 පහත ඡේදය මත පදනම්ව මිදි වගාවේ ඉතිහාසය සහ මුද්දරප්පලම් භාවිතය සාරාංශ කරන්න.
මුද්දරප්පලම්, අත්තික්කා, රටඉඳි, ඇප්රිකොට් ඇටයේ සහ ඇපල් වැනි සාම්ප්‍රදායික වියළි පලතුරු සහස්‍ර ගණනාවක් තිස්සේ මධ්‍යධරණී ආහාර වේලෙහි ප්‍රධාන ආහාරයක් විය. නූතන ඉරානය, ඉරාකය, නිරිතදිග තුර්කිය, සිරියාව, ලෙබනනය, පලස්තීනය, ඊශ්‍රායලය සහ උතුරු ඊජිප්තුවේ කොටස් වලින් සෑදී ඇති සාරවත් චන්ද්‍ර චන්ද්‍රිකාව ලෙස හඳුන්වන මැද පෙරදිග කලාපයේ ඔවුන්ගේ මුල් වගාව මෙයට අර්ධ වශයෙන් හේතු වේ. වියළීම හෝ විජලනය ආහාර කල් තබා ගැනීමේ මුල්ම ආකාරය ද විය: මිදි, රට ඉඳි සහ අත්තික්කා ගසෙන් හෝ මිදි වැලෙන් වැටේ, තද හිරු රශ්මියෙන් වියළී යයි. මෙම වැටුණු පලතුරු ආහාරයට ගතහැකි ස්වරූපයක් ගන්නා බව මුල් දඩයම්කරුවන් නිරීක්ෂණය කළ අතර, ඒවායේ ස්ථාවරත්වය මෙන්ම සාන්ද්‍ර ගත මිහිරි බව අගය කළහ. වියළි පලතුරු පිළිබඳ පැරණිතම වාර්තාගත සඳහන සොයාගත හැක්කේ ක්‍රි.පූ. 1500ට පමණ අයත් මෙසපොතේමියානු පෙතිවල වන අතර, එහි පැරණිතම ලිඛිත වට්ටෝරු අඩංගු වේ. බැබිලෝනියාවේ දෛනික භාෂාව වන Akkadian භාෂාවෙන් ලියා ඇති මෙම මැටි පුවරු, කියුනිෆෝම් වලින් ලියා ඇති අතර ධාන්ය වර්ග (බාර්ලි, මෙනේරි, තිරිඟු), එළවළු සහ පලතුරු වැනි රටඉඳි, අත්තික්කා, ඇපල්, දෙළුම් සහ මිදි මත පදනම් වූ ආහාර වේලක් ගැන කියයි. මෙම මුල් ශිෂ්ටාචාරයන් ඉඳි, ඉඳි යුෂ වාෂ්ප වී සිරප් බවට සහ මුද්දරප්පලම් පැණි රසකාරක ලෙස භාවිතා කළහ. ඔවුන් ඔවුන්ගේ පාන්වල වියළි පලතුරු ඇතුළත් කර ඇති අතර, ඒ සඳහා කම්කරුවන් සඳහා සරල බාර්ලි පාන් සිට මාලිගා සහ පන්සල් සඳහා මී පැණි සමඟ ඉතා විස්තීර්ණ, කුළුබඩු සහිත කේක් දක්වා වට්ටෝරු 300 කට වඩා තිබුණි. රටඉඳි යනු මුලින්ම වගා කරන ලද ගස්වලින් එකකි. එය මීට වසර 5,000 කට පෙර මෙසපොතේමියාවේ ගෘහාශ්‍රිත විය. එය සාරවත් අඩ සඳෙහි බහුලව වර්ධනය වූ අතර එය කෙතරම් ඵලදායීද යත් (සාමාන්‍ය රට ඉඳි වසර 60ක් හෝ ඊට වැඩි කාලයක් වසරකට පලතුරු කිලෝග්‍රෑම් 50ක් (රාත්තල් 100ක්) නිපදවයි) ප්‍රධාන ආහාරවලින් මිල අඩුම වන්නේ රට ඉඳි. ඒවා ඉතා වටිනා නිසා, ඒවා ඇසිරියානු සහ බැබිලෝනියානු ස්මාරකවල සහ දේවාලවල හොඳින් සටහන් වී තිබුණා. මෙසපොතේමියාවේ ගම්වැසියන් ඒවා වියළා රසකැවිලි ලෙස අනුභව කළහ. නැවුම්, මෘදු වියලන ලද හෝ තදින් වියළන ලද ඒවා නම්, ඔවුන් මස් කෑම සහ ධාන්ය පයි සඳහා චරිතයක් ලබා දීමට උපකාරී විය. ඔවුන්ගේ ශක්තිය සඳහා සංචාරකයින් විසින් අගය කරන ලද අතර තෙහෙට්ටුවට එරෙහිව උත්තේජක ලෙස නිර්දේශ කරන