text:
Amenmesse
Amenmesse (cũng gọi là Amenmesses hay Amenmose) là vị vua thứ năm của Vương triều thứ 19 Ai Cập cổ đại, ông có thể là con của Merneptah và hoàng hậu Takhat. Một số người khác cho ông là một trong số hơn 100 người con của Ramesses II. Chúng ta biết rất ít về vua này, ông cai trị khoảng 3 hay 4 năm. Nhiều nhà Ai Cập học cho thời gian ông cai trị là 1203 đến 1200 TCN[4] hay 1202-1199 TCN [5] với cũng có người cho là khoảng 1200 TCN.[6]. Amenmesse có nghĩa là "sinh ra trong hoặc hình dáng do Amun" trong tiếng Ai Cập. Ngoài ra, tên nomen của ông có thể được thành lập với tính ngữ Heqa-waset với nghĩa "vua của Thebes".[7] Tên hoàng gia của ông là Menmire Setepenre.
Cướp ngôi[sửa | sửa mã nguồn]
Có khả năng rằng ông không phải là người thừa kế Merneptah. Một số học giả như Kenneth và Jürgen von Beckerath theo quan điểm truyền thống coi Amenmesse là kẻ chiếm đoạt ngai vàng từ Seti-Merneptah, con trai Merneptah và là Thái tử, người tiếp theo sẽ kế vị trong hoàng gia. Hiện chưa rõ tại sao điều này đã xảy ra khi nào. Có văn bản rằng Amenmesse có thể đã lợi dụng một sự suy yếu tạm thời của Seti-Merneptah hoặc nắm quyền trong khi thái tử ở châu Á. Seti-Merneptah rất có thể là vua Seti II, theo truyền thống trị vì tiếp theo sau triều đại Amenmesse. Các Cartouch của ngôi mộ Seti II ở Thượng Ai Cập đã bị cố tình xoá hoàn toàn và sau đó sơn lại, cho thấy rằng sự cai trị của Seti ở Thượng Ai Cập đã tạm thời bị gián đoạn bởi các bộ hạ của người anh em cùng cha với mình. Nhầm lẫn nói chung là những đám mây che phủ triều đại Amenmesse và sự xác định trong triều đại 19 của Ai Cập. Tuy nhiên, một số lượng ngày càng tăng các nhà Ai Cập học ngày nay như Rolf Krauss và Aidan Dodson cho rằng Seti II,trong thực tế,là người kế thừa trực tiếp của Merneptah.[8] Theo kịch bản này, Amenmesse đã không kế vị Merneptah trên ngai vàng của Ai Cập mà đúng hơn là một vị vua đối lập, người mà đã nổi loạn chiếm đoạt quyền lực trong những năm thứ 2 tới năm thứ 4 của triều đại Seti II ở Thượng Ai Cập và Nubia, nơi quyền lực của ông được chứng thực.[9] Amenmesse đã được ghi nhận nắm quyền lực tại Thebes trong năm thứ ba và thứ tư của ông. có lẽ trước đó ở Nubia nơi mà vào năm thứ 3 và thứ 4 của Seti II được cho là mất.[10] Việc bàn luận Amenmesse như là một vị vua đối thủ cũng là lí giải tốt nhất cho việc phá hủy ngôi mộ của Seti II mà là ban đầu bị cướp phá và sau đó khôi phục lại một lần nữa bởi các quan chức của Seti II. Điều này ngụ ý rằng các triều đại tương ứng của Amenmesse và Seti II song song với nhau; Seti II phải kiểm soát Thebes trong năm đầu tiên và vào năm thứ hai,trong thời gian ngôi mộ của ông được xây dựng và trang trí một phần. Sau đó, Seti đã bị lật đổ khỏi quyền lực ở Thượng Ai Cập bởi Amenmesse người mà các bộ hạ đã báng bổ ngôi mộ Seti II. Seti cuối cùng sẽ đánh bại Amenmesse -đối thủ của mình và trở về Thebes trong chiến thắng, tại đó ông ta đã ra lệnh phục hồi của ngôi mộ bị hư hỏng của mình.
Rolf Krauss, tiếp theo là Aidan Dodson, cho thấy rằng Amenmesse đã từng là một phó vương Kushite gọi là Messuwy.[11] Đặc biệt, hai biểu trưng của Messuwy trên đền thờ Amida cho thấy một uraeus hoàng gia đã được thêm vào lông mày của ông một cách nhất quán với các vị vua khác như Horemheb, Merenptah và một số các con trai của Rameses III. Ngoài ra một dòng chữ tại đền thờ của Amada cũng gọi ông là"con trai của đức vua" nhưng điều này có thể được chỉ là một con số của bài phát biểu nhấn mạnh địa vị cao là phó vương của Messuwy dưới thời Merneptah. Tuy nhiên, Frank Yurco nhận thấy mô tả khác nhau của Messuwy trong một số ngôi đền Nubia không bao giờ bị cố tình tẩy xóa bởi các bộ hạ của Seti II của so với damnatio memoriae ngoài tất cả các mô tả về một phó vương của Kush, Kha-em-ter, người đã phục vụ là tể tướng của Amenmesse.[12] Điều này ngụ ý mạnh mẽ rằng Seti II không có mối ác cảm chống lại Messuwy mà không chắc có thể xảy ra nếu Messuwy đã thực sự Amenmesse. Yurco cũng quan sát thấy rằng các chỉ một đồ vật từ mộ Messuwy mà xác định một Pharaoh chỉ mang tên là Merneptah, cha Seti II,dẫn đến kết luận Messuwy chết và được chôn trong ngôi mộ của ông tại Aniba, Nubia trong thời gian trị vì của Merneptah, và không thể là Amenmesse.[13]
Cũng đã có được một gợi ý rằng câu chuyện "Truyện kể hai anh em", lần đầu tiên xác nhận trong thời gian trị vì của Seti II, có thể chứa một tham chiếu úp mở về cuộc xung đột giữa Amenmesse và Seti II.
Các ghi chép của một phiên tòa vào đầu triều đại của Seti II cũng đưa ra ánh sáng một số điều về vấn đề này. Papyrus Salt 124 ghi lại rằng Neferhotep, một trong các hai thợ cả của nghĩa địa el-Medina Deir, đã bị giết chết trong triều đại của Amenmesse (tên của nhà vua được viết là 'MSY' trong tài liệu).[14] Neferhotep được thay thế bởi Paneb con trai nuôi của ông, người mà có nhiều tội ác đã bị cáo buộc bởi Amennakhte, anh trai Neferhotep trong một bản cáo trạng với những lời mạnh mẽ, và được lưu giữ trên giấy cói ở Bảo tàng Anh quốc. Nếu cáo buộc Amennakhte của có thể được tin cậy, Paneb đã đánh cắp đá cho việc trang hoàng ngôi mộ của riêng mình từ ngôi mộ Seti II trong quá trình hoàn thành nó, bên cạnh ăn trộm hoặc làm hư hỏng tài sản khác thuộc về nhà vua đó. Ngoài ra ông đã bị cáo buộc cố gắng để giết Neferhotep mặc dù đã được giáo dục bởi ông, và sau khi người thợ cả đã bị giết bởi kẻ thù mà đã hối lộ viên tể tướng Pra'emhab để chiếm đoạt vị trí của ông. Bất kể sự thật của những lời cáo buộc, rõ ràng rằng là Thebes đã trải qua thời gian rất khó khăn. Có những ám chỉ ở những nơi khác đến một cuộc chiến tranh đã xảy ra trong những năm này, nhưng nó bị che khuất bởi những từ ám chỉ này, có lẽ không nhiều hơn so với các rối loạn nội bộ và sự bất mãn. Neferhotep đã phàn nàn về các cuộc tấn công nhằm vào bản thân ông trước tể tướng Amenmose, có lẽ là một người tiền nhiệm của Pra'emhab, và rồi Amenmose đã trừng phạt Paneb. Paneb, tuy nhiên, sau đó thành công khi khiếu nại trước Mose '/' MSY 'sau đó, quyết định cắt chức Amenmose. Rõ ràng này Mose '/' MSY là một người có tầm quan trọng cao nhất ở đây, người có thể nên được xác định với nhà vua Amenmesse.[15]
Gia đình[sửa | sửa mã nguồn]
Mẹ của ông được biết đến là nữ hoàng Takhat, người đã được hoặc là một người vợ nhỏ của Merneptah hoặc một người vợ hoàng gia sau của Ramesses II hoặc cả hai. Một số đã giả định rằng Twosret, vợ của Seti II, là em gái của ông, làm cho anh ta là một người anh cùng cha của Seti II. Vợ Amenmesse đã từng được cho là một phụ nữ tên Baktwerel nhưng phân tích gần đây từ ngôi mộ hoàng gia của ông chứng minh rằng bà không phải cùng thời với vị Pharaoh này. Như Aidan Dodson & Dyan Hilton cho rằng:
"Trái ngược với những gì đã thường được khẳng định, Nữ hoàng Baketwerel được mô tả trong ngôi mộ của Amenmesse, KV10, không thể là một người vợ của ông. Các phù điêu Nữ hoàng được nhắc đến là không quan trọng,. Được chạm khắc trong thạch cao trên các trang trí bị cắt xén của nhà vua, phản ánh sự chiếm đoạt ngôi mộ sau đó, có lẽ trong triều đại thứ 20 ".[16]
Dodson cho rằng Baktwerel có lẽ là vợ của Ramesses IX, và rằng người phụ nữ này sau đó chiếm đoạt ngôi mộ của Amenmesse và thêm vào những cảnh và chữ khắc ở đó (Dodson 1987).
Sáu bức tượng thạch anh ban đầu được đặt dọc theo các trục hành lang hypostyle trong đền thờ Amun ở Karnak được cho là của ông, mặc dù bị tẩy xóa và ghi đè bằng tên của Seti II.[17] Một trong những bức tượng, với dòng chữ "Người vợ cả hoàng gia Takhat", dẫn đến tranh luận rằng Takhat là vợ của Amenmesse. Amenmesse cũng được cho là đã khôi phục một miếu thờ có niên đại từ thời Thutmose III đứng trước một ngôi đền tại Tod.
Có sự nhầm lẫn về các sự kiện xung quanh cái chết của ông. Xác ướp của ông không ở giữa những người được tìm thấy trong nơi cất giấu tại Deir el Bahri, và từ sự tàn phá của ngôi mộ của ông trong Thung lũng các vị vua, nó được giả định rằng Seti II đã trả thù đối với người em trai cùng cha của mình.
Kế cục[sửa | sửa mã nguồn]
Amenmesse được chôn cất trong một ngôi mộ đá cắt trong Thung lũng các vị vua mà bây giờ xác định là lăng mộ KV10. Tuy nhiên, gần như tất cả các văn bản và những cảnh tượng của nó được, hoặc bị tẩy xóa, hoặc chiếm đoạt của các bộ hạ của Seti II. Không có đề cập đến Amenmesse đã được tha thứ.[18][19] Một số quan lại liên quan với Amenmesse cũng bị tấn công hoặc thay thế, đứng đầu trong số đó là Trưởng tế tối cao của Amun ở Thebes, Roma-Roy, và Kha-em-ter, một cựu phó vương của Kush.[20]
Ngôi mộ Amenmmesse cũng đã được mở ra vào thời cổ đại. Trong khi phần còn lại của ba xác ướp được tìm thấy trong ngôi mộ này, hai phụ nữ và một người đàn ông, nó là không chắc chắn nếu có trong số này vẫn còn thuộc về Amenmesse, Takhat hoặc Baketwerel mà không cần thử nghiệm thêm nữa, cho dù họ sau đó đã xâm phạm. Tuy nhiên, nhiều khả năng rằng Seti II vẫn còn báng bổ Amenmesse kể từ đó xác ướp của ông không bao giờ tìm thấy " trong hai hố chôn giấu lớn các xác ướp hoàng gia được tìm thấy năm 1881 và 1901".[21] Những chữ khắc còn sót lại đề cập đến tên của Takhat của cùng với các chữ khắc trên tường đề nghị rằng bà được chôn trong ngôi mộ của Amenmesse. Đồ tạo tác từ những ngôi mộ của Seti I và Rameses VI cũng được tìm thấy trong lăng mộ KV10 thêm vào sự không chắc chắn. Sau khi ông chết, Seti II cũng đã tiến hành một chiến dịch damnatio memoriae chống lại sự tưởng nhớ về tể tướng của Amenmesse, Kha-em-ter. Nhà Ai Cập học Frank Yurco lưu ý rằng các bộ hạ của Seti II đã xóa tất cả các mô tả và chữ viết của Kha-em-ter - ngay cả những gì mà Kha-em-ter đã ghi khi ông phục vụ như là một phó vương ở Nubia.[22]
Có thể Siptah, vị Pharaoh kế tục Seti II, là con trai của Amenmesse và không phải của Seti II. Một bức tượng của Siptah ở München cho thấy vị Pharaoh ngồi trong lòng của người khác, rõ ràng của cha ông. Bức tượng của người cha, tuy nhiên, đã bị phá hủy hoàn toàn.
Rolf Krauss[23] nhận thấy rằng có một số tương đồng giữa câu chuyện của Amenmesse và câu chuyện trong kinh thánh của Moses ở Ai Cập.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Peter Clayton, Chronicle of the Pharaohs, Thames & Hudson Ltd, 1994. p.158
- ^ [1] King Amenmesse
- ^ [2] KV-10 The Tomb of Amenmesse
- ^ Edward Wente and Charles Van Siclen III, "A Chronology of the New Kingdom," 218
- ^ Michael Rice, Who's Who in Ancient Egypt, Routledge, 1999
- ^ Vandersleyen, ĽÈgypte et la Vallée du Nil, vol 2: 575
- ^ K. A. Kitchen, "The Titularies of the Ramesside Kings as Expression of Their Ideal Kingship," ASAE 71 (1987): 134-35.
- ^ Erik Hornung, Rolf Krauss & David Warburton (editors), Handbook of Ancient Egyptian Chronology (Handbook of Oriental Studies), Brill: 2006, p.212
- ^ Krauss 1976, 1977, 1997; Dodson 1997
- ^ Hornung, Krauss & Warburton, op. cit., p.213
- ^ Krauss 1976, 1977; The Viceroy of Kush
- ^ Frank J. Yurco, Was Amenmesse the Viceroy of Kush, Messuwy?, JARCE 34 (1997), pp.53-54 & 56
- ^ Yurco, JARCE 34, pp.55-56
- ^ J.J. Janssen, Village Varia. Ten Studies on the History and Administration of Deir El-Medina, (Egyptologische Uitgaven 11) Leiden 1997. pp.99-109
- ^ Rolf Krauss, Untersuchungen zu König Amenmesse: Nachträge, SAK 24 (1997), pp.161-184
- ^ Aidan Dodson & Dyan Hilton, The Complete Royal Families of Ancient Egypt, Thames & Hudson (2004), p.286, no.130
- ^ Cardon 1979; Yurco 1979
- ^ Dodson, Aidan. The Tomb of King Amenmesse: Some Observations. DE 2 (1985): 7-11.
- ^ Dodson, Aidan. Death after Death in the Valley of the Kings. In Death and Taxes in the Ancient Near East, ed. Sara E. Orel, 53-59. Lewiston, New York: Edwin Mellen Press, 1992.
- ^ Dodson, Aidan (2004), ibid, p.176
- ^ Yurco, JARCE 34 (1997), p.54
- ^ Yurco, JARCE 34 (1997), pp.49-56.
- ^ Das Rätsel Moses-Auf den Spuren einer Erfindung biblischen, Ullstein Verlag, München 2001)
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Cardon, Patrick D. "Amenmesse: An Egyptian Royal Head of the Nineteenth Dynasty in the Metropolitan Museum." MMJ 14 (1979): 5-14.
- Dodson, Aidan. "The Takhats and Some Other Royal Ladies of the Ramesside Period." JEA 73 (1987): 224-29.
- ________. and Dyan Hilton, "The Complete Royal Families of Ancient Egypt", Thames & Hudson, 2004.
- ________. "Death after Death in the Valley of the Kings." In Death and Taxes in the Ancient Near East, ed. Sara E. Orel, 53-59. Lewiston, New York: Edwin Mellen Press, 1992.
- ________. "Amenmesse in Kent, Liverpool, and Thebes." JEA 81 (1995): 115-28.
- ________. "Messuy, Amada and Amenmesse." JARCE 34 (1997): 41-48.
- Habachi, Labib. "King Amenmesse and Viziers Amenmose and Kha’emtore: Their Monuments and Place in History." MDAIK 34 (1978): 39-67.
- Kitchen, Kenneth A. "The Titularies of the Ramesside Kings as Expression of Their Ideal Kingship." ASAE 71 (1987): 131-41.
- Krauss, Rolf. "Untersuchungen zu König Amenmesse (1.Teil)." SAK 4 (1976): 161-99.
- ________. "Untersuchungen zu König Amenmesse (2. Teil)." SAK 5 (1977): 131-74.
- ________. "Untersuchungen zu König Amenmesse: Nachträge." SAK 24 (1997): 161-84.
- Vandersleyen, Claude. ĽÉgypte et la Vallée du Nil. Vol. 2, De la fin de ľAncien Empire á la fin du Nouvel Empire. Paris: Presses Universitaires de France, 1995
- Wente, Edward and Charles Van Siclen III. "A Chronology of the New Kingdom." In Studies in Honor of George R. Hughes: January 12, 1977, 217-61. Chicago: The Oriental Institute, 1976.
- Yurco, Frank Joseph. "Was Amenmesse the Viceroy of Kush, Messuwy?," JARCE 34 (1997): 49-56.
- Nos ancêtres de l'Antiquité, 1991, Christian Settipani, p. 175

