සොක්‍රටීස් සහ ඇරිස්ටෝටල්ට අනුව යහපත් ජීවිතයක් පිළිබඳ සංකල්පය කුමක්ද සහ එයට දායක වන සංරචක මොනවාද? යහපත් ජීවිතයක් උපතින්ම හෝ උගත් දෙයක්ද, එය සාක්ෂාත් කරගත හැකිද?
මාතෘකා පිළිබඳ වඩාත් ප්‍රබෝධමත් සහ න්‍යායාත්මක එකක් වන්නේ ජීවිතයේ අරුත සහ “හොඳ” එකක් ජීවත් වන්නේ කෙසේද යන්නයි. නොදන්නා දේ පැහැදිලි කිරීම සහ ලෝකය ක්‍රියා කරන ආකාරය සඳහා පැහැදිලි කිරීම් නිර්මාණය කිරීම මිනිස් ස්වභාවයයි; ඉතිහාසය පුරාම දාර්ශනිකයන් සමහර ජීවිත යහපත් වන්නේ ඇයි සහ අනෙක් අය එසේ නොවන්නේ මන්දැයි ඔවුන්ගේම නිගමනවලට පැමිණ ඇත. මෙම කරුණු සම්බන්ධයෙන් තීක්ෂ්ණ බුද්ධියක් ලබා දෙන ප්‍රධාන චරිත දෙකක් වන්නේ ප්ලේටෝගේ ද ක්ෂමාවේදී සොක්‍රටීස් සහ නිකොමචියානු සදාචාරයේ ඇරිස්ටෝටල් ය. බැලූ බැල්මට සරල සංකල්පයක් ඉක්මනින් ව්‍යාකූල සහ සංකීර්ණ සංරචක ජාලයක් බවට පරිවර්තනය වන අතර එය එක් එක් පිරිමියෙකුට හෝ ස්ත්‍රියකට සම්පූර්ණ යහපත් ජීවිතයක් ලබා දෙන්නේ නිවැරදි අනුපාතවලින් පමණි. අප යහපත් ජීවිතයක් ගත කළ යුතු ආකාරය සාකච්ඡා කිරීම සඳහා, සොක්‍රටීස් සහ ඇරිස්ටෝටල්ගේ ඇස් හමුවේ යහපත අර්ථ දැක්වීමට දායක වන විවිධ සාධක පිළිබඳව අපි පළමුව සාකච්ඡා කළ යුතුය. යහපත පිළිබඳ සංකල්පයේ සංරචක මොනවාද? එය සහජ හෝ උගත්ද? එය මිලදී ගත හැකිද? එය තාවකාලිකද සදාකාලිකද? එය තමාගේ හෝ සමස්ත ප්‍රජාවකටම අදාළද? යමෙකු යහපත් වීමට තමා හැසිරෙන්නේද? යහපත් ජීවිතයක් දෙවිවරුන් විසින් ලබා දෙන්නේ කෙසේද නැතහොත් මිනිසුන් විසින් උපයා ගන්නේ කෙසේද? මෙම ප්‍රශ්න එකකටවත් නිශ්චිත පිළිතුරක් නොමැති වුවද, කතුවරයාගේ පාඨ දෙකෙහිම යහපත් ජීවිතයක් ගත කිරීම ඔබ කරන තේරීම් සහ ඒවා ඔබ දායක වන යහපත පිළිබඳ නිර්වචනය සමඟ සසඳන ආකාරය දක්වා පැමිණේ. සොක්‍රටීස් සහ ඇරිස්ටෝටල් යහපත් ජීවිතයක් කරා ළඟා වීමට ඔබ ගන්නා මාවතේ ඔවුන්ගේ අනුවාද විස්තර කිරීමට ගුණය, ධෛර්යය, සතුට සහ බුද්ධිය වැනි වචන භාවිතා කරන අතර, ඒ සියල්ල වැදගත් ය, නමුත් යහපත් ජීවිතයක ප්‍රධාන ධාවකය වන්නේ නිසියාකාරව සොයා ගැනීමට ඇති හැකියාවයි. Dahlke 1 අතර සමතුලිතතාවය සාමාන්‍යයෙන් නිර්වචනය කරන ලද යහපත් ජීවිතයක් වර්ධනය කිරීමට දායක වන ඔවුන්ගේ එක් එක් ලක්ෂණ. යහපත් ජීවිතයක් ගත කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ න්‍යාය කිරීම යහපත් ජීවිතයක් යනු කුමක්ද සහ එය සෑදෙන සංරචක නිර්වචනය කිරීමේ අවශ්‍යතාවයට මඟ පාදයි. ඇරිස්ටෝටල් නිකොමචියානු