Zonde in het deftige dorp | Johan de Meester | Published 1900 onward | Soundbook | Dutch | 5/5
Hoogstuk 32, 33 en 34 van De Zonde in het Deftige Dorp. Dit is een Liepevoxtopname. Alle Liepevoxtopnamen behoort het publieke domein. Voor m'n informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar Liepevoxt.org, opname door Anna Simon. De Zonde in het Deftige Dorp van Johan de Meester. Hoogstuk 32 In het stad had Hoving des Ochtens een jongen van de liggende os, het logement waar hij placht de stallen, om vijf exemplaren van de volksbanier gestuurd. Laat kwam hij op omhoorlust terug om te lunchen. Moedig, vertelde hem, zat boven aan het bed van Oma, die weer niet goed was. En terwijl zijn kind voor hem zorgde, haalt honger en dan twee kote letjes, vertelde hij haar dat hij van plan was straks bij Miche aan te rijden en Kleestra mee naar de soos te nemen. Waarom zout u het niet doen, pa? Ja, die meid zei dat nu zo, maar de heren op de soos waren maar heel matig op de Dichter gesteld. Jonger van Lodijk had zich toen Kleestra bij Stork logeerde, twee maal een aanmerking veroorloofd over zijn asmorsen op het bejaard, en de tweede keer daar Stork bij stond met een flauw lachje aan de klag toegevoegd. U begrijpt, een intruisee kunnen we niet beboeten. Kleestra, door confectiegoedje waar men hem alle dagen in zag, smorgens en savens aan tafel hetzelfde streepjespakkie. Die onbeschofte kruis had van de winter wetende dat de Dichter m'n vriend was van Berkie tegen Hovink gezegd. Heb u geen lieverijjasje over? Nee, hem had gemakkelijk zeggen. Zij wist niet hoe schampen men spak over Kleestra, maar vader zou hem meenemen. De jongen had een hartstocht voor al wat bejaard was. Tien minuten over vieren hield de equipage voor Michishuist stil en kwam zij tikken. Willem, of je meegaat? Wat, zei Kleestra. Nou, oh ja. Hij begreep niet wat u betekende moest. Meneer Hovink deed hem alweer en nu met rijtuig kwam afhalen voor de sociëtijd. Doeg hij had nog al goed gewerkt en ja, dat ene bejaard liep prachtig. Luitruchtig door vader Hovink begroed, zat de Dichter, nauwelijks in het rijtuig, of hij moest er alweer uit. We spelen ook eens samen, hoor. Best, meneer Hovink. Als van Zieter er niet was, kon het Kleestra niemand al schelen met wie hij speelde. Maar wat Hovink had, hij deed zo raar rumoreg vandaag.  Sinuachtig inderdaad kwam deze door zijn intuïsee gevolgd, de zalen binnen. Wauw, je biljarten, vroeg hij bij de deur. Als er iemand is, natuurlijk. Kom eerst een glaasje port met bedrinken. Twee witte port, haast hij zich tot de bediende, nog voordat hij gezeten was. Toen goed eidekring om de hart en wees, volzorg, Kleestra een stoel aan. Ah, daar is de heer van Lommerlust, met zijn beroemde gast, riep van Linschoten. Met jou, dacht Hovink, pas ik op. Die brutale vlerk had de pick op hem. Hij deed wel anticlericaal, maar als hij de heer van Lommerlust erbij kon lappen, zou hij het niet laten. De vent sloeg voor een gemeentesecretaris een veel te hoge toon aan. Maar klinker kon ik buiten hem, en daar hij de twee o's in zijn naam had, mocht hij een potje breken in de dorp, en beklaagde de schiek hem dat hij de arm was geweest op de trouwen. Naast makke het op een eerste teugport, en in zijn bollen kruienierskop, de glans springend van twee waterogen, welke beproefden uitdagen te kijken, overlegde Hovink wie in deze kring hem waarschijnlijk zou bijvallen. Hij moest zich bekennen, op niemand te kunnen rekenen. God, daar is toe, het was toch ook geen kleinigheid, wat hij had willen doen. Nu hij ervoor zat, nu hij hier was, te midden der heren, kon hij van zichzelf niet begrijpen hoe hij op het idee was gekomen. Hij greep in de zak naar die volkspaniers. He? Oh ja, hij had ze in de zak van zijn overjas gestopt, daar zaten ze nog, en de jacht zing op de gang, en de bedienen neusten wel, als zij de vijf exemplaren vonden. Het door schokte hem dat hij stom had gedaan, hij had zich laten opwinnen door Berkie, hij zou zich hier om mogelijk maken. Vriendelijk sprak hij meneer Renk aan, of hij vandaag geen partijtje maakte. Het droom in hem schiel ik zich goed voor te doen, op dat men hem niet vijanden gezind werd. Toen hoorde hij tot zijn verbazing van Laag, die naast van Linschoten zat, spreken over de volkspaniër. Hij hoorde hem zeggen, het ding ligt hier, de knecht gelasten, zeg, geef eens dat plaatje, en van Linschoten zag hij lezen.  Het is vrij, zei toen van Linschoten schampig, Hovink zat in de haart te turen, bij een korte onverschillige hoofddraaie had hij gezien dat Linschoten de vierde pagina las, dus het vers. Wat is dat? Nisgierigte van Wander en Renk. Niets voor kinderen, plaagde van Laag. Vruiligheid, verzekerde Linschoten, met de grofheid van zijn harde spraak. De vuiligheid uit de pastorie, zei ergens een andere stem. Zij kwam vanachtig de dikke, grote van Laag, het was de stem van Willem Kleestra. Ostensief verwonderd draaide de grote, dikke van Laag het lichaam, dat naar de secretaris gewend zat om en keek zwijgend te dichteraan. Niemand zei iets, er bleef een spreken stilte. Hovink voelde het haartvuur zengen. In hem warden de oude hekel aan die lompard, de gast bij zijn dochter, dus daar levenden van zijn geld. Door het besef dat, wat Kleestra daar gezegd, gedaan had, het ongevraagde, onafgesproken, toch besliste uitvoering was van wat hij zelf wat willen doen. Om daarbij zo nodig diensteun te verkrijgen, had hij Kleestra mee naar de zoos gevraagd. Hij had daar aan de deftig geluid, die het schandaal van de pastorie wilde doodswijgen, opeens tegelijk vijf exemplaren onder de ogen willen doen, van die krant die man