 සීතල යුද්ධය පිළිබඳ මෙම ඡේදය සැලකිල්ලට ගෙන, සෝවියට් සංගමය ඇෆ්ගනිස්ථානයේ යුද්ධයෙන් ඉවත් වූයේ ඇයි?
දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයෙන් පසු, පොට්ස්ඩෑම් සමුළුවට අනුව නැගෙනහිර ජර්මනිය ඇතුළු නැගෙනහිර සහ මධ්‍යම යුරෝපයේ කොටස් සහ ඔස්ට්‍රියාවේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශ රතු හමුදාව විසින් අත්පත් කර ගන්නා ලදී. යැපෙන කොමියුනිස්ට් ආණ්ඩු නැගෙනහිර බ්ලොක් චන්ද්‍රිකා ප්‍රාන්තවල ස්ථාපනය කරන ලදී. ලෝකයේ දෙවන න්‍යෂ්ටික බලවතා බවට පත්වීමෙන් පසු, සෝවියට් සංගමය වෝර්සෝ ගිවිසුම් සන්ධානය පිහිටුවා ගත් අතර, ප්‍රතිවාදී එක්සත් ජනපදය සහ නේටෝව සමඟ සීතල යුද්ධය ලෙස හැඳින්වෙන ගෝලීය ආධිපත්‍යය සඳහා අරගලයකට අවතීර්ණ විය. 1953 දී ස්ටාලින්ගේ මරණයෙන් පසුව සහ සාමූහික පාලනයේ කෙටි කාලපරිච්ඡේදයෙන් පසුව, නව නායක නිකිටා කෘෂෙව් ස්ටාලින් හෙළා දුටු අතර බොහෝ දේශපාලන සිරකරුවන් ගුලාග් කම්කරු කඳවුරුවලින් නිදහස් කර ස්ටාලින්කරණයේ ප්‍රතිපත්තිය දියත් කළේය. මර්දනකාරී ප්‍රතිපත්තිවල සාමාන්‍ය පහසුව පසුකාලීනව Khrushchev Thaw ලෙස හැඳින්විණි. ඒ අතරම, තුර්කියේ එක්සත් ජනපද ජුපිටර් මිසයිල සහ කියුබාවේ සෝවියට් මිසයිල යෙදවීම සම්බන්ධයෙන් ප්‍රතිවාදීන් දෙදෙනා ගැටුම් ඇති වූ විට සීතල යුද්ධයේ ආතතීන් එහි උච්චතම අවස්ථාවට පැමිණියේය. 1957 දී සෝවියට් සංගමය විසින් ලොව ප්‍රථම කෘත්‍රිම චන්ද්‍රිකාව වන Sputnik 1 අභ්‍යවකාශ යුගය ආරම්භ කරන ලදී. රුසියානු ගගනගාමී යූරි ගගාරින් 1961 අප්‍රේල් 12 වන දින වොස්ටොක් 1 මිනිසුන් සහිත අභ්‍යවකාශ යානයෙන් පෘථිවිය වටා කක්ෂගත වූ පළමු මිනිසා බවට පත්විය. 1970 ගණන්වල සහ 1980 ගණන්වල මුල් භාගයේ යුගය පසුව එකතැන පල්වීමේ යුගය ලෙස නම් කරන ලදී. 1965 කොසිජින් ප්‍රතිසංස්කරණය සෝවියට් ආර්ථිකය අර්ධ වශයෙන් විමධ්‍යගත කිරීම අරමුණු කර ගත්හ. 1979 දී, ඇෆ්ගනිස්ථානයේ කොමියුනිස්ට් නායකත්වයෙන් යුත් විප්ලවයකින් පසුව, සෝවියට් හමුදා රට ආක්‍රමණය කළ අතර, අවසානයේ සෝවියට්-ඇෆ්ගන් යුද්ධය ආරම්භ විය. 1988 මැයි මාසයේදී, ජාත්‍යන්තර විරෝධය, නොනවතින සෝවියට් විරෝධී ගරිල්ලා යුද්ධ සහ සෝවියට් පුරවැසියන්ගේ සහයෝගය නොමැතිකම හේතුවෙන් සෝවියට් සංගමය ඇෆ්ගනිස්ථානයෙන් ඉවත් වීමට පටන් ගත්තේය. 1985 සිට, සෝවියට් ක්‍රමය තුළ ලිබරල් ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කිරීමට උත්සාහ කළ අවසන් සෝවියට් නායක මිහායිල් ගොර්බචෙව්, ආර්ථික එකතැන පල්වීමේ කාලය අවසන් කිරීමට සහ රජය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කිරීමට උත්සාහ කරමින් ග්ලැස්නොස්ට් (විවෘතභාවය) සහ පෙරස්ත්‍රොයිකා (ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම) ප්‍රතිපත්ති හඳුන්වා දුන්නේය. . කෙසේ වෙතත්, මෙය රට පුරා ප්‍රබල ජාතිකවාදී සහ බෙදුම්වාදී ව්‍යාපාරවල නැගී සිටීමට හේතු විය. 1991 ට පෙර සෝවියට් ආර්ථිකය ලෝකයේ දෙවන විශාලතම ආර්ථිකය වූ නමුත් එහි අවසාන වසර තුළ එය අර්බුදයකට ගියේය. 1991 වන විට, බෝල්ටික් රාජ්‍යයන් සෝවියට් සංගමයෙන් වෙන් වීමට තීරණය කිරීමත් සමඟ ආර්ථික හා දේශපාලන කැලඹීම් උනු වීමට පටන් ගත්තේය. මාර්තු 17 වන දින, ජනමත විචාරණයක් පවත්වන ලද අතර, සහභාගී වූ පුරවැසියන්ගෙන් අතිමහත් බහුතරයක් සෝවියට් සංගමය නව ෆෙඩරේෂන් එකක් බවට වෙනස් කිරීමට පක්ෂව ඡන්දය දුන්හ. 1991 ජුනි මාසයේදී බොරිස් යෙල්ට්සින් රුසියානු SFSR හි සභාපති ලෙස තේරී පත් වූ විට රුසියානු ඉතිහාසයේ සෘජුවම තේරී පත් වූ පළමු ජනාධිපතිවරයා බවට පත්විය. 1991 අගෝස්තු මාසයේදී, ගොර්බචෙව්ගේ ආන්ඩුවේ සාමාජිකයන්ගේ කුමන්ත්‍රණ උත්සාහයක්, ගොර්බචෙව්ට එරෙහිව යොමු කරන ලද සහ සෝවියට් සංගමය රැකගැනීමේ අරමුණින්, ඒ වෙනුවට සෝවියට් සංගමයේ කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ අවසානයට හේතු විය. 1991 දෙසැම්බර් 25 වන දින, සෝවියට් සංගමය විසුරුවා හැරීමෙන් පසුව, සමකාලීන රුසියාව සමඟ, තවත් පශ්චාත්-සෝවියට් රාජ්‍යයන් දාහතරක් බිහි විය.
ජාත්‍යන්තර විරෝධය, නොනවතින සෝවියට් විරෝධී ගරිල්ලා යුද්ධ සහ සෝවියට් පුරවැසියන්ගේ සහයෝගය නොමැතිකම හේතුවෙන් 1988 මැයි මාසයේ ආරම්භ වූ සෝවියට්-ඇෆ්ගන් යුද්ධයෙන් සෝවියට් සංගමය ඉවත් විය.