જમ્મુ - કાશ્મીરમાં સેનાના આર્મી બેઝ પર થયેલા હુમલા બાદ દેશમાં પાકિસ્તાન અને સરકારના વલણને લઇને આક્રમક પ્રતિક્રિયાઓ આવી રહી છે . હુમલામાં અત્યાર સુધીમાં 18 જવાન શહીદ થઇ ચૂક્યા છે અને ઘાયલ જવાનોની સારવાર ચાલુ છે . આ દરમિયાન મીડિયામાં લોકો પાસેથી એક વાત વારંવાર આવી રહી છે કે આપણે આ હુમલાનો વળતો જવાબ આપી પાકિસ્તાન પર હુમલો કરી દેવો જોઇએ પરંતુ આનાથી અલગ આ સમગ્ર મુદ્દાને જોવાનો એક આર્થિક દ્રષ્ટિકોણ પણ છે . દેશવાસીઓનો મૂડ સર્વેમાં બહાર આવ્યો , કહ્યું બહુ થઇ વાતો . . . ભારત હાલમાં આર્થિક ક્રાંતિના સમયમાંથી પસાર થઇ રહ્યું છે . દેશમાં વિદેશી રોકાણ વધી રહ્યું છે . એશિયાના બે મોટા હરીફ ચીન અને જાપાન ભારતમાં ભારે રોકાણ કરી રહ્યા છે . યુરોપ અને અમેરિકા સહિત ખાડીના દેશો સાથે ભારતના આર્થિક સંબંધો ઐતિહાસિક રૂપે મજબૂત બની રહ્યા છે એવામાં યુદ્ધનો વિકલ્પ પસંદ કરવાથી દેશને આર્થિક રીતે મોટુ નુકશાન થઇ શકે છે . જો યુદ્ધની સ્થિતિ આવે તો દેશમાં અર્થવ્યવસ્થાની ગતિ ધીમી પડી શકે છે . જો યુદ્ધ થયું તો ભારતમાં રોકાણ કરનારી તમામ વિદેશી કંપનીઓ અને વિદેશી રોકાણકારો બજારમાંથી પોતાના વધુ ને વધુ પૈસા ખેંચી લેશે જેનાથી બજાર નીચુ જઇ શકે છે . જ્યારે આ તરફ પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થા આમ પણ ખૂબ જ નબળી છે . યુદ્ધની સ્થિતિ તેની કમર તોડી દેશે . આર્થિક સંકટને કારણે પાકિસ્તાન અને તેની સેના કમજોર પડી શકે છે જેનો ફાયદો ભારતને મળી શકે છે . જો યુદ્ધની સ્થિતિ આવે તો ભારતમાં વિદેશી રોકાણ પર મોટી અસર પડી શકે છે . ભારતમાં રોકાણ કરવાવાળી તમામ વિદેશી કંપનીઓ થોડા દિવસો માટે રોકાણ ટાળી શકે છે અથવા રદ્દ કરી શકે છે . એવામાં દેશની અર્થવ્યવસ્થાને મળનારી ગતિ ધીમી પડી જશે જેનું નુકશાન ભારતે ઉઠાવવું પડશે . જો કે આ નુકશાન એવું નહિ હોય જેનો ફાયદો પાકિસ્તાન ઉઠાવી શકે . જો ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે યુદ્ધની સ્થિતિ બની તો પાકિસ્તાનને સૌથી મોટુ નુકશાન ઇકોનોમિક કૉરિડોરમાં થઇ શકે છે . ચીને આ માટે 46 અબજ ડૉલરનું રોકાણ કર્યુ છે . યુદ્ધની સ્થિતિમાં ચીન કામ બંધ કરી શકે છે જેનું નુકશાન પાકિસ્તાનને ઉઠાવવું પડી શકે છે . ચીન - પાકિસ્તાન કૉરિડોર પાકિસ્તાન અને ચીન બંનેની ખૂબ જ મહત્વાકાંક્ષી પરિયોજના છે . ભારતભરના મુખ્ય સમાચાર સંક્ષિપ્તમાં વાંચો અહીં ભારત દુનિયાની ઝડપથી આગળ વધી રહેલી અર્થવ્યવસ્થા છે . દરેક મોટા દેશોની નજરો ભારત પર ટીકેલી