markdown:
# Amenmesse
|
|Amenmesse
|Tiên vương:
||
||Kế vị:
|
|
||
|**Tên ngai**
|
|
**Menmire–setepenre**
Eternal like Re, Chosen by
[Re](/wiki/Ra_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) [[1]](#cite_note-1) **Tên riêng**
|
|
**Amenmesse**
Fashioned by
[Amun](/wiki/Amun) **Tên**
thần Horus
thần Horus
**Kanakht Merymaat Sementawy** **Tên Nebty**
(hai quý bà)
(hai quý bà)
**Werbiaytemipetsut** [[2]](#cite_note-2) **Horus Vàng** **Hôn phối** **Cha** [Merneptah](/wiki/Merneptah)hay [Ramesses II](/wiki/Ramesses_II) **Mẹ** [Takhat](/w/index.php?title=Takhat&action=edit&redlink=1) **Mất** [1200 TCN](/w/index.php?title=1200_TCN&action=edit&redlink=1) **Chôn cất** [KV10](/w/index.php?title=KV10&action=edit&redlink=1) [[3]](#cite_note-3)
**Amenmesse** (cũng gọi là **Amenmesses** hay [Amenmose](/w/index.php?title=Amenmose&action=edit&redlink=1)) là vị vua thứ năm của [Vương triều thứ 19](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_tri%E1%BB%81u_th%E1%BB%A9_19&action=edit&redlink=1) [Ai Cập cổ đại](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i), ông có thể là con của [Merneptah](/wiki/Merneptah) và hoàng hậu [Takhat](/w/index.php?title=Takhat&action=edit&redlink=1). Một số người khác cho ông là một trong số hơn 100 người con của [Ramesses II](/wiki/Ramesses_II). Chúng ta biết rất ít về vua này, ông cai trị khoảng 3 hay 4 năm. Nhiều [nhà Ai Cập học](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_nh%C3%A0_Ai_C%E1%BA%ADp_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) cho thời gian ông cai trị là [1203](/w/index.php?title=1203_TCN&action=edit&redlink=1) đến [1200 TCN](/w/index.php?title=1200_TCN&action=edit&redlink=1) hay [4] [1202](/w/index.php?title=1202_TCN&action=edit&redlink=1)- [1199 TCN](/w/index.php?title=1199_TCN&action=edit&redlink=1) với cũng có người cho là khoảng [[5]](#cite_note-5) [1200 TCN](/w/index.php?title=1200_TCN&action=edit&redlink=1). . Amenmesse có nghĩa là "sinh ra trong hoặc hình dáng do Amun" trong tiếng Ai Cập. Ngoài ra, tên nomen của ông có thể được thành lập với tính ngữ [[6]](#cite_note-6) **Heqa-waset**với nghĩa "vua của Thebes". Tên hoàng gia của ông là Menmire Setepenre. [[7]](#cite_note-7)
## Cướp ngôi[
[sửa](/w/index.php?title=Amenmesse&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Amenmesse&action=edit§ion=1)]
Có khả năng rằng ông không phải là người thừa kế
[Merneptah](/wiki/Merneptah). Một số học giả như [Kenneth](/wiki/Kenneth) và [Jürgen von Beckerath](/w/index.php?title=J%C3%BCrgen_von_Beckerath&action=edit&redlink=1) theo quan điểm truyền thống coi Amenmesse là kẻ chiếm đoạt ngai vàng từ [Seti-Merneptah](/w/index.php?title=Seti-Merneptah&action=edit&redlink=1), con trai [Merneptah](/wiki/Merneptah) và là Thái tử, người tiếp theo sẽ kế vị trong hoàng gia. Hiện chưa rõ tại sao điều này đã xảy ra khi nào. Có văn bản rằng Amenmesse có thể đã lợi dụng một sự suy yếu tạm thời của [Seti](/w/index.php?title=Seti&action=edit&redlink=1)- [Merneptah](/wiki/Merneptah) hoặc nắm quyền trong khi [thái tử](/wiki/Th%C3%A1i_t%E1%BB%AD) ở [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81). Seti-Merneptah rất có thể là vua [Seti II](/wiki/Seti_II), theo truyền thống trị vì tiếp theo sau triều đại Amenmesse. Các [Cartouch](/w/index.php?title=Cartouch&action=edit&redlink=1) của ngôi mộ [Seti II](/wiki/Seti_II) ở [Thượng Ai Cập](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_Ai_C%E1%BA%ADp) đã bị cố tình xoá hoàn toàn và sau đó sơn lại, cho thấy rằng sự cai trị của Seti ở Thượng Ai Cập đã tạm thời bị gián đoạn bởi các bộ hạ của người anh em cùng cha với mình. Nhầm lẫn nói chung là những đám mây che phủ triều đại Amenmesse và sự xác định trong triều đại 19 của Ai Cập. Tuy nhiên, một số lượng ngày càng tăng các nhà [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp) học ngày nay như [Rolf Krauss](/w/index.php?title=Rolf_Krauss&action=edit&redlink=1) và [Aidan Dodson](/w/index.php?title=Aidan_Dodson&action=edit&redlink=1) cho rằng Seti II,trong thực tế,là người kế thừa trực tiếp của Merneptah. Theo kịch bản này, Amenmesse đã không kế vị Merneptah trên ngai vàng của Ai Cập mà đúng hơn là một vị vua đối lập, người mà đã nổi loạn chiếm đoạt quyền lực trong những năm thứ 2 tới năm thứ 4 của triều đại Seti II ở Thượng Ai Cập và [8] [Nubia](/wiki/Nubia), nơi quyền lực của ông được chứng thực. Amenmesse đã được ghi nhận nắm quyền lực tại [[9]](#cite_note-9) [Thebes](/wiki/Thebes)trong năm thứ ba và thứ tư của ông. có lẽ trước đó ở Nubia nơi mà vào năm thứ 3 và thứ 4 của Seti II được cho là mất. Việc bàn luận Amenmesse như là một vị vua đối thủ cũng là lí giải tốt nhất cho việc phá hủy ngôi mộ của Seti II mà là ban đầu bị cướp phá và sau đó khôi phục lại một lần nữa bởi các quan chức của Seti II. Điều này ngụ ý rằng các triều đại tương ứng của Amenmesse và Seti II song song với nhau; Seti II phải kiểm soát Thebes trong năm đầu tiên và vào năm thứ hai,trong thời gian ngôi mộ của ông được xây dựng và trang trí một phần. Sau đó, Seti đã bị lật đổ khỏi quyền lực ở Thượng Ai Cập bởi Amenmesse người mà các bộ hạ đã báng bổ ngôi mộ Seti II. Seti cuối cùng sẽ đánh bại Amenmesse -đối thủ của mình và trở về Thebes trong chiến thắng, tại đó ông ta đã ra lệnh phục hồi của ngôi mộ bị hư hỏng của mình. [[10]](#cite_note-10) [Rolf Krauss](/w/index.php?title=Rolf_Krauss&action=edit&redlink=1), tiếp theo là [Aidan Dodson](/w/index.php?title=Aidan_Dodson&action=edit&redlink=1), cho thấy rằng Amenmesse đã từng là một phó vương [Kushite](/w/index.php?title=Kushite&action=edit&redlink=1) gọi là [Messuwy](/w/index.php?title=Messuwy&action=edit&redlink=1). Đặc biệt, hai biểu trưng của Messuwy trên đền thờ Amida cho thấy một [11] [uraeus](/w/index.php?title=Uraeus&action=edit&redlink=1)hoàng gia đã được thêm vào lông mày của ông một cách nhất quán với các vị vua khác như [Horemheb](/wiki/Horemheb), Merenptah và một số các con trai của Rameses III. Ngoài ra một dòng chữ tại đền thờ của [Amada](/w/index.php?title=Amada&action=edit&redlink=1)cũng gọi ông là"con trai của đức vua" nhưng điều này có thể được chỉ là một con số của bài phát biểu nhấn mạnh địa vị cao là phó vương của Messuwy dưới thời Merneptah. Tuy nhiên, [Frank Yurco](/w/index.php?title=Frank_Yurco&action=edit&redlink=1)nhận thấy mô tả khác nhau của Messuwy trong một số ngôi đền Nubia không bao giờ bị cố tình tẩy xóa bởi các bộ hạ của Seti II của so với damnatio memoriae ngoài tất cả các mô tả về một phó vương của [Kush](/w/index.php?title=Kush&action=edit&redlink=1), [Kha-em-ter](/w/index.php?title=Kha-em-ter&action=edit&redlink=1), người đã phục vụ là tể tướng của Amenmesse. Điều này ngụ ý mạnh mẽ rằng Seti II không có mối ác cảm chống lại Messuwy mà không chắc có thể xảy ra nếu Messuwy đã thực sự Amenmesse. Yurco cũng quan sát thấy rằng các chỉ một đồ vật từ mộ Messuwy mà xác định một [[12]](#cite_note-12) [Pharaoh](/wiki/Pharaon)chỉ mang tên là [Merneptah](/wiki/Merneptah), cha Seti II,dẫn đến kết luận Messuwy chết và được chôn trong ngôi mộ của ông tại [Aniba](/w/index.php?title=Aniba&action=edit&redlink=1), Nubia trong thời gian trị vì của Merneptah, và không thể là Amenmesse. [[13]](#cite_note-13)
Cũng đã có được một gợi ý rằng câu chuyện "
[Truyện kể hai anh em](/w/index.php?title=Truy%E1%BB%87n_k%E1%BB%83_hai_anh_em&action=edit&redlink=1)", lần đầu tiên xác nhận trong thời gian trị vì của Seti II, có thể chứa một tham chiếu úp mở về cuộc xung đột giữa Amenmesse và Seti II.
Các ghi chép của một phiên tòa vào đầu triều đại của Seti II cũng đưa ra ánh sáng một số điều về vấn đề này.
[Papyrus Salt 124](/w/index.php?title=Papyrus_Salt_124&action=edit&redlink=1) ghi lại rằng [Neferhotep](/w/index.php?title=Neferhotep&action=edit&redlink=1), một trong các hai thợ cả của nghĩa địa [el-Medina Deir](/w/index.php?title=El-Medina_Deir&action=edit&redlink=1), đã bị giết chết trong triều đại của Amenmesse (tên của nhà vua được viết là 'MSY' trong tài liệu). [[14]](#cite_note-14) [Neferhotep](/w/index.php?title=Neferhotep&action=edit&redlink=1) được thay thế bởi [Paneb](/w/index.php?title=Paneb&action=edit&redlink=1) con trai nuôi của ông, người mà có nhiều tội ác đã bị cáo buộc bởi Amennakhte, anh trai Neferhotep trong một bản cáo trạng với những lời mạnh mẽ, và được lưu giữ trên giấy cói ở Bảo tàng Anh quốc. Nếu cáo buộc Amennakhte của có thể được tin cậy, Paneb đã đánh cắp đá cho việc trang hoàng ngôi mộ của riêng mình từ ngôi mộ Seti II trong quá trình hoàn thành nó, bên cạnh ăn trộm hoặc làm hư hỏng tài sản khác thuộc về nhà vua đó. Ngoài ra ông đã bị cáo buộc cố gắng để giết Neferhotep mặc dù đã được giáo dục bởi ông, và sau khi người thợ cả đã bị giết bởi kẻ thù mà đã hối lộ viên [tể tướng](/wiki/T%E1%BB%83_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Pra'emhab](/w/index.php?title=Pra%27emhab&action=edit&redlink=1) để chiếm đoạt vị trí của ông. Bất kể sự thật của những lời cáo buộc, rõ ràng rằng là [Thebes](/wiki/Thebes) đã trải qua thời gian rất khó khăn. Có những ám chỉ ở những nơi khác đến một cuộc chiến tranh đã xảy ra trong những năm này, nhưng nó bị che khuất bởi những từ ám chỉ này, có lẽ không nhiều hơn so với các rối loạn nội bộ và sự bất mãn. Neferhotep đã phàn nàn về các cuộc tấn công nhằm vào bản thân ông trước tể tướng Amenmose, có lẽ là một người tiền nhiệm của Pra'emhab, và rồi Amenmose đã trừng phạt Paneb. Paneb, tuy nhiên, sau đó thành công khi khiếu nại trước Mose '/' MSY 'sau đó, quyết định cắt chức Amenmose. Rõ ràng này Mose '/' MSY là một người có tầm quan trọng cao nhất ở đây, người có thể nên được xác định với nhà vua Amenmesse. [[15]](#cite_note-15)
## Gia đình[
[sửa](/w/index.php?title=Amenmesse&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Amenmesse&action=edit§ion=2)]
Mẹ của ông được biết đến là nữ hoàng
[Takhat](/w/index.php?title=Takhat&action=edit&redlink=1), người đã được hoặc là một người vợ nhỏ của [Merneptah](/wiki/Merneptah) hoặc một người vợ hoàng gia sau của [Ramesses II](/wiki/Ramesses_II) hoặc cả hai. Một số đã giả định rằng [Twosret](/wiki/Twosret), vợ của [Seti II](/wiki/Seti_II), là em gái của ông, làm cho anh ta là một người anh cùng cha của Seti II. Vợ Amenmesse đã từng được cho là một phụ nữ tên [Baktwerel](/w/index.php?title=Baktwerel&action=edit&redlink=1) nhưng phân tích gần đây từ ngôi mộ hoàng gia của ông chứng minh rằng bà không phải cùng thời với vị Pharaoh này. Như Aidan Dodson & Dyan Hilton cho rằng:
"Trái ngược với những gì đã thường được khẳng định, Nữ hoàng Baketwerel được mô tả trong ngôi mộ của Amenmesse, KV10, không thể là một người vợ của ông. Các phù điêu
[Nữ hoàng](/wiki/N%E1%BB%AF_ho%C3%A0ng) được nhắc đến là không quan trọng,. Được chạm khắc trong thạch cao trên các trang trí bị cắt xén của nhà vua, phản ánh sự chiếm đoạt ngôi mộ sau đó, có lẽ trong triều đại thứ 20 ". [[16]](#cite_note-16)
Dodson cho rằng
[Baktwerel](/w/index.php?title=Baktwerel&action=edit&redlink=1) có lẽ là vợ của [Ramesses IX](/wiki/Ramesses_IX), và rằng người phụ nữ này sau đó chiếm đoạt ngôi mộ của Amenmesse và thêm vào những cảnh và chữ khắc ở đó (Dodson 1987).
Sáu bức tượng thạch anh ban đầu được đặt dọc theo các trục hành lang
[hypostyle](/w/index.php?title=Hypostyle&action=edit&redlink=1) trong đền thờ [Amun](/wiki/Amun) ở [Karnak](/w/index.php?title=Karnak&action=edit&redlink=1) được cho là của ông, mặc dù bị tẩy xóa và ghi đè bằng tên của Seti II. Một trong những bức tượng, với dòng chữ "Người vợ cả hoàng gia Takhat", dẫn đến tranh luận rằng [17] [Takhat](/w/index.php?title=Takhat&action=edit&redlink=1)là vợ của Amenmesse. Amenmesse cũng được cho là đã khôi phục một miếu thờ có niên đại từ thời [Thutmose III](/wiki/Thutmosis_III)đứng trước một ngôi đền tại Tod.
Có sự nhầm lẫn về các sự kiện xung quanh cái chết của ông. Xác ướp của ông không ở giữa những người được tìm thấy trong nơi cất giấu tại
[Deir el Bahri](/w/index.php?title=Deir_el_Bahri&action=edit&redlink=1), và từ sự tàn phá của ngôi mộ của ông trong Thung lũng các vị vua, nó được giả định rằng Seti II đã trả thù đối với người em trai cùng cha của mình.
## Kế cục[
[sửa](/w/index.php?title=Amenmesse&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Amenmesse&action=edit§ion=3)]
Amenmesse được chôn cất trong một ngôi mộ đá cắt trong
[Thung lũng các vị vua](/wiki/Thung_l%C5%A9ng_c%C3%A1c_v%E1%BB%8B_Vua) mà bây giờ xác định là lăng mộ KV10. Tuy nhiên, gần như tất cả các văn bản và những cảnh tượng của nó được, hoặc bị tẩy xóa, hoặc chiếm đoạt của các bộ hạ của [Seti II](/wiki/Seti_II). Không có đề cập đến Amenmesse đã được tha thứ. [[18]](#cite_note-18) Một số quan lại liên quan với Amenmesse cũng bị tấn công hoặc thay thế, đứng đầu trong số đó là Trưởng tế tối cao của Amun ở Thebes, [19] [Roma-Roy](/w/index.php?title=Roma-Roy&action=edit&redlink=1), và [Kha-em-ter](/w/index.php?title=Kha-em-ter&action=edit&redlink=1), một cựu phó vương của [Kush](/w/index.php?title=Kush&action=edit&redlink=1). [[20]](#cite_note-20)
Ngôi mộ Amenmmesse cũng đã được mở ra vào thời cổ đại. Trong khi phần còn lại của ba xác ướp được tìm thấy trong ngôi mộ này, hai phụ nữ và một người đàn ông, nó là không chắc chắn nếu có trong số này vẫn còn thuộc về Amenmesse,
[Takhat](/w/index.php?title=Takhat&action=edit&redlink=1) hoặc [Baketwerel](/w/index.php?title=Baketwerel&action=edit&redlink=1) mà không cần thử nghiệm thêm nữa, cho dù họ sau đó đã xâm phạm. Tuy nhiên, nhiều khả năng rằng Seti II vẫn còn báng bổ Amenmesse kể từ đó xác ướp của ông không bao giờ tìm thấy " trong hai hố chôn giấu lớn các xác ướp hoàng gia được tìm thấy năm 1881 và 1901". Những chữ khắc còn sót lại đề cập đến tên của Takhat của cùng với các chữ khắc trên tường đề nghị rằng bà được chôn trong ngôi mộ của Amenmesse. Đồ tạo tác từ những ngôi mộ của [21] [Seti I](/wiki/Seti_I)và [Rameses VI](/w/index.php?title=Rameses_VI&action=edit&redlink=1)cũng được tìm thấy trong lăng mộ KV10 thêm vào sự không chắc chắn. Sau khi ông chết, Seti II cũng đã tiến hành một chiến dịch damnatio memoriae chống lại sự tưởng nhớ về tể tướng của Amenmesse, Kha-em-ter. Nhà Ai Cập học Frank Yurco lưu ý rằng các bộ hạ của Seti II đã xóa tất cả các mô tả và chữ viết của Kha-em-ter - ngay cả những gì mà Kha-em-ter đã ghi khi ông phục vụ như là một phó vương ở [Nubia](/wiki/Nubia). [[22]](#cite_note-22)
Có thể
[Siptah](/wiki/Siptah), vị Pharaoh kế tục Seti II, là con trai của Amenmesse và không phải của Seti II. Một bức tượng của [Siptah](/wiki/Siptah) ở [München](/wiki/M%C3%BCnchen) cho thấy vị [Pharaoh](/wiki/Pharaon) ngồi trong lòng của người khác, rõ ràng của cha ông. Bức tượng của người cha, tuy nhiên, đã bị phá hủy hoàn toàn. [Rolf Krauss](/w/index.php?title=Rolf_Krauss&action=edit&redlink=1) nhận thấy rằng có một số tương đồng giữa câu chuyện của Amenmesse và câu chuyện trong [23] [kinh thánh](/wiki/Kinh_Th%C3%A1nh)của [Moses](/wiki/Moses)ở [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Amenmesse&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Amenmesse&action=edit§ion=4)] **Peter Clayton, Chronicle of the Pharaohs, Thames & Hudson Ltd, 1994. p.158** [^](#cite_ref-1) [^](#cite_ref-2) [[1]](http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/chronology/amenmesse.html)King Amenmesse [^](#cite_ref-3) [[2]](http://www.kv-10.com)KV-10 The Tomb of Amenmesse **Edward Wente and Charles Van Siclen III, "A Chronology of the New Kingdom," 218** [^](#cite_ref-4) **Michael Rice, Who's Who in Ancient Egypt, Routledge, 1999** [^](#cite_ref-5) **Vandersleyen,** [^](#cite_ref-6) *ĽÈgypte et la Vallée du Nil,*vol 2: 575 **K. A. Kitchen, "The Titularies of the Ramesside Kings as Expression of Their Ideal Kingship,"** [^](#cite_ref-7) *ASAE*71 (1987): 134-35. **Erik Hornung, Rolf Krauss & David Warburton (editors), Handbook of Ancient Egyptian Chronology (Handbook of Oriental Studies), Brill: 2006, p.212** [^](#cite_ref-8) **Krauss 1976, 1977, 1997; Dodson 1997** [^](#cite_ref-9) **Hornung, Krauss & Warburton, op. cit., p.213** [^](#cite_ref-10) **Krauss 1976, 1977;** [^](#cite_ref-11) [The Viceroy of Kush](http://euler.slu.edu/Dept/Faculty/bart/egyptianhtml/kings%20and%20Queens/Viceroy_of_Kush_(or_Nubia).html) **Frank J. Yurco, Was Amenmesse the Viceroy of Kush, Messuwy?,** [^](#cite_ref-12) *JARCE*34 (1997), pp.53-54 & 56 **Yurco, JARCE 34, pp.55-56** [^](#cite_ref-13) **J.J. Janssen, Village Varia. Ten Studies on the History and Administration of Deir El-Medina, (Egyptologische Uitgaven 11) Leiden 1997. pp.99-109** [^](#cite_ref-14) **Rolf Krauss, Untersuchungen zu König Amenmesse: Nachträge, SAK 24 (1997), pp.161-184** [^](#cite_ref-15) **Aidan Dodson & Dyan Hilton, The Complete Royal Families of Ancient Egypt, Thames & Hudson (2004), p.286, no.130** [^](#cite_ref-16) **Cardon 1979; Yurco 1979** [^](#cite_ref-17) **Dodson, Aidan. The Tomb of King Amenmesse: Some Observations.** [^](#cite_ref-18) *DE*2 (1985): 7-11. **Dodson, Aidan. Death after Death in the Valley of the Kings. In** [^](#cite_ref-19) *Death and Taxes in the Ancient Near East,*ed. Sara E. Orel, 53-59. Lewiston, New York: Edwin Mellen Press, 1992. **Dodson, Aidan (2004), ibid, p.176** [^](#cite_ref-20) **Yurco,** [^](#cite_ref-21) *JARCE*34 (1997), p.54 **Yurco,** [^](#cite_ref-22) *JARCE*34 (1997), pp.49-56. **Das Rätsel Moses-Auf den Spuren einer Erfindung biblischen, Ullstein Verlag, München 2001)** [^](#cite_ref-23)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Amenmesse&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Amenmesse&action=edit§ion=5)]
- Cardon, Patrick D. "Amenmesse: An Egyptian Royal Head of the Nineteenth Dynasty in the Metropolitan Museum."
*MMJ*14 (1979): 5-14.
- Dodson, Aidan. "The Takhats and Some Other Royal Ladies of the Ramesside Period."
*JEA*73 (1987): 224-29.
- ________. and Dyan Hilton, "The Complete Royal Families of Ancient Egypt", Thames & Hudson, 2004.
- ________. "Death after Death in the Valley of the Kings." In
*Death and Taxes in the Ancient Near East,*ed. Sara E. Orel, 53-59. Lewiston, New York: Edwin Mellen Press, 1992.
- ________. "Amenmesse in Kent, Liverpool, and Thebes."
*JEA*81 (1995): 115-28.
- ________. "Messuy, Amada and Amenmesse."
*JARCE*34 (1997): 41-48.
- Habachi, Labib. "King Amenmesse and Viziers Amenmose and Kha’emtore: Their Monuments and Place in History."
*MDAIK*34 (1978): 39-67.
- Kitchen, Kenneth A. "The Titularies of the Ramesside Kings as Expression of Their Ideal Kingship."
*ASAE*71 (1987): 131-41.
- Krauss, Rolf. "Untersuchungen zu König Amenmesse (1.Teil)."
*SAK*4 (1976): 161-99.
- ________. "Untersuchungen zu König Amenmesse (2. Teil)."
*SAK*5 (1977): 131-74.
- ________. "Untersuchungen zu König Amenmesse: Nachträge."
*SAK*24 (1997): 161-84.
- Vandersleyen, Claude.
*ĽÉgypte et la Vallée du Nil.*Vol. 2, *De la fin de ľAncien Empire á la fin du Nouvel Empire.*Paris: Presses Universitaires de France, 1995
- Wente, Edward and Charles Van Siclen III. "A Chronology of the New Kingdom." In
*Studies in Honor of George R. Hughes: January 12, 1977,*217-61. Chicago: The Oriental Institute, 1976.
- Yurco, Frank Joseph. "Was Amenmesse the Viceroy of Kush, Messuwy?,"
*JARCE*34 (1997): 49-56. *, 1991,* [Nos ancêtres de l'Antiquité](//fr.wikipedia.org/wiki/R%C3%A9f%C3%A9rence:Nos_anc%C3%AAtres_de_l%27Antiquit%C3%A9_(Christian_Settipani)) [Christian Settipani](/w/index.php?title=Christian_Settipani&action=edit&redlink=1), p. 175