hier niet zag, om daarna te triënferen. Nou, waar blijf je met de vroomheid? Hoe die volkspaneer zonder hem hier kwam, was Hovink een raadsel, maar hij wilde er nu ook niet meer mee te doen hebben. Angstig dacht hij aan zijn jas. Het was te gek, opeens naar de gang te lopen, waar liet hij de dingen. Toch er moest wel iets gebeuren. Met een ruk stond hij op, en wel willend een beetje uit de hoogte richtte hij zich naar Willem Kleestra. Nu, vriend lief, ons partijtje billiard. Goed, zeiden dichter. Toch dacht hij op een ledige leunstoel naast van Linschoten de volkspaneer opgevouwen zag liggen, nam hij het blad en zocht hij even, en hield toen de gemeentesekretaris de correspondentie uit dorp voor. Leest u dat eens? Daar kunt u niet anders van zeggen, dan dat het precies vertelt wat gebeurd is. Leuk rustig liep hij naar het billiard. God, wat ben ik begonnen, dacht Hovink. Met opzet had hij Kleestra niets van zijn volkspaneer plan gezegd, en nu was het of de vent kon gedachten lezen. Slechts wist hij niet dat voor Hovink de pret er al af was.  Al die kwaadsprekkerij van Berkie, en Missche liep even warm als haar man. Je hoorde van haar niets anders dan Dina. Door haar had Kleestra uit de pakken gekregen. Aanvangelijk was die onverschillig, altijd uitsluitend vervuld van zijn kunst. Doch Missche had hem warm gepraat. Ze had invloed op die vent. Kon niet anders, zo'n allerliefst vrouwtje. Eerst smalde de dichter. Asmodee, hen nu ja, op Berkie's verzen, had hij het blijbaar nog niet voorzien. Eujalozie de métier, of misschien waren ze niet mooi, waren aan het toneelstuk, hielp hij mee, en de behandeling van de van Rooijens maakte hem net even kwaad als Missche. Hovink had de vorige dag met plezier naar het twee taal zitten luisteren, terwijl ze Berkie opstookten, en voor de grap allerhand malletoneelen verzonnen, zo gezegd, om in het stuk te lassen. Toen was ook het idee van de courante bij hem opgekomen. Hij moest toch naar stad, om met Notaris Boortenaar over een hypotheek te spreken. Hij zou wat volkspaniers meebrengen, en daarmee de lui aan het schrikken maken op de soos, dan deed hij ook eens wat. De kinderen waren zo aardig actief. Maar het was een onbekookt plan geweest, hij besefte het nu, dom en kinderachtig, en dat hij bliksemse dichtig de mond niet kon houden. Nu had hij hem veilig bij het billiard. Ze waren nog maar kort aan het spelen, toen Kleestra verheugd zij. Waar is Stork? En zonder op de stoot te letten, die hoofink, nadat hij er één had voor gedaan, juist zou beproeven, ging hij de dokter tegemoet met de woorden. Heb jij de volkspaniër gelezen? Hofink's keu ketste over de bal, ongelipte zijn hand, en klekt op het bandhout neer. Stork bleek onkundig, wist zelfs niet terstond wat de volkspaniër was. Vollijverig, stapt de Kleestra naar de hartkring, waarvan laag hem zien de aankomen, met duidelijke opzet een houding van verbaasdheid aan aan. De dichter merkte het niet op. Argeloos vroeg hij aan Gierkens naar het blaadje. Deze bepaalde zich tot een schouder ophalen, die vieze poëet, wat verbeelde hij zich. Zou je ons niet bij de rust laten over die socialistenkrant, donderde plotseling lint schoten stem. Is dat vers van u, dors van wanderen en renk? Kleestra stond wel even onthutst, Stork was na daarbij gekomen. Wat is er, vroeg hij kalm, iets spottend.  Ik had iets willen laten lezen uit een blad dat straks op de leestafel lag, maar het schijnt dat een van de heren het in zijn zak gestoken heeft. Meneer, vloog van laar op de dichteraf, hoog strak Kleestra's blond gehelmde kop boven hem en de anderen die stonden uit. Heb u het blaadje, vroeg hij kan? U bent een ploord. U hoort hier niet thuis. Hier is die volkspaniër, gamde van lint schoten, en wierp het weekblad in de haart. Met loden benen was hoofdink naden gekomen. De daad van die flerk van de secretaris ziept de plotseling zijn drift op. Nu kon het hem ook geen plikse meer schelen, wat dachten ze wel? Hij repte zich weg. Zo opgewonden was hij opeens, dat hij zich in de jassen vergisten en daarna zo hard aan het pak in zijn zak trok, dat het kledingstuk over hem neerviel, van de hoge knop op zijn hoofd. Hangens op, gelasde hij de toegeschoten knecht en repte zich terug de zaal in. Als er blijft, dokter, kruiste hij en duw de stork een exemplaar in de hand. Is er nog iemand die het wil lezen? Wat is dat toch? Wat hebben jullie? Verbaasde stork zich. Daar is, zij van laag, spotend rustig, dat een schendbladje een in faam vers heeft op het geval uit pastorie, en meneer hoofdink zet in toer die zee, die de dichter schijnt te zijn, er rond al een uur mee achtervolgt. Niet eens, geluigen, tis niet van kluisteren, die hij van niks mij te maken. Waarom drinkt hij het ons dan op, riep Geerkens? We willen hier geen socialistische lastig ganden van linschoten. Nu tronkleest hij zich uit het gedrang uit. Ik ben hier gast, zei hij konendelijk, kan. Dat weet ik heel goed, maar ik meen de onlangs gemerkt te hebben, dat juist meneer van laag en meneer van linschoten en meneer Geerkens over het gebeurde in de pastorie enigszins zo dachten als wij. Van jou weet ik het zeker, Stark. En nu wilde ik je enkel het nuchteren, luid er feitelijke, maar afdoende bericht uit de volksbanier over dat kalvinistische schandaal laten lezen. Het kalvinisme heeft er niets mee te maken, riep van laag. U hebt gezegd dat één van ons het koewantje gestolen had, heftigde de kleine van Wanderen Renk onvoorhoedst tegenkleest hij op.  