ભારતમાં ટાક્સ ડિડક્ટેડ એટ સોર્સ ( ટીડીએસ - TDS ) બેંક ડિપોઝટ્સના વ્યાજ , અન્ય રોકાણ સાધનો પર લાગવાની સાથે લોટરી જીતવા કે હોર્સ રેસિંગ જીતવા ઉપર પણ લાગે છે . ટીડીએસ બીજું કશું નથી પણ તત્કાળ ટેક્સ રકમ છે જે આપે ચૂકવવી પડે છે . તેની ગણતરી કેવી રીતે થાય છે તેનું ઉદાહરણ આગલ આપીશું . . . લોટરી જીતવા પર TDS જો આપ લોટરી જીત્યા હોવ તો 30 ટકા જેટલો ઊંચો ટીડીએસ ચૂકવવા માટે તૈયાર રહેવું પડશે . જો કે લોટરી પર ટીડીએસ ત્યારે જ લાગુ પડશે જ્યારે લોટરીમાં જીતની રકમ રૂપિયા 10,000 કે તેથી વધારે હશે . આ ઉપરાંત ટીડીએસની રકમ પર 3 ટકા એજ્યુકેશનલ સેસ પણ ચૂકવવી પડશે . આપને આ વાત એક ઉદાહરણ દ્વારા સમજાવીએ . દાખલા તરીકે આપે રૂપિયા 1 લાખના ઇનામવાળી લોટરી જીતી . તો જે વ્યક્તિ લોટરીમાંથી ટીડીએસ કાપવા માટે જવાબદાર હશે તે 30 ટકા લેખે ટીડીએસ અને 3 ટકા એજ્યુકેશનલ સેસ કાપીને આપને રૂપિયા 70,000થી ઓછી રકમ હાથમાં આપશે . આમ આપ ભલે રૂપિયા 1 લાખ જીત્યા હોવ , પણ આપના હાથમાં રૂપિયા 70,000થી ઓછી રકમ આવશે . હવે જ્યારે પણ આપ આપનું ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ કરશો ત્યારે આ જીતની રકમ આપે ઇન્કમ ફ્રોમ અધર સોર્સ હેઠળ દર્શાવવાની રહેશે . ત્યાર બાદ આપે ઝણાવવાનું રહેશે કે તેના પર ટીડીએસ ચૂકવાઇ ગયો છે . ત્યાર બાદ આપ મૂળ કરપાત્ર રકમ પર આવીને ગણતરી મુજબનો ટેક્સ ચૂકવી શકો છો . હોર્સ રાઇડિંગ જીત પર TDS જેમ લોટરી જીતવા પર ટીડીએસ લાગે છે તેમ અહીં પણ જીતેલી રકમ પર 30 ટકા ટીડીએસ કપાય છે . તેનો અર્થ એમ થયો કે આપ હોર્સ રાઇડિંગમાં રૂપિયા 10,000 કે તેથી વધારે રકમ જીત્યા તો ટીડીએસ તરીકે રૂપિયા 3000 કપાઇ જશે અને આપના હાથમાં અંદાજે 70 ટકા રકમ આવશે . આની ગણતરી પણ લોટરીની જીતની રકમ પર કરવામાં આવે છે તેવી જ રીતે કરવામાં આવે છે . તારણ : ટીડીએસ લાગે ત્યારે તેમાંથી બચવાનો કોઇ માર્ગ નથી . બેંકની ફિક્સ ડિપોઝિટમાં આપ ફોર્મ 5G કે ફોર્મ 15H ભરીને આપવાથી ટીડીએસથી બચી શકો છો . અહીં એવો કોઇ વિકલ્પ નથી . આપે જ્યારે પણ ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ કરવાનું હોય ત્યારે ટીડીએસ કપાઇ ચૂક્યો છે તે અવશ્ય જાણ કરવી જોઇએ .