ආචාර ධර්ම තුළ න්‍යායාත්මක කළේ ගුණවත්කම හෝ විශිෂ්ටත්වය පිළිබඳ අදහස, ඉහළම “යහපත” සෑදෙන සංරචක සඳහා පුළුල් තේමාවක් විය හැකි බවයි, එනම් යහපත වන අවසාන ලක්ෂ්‍යයක් හෝ නිෂ්පාදනයක් ඊට පෙර මුළු ජීවිතයම ආවරණය කරයි. තවද ශීලයේ වර්ධනය පවතින්නේ ඕනෑම චිත්තවේගයක්, ක්‍රියාවක් හෝ ලක්ෂණයක් ඕනෑවට වඩා සහ ඉතා අඩු අතර මධ්‍ය ලක්ෂ්‍යයක් තුළ ය. ... චිත්තවේගයන් සහ ක්රියාවන් තුළ අතිරික්තය, ඌනතාවය සහ මධ්යන්යය සොයා ගනී. මේ අනුව අපට බිය විශ්වාසය, ආශාව, කෝපය, අනුකම්පාව සහ සාමාන්‍යයෙන් ඕනෑම ආකාරයක සතුටක් සහ වේදනාවක් ඕනෑවට වඩා හෝ අඩුවෙන් අත්විඳිය හැකිය, සහ ඕනෑම අවස්ථාවක නිසි ලෙස නොවේ. නමුත් මේ සියල්ල නියම වේලාවට, නිවැරදි අරමුණු දෙසට, නිවැරදි පුද්ගලයින් දෙසට, නිවැරදි හේතුවට සහ නිවැරදි ආකාරයෙන් අත්විඳීම - එය මධ්‍යස්ථ සහ හොඳම මාර්ගය වන අතර එය ශීලයේ ලකුණකි. (ඇරිස්ටෝටල්. Bk. 2, pg. 43) සහ තවමත්, ඇරිස්ටෝටල් හෝ සොක්‍රටීස් දෙන වඩාත් නිවැරදි නිර්වචනය සමඟ පවා විශාල අපැහැදිලි බවක් තිබේ. සමහර ලක්ෂණ හෝ ක්‍රියාවන් සහජයෙන්ම හොඳ හෝ නරක ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇතත්, ඇරිස්ටෝටල් න්‍යාය කරන්නේ හුදෙක් එක් ලක්ෂණයක් හෝ දෙකක් භාවිතා කිරීමෙන් ඔබ යහපත් ජීවිතයක් ගත කරන යහපත් පුද්ගලයෙක් බව අදහස් නොවන බවයි. නමුත් ඒ වෙනුවට ඔහු පවසන්නේ කිසිදා සහ සැමවිටම යන අන්තය අතර සුචරිතයටත් පසුව යහපත් ජීවිතයකටත් දායක වන මධ්‍ය භාවිත ලක්ෂ්‍යයක් පවතින බවයි. එම ලක්ෂ්‍යය කොතැනද යන්න තවමත් නොදනී, අර්ධ වශයෙන් එක් පුද්ගලයෙකුට තම ජීවිත කාලය තුළදී තවත් පුද්ගලයෙකුට Dahlke 2 එදිරිව ඇති අසීමිත තත්ත්‍ව වෙනස්කම් නිසා සහ අර්ධ වශයෙන් සමස්තයක් ලෙස පුද්ගලයාට දායක වන විචල්‍යවල සංකීර්ණත්වය සහ විශාලත්වය හේතුවෙන්. කෙසේ වෙතත්, ඇරිස්ටෝටල් අන්ත දෙක අතර මධ්‍යය නිර්වචනය කිරීමට උපකාර කිරීම සඳහා ගුණවත් පිරිමියෙකු හෝ ස්ත්‍රියක් පිළිබඳ ඔහුගේ නිර්වචනය පිළිබඳ පුළුල් විස්තර කිහිපයක් වෙත යයි. නිදසුනක් වශයෙන්, සතුට සහ වේදනාව සඳහා මධ්‍යස්ථය ස්වයං පාලනයකි, බිය සහ විශ්වාසය අතර ධෛර්යය වේ, ඊර්ෂ්‍යාව සහ ද්වේෂය අතර ධර්මිෂ්ඨ වැටේ. 