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


text:
Bản mẫu:Đội hình đội tuyển Anh ở Euro 2000
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
x
t
s
Đội hình England
–
UEFA Euro 2000
1
Seaman
•
2
G. Neville
•
3
P. Neville
•
4
Campbell
•
5
Adams
•
6
Keown
•
7
Beckham
•
8
Scholes
•
9
Shearer
•
10
Owen
•
11
McManaman
•
12
Southgate
•
13
Martyn
•
14
Ince
•
15
Barry
•
16
Gerrard
•
17
Wise
•
18
Barmby
•
19
Heskey
•
20
Phillips
•
21
Fowler
•
22
Wright
Lấy từ “
http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bản_mẫu:Đội_hình_đội_tuyển_Anh_ở_Euro_2000&oldid=13053775
”
Thể loại
:
UEFA Euro 2000 squad templates
England national football team templates
England UEFA Euro squad templates
Thể loại ẩn:
Trang đưa đối số thừa vào bản mẫu
Hộp điều hướng không có danh sách ngang
Hộp điều hướng có màu nền
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Bản mẫu
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
Ngôn ngữ khác
Bahasa Indonesia
Беларуская (тарашкевіца)
Bosanski
Dansk
English
فارسی
Français
한국어
Hrvatski
Italiano
Magyar
Монгол
日本語
Norsk bokmål
Norsk nynorsk
Polski
Português
Русский
Српски / srpski
Srpskohrvatski / српскохрватски
Türkçe
Українська
中文
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 04:06, ngày 8 tháng 8 năm 2013.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công/Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