ලදී. මුල් මෙසපොතේමියාව, පලස්තීනය, ඊශ්‍රායලය සහ ඊජිප්තුව යන රටවල අත්තික්කා අගය කරන ලදී, එහිදී ඒවායේ දෛනික භාවිතය බොහෝ විට රට ඉඳි වලට වඩා වැඩි හෝ සමාන විය. බිතු සිතුවම්වල පෙනී සිටීම මෙන්ම, ඊජිප්තු සොහොන් ගෙවල්වල අවමංගල්‍ය පූජා ලෙස බොහෝ නිදර්ශක සොයාගෙන ඇත. ග්‍රීසියේ සහ ක්‍රීට්හි, අත්තික්කා ඉතා පහසුවෙන් වර්ධනය වූ අතර, විශේෂයෙන්ම ඒවායේ වියළි ස්වරූපයෙන්, දුප්පත් හා පොහොසත් අයගේ ප්‍රධාන ආහාරය විය. මිදි වගාව මුලින්ම ආරම්භ වූයේ ආර්මේනියාවේ සහ මධ්‍යධරණී මුහුදේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශ වල ක්‍රි.පූ 4 වන සියවසේදීය. මුද්දරප්පලම් නිපදවන ලද්දේ උණුසුම් කාන්තාර හිරු තුළ මිදි වියළීමෙනි. ඉතා ඉක්මනින්, මිදි වගාව සහ මුද්දරප්පලම් නිෂ්පාදනය මොරොක්කෝව සහ ටියුනීසියාව ඇතුළු උතුරු අප්‍රිකාව පුරා ව්‍යාප්ත විය. ෆිනීෂියානුවන් සහ ඊජිප්තුවරුන් මුද්දරප්පලම් නිෂ්පාදනය ප්‍රචලිත කළේ, හිරු එළියෙන් වියළීම සඳහා පරිපූර්ණ ශුෂ්ක පරිසරයක් නිසා විය හැකිය. ඔවුන් ඒවා ගබඩා කිරීම සඳහා භාජනවල තබා දහස් ගණනින් විවිධ විහාරස්ථානවලට බෙදා දුන්හ. ඔවුන් ඒවා පාන් සහ විවිධ පේස්ට්‍රි වලට එකතු කර ඇත, සමහරක් මී පැණි වලින් සාදන ලද, සමහරක් කිරි සහ බිත්තර සමඟ. මැදපෙරදිග සිට මෙම පලතුරු ග්‍රීසිය හරහා ඉතාලිය දක්වා ව්‍යාප්ත වූ අතර එහිදී ඒවා ආහාර වේලෙහි ප්‍රධාන අංගයක් බවට පත්විය. පුරාණ රෝමානුවන් ඔලිව් සහ නැවුම් පලතුරු සමඟ ඔවුන්ගේ පොදු ආහාර වේලෙහි ප්‍රධාන අංගයක් ලෙස ඒවා ඇතුළුව, දර්ශනීය ප්‍රමාණවලින් සහ සමාජයේ සෑම තරාතිරමකම මුද්දරප්පලම් පරිභෝජනය කළහ. උදේ ආහාරය සඳහා මුද්දරප්පලම් කළ පාන් සාමාන්‍ය දෙයක් වූ අතර ඒවායේ ධාන්‍ය, බෝංචි සහ වගා කළ කිරි සමඟ පරිභෝජනය කරන ලදී. මුද්දරප්පලම් කෙතරම් අගය කොට ඇත්ද යත් ඒවා ආහාර ක්ෂේත්‍රය ඉක්මවා ගොස් සාර්ථක ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් සඳහා ත්‍යාග මෙන්ම වාරික හුවමාරු මුදල් බවට පත්විය. පුරාණ රෝමයේ වියළි පලතුරු තිබීම අත්‍යවශ්‍ය වූයේ ක්‍රි.පූ. 100 දී පමණ ගෘහ සේවිකාවන් සඳහා වූ මෙම උපදෙස් පරිදි: "ඇය ඔබ සහ සේවකයන් සඳහා පිසූ ආහාර තොගයක් අතේ තබාගත යුතුය. ඇය කිකිළියන් රැසක් ඇති කළ යුතු අතර බිත්තර ඕනෑ තරම් තිබිය යුතුය. ඇය සතුව බිත්තරයක් තිබිය යුතුය. වියළි පෙයාර්ස්, අත්තික්කා, අත්තික්කා, මුද්දරප්පලම්, සෝර්බ්, අනිවාර්යයෙන්ම කල් තබා ගන්නා ලද පෙයාර්ස් සහ මිදි සහ ක්වින්ස් විශාල ගබඩාවක්, ඇය මිදි පල්ප්වල සහ බිම වළලා ඇති භාජනවල මෙන්ම නැවුම් ප්‍රෙනෙස්ටීන් ගෙඩිද තබා