Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam](/wiki/M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_D%C3%A2n_t%E1%BB%99c_Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_mi%E1%BB%81n_Nam_Vi%E1%BB%87t_Nam). Khi Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam được thành lập tháng 6 năm 1969, ông được cử làm Bộ trưởng Quốc phòng.
Sau hiệp định Paris, ông trở ra
[Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i), đón [Chủ tịch nước Cuba](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7_t%E1%BB%8Bch_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_Cuba&action=edit&redlink=1) là [Fidel Castro Ruz](/wiki/Fidel_Castro) vào [Quảng Trị](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Tr%E1%BB%8B) (tháng 9 năm 1973), khi đó thuộc quyền kiểm soát của Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Thay mặt [Quân giải phóng miền Nam](/wiki/Qu%C3%A2n_Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_mi%E1%BB%81n_Nam_Vi%E1%BB%87t_Nam), ông tặng cho Chủ tịch Cuba một chiếc xe tăng M.48 chiến lợi phẩm . [5]
Từ năm 1976, ông chuyển ngành sang dân sự, làm Chủ nhiệm Ủy ban Thanh tra Chính phủ (nay là Thanh tra Nhà nước) cho đến khi về hưu năm 1982. Người kế nhiệm là ông
[Huỳnh Châu Sổ](/w/index.php?title=Hu%E1%BB%B3nh_Ch%C3%A2u_S%E1%BB%95&action=edit&redlink=1), Chính ủy Quân khu 8 (1975-1976).
Ông được phong
[Trung tướng](/wiki/Trung_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) năm 1961, [Thượng tướng](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) năm 1974.
Ông là Đại biểu
[Quốc hội](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Vi%E1%BB%87t_Nam) khóa VI.
Ông được Nhà nước Việt Nam tặng thưởng
[Huân chương Hồ Chí Minh](/wiki/Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) và [Huân chương Sao vàng](/wiki/Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_Sao_v%C3%A0ng_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) [[6]](#cite_note-6)
Ông lập gia đình với bà Đoàn Thị Mỹ năm 1944 tại Quảng Ngãi. Hai người có với nhau 4 người con (2 trai 2 gái). Sau khi về hưu, ông sống với gia đình người con trai lớn là Trần Đẳng (đã qua đời) ở đường Tú Xương, quận 3,
[Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh).
Ông qua đời vào lúc 20 giờ 17 phút ngày 10 tháng 5 năm 2009.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Nam_Trung&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Nam_Trung&action=edit§ion=2)] **"Phỏng vấn các tướng lĩnh" - Phan Hoàng** [^](#cite_ref-1) **Trong "Phỏng vấn các tướng lĩnh" của Phan Hoàng, ông có kể** [^](#cite_ref-2) *"Thấy tôi mãi chần chừ, anh em bảo lấy đại tên Trần Lương đi. Bởi thời trẻ, tôi mập mạp, mỗi lần cười híp cả con mắt lại như mắt lươn."* **Chủ nhiệm Tổng cục bấy giờ là Nguyễn Chí Thanh, vốn quen với ông khi bị đày ở Buôn Mê Thuột, cùng với** [^](#cite_ref-3) [Tố Hữu](/wiki/T%E1%BB%91_H%E1%BB%AFu). Do đó, ông được phân công làm Phó chủ nhiệm thường trực để hỗ trợ [Nguyễn Chí Thanh](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ch%C3%AD_Thanh)vốn sức khỏe kém. **Trong "Phỏng vấn các tướng lĩnh" của Phan Hoàng, ông lý giải** [^](#cite_ref-4) **Nam Trung**tức là Nam Trung Bộ **Có tài liệu ghi là một khẩu pháo tự hành 175 mm, biệt danh là Vua chiến trường** [^](#cite_ref-5) **Ông được nhà nước Việt Nam trao tặng Huân chương Sao vàng năm 2007.** [^](#cite_ref-6)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Nam_Trung&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Nam_Trung&action=edit§ion=3)] [Trần Nam Trung](http://dictionary.bachkhoatoanthu.gov.vn/default.aspx?param=1ED7aWQ9MTgxMSZncm91cGlkPSZraW5kPSZrZXl3b3JkPVRyJWUxJWJhJWE3biUyME5hbSUyMFRydW5n&page=1), mục từ trong Từ điển Bách khoa Việt Nam
|
|
|
|