Connection: close

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1052 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Analytics: php=zend


text:
Biberbach, Amstetten
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Biberbach là một thị trấn ở huyện Amstetten trong bang Niederösterreich ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 26,37 kilômét vuông, dân số năm 2001 là 2149 người.
Biberbach là một thị trấn ở huyện Amstetten trong bang Niederösterreich ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 26,37 kilômét vuông, dân số năm 2001 là 2149 người.

markdown:
# Biberbach, Amstetten
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Biberbach
|
|Huy hiệu |
|Vị trí
|
|Hành chính
|
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/Flag_of_Austria.svg/22px-Flag_of_Austria.svg.png)
[Áo](/wiki/%C3%81o) [Bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_%C3%81o) [Niederösterreich](/wiki/Nieder%C3%B6sterreich) [Huyện](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_%C3%81o&action=edit&redlink=1) [Amstetten](/wiki/Amstetten_(huy%E1%BB%87n)) [Thị trưởng](/wiki/Burgomaster) **Dữ liệu thống kê cơ bản** [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Độ cao](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_cao) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) *(12 tháng 11 2005)* [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) **Thông tin khác** [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_Trung_%C3%82u)/ [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_H%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)/ [+2](/wiki/UTC%2B2)) [Mã bưu chính](/w/index.php?title=M%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%C3%81o&action=edit&redlink=1) [Mã vùng](/w/index.php?title=M%C3%A3_v%C3%B9ng_%C4%91i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i_%E1%BB%9F_%C3%81o&action=edit&redlink=1) [Website](/wiki/Website) [www.biberbach.gv.at](http://www.biberbach.gv.at) **Biberbach** là một thị trấn ở huyện [Amstetten](/wiki/Amstetten_(huy%E1%BB%87n)) trong [bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_%C3%81o) [Niederösterreich](/wiki/Nieder%C3%B6sterreich) ở nước [Áo](/wiki/%C3%81o). Đô thị này có [diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) 26,37 [kilômét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), [dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) năm [2001](/wiki/2001) là 2149 người.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Biberbach,_Amstetten&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Biberbach,_Amstetten&action=edit§ion=1)]
|
|

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


text:
Callygris
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Callygris là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Dữ liệu liên quan tới Callygris tại Wikispecies
- Natural History Museum Lepidoptera genus database

markdown:
*Callygris*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Callygris
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lepidoptera](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1nh_v%E1%BA%A9y) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Geometridae](/wiki/Geometridae) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Larentiinae](/w/index.php?title=Larentiinae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Callygris** * là một chi Callygris* [bướm đêm](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bm_%C4%91%C3%AAm)thuộc họ [Geometridae](/wiki/Geometridae).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Callygris&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Callygris&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Callygris&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Callygris&action=edit§ion=2)]
Dữ liệu liên quan tới
[Callygris](//species.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Callygris)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Natural History Museum Lepidoptera genus database](http://www.nhm.ac.uk/jdsml/research-curation/projects/butmoth/GenusList3.dsml?searchPageURL=index.dsml&SUPERFAMIL=&FAMILYqtype=starts+with&FAMILY=geometridae&SUBFAMILYqtype=starts+with&SUBFAMILY=&TRIBEqtype=starts+with&TRIBE=&SUBTRIBEqtype=starts+with&SUBTRIBE=&GENUSqtype=starts+with&GENUS=&AUTHORqtype=starts+with&AUTHOR=&YEARqtype=equals&YEAR=&sort=GENUS)

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
Clapham
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 51°27′48″B 0°08′02″T / 51,46323°B 0,13394°T
Clapham là một quận ở Nam Luân Đôn, Anh, trong Khu Lambeth của Luân Đôn, một phần nhỏ hơn thuộc Khu Wandsworth của Luân Đôn. Theo điều tra dân số ăm 2001, Clapham có dân số vào khoảng 65.513 cư dân.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ www.lambeth.gov.uk/services/aboutlambeth/clapham.htm

markdown:
# Clapham
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [51°27′48″B 0°08′02″T / 51,46323°B 0,13394°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Clapham¶ms=51.46323_N_-0.13394_E_region:GB_type:city) **Clapham** là một quận ở [Nam Luân Đôn](/wiki/Nam_Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n), [Anh](/wiki/Anh), trong [Khu Lambeth của Luân Đôn](/wiki/Khu_Lambeth_c%E1%BB%A7a_Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n), một phần nhỏ hơn thuộc [Khu Wandsworth của Luân Đôn](/wiki/Khu_Wandsworth_c%E1%BB%A7a_Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n). Theo điều tra dân số ăm 2001, Clapham có dân số vào khoảng 65.513 cư dân. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Clapham&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clapham&action=edit§ion=1)] **www.lambeth.gov.uk/services/aboutlambeth/clapham.htm** [^](#cite_ref-1)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Clapham&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Clapham&action=edit§ion=2)]
|
|![]()

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


text:
Lưu Do
Lưu Do (chữ Hán: 劉繇; 154-195), hay Lưu Dao, là đại thần cuối thời Đông Hán, đầu thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Ông tham gia cuộc chiến quân phiệt và cuối cùng thất bại.
Mục lục
Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]
Lưu Do tên tự là Chính Lễ, người huyện Trung Mâu quận Đông Lai[1], là dòng dõi quý tộc nhà Hán. Ông nội Lưu Do là Lưu Sủng làm thái úy nhà Đông Hán, cha ông là Lưu Dư làm thái thú quận Sơn Dương, anh ông là Lưu Đại làm Thứ sử Duyện châu.
Thời trẻ[sửa | sửa mã nguồn]
Lưu Do thời trẻ được thái thú trong quận tiến cử làm Hiếu liêm, rồi bản châu tiến cử làm Mậu tài. Sau đó ông được thăng lên làm huyện trưởng, theo lệnh của Thứ sử giữ chức Bộ chúng sự, quản lý vùng Tế Nam. Trong thời gian tại vị ông đã phát hiện vị tướng quốc nước Tế Nam[2] tham ô mua chức tước, bất chấp vị này là con của một Trung thường thị trong triều, Lưu Do vẫn làm bản tấu đề nghị bãi chức.
Năm 189, Hán Linh Đế mất, Hán Thiếu Đế lên ngôi. Đổng Trác vào kinh nắm quyền trong triều, phế Thiếu Đế lập Hán Hiến Đế. Lưu Đại anh Lưu Do được phong làm Thứ sử Duyện châu[3].
Trong cuộc chiến chư hầu[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 194, Lý Thôi nắm được Hán Hiến Đế, nhân danh vua Hán triệu tập Lưu Do và phá lệ phong ông làm Tư không duyện. Nhưng Lưu Do không đến nhận chức. Lý Thôi bèn phong ông làm Thị trung. Ông cũng không đến. Sau cùng Lý Thôi bèn nhân danh Hán Hiến Đế phong ông làm Thứ sử Dương châu. Lần này Lưu Do nhận chức[4].
Lưu Do lên đường đến nhiệm sở Dương châu, nhưng lúc đó địa bàn Dương châu khá phức tạp. Quân phiệt Viên Thuật lĩnh chức Tả tướng quân từ Nam Dương chạy sang phía đông, bị Tào Tháo đánh bại bèn rút về chiếm đóng Thọ Xuân từ năm 193. Viên Thuật bổ nhiệm thủ hạ của mình là Huệ Cù làm Thứ sử Dương châu, tự mình xưng là Từ châu bá. Lưu Do không thể đối địch được với Viên Thuật nên không dám tới thủ phủ Dương châu ở Thọ Xuân mà tới đóng nhiệm sở tại huyện Khúc A thuộc Ngô quận.
Lúc đó Tôn Kiên thái thú Trường Sa đã chết, con là Tôn Sách đang nương nhờ Viên Thuật. Nhưng 2 người nhà họ Tôn là Ngô Cảnh - cậu của Tôn Sách - đang giữ chức Thái thú Đan Dương và Tôn Bí – anh họ Tôn Sách – đang giữ chức Đô úy Đan Dương lại nghênh đón Lưu Do tới nhiệm sở Khúc A[5].
Năm 194, Viên Thuật có ngọc tỷ muốn xưng đế. Cùng lúc, Tôn Sách em họ Tôn Bí lại theo lệnh Viên Thuật đánh chiếm được quận Lư Giang thuộc Dương châu từ tay thái thú Lục Khang. Lưu Do cho rằng Ngô Cảnh và Tôn Bí là người cùng phe với Thuật bèn bất ngờ xuất quân đánh úp hai người để giải trừ mối lo. Ngô Cảnh và Tôn Bí phải bỏ Đan Dương chạy sang bên kia sông Trường Giang đóng ở Lịch Dương[6]. Lưu Do sai thủ hạ là Phàn Năng, Vu Lộc đóng quân ở Hoành Giang và Trương Anh đóng ở cửa khẩu Đương Lợi ngăn giữ bến đò bên này sông Trường Giang để chống cự với Viên Thuật.
Viên Thuật phong cho Chu Thượng (chú của Chu Du[7]) làm Thái thú Đan Dương, lại phong thủ hạ là Huệ Cù làm Thứ sử Dương châu và cho Ngô Cảnh làm Đô đốc quân trung lang tướng cùng Tôn Bí đi đánh Trương Anh. Hai bên giao chiến một thời gian dài, trong 1 năm bất phân thắng bại[8].
Triều đình Tràng An (trong tay Lý Thôi) thấy Lưu Do triệt để chống Viên Thuật, nhân đó phong ông làm Dương Vũ tướng quân, thăng từ Thứ sử Dương châu lên Châu mục Dương châu.
Năm 195, Tôn Sách tìm cách ly khai Viên Thuật, bèn lấy cớ đi cứu giúp Ngô Cảnh và Tôn Bí để mang quân ra ngoài, nuôi ý định chinh phạt vùng Dương châu để lập nghiệp. Viên Thuật cho rằng Tôn Sách không địch nổi Lưu Do nên đồng ý.
Giữa lúc chiến sự thì Lưu Do gặp người quen là Thái Sử Từ từ Đông Hải tới Khúc A yết kiến. Có người khuyên Lưu Do phong Thái Sử Từ làm đại tướng đối phó với Tôn Sách nhưng Lưu Do lại coi thường, cho rằng Từ chưa có uy tín, chỉ cho làm do thám.
Tôn Sách hợp binh với Chu Du, tấn công Hoành Giang, Dương Lợi, liên tiếp đánh bại các bộ tướng của Lưu Do là Phàn Năng và Trương Anh. Nhân đà thắng lợi, Tôn Sách tiến lên chiếm trại Ngưu Chử của Lưu Do.
Lưu Do liên kết với tướng cũ của Đào Khiêm ở Hạ Bì là Trách Dung (笮融) và Tiết Lễ (薛禮) là tướng quốc nước Hạ Bì để chống lại Tôn Sách. Tôn Sách mang quân đánh Trách Dung. Trách Dung sau khi thua trận đầu lui về cố thủ không ra đánh. Tôn Sách quay sang đánh Tiết Lễ. Tiết Lễ nhanh chóng thua trận và bỏ chạy, nhưng Lưu Do cũng kịp điều bộ tướng Phàn Năng (樊能) và các tướng tập hợp lực lượng tấn công lại trại Ngưu Chử.
Tôn Sách quay về đánh bại Phàn Năng và giữ được Ngưu Chử. Sau đó, Sách lại tấn công Trách Dung. Tuy nhiên, Sách bị quân Trách Dung bắn trúng tên vào đùi. Sách phải quay về Ngưu Chử, Trách Dung sau đó có tổ chức một trận bị tấn công thất bại nên không dám ra nữa.
Tôn Sách sau đó tạm thời bỏ qua kế hoạch tấn công Trách Dung và tập trung lực lượng vào Khúc A - đại bản doanh của Lưu Do. Lưu Do chống cự không nổi, phải bỏ chạy tới Đan Đồ[9], sau đó lại bị đánh bại, đất đai xung quanh đều bị Tôn Sách chiếm đóng. Ông bỏ thành và chạy về phía nam, tới quận Dự Chương (豫章)[10] nương tựa thái thú Hoa Hâm.
Qua đời[sửa | sửa mã nguồn]
Tôn Sách không thể truy kích Lưu Do vì phải đánh dẹp người bản địa ở Đan Dương không thần phục, đóng trại cố thủ không theo; sau đó lại đối phó với thái thú Cối Kê là Vương Lãng và tướng Hải Tây là Trần Vũ.
Giữa lúc đó Trách Dung lại làm càn, mang quân cướp phá các nơi. Lưu Do bèn ra quân dẹp Trách Dung. Hai bên dàn quân đánh nhau. Lưu Do bị thua trận đầu nhưng sau đó đã thắng lại trận sau, đuổi được Trách Dung vào trong núi. Trách Dung bị dân địa phương giết chết.
Năm 198, Lưu Do lâm bệnh mất ở quận Dự Chương [11]. Năm đó ông 43 tuổi.
Tôn Sách nghe tin Lưu Do chết vô cùng cảm khái[12]. Cùng lúc đó thái thú Cối Kê là Vương Lãng gửi thư cho Tôn Sách, nài nỉ Tôn Sách hãy chiếu cố gia quyến Lưu Do. Tôn Sách bèn sai Thái Sử Từ đi thu phục những thủ hạ cũ của Lưu Do và quan tâm tới các con ông. Trong số các thủ hạ của ông theo phục vụ họ Tôn có Tôn Thiệu sau này trở thành thừa tướng đầu tiên nước Đông Ngô.
Trong Tam Quốc diễn nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]
Lưu Do là nhân vật phụ trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung. Ông chỉ xuất hiện tại hồi 15. La Quán Trung lầm lẫn chép rằng sau khi thất bại, ông cùng thủ hạ chạy sang Dự Chương theo Lưu Biểu, trên thực tế quận Dự Chương khi đó thuộc Dương châu chứ không thuộc Kinh châu và đang nằm trong tay thái thú Hoa Hâm.
Sau khi bỏ trốn sang Dự Chương, Lưu Do không được La Quán Trung nhắc tới nữa.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, NXB Đà Nẵng
- Trần Văn Đức (2008), Khổng Minh Gia Cát Lượng đại truyện, NXB Văn học
- Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1, NXB Thanh niên.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Nay là huyện Hoàng, tỉnh Sơn Đông
- ^ Tế Nam đương thời được nhà Hán duy trì dưới dạng một nước chư hầu nhỏ chứ không phải quận thuộc trung ương
- ^ Năm 192, Lưu Đại bị quân Khăn Vàng giết chết
- ^ Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 158
- ^ Tức huyện Đan Dương tỉnh Giang Tô
- ^ Nay là Hòa huyện, tỉnh An Huy
- ^ Lúc này Chu Du chưa có vị trí trong xã hội
- ^ Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 736
- ^ Tức Trấn Giang, tỉnh Giang Tô
- ^ Ngày nay là Nam Xương, Giang Tây
- ^ Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 741
- ^ Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 159