Maar mijn god, meneeren, houdt u nu toch op? Wat er met mijn neefje gebeurt is, hoeft toch geen ruzie in onze sociëteit? Dokter, veelde oudste knicht, Stark in de reden. Hij tracht het te vluisteren, dochom zich in de herrie verstaanbaar te maken, sprak hij zo dat de anderen het eveneens hoorden. Daar is de jongen meneer Wedelaar, die vraagt om de dokter te spreken. Wie? Wie? riep meer dan één stem. En toen ontlastte de ruziestemming in een daverend dwaas gelag, een gegrenik met gevluister en een telkens herbegonnen gelag. Meneer Wedelaar, voeg Stark. Meneer Leonhard Wedelaar kwam de jongere knicht. Oh, die uit delft. Oh, oh, oh. Men toonde zich teleurgesteld. Stark ging naar het portaal om zijn neef. De sociëteitse storm was gaan liggen. Heb je de bal nou gemaakt, voeg Kleestre. Ik ga naar huis. Kom mee, zei Hoving. Hij was woedend, op allen, ook op zichzelf. Hoogstuk 33. Stark bevond Jopie werkelijk ziek. Het tereventje leek en verwaarloosd. Waarom haalde men hem eerst nu? Anders stuurde Alleyt zo spoedig. Dina dacht hij. Alles Dina. Een hummel was er voor haar werk. Hij zei er niets van. Ze heeft wat voor. Maakte met opzet Alleyt de bang door te waarschuwen tegen een loonomsteking. Het ging hem om Wedelaar aan het hart, maar bij een moeder als Alleyt de moest men soms wel licht overdrijven. In het keeltje was zó weinig weersansvermogen. Ook Leo had het woord gehoord. Hij was de kamer uitgeslopen. Toen Stark zou weggaan, stond hij beneden. Beteutigd. Bleek. Jonge, wat heb je? Is hij zo ziek? Zo ziek? Hij is zwak. Heus heel, heel zwak. En hij heeft beter verzorging nodig. Dan blijf ik. Dan zal ik mee oppassen, Neef. Als je dat kunt, wacht, ja, dat is wel goed. Wat meer toezicht is zeker nodig. Mag ik met u meegaan? Ik wou met u spreken. Stark begreep, daar stond. Weer dina. Weldra bleek zijn vermoeden hem juist. In Leo leefde Kartins natuur. Hij verweeg niet van deze naammiddag. Hij moest het alles aan iemand zeggen. Ze liepen op de nu stille straatweg, aan de kant waar de minste huizen waren, bijna laud er achterkanten van buiten. Stark genoot van wat Leo zei. Toch één uit het huis die natuurlijk voelde. Allerlieft hakkelde de jonge wanneer hij spak overvaardig en moeder. Alleen hech kreeg er hart van langs, hoewel met vele.  Vindt hij nu ook niets? En zegt nu zelfs. Toch daar kwamen voorzichtige, trage woordjes, waarop als uit schrik een zwij gevolgde welke meer dan voldoende waren om de luisterende te doen beseffen wat deze levensluchtige, gezonde jongen onverwacht uit zijn kalm maar prettig studenten leven naar huis gehaald bij dit weerzien had geleden, tegelijk in twee gevoelens gekwetst. Deze zoon van Katrin had een veel te flink hart om van een broer niet inig te houden. Als die broer nu maar van die mei had gehouden. Als dat alles maar niet zo geniepen gegaan was. Duikensweer kwam dat woord geniepen en zelfs bij de klachten over mama's doen, bleef het kasse woord niet uit. Doch de hevige smart was omvaardig. Stork gevoelde, hier moest hij troosten. Een vergoede vaardig was tegengevallen. Een wezen uit hogere sfeer blikken stakker. En Stork moest jokken, hij is geen stakker. Hoe kwam die teleurszaring nu? Eerst nu bij een jongen van in de twintig. Ouders en kinderen leven vaak voort in een waan en zien elkaar in de mom van die waan. Leo was naar huis gekomen, angstig over de eer van zijn behoor. Kuis, maar gezond, dus volkomen besefend dat de hartstocht voor een bepaalde vrouw er toch al zo'n moeilijke zelfbeheersing van de vrijgezel kan breken. Moest hij dat weten? Was er de hartstocht? Hoe was de hartstocht? Vervoerend? Verblindend? Had heraldans toen alles niets geacht bij de drang tot geluk naar die vrouw? Had hij bemint, verlangt met de koorts die let op stand nog geld, nog leeftijd, zodat hij, toen, in zijn hart haar getrouwd had, in het diepst van zijn ziel genomen als vrouw? Dit had Leo gevraagd aan zijn vader, en zijn vader wist niets van hun liefde. Er waren twee mensen die hadden gezonderd. Aan die stare abstractie veel niets te herstellen. En hierdoor had herg niets aan Dina te doen. Het menselijk gevoel kon niet gelden. Er was immers niets dan, de zonde. Aan een huwelijk werd niets gedacht. Zelfs niet aan een schade loostelling voor de maatschappelijk en stoffelijk getroffenen. Voetnood. Deze vertelling is ontworpen, en het verhaalde is gedachte gebeuren voor de wet van 16 november 1999. Eind voetnood. De stiefmoeder hart en gevoeloos uit zelfsucht. De vader door haar niet attent gemaakt op wat hij niet telde, niet zag, niet wist, doordat hij over het aardse heen keek.  Zielzorgig, lettend op hart nog lichaam. Met al de omstuimigheid van zijn jeugd had Leo's menselijk gevoel, gerustzelling voor zijn angst als broerig, gezocht bij de goede, vrome vader. En in de vader was niets van die angst, ongevoelig leek de goedhartige man, uitsluitend vervuld van een zonde besef waarbij elk ander begrip verviel. Dit traagde Stork aan Leo te zeggen. Hij vergeleek dienstvaardig bij een sterre kundige, die, lopend nachts op een modderweg, niet bemerkt dat het slijk hoog tegen hem opspat. Toch Leo had onmiddellijk het derde in de vergelijking vast. De ongerustheid dronk en dreef hem. Al het vernuft van de stuurende beter door vroete ongedodigde toestand. Toen Stork dat derde, erkennend, zeide, dat wel niemand aan het altruisme van domine wedelaar zou twijfelen en sprak van een onpractische vroomheid, antwoorde Leo. Domme vroomheid, zijn geleerde vaardig door vroomheid dom, en daar zijn besef dit niet aan nemen kon, kwam hij, hakkelend weer, tot de vraag of ook vaardig misschien, onder moeders invloed, onbewust meedeed aan het egoisme, dat de verantwoordelijkheid kalm wegschoof. O, nee Leo, hoe kun je dat denken? Stork zei het en hoorde het zich zeggen