ముగిసిన శకం
గుడ్‌బై చెపుతున్న ఆర్‌బిఐ గవర్నర్‌
ముంబై, సెప్టెంబరు 3: భారత్‌ ఆర్థిక వృద్ధి ఆందోళనకరంగా ఉన్న దశనుంచి స్థిరమైన పటిష్టమైన ఆర్థికవ్యవస్థగా రూపదాల్చేం దుకు తనవంతుగా కృషిచేసిన రాజన్‌ తన మూడేళ్ల పదవీ కాలంలో గణనీయంగా కొత్తకార్యాచరణ అమలుకు తెచ్చారు. ఈనెల 4వతేదీ ఆదివారంతో ఆయన పదవీకాలం ముగుస్తుం ది. రాజన్‌ ఆరవతేదీ విధుల నుంచి వైదొలుగుతున్నారు. తనకు అత్యంత ఇష్టమైన బోధనావృత్తికి వెళతానని చెప్పిన సంగతి తెలిసిందే. ఆయన మూడేళ్ల పదవీకాలంలో ఎన్నో ఎగుడు దిగు డులను చవిచసారు. స్థూల ఆర్ధ్థికవ్యవస్థలో సవాళ్లు, పాలసీ విధానాలు, ఆర్థికపరిపుష్టి, ద్రవ్యవినిమయంలో లోపాలు వంటి వాటిని అరికట్టి ఆర్థిక వ్యవస్థను, ఆర్థికవిధానాలో స్థిరత్వం తెచ్చేందుకు కృషిచేసారనే చెప్పాలి. అన్నింటికంటే ముందు రాజన్‌ సలహాలు, సూచనలను ఎక్కువగా వినేందుకు ఇష్టపడ తారు. ఆయన పాలసీనిర్ణయాలు కూడా ఎక్కువగా విభిన్నరం గాలనుంచి వాదనలు విన్నతర్వాత మాత్రమే నిర్ణయాలుంటా యని బ్యాంకర్ల అభిప్రాయం. ఎస్‌బిఐ ముఖ్యఆర్ధికవేత్త సౌమ్య కాంతిఘోష్‌ మాట్లాడుతూ ఆయనకు ఉన్న వినే అలవాటే ఆయ న్ను ప్రపంచ వ్యాప్తంగా మంచి ఆర్థికవేత్తగా తీర్చిదిద్దిందన్నారు. వడ్డీరేట్లు, మారకం విలువల రేట్లు, వడ్డీ రేట్లశ్లాబ్‌ల వంటి వాటిలో ను, ఆర్‌బిఐ ద్రవ్యవిధానంలోను విభిన్నరంగాల సలహాలు విన డం వల్ల ఎంతోమేలు జరుగుతుందని మేధావులు అభిప్రా యం. భారత్‌పరంగా ద్రవ్యోల్బణ లక్ష్యంగా పనిచేస్తున్న దేశమని ప్రధాన కర్తవ్యంద్రవ్యోల్బణం అదుపుచేయ డమేనని నిపుణుల అంచనా. రాజన్‌ తనకున్న పాలనా పటిమద్వారా ద్రవ్యోల్బణం కట్టడిచేసేం దుకు అవసరమైన కార్యాచరణను అమలుచేసా రని బ్యాంకర్లు చెపుతున్నారు. ఆర్ధ్థికరంగపరంగా ప్రతి ఒక్కరి అభిప్రాయాల స్వీకరణతో తనదైన మార్గంలో లక్ష్యసాధనకు కృషిచేశారని చెపుతు న్నారు. రాజన్‌ నాయకత్వంలో ఆర్‌బిఐ పట్టిమై న ఆర్థికవ్యవస్థను జాతికి అందించగలిగిందని, భవి ష్యత్‌ వృద్ధికి ఇదే కీలకం అవుతుందని నిపుణుల అంచనా. కొత్తవిధానాలకు రూపకల్పన, ద్రవ్యవిధాన ప్రణాళిక రూపొందించడం, బ్యాంకుల ఆస్తి అప్పుల పట్టీల ప్రక్షాళన, ప్రైవేటురంగంలో బ్యాంకుల ఏర్పాటుకు లైసెన్సులు జారీ, చిన్న మొత్తాల బ్యాంకులు, చెల్లింపుల బ్యాంకులకు లైసె న్సులు జారీచేయడం వంటివి బ్యాంకింగ్‌ రంగంలో విప్లవాత్మక సంస్కరణలుగా చెప్పవచ్చు. అంతేకాకుండా అన్నింటికంటే యూనివర్సల్‌ పేమెంట్‌ ఇంటర్‌ఫేస్‌(యుపిఐ)పేరిట సమీకృత మొబైల్‌ బ్యాంకింగ్‌ వ్యవస్థను ఏర్పాటుచేసి ప్రత్యేక యాప్‌ను కూడా విడుదలచేయడంలో కీలకంగా పనిచేసారు.