markdown:
# Lưu Do
**Lưu Do** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 劉繇; [154](/wiki/154)- [195](/wiki/195)), hay **Lưu Dao**, là đại thần cuối thời [Đông Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n#S.E1.BB.B1_tr.E1.BB.97i_d.E1.BA.ADy_v.C3.A0_s.E1.BB.A5p_.C4.91.E1.BB.95_c.E1.BB.A7a_nh.C3.A0_.C4.90.C3.B4ng_H.C3.A1n), đầu thời [Tam Quốc](/wiki/Tam_Qu%E1%BB%91c) trong [lịch sử Trung Quốc](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c). Ông tham gia cuộc chiến quân phiệt và cuối cùng thất bại.
## Mục lục
## Thân thế[
[sửa](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Do&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Do&action=edit§ion=1)]
Lưu Do
[tên tự](/wiki/T%C3%AAn_ch%E1%BB%AF) là **Chính Lễ**, người huyện Trung Mâu quận Đông Lai , là dòng dõi quý tộc [1] [nhà Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n). Ông nội Lưu Do là Lưu Sủng làm thái úy nhà Đông Hán, cha ông là Lưu Dư làm thái thú quận Sơn Dương, anh ông là Lưu Đại làm Thứ sử Duyện châu.
## Thời trẻ[
[sửa](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Do&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Do&action=edit§ion=2)]
Lưu Do thời trẻ được thái thú trong quận tiến cử làm Hiếu liêm, rồi bản châu tiến cử làm Mậu tài. Sau đó ông được thăng lên làm huyện trưởng, theo lệnh của Thứ sử giữ chức Bộ chúng sự, quản lý vùng Tế Nam. Trong thời gian tại vị ông đã phát hiện vị tướng quốc nước Tế Nam
tham ô mua chức tước, bất chấp vị này là con của một Trung thường thị trong triều, Lưu Do vẫn làm bản tấu đề nghị bãi chức. [2]
Năm
[189](/wiki/189), [Hán Linh Đế](/wiki/H%C3%A1n_Linh_%C4%90%E1%BA%BF) mất, [Hán Thiếu Đế](/wiki/H%C3%A1n_Thi%E1%BA%BFu_%C4%90%E1%BA%BF) lên ngôi. [Đổng Trác](/wiki/%C4%90%E1%BB%95ng_Tr%C3%A1c) vào kinh nắm quyền trong triều, phế Thiếu Đế lập [Hán Hiến Đế](/wiki/H%C3%A1n_Hi%E1%BA%BFn_%C4%90%E1%BA%BF). Lưu Đại anh Lưu Do được phong làm Thứ sử Duyện châu . [3]
## Trong cuộc chiến chư hầu[
[sửa](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Do&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Do&action=edit§ion=3)]
Năm
[194](/wiki/194), [Lý Thôi](/wiki/L%C3%BD_Th%C3%B4i) nắm được Hán Hiến Đế, nhân danh vua Hán triệu tập Lưu Do và phá lệ phong ông làm Tư không duyện. Nhưng Lưu Do không đến nhận chức. Lý Thôi bèn phong ông làm Thị trung. Ông cũng không đến. Sau cùng Lý Thôi bèn nhân danh [Hán Hiến Đế](/wiki/H%C3%A1n_Hi%E1%BA%BFn_%C4%90%E1%BA%BF) phong ông làm Thứ sử Dương châu. Lần này Lưu Do nhận chức . [4]
Lưu Do lên đường đến nhiệm sở Dương châu, nhưng lúc đó địa bàn Dương châu khá phức tạp. Quân phiệt
[Viên Thuật](/wiki/Vi%C3%AAn_Thu%E1%BA%ADt) lĩnh chức Tả tướng quân từ Nam Dương chạy sang phía đông, bị [Tào Tháo](/wiki/T%C3%A0o_Th%C3%A1o) đánh bại bèn rút về chiếm đóng Thọ Xuân từ năm [193](/wiki/193). Viên Thuật bổ nhiệm thủ hạ của mình là Huệ Cù làm Thứ sử Dương châu, tự mình xưng là *Từ châu bá*. Lưu Do không thể đối địch được với Viên Thuật nên không dám tới thủ phủ Dương châu ở Thọ Xuân mà tới đóng nhiệm sở tại huyện Khúc A thuộc Ngô quận.
Lúc đó
[Tôn Kiên](/wiki/T%C3%B4n_Ki%C3%AAn) thái thú Trường Sa đã chết, con là [Tôn Sách](/wiki/T%C3%B4n_S%C3%A1ch) đang nương nhờ Viên Thuật. Nhưng 2 người nhà họ Tôn là Ngô Cảnh - cậu của Tôn Sách - đang giữ chức Thái thú Đan Dương và Tôn Bí – anh họ Tôn Sách – đang giữ chức Đô úy Đan Dương lại nghênh đón Lưu Do tới nhiệm sở Khúc A . [5]
Năm
[194](/wiki/194), Viên Thuật có [ngọc tỷ](/wiki/Ng%E1%BB%8Dc_t%E1%BB%B7_truy%E1%BB%81n_qu%E1%BB%91c) muốn xưng đế. Cùng lúc, Tôn Sách em họ Tôn Bí lại theo lệnh Viên Thuật đánh chiếm được quận Lư Giang thuộc Dương châu từ tay thái thú Lục Khang. Lưu Do cho rằng Ngô Cảnh và Tôn Bí là người cùng phe với Thuật bèn bất ngờ xuất quân đánh úp hai người để giải trừ mối lo. Ngô Cảnh và Tôn Bí phải bỏ Đan Dương chạy sang bên kia sông [Trường Giang](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Giang) đóng ở Lịch Dương . Lưu Do sai thủ hạ là Phàn Năng, Vu Lộc đóng quân ở Hoành Giang và Trương Anh đóng ở cửa khẩu Đương Lợi ngăn giữ bến đò bên này sông Trường Giang để chống cự với [6] [Viên Thuật](/wiki/Vi%C3%AAn_Thu%E1%BA%ADt). [Viên Thuật](/wiki/Vi%C3%AAn_Thu%E1%BA%ADt) phong cho Chu Thượng (chú của [Chu Du](/wiki/Chu_Du) ) làm Thái thú Đan Dương, lại phong thủ hạ là Huệ Cù làm Thứ sử Dương châu và cho Ngô Cảnh làm Đô đốc quân trung lang tướng cùng Tôn Bí đi đánh Trương Anh. Hai bên giao chiến một thời gian dài, trong 1 năm bất phân thắng bại [7] . [[8]](#cite_note-8)
Triều đình
[Tràng An](/wiki/Tr%C3%A0ng_An) (trong tay [Lý Thôi](/wiki/L%C3%BD_Th%C3%B4i)) thấy Lưu Do triệt để chống Viên Thuật, nhân đó phong ông làm Dương Vũ tướng quân, thăng từ Thứ sử Dương châu lên Châu mục Dương châu.
Năm
[195](/wiki/195), Tôn Sách tìm cách ly khai Viên Thuật, bèn lấy cớ đi cứu giúp Ngô Cảnh và Tôn Bí để mang quân ra ngoài, nuôi ý định chinh phạt vùng Dương châu để lập nghiệp. Viên Thuật cho rằng Tôn Sách không địch nổi Lưu Do nên đồng ý.
Giữa lúc chiến sự thì Lưu Do gặp người quen là
[Thái Sử Từ](/wiki/Th%C3%A1i_S%E1%BB%AD_T%E1%BB%AB) từ Đông Hải tới Khúc A yết kiến. Có người khuyên Lưu Do phong Thái Sử Từ làm đại tướng đối phó với Tôn Sách nhưng Lưu Do lại coi thường, cho rằng Từ chưa có uy tín, chỉ cho làm do thám.
Tôn Sách hợp binh với
[Chu Du](/wiki/Chu_Du), tấn công Hoành Giang, Dương Lợi, liên tiếp đánh bại các bộ tướng của Lưu Do là Phàn Năng và Trương Anh. Nhân đà thắng lợi, Tôn Sách tiến lên chiếm trại Ngưu Chử của Lưu Do.
Lưu Do liên kết với tướng cũ của
[Đào Khiêm](/wiki/%C4%90%C3%A0o_Khi%C3%AAm) ở Hạ Bì là [Trách Dung](/wiki/Tr%C3%A1ch_Dung) (笮融) và Tiết Lễ (薛禮) là tướng quốc nước Hạ Bì để chống lại Tôn Sách. Tôn Sách mang quân đánh Trách Dung. Trách Dung sau khi thua trận đầu lui về cố thủ không ra đánh. Tôn Sách quay sang đánh Tiết Lễ. Tiết Lễ nhanh chóng thua trận và bỏ chạy, nhưng Lưu Do cũng kịp điều bộ tướng Phàn Năng (樊能) và các tướng tập hợp lực lượng tấn công lại trại Ngưu Chử.
Tôn Sách quay về đánh bại Phàn Năng và giữ được Ngưu Chử. Sau đó, Sách lại tấn công
[Trách Dung](/wiki/Tr%C3%A1ch_Dung). Tuy nhiên, Sách bị quân Trách Dung bắn trúng tên vào đùi. Sách phải quay về Ngưu Chử, Trách Dung sau đó có tổ chức một trận bị tấn công thất bại nên không dám ra nữa.
Tôn Sách sau đó tạm thời bỏ qua kế hoạch tấn công Trách Dung và tập trung lực lượng vào Khúc A - đại bản doanh của Lưu Do. Lưu Do chống cự không nổi, phải bỏ chạy tới Đan Đồ
, sau đó lại bị đánh bại, đất đai xung quanh đều bị Tôn Sách chiếm đóng. Ông bỏ thành và chạy về phía nam, tới quận Dự Chương (豫章) [9] nương tựa thái thú [[10]](#cite_note-10) [Hoa Hâm](/wiki/Hoa_H%C3%A2m).
## Qua đời[
[sửa](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Do&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Do&action=edit§ion=4)]
Tôn Sách không thể truy kích Lưu Do vì phải đánh dẹp người bản địa ở Đan Dương không thần phục, đóng trại cố thủ không theo; sau đó lại đối phó với thái thú Cối Kê là
[Vương Lãng](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_L%C3%A3ng) và tướng Hải Tây là Trần Vũ.
Giữa lúc đó
[Trách Dung](/wiki/Tr%C3%A1ch_Dung) lại làm càn, mang quân cướp phá các nơi. Lưu Do bèn ra quân dẹp Trách Dung. Hai bên dàn quân đánh nhau. Lưu Do bị thua trận đầu nhưng sau đó đã thắng lại trận sau, đuổi được Trách Dung vào trong núi. Trách Dung bị dân địa phương giết chết.
Năm
[198](/wiki/198), Lưu Do lâm bệnh mất ở quận Dự Chương . Năm đó ông 43 tuổi. [11] [Tôn Sách](/wiki/T%C3%B4n_S%C3%A1ch) nghe tin Lưu Do chết vô cùng cảm khái . Cùng lúc đó thái thú Cối Kê là [12] [Vương Lãng](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_L%C3%A3ng)gửi thư cho Tôn Sách, nài nỉ Tôn Sách hãy chiếu cố gia quyến Lưu Do. Tôn Sách bèn sai [Thái Sử Từ](/wiki/Th%C3%A1i_S%E1%BB%AD_T%E1%BB%AB)đi thu phục những thủ hạ cũ của Lưu Do và quan tâm tới các con ông. Trong số các thủ hạ của ông theo phục vụ họ Tôn có [Tôn Thiệu](/wiki/T%C3%B4n_Thi%E1%BB%87u)sau này trở thành thừa tướng đầu tiên nước [Đông Ngô](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Ng%C3%B4).
## Trong Tam Quốc diễn nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Do&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Do&action=edit§ion=5)]
Lưu Do là nhân vật phụ trong tiểu thuyết
[Tam Quốc diễn nghĩa](/wiki/Tam_qu%E1%BB%91c_di%E1%BB%85n_ngh%C4%A9a) của [La Quán Trung](/wiki/La_Qu%C3%A1n_Trung). Ông chỉ xuất hiện tại hồi 15. La Quán Trung lầm lẫn chép rằng sau khi thất bại, ông cùng thủ hạ chạy sang Dự Chương theo [Lưu Biểu](/wiki/L%C6%B0u_Bi%E1%BB%83u), trên thực tế quận Dự Chương khi đó thuộc Dương châu chứ không thuộc Kinh châu và đang nằm trong tay thái thú Hoa Hâm.
Sau khi bỏ trốn sang Dự Chương, Lưu Do không được La Quán Trung nhắc tới nữa.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Do&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Do&action=edit§ion=6)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Do&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Do&action=edit§ion=7)]
- Lê Đông Phương (
[2007](/wiki/2007)), *Kể chuyện Tam Quốc*, NXB Đà Nẵng
- Trần Văn Đức (
[2008](/wiki/2008)), *Khổng Minh Gia Cát Lượng đại truyện*, NXB Văn học
- Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (
[2006](/wiki/2006)), *Tướng soái cổ đại Trung Hoa*, tập 1, NXB Thanh niên.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Do&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Do&action=edit§ion=8)] **Nay là huyện Hoàng, tỉnh** [^](#cite_ref-1) [Sơn Đông](/wiki/S%C6%A1n_%C4%90%C3%B4ng) **Tế Nam đương thời được nhà Hán duy trì dưới dạng một nước chư hầu nhỏ chứ không phải quận thuộc trung ương** [^](#cite_ref-2) **Năm** [^](#cite_ref-3) [192](/wiki/192), Lưu Đại bị quân [Khăn Vàng](/wiki/Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Kh%C4%83n_V%C3%A0ng)giết chết **Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 158** [^](#cite_ref-4) **Tức huyện Đan Dương tỉnh Giang Tô** [^](#cite_ref-5) **Nay là Hòa huyện, tỉnh An Huy** [^](#cite_ref-6) **Lúc này Chu Du chưa có vị trí trong xã hội** [^](#cite_ref-7) **Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 736** [^](#cite_ref-8) **Tức Trấn Giang, tỉnh** [^](#cite_ref-9) [Giang Tô](/wiki/Giang_T%C3%B4) **Ngày nay là Nam Xương,** [^](#cite_ref-10) [Giang Tây](/wiki/Giang_T%C3%A2y) **Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân, sách đã dẫn, tr 741** [^](#cite_ref-11) **Lê Đông Phương, sách đã dẫn, tr 159** [^](#cite_ref-12)