en wist dat zijn stem een valsse klank had, want iets van de onderstelling was waag tenminste, maar wie kon dit zeker ontleden? Het tweedeel was bij Storks woning gekomen. Ga nog even mee binnen, wil je? Zwijgend liepen ze het airfob. In een gesprek was een welkome rustpoos. Er kwam ook een lichte afleiding door het belaffen van de honden en bij het begroeten van de huishoudstig en het neerzitten in de studeerkamer, waar Stork portboot en sigaren. Dit alles gaf al even ontspanning, maar Stork zag het. Leo bleef staren. Hoe moest hij troosten? Hij kon zo slecht liggen. Maar was de werkelijkheid zo erg? Dit zei hij, dat hij toch niet zo erg was. Je vader is een geboren geleerde. Ik zeg dit volstrek niet om je te vleien, want zo'n geleerde stel ik niet hoog. Een geleerde die niets heeft van een wijsgeer. Als mens is je vader nog altijd een kind, een kind waar geen boosheid in is.  Tegenover de praktijk van het leven staat hij machteloos, en het is wel een krassbewijs van de eigenaardige invloed die de godsdienstige formule, anders weet ik het niet te noemen, op de mensen oefend, dat diezelfde onpraktische man, altijd met diezelfde formule, zo veel mensen, zoveel jaren in de moeilijkste ogenblikken van praktisch leven, beslist tot steunis kunnen zijn. Nooit iets dan dat ene recept, en toch vonden de mensen er baat bij. Hij is natuurlijk wel geraatpleegd over de praktische kant van dingen, maar wat vroeg men daarbij van hem, wat verwacht hem en? Je vader is een meegaand man, en het leven is hier rustig. Hij behoeft te maar mee te gaan, sanctie te geven aan wat ze zeiden, als de een de ander waar overtuigen, en hij kon dan zeggen, dominee zegt het ook, dan was hij erg, en dan had je vader gedaan wat hij doen moest. Je moet niet denken dat het gespot, ik zie zijn invloed als iets reëels, alleen de levenspraktijk lag er buiten, daar zorgden de mensen zelf alvoor, hij had het enkel te beamen. En nu heeft hij natuurlijk wel in zijn eigen leven moeilijke beslistingen te nemen gekregen. Denk maar aan de tijd na je moeders dood, maar deze zaak van Herman ligt te verg buiten de sfeer van wat zijn praktisch levensinsicht kan bevatten. Wat Herman gedaan heeft, is voor je braver vader iets onmogelijks, hij kan het invoudig niet realiseren. Hij kijkt het tegenop, of liever, hij zit er onder tegenaan als tegen een hoge zwarte muur. Hij heeft er maar één woord voor, zonde, en kan er niet verder over nadenken. Heb je vader lief, zoals hij is, Leo, de tijd van de kinderelusies is ook voor jou voorbij. Ik weet nog, toen ik de tuin terug zag, waar ik als kind altijd in gespeeld had, ik stelde me hem voor, zo groot als een park, en het was toch maar een hoekje. Nu zie ik hem, in mijn gedachten, altijd als een hoekje, maar oh, wat heb ik er pret gehad, wat was dat een zalige tijd met mijn ouders. Je vader is een inigbraaf man, in zijn vormheid voorkomen oprecht. Zijn leven had de andere kant uitgemoeten, tegenover de praktische kant zat hij veel onpraktischer dan bijvoorbeeld die dichtere kleestra, die straks de sauce heeft woedend gemaakt.  En wat is hij toch niet voor jullie geweest? Het is misschien wel eens goed voor je, Leo. Je vader was een beetje je afgot, heb hem nog even lief, maar als mens. Na een ruk aan zijn glas, slokte Leo zijn port op. Toen bleef hij zitten, het glas in de hand. Stork zag tranen in zijn ogen, hij ging op hem toe, en de hand op zijn schoudig. Kom, vent, flink, denk aan je moedig. Zij heeft zoveel van je vader gehouden, en zij was een praktische vrouw. We moeten nu van wat anders praten. Hier blijft dus nog enige dagen. Als je wilt, en heen bent over je vrevel, kun je thuis nu zeker van nut zijn, niet alleen voor Jopie. Er lopen allerlei praatjes in het dorp, over de manier waarop Dina bij jullie is weggeraakt. Maak jij dat die de kop ingedrukt kunnen. Onderzoek de toestand, spreek met je moeder. Hou mij zo mogelijk er buiten. Je moeder is weinig op me gesteld, en ik vind dat naag om je vader. Maar heb je me nodig, dan hoor ik het wel. Ja, zei Leo, dol graag neef. En in zijn toon was de lust van de ijver. Getroost, dacht Stork. Hoogstuk 34. Hoving zat voor het bed van de oude mevrouw, die een rustige nacht gehad had, toen Christian, zacht sprekend om de zieken, hem naar de telefoon kwam roepen. Wie is het? Voeg hoving. Ook wat zachtig. Meneer van Loodijk. O, zei hij luid, een natuurlijk o van voldaanheid, als voor iets dat men wel zo verwacht heeft. Moet het je, mocht het ook wel weten. Hij zei het, weer luid, dat hij even weg moest, want dat jongkeer van Loodijk voor hem aan de telefoon was. En met glundig gezicht ging hij Chris voorbij, die de deur open hield. Doch, hij was ontsteld en angstig. Dadelijk had hij gedacht, over gister. Loodijk, die zich daar nou mee bemoeide. Het gebeurde, had hem zijn avond vergold. Uit de soos, was hij mee met Kleestra gegaan, en Mies had zo gepraat en gezanikt, dat hij op het laatst, royal, gezijd had. Nou, hier is dan een lapje van 25. Gaat er dat dan vanavond maar brengen? Afvijn, daar had geen mens mee te maken. Maar dat op de soos, stom had hij gedaan. Hij met Kleestra tegen allen.  