 එහි ඇති සුවිශේෂත්වය කුමක්ද සහ එය ප්‍රසිද්ධ වන්නේ ඇයි?
දොලේෂ්වෝර් මහාදේව (නේපාල: डोलेश्वर महादेव) යනු නේපාලයේ භක්තපූර් දිස්ත්‍රික්කයේ ගිනිකොන දෙසින් පිහිටි සූර්යබිනායක හි පිහිටි ශිව දෙවියන්ගේ හින්දු දේවාලයක් වන අතර එය ඉන්දියාවේ උත්තරාකන්ඩ් හි පිහිටි කේදර්නාත් දේවාලයේ ප්‍රධාන කොටස ලෙස විශ්වාස කෙරේ. ඉතිහාසය වසර 4000 ක් තිස්සේ මිනිසුන් පංච කේදාර විහාරස්ථානවල ප්‍රධානියා සොයමින් සිටි අතර, මහා භාරතයේ වීරයන් වන පාණ්ඩව සහෝදරයන් පස්දෙනා මඟ හැරීම සඳහා හරකුන්ගේ හැඩය ගත්, යථාර්ථයේ දී ශිව වූ ගවයෙක්. පුරාවෘත්තය මහා භාරතයේ හැරවුම වන පාණ්ඩව සහෝදරයන් පස්දෙනා සහ ඔවුන්ගේ ඥාති සහෝදරයන් වන කෞරව සහෝදරයන් 100 අතර ඇති වූ කුරුක්ෂේත්‍ර සටන දක්වා දිව යයි. ගාර්වාල් ප්‍රදේශය, ශිව දෙවියන් සහ පංච කේදාර් කෝවිල් නිර්මාණය සම්බන්ධ ජනප්‍රවාද රාශියක් විස්තර කෙරේ. පංච කේදාර් පිළිබඳ ජන පුරාවෘත්තයක් හින්දු වීර කාව්‍ය මහා භාරතයේ වීරයන් වන පාණ්ඩවයන් හා සම්බන්ධ වේ. කුරුක්ෂේත්‍ර යුද්ධයේදී පාණ්ඩවයෝ ඔවුන්ගේ ඥාති සොහොයුරන් වන කෞරවයන් පරාජය කර මරා දැමූහ. යුද්ධයේදී සහෝදර ඝාතනය (ගෝත්‍ර හාත්‍ය) සහ බ්‍රාහ්මණහත්‍යා (බ්‍රාහ්මණයන් මැරීම - පූජක පංතිය) සිදුකිරීමේ පාපවලට සමාව දීමට ඔවුහු කැමති වූහ. මේ අනුව, ඔවුන් තම රාජධානියේ පාලනය තම ඥාතීන්ට භාර දී ශිව දෙවියන් සොයා ගොස් ඔහුගේ ආශිර්වාදය ලබා ගැනීමට පිටත් විය. පළමුව, ඔවුන් ශිවගේ ප්‍රියතම නගරය ලෙස විශ්වාස කරන සහ එහි කාෂි විශ්වනාත් දේවාලය සඳහා ප්‍රසිද්ධ වූ ශුද්ධ වූ වරනාසි (කාෂි) වෙත ගියහ. එහෙත්, කුරුක්ෂේත්‍ර යුද්ධයේදී සිදු වූ මරණය සහ වංකකම නිසා දැඩි ලෙස කෝපයට පත් වූ නිසාත්, පාණ්ඩවයන්ගේ යාඥාවන්ට සංවේදී නොවූ නිසාත්, ශිව හට ඒවා මඟ හැරීමට අවශ්‍ය විය. එබැවින් ඔහු ගොනෙකුගේ (නන්දි) ස්වරූපය ගෙන ගාර්වාල් ප්‍රදේශයේ සැඟවී සිටියේය. බරණැසෙහි ශිව සොයා නොගත් පාණ්ඩවයෝ ගර්වාල් හිමාලයට ගියහ. පාණ්ඩව සහෝදරයන් පස්දෙනාගෙන් දෙවැන්නා වූ භීම පසුව කඳු දෙකක් අද්දර සිටගෙන ශිව සොයා යන්නට විය. ගුප්තකාෂි ("සැඟවුණු කාෂි" - ශිවගේ සැඟවී සිටීමේ ක්‍රියාවෙන් ලබාගත් නම) අසල ගොනෙකු තෘණ කරමින් සිටිනු ඔහු දුටුවේය. භීම වහාම ගවයා ශිව බව හඳුනා ගත්තේය. භීම ගොනා උගේ වලිගයෙන් සහ පසුපස පාදවලින් අල්ලා ගත්තේය. එහෙත්, ගොනා හැඩැති ශිව, පසුව කොටස් වශයෙන් පෙනී සිටීමට පොළොවට නොපෙනී ගියේය, කේදර්නාත්හි හුඹස් එසවීම, දෑත් තුංගනාත්හි දිස්වීම, මුහුණ රුද්‍රනාත්හි දිස්වීම, නාභි (නහය) සහ ආමාශය මධ්‍යමහේෂ්වරයෙහි මතුවෙමින් සහ හිසකෙස් දිස් විය. Kalpeshwar දී. විවිධ ආකාර පහකින් මෙම නැවත පැමිණීමෙන් සතුටට පත් වූ පාණ්ඩවයෝ ශිව දෙවියන්ට වැඳුම් පිදුම් කිරීමට හා වන්දනා කිරීමට ස්ථාන පහේ විහාරස්ථාන ඉදි කළහ. මෙසේ පාණ්ඩවයෝ පාපයෙන් මිදුණහ. නේපාලයේ භක්තපූර් දිස්ත්‍රික්කයේ දොලේෂ්වෝර් මහාදේව දේවාලයේ ශිවගේ පෙර කොටස් දර්ශනය වූ බව ද විශ්වාස කෙරේ. ගොනා ඇල්ලීම පමණක් නොව ඌ අතුරුදහන් වීම නැවැත්වීම ද භීමාට හිමි බව කතාවේ ප්‍රභේදයකි. