 උච්ච වායු ලබා ගන්නේ කෙසේද?
උච්ච වායු (ඓතිහාසික වශයෙන් ද නිෂ්ක්‍රීය වායු; සමහර විට aerogens ලෙස හැඳින්වේ) සමාන ගුණ ඇති රසායනික මූලද්‍රව්‍ය පන්තියක් සෑදේ; සම්මත තත්ත්‍වයන් යටතේ, ඒවා සියල්ලම ඉතා අඩු රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවක් සහිත ගන්ධ රහිත, අවර්ණ, මොනොටොමික් වායූන් වේ. ස්වභාවිකව පවතින උච්ච වායු හය වන්නේ හීලියම් (He), නියොන් (Ne), ආගන් (Ar), ක්‍රිප්ටෝන් (Kr), xenon (Xe) සහ විකිරණශීලී රේඩෝන් (Rn) ය. Oganesson (Og) යනු කෘතිමව නිපදවන ලද අධික විකිරණශීලී මූලද්‍රව්‍යයකි. IUPAC විසින් "උච්ච වායුව" යන පදය "18 කණ්ඩායම" සමඟ හුවමාරු කර ඇති අතර ඔගනෙසන් ඇතුළත් කර ඇතත්, එය සැලකිය යුතු ලෙස රසායනිකව උතුම් නොවිය හැකි අතර සාපේක්ෂතාවාදී බලපෑම් හේතුවෙන් ප්‍රවණතාවය බිඳ දමා ප්‍රතික්‍රියාශීලී වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇත. එහි එකම දන්නා සමස්ථානිකයේ අතිශය කෙටි 0.7 ms අර්ධ ආයු කාලය නිසා එහි රසායනය තවමත් විමර්ශනය කර නොමැත. ආවර්තිතා වගුවේ පළමු කාල පරිච්ඡේද හය සඳහා, උච්ච වායූන් හරියටම 18 කාණ්ඩයේ සාමාජිකයන් වේ. උච්ච වායු විශේෂිත ආන්තික තත්වයන් යටතේ හැර සාමාන්‍යයෙන් ඉතා ප්‍රතික්‍රියාශීලී නොවේ. උච්ච වායුවල නිෂ්ක්‍රියතාවය ප්‍රතික්‍රියා අවශ්‍ය නොවන යෙදුම්වල ඒවා ඉතා යෝග්‍ය කරයි. උදාහරණයක් ලෙස, උණුසුම් ටංස්ටන් සූත්රිකාව ඔක්සිකරණය වීම වැළැක්වීම සඳහා තාපදීප්ත ලාම්පු වල ආගන් භාවිතා වේ; තවද, ඔක්සිජන්, නයිට්‍රජන් සහ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් විෂ වීම වැළැක්වීම සඳහා ගැඹුරු මුහුදේ කිමිදුම්කරුවන් විසින් වායුව ආශ්වාස කිරීමේදී හීලියම් භාවිතා කරයි. උච්ච වායුවල ගුණාංග පරමාණුක ව්‍යුහය පිළිබඳ නවීන න්‍යායන් මගින් මනාව පැහැදිලි කළ හැකිය: ඒවායේ සංයුජතා ඉලෙක්ට්‍රෝන වල පිටත කවචය "සම්පූර්ණ" ලෙස සලකනු ලබන අතර, ඒවා රසායනික ප්‍රතික්‍රියා වලට සහභාගී වීමට කුඩා ප්‍රවණතාවක් ලබා දෙන අතර එය සකස් කිරීමට හැකි වී ඇත්තේ උච්ච වායු සංයෝග සිය ගණනක්. දී ඇති උච්ච වායුවක් සඳහා ද්රවාංක සහ තාපාංක එකිනෙකට සමීප වන අතර, 10 °C (18 °F) ට වඩා අඩුවෙන් වෙනස් වේ; එනම්, ඒවා කුඩා උෂ්ණත්ව පරාසයක් මත පමණක් ද්රව වේ. නියොන්, ආගන්, ක්‍රිප්ටෝන් සහ සෙනෝන් වායු වෙන් කිරීමේ ඒකකයක වාතයෙන් ලබා ගන්නේ වායූන් ද්‍රවීකරණය කිරීමේ ක්‍රම සහ භාගික ආසවනය කිරීමෙනි. හීලියම් ස්වභාවික වායුවේ අධික හීලියම් සාන්ද්‍රණයක් ඇති ස්වභාවික වායු ක්ෂේත්‍රවලින් ලබා ගන්නා අතර, ක්‍රයොජනික් වායු වෙන් කිරීමේ ක්‍රම භාවිතා කරමින්, රේඩෝන් සාමාන්‍යයෙන් විසුරුණු රේඩියම්, තෝරියම් හෝ යුරේනියම් සංයෝගවල විකිරණශීලී ක්ෂය වීමෙන් හුදකලා වේ. උච්ච වායුවලට ආලෝකය, වෙල්ඩින් සහ අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය වැනි කර්මාන්තවල වැදගත් යෙදුම් කිහිපයක් තිබේ. හීලියම්-ඔක්සිජන් හුස්ම ගැනීමේ වායුවක් බොහෝ විට මීටර් 55 (අඩි 180) ට වැඩි මුහුදු ජලයේ ගැඹුරේ ගැඹුරු මුහුදේ කිමිදුම්කරුවන් විසින් භාවිතා කරනු ලැබේ. හින්ඩන්බර්ග් ව්‍යසනයේදී හයිඩ්‍රජන් ගිනිගැනීමේ හැකියාව නිසා ඇති වූ අවදානම් පැහැදිලි වීමෙන් පසුව, එය බ්ලිම්ප් සහ බැලූනවල හීලියම් සමඟ ප්‍රතිස්ථාපනය විය.
 නියොන්, ආගන්, ක්‍රිප්ටෝන් සහ සෙනෝන් වායු වෙන් කිරීමේ ඒකකයක වාතයෙන් ලබා ගන්නේ වායූන් ද්‍රවීකරණය කිරීමේ ක්‍රම සහ භාගික ආසවනය කිරීමෙනි. හීලියම් ස්වභාවික වායුවේ අධික හීලියම් සාන්ද්‍රණයක් ඇති ස්වභාවික වායු ක්ෂේත්‍රවලින් ලබා ගන්නා අතර, ක්‍රයොජනික් වායු වෙන් කිරීමේ ක්‍රම භාවිතා කරමින්, රේඩෝන් සාමාන්‍යයෙන් විසුරුණු රේඩියම්, තෝරියම් හෝ යුරේනියම් සංයෝගවල විකිරණශීලී ක්ෂය වීමෙන් හුදකලා වේ.