Wat kon dat geval met die meid hem bommen? Hovink zou boze op Kleestra geweest zijn, als hij niet telkens bedacht had. Miesje. De liefde voor haar was het zachte in hem. Hij hield van M, en ook al van zijn vrouw. Veel slechter had hij het kunnen treffen. Haar beetje kaptaal had in het zaal geholpen. Ho, het was een peulsgeel geweest, maar toen veel. Hij was er gekomen, en het eerst met haar een geldje. Daarvoor bleef hij zijn wijf altijd dankbaar. Hem verzuurde wat nou ze geen man kreeg, maar Mies, dat was de zon van zijn leven. Voor haar gaf hij lommelus dadelijk af. Altijd als het zijn zou, het een of het ander. Zij met haar mouwkie, dat was poëzie, al dat gedonder van hogere kunst. Maar zijn kind had eenmaal berkie, en ze was dol en verzot op er vent. Daarom waardeerde zijn schoonvader hem. Of hij schreef of niet schreef, maakte niets uit. Hij poerde hem aan, nu ja, om Miesje, en om het ween geklet in het dorp. Die lander vanter die leeft van jouw centen. Daar lander vanterden er hier zoveel. Toch moest de jongen wat doen, en nu deed hij, hij schreef iets, werkelijk, naar het leven, dat de moeite van het lezen waard was, dat de lui hier zouden lezen. Ston, dat hij, hoofdink, niet had gewacht, maar Miesje had al door zo'n drukte gemaakt. Je hoorde van haar niet anders dan Dina. Die meid, nou ja, daar vallen er meer. Zo'n knapperd raakte nog best getrouwd, maar haalte zich laten meenemen voor deg. En zo was dat gebeurd op sociëteit. Yesus, zo'n lamme geschiedenis toch? Russie, die niks had opgeleverd, die niet eens was uitgevochten, en was van elkaar gegaan. Ja, hoe? Dat was nog het alder beroerste. Hij wist niet hoe hij stinkt met de heren. Huis de Lommelus, met wie spreek ik? Hoofdink. Ja, ik ben het zelf. Morgen, meneer Van Laudijk. Wat zeg u? Hoofdink, ik ga u even om. De deur was dicht, niemand kon hoeren. Verdopt nog eens toe, nou moest hij zich toch gewoon een standje laten geven. Nee, pardon, meneer Van Laudijk, u was er immers niet bij, niet waar. Hij had niks gezegd van gestouwelen, dat hebben de heren daarvan gemaakt. Duppelzinnig.  Ah, was het duppelzinnig? Dan moet ik toch beaardelen, niet? Zo, nou goed, hij kwam aan te bouillarten. Goed, dan breng ik hem niet meer mij. Dag, meneer Laudijk. Stik honderd maal, zo'n jonkig, wat verbeeld hij zich, vervloekte we moe al, god nog eens toe. Driftig had hoofdingsgeomgekeerd, hij had zich een standje laten geven, door iemand jonger dan hij, en hij wist niets terug te doen. Ze hadden hem vast in de klemde bunzing, wat zouden ze lachen, van linschoten, gierkens, ook van laag, en van wanderen renk. Eigenlijk, eigenlijk allemaal, allemaal zouden ze lachen om hem, om die parfenu die ze haten. Nou maar, hij, hij haten ze ook. O, herre, god, hij haten ze zo, maar van hem zou niemand wat merken. De handen op de dijen stond hoofdink midden in de kleine, weinig gemuipelde kamer. Het gesprek, zijn antwoord, had niemand gehoord. Een meid was bezig daar in de gang, maar de deur was gesloten geweest. In zijn eigen huis was hij veilig. Dit grote lommelust was van hem. Dit kleine jassen- en telefoonkamertje, groter toch, dan wat thuis bij zijn moedig als huiskamerdienst deed, was één van de zeventien kamers in het huis. Juist dat misgunde geerkens hem, omdat die slechte zaken gedaan had. Hier in het dorp was die zaken begonnen. En van linschoten, ongetrouwd gebleven uit Armoe, misgunde hem zijn rijkdom nog meer. En dien had hij nog eens ten eten gevraagd, denken, dat misschien met hem. Zelfs in Lodijk was hij lures, allemaal, het hele dorp. Hij wist het heel goed, men zag op hem neer, hij was een veel te goud rijk geworden. Daarom gniffelde ze nou op de soos over wat er gister gebeurd was, en begonnen ze met hem te pesten, door die manes van alles, jongkeer van Lodijk, beleefd, correct, heel vriendelijk, minzaam, naar een lommelust te laten telefoneren, of meneer Hovink, die kennis van zijn schoonzoon, die wat overspannend dichter, voortaan liever niet mee wou brengen. Verdomd, ik doe het! Zij Hovink luidt tegen zichzelf. Hij zou zich een miljard aanschaffen, mis had vroeger al vaak gezuurd, in de rotonde kamer was plaats, zijn bureau was te klein voor het midden. Hij had even in hem gevrongen, of hij het bij mis zou vertellen van deze telefoonboodschap. Niet zou hij zeggen, kleestra zonder complimenten, niet meer vragen.  Maar de jonge luidjes, over een dag of wat verrassen met de uitnodiging, komen jullie op lommelust spelen. Van hem, Hovink, had Lodijk niet gezegd. Natuurlijk niet, hij was toch lid, er was een zeven ruzie geweest, het kwam op elke sociëtijd voor, hij ging er vanmiddag gewoon weer heen, zou net doen of er niks gebeurd was, maar die wedelaars zou hij dienen. Einde van Hoostuk 32, 33 en 34. Hoostuk 35 tot 38. Van De zonde in het deftige dorp. Dit is een Liepevoxtopname, alle Liepevoxtopnamen behoren tot de publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilligig, ga naar Liepevoxt.org, opname door Anna Simon. De zonde in het deftige dorp, van Johan de Meester. Hoostuk 35. Starke was op weg naar Vreule Sitzen. Ook wilde hij voor de koffie, naar Jopie. Gelukkig waren er niet vele zieken. Hij was moe van een moeilijke bevalling, geheel onverwacht in de voornacht gebeurd. Daarom liep hij voor deze visites. Bij de Vreule kon trouwens zijn fiets niet staan. Het was een zoelen dag, maar grijs. Hij dacht aan klaartje van Lakervelde. Juist toen hij zijn erf afliep, was hij hendrik tegengekomen, de altijd plechtige stapkotsier van Beuk en Beek, met een lichtbaars briefje voor hem. Zo mogelijk op antwoord wachten. Mondeling had hij het gegeven. Vreule Klaartje schreef over de kennel. Deze week ging zijn herstad terug, en het was een oude afspraak dat ze dokters honden zien zou. Nu, hij kon de Vreule wachten. Zelf zou hij dienst doen als Barnum. Hij verheugde zich op de ontmoeting. Het was een eenvoudig, fris wezendje. Deze zelf invitatie bij een ongetrouwde dokter, al was hij daar maar een burgerman, betekende heel iets voor zo'n meisje. Welk Vreuletje hier deed haar dat na. En wat zouden de tanders hebben gezegd? De lieve oude Vreule Sitsen was wel anders dan de Spoken van Beuk en Beek. Stork groeten een slagersknicht, een fietsende kruideniersjongen, een dienstmijd die in hek uit liep en was even de ronding voorbij van de weg toen een rijtuig daar achter hem aangedraaid kwam en hij meteen zich hoorde roepen. Het rijtuig stopte. Het was dat der Hovings, de heer van Lommelustriep, hem tot zich. Hij trof te mooi, hij moest even mee, een enkel quartiertje naar Mies en Berkie. Stork zag geen kans te weigeren. Hovings begon ter stond overdienen.  