X-Cache: cp1067 hit (1), cp1068 frontend miss (0)


markdown:
# Vịnh Alaska
**Vịnh Alaska** là một vịnh nằm trên [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng), khu vực bờ biển của tiểu bang [Alaska](/wiki/Alaska), kéo dài từ [bán đảo Alaska](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Alaska) và [đảo Kodiak](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Kodiak&action=edit&redlink=1) ở phía tây của [bán đảo Alexander](/w/index.php?title=B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Alexander&action=edit&redlink=1) ở phía đông, ở khu vực [vịnh Glacier](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bnh_Glacier&action=edit&redlink=1) và [Inside Passage](/w/index.php?title=Inside_Passage&action=edit&redlink=1).
Toàn bộ bờ biển của vịnh là rừng, núi và các dòng sông băng. Các dòng sông băng lớn nhất của Alaska:
[Dòng sông băng Malaspina](/w/index.php?title=D%C3%B2ng_s%C3%B4ng_b%C4%83ng_Malaspina&action=edit&redlink=1) và [Dòng sông băng Bering](/w/index.php?title=D%C3%B2ng_s%C3%B4ng_b%C4%83ng_Bering&action=edit&redlink=1) chảy vào đồng bằng ven biển dọc theo Vịnh Alaska.
Bờ biển ở đây rất lồi lõm, with
[Cook Inlet](/w/index.php?title=Cook_Inlet&action=edit&redlink=1) and [Prince William Sound](/w/index.php?title=Prince_William_Sound&action=edit&redlink=1) the two largest connected bodies of water, but also including [Vịnh Yakutat](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bnh_Yakutat&action=edit&redlink=1) và [Cross Sound](/w/index.php?title=Cross_Sound&action=edit&redlink=1). [Vịnh Lituya](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bnh_Lituya&action=edit&redlink=1) là nơi xảy ra trận [sóng thần](/wiki/S%C3%B3ng_th%E1%BA%A7n) lớn nhất trong lịch sử và cũng là nơi neo đậu và trú ẩn thường xuyên của tàu thuyền đánh cá.
Xét về khí tượng học thì vịnh Alaska là nơi sinh ra rất nhiều cơn
[bão](/wiki/B%C3%A3o). Ngoài việc đổ xuống Nam Alaska rất nhiều tuyết và băng gây ra những vụ lớn nhất trong lịch sử ở phía Nam [Vòng Bắc Cực](/wiki/V%C3%B2ng_B%E1%BA%AFc_C%E1%BB%B1c), nhiều cơn bão còn di chuyển về phía nam dọc theo các bờ biển thuộc [British Columbia](/wiki/British_Columbia), [Washington](/wiki/Washington_(ti%E1%BB%83u_bang)) và [Oregon](/wiki/Oregon). Rất nhiều cơn mưa theo mùa trên vùng [Tây Bắc Thái Bình Dương](/wiki/T%C3%A2y_B%E1%BA%AFc_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) đến từ Vịnh Alaska.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bnh_Alaska&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bnh_Alaska&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
[Vịnh Alaska](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Gulf_of_Alaska?uselang=vi)
|
|![]()


markdown:
# Xã Cumberland, Quận Adams, Pennsylvania
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Xã Cumberland
|
Cumberland Township
|—
|![ Vị trí trong Quận Adams, Pennsylvania](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Map_of_Cumberland_Township%2C_Adams_County%2C_Pennsylvania_Highlighted.png/250px-Map_of_Cumberland_Township%2C_Adams_County%2C_Pennsylvania_Highlighted.png)
![ Vị trí trong Quận Adams, Pennsylvania](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Map_of_Cumberland_Township%2C_Adams_County%2C_Pennsylvania_Highlighted.png/250px-Map_of_Cumberland_Township%2C_Adams_County%2C_Pennsylvania_Highlighted.png)
Vị trí trong
[Quận Adams](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Adams,_Pennsylvania), [Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania) ![ Vị trí quận Adams trong tiểu bang Pennsylvania ở Hoa Kỳ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/Map_of_Pennsylvania_highlighting_Adams_County.svg/250px-Map_of_Pennsylvania_highlighting_Adams_County.svg.png)
![ Vị trí quận Adams trong tiểu bang Pennsylvania ở Hoa Kỳ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/Map_of_Pennsylvania_highlighting_Adams_County.svg/250px-Map_of_Pennsylvania_highlighting_Adams_County.svg.png)
Vị trí quận Adams trong tiểu bang Pennsylvania ở Hoa Kỳ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania) [Quận](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Pennsylvania&action=edit&redlink=1) [Quận Adams](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Adams,_Pennsylvania) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [EST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_%C4%90%C3%B4ng_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-5](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **EDT**( [UTC-4](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Xã Cumberland** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Cumberland Township*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Adams](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Adams,_Pennsylvania), tiểu bang [Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 6.162 người. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A3_Cumberland,_Qu%E1%BA%ADn_Adams,_Pennsylvania&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A3_Cumberland,_Qu%E1%BA%ADn_Adams,_Pennsylvania&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


