 මෑන්හැටන් ව්‍යාපෘතියේ සාරාංශයක් දෙන්න
මෑන්හැටන් ව්‍යාපෘතිය යනු පළමු න්‍යෂ්ටික අවි නිෂ්පාදනය කරන ලද දෙවන ලෝක සංග්‍රාමයේදී පර්යේෂණ හා සංවර්ධන ව්‍යාපෘතියකි. එය එක්සත් රාජධානියේ සහ කැනඩාවේ සහාය ඇතිව එක්සත් ජනපදය විසින් මෙහෙයවන ලදී. 1942 සිට 1946 දක්වා ව්‍යාපෘතිය එක්සත් ජනපද හමුදා ඉංජිනේරු බලකායේ මේජර් ජෙනරාල් ලෙස්ලි ග්‍රෝව්ස්ගේ මඟ පෙන්වීම යටතේ විය. න්‍යෂ්ටික භෞතික විද්‍යාඥ Robert Oppenheimer සැබෑ බෝම්බ නිර්මාණය කළ Los Alamos රසායනාගාරයේ අධ්‍යක්ෂවරයා විය. ව්‍යාපෘතියේ හමුදා සංරචකය මෑන්හැටන් දිස්ත්‍රික්කය ලෙස නම් කරන ලද්දේ එහි පළමු මූලස්ථානය මෑන්හැටන් හි වූ බැවිනි. ස්ථාන නාමය ක්‍රමයෙන් සම්පූර්ණ ව්‍යාපෘතිය සඳහා ආදේශක ද්‍රව්‍ය සංවර්ධනය යන නිල කේත නාමය අභිබවා ගියේය. අතරමගදී, ව්‍යාපෘතිය එහි පෙර බ්‍රිතාන්‍ය සහකරු වන ටියුබ් ඇලෝයිස් අවශෝෂණය කර ගත්තේය. මෑන්හැටන් ව්‍යාපෘතිය 1939 දී නිහතමානීව ආරම්භ වූ නමුත් එහි උච්චතම අවස්ථාව වන විට පුද්ගලයින් 130,000 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් සේවයේ නියුක්ත වන පරිදි වර්ධනය වූ අතර ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 2 කට ආසන්න පිරිවැයක් (2021 දී ඩොලර් බිලියන 24 කට සමාන වේ). පිරිවැයෙන් සියයට 90කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් කම්හල් ඉදිකිරීමට සහ විඛණ්ඩන ද්‍රව්‍ය නිෂ්පාදනය සඳහා වූ අතර ආයුධ සංවර්ධනය හා නිෂ්පාදනය සඳහා සියයට 10කට වඩා අඩු විය. එක්සත් ජනපදය, එක්සත් රාජධානිය සහ කැනඩාව පුරා ස්ථාන තිහකට වඩා පර්යේෂණ සහ නිෂ්පාදනය සිදු විය. මෙම ව්‍යාපෘතිය මගින් පරමාණු බෝම්බ වර්ග දෙකක් සංවර්ධනය කිරීමට හේතු විය, ඒ දෙකම සමගාමීව යුධ සමයේදී වර්ධනය විය: සාපේක්ෂව සරල තුවක්කු ආකාරයේ විඛණ්ඩන අවියක් සහ වඩාත් සංකීර්ණ පිපිරුම් ආකාරයේ න්‍යෂ්ටික අවියක්. Thin Man තුවක්කු-ආකාරයේ සැලසුම ප්ලූටෝනියම් සමඟ භාවිතා කිරීම ප්‍රායෝගික නොවන බව ඔප්පු විය, එබැවින් ලිට්ල් බෝයි නම් සරල තුවක්කු ආකාරයේ සැලසුමක් නිපදවන ලද අතර එය යුරේනියම්-235 භාවිතා කරන ලදී, එය ස්වාභාවික යුරේනියම් වලින් සියයට 0.7ක් පමණක් සෑදෙන සමස්ථානිකයකි. එය වඩාත් සුලභ සමස්ථානිකය වන යුරේනියම්-238 ට රසායනිකව සමාන වන අතර, ආසන්න වශයෙන් එකම ස්කන්ධයක් ඇති බැවින්, දෙක වෙන් කිරීම දුෂ්කර විය. යුරේනියම් පොහොසත් කිරීම සඳහා ක්රම තුනක් භාවිතා කරන ලදී: විද්යුත් චුම්භක, වායුමය සහ තාප. ටෙනසිහි ඕක් රිජ් හි ක්ලින්ටන් ඉන්ජිනේරු වැඩ වලදී