బ్రోకర్లను మార్చుకోవడం సులభం
ఇన్వెస్టర్ల అప్రమత్తతకు మార్గదర్శకాలు
ముంబై : ఈక్విటీ స్టాక్‌మార్కెట్లు, ఫండ్స్‌ మార్కెట్లు, కరెన్సీ మార్కెట్లు ఇలా ఎందులో ట్రేడింగ్‌ చేయాలన్నా ముందు ఇన్వె స్టర్లు బ్రోకర్లను ఎంచుకుంటారు. ఎక్కువ మంది ఇన్వెస్టర్లు సాధారణంగా చిన్నచిన్న బ్రోకర్లనే ఎంచుకుంటుంటారు. ఇన్వెస్టర్లు ఈ బ్రోకింగ్‌ యజమాని నేరుగా సంప్రదింపులు జరిపే అవకాశం ఉంటుంది. అంతేకాకుండా కొన్ని నెలల తర్వాత వీరిని మార్చుకునే సదుపాయం కూడా ఉంది. అయితే అన్నివేళల్లోను ఇలాంటి ఏర్పాట్లు మంచి ఫలితాలిస్తాయని చెప్పలేం. టెక్నాలజీ, లెక్కలు తేల్చడం ఖర్యుచతో కూడుకున్న పని వీటితో పాటు తక్కువ మార్కెట్‌ విలువలు కూడా ఉంటాయి. వీటికి తోడు బకాయిల బారినపడి బ్రోకర్లు కూడా షాపులు మూసేస్తున్నారు. సెబి అంచనాల ప్రకారం గత ఏడాది సగానికి సగం తగ్గిపోయారు. 6147 మందినుంచి 3187 మందికి చేరినట్లు అంచనా. ఒక ఇన్వెస్టరుకు చెందిన బ్రోకరుషాపు మూసివేయాలనుకుంటే కొత్త వారిని నియమిం చుకోవడం లేదా వలసపోవడం పెద్ద కష్టమేమీ కాదు. ఒకవేళ బ్రోకరు షాపుమూసివేస్తే వెంటనే ఆ విషయం ఇన్వెస్టరుకు అంటే క్లయింట్‌కు ఎక్ఛేంజిలకు కనీసం నెలరోజులముందు తెలియ జేయాలి. ట్రేడ్‌స్మార్ట్‌ ఆన్‌లైన్‌ ఎగ్జిక్యూటివ్‌ డైరెక్టర్‌ వికాస్‌ సింఘా నియా అంచనాలప్రకారం చూస్తే మొత్తం అందరు సబ్‌బ్రోకర్‌ రిజిస్ట్రేషన్లు రద్దు అయినట్లు తేలుతోంది. అన్ని లావాదేవీలు, కనెక్షన్లు అన్నింటినీ నిలిపివేయాలి. క్లియరింగ్‌ హౌస్‌లకు ఉన్న బాకీలన్నింటినీ క్లియర్‌ చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది. ఎక్ఛేంజిల పరం గా ఇటువంటి వాటిని అగ్రశ్రేణి దినపత్రికల్లో నోటిఫికేషన్‌ కూడా జారీచేయాలి. రెండునెలలపాటు వ్యవధిని కూడా మంజూరు చేయాలి. క్లెయింలపరంగా ఎటువంటివి రానిపక్షంలో సంబంధిత ఎక్ఛేంజిలు సెబీకి బ్రోకింగ్‌ షాపుల మూసివేతను తెలియజేయాల్సి ఉంటుందని జెరోధా చీఫ్‌ ఆపరే టింగ్‌ అధికారి వేణుమాధవ్‌ వెల్ల డించారు. బ్రోకర్‌ ఇన్వెస్టరుకు తెలి యజేసిన వెంటనే కూలింగ్‌ పీరి యడ్‌గా భావించే రెండునెలల