یکی از مفاهیم بنیادین زیست‌شناسی نظریهٔ سلولی یا نظریهٔ یاخته (cell theory) است که بنا بر آن: تمام موجودات زنده (جانوران-گیاهان-تک‌یاختگان) از یاخته و فراورده‌های فعالیت یاخته پدید آمده‌اند. این نظریه با پژوهش‌های بسیاری که در سدهٔ نوزدهم توسط پژوهشگرانی مانند دوتروشه (در سال ۱۸۲۴)، تورپن (در سال ۱۸۲۶) انجام شد شکل گرفت و کمی پس از طرح آن مشخص شد که هر یاخته از تقسیم یاخته‌ای پیش از خود پدید می‌آید. پس از چندی، نشان داده شد که همانندی‌های اساسی در فعالیت‌های سوخت‌وسازی همهٔ یاخته‌ها وجود دارد و فعالیت جاندار روی‌هم‌رفته نتیجهٔ مجموع فعالیت‌ها و برهم‌کنش واحدهای یاخته‌ای سازندهٔ آن است. نظریهٔ یاخته تأثیر زیادی بر همهٔ زمینه‌های پژوهشی زیستی داشته‌است. پیشرفت و تکامل زیست‌شناسی یاخته‌ای در سدهٔ بیستم به دو دلیل عمده بوده‌است: افزایش حد تفکیک وسایل تجزیه که مهم‌ترین آن‌ها میکروسکوپ الکترونی و فنون مربوط به پراکندگی پرتو ایکس می‌باشد. نزدیکی یاخته‌شناسی با رشته‌های دیگر پژوهش زیستی به ویژه با ژنتیک، فیزیولوژی و زیست‌شیمی که سرانجام به از میان رفتن مرزهای ساختگی این علوم و ایجاد دانشی بر پایهٔ ساختمان مولکولی یاخته انجامید.
چرا زیست شناسی در چند سال اخیر رشدی نداشت؟