X-Cache: cp1066 hit (1), cp1066 frontend miss (0)


text:
Paul Bert
Paul Bert (17/11/1833 – 11/11/1886, ở Việt Nam có khi viết là Pôn Be) là một nhà động vật học, sinh lý học, và chính trị gia người Pháp.
Cuộc đời[sửa | sửa mã nguồn]
Paul Bert sinh ra ở Auxerre (Yonne). Ông nhập học École polytechnique ở Paris với ý định trở thành một kỹ sư; nhưng sau đó ông đã đổi ý, chuyển sang nghiên cứu về luật; rồi cuối cùng, chịu ảnh hưởng của nhà động vật học Louis Pierre Gratiolet (1815–1865), ông đã theo ngành sinh lý học, và trở thành một trong những học trò xuất sắc nhất của Claude Bernard. Sau khi tốt nghiệp với tấm bằng bác sĩ y khoa vào năm 1863, và tiến sĩ khoa học vào năm 1866, ông được mời làm giáo sư môn sinh lý học ở Bordeaux (1866) và Sorbonne (1869).
Sau "Công xã Paris" (1870) ông bắt đầu tham gia hoạt động chính trị và là một người ủng hộ Gambetta. Năm 1874 ông trúng cử đại biểu quốc hội, và tham gia vào nhóm cực tả, và vào năm 1876 ông trúng cử vào hạ nghị viện. Ông là một trong những kẻ thù lớn nhất của thuyết giáo quyền, và là một người ủng hộ cuồng nhiệt cho "giải phóng nền giáo dục quốc dân khỏi các giáo phái, và tạo cơ hội cho mọi công dân tiếp cận nó (giáo dục)".
Ông là Bộ trưởng Bộ Giáo dục Pháp từ ngày 14/11/1881 đến 30/01/1882 trong nội các ngắn ngủi của Gambetta, và vào năm 1881 ông đã gây căng thẳng ghê gớm khi diễn thuyết về Công giáo ở một nhà hát tại Paris, trong đó ông chế nhạo các cha cố và các dự án tốn kém in ấn và phát hành các sách tôn giáo phát cho các tín đồ ở miền nam Pháp. Đầu năm 1886, ông được bổ nhiệm làm thống sứ An Nam và Bắc Kỳ. Ông mất vì bệnh lỵ tại Hà Nội vào ngày 11 tháng 11 năm đó.
Sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
Ông làm khoa học xuất sắc hơn nhiều so với làm chính trị và quản lý. Công trình nổi tiếng của ông, La Pression barometrique (1878), công bố những những nghiên cứu về ảnh hưởng về mặt sinh lý của áp suất không khí, cả trên lẫn dưới mức bình thường, mà nhờ đó ông được Viện hàn lâm Khoa học trao tặng một giải thưởng trị giá 20.000 franc năm 1875. Thuật ngữ "hiệu ứng Paul Bert" được giới khoa học đặt ra và sử dụng để mô tả trạng thái mất tỉnh táo do nitơ trong điều kiện cao áp (hyperbaric).[1]
Những công trình nghiên cứu ban đầu của ông, cung cấp cho ông tư liệu để thực hiện hai luận án tiến sĩ, tập trung vào lĩnh vực cấy ghép động vật và sự cần thiết của mô động vật. Những nghiên cứu về sinh lý học tiếp theo tập trung vào tác động của các loại hóa chất, về thuốc gây tê, về hô hấp và ngạt, và về các nguyên nhân của sự thay đổi của màu sắc ở tắc kè hoa, v.v...
Ông cũng quan tâm đến sinh lý học thực vật, và đặc biệt tìm hiểu cử động của các loài thực vật nhạy cảm, và ảnh hưởng về ánh sáng của các màu sắc khác nhau tới cuộc sống của thảm thực vật. Khoảng sau năm 1880, ông đã viết một số sách giáo khoa tiểu học giảng dạy khoa học, và cũng có nhiều ấn phẩm về các chủ đề giáo dục và chủ đề liên quan.
Ông đã viết cùng Raphael Blanchard một hướng dẫn giảng dạy rất thành công - Éléments de zoologie G. Masson (Paris), 1885.
Di sản[sửa | sửa mã nguồn]
Chính quyền thực dân Pháp ở Đông Dương đã xây dựng một vườn hoa ở Hà Nội mang tên ông, vườn hoa Paul Bert, ở đó có đặt tượng ông (tượng Paul Bert gửi từ Pháp sang thay thế cho tượng thần Tự do[2]). Dưới thời Đế quốc Việt Nam, Đốc lý (thị trưởng) Hà Nội là Trần Văn Lai đã cho giật đổ tượng Paul Bert đó. Vườn hoa Paul Bert sau này được đổi tên thành Vườn hoa Lý Thái Tổ.[3] Tượng Paul Bert cuối cùng bị nấu chảy để góp đồng đúc tượng Phật ở Ngũ Xã[cần dẫn nguồn].
Đồng thời, chính quyền thực dân còn đặt tên ông cho một số con phố ở Hà Nội (phố Tràng Tiền ngày nay), Hải Phòng (nay là phố Điện Biên Phủ), Huế (nay là phố Trường Tiền), Đà Nẵng (nay là phố Nguyễn Du), Sài Gòn (nay là đường Trần Quang Khải). Một trường học ở Hà Nội mang tên Paul Bert này là trường Trưng Vương ở phố Hàng Bài.[cần dẫn nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Dejours P, Dejours S (1992) "The effects of barometric pressure according to Paul Bert: the question today" International Journal of Sports Medicine 13 Suppl 1:S1-5.
- ^ Chuyện xưa quanh địa điểm "Nhà dây thép"
- ^ Báo Đất Việt ngày 20/7/2009: "Vị nhân sĩ đặt tên cho các phố Hà Nội". Truy cập ngày 02/02/2011.
- Marotte, Henri (2006). “The exposure of man to altitude when flying: from Paul Bert to today”. Journal de la Société de Biologie 200 (3): 251–5. doi:10.1051/jbio:2006029. PMID 17417140.
- Rostène, William (2006). “Paul Bert, scientist and politician”. Journal de la Société de Biologie 200 (3): 245–50. doi:10.1051/jbio:2006028. PMID 17417139.
- Rudolph, G (. năm 1993). “In memory of Paul Bert (1833-1886) and the development of high altitude physiology in Switzerland”. Gesnerus. 50 (Pt 1-2): 79–95. PMID 8365675.
- Dejours, P; Dejours S (October năm 1992). “The effects of barometric pressure according to Paul Bert: the question today”. International journal of sports medicine. 13 Suppl 1: S1–5. doi:10.1055/s-2007-1024577. PMID 1483742.
- Monod, H (August năm 1988). “Paul Bert at Bordeaux apropos of a letter”. Archives internationales de physiologie et de biochimie 96 (3): A43–6. PMID 2463800.
- Jacquemin, C (August năm 1988). “Paul Bert or positive science in the service of national policy”. Archives internationales de physiologie et de biochimie 96 (3): A34–42. PMID 2463799.
- Leonhardt, M (January năm 1987). “Paul Bert (1833-1886)”. Der Pathologe 8 (1): 61. PMID 3550778.
- Trago, V (October năm 1986). “Paul Bert and the flight of the Zenith”. Medicine's geographic heritage 2: 66–72. PMID 11613723.
- Cui, H (1986). “In commemoration of the centenary anniversary of the passing away of Paul Bert, one of the founders of aero-medicine and diving medicine”. Zhonghua yi shi za zhi (Beijing, China: 1980) 16 (2): 116–8. PMID 11612004.
- Fontaine, M (. năm 1986). “Homage to Paul Bert (1833-1886)”. Comptes rendus des séances de la Société de biologie et de ses filiales 180 (1): 7–9. PMID 2943374.
- Keys, T E (. năm 1973). “Dr. Paul Bert (1833-1886)”. Anesthesia and analgesia 52 (3): 437–8. PMID 4574964.
- “The perfect anaesthetic. Anaesthesia by the method of Paul Bert: Surgo, vol. VII, No. 2, 1941”. Anesthesia and analgesia 52 (3): 361–8. 1973. PMID 4574962.
- Hitchcock, F A (October năm 1971). “Paul Bert and the beginnings of aviation medicine”. Aerospace medicine 42 (10): 1101–7. PMID 4937813.
- , (March năm 1970). “Paul Bert (1833-1886), aviation physiologist”. Journal of the American Medical Association (JAMA) 211 (11): 1849–50. doi:10.1001/jama.211.11.1849. PMID 4905892.
- Jacquemin, C; Varène P (December năm 1968). “Paul Bert and body plethysmography (1868-1968)”. La Presse médicale 76 (50): 2403–4. PMID 4895138.
- Mani, N (. năm 1966). “Paul Bert as politician, educator and founder of the physiology of altitude”. Gesnerus 23 (1): 109–16. PMID 5330817.
- Seghers, M J; Longacre J J (February năm 1964). “Paul Bert And His Animal Grafts”. Plastic Reconstruction Surgery 33: 178–86. doi:10.1097/00006534-196402000-00009. PMID 14120252.

