 ජාන විද්යාව යනු කුමක්ද?
ජාන විද්‍යාව යනු ජීවීන්ගේ ජාන, ජාන විචලනය සහ පරම්පරාගතභාවය පිළිබඳ අධ්‍යයනයයි. එය ජීව විද්‍යාවේ වැදගත් අංශයක් වන්නේ ජීවීන්ගේ පරිණාමයට පරම්පරාගතභාවය අත්‍යවශ්‍ය වන බැවිනි. Gregor Mendel, 19 වන සියවසේ Brno හි සේවය කරන Moravian Augustinian friar, ජාන විද්‍යාව විද්‍යාත්මකව හැදෑරූ ප්‍රථමයා විය. මෙන්ඩල් "ලක්ෂණ උරුමය" අධ්‍යයනය කළේය, කාලයත් සමඟම දෙමාපියන්ගෙන් දරුවන්ට උරුම වන ගතිලක්ෂණ රටාවන්. විවික්ත "උරුම ඒකක" මගින් ජීවීන්ට (කව්පි පැල) ගතිලක්ෂණ උරුම වන බව ඔහු නිරීක්ෂණය කළේය. අදටත් භාවිතා වන මෙම යෙදුම ජානයක් ලෙස හඳුන්වන දෙයෙහි තරමක් අපැහැදිලි අර්ථ දැක්වීමකි. ගතිලක්ෂණ උරුමය සහ ජානවල අණුක උරුම යාන්ත්‍රණ තවමත් 21 වැනි සියවසේ ජාන විද්‍යාවේ මූලික මූලධර්ම වේ, නමුත් ජානවල ක්‍රියාකාරිත්වය සහ හැසිරීම අධ්‍යයනය කිරීම සඳහා නවීන ජාන විද්‍යාව පුළුල් වී ඇත. ජාන ව්‍යුහය සහ ක්‍රියාකාරිත්වය, විචලනය සහ ව්‍යාප්තිය සෛලයේ, ජීවියාගේ (උදා: ආධිපත්‍යයේ) සහ ජනගහනයක සන්දර්භය තුළ අධ්‍යයනය කෙරේ. ජාන විද්‍යාව අණුක ජාන විද්‍යාව, අපිජ විද්‍යාව සහ ජනගහන ජාන විද්‍යාව ඇතුළු උප ක්ෂේත්‍ර ගණනාවක් ඇති කර ඇත. පුළුල් ක්ෂේත්‍රය තුළ අධ්‍යයනය කරන ලද ජීවීන් ජීවයේ වසම් (ආර්කියා, බැක්ටීරියා සහ යුකාර්‍යා) පුරා විහිදේ. ජානමය ක්‍රියාවලීන් වර්ධනයට සහ හැසිරීමට බලපෑම් කිරීමට ජීවියෙකුගේ පරිසරය සහ අත්දැකීම් සමඟ ඒකාබද්ධව ක්‍රියා කරයි, බොහෝ විට ස්වභාවධර්මයට එරෙහිව පෝෂණය ලෙස හැඳින්වේ. ජීව සෛලයක හෝ ජීවියෙකුගේ අන්තර් සෛලීය හෝ බාහිර සෛල පරිසරය ජාන පිටපත් කිරීම වැඩි කිරීමට හෝ අඩු කිරීමට හැකිය. සම්භාව්‍ය උදාහරණයක් වන්නේ ජානමය වශයෙන් සමාන බඩ ඉරිඟු බීජ දෙකක් වන අතර, එකක් සෞම්‍ය දේශගුණයක සහ එකක් ශුෂ්ක දේශගුණයක (ප්‍රමාණවත් දිය ඇල්ලක් හෝ වර්ෂාවක් නොමැති) තැන්පත් කර ඇත. බඩ ඉරිඟු දඬු දෙකේ සාමාන්‍ය උස සමාන බව ජානමය වශයෙන් තීරණය කළ හැකි වුවද, ශුෂ්ක දේශගුණයේ ඇති එකක් සෞම්‍ය දේශගුණයේ ඇති උසින් අඩක් දක්වා වර්ධනය වන්නේ එහි පරිසරයේ ජලය සහ පෝෂක නොමැතිකම හේතුවෙනි.