బడ్జెట్‌ లక్ష్యానికి పదిరెట్లు పెరిగిన ప్రాథమిక లోటు
కంట్రోలర్‌ జనరల్‌ అంచనాలు
న్యూఢిల్లీ,ఆగస్టు 2: కేంద్ర ఆర్థిక పరిస్థితి మరింతగా దిగజారే ప్రమాదం ఉందని తెలుస్తోంది. ప్రస్తుత ఆర్థికసంవత్సరం తొలి త్రైమాసికంలో ప్రధాన ఆర్థికసలహాదారు అరవింద్‌ సుబ్రహ్మణియన్‌ సిఫారసులను అనుసరించి చూస్తే ప్రభుత్వం ఎక్కువగా ప్రాథమిక లోటు లేదా ఆర్థిక పునరేకీకరణపైనే దృష్టిపెట్టినట్లు తెలుస్తోంది. ప్రస్తుత వ్యయానికి సరిపడా ప్రభుత్వం ఏవిధంగా రుణపరపతిని తెస్తుందనేది ప్రాథమిక లోటుగా ఉంటుంది. సాంకేతికపరంగాచూస్తే ఆర్థికలోటు వడ్డీ చెల్లింపులు అని భావించాలి. ఏప్రిల్‌-జూన్‌ కాలంలో ప్రాథమిక లోటు బడ్జెట్‌ లక్ష్యంలో 1314శాతంగా ఉంది. కేంద్ర గణాంకశాఖ కంట్రోలర్‌జనరల్‌ వివరా లను పరిశీలిస్తే ఇదే స్పష్టం అవుతున్నది. ప్రాథమిక లోటు మొత్తం సంవత్సరానికి 23,454 కోట్లుగా పరిగణిస్తే తొలిత్రైమాసికంలోనే రూ.3 లక్షల కోట్లకు దాటింది.
గడచిన ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఈ గణాంకాలు సక్రమంగానే ఉన్నాయి. మొత్తం బడ్జెట్‌ లక్ష్యం తో 527శాతంగా ఉన్నట్లు అంచనా. ఆర్థికసంవత్సరం ప్రారంభం నుంచే రాష్ట్రాలు వ్యయం చేసేందుకు వీలుగా బడ్జెట్‌ నివేదించడమే ఇందుకు కీలకం అయింది. వడ్డీచెల్లింపులు 1.33 లక్షలకోట్లుగా ఉన్నాయి. పూర్తిసంవత్సరానికి అంచనా వేసిన 5.23 లక్షలకోట్లలో 25.5శాతంగా ఉన్నాయి. ఈ పరిస్థితిలో వడ్డీ చెల్లింపులు పూర్తిసంవత్సరానికి సరిసమానంగా పంపిణీ అయ్యాయి. వ్యయం మరింత పెరిగింది. దీనివల్లనే ప్రాథమికలోటు పెరగడానికి దోహదంచేసింది.
స్థూల దేశీయోత్పత్తికి ప్రాథమికలోటు గరిష్టస్థాయికి లేదు. జిడిపిలో 0.1శాతంగా ఉంటుందని అంచనా. 2017 ఆర్థికసంవత్సరంలో 0.3శాతంగా ఉంది. 2017 ఆర్థికసంవత్సరంలో ప్రాథమికలోటు 6.5 శాతంగా ఉంది. ఎఫ్‌ఆర్‌బిఎం ప్యానెల్‌ సూచించిన సిఫారసుల ప్రకారంచూస్తే వచ్చే ఐదేళ్లలో ప్రభు త్వం ప్రాథమిక లోటును భర్తీచేసుకోగలదని అంచ నా. ఎన్‌కెసింగ్‌ ఆధ్వర్యంలోని ఎఫ్‌ఆర్‌బిఎం ప్యానెల్‌ సూచించిన అంశాల్లో ముఖ్యమైనవి ఆర్థికలోటు జిడిపిలో 2.5 శాతానికి తీసుకురావాలని నిర్ణయించినట్లు వెల్లడించారు. అలాగే రుణం జిడిపి నిష్పత్తికి అనుగుణంగా రాబడి లోటును కూడా సిఫారసులు చేసారు. అయితే ప్రభుత్వం ఎఫ్‌ఆర్‌బిఎం ప్యానెల్‌ సిఫారసులను ఆమోదించాల్సి ఉంది.