છે . આ તરફ પાકિસ્તાન ભારતના મુકાબલે ખૂબ જ કમજોર છે . ભારત અને પાકિસ્તાન આર્થિક મોરચે કેટલા મજબૂત છે તેની વિગતવાર જાણકારી આગળ આપેલી છેઃ પાકિસ્તાનની હાલની જીડીપીની જો વાત કરીએ તો તે હાલમાં દુનિયાની ૪૧મી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા છે . પાકિસ્તાનની કુલ જીડીપી ૨૭૦ બિલિયન અમેરિકી ડૉલર છે . જ્યારે ભારત દુનિયાની ૮મી સૌથી મોટી અને સૌથી ઝડપથી આગળ વધી રહેલી અર્થવ્યવસ્થા છે જ્યારે ચીન બીજા નંબર પર છે . વ્યક્તિદીઠ આવકના મામલે પાકિસ્તાનની સ્થિતિ થોડી સારી છે . જો કે ભારતના મુકાબલે પાકિસ્તાનની જનસંખ્યા બહુ ઓછી છે એટલે વ્યક્તિદીઠ આવકનો આંકડો ભારતના વ્યક્તિદીઠ આવકની આસપાસ છે . હાલમાં પાકિસ્તાનની વ્યક્તિદીઠ આવક ૧૪૨૮ . ૯૯ ડૉલર છે જ્યારે ભારતની વ્યક્તિદીઠ આવક ૧૫૮૧ . ૫૯ ડૉલર છે . જ્યારે ચીનની વ્યક્તિદીઠ આવક ૭૯૨૪ . ૬૫ ડૉલર છે . આખી દુનિયા એમ માનીને ચાલી રહી છે કે આવનારુ દશક ભારત અને ચીનનું હશે . દુનિયામાં એશિયાઇ દેશોનો પ્રભાવ હશે . જેમાં ભારત , ચીન , જાપાન , સિંગાપુર , થાઇલેંડ જેવા દેશ છે આમાં પાકિસ્તાને પણ પોતાને સામેલ કરી દીધું છે . જ્યારે સત્ય એ છે કે પાકિસ્તાનનો વિકાસદર ઘણા એશિયાઇ દેશોથી નીચો છે . હાલમાં પાકિસ્તાનનો વિકાસદર ૫ . ૫૪ % છે . જ્યારે ભારતનો વિકાસદર ૭ . ૫૭ % છે . ચીન ભારતથી પાછળ છે . ચીનનો વિકાસદર ૬ . ૯ છે . પાકિસ્તાનમાં બેરોજગારી એક મોટુ સંકટ છે . પાકિસ્તાનમાં ખૂબ જ ઓછા રોકાણને કારણે ત્યાં બેરોજગારી વધી છે . પાકિસ્તાનની આખી અર્થવ્યવસ્થા અત્યારે CPEC એટલે કે ચીન - પાકિસ્તાન ઇકોનૉમિક કૉરિડોર પર નિર્ભર છે . પાકિસ્તાનનો હાલનો બેરોજગારીનો દર ૫ . ૨ % છે . ભારતનો વર્તમાન બેરોજગારી દર ૩ . ૬ % અને ચીનનો ૪ . ૭ % છે . ભારત VS પાકિસ્તાન : કોની આર્મીમાં છે કેટલો દમ ? વાંચો પાકિસ્તાની રૂપિયો એક કમજોર અર્થવ્યવસ્થાની કમજોર રકમ છે . હાલમાં એક અમેરિકી ડૉલરની કિંમત ૧૦૪ . ૬૧ રૂપિયા છે જ્યારે ભારતમાં આ જ આંકડો ઘટીને ૬૬ . ૭૩ રૂપિયા પર આવી જાય છે અને ચીનમાં ૬ . ૬૩ યુઆન રહી જાય છે . પાકિસ્તાનની ૨૯ . ૫ % જનસંખ્યા અત્યારે ગરીબી રેખા હેઠળ જીવી રહી છે . જ્યારે ભારતમાં આ આંકડો ૨૧ . ૯ % છે . ચીનની સરકારે આ સંદર્ભમાં કોઇ આંકડા જારી કર્યા નથી . પાકિસ્તાન પોતાનું રક્ષા બજેટ પણ ભારે ભરખમ રાખે છે . પાકિસ્તાનનો કુલ સૈન્ય ખર્ચ તેની જીડીપીના ૩ . ૫૭ % છે જ્યારે ભારતમાં આ આંકડો ઘટીને ૨ . ૪૨ % છે અને ચીનમાં ઘટીને ૧ . ૯૮ % રહી જાય છે .