මෙම වැඩ බොහොමයක් සිදු කරන ලදී. යුරේනියම් පිළිබඳ කාර්යයට සමගාමීව 1940 දී කැලිෆෝනියාවේ බර්ක්ලි විශ්ව විද්‍යාලයේ පර්යේෂකයන් විසින් සොයා ගන්නා ලද ප්ලූටෝනියම් නිෂ්පාදනය කිරීමේ උත්සාහයක් විය. ලොව ප්‍රථම කෘත්‍රිම න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරකය වන චිකාගෝ පයිල්-1 හි ශක්‍යතාවෙන් පසු 1942 දී ප්‍රදර්ශනය කරන ලදී. චිකාගෝ විශ්ව විද්‍යාලයේ ලෝහ විද්‍යාගාරය, ව්‍යාපෘතිය මගින් ඕක් රිජ් හි X-10 ග්‍රැෆයිට් ප්‍රතික්‍රියාකාරකය සහ වොෂින්ටන් ප්‍රාන්තයේ හැන්ෆෝර්ඩ් අඩවියේ නිෂ්පාදන ප්‍රතික්‍රියාකාරක නිර්මාණය කරන ලද අතර එහිදී යුරේනියම් විකිරණය කර ප්ලූටෝනියම් බවට පරිවර්තනය කරන ලදී. පසුව ප්ලූටෝනියම් යුරේනියම් වලින් රසායනිකව වෙන් කරනු ලැබුවේ බිස්මට් පොස්පේට් ක්‍රියාවලිය භාවිතා කරමිනි. ෆැට් මෑන් ප්ලූටෝනියම් ඉම්ප්ලෝෂන් වර්ගයේ ආයුධය ලොස් ඇලමෝස් රසායනාගාරය විසින් සාමූහික සැලසුම් සහ සංවර්ධන ප්‍රයත්නයකින් සංවර්ධනය කරන ලදී. ජර්මානු න්‍යෂ්ටික අවි ව්‍යාපෘතිය පිළිබඳ බුද්ධි තොරතුරු රැස් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ද මෙම ව්‍යාපෘතියට චෝදනා එල්ල විය. ඇල්සෝස් මෙහෙයුම හරහා, මෑන්හැටන් ව්‍යාපෘතියේ පිරිස් යුරෝපයේ සේවය කළහ, සමහර විට සතුරු රේඛා පිටුපස, ඔවුන් න්‍යෂ්ටික ද්‍රව්‍ය සහ ලේඛන එක්රැස් කර, ජර්මානු විද්‍යාඥයින් වට කර ගත්හ. මෑන්හැටන් ව්‍යාපෘතියේ දැඩි ආරක්‍ෂාව තිබියදීත්, සෝවියට් පරමාණුක ඔත්තුකරුවන් මෙම වැඩසටහනට සාර්ථකව විනිවිද ගියහ. 1945 ජුලි 16 වන දින නිව් මෙක්සිකෝවේ ඇලමෝගෝර්ඩෝ බෝම්බ හෙලීමේ සහ ගන්නරි පරාසයේ සිදු කරන ලද ත්‍රිත්ව පරීක්ෂණයේදී පුපුරුවා හරින ලද ප්‍රථම න්‍යෂ්ටික උපකරණය වූයේ පිපිරුම් ආකාරයේ බෝම්බයකි. මාසයකට පසු හිරෝෂිමා සහ නාගසාකි පරමාණු බෝම්බ ප්‍රහාරවලදී ලිට්ල් බෝයි සහ ෆැට් මෑන් බෝම්බ භාවිතා කරන ලදී. , පිළිවෙලින්, මෑන්හැටන් ව්‍යාපෘතියේ පිරිස් බෝම්බ එකලස් කිරීමේ කාර්මිකයන් සහ ප්‍රහාරක ගුවන් යානයේ ආයුධ කරුවන් ලෙස සේවය කරයි. ආසන්නතම පශ්චාත් යුධ සමයේදී, මෑන්හැටන් ව්‍යාපෘතිය ඔපරේෂන් ක්‍රොස්රෝඩ්ස් හි කොටසක් ලෙස Bikini Atoll හි ආයුධ පරීක්ෂාව සිදු කරන ලදී, නව ආයුධ නිපදවීම, ජාතික රසායනාගාර ජාලය සංවර්ධනය කිරීම, විකිරණවේදය පිළිබඳ වෛද්‍ය පර්යේෂණ සඳහා සහාය වීම සහ න්‍යෂ්ටික නාවික හමුදාව සඳහා අඩිතාලම දැමීය. එය 1947 ජනවාරි මාසයේදී එක්සත් ජනපද පරමාණුක බලශක්ති කොමිසම පිහිටුවන තෙක් ඇමරිකානු පරමාණුක අවි පර්යේෂණ සහ නිෂ්පාදනය පාලනය කළේය.