రాజన్‌ 2013 సెప్టెంబరునాల్గవ తేదీ బాధ్యతలు స్వీకరించేనాటికి రూపాయి మారకం విలువలు 63.8రూపాయలుగా ఉంది. ప్రస్తుతం 66.9రూపాయలుగా కొనసాగుతున్నది. ఆయన పాలనలో ఏడాది తర్వాత రూపాయిమారకం విలువలు 4.5శాతం పెరిగి 60.9రూపాయలకు చేరా యి. రాజన్‌ పగ్గాలుచేపట్టకముందు రూపాయి కనిష్ట స్థాయి అంటే ఒక డాలరుకు 68.85రూపాయలుగా కొనసాగింది. మూడేళ్ల కాలంలో విదేశీ మారక ద్రవ్య నిల్వలు 91 బిలియన్‌ డాలర్లు పెరిగి 276 బిలియన్‌ డాలర్లనుంచి 367 బిలియన్‌ డాలర్లకు చేరాయి. గరిష్ట స్థాయినిల్వలు భారత్‌ దిగుమతులను 8.1 నెలల స్థాయినుంచి 12.4నెలలకు పెంచింది. రాజన్‌ హయాంలో ఆర్థికవ్యవస్థలో నగదును అందుబాటు లోనికి తెచ్చేందుకు మంచి చర్యలు తీసుకున్నారు. ఎల్‌ఎఎఫ్‌ను కుదించి కొత్తగా ఎంసిఎల్‌ఆర్‌ను అమలు లోనికి తెచ్చారు. ఇక చివరిగా ఆర్‌బిఐ ప్రైవేటురంగం లో లైసెన్సులు జారీచేసి సంచలనాలు సృష్టించింది. చిన్నబ్యాంకులు, చెల్లింపు బ్యాంకులతో ఈ రంగం మరింత వృద్ధినిఆశిస్తుంది. రాజన్‌ హయాంలో రెండు యూనివర్సల్‌ బ్యాంకులువచ్చాయి. ఐడిఎఫ్‌సిబ్యాంకు, బంధన్‌ బ్యాంకులు తమతమ కార్యకలాపాలు ప్రారంభించాయి. ఆర్‌బిఐ పదిసంస్థలకు సూత్రప్రాయంగా చిన్నఫైనాన్స్‌బ్యాంకులు ఏర్పా టుకు లైసెన్సులు జారీచేసింది. అలాగే 11 పేమెంట్‌బ్యాంకుల కు కూడా లైసెన్సులు జారీచేసింది. ప్రభుత్వరంగ బ్యాంకుల్లో నిరర్ధక ఆస్తులను తగ్గించేందుకు ఆర్‌బిఐ సమీకృత ప్రణాళి కలను అమలుచేసింది. దీనివల్ల బ్యాంకింగ్‌ వ్యవస్థలో కొంత ఒత్తిడి పెరిగింది. స్థూల ఎన్‌పిఎలు జూన్‌నాటికి 8.7శాతా నికి చేరాయి. అంతకుముందు ఏడాది 4.2శాతంనుంచి పెరిగాయి. సమస్యాత్మక ఆస్తులు బ్యాంకింగ్‌ వ్యవస్థలో చూస్తే 2013 సెప్టెంబరునాటికి మొత్తం అడ్వాన్సుల్లో 11.5శాతంగా ఉన్నా యి. ప్రస్తుతం డిసెంబరు చివరినాటికి 14.5శాతంగా నమోద య్యాయి. సమస్యాత్మక ఆస్తులు పెరగడంవల్ల బ్యాంకులు రుణ పరపతికి వెనుకంజవేస్తున్నాయి. అందువల్లనే రుణపరపతిలో వృద్ధినమోదుకాలేదు. 2013 అంతకుముందు 17-18శాతంగా ఉంది. డిపాజిట్లపరంగా చూస్తే రెండంకెల వృద్ధినుంచి 9శాతం దిగువకు చేరింది. రాజన్‌ తన హయాంలో రెపోరేట్లను ఐదు పర్యాయాలు తగ్గించారు. మరోమూడు పర్యాయాలు తన మూడేళ్లకాలంలోపెంచారు. గతంలో పనిచేసిన వైవిరెడ్డి, దువ్వూరి సుబ్బారావులతోపోలిస్తే రాజన్‌ కొంత సానుకూల వైఖరితోనే వ్యవహరించారని నిపుణుల అంచనా. గతంలో గవర్నర్ల వడ్డీ రేట్ల పెంపు, తగ్గింపులను పరిగణనలోనికి తీసుకుంటే ర