markdown:
# Paul Bert
|
|Paul Bert
|
|![]()
[Auxerre](/wiki/Auxerre)( [Yonne](/wiki/Yonne)) [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i) [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Sinh lý học](/wiki/Sinh_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc) [Đại học Paris](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Paris) [độc tính ôxy](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99c_t%C3%ADnh_%C3%B4xy&action=edit&redlink=1) [Louis Pierre Gratiolet](/w/index.php?title=Louis_Pierre_Gratiolet&action=edit&redlink=1) [Claude Bernard](/wiki/Claude_Bernard) **Paul Bert** (17/11/1833 – 11/11/1886, ở Việt Nam có khi viết là **Pôn Be**) là một nhà [động vật học](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc), [sinh lý học](/wiki/Sinh_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc), và [chính trị gia](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B) [người Pháp](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ph%C3%A1p).
## Cuộc đời[
[sửa](/w/index.php?title=Paul_Bert&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Paul_Bert&action=edit§ion=1)]
Paul Bert sinh ra ở
[Auxerre](/wiki/Auxerre) ( [Yonne](/wiki/Yonne)). Ông nhập học [École polytechnique](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_B%C3%A1ch_khoa_Paris) ở [Paris](/wiki/Paris) với ý định trở thành một kỹ sư; nhưng sau đó ông đã đổi ý, chuyển sang nghiên cứu về luật; rồi cuối cùng, chịu ảnh hưởng của nhà động vật học [Louis Pierre Gratiolet](/w/index.php?title=Louis_Pierre_Gratiolet&action=edit&redlink=1) (1815–1865), ông đã theo ngành sinh lý học, và trở thành một trong những học trò xuất sắc nhất của [Claude Bernard](/wiki/Claude_Bernard). Sau khi tốt nghiệp với tấm bằng bác sĩ y khoa vào năm 1863, và tiến sĩ khoa học vào năm 1866, ông được mời làm giáo sư môn sinh lý học ở [Bordeaux](/wiki/Bordeaux) (1866) và [Sorbonne](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Paris) (1869).
Sau "Công xã Paris" (1870) ông bắt đầu tham gia hoạt động chính trị và là một người ủng hộ
[Gambetta](/w/index.php?title=L%C3%A9on_Gambetta&action=edit&redlink=1). Năm 1874 ông trúng cử đại biểu quốc hội, và tham gia vào nhóm [cực tả](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_c%C3%A1nh_t%E1%BA%A3), và vào năm 1876 ông trúng cử vào hạ nghị viện. Ông là một trong những kẻ thù lớn nhất của [thuyết giáo quyền](/w/index.php?title=Thuy%E1%BA%BFt_gi%C3%A1o_quy%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1), và là một người ủng hộ cuồng nhiệt cho "giải phóng nền giáo dục quốc dân khỏi các giáo phái, và tạo cơ hội cho mọi công dân tiếp cận nó (giáo dục)".
Ông là Bộ trưởng Bộ Giáo dục Pháp từ ngày 14/11/1881 đến 30/01/1882 trong nội các ngắn ngủi của Gambetta, và vào năm 1881 ông đã gây căng thẳng ghê gớm khi diễn thuyết về
[Công giáo](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o) ở một nhà hát tại Paris, trong đó ông chế nhạo các [cha cố](/w/index.php?title=Cha_c%E1%BB%91&action=edit&redlink=1) và các dự án tốn kém in ấn và phát hành các sách tôn giáo phát cho các tín đồ ở miền nam Pháp. Đầu năm 1886, ông được bổ nhiệm làm thống sứ [An Nam](/wiki/An_Nam) và [Bắc Kỳ](/wiki/B%E1%BA%AFc_K%E1%BB%B3). Ông mất vì [bệnh lỵ](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_l%E1%BB%B5&action=edit&redlink=1) tại [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i) vào ngày [11 tháng 11](/wiki/11_th%C3%A1ng_11) năm đó.
## Sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Paul_Bert&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Paul_Bert&action=edit§ion=2)]
Ông làm khoa học xuất sắc hơn nhiều so với làm chính trị và quản lý. Công trình nổi tiếng của ông,
*La Pression barometrique* (1878), công bố những những nghiên cứu về ảnh hưởng về mặt sinh lý của áp suất không khí, cả trên lẫn dưới mức bình thường, mà nhờ đó ông được Viện hàn lâm Khoa học trao tặng một giải thưởng trị giá 20.000 franc năm 1875. Thuật ngữ "hiệu ứng Paul Bert" được giới khoa học đặt ra và sử dụng để mô tả trạng thái mất tỉnh táo do nitơ trong điều kiện [cao áp](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8B_li%E1%BB%87u_cao_%C3%A1p&action=edit&redlink=1) (hyperbaric). [[1]](#cite_note-Int_J_Sports_Med-1)
Những công trình nghiên cứu ban đầu của ông, cung cấp cho ông tư liệu để thực hiện hai luận án tiến sĩ, tập trung vào lĩnh vực cấy ghép động vật và sự cần thiết của mô động vật. Những nghiên cứu về sinh lý học tiếp theo tập trung vào tác động của các loại hóa chất, về thuốc gây tê, về hô hấp và ngạt, và về các nguyên nhân của sự thay đổi của màu sắc ở
[tắc kè hoa](/w/index.php?title=T%E1%BA%AFc_k%C3%A8_hoa&action=edit&redlink=1), v.v...
Ông cũng quan tâm đến sinh lý học thực vật, và đặc biệt tìm hiểu cử động của các loài thực vật nhạy cảm, và ảnh hưởng về ánh sáng của các màu sắc khác nhau tới cuộc sống của thảm thực vật. Khoảng sau năm 1880, ông đã viết một số sách giáo khoa tiểu học giảng dạy khoa học, và cũng có nhiều ấn phẩm về các chủ đề giáo dục và chủ đề liên quan.
Ông đã viết cùng Raphael Blanchard một hướng dẫn giảng dạy rất thành công -
*Éléments de zoologie* G. Masson (Paris), 1885.
## Di sản[
[sửa](/w/index.php?title=Paul_Bert&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Paul_Bert&action=edit§ion=3)]
Chính quyền thực dân Pháp ở Đông Dương đã xây dựng một vườn hoa ở
[Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i) mang tên ông, vườn hoa Paul Bert, ở đó có đặt tượng ông (tượng Paul Bert gửi từ Pháp sang thay thế cho tượng thần Tự do ). Dưới thời [2] [Đế quốc Việt Nam](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Vi%E1%BB%87t_Nam), Đốc lý (thị trưởng) Hà Nội là [Trần Văn Lai](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_V%C4%83n_Lai)đã cho giật đổ tượng Paul Bert đó. Vườn hoa Paul Bert sau này được đổi tên thành [Vườn hoa Lý Thái Tổ](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%9Dn_hoa_L%C3%BD_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95&action=edit&redlink=1). Tượng Paul Bert cuối cùng bị nấu chảy để góp đồng đúc tượng Phật ở Ngũ Xã [[3]](#cite_note-3) [. *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)
Đồng thời, chính quyền thực dân còn đặt tên ông cho một số con phố ở Hà Nội (
[phố Tràng Tiền](/wiki/Ph%E1%BB%91_Tr%C3%A0ng_Ti%E1%BB%81n) ngày nay), Hải Phòng (nay là phố Điện Biên Phủ), Huế (nay là phố Trường Tiền), Đà Nẵng (nay là phố Nguyễn Du), Sài Gòn (nay là đường Trần Quang Khải). Một trường học ở Hà Nội mang tên Paul Bert này là trường Trưng Vương ở phố Hàng Bài. [ [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Paul_Bert&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Paul_Bert&action=edit§ion=4)] **Dejours P, Dejours S (1992) "The effects of barometric pressure according to Paul Bert: the question today"** [^](#cite_ref-Int_J_Sports_Med_1-0) *International Journal of Sports Medicine* **13**Suppl 1:S1-5. [^](#cite_ref-suckhoedoisong_2-0) [Chuyện xưa quanh địa điểm "Nhà dây thép"](http://suckhoedoisong.vn/20100806042549141p0c15/chuyen-xua-quanh-dia-diem-nha-day-thep.htm) [^](#cite_ref-3) [Báo Đất Việt](/w/index.php?title=B%C3%A1o_%C4%90%E1%BA%A5t_Vi%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1)ngày 20/7/2009: ["Vị nhân sĩ đặt tên cho các phố Hà Nội"](http://www.baodatviet.vn/Home/congdongviet/Vi-nhan-si-dat-ten-cho-cac-pho-Ha-Noi/20097/50293.datviet). Truy cập ngày 02/02/2011.
- Marotte, Henri (2006). “The exposure of man to altitude when flying: from Paul Bert to today”.
*Journal de la Société de Biologie* **200**(3): 251–5. [doi](/wiki/DOI): [10.1051/jbio:2006029](http://dx.doi.org/10.1051%2Fjbio%3A2006029). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [17417140](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17417140).
- Rostène, William (2006). “Paul Bert, scientist and politician”.
*Journal de la Société de Biologie* **200**(3): 245–50. [doi](/wiki/DOI): [10.1051/jbio:2006028](http://dx.doi.org/10.1051%2Fjbio%3A2006028). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [17417139](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17417139).
- Rudolph, G (. năm 1993). “In memory of Paul Bert (1833-1886) and the development of high altitude physiology in Switzerland”.
*. 50 (Pt 1-2): 79–95.* [Gesnerus](/w/index.php?title=Gesnerus&action=edit&redlink=1) [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [8365675](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8365675).
- Dejours, P; Dejours S (October năm 1992). “The effects of barometric pressure according to Paul Bert: the question today”.
*International journal of sports medicine*. 13 Suppl 1: S1–5. [doi](/wiki/DOI): [10.1055/s-2007-1024577](http://dx.doi.org/10.1055%2Fs-2007-1024577). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [1483742](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1483742).
- Monod, H (August năm 1988). “Paul Bert at Bordeaux apropos of a letter”.
*Archives internationales de physiologie et de biochimie* **96**(3): A43–6. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [2463800](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2463800).
- Jacquemin, C (August năm 1988). “Paul Bert or positive science in the service of national policy”.
*Archives internationales de physiologie et de biochimie* **96**(3): A34–42. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [2463799](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2463799).
- Leonhardt, M (January năm 1987). “Paul Bert (1833-1886)”.
*Der Pathologe* **8**(1): 61. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [3550778](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/3550778).
- Trago, V (October năm 1986). “Paul Bert and the flight of the Zenith”.
*Medicine's geographic heritage* **2**: 66–72. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [11613723](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11613723).
- Cui, H (1986). “In commemoration of the centenary anniversary of the passing away of Paul Bert, one of the founders of aero-medicine and diving medicine”.
*Zhonghua yi shi za zhi (Beijing, China: 1980)* **16**(2): 116–8. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [11612004](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11612004).
- Fontaine, M (. năm 1986). “Homage to Paul Bert (1833-1886)”.
*Comptes rendus des séances de la Société de biologie et de ses filiales* **180**(1): 7–9. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [2943374](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2943374).
- Keys, T E (. năm 1973). “Dr. Paul Bert (1833-1886)”.
*Anesthesia and analgesia* **52**(3): 437–8. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [4574964](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/4574964).
- “The perfect anaesthetic. Anaesthesia by the method of Paul Bert: Surgo, vol. VII, No. 2, 1941”.
*Anesthesia and analgesia* **52**(3): 361–8. 1973. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [4574962](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/4574962).
- Hitchcock, F A (October năm 1971). “Paul Bert and the beginnings of aviation medicine”.
[Aerospace medicine](/w/index.php?title=Aerospace_medicine&action=edit&redlink=1) **42**(10): 1101–7. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [4937813](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/4937813).
- , (March năm 1970). “Paul Bert (1833-1886), aviation physiologist”.
[Journal of the American Medical Association](/w/index.php?title=Journal_of_the_American_Medical_Association&action=edit&redlink=1)(JAMA) **211**(11): 1849–50. [doi](/wiki/DOI): [10.1001/jama.211.11.1849](http://dx.doi.org/10.1001%2Fjama.211.11.1849). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [4905892](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/4905892).
- Jacquemin, C; Varène P (December năm 1968). “Paul Bert and body plethysmography (1868-1968)”.
*La Presse médicale* **76**(50): 2403–4. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [4895138](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/4895138).
- Mani, N (. năm 1966). “Paul Bert as politician, educator and founder of the physiology of altitude”.
[Gesnerus](/w/index.php?title=Gesnerus&action=edit&redlink=1) **23**(1): 109–16. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [5330817](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/5330817).
- Seghers, M J; Longacre J J (February năm 1964). “Paul Bert And His Animal Grafts”.
*Plastic Reconstruction Surgery* **33**: 178–86. [doi](/wiki/DOI): [10.1097/00006534-196402000-00009](http://dx.doi.org/10.1097%2F00006534-196402000-00009). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [14120252](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/14120252).
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Paul_Bert&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Paul_Bert&action=edit§ion=5)]
|
|![]()

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1052 frontend miss (0)


text:
Philippe Pétain
Henri Philippe Benoni Omer Joseph Pétain (1856 - 1951), thường được biết đến với tên Philippe Pétain, là thống chế quân đội Pháp đồng thời là thủ tướng trong chính phủ Vichy từ năm 1940 đến năm 1944. Ông là anh hùng dân tộc của Pháp trong Thế chiến thứ nhất nhưng đến cuối đời lại bị kết tội phản quốc vì đã hợp tác với Đức Quốc Xã trong Thế chiến thứ hai. Do đó, những chiến công của ông trong cuộc Đại chiến thế giới lần thứ nhất đã bị che lấp bởi sự "bán nước" của ông trong cuộc Đại chiến thế giới lần thứ hai.[1]
Cuộc đời[sửa | sửa mã nguồn]
Henri Philippe Pétain sinh ngày 24 tháng 4 năm 1856 tại Cauchy-à-la-Tour, miền bắc nước Pháp. Ông gia nhập quân đội Pháp năm 1876. Sau đó, ông trở thành huấn luyện viên ở quân trường và lần lượt lên chức đại úy năm 1890, thiếu tá năm 1900 và đại tá năm 1914.
Năm 1914, Pétain tham gia trận sông Marne lần 1 với quân hàm thiếu tướng. Vào năm 1915, ông thể hiện tài nghệ thao lược của mình trong trận Champagne lần thứ hai trong tháng 9, cho dầu quân ông đã thất bại và không thể chọc thủng nổi phòng tuyến của quân Đức.[1] Vào năm 1916, ông trở thành anh hùng dân tộc với chiến công ngăn chặn quân Đức trong trận Verdun. Song tổn thất quá nặng nề của quân Pháp trong trận kịch chiến tại Verdun đã khiến cho Pétain trở thành một Pyrros thời cận đại, trong khi với người Đức đã gặt hái thành công trong chiến lược "hút sạch máu" kẻ thù.[2][3] Vào năm 1917, ông được phong làm Tổng tư lệnh quân đội Pháp. Trên cương vị này, ông đã đạt được thắng lợi to lớn trong cuộc Tổng tấn công La Malmaison. Ông vẫn giữ chức Tổng tư lệnh quân Pháp cho đến khi Đại chiến kết thúc, cho dầu một vị tướng lĩnh Pháp khác là Ferdinand Foch vượt lên ông mà làm Tổng tư lệnh tối cao của quân lực Đồng Minh.[1]
Tuy các tướng Pháp khác (trong đó có Foch) chỉ trích ông là quá ư thận trọng và cân nhắc, ông có mối quan hệ vững chắc với Đại tướng John Pershing của Hoa Kỳ.[1] Sau khi Chiến tranh thế giới thứ nhất chấm dứt, Pétain phục vụ trong một số nhiệm sở trước khi rời quân ngũ vào năm 1931 để tham gia chính trường. Năm 1934, ông trở thành bộ trưởng chiến tranh của Pháp với trách nhiệm chuẩn bị cho Chiến tranh thế giới thứ hai. Ông đóng góp to lớn cho việc thiết kế và xây dựng phòng tuyến Maginot, trong đó ông đích thân điểm ra những chỗ tốt nhất để mà dựng xây các pháo đài chính yếu[1]. Năm 1940 Pétain nhậm chức Thủ tướng Pháp và kí hòa ước với Đức quốc xã theo đó Đức quốc xã kiểm soát 3/5 nước Pháp. Từ năm 1940 đến năm 1942, Pétain đứng đầu chính phủ Pháp đóng tại thành phố Vichy.
Sau khi Đồng Minh tiến vào giải phóng nước Pháp khỏi Đức quốc Xã, Pétain bị quân Đồng Minh bắt và bị kết tội phản quốc vì đã có hợp tác với Đức quốc xã. Ông bị kết án tử hình nhưng sau đó được đổi lại thành án chung thân. Ông mất ngày 23 tháng 7 năm 1951 tại nhà tù trên đảo Île d'Yeu, ngoài khơi Đại Tây Dương. Dẫu cho ông có mong muốn được chôn cất cùng với các liệt sỹ của trận huyết chiến tại Verdun, người ta mai táng ông ở một hòn đảo bên ngoài bờ biển Brittany.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă â b c d Robert Cowley, Geoffrey Parker, The Reader's Companion to Military History, các trang 361-362.
- ^ Richard Cooper Hall, Consumed by war: European conflict in the 20th century, trang 30
- ^ Noble Frankland, Christopher Dowling, Decisive battles of the twentieth century: land, sea, air, trang 45