මෑන්හැටන් ව්‍යාපෘතිය යනු ප්‍රථම න්‍යෂ්ටික අවි නිපදවීමට උත්සාහ කළ එක්සත් ජනපදය පදනම් කරගත් වැඩසටහනයි. මෙම ව්‍යාපෘතිය සඳහා ඩොලර් බිලියන 2 ක් වැය වූ අතර, නිව් මෙක්සිකෝවේ ලොස් ඇලමෝස් හි රසායනාගාරයක්, වොෂින්ටනයේ හැන්ෆෝර්ඩ් හි න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරකයක් සහ ටෙනසිහි ඕක් රිජ් හි යුරේනියම් සැකසුම් කම්හලක් වැනි බොහෝ රහස් නගර සහ බෝම්බ සාදන කර්මාන්තශාලා නිර්මාණය කරන ලදී. මෙම ව්‍යාපෘතියේ ඉහළම විද්‍යාඥයා වූයේ ප්‍රසිද්ධ භෞතික විද්‍යාඥයෙකු වූ රොබට් ඔපන්හයිමර් ය. මෑන්හැටන් ව්‍යාපෘතියට දුෂ්කරතා දෙකකට විසඳුම් සෙවීමට සිදු විය. පළමු දුෂ්කරතාවය වන්නේ යුරේනියම් (යුරේනියම්-235) හෝ ප්ලූටෝනියම්වල විශේෂ සමස්ථානික සාදා ගන්නේ කෙසේද යන්නයි. මෙම ක්‍රියාවලිය වෙන්වීම ලෙස හඳුන්වන අතර ඉතා මන්දගාමී වේ. එක්සත් ජනපදය වෙන් කිරීම සඳහා විවිධ වර්ගයේ යන්ත්‍ර තුනක් සහිත ඉතා විශාල ගොඩනැගිලි ඉදිකර ඇත. ඔවුන් න්‍යෂ්ටික අවි කිහිපයක් සඳහා ප්‍රමාණවත් තරම් විඛණ්ඩනය කළ හැකි විශේෂ සමස්ථානික සෑදුවා. දෙවන දුෂ්කරතාවය වූයේ සෑම අවස්ථාවකදීම විශාල න්‍යෂ්ටික පිපිරීමක් ඇති කරන බෝම්බයක් සාදා ගන්නේ කෙසේද යන්නයි. නරක සැලසුමක් සහිත ආයුධයකට වඩා කුඩා න්‍යෂ්ටික පිපිරීමක් කළ හැකිය. මෙය "ෆිස්ල්" ලෙස හැඳින්වේ. 1945 ජූලි මාසයේදී මෑන්හැටන් ව්‍යාපෘතිය දුෂ්කරතා දෙක විසඳා පළමු න්‍යෂ්ටික පිපිරීම සිදු කළේය. මෙම න්‍යෂ්ටික අවි අත්හදා බැලීම "ත්‍රිත්ව" ලෙස හැඳින්වූ අතර එය සාර්ථක විය. මෑන්හැටන් ව්‍යාපෘතිය 1945 දී ජපානයට එරෙහිව න්‍යෂ්ටික බෝම්බ දෙකක් නිර්මාණය කළේය.