 ක්ෂීරපායින් ගෘහාශ්‍රිතකරණය පිළිබඳ මෙම ඡේදය ලබා දී, කිරි පාලනය සිදු වූ පැරණිතම කාල පරිච්ඡේදය මට කියන්න සහ මට ස්ථානය ලබා දෙන්න.
නව ශිලා යුගයේ විප්ලවය හෝ කෘෂිකර්මාන්තයේ දියුණුව තුළ සතුන් ගෘහාශ්‍රිතකරණය කිරීමෙන් පසුව මිනිසුන් ප්‍රථමයෙන් අනෙකුත් ක්ෂීරපායීන්ගේ කිරි නිතිපතා පරිභෝජනය කිරීමට ඉගෙන ගත්හ. මෙම වර්ධනය මෙසපොතේමියාවේ ක්‍රි.පූ. 9000-7000 තරම් මුල් කාලයේ සිට ඇමරිකාවේ ක්‍රි.පූ 3500-3000 දක්වා ගෝලීය ස්ථාන කිහිපයක ස්වාධීනව සිදු විය. නිරිතදිග ආසියාවේ, මිනිසුන් ප්‍රථමයෙන් වඩාත් වැදගත් කිරි සතුන් - ගවයන්, බැටළුවන් සහ එළුවන් - හීලෑ කර ඇතත්, ගෘහාශ්‍රිත ගවයන් වල් අවුරෝච් ගහනයෙන් කිහිප වතාවක් ස්වාධීනව ව්‍යුත්පන්න වී ඇත. මුලදී සතුන් මස් සඳහා තබා ඇති අතර, පුරාවිද්‍යාඥ ඇන්ඩෲ ෂෙරට් යෝජනා කර ඇත්තේ කිරි පාලනය, හිසකෙස් සහ ශ්‍රමය සඳහා ගෘහාශ්‍රිත සතුන් සූරාකෑම සමඟ බොහෝ කලකට පසුව ක්‍රි.පූ හතරවන සහස්‍රයේ වෙනම ද්විතීයික නිෂ්පාදන විප්ලවයකින් ආරම්භ වූ බවයි. ප්‍රාග් ඓතිහාසික මැටි භාණ්ඩවල ඇති ලිපිඩ අපද්‍රව්‍ය විශ්ලේෂණය මත පදනම් වූ මෑත කාලීන සොයාගැනීම් මගින් ෂෙරට්ගේ ආකෘතියට සහය නොදක්වන අතර, එයින් පෙන්නුම් කරන්නේ අවම වශයෙන් ක්‍රි.පූ. හත්වැනි සහස්‍රය වන විට නිරිත දිග ආසියාවේ කෘෂිකර්මයේ මුල් අවධියේදී කිරි පාලනය සිදු කර ඇති බවයි. නිරිතදිග ආසියාවේ සිට ගෘහාශ්‍රිත කිරි සතුන් යුරෝපයට ව්‍යාප්ත විය (ක්‍රි.පූ. 7000 දී පමණ ආරම්භ වූ නමුත් ක්‍රි.පූ. 4000 න් පසු බ්‍රිතාන්‍යයට සහ ස්කැන්ඩිනේවියාවට නොපැමිණි) සහ දකුණු ආසියාව (ක්‍රි.පූ. 7000-5500). මධ්‍යම යුරෝපයේ සහ බ්‍රිතාන්‍යයේ පළමු ගොවීන් ඔවුන්ගේ සතුන්ට කිරි දුන්නා. ක්‍රි.පූ. හතරවන සහස්‍රයේ දී යුරෝපීය ගොවීන් පොන්ටික්-කැස්පියන් පඩිපෙළ වෙත සංක්‍රමණය වීමත්, පසුව යුරේසියානු පඩිපෙළේ වැඩි ප්‍රමාණයක් පුරා ව්‍යාප්ත වීමත් සමඟ බෝග ගොවිතැනට වඩා ගෘහාශ්‍රිත සතුන් සහ ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදන මත ප්‍රධාන වශයෙන් හෝ තනිකරම රඳා පවතින එඬේර සහ එඬේර සංචාරක ආර්ථිකයන් වර්ධනය විය. නිරිත දිග ආසියාවෙන් බැටළුවන් සහ එළුවන් අප්‍රිකාවට හඳුන්වා දුන් නමුත් අප්‍රිකානු ගවයන් ක්‍රි.පූ.
පැරණිතම කිරි කර්මාන්තය ක්‍රිස්තු පූර්ව 9000-7000 අතර මෙසපොතේමියාවේ සිදු විය.