Of dat nou toch geen nakendschandaal was en wat Stork zei van die heren op zoos. Nieuwsgierigheid hield Storks antwoord terug. Het integreerde hem, wat Hovings toch dreef. Deze werd onder het rijden bedachtzaam. Je kunt ook niet vellen in de pastarier. Elke dag, het kleine ventje is ziek. Ach nee, ik meng gewoon als nijf. Want zie je, openhartig gesproken, je nijf, zijn houding is misselijk. Wat gaat jou er toch aan, dacht Stork? Ik ben er niet. Ik ben er niet. Ik ben er niet. Ik ben er niet. Gaat jou er toch aan, dacht Stork. Maar zweeg nog. Even later stond hij met de schoonvader in Berkie's studeerkamer. Onwelkeurig begon hij te lachen. Hij wist van de regeling in huis en herkende aan de buitengewone slordigheid van Berkie's schrijftafel de gewoonten van zijn eigen voegere gast. Berkie was opgestaan achter zijn kleine tafel. Missje had hij heren binnengeleid. Heeft Missie je gezegd? We zijn er geweest, pa. Sau, en hoe was het er? Ach, triest, armoedig. Uw geld was welkom. Ja, dat wou Hovink graag geloven. Hij moest al toosten mensen nog vinden waar zijn geld niet welkom was. Als oplazend van voldaan geginnik legte Hovink aan Stork uit. Missje en Berkie waren er vorige avond uit naam van papa een bezoekje gaan brengen bij Van Rooyen. Ik niet. Kleestreis meegeweest, zei Miss. Terdichtig? Wel, die verandert toch zo, ha? Houdt u maar stil, zei Berkie gewichtig. Hoe dat zo, waar is-ie? Kleestreis werkte, maar Berkie geloofde met zekerheid dat hij zonnetten schreef op Dina. Zonnetten? Versen? Ha, ha, ha! Hovings lachen was uitbundig. Ook Stork had daarin wel heel groot plezier. Hij dacht aan weltschmetts, philosophie, Kleestreis met wetenschapsverlangens. We zullen zien, zei Berkie kalm. En deed nu een hovingverslag. Het gebrachte was de meer welkom geweest, daar het gezin van Rooyen geen cent had ontvangen. Niets uit de pastorie, en niets van beuk en beek. Dan had de Volkspanier gelijk. Wat een schandaal! En wat stom! Wat stom! Berkie wist nog ander nieuws. Het bericht in de Volkspanier was van een socialist, een knecht van Schilder Smout. De man had zelf de krant bij Van Rooyen gebracht. En je vers? Och, dat hadden ze daar blijkbaar niet zo heel plezierig gevonden. Berkie had zich ook niet verraden. Eenvoudig de boodschap gedaan voor papa. Nou, doktertje, wat zeg je daarvan? Stork verklaar daarvan te weten.  Hij nam zijn familie niet een bescherming, maar wist dat er een misverstand was en vertelde dat Leo Wedelaag zeker werk van de zaak zou maken. Dina had recht op onderstand of op een zekere som in eens die dan voor haar vastgezet moest. Laat die vrulles twee duizend gulden geffen. U hakt haar nogal in, meneer Hoving. Niks te veel om een kind goud te brengen. Scherp zag Berke Meijer zijn schoonvader aan. Hij zweeg, dacht na. Er werd doorgesproken over de perroering die het geval in het dorp had veroorzaakt. Bij Mullenmans hoorde je over niets anders. Het vers uit de Volkspanier was op een spiegel geplakt. Men beweerde dat Domine Wedelaag telkens onaangenaamde briefjes in de bus vond. Darentegen moest het smoud, schede Piet, zijn rooie knecht hebben bedreigd met ontslag in die bewezen werd dat hij het bericht had ingezonden. Toch, hoe viel dat te bewijzen? Landman had van Geurzen gehoord dat de burgemeester hem, Landman, verdacht. Hij is toch geen socialist? Nee, maar daarom kon hij dat stukje wel hebben ingestuurd. Ik ben even min socialist, zei Berke. Dat zou ik maar geraken, dreigde zijn schoonvader. Het werd Stork benauwd. Hij zei dat hij weg moest, nog twee bezoeken voor de koffie. Ik kom er wel uit. Doch Berke liep mee. In het gaantje geef hij zijn fietsbed. Tot zweigenwenkend verliet hij met Stork het huis. Nu moet je niet lachen, zei hij buiten. Ik moet je iets zeggen als vriend van Willem. Ik geloof dat hij op Dina verliefd is. Stork vergunnen zich wel te lachen. Toe, wees nu ernstig, is het zo gek? Kleest gaat hout geen gewone vrouw, maar hij kan niet altijd alleen blijven. Zijn ideeën verbieden hem procreatie en toch is hij dol op kinders. Je moet hem smorgen zien met Mouki. Ach hout op, wat een vies onzin. Vies? Wat vies? Dat het kind niet van hem is. Stork, ik meende dat je ruimer dacht. Kleestra leeft prachtig. Zijn leven is een eenheid. Hij weet de leven naar de geest. Gedachten en daad zijn een bij hem. Daardoor zal hij nooit, nooit verstaan, afwijken van zijn beginselen. Toch zou hij een heel goed vader zijn. Met zijn hele familie daarin die hij hud. Nee, dat kan niet. Maar het hoeft ook niet. Hij kan best verdienen, met schrijven, met lessen. En als Dina nu die 2000 gulden krijgt.  