వ్యవధిని ముందు సద్వినియోగం చేసుకోవాలి. వెంటనే కొత్త బ్రోకింగ్‌ సంస్థకు వలస వెళ్లడమే మంచిది. అన్ని నిధులను ట్రేడింగ్‌ ఖాతా నుంచివిత్‌డ్రాచేయాలి. మరోబ్రోకర్‌ వద్ద ట్రేడింగ్‌ ఖాతా ప్రారంభిం చాలి. అప్పుడుబదిలీకోసం మొత్తం దరఖాస్తు చేసుకోవాల్సి ఉంటుంది. ఇన్వెస్టరు డీమాట్‌ ఖాతా సెంట్రల్‌ డిపాజిటరీ సర్వీసెస్‌ లేదా నేషనల్‌ సెక్యూరిటీస్‌ డిపాజిటరీ వద్ద ఉంటుంది. కొత్తబ్రోకర్‌ కూడా అదే సర్వీస్‌ప్రొవైడర్‌ పరిధిలో ఉంటే ఆన్‌లైన్‌లోనే ట్రాన్స్‌ ఫర్‌ చేసుకోవచ్చు. సిడిఎస్‌ఎల్‌,ఎన్‌ఎస్‌డిఎల్‌మధ్య ఆస్తులు బదిలీ జరిగితే ఎటువంటి రుసుం ఉండదు. మొదటిబ్రోకర్‌ యాక్టివ్‌గా ఉంటే ప్రతికంపెనీకి 25రూపాయలు రుసుం ఉటుంది. ఇన్వెస్టర్లు అప్రమత్తంగా వ్యవహరించకపోతే బ్రోకరు షాప్‌ మూసివేసి మరో సంస్థకు గంపగుత్తగా బదిలీచసి క్లయింట్‌కు తెలిపే అవకాశం ఉందని స్టాక్‌నిపుణులు చెపుతున్నారు. ఇటీవలి కాలంలో బ్రోకర్ల నియమ నిబంధనలు కఠినతరం అయ్యాయి. బకాయిలపరంగా ఇటీవలి కాలంలో ఎక్కువ మందిబ్రోకర్లు షాపులు మూసేస్తున్న సంఘటనలు అధికంఅయ్యాయి. దీనివల్లఇన్వెస్టర్లకు ఎన్నో ఇబ్బందులు ఎదురవుతున్నందున సెబి మార్గదర్శకాలు జారీచేసింది. ఇలాంటి సందర్భాల్లో సెబి స్కోర్స్‌ విధానం అంటే సెబి కంప్ల యింట్‌ రిడ్రెస్‌ సిస్టమ్‌లో ఫిర్యాదు చేసుకోవచ్చు. ఆన్‌లైన్‌లోనే ఫిర్యాదులు చేసే అవకాశం ఉంది. ఇన్వెస్టర్లకు అవసరం అయితే ఎక్చేంజిలకు వెళ్లే అవకాశం కూడా ఉంది. ఇందుకోసం ఎక్ఛేంజిలు ఇన్వెస్టర్‌ భద్రతానిధి నిర్వహిస్తాయి. బకాయిలపరంగా ఇన్వెస్టర్‌ నష్టపోతే ముందువారికి పరిహారంఅందచేస్తారు. ఇందుకు సుదీర్ఘ విధానం అవసరమవుతుంది. ఎక్ఛేంజిలు విచారణ జరిపిన తర్వా త అవకతవకలుఉన్నట్లు తేలితే ముందు రికవరీకి ప్రయత్నిస్తారు. బ్రోకర్‌ అసెట్లు, డిపాజిట్‌లపరంగా వాటినుంచి రికవరీచేస్తారు. బ్రోకర్‌ వద్ద అలాంటివేమీ లేనిపక్షంలో ఇన్వెస్టర్‌ పరిరక్షణ నిధి ట్రస్ట్‌ కమిటీపరిహారాన్ని నిర్ణయిస్తుంది. బకాయిపడినమొత్తం లేదా గరిష్టంగా రూ.15 లక్షలు ఇన్వెస్టర్లకు ట్రస్ట్‌కమిటీ సిఫారసు చేస్తుంది.