 ලංකාවේ සීගිරි බලකොටුව හැදුවේ කවුද?
සීගිරිය ආශ්‍රිත ප්‍රදේශය ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයේ සිට ජනාවාසව පැවතිය හැකිය. ක්‍රි.පූ. 3 වැනි සියවස තරම් ඈත අතීතයේ සිටම ඒ අවට ඇති බොහෝ පාෂාණ වාසස්ථාන සහ ගුහා බෞද්ධ භික්ෂූන් හා තාපසයන් විසින් අල්ලාගෙන සිටි බවට පැහැදිලි සාක්ෂි තිබේ. සීගිරියේ මිනිස් වාසය පිළිබඳ පැරණිතම සාක්ෂිය වන්නේ සීගිරි පර්වතයට නැගෙනහිරින් ඇති අලිගල පර්වත ආරක්‍ෂාව වන අතර, එයින් පෙන්නුම් කරන්නේ මෙම ප්‍රදේශය මීට වසර පන්දහසකට පමණ පෙර මධ්‍යශිලා යුගයේදී අත්පත් කරගෙන ඇති බවයි. ක්‍රි.පූ. 3 වැනි සියවසේදී සීගිරි පර්වතය වටා පිහිටි ගල් පර්වත සහිත කඳුකරයේ බටහිර හා උතුරු බෑවුම්වල බෞද්ධ ආරාම ජනාවාස පිහිටුවන ලදී. මෙම කාලය තුළ පාෂාණ ආවරණ හෝ ගුහා කිහිපයක් නිර්මාණය විය. ලෙන් කට වටා කැටයම් කරන ලද කටාරම් සහිත විශාල ගල්පර යට මෙම නවාතැන් සාදන ලදී. වාසස්ථාන ලෙස බෞද්ධ ආරාමයට පරිත්‍යාග කිරීම සටහන් කරමින් බොහෝ වාසස්ථානවල කටාරම් සහිත ගල් කැට අසල පාෂාණ ලිපි කැටයම් කර ඇත. මේවා ක්‍රිස්තු පූර්ව 3 වැනි සියවසත් ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1 වැනි සියවසත් අතර කාලය තුළ නිර්මාණය කර ඇත. ක්‍රිස්තු වර්ෂ 477 දී, රජුගේ බෑණනුවන් සහ හමුදාපති වූ මිගාරගේ සහාය ඇතිව කුමන්ත්‍රණයකින් පසුව, රාජකීය නොවන බිරිඳකගේ රජුගේ පුත් I වන කාශ්‍යප, ධාතුසේන රජුගෙන් සිංහාසනය අල්ලා ගත්තේය. නියම උරුමක්කාරයා වූ මොග්ගල්ලාන තම ජීවිතය ගැන බියෙන් දකුණු ඉන්දියාවට පලා ගියේය. මොග්ගල්ලානගේ ප්‍රහාරයකට බිය වූ කාශ්‍යප, අගනුවර සහ ඔහුගේ වාසස්ථානය අනුරාධපුර සම්ප්‍රදායික අගනුවර සිට වඩාත් ආරක්ෂිත සීගිරිය වෙත ගෙන ගියේය. කාශ්‍යප රජුගේ පාලන සමයේදී (ක්‍රි.ව. 477 සිට 495 දක්වා) සීගිරිය සංකීර්ණ නගරයක් සහ බලකොටුවක් ලෙස සංවර්ධනය විය. ආරක්ෂක ව්‍යුහ, මාලිගා සහ උද්‍යාන ඇතුළු පාෂාණ කඳු මුදුනේ සහ ඒ අවට ඇති බොහෝ විස්තීර්ණ ඉදිකිරීම් මෙම යුගයේ සිට පැවත එන්නකි.
කාශ්‍යප රජු සීගිරිය නගරය සහ බලකොටුව සංවර්ධනය කළේය.