markdown:
# Philippe Pétain
|Henri Philippe Benoni Omer Joseph Pétain|
|Tiểu sử|
|Sinh||
|
|Mất||
|
|Binh nghiệp|
|Phục vụ||
|![]()
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Thống chế Pháp](/wiki/Th%E1%BB%91ng_ch%E1%BA%BF_Ph%C3%A1p) [Thủ tướng Pháp](/wiki/Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_Ph%C3%A1p) [Thế chiến thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t)
-
[Trận Verdun](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Verdun) [Thế chiến thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) **Henri Philippe Benoni Omer Joseph Pétain** ( [1856](/wiki/1856) - [1951](/wiki/1951)), thường được biết đến với tên **Philippe Pétain**, là [thống chế](/wiki/Nguy%C3%AAn_so%C3%A1i) [quân đội Pháp](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Ph%C3%A1p) đồng thời là [thủ tướng](/wiki/Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) trong [chính phủ Vichy](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_Vichy) từ năm [1940](/wiki/1940) đến năm [1944](/wiki/1944). Ông là [anh hùng dân tộc](/wiki/Anh_h%C3%B9ng_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c) của Pháp trong [Thế chiến thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t) nhưng đến cuối đời lại bị kết tội phản quốc vì đã hợp tác với [Đức Quốc Xã](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3) trong [Thế chiến thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai). Do đó, những chiến công của ông trong cuộc Đại chiến thế giới lần thứ nhất đã bị che lấp bởi sự "bán nước" của ông trong cuộc Đại chiến thế giới lần thứ hai. [[1]](#cite_note-geoffreyparker-1)
## Cuộc đời[
[sửa](/w/index.php?title=Philippe_P%C3%A9tain&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Philippe_P%C3%A9tain&action=edit§ion=1)]
Henri Philippe Pétain sinh ngày
[24 tháng 4](/wiki/24_th%C3%A1ng_4) năm [1856](/wiki/1856) tại [Cauchy-à-la-Tour](/wiki/Cauchy-%C3%A0-la-Tour), miền bắc nước Pháp. Ông gia nhập [quân đội Pháp](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Ph%C3%A1p) năm [1876](/wiki/1876). Sau đó, ông trở thành huấn luyện viên ở quân trường và lần lượt lên chức [đại úy](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_%C3%BAy) năm [1890](/wiki/1890), [thiếu tá](/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C3%A1) năm [1900](/wiki/1900) và [đại tá](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1) năm [1914](/wiki/1914). [Tập tin:French stamps 1944.jpg](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:T%E1%BA%A3i_l%C3%AAn&wpDestFile=French_stamps_1944.jpg)
Năm 1914, Pétain tham gia
[trận sông Marne lần 1](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_s%C3%B4ng_Marne_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t) với quân hàm [thiếu tướng](/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C6%B0%E1%BB%9Bng). Vào năm [1915](/wiki/1915), ông thể hiện tài nghệ thao lược của mình trong [trận Champagne lần thứ hai](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Champagne_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_hai) trong [tháng 9](/wiki/Th%C3%A1ng_ch%C3%ADn), cho dầu quân ông đã thất bại và không thể chọc thủng nổi phòng tuyến của quân Đức. Vào năm [1] [1916](/wiki/1916), ông trở thành anh hùng dân tộc với chiến công ngăn chặn quân Đức trong [trận Verdun](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Verdun). Song tổn thất quá nặng nề của quân Pháp trong trận kịch chiến tại Verdun đã khiến cho Pétain trở thành một [Pyrros](/wiki/Pyrros_c%E1%BB%A7a_Ipiros)thời cận đại, trong khi với người Đức đã gặt hái thành công trong [chiến lược](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_l%C6%B0%E1%BB%A3c)"hút sạch máu" kẻ thù. [[2]](#cite_note-2) Vào năm [[3]](#cite_note-3) [1917](/wiki/1917), ông được phong làm [Tổng tư lệnh](/wiki/T%E1%BB%95ng_t%C6%B0_l%E1%BB%87nh)quân đội Pháp. Trên cương vị này, ông đã đạt được thắng lợi to lớn trong [cuộc Tổng tấn công La Malmaison](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_La_Malmaison). Ông vẫn giữ chức Tổng tư lệnh quân Pháp cho đến khi Đại chiến kết thúc, cho dầu một vị tướng lĩnh Pháp khác là [Ferdinand Foch](/wiki/Ferdinand_Foch)vượt lên ông mà làm *Tổng tư lệnh tối cao của quân lực Đồng Minh*. [[1]](#cite_note-geoffreyparker-1)
Tuy các tướng Pháp khác (trong đó có Foch) chỉ trích ông là quá ư thận trọng và cân nhắc, ông có mối quan hệ vững chắc với
[Đại tướng](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [John Pershing](/w/index.php?title=John_Pershing&action=edit&redlink=1) của [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Sau khi [1] [Chiến tranh thế giới thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t)chấm dứt, Pétain phục vụ trong một số nhiệm sở trước khi rời quân ngũ vào năm [1931](/wiki/1931)để tham gia chính trường. Năm [1934](/wiki/1934), ông trở thành bộ trưởng chiến tranh của Pháp với trách nhiệm chuẩn bị cho [Chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai). Ông đóng góp to lớn cho việc thiết kế và xây dựng [phòng tuyến Maginot](/wiki/Tuy%E1%BA%BFn_ph%C3%B2ng_th%E1%BB%A7_Maginot), trong đó ông đích thân điểm ra những chỗ tốt nhất để mà dựng xây các pháo đài chính yếu . Năm [[1]](#cite_note-geoffreyparker-1) [1940](/wiki/1940)Pétain nhậm chức [Thủ tướng Pháp](/wiki/Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_Ph%C3%A1p)và kí hòa ước với [Đức quốc xã](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3)theo đó Đức quốc xã kiểm soát 3/5 nước Pháp. Từ năm 1940 đến năm [1942](/wiki/1942), Pétain đứng đầu [chính phủ Pháp](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_Vichy)đóng tại thành phố [Vichy](/wiki/Vichy).
Sau khi
[Đồng Minh](/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) tiến vào giải phóng nước Pháp khỏi Đức quốc Xã, Pétain bị quân Đồng Minh bắt và bị kết tội phản quốc vì đã có hợp tác với Đức quốc xã. Ông bị kết án tử hình nhưng sau đó được đổi lại thành án chung thân. Ông mất ngày [23 tháng 7](/wiki/23_th%C3%A1ng_7) năm [1951](/wiki/1951) tại nhà tù trên [đảo Île d'Yeu](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_%C3%8Ele_d%27Yeu&action=edit&redlink=1), ngoài khơi [Đại Tây Dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng). Dẫu cho ông có mong muốn được chôn cất cùng với các liệt sỹ của trận huyết chiến tại Verdun, người ta mai táng ông ở một hòn đảo bên ngoài bờ biển [Brittany](/wiki/Bretagne). [[1]](#cite_note-geoffreyparker-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Philippe_P%C3%A9tain&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Philippe_P%C3%A9tain&action=edit§ion=2)]
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [Robert Cowley, Geoffrey Parker,](#cite_ref-geoffreyparker_1-5) **d** *The Reader's Companion to Military History*, các trang 361-362. **Richard Cooper Hall,** [^](#cite_ref-2) *Consumed by war: European conflict in the 20th century*, trang 30 **Noble Frankland, Christopher Dowling,** [^](#cite_ref-3) *Decisive battles of the twentieth century: land, sea, air*, trang 45
|
|![]()
[Philippe Pétain](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Philippe_P%C3%A9tain?uselang=vi)

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
Retama monosperma
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Retama monosperma là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu. Loài này được (L.) Boiss. miêu tả khoa học đầu tiên.[1]
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ The Plant List (2010). “Retama monosperma”. Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Phương tiện liên quan tới Retama monosperma tại Wikimedia Commons
- Dữ liệu liên quan tới Retama monosperma tại Wikispecies

markdown:
*Retama monosperma*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Retama monosperma
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Rosids](/wiki/Nh%C3%A1nh_hoa_H%E1%BB%93ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Fabales](/wiki/B%E1%BB%99_%C4%90%E1%BA%ADu) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Fabaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%90%E1%BA%ADu) [Tông](/wiki/T%C3%B4ng_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *tribus*) [Genisteae](/w/index.php?title=Genisteae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Retama](/wiki/Retama) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **R. monosperma** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Retama monosperma*
(
[L.](/wiki/Carl_Linnaeus)) [Boiss.](/w/index.php?title=Pierre_Edmond_Boissier&action=edit&redlink=1) [Phân loài](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%C3%A0i) *R. monosperma*ssp. *eumonosperma* [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc))
Danh sách
*Retama rhodorhizoides*Webb & Berthel *Lygos monosperma*(L.) Heywood in Feddes Repert. 79: 53 (1968) *Genista monosperma*(L.) Lam., Encycl. 2: 616 (1788) *Spartium monospermum*L., Sp. Pl. 708 (1753) *Spartium clusii*Spach in Ann. Sci. Nat., Bot. ser. 2 19: 290 tab. 16, fig. 3 (1843) *Retama webbii*(Spach) Webb, Otia Hispan. ed. 2 24 (1853) *Spartium webbii*Spach in Ann. Sci. Nat., Bot. ser. 2 19: 291 tab. 16, fig. 4 (1843) * là một loài Retama monosperma* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ Đậu](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%90%E1%BA%ADu). Loài này được (L.) Boiss. miêu tả khoa học đầu tiên. [[1]](#cite_note-1)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Retama_monosperma&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Retama_monosperma&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Retama_monosperma&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Retama_monosperma&action=edit§ion=2)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/ild-8461). Truy cập ngày 5 tháng 6 năm 2013. *Retama monosperma*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Retama_monosperma&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Retama_monosperma&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Retama monosperma](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Retama_monosperma)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Retama monosperma](//species.wikimedia.org/wiki/Retama_monosperma)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
Rotorcraft XR-11
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Rotorcraft XR-11, định danh công ty X-2 Dragonfly, là một loại trực thăng hạng nhẹ của Hoa Kỳ chế tạo từ thập niên 1940.[1]
Mục lục
Biến thể[sửa | sửa mã nguồn]
- XR-11
Quốc gia sử dụng[sửa | sửa mã nguồn]
Tính năng kỹ chiến thuật[sửa | sửa mã nguồn]
Đặc tính tổng quát
- Kíp lái: 2
- Chiều dài: 15 ft 0 in (4,57 m)[Chuyển đổi: Số không hợp lệ]
- Chiều cao: 7 ft 6 in (2,29 m)[Chuyển đổi: Số không hợp lệ]
- Trọng lượng rỗng: 899 lb (408 kg)
- Trọng lượng cất cánh tối đa: 1.349 lb (612 kg)
- Động cơ: 1 × Continental A100 , 100 hp (75 kW)
- Đường kính rô-to chính: 2× 18 ft 0 in (5,49 m)
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Danh sách khác
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “American airplanes - Ro - Ry”. www.aerofiles.com. 25 tháng 2 năm 2009. Truy cập ngày 18 tháng 2 năm 2010.
- Andrade 1979, p. 162
Tài liệu[sửa | sửa mã nguồn]
- Andrade, John (1979). U.S.Military Aircraft Designations and Serials since 1909. Midland Counties Publications. ISBN 0-904597-22-9.
Thể loại:
- Aircraft specs templates hiding performance section
- Máy bay thông dụng quân sự Hoa Kỳ 1940–1949
- Trực thăng Hoa Kỳ 1940–1949
- Máy bay thử nghiệm Hoa Kỳ 1960–1969
- Máy bay quân sự
- Trực thăng quân sự
- Máy bay trực thăng
- Máy bay thử nghiệm
- Máy bay thông dụng
- Máy bay một động cơ
- Máy bay cánh quạt
- Dự án máy bay hủy bỏ
- Dự án máy bay hủy bỏ của

markdown:
# Rotorcraft XR-11
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|XR-11/XH-11|
|Kiểu||Trực thăng|
|Nguồn gốc||
|![]()
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Rotorcraft Corporation](/w/index.php?title=Rotorcraft_Corporation&action=edit&redlink=1) [Không quân lục quân Hoa Kỳ](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_l%E1%BB%A5c_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) **Rotorcraft XR-11**, định danh công ty **X-2 Dragonfly**, là một loại trực thăng hạng nhẹ của [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) chế tạo từ thập niên 1940. [[1]](#cite_note-aerofile-1)
## Mục lục
## Biến thể[
[sửa](/w/index.php?title=Rotorcraft_XR-11&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Rotorcraft_XR-11&action=edit§ion=1)]
- XR-11
## Quốc gia sử dụng[
[sửa](/w/index.php?title=Rotorcraft_XR-11&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Rotorcraft_XR-11&action=edit§ion=2)]
## Tính năng kỹ chiến thuật[
[sửa](/w/index.php?title=Rotorcraft_XR-11&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Rotorcraft_XR-11&action=edit§ion=3)] **Đặc tính tổng quát** **Kíp lái:**2 **Chiều dài:**15 ft 0 in (4,57 m) **Chiều cao:**7 ft 6 in (2,29 m) **Trọng lượng rỗng:**899 lb (408 kg) **Trọng lượng cất cánh tối đa:**1.349 lb (612 kg) **Động cơ:**1 × [Continental A100](/w/index.php?title=Continental_A100&action=edit&redlink=1), 100 hp (75 kW) **Đường kính rô-to chính:**2× 18 ft 0 in (5,49 m)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Rotorcraft_XR-11&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Rotorcraft_XR-11&action=edit§ion=4)]
- Danh sách khác
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Rotorcraft_XR-11&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Rotorcraft_XR-11&action=edit§ion=5)]
### Ghi chú[
[sửa](/w/index.php?title=Rotorcraft_XR-11&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Rotorcraft_XR-11&action=edit§ion=6)] [^](#cite_ref-aerofile_1-0) [“American airplanes - Ro - Ry”](http://aerofiles.com/_ro.html). www.aerofiles.com. 25 tháng 2 năm 2009. Truy cập ngày 18 tháng 2 năm 2010.
- Andrade 1979, p. 162
### Tài liệu[
[sửa](/w/index.php?title=Rotorcraft_XR-11&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Rotorcraft_XR-11&action=edit§ion=7)]
- Andrade, John (1979).
*U.S.Military Aircraft Designations and Serials since 1909*. Midland Counties Publications. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-904597-22-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-904597-22-9).
|
|
|
|
[Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Aircraft specs templates hiding performance section](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Aircraft_specs_templates_hiding_performance_section&action=edit&redlink=1) [Máy bay thông dụng quân sự Hoa Kỳ 1940–1949](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_th%C3%B4ng_d%E1%BB%A5ng_qu%C3%A2n_s%E1%BB%B1_Hoa_K%E1%BB%B3_1940%E2%80%931949&action=edit&redlink=1) [Trực thăng Hoa Kỳ 1940–1949](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%E1%BB%B1c_th%C4%83ng_Hoa_K%E1%BB%B3_1940%E2%80%931949&action=edit&redlink=1) [Máy bay thử nghiệm Hoa Kỳ 1960–1969](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_th%E1%BB%AD_nghi%E1%BB%87m_Hoa_K%E1%BB%B3_1960%E2%80%931969&action=edit&redlink=1) [Máy bay quân sự](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_qu%C3%A2n_s%E1%BB%B1) [Trực thăng quân sự](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%E1%BB%B1c_th%C4%83ng_qu%C3%A2n_s%E1%BB%B1) [Máy bay trực thăng](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_tr%E1%BB%B1c_th%C4%83ng) [Máy bay thử nghiệm](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_th%E1%BB%AD_nghi%E1%BB%87m&action=edit&redlink=1) [Máy bay thông dụng](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_th%C3%B4ng_d%E1%BB%A5ng&action=edit&redlink=1) [Máy bay một động cơ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_m%E1%BB%99t_%C4%91%E1%BB%99ng_c%C6%A1) [Máy bay cánh quạt](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%A1y_bay_c%C3%A1nh_qu%E1%BA%A1t) [Dự án máy bay hủy bỏ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:D%E1%BB%B1_%C3%A1n_m%C3%A1y_bay_h%E1%BB%A7y_b%E1%BB%8F) [Dự án máy bay hủy bỏ của](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:D%E1%BB%B1_%C3%A1n_m%C3%A1y_bay_h%E1%BB%A7y_b%E1%BB%8F_c%E1%BB%A7a&action=edit&redlink=1)

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1052 frontend miss (0)


text:
Thể loại:Lịch sử toán học
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bài chính thể loại: Lịch sử toán học
Thể loại con
Thể loại này gồm 3 thể loại con sau, trên tổng số 3 thể loại con.
H
- ► Các bài toán của Hilbert (2 tr.)
L
- ► Lịch sử hình học (1 t.l., 6 tr.)
V
- ► Vấn đề toán học (3 t.l., 10 tr.)
Các trang trong thể loại “Lịch sử toán học”
3 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 3 trang.

markdown:
# Thể loại:Lịch sử toán học
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
*Bài chính thể loại:* [Lịch sử toán học](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_to%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc)
|
|![]()
[Lịch sử toán học](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:History_of_mathematics?uselang=vi)
## Thể loại con
Thể loại này gồm 3 thể loại con sau, trên tổng số 3 thể loại con.
### H
- ►
[Các bài toán của Hilbert](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%C3%A1c_b%C3%A0i_to%C3%A1n_c%E1%BB%A7a_Hilbert) (2 tr.)
### L
- ►
[Lịch sử hình học](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_h%C3%ACnh_h%E1%BB%8Dc) (1 t.l., 6 tr.)
### V
- ►
[Vấn đề toán học](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:V%E1%BA%A5n_%C4%91%E1%BB%81_to%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc) (3 t.l., 10 tr.)
## Các trang trong thể loại “Lịch sử toán học”
3 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 3 trang.

X-Cache: cp1066 hit (1), cp1065 frontend miss (0)


text:
Thể loại:Người Arles
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Các trang trong thể loại “Người Arles”
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.
F
Fanny Valette
J
Jeanne Calment
Lấy từ “
http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Người_Arles&oldid=19815075
”
Thể loại
:
Arles
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
Català
English
فارسی
Italiano
日本語
Norsk bokmål
Русский
Svenska
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 19:20, ngày 8 tháng 10 năm 2014.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công/Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1054 frontend miss (0)