1 මෙම උදාහරණ ප්‍රතිවිරුද්ධ ගුණාංග දෙකක් අතර මැද සොයා ගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ ආලෝකයක් බබළයි, නමුත් උපදෙස් දෙන්නේ නැත. අපි කොහොමද හොඳ ජීවිතයක් ගත කරන්නේ කියලා. යහපත පිළිබඳ අදහස නිශ්චිතව නිර්වචනය කිරීම සංකීර්ණ වන අතර දෛනික තීරණවලට මුහුණ දෙන විට භාවිතා කළ යුතු චින්තන රාමුව යහපත් ජීවිතයක් ගත කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ සාකච්ඡාවට ඇරිස්ටෝටල් සපයයි. යහපත් ජීවිතයක් ගත කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ ව්‍යුහගත සැලැස්මක් නිර්මාණය කිරීම ඕනෑම කෙනෙකුට යහපත් ජීවිතයක් ගත කළ හැකිද යන ප්‍රශ්නය ගෙන එයි. තවද, ශීලය සම්පූර්ණ කරන ඛණ්ඩ සහජයෙන් හෝ උගත් ඒවාද? ඇරිස්ටෝටල් චින්තන ගුරුකුල දෙකක් ගැන ගැඹුරින් සොයා බලයි, පළමුවැන්න නම්, කෙනෙකුගේ සදාචාරාත්මක ගුණය සඳහා වන ගවේෂණයට බාධා හෝ නතර කළ හැකි සමහර ලක්ෂණ ඇති අතර, දෙවනුව, මෙම ගති ලක්ෂණ කාලයත් සමඟ සහ චාරිත්‍රානුකූල පුරුද්දෙන් වර්ධනය වේ. දෙවැන්න, ඔහු විස්තර කරන්නේ, “ඒ හා සමානව, අපි සාධාරණ ක්‍රියාවන්හි යෙදීමෙන් යුක්ති සහගත වන අතර, ස්වයං පාලනයක් ඇති කර ගැනීමෙන් ස්වයං පාලනයක් සහ ධෛර්ය සම්පන්න ක්‍රියාවන් කිරීමෙන් ධෛර්ය සම්පන්න වන්නෙමු.” (ඇරිස්ටෝටල්. Bk. 2, pg. 34) වෙනත් වචන වලින් කිවහොත්, අඛණ්ඩව සිල්වත් වීමෙන් යමෙක් සිල්වත් වේ. එමනිසා, යමෙකු යහපත් ජීවිතයක් ගත කරන්නේ පුරුදුව සිටින විට සියලු විරුද්ධ ගුණාංග මැද ජීවත් වන විටය. සමාජයක සෑම කෙනෙකුටම යහපත් ජීවිතයක් ගත නොකළත්, සමාජයේ සෑම කෙනෙකුටම යහපත් ජීවිතයක් ගත කළ හැකිය. මෙම අවස්ථාවේදී II Ch පොතේ දක්වා ඇති උදාහරණ 1ක් වැදගත් වේ. 7 - Nicomachean Ethics Dahlke 3 යහපත් ජීවිතයක් යනු කුමක්ද යන්න පිළිබඳ නිර්වචනය වෙත ආපසු යොමු කරයි, එයින් අදහස් කරන්නේ සාර්ථකත්වය, කීර්තිය හෝ ධනය නොවේ, නමුත් ගුණධර්ම නිර්මාණය කරන මූලද්‍රව්‍යවල සංයෝජනය ප්‍රගුණ කිරීමයි. ගුණවත්කම වැනි සමහර ගුණාංග යහපත් ලෙස සාපේක්ෂ වශයෙන් අවිවාදිත වුවද, ධනය යහපත් ජීවිතයක දැඩි ලෙස විවාදයට ලක්වන කොටසකි. ධනය යහපත් ජීවිතයක දර්ශකයක් නොවන බව ඇරිස්ටෝටල් සහ සොක්‍රටීස් යන දෙදෙනාම එකඟ වන නමුත් එවැනි ජීවිතයක් වර්ධනය කිරීමේදී මුදල් ඉටු කරන කොටස සම්බන්ධයෙන් ඔවුන්ගේ චින්තනය වෙනස් වේ. ඇරිස්ටෝටල් විශ්වාස කරන්නේ ධනය යහපත් ජීවිතයක අංගයන් සඳහා අවශ්‍ය බව වන අතර, සොක්‍රටීස් විශ්වාස කරන්නේ ධනය යහපත් ජීවිතයක අතුරු ඵලයක් පමණක් බවයි. ඇරිස්ටෝටල් පවසන්නේ, "ධනය යනු අප සොයා ගැනීමට උත්සාහ කරන හොඳ දෙයක් නොවේ, මන්ද එය ප්‍රයෝජනවත් පමණි, එනම්, එය