Ik moet hierin, tot ziens. Stork, guwede. Hoogstuk 36. Hebben u oren vanochtend niet getuid, dokter? Omdat ik me had verslaapend, meent u? O, foei, wel nee, omdat men u vleide. Mij vreulen, niet mogelijk. Nog wel tegen Tante Constanse, die telkens op u heeft afgeven. Uw tante? O, hemel. En wie was de vleister? Vleier. He, dat valt me tegen. Hoef niet. Of zal u zeker plezier doen? Maakt u iemand zo graag nieuwsgierig? Ik zeg het om u blij te maken, want het was de moeite waard. Als u Tante Constanse gezien had, het was uw neef Leo Wedelaar. Tussen haakjes, een aardige jongen. Nu, en hij vindt u meer dan aardig. Nee, maar, het was toekoeerd weperij. En dat tegen vreule Constanse. En u. U hebt niet het recht, dat zo spotten te zeggen. Tante? Ja, dat was wel grappig, want ze weept veel meer met uw neef. Leo is vader. Ja, en met slinkers. Ho ja, juist, de vroegere dokter. Ja, ze vindt u niet sympathiek. Maar Leo heeft u dapper gevroken. Mooi. En hoe bracht hij me op te poppen? He, maar neemt u nu eerst een kopje bouillon. Stork en klaartje van Lakervelden zaten in zijn studeerkamer. De kennel was aandachtig bekeken. Vreule klaartje bleek wel van honden te weten. Toch had ze verklaard meer van paarden te houden. Als het geen zonde was, bijna nog meer dan van mensen. Eil vond ze een doddig dier. Nu lag er lobbes aan haar voeten en droomde van al de haagse beschuifjes die ze hem daar net gevoerd had. Leo kwam met een boodschap van u. Wat zegt u? Ja, ik weet het niet heel zeker. Ik ben eerst later binnengekomen. Nu, en toen had hij druk over u. Allergrappigst tante's gezicht. Wordt u verlegen? Nee, vreulen. Ik wou bang dat Leo weinig tak getoond heeft. Oh nee, tante heeft egen met hem op. Ze moet alleen maar de zaak onderzoeken. Ja, ik weet er wel iets van, dokter. Het is over dat dienstmeisje, niet waar? Meisje, dat stork. Nu kun jij helpen. En in kiezen termen zei hij haar alles. Wat een onpraktisch man die goede dominee wedelaar was en dat zijn vrouw vaak erg onwijs deed en hoe het nu gisteren en vrockt in het dorp. Vreule constanzen had beloofd te helpen, maar daar moest die help nu ook komen.  De Van Rooyens moest te weten waar zij aan toe waren. Ik zal met tante naar aan toe gaan. U? En nu tante? Dat doet tante niet. Wel, als ik het verzoek, dokter. En anders ga ik alleen. Maar nu moet ik weg. Honden rumoer stoor de stork in de slaap. Hij bedacht dat het de staart weer zijn moest, die ellendige staart. Wat had het die er toch? Thuylkens bocht aan hij snachts te janken en maakte de anderen onrustig. Stork dacht aan buren die zouden klagen. Toen loomde hij weg in behoefte aan rust. Maar het was of zijn hoofd hem pijn deed van zwarte of er iets drukte dat er veel was. Hij verlegde zich, het hoofd achterover, er kwam een vereiling. Toen was hij klaarwakker en wist ineens een ellendig gedroom. Hij trok het hoofdkussen onderste boven, staarde de duisternis in. Oh ja, hij, Stork, was ontsteld van een droom. Vast beraden richtte hij zich op, ging het bed uit en stond blootbeens in de donkere nachtkouw. Ook buiten was het nog volslage donker. Snel maakte hij licht, stapt in zijn paddoffels en ging naar zijn wasstafel om zich drinken in te schenken. Naast hem, door het hoog open venster, dreef de buitenlucht aan als een scherpe omkilling. Ontnuchtigd, repte hij zich in bed. De kaars liet hij nog even branden. Welke kinderachtige malligheid, hij was boos op zichzelf. Droomen zijn altijd een reactie op enig voelen en denken. Dus had hij hier iets van gedacht of gevoeld. Wat een lelijk flauwe nonsense. Er droomt had hij dat hij kwam kijken naar Jopie. Jopie sliep. Maar achter Jopie's bed zat Dina van Rooyen te fluisteren met Willem Kleestra. Toen Stork de kamer binnenkwam, keek de dichter brutaal hem aan. Stork had zich gruwelijk geergerd aan die bottenfantasieën van Berkenmeijer. Aan dat eerbiedig, Kleestra leefd prachtig. Terwijl hij hem wilde doen azen op Dina's nog te krijgen een geldje. Maar hoe kwam hij, Stork, nu ja loerste droomen? Hij was nog niet verliefd meer op die meid? Goeie God, het was al te zot. Na haar kraanbeds nacht, zo'n droom. Het was te koud in de kamer om overeind te zitten. Hij blies de kaars uit, kroop onder de dekens, maar voelde dat hij nietspoedig zou slapen. Als binnenkwauw doorvloeide hem weemoot. Hij hate nierslachtigheid, streed er steeds tegen.  Doch wat hij nu zag, was de werkelijkheid. Scherp door zag hij haar in klaarheid. Op Dina was hij volstrek niet verliefd. Waarlijk verliefd was hij nooit geweest. Maar in het dorp was geen vrouw of meisje wie er uiterlijk hem ooit zo geboeid had. Die betovering werkte nog na. Het was nog eigenlijk ellendig, zo'n macht van zinnen waar tegen je streed, maar die het lichaam beheerst, de geest. Juist nu, na dat bezoek van klaartje. Zij. Ach nee, hij was niet verliefd, maar wel had hij sterk de bekoering gevoeld van dat enkele ding. Het distinctie der vrouw, bij eenvoud aangeboeren beschaving. En toch deze droom, die ellendige berkie, wat een walgelijk brijn was dat toch. Hij dacht met sympathie aan Kleestra. Hij gevoelde iets als deernis met hem. Voordat Kleestra terugkeerde na zijn hij-hut, kon hij ook hier nog wat logeren. En die zaak met Dina moest nu geregeld. Het best was, dat hij naar Beuk en Beek ging, regelrecht in het hol van een leeuw en alles aan vreule constans verklaarde. Voor dorpspraatjes zou hij wel bang zijn. Ja, hij zou doen. Voor Dina en Kleestra. Niet zij samen, de vieze nonsense. Maar voor allebei wel wat bereiken. Zo de misgelijke droom overwinnen. Hij wist het. Iets centimenteels moest erbij. En dan, doen. Voor alles het middel. Zelfs voor zijn eigen exhalververliefdheid. Stork dacht, dat hij nu wel zou slapen. Hoogstuk 37. Van het lelijke jonge eentje las Leo Wedelaar voor aan zijn behoortje. Het was het bremteboekje van Hoitema. Leo zelf had het Joop gegeven. De jongen was er zuinig op, wat Leo plezier deed als blijk van smaak. Ook de platen vond Joop heel mooi, zelfs wel even mooi als het sprokje. Boos was hij straks op bloes geweest toen die gegaan om het boek te halen, binnenkomende het lied vallen. Rustig zaten ze nu met zijn bijtjes. Joop in het bedje en Leo ervoor. Godzij dank, het ging allemaal beter. Leo vond hem zijn beste vent en Joop zij zelf dat hij zeldzaam zoet was, omdat broer Leo voor hem was gebleven. Toch daar kwam Loes nu toch in de kamer. Weg, ga nou weg! Zij Joop, drukwenkend. Loes, zij niets, maar gaf Leo een brief. Met schrik zag deze. Toch Tevens zag hij bij Joop de angst dat hij uitscheiden zou. De brief had hij snel in de zak gestoken.  