ගත යුතුය. ඒ ආකාරයටම භාජනවල ස්කැන්ටියන් quinces සහ සාමාන්‍යයෙන් කල් තබා ගන්නා අනෙකුත් පලතුරු මෙන්ම වල් පලතුරු. මේ සියල්ල ඇය සෑම වසරකම කඩිසරව ගබඩා කළ යුතුය. රෝමයේ ද අත්තික්කා අතිශයින් ජනප්රිය විය. වියළි අත්තික්කා පාන් වලට එකතු කරන ලද අතර රටේ ජනතාවගේ ශීත ආහාරවල ප්රධාන කොටසක් විය. ඒවා දුරු, අසමෝදගම් සහ මහදුරු වැනි කුළුබඩුවලින් අතුල්ලමින් හෝ තලවලින් බැද, අත්තික්කා කොළවල ඔතා භාජනවල ගබඩා කර ඇත. අද, ප්‍රධාන නිෂ්පාදන කලාපවලට ඊශ්‍රායලය, ජෙරුසලම, ගාසා තීරය සහ තවත් බොහෝ අරාබි රටවල් ඇතුළත් වේ. වියළි අත්තික්කා විටමින්, පොස්පරස් සහ අනෙකුත් විවිධ වැදගත් ඛනිජ වලින් පොහොසත් වේ. පිසිනු ලබන්නේ, ඇප්රිකොට් ඇටයේ සහ පීච් ඔවුන්ගේ මූලාරම්භය ආසියාවේ ය. ඔවුන් ක්‍රි.පූ. 3 වැනි සහස්‍රයේ දී චීනයේ ගෘහාශ්‍රිත කරන ලද අතර සාරවත් අඩ සඳ දක්වා ව්‍යාප්ත වූ අතර එහිදී ඒවා ඉතා ජනප්‍රිය, නැවුම් සහ වියලූ ඒවා විය. ඔවුන් බොහෝ කලකට පසුව ග්‍රීසියට සහ ඉතාලියට පැමිණි අතර ඉතා මිල අධික වූ නමුත් වරාය සමඟ රසැති කෑම පිළියෙළ කිරීම හෝ මී පැණි සහ කුළුබඩු සමඟ ස්ටූ කිරීම අගය කළහ.
මිදි වගාව මුලින්ම ආරම්භ වූයේ ආර්මේනියාවේ සහ මධ්‍යධරණී මුහුදේ නැගෙනහිර ප්‍රදේශ වල ක්‍රි.පූ 4 වන සියවසේදීය. මුද්දරප්පලම් නිපදවන ලද්දේ උණුසුම් කාන්තාර හිරු තුළ මිදි වියළීමෙනි. ඉතා ඉක්මනින්, මිදි වගාව සහ මුද්දරප්පලම් නිෂ්පාදනය මොරොක්කෝව සහ ටියුනීසියාව ඇතුළු උතුරු අප්‍රිකාව පුරා ව්‍යාප්ත විය. ෆිනීෂියානුවන් සහ ඊජිප්තුවරුන් මුද්දරප්පලම් නිෂ්පාදනය ප්‍රචලිත කළේ, හිරු එළියෙන් වියළීම සඳහා පරිපූර්ණ ශුෂ්ක පරිසරයක් නිසා විය හැකිය. ඔවුන් ඒවා ගබඩා කිරීම සඳහා භාජනවල තබා දහස් ගණනින් විවිධ විහාරස්ථානවලට බෙදා දුන්හ. ඔවුන් ඒවා පාන් සහ විවිධ පේස්ට්‍රි වලට ද එකතු කළහ. මැදපෙරදිග සිට මෙම පලතුරු ග්‍රීසිය හරහා ඉතාලිය දක්වා ව්‍යාප්ත වූ අතර එහිදී ඒවා ආහාර වේලෙහි ප්‍රධාන අංගයක් බවට පත්විය. පුරාණ රෝමානුවන් ඔලිව් සහ නැවුම් පලතුරු සමඟ ඔවුන්ගේ පොදු ආහාර වේලෙහි ප්‍රධාන අංගයක් ලෙස ඒවා ඇතුළුව, දර්ශනීය ප්‍රමාණවලින් සහ සමාජයේ සෑම තරාතිරමකම මුද්දරප්පලම් පරිභෝජනය කළහ. උදේ ආහාරය සඳහා මුද්දරප්පලම් කළ පාන් සාමාන්‍ය දෙයක් වූ අතර ඒවායේ ධාන්‍ය, බෝංචි සහ වගා කළ කිරි සමඟ පරිභෝජනය කරන ලදී. මුද්දරප්පලම් කෙතරම් අගය කොට ඇත්ද යත් ඒවා ආහාර ක්ෂේත්‍රය ඉක්මවා ගොස් සාර්ථක ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් සඳහා ත්‍යාග මෙන්ම වාරික හුවමාරු මුදල් බවට පත්විය.