වෙනත් දෙයකට මාධ්‍යයකි." (ඇරිස්ටෝටල්. Bk. 1, pg. 9) එසේ නොමැති නම් ධනය අවසාන ඉලක්කය නොවන අතර, කෙනෙකුගේ වටිනාකම ගැන සිතන විට අර්ථ විරහිත බව පැවසීම යහපත් ජීවිතයක් නිර්මාණය කිරීමට උපකාරී වේ. අනෙක් අතට, සොක්‍රටීස් ධනය ගැන ලියන්නේ විශිෂ්ටත්වය ඇති නොකරන දෙයක් ලෙසයි, සමහර විට එය සංවර්ධනයට බාධාවක් විය හැකිය. සමාව අයැදීමේ සොක්‍රටීස් ජූරි සභාවට පවසන්නේ, “ධනය විශිෂ්ටත්වය ගෙන එන්නේ නැත, නමුත් විශිෂ්ටත්වය ධනය සහ අනෙකුත් සියලුම පොදු සහ පෞද්ගලික ආශීර්වාද මිනිසුන්ට ගෙන එයි.” (Plato. 30b) මෙම උපුටා දැක්වීම ආරක්ෂාකාරී තර්කයක සන්දර්භයෙන් ඉවත් කර ඇතත්, එය තවමත් ධනය පිළිබඳ සොක්‍රටීස්ගේ විශ්වාසයන් දරයි. දරිද්‍රතාවයෙන් පෙළෙන ඔහු, ඇරිස්ටෝටල් වැනි සොෆිස්ට්වාදීන්ට සමාන මුදලක වටිනාකමක් නොදකින අතර, අනෙකුත් සොෆිස්ට්වාදීන් මෙන් තම දාර්ශනික චින්තනය අනුගමනය කළ සිසුන්ගෙන් ගාස්තුවක් අය නොකිරීමට තමාගේ තේරීම ආරක්ෂා කරමින්, ඔහු මෙහි සිටින බව පැවසීය. දෙවියන්ට සේවය. යහපත් ජීවිතයක් සඳහා ධනයේ භූමිකාව පිළිබඳ න්‍යායන් දෙකම සලකා බැලීම වැදගත් වේ. ධනය දූෂණයට සහ දරිද්‍රතාවයට වඩා පව්කාර ජීවිතයකට මඟ පාදයිද? ධනය, බිය හා සමානව, මධ්යස්ථයක් අවශ්ය වේ. ඇරිස්ටෝටල් බිය විස්තර කරන පරිදි, ඕනෑවට වඩා නොසැලකිලිමත් වීම, ඕනෑවට වඩා බියගුලු වීම. ධනය තුළ එකම චින්තනය Dahlke 4 ක්‍රියාත්මක කළ හැකිය, ඉතා සුළු වශයෙන් සිල්වත් ජීවිතයක් ගත කිරීමෙන් අවධානය වෙනතකට යොමු කරන අන්ත දරිද්‍රතාවය ඇති කරයි සහ ඕනෑවට වඩා එකම ප්‍රතිඵලයට තුඩු දෙන විවිධ බාධා ඇති කරයි. තවත් තරඟකාරී න්‍යායක් වන්නේ “යහපත්කම” පවතින දිග ප්‍රමාණයයි. යහපත් ජීවිතයක් නිර්වචනය කිරීමේදී, ඔබට හොඳ විස්තරයක් ලෙස භාවිතා කළ හැක්කේ කවදාදැයි සිතා බැලීම වැදගත්ය. කෙනෙකුගේ ජීවිතයට අදාළ යහපත්කම සදහටම පවතින්නේ නම්, එම යෙදුම ස්ථිර වන අතර කෙනෙකුගේ ජීවිත කාලය පුරාවටම යෙදිය හැකිය. ඊට පටහැනිව, යහපත්කම ජීවිත කාලය පුරාම පැමිණෙන්නේ නම්, එම පදය තාවකාලිකව හෝ පසුකාලීනව භාවිතා කළ හැක්කේ කෙනෙකුගේ සමස්ත ජීවිතය සටහන් කරමිනි. සොක්‍රටීස්, ඔහුගේ මරණ දණ්ඩනය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් පසු ප්‍රකාශ කරන්නේ, “හොඳ මිනිසෙකුට ජීවිතයේදී හෝ මරණයේදී හානියක් කළ නොහැකි බවත්, ඔහුගේ කටයුතු දෙවිවරුන් විසින් නොසලකා හරිනු නොලැබෙන බවත්ය. (Plato. 