Lees eerst, zei Joop, heel eerder moedig. Wel was zijn stem niet voorkomen vast. Leo knikten neen en zou lezen, toen Loes gewichtig zei. Van herg. Is het van herg? Ik weet waarover, straks wel. En nu las hij door. Loesje was erbij blijven staan. Leo wenkte hard te gaan zitten. Moeilijk was het lezen niet. En na de brief ging al zijn denken. En hij las zo nog een minuut of vijf, toen hij Joop, die in kussens, al door had gezeten, een kussens afweegtrekken om te gaan liggen. Nu weer eens rusten. Joop liet zich koesteren. Hij zei dat het boek er moest blijven. Leo wenkte Loes heen te gaan en liep naar het raam, waar hij eindelijk de brief las. Omedelijk had her zijn schrijven beantwoord. Dat gaf Leo een hoop, vermenk met angst. Oh, als herg hem eens alles kwam zeggen, dat hij begrijpen kon wat het geweest was. Zou her nog liefhebben? Zou hij dat durven? Hij las. Waarde, Leo. De hele middag heb ik getennest bij voor Edinburgh mooi weer. Je kon je verbeelden dat het voorjaar kwam. Trouwens, Tennyson, doen ze hier weer of geen weer. Het was in een club met heel aardige meisjes. Ik ben nog geen lid, maar denk het te worden. Muslen heeft me geïnteresseerd. Weet je al, dat ik daar dik was aan huis kom? Het is een allergezelligst gezin. Leo, kijk op de tweede bladzij. Niets. Doch hier, half de derde kwam het. Je hele berief was over Dina. Ik weet dat ik heb gezondigd, Leo. Het druk me meer dan ik je kan schrijven. Nachtelang heb ik wakker gelegen dat ik daar al door aan moest denken, vooral ook omvader, die goede vader die zich zo heeft aangetrokken. En natuurlijk ook om Dina. Je vraagt me hoe ik deze zonde heb kunnen doen. Ach, beste broeder, ik heb de verleiding, wat als met vrouwen, altijd weerstand geboden, maar van de zomer ben ik bezweken. En nu weet ik God om vergeving. Bent jij ook voor mij? Je schrijft over geld dat ik Dina moest geven en dat de vreudigd nu voor haar zorgen. Dit had moeder me ook al geschreven. Ik geef van haar een hele lieve brief. Vind je nodig dat ik nu ook nog wat aan Dina doe? Maar je schrijft je spaarbangboekje geven.  Je wil toch niet dat ik alles geef wat daar op staat? Maar als jullie het nodig vindt, dan vind ik een gedeelte best. Vader heeft ons beide boekjes. Ik zou het papier voor de terugbetaling zelf moeten tekenen. Als dat te lastig is, wil jij het misschien van jou boekje nemen. Dan verrekenen we wanneer ik overkom. Of anders kan er misschien gebruikt worden uit mijn rentetjes. Het meeste van het spaarbangboekje is trouwens ook van moeders versterf. En van, egel jij het met vader. Ik vertrouw jullie natuurlijk ten volle. Leo bleef uit het fensterturen. De brief raakte in zijn greep verfrommeld. Een diepe zucht hield hij in en keek om. Joop, sliep. Hij sloopt de kamer uit. Alleen moest hij zijn om dat te verduwen. Toch, op de overloop, was vader. Zo, heb je een brief van herg? Ja, ik had hem iets gevraagd. Niet bijzonders. Ik kom voort bij u. Weg was hij, veilig nu in zijn kamer. Hij zat daar neer op de rand van zijn bed. Kreeg naar de brief, beproefde te lezen. Hij kon niet. Hij wist immers nu hoe her was. Herg aan de sport. Van zijn spaarbangboekje. Van enige vol voor Dina geen spoor. De verleiding. Hij tuurde op dat woord. Dina had dus herg verleid. Zo knap als Joseph in de tijd had hij zich toch niet weten te houden. Maar herg liet de geldregeling over. Goed, van zijn boekje zou hij het lenen. Drie. Of liever, vierhonderd gulden. Wat gaf dat? Om een kind op te voeden. Nee, hij zou eerst daar met nevel verspreken. Maar wel moest het gauw gebeuren. Meer dan een week was hij nu al hier. Oh, hij snakt haar naar Delft terug. Vader had de spaarbangboekjes. Hij moest er dus ook hem in kennen. Trouwens. Misschien dat vader begreep. Eén keer zou hij het flink alles zeggen. Nu? Nee, eerst praktisch praten met neef. Arme, goede, onpraktische vader. Meeld door vloeide deernis zijn denken. Een wijdetheerheid voor die goede. In de teleurstelling over herg was het hem een half bewuste behoefte zijn gevoel te verinnigen voor vader. Die anders, maar ook leed onder herg. Hij vouden de vervrommelde brief recht. Legde hij in zijn portafijen en ging naar zijn vaderskamer. Iets moest hij doen tot vreugde van vader. Hij wist niet wat toen hij binnenkwam. Zijn liefdesdrang dreef hem.  Hij zou wel wat vinden. Vader stond voor de boekenkast, zoekend. Open boeken lagen door ingestapeld op de schrijftafel. Dadelijk schoot Leo iets in. Ben je daar? Vader streek over het voorhoofd. Wat schrijft her? Oog, niets belangrijks. Een brief over zaken. Ik spreek daar nogal met u over. Niets bijzonders. Maar u bent bezig. Vader schudde zacht het hoofd. Een halve ontkenning. Ik ga weg, maar alleen even dit. Joop is godzijdank veel beter. Weet u wat ik zo aardig vind? Die drang naar boeken in dat kind. Vader, dat heeft hij beslist van u. Grimlachend keek vader over de bril heen. Gisteren vroeg ik wat of hij wilde worden. U had moeten horen. Haast vond waardigd. Dat weet je toch, Leo? Domineer. Ik hoop het, zei Domineer Wedelaag. En keugte en draaide zich af en nam een boekbeet. De grondhandig liet hij het vallen. Leo schoot toe en raapt het op. Dank je, zei Domineer Wