وعلى هذا فإن ما أصبح اليوم الاتحاد الأوروبي كان قد بدأ بصورة غير واضحة، مع دمج الصناعات الفرنسية والألمانية المرتبطة على نحو مباشر بالإنتاج الحربي ـ الفحم والفولاذ. ولم تبدأ أولى الخطوات الجادة نحو التكامل السياسي إلا بعد أن أحرز التكامل الاقتصادي تقدماً واضحاً.
Accordingly, what became the European Union started inconspicuously, with the integration of French and German industries that had been most directly associated with war production – coal and steel. Only after economic integration had progressed did the first serious efforts at political integration take place.
ด้วยเหตุนี้ สิ่งที่กลายเป็นสหภาพยุโรปจึงเริ่มขึ้นอย่างไม่เด่นชัด ด้วยการรวมตัวกันของอุตสาหกรรมฝรั่งเศสและเยอรมันซึ่งเกี่ยวข้องโดยตรงกับการผลิตในสงครามมากที่สุด นั่นคือถ่านหินและเหล็กกล้า หลังจากการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจมีความคืบหน้าเท่านั้น ความพยายามอย่างจริงจังครั้งแรกในการรวมกลุ่มทางการเมืองจึงเกิดขึ้น