markdown:
# Yeghegnavan, Ararat
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Yeghegnavan|
|— Đô thị —|
|Tọa độ:
|[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) ![ Armenia](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Flag_of_Armenia.svg/23px-Flag_of_Armenia.svg.png)
![ Armenia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Flag_of_Armenia.svg/23px-Flag_of_Armenia.svg.png)
[Armenia](/wiki/Armenia) [Tỉnh](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Armenia) [Ararat](/wiki/Ararat_(t%E1%BB%89nh)) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [UTC+4](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [UTC+5](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Yeghegnavan** là một [đô thị](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Armenia) thuộc tỉnh [Ararat](/wiki/Ararat_(t%E1%BB%89nh)), [Armenia](/wiki/Armenia). Dân số ước tính năm 2011 là 1891 người. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Yeghegnavan,_Ararat&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Yeghegnavan,_Ararat&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Armenia: largest cities and towns and statistics of their population”](http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&geo=-17&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=x). World Gazetteer. Truy cập ngày 13 tháng 11 năm 2012.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Yeghegnavan,_Ararat&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Yeghegnavan,_Ararat&action=edit§ion=2)] [“2011 Population Census of the Republic of Armenia”](http://www.armstat.am/en/?nid=337). Cơ quan Thống kê Cộng hòa Armenia. Truy cập ngày 13 tháng 11 năm 2012.

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1068 frontend hit (1)


markdown:
polysemy
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Tiếng Anh
[
sửa
]
Danh từ
[
sửa
]
polysemy
Tính
nhiều
nghĩa
(của từ).
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=polysemy&oldid=1371951
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Danh từ
Danh từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
English
Eesti
Suomi
Français
Bahasa Indonesia
Ido
한국어
Polski
Русский
Svenska
தமிழ்
Türkçe
中文
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 14:31 ngày 19 tháng 12 năm 2011.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


markdown:
Menu
Trang nhất
Trang nhất
Liên kết nhanh
Tìm kiếm
Thảo luận mới
Tinhte.vn
Diễn đàn
Diễn đàn
Liên kết nhanh
Tìm kiếm
Thảo luận mới
Live
Live
Liên kết nhanh
Create New Page
My Pages
Sự kiện
Gallery
Gallery
Liên kết nhanh
Thể loại
Tìm theo thành viên
Album mới
Ảnh mới
Video mới
Các bộ sưu tập
Địa điểm
Thiết bị
Mây tag
Camera Tinh tế
Thư viện
Thư viện
Liên kết nhanh
Tìm trong thư viện
Thành viên năng động
Rao vặt
Rao vặt
Liên kết nhanh
Mua bán điện thoại
Mua bán máy tính
Mua bán máy tính bảng
Mua bán camera
Mua bán đồ công nghệ
Mua bán xe
Mua bán sim, sim 3g
Camera
Camera
Liên kết nhanh
Thảo luận mới
Ảnh mới
Mua Bán Camera
Facebook
[Cam] Tin tức, Đánh giá
[Cam] Sự kiện nhiếp ảnh
[Cam] Kiến thức, cẩm nang
[Cam] Nghệ thuật chụp ảnh
[Cam] Xử lý ảnh số
[Cam] Hỏi đáp, thảo luận
[Cam] Ảnh & Bình ảnh
Xe
Xe
Liên kết nhanh
Xe máy
Xe ô tô
Xe đạp
Giao thông & PTVC khác
Bài mới
Bài mới
Liên kết nhanh
Chủ đề mới
Thích nhiều
Sôi động
Quan tâm
Chờ trả lời
Đã tag
Chưa tag
Menu
Đăng nhập
Tên tài khoản hoặc Email:
Mật khẩu:
Quên mật khẩu?
Nhớ đăng nhập
Đăng nhập bằng Facebook
Đăng nhập bằng Google
Chì tìm tiêu đề
Viết bởi thành viên:
Các tên cách nhau bởi dấu phẩy(,)
Mới hơn:
Thêm nữa...
Mục tìm hữu ích
Thảo luận mới
Tinhte.vn
copbien51
>
Hoạt động lần cuối:
28/8/15 at 10:55
Tham gia:
14/3/09
Bài viết:
384
Được thích:
204
Điểm thưởng:
43
Đang theo dõi
1
chuyenmayanhso
copbien51
Thành viên
copbien51 lần cuối xem:
28/8/15 at 10:55
Tường
Hoạt động
Bài viết
Thông tin
Chưa có bài viết trên tường của copbien51.
Hiện nội dung bỏ qua
Đang tải...
Xem
Đang tải...
Xem
Tương tác
Bài viết:
Tìm tất cả các bài viết bởi copbien51
Tìm tất cả các chủ đề của copbien51
Đăng nhập bằng Facebook
Đăng nhập bằng Google
Tên tài khoản hoặc Email:
Bạn đã có tài khoản?
Chưa, tôi tạo tài khoản mới.
Có, mật khẩu của tôi là:
Quên mật khẩu?
Nhớ đăng nhập
Tinhte.vn
copbien51
>

WARC-Truncated: length

Server: cloudflare-nginx

Set-Cookie: xf_session=22d20cc8bc9857f67db63bbcf5b47361; path=/; secure; httponly

Vary: User-Agent

Cache-control: private, max-age=0

X-Frame-Options: SAMEORIGIN