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, ගවයා කොටස් පහකට ඉරා දමා හිමාලයේ ගර්වාල් ප්‍රදේශයේ කේදාර් ඛන්ද්හි ස්ථාන පහක පෙනී සිටියේය. Panch Kedar Temples ගොඩනැගීමෙන් පසු, පාණ්ඩවයන් ගැලවීම සඳහා කේදර්නාත්හි භාවනා කර, යාඥා (ගිනි පූජා) සිදු කර, පසුව මහාපන්ත් (ස්වර්ගරෝහිනී ලෙසද හැඳින්වේ) නම් ස්වර්ගීය මාර්ගය හරහා ස්වර්ගය හෝ ගැලවීම ලබා ගත්හ. පංච කේදාර් විහාරස්ථාන උතුරු-ඉන්දියානු හිමාලය දේවාල ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය තුළ ඉදිකර ඇති අතර කේදර්නාත්, තුංගනාත් සහ මධ්‍යමහේෂ්වර් කෝවිල් සමාන වේ. පංච කේදාර් දේවාලවල ශිව දෙවියන්ගේ වන්දනාව අවසන් කිරීමෙන් පසු, ඔහු ශිව දෙවියන්ගේ ආශිර්වාදය ඉල්ලා ඇති බවට බැතිමතා විසින් අවසාන තහවුරු කිරීමේ සාක්ෂියක් ලෙස, බද්‍රිනාත් කෝවිලේදී විෂ්ණු දෙවියන් බැලීමට යාම ලිඛිත නොවන ආගමික චාරිත්‍රයකි. පර්යේෂණ සහ සොයාගැනීම් හින්දු ක්‍රියාකාරිකයෙකු වන භාරත් ජන්ගම් කේදර්නාත් සහ ඩොලෙෂ්වෝර් අතර ඇති විශ්මිත සම්බන්ධතා මත පදනම්ව කේදර්නාත්හි ප්‍රධාන කොටස ඩොලේෂ්වර් මහාදේව් බව පර්යේෂණය කර ප්‍රකාශ කර ඇත. සිද්ධස්ථාන දෙකෙන්ම හමුවන ශිව මූර්ති වසර 4000ක් පැරණිය. ඩොලෙෂ්වෝර්හි හමුවූ ශිලා ග්‍රන්ථයක් පවා සංස්කෘත සහ පැරණි නේපාල භාෂාවෙන් ලියා ඇත. මෙම සිද්ධස්ථාන දෙකෙහිම පූජකවරුන් තෝරාගනු ලබන්නේ ඉන්දියාවේ දකුණු ප්‍රාන්ත වන කර්නාටක, ආන්ද්‍ර ප්‍රදේශ්, කේරළ සහ තමිල්නාඩු යන ප්‍රාන්තවලින් ය. පූජකයන් දෙදෙනාම දෙවියන්ගේ නමස්කාරකයා ලෙස දෙවියන් වහන්සේට සමීප බව පැවසීම සඳහා ඔවුන්ගේ නම්වලට පසු 'ලින්ග්' යන වචනය අලවන අතර පන්සල් දෙකටම ශිව සිද්ධස්ථාන පහක පොකුරක් ඇත. හින්දු ග්‍රන්ථවලට අනුව පූජකයන් දෙදෙනාගේම ප්‍රධාන දෙවියා වන්නේ ශිවගේ සහකාරියක වන බිර්භද්‍රා ය. පිළිගැනීම 2009 අගෝස්තු 22 වන දින කේදර්නාත් පීඨයේ ප්‍රධාන පූජක ශ්‍රී 1008 ජගත් ගුරු භීමශංකර්ලිං ශිවාචාර්ය විසින් ජන්ගම් මත් භක්තපූර් හි පිහිටි දොලේස්වෝර් මහාදේව් ශ්‍රී කේදර්නාත්හි ප්‍රධාන කොටස බව පවසමින් සමරු ඵලකය නිරාවරණය කළේය. ඔහු භක්තපූර් දිස්ත්‍රික්කයේ සිපඩෝල් ගම්මානයේ පිහිටි ඩොලෙෂ්වෝර් කෝවිලේ විශේෂ වන්දනාවක් වූ රුද්‍ර අභිෂේක් කළේය. මෙය දොලේෂ්වර් මහාදේව්හි ශිලා ලේඛනයේ (ශීල ලේඛ්) ද සඳහන් වේ. දහස් ගණන් බැතිමතුන් දොලේස්වෝර් මහාදේව් කෝවිලට පැමිණෙමින් සිටිති.
 ඉන්දියාවේ උත්තරකාන්ද් හි පිහිටි කේදර්නාත් දේවාලයේ ප්‍රධාන කොටස ඩොලෙෂ්වෝර් මහාදේව බව විශ්වාස කෙරෙන අතර කේදර්නාත් යනු වඩාත් ප්‍රසිද්ධ ශිව කෝවිලකි.