Tirumala laddu
వెంకన్న లడ్డూ.. నష్టాల కష్టాలు
హైదరాబాద్‌: తిరుమల వెంకన్న ప్రసాదం లడ్డూకు నష్టాల కష్టాలు వచ్చిపడ్డాయి. వందేళ్లకుపైబడి తిరుమల దర్శించుకున్న భక్తు లకుప్రసాదంగా పంపిణీచేసే లడ్డూవిక్రయాలు తయారీద్వారా సాలీనా 143కోట్ల రూపాయలునష్టం వాటిల్లుతున్నట్లు టిటిడివర్గాలు ప్రకటిం చాయి. గడచిన మూడేళ్లుగా ఇదేతీరులో నష్టాలు వస్తున్నాయి. సబ్సిడీధరలకు ఇవ్వడమే ఇందుకు కీలకంగా అధికారులు చెపుతున్నారు. నోరూరించే తిరుమల లడ్డు ప్రసాదాన్ని తాము ఆస్వాదించడమే కాకుండా తమ స్వస్థలాల్లో పంచిపెట్టేందుకు వీలుగా అదనపు లడ్డూలు కూడా కొనుగోలుచేస్తారు. టిటిడి దేవస్థానం ఈ లడ్డూల ను రూ.25కు అందిస్తోంది. గడచిన 11ఏళ్లుగా ఇదేధరలు కొనసాగుతున్నాయి. అయితే తయారీ కి వాస్తవంగాఅయ్యేఖర్చు రూ.32.50గా ఉంది. తిరుమల శ్రీవారి ప్రధాన మందిరానికి సమీపం లోనే ఏర్పాటుచేసిన అతిపెద్ద వంటశాలలో ప్రత్యేక సిబ్బంది, అధికారుల పర్యవేక్షణలో వీటిని తయారు చేస్తారు. ఈ లడ్డూలకు దేశవ్యాప్తంగాను, అంతర్జాతీయంగా వచ్చే భక్తుల నుంచి మంచి డిమాండ్‌ ఉంటుంది. 2016లో సుమా రు పదికోట్ల లడ్డూలు తయారుచేసినట్లు అంచనా. సబ్సిడీ భారం అధిగమించలేకపోవడంతో లడ్డూల తయారీలో నష్టాలు తప్పడంలేదు.
తక్కువో ఎక్కువో మొత్తంమీద లడ్డూకు పదిరూపాయలు చొప్పున ఉచిత దర్శనం చేసుకునేవారికి అందిస్తున్నారు. గంటలకొద్దీ క్యూలలో నిలుచుని దర్శనం తర్వాత వచ్చేవారికి ఈ లడ్డూలు అందుతాయి. ఈ పంపిణీ కింద సాలీనా 23కోట్లునష్టం వస్తోంది. 11కిలోమీటర్ల దూరం కాలినడకన వచ్చే భక్తుల కోసమని ప్రవేశపెట్టిన ఒక ఉచితలడ్డూ పంపిణీ వల్ల ఏడాదికి 22.7 కోట్ల నష్టం వాటిల్లుతున్నట్లు అధికారులు లెక్కలు వేసారు. 2013 అక్టోబరులో ఈస్కీంను ప్రారంభించారు. దీర్ఘకాలికంగా కొనసాగుతు న్న కాలినడకన సుదీర్ఘ ప్రయాణం చేసి దేవుని మందిరానికి చేరుకునే భక్తులకోసమని ఈ ఉచితలడ్డూ ప్రసాదం పంపిణీ అమలుచేసారు. అప్పటినుంచి ఇప్పటివరకూ సగటున 70 లక్షల మంది భక్తులు కాలి నడకన దేవదేవుని దర్శించుకునేందుకు వస్తున్నారు. 70లక్షల మందికి పైగా భక్తులు 300 రూపాయల ప్రత్యేక దర్శనం, 500 రూపాయల విఐపి దర్శన టికెట్లపై వచ్చేవారికి రెండులడ్డూలు ఉచితంగా లభిస్తా యి. రెండువేల ఏళ్లనాటి ఏడుకొండల వాడికి బ్రిటిష్‌ కాలంలోనే అంటే వందేళ్లక్రితమే ఈ ప్రసాదం ఏర్పాటుచేసారు. అంతకు ముందు బెల్లం బియ్యంతో తయారుచేసే పొంగలి వంటి తీపి పదార్ధాన్ని పంపిణీచేసేవారు.
బ్రిటిష్‌కాలంలో నియమితులైన విచారణ కర్తలుగా ఉన్న మహంతల కాలంనుంచే లడ్డు ప్రసాదం ప్రవేశపెట్టినట్లు సమాచా రం. అయితేరానురాను ఈలడ్డూలకు మంచి డిమాండ్‌ ఏర్పడింది. వీటికి సంబంధించిన టన్నులకొద్దీ నెయ్యి, జీడిపప్పు, కిస్‌మిస్‌ వంటి ముడివనరులను టిటిడి భారీఎత్తున ఏటా సమీకరించుకుంటుంది. అయితే సబ్సిడీ ధరలకు విక్రయిస్తున్న కారణంగానే లడ్డూల తయారీలో నష్టం వాటిల్లుతున్నదని దేవాలయ అధికారులు చెపుతున్నారు. మొత్తం మీద ఈ భారాన్ని నష్టంగా చూడకుండా దేవాలయాన్ని సందర్శించి దేవదేవుడి దర్శనం పొందిన భక్తులకు కానుకగా ఆదేవుడిచ్చిన ప్రసా దంగానే భావిస్తారని కావున ధరలు పెంచే యోచన కూడా సము చితం కాదన్న వాదన ఆధ్యాత్మిక వర్గాల నుంచి వ్యక్తం అవుతోంది.