 පහත ඡේදය මත පදනම්ව, 19 වන සියවසේදී සමීක්ෂණය කර හඳුනාගත් හිමාල කඳු මුදුන් ලැයිස්තුගත කරන්න.
1802 දී බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් ලොව උසම කඳුවල පිහිටීම, උස සහ නම් නියම කිරීම සඳහා ඉන්දියාවේ මහා ත්‍රිකෝණමිතික සමීක්ෂණය ආරම්භ කරන ලදී. දකුණු ඉන්දියාවේ පටන්, සමීක්ෂණ කණ්ඩායම් යෝධ තියෝඩොලයිට් භාවිතයෙන් උතුරු දෙසට ගමන් කළ අතර, එක් එක් බර කිලෝග්‍රෑම් 500 (රාත්තල් 1,100) සහ මිනිසුන් 12 දෙනෙකු රැගෙන යාමට අවශ්‍ය විය, හැකි තරම් නිවැරදිව උස මැනීමට. ඔවුන් 1830 ගණන් වන විට හිමාල කඳු පාමුලට ළඟා වූ නමුත් ඔවුන්ගේ අභිප්‍රාය පිළිබඳ සැකය නිසා බ්‍රිතාන්‍යයන්ට රට තුළට ඇතුළු වීමට ඉඩ දීමට නේපාලය අකමැති විය. නේපාලයට ඇතුළු වන ලෙස මිනින්දෝරුවරුන් කළ ඉල්ලීම් කිහිපයක් ප්‍රතික්ෂේප විය. හිමාලයට සමාන්තරව නේපාලයට දකුණින් පිහිටි ප්‍රදේශයක් වන ටෙරායි සිට ඔවුන්ගේ නිරීක්ෂණ දිගටම කරගෙන යාමට බ්‍රිතාන්‍යයන්ට බල කෙරුනි. ධාරානිපාත වර්ෂාව සහ මැලේරියාව නිසා ටෙරායි හි තත්වයන් දුෂ්කර විය. මිනින්දෝරු නිලධාරීන් තිදෙනෙකු මැලේරියා රෝගයෙන් මිය ගිය අතර තවත් දෙදෙනෙකුට සෞඛ්‍ය දුර්වලතා හේතුවෙන් විශ්‍රාම යාමට සිදු විය. එසේ වුවද, 1847 දී බ්‍රිතාන්‍යයන් සමීක්ෂණය දිගටම කරගෙන ගිය අතර කිලෝමීටර් 240 (සැතපුම් 150) පමණ දුරින් පිහිටි නිරීක්ෂණ මධ්‍යස්ථානවල සිට හිමාල කඳු මුදුන් පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක නිරීක්ෂණ ආරම්භ කළහ. වසරේ අවසාන මාස තුන සඳහා කාලගුණය සීමා කර ඇත. 1847 නොවැම්බරයේදී, ඉන්දියාවේ බ්‍රිතාන්‍ය සර්වේයර් ජනරාල් ඇන්ඩෲ වෝ, හිමාලයේ නැඟෙනහිර කෙළවරේ පිහිටි සවාජ්පෝර් දුම්රිය ස්ථානයේ සිට නිරීක්ෂණ කිහිපයක් කළේය. එවකට කන්චෙන්ජුංගාව ලෝකයේ උසම කඳු මුදුන ලෙස සලකනු ලැබූ අතර, ඔහු උනන්දුවෙන්, කිලෝමීටර් 230 (සැතපුම් 140) පමණ දුරින් ඉන් ඔබ්බට කඳු මුදුනක් සටහන් කළේය. වෝගේ යටත් නිලධාරියෙකු වන ජෝන් ආම්ස්ට්‍රෝං ද බටහිර දෙසින් පිහිටි ස්ථානයක සිට කඳු මුදුන දුටු අතර එය "b" ලෙස නම් කළේය. වෝ පසුව ලිව්වේ නිරීක්ෂණ වලින් පෙන්නුම් කළේ "b" උච්චය කන්චෙන්ජුන්ගාවට වඩා ඉහළ බවයි, නමුත් නිරීක්ෂණවල විශාල දුර අනුව, සත්‍යාපනය සඳහා සමීප නිරීක්ෂණ අවශ්‍ය විය. ඊළඟ වසරේ, Waugh "b" හි උච්චතම නිරීක්ෂණ කිරීමට සමීක්ෂණ නිලධාරියෙකු නැවත ටෙරායි වෙත යැවූ නමුත් වලාකුළු ඔහුගේ උත්සාහය ව්‍යර්ථ කළේය. 1849 දී, Waugh විසින් ජේම්ස් නිකොල්සන්ව එම ප්‍රදේශයට පිටත් කර යවන ලද අතර, ඔහු කිලෝමීටර් 190 (සැතපුම් 120) දුරින් ජිරෝල් සිට නිරීක්ෂණ දෙකක් කළේය. පසුව නිකොල්සන් විශාලතම