41 cd) යහපත් ජීවිතයක් ගත කරන යහපත් මිනිසෙක් හෝ ගැහැනියක් ජීවිතය සහ මරණය පුරාවටම අඛණ්ඩව සහ ස්ථිරව පවතී යන අදහස ලබා දීම. කෙසේ වෙතත්, ඇරිස්ටෝටල් තර්ක කරන්නේ යහපත් ජීවිතයක් යනු කුඩා භාණ්ඩවල එකතුවක් බැවින්, යමෙකුගේ ජීවිතය විස්තර කිරීමට මෙම යෙදුම භාවිතා කිරීම සඳහා, එය සමස්තයක් ලෙස බලන විට ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ අවසානයේ පැමිණිය යුතු බවයි. කුඩා ඉලක්ක සහ අවසාන ලක්ෂ්‍ය විස්තර කිරීමෙන් පසු ඔහු තව දුරටත් ගොස් මෙසේ කියයි: "ඉහළම යහපත, අනෙක් අතට, අවසාන දෙයක් විය යුතුය" (ඇරිස්ටෝටල්. Bk. 1 පිටුව. 14) යහපත් ජීවිතයක විවිධ ශාඛා තිබියදී, ගුණවත් බව ප්‍රකාශ කරයි. හැසිරීම නියතයක් නොවන අතර එම නිසා ඔබට එය අවසන් වන තුරු සමස්තයක් ලෙස ඔවුන්ගේ ජීවිතය ගැන විස්තරයක් ලබා දිය නොහැක. යහපත්කමේ දිග පිළිබඳ සොක්‍රටීස්ගේ තර්ක තරමක් බොළඳ ය, මිනිසුන් කාලයත් සමඟ වෙනස් වන විට, ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ සම්පූර්ණ තොරතුරු සමඟ පමණක් යමෙකුට හොඳ ජීවිතයක් තිබේද නැද්ද යන්න පිළිබඳව ප්‍රකාශ කළ හැකිය. සාරාංශයක් ලෙස, අපි එකට හොඳ ජීවිතයක් ගත කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ විවිධ අදහස් දෙක විෂයය පිළිබඳ තීක්ෂ්ණ බුද්ධියක් සහ න්‍යායක් සපයන නමුත් එසේ කිරීම පිළිබඳ සම්පූර්ණ උපදෙස් ලබා නොදේ. සොක්‍රටීස්, ප්ලේටෝ විසින් ලියා ඇති පරිදි, ඔහු ඩාල්කේ 5 ගුණවත් එකක් ලෙස සලකන ඔහුගේම ජීවිතය විස්තර කරන අතර ඇරිස්ටෝටල් සන්තෝෂයේ අවසාන ඉලක්කය හෝ වෙනත් වචනවලින් යහපත් ජීවිතයක් සමඟ සුචරිතව ජීවත් වන්නේ කෙසේද යන්න පිටුපස දාර්ශනික න්‍යායක් සපයයි. යහපත් ජීවිතයක් ගත කරන්නේ කෙසේද යන්න අවබෝධ කර ගැනීමට අපට සමීපතම දෙය වන්නේ යහපත් ජීවිතයක් ඇති කරන්නේ කුමක්ද යන්න අවබෝධ කර ගැනීම සහ මෙය පවා ආත්මීය ය. සිල්වත් ජීවිතයක් යනු කුමක්ද යන්න පිළිබඳ එක් පුද්ගලයෙකුගේ අදහස් ඔහු ජීවත් වූ ස්ථානය, ඔවුන්ගේ ආගමික විශ්වාසයන් හෝ සමාජ තත්ත්වය අනුව ඊළඟට වඩා බෙහෙවින් වෙනස් විය හැකිය. මෙම විචලනයන් යහපත් ජීවිතයක් සඳහා විවිධ මාර්ගෝපදේශ සහ අර්ථ දැක්වීම් ඇති කරයි. විවිධ දෘෂ්ටිකෝණයන් තුළ, පුළුල් ලෙස පිළිගත හැකි සංකල්පයක් Nicomachean ආචාර ධර්ම තුළ හඳුන්වා දී ඇත, කෙනෙකුගේ ජීවිතය තුළ ඔවුන්ගේ එක් එක් චිත්තවේගයන්, ක්‍රියාවන් සහ ලක්ෂණ අතර ශීලය නිර්මාණය කර යහපත් ජීවිතයක් කරා ගෙන යන මධ්‍ය ලක්ෂ්‍යයක් පවතී.