තියෝඩොලයිට් රැගෙන නැගෙනහිර දෙසට ගමන් කළේය, විවිධ ස්ථාන පහකින් නිරීක්ෂණ 30 කට වඩා ලබා ගත් අතර, ආසන්නතම ස්ථානය කඳු මුදුනේ සිට කිලෝමීටර් 174 (සැතපුම් 108) විය. නිකොල්සන් ඔහුගේ නිරීක්ෂණ මත පදනම්ව අවශ්‍ය ගණනය කිරීම් සිදු කිරීම සඳහා ගංගා නදියේ පට්නා වෙත පසු බැස ගියේය. ඔහුගේ අමු දත්ත උච්ච "b" සඳහා සාමාන්‍ය උස මීටර් 9,200 (අඩි 30,200) ලබා දී ඇත, නමුත් මෙය උස විකෘති කරන ආලෝක වර්තනය සැලකිල්ලට නොගත්තේය. කෙසේ වෙතත්, සංඛ්‍යාවෙන් පැහැදිලිවම පෙන්නුම් කළේ "b" උච්චතම කන්චෙන්ජුංගාවට වඩා වැඩි බවයි. නිකොල්සන්ට මැලේරියාව වැළඳී ඇති අතර ඔහුගේ ගණනය කිරීම් අවසන් නොකර ආපසු ගෙදර යාමට සිදු විය. වෝගේ සහායකයෙකු වූ මයිකල් හෙනසි, කන්චෙන්ජුන්ගාව පීක් IX ලෙස නම් කර, රෝම ඉලක්කම් මත පදනම්ව කඳු මුදුන් නම් කිරීම ආරම්භ කර ඇත. "b" උච්චය දැන් XV පීක් ලෙස හැඳින්වේ. 1852 දී, ඩෙහ්රාඩුන් හි සමීක්ෂණ මූලස්ථානයේ ස්ථානගත කරන ලද, ඉන්දියානු ගණිතඥයෙකු සහ බෙංගාලයේ මිනින්දෝරුවරයෙකු වූ Radhanath Sikdar, Nicolson ගේ මිනුම් මත පදනම් වූ ත්රිකෝණමිතික ගණනය කිරීම් භාවිතා කරමින් එවරස්ට් ලොව උසම කඳු මුදුන ලෙස මුලින්ම හඳුනාගත්තේය. ගණනය කිරීම් නැවත නැවතත් සත්‍යාපනය කරන ලද බැවින් Peak XV ඉහළම බව නිල නිවේදනය වසර කිහිපයක් ප්‍රමාද විය. වෝ 1854 දී නිකොල්සන්ගේ දත්ත මත වැඩ ආරම්භ කළ අතර, ඔහුගේ කාර්ය මණ්ඩලය සමඟ වසර දෙකකට ආසන්න කාලයක් සංඛ්‍යා මත වැඩ කරමින්, නිරීක්ෂණවල විශාල දුර ප්‍රමාණයේ ආලෝකය වර්තනය, බැරෝමිතික පීඩනය සහ උෂ්ණත්වය පිළිබඳ ගැටළු සමඟ කටයුතු කිරීමට සිදු විය. අවසානයේදී, 1856 මාර්තු මාසයේදී ඔහු කල්කටාවේ සිටි ඔහුගේ නියෝජ්‍ය නිලධාරියාට ලිපියක් මගින් ඔහුගේ සොයාගැනීම් ප්‍රකාශ කළේය. කන්චෙන්ජුන්ගාව මීටර් 8,582 (අඩි 28,156) ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර, XV හි උස මීටර් 8,840 (අඩි 29,002) ලෙස ලබා දී ඇත. වෝ නිගමනය කළේ XV පීක් "බොහෝ විට ලෝකයේ උසම" බවයි. XV ශිඛරය (අඩි වලින් මනිනු ලැබේ) හරියටම අඩි 29,000 (මීටර් 8,839.2) උස ලෙස ගණනය කරන ලද නමුත්, නිශ්චිත උස අඩි 29,000 (මීටර් 8,839.2) යන හැඟීම වළක්වා ගැනීම සඳහා අඩි 29,002 (මීටර් 8,839.8) ලෙස ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කරන ලදී. වටකුරු ඇස්තමේන්තුවකට වඩා වැඩි දෙයක් නොවේ. "එවරස්ට් කඳු මුදුනට අඩි දෙකක් තැබූ පළමු පුද්ගලයා" ලෙස වෝ සමහර විට සෙල්ලක්කාර ලෙස ගෞරවයට පාත්‍ර වේ.
19 වැනි සියවසේ සිදු කරන ලද සමීක්ෂණ මගින් හිමාල කඳු වැටියේ පිහිටි කන්චෙන්ජුන්ගා සහ එවරස්ට් කඳු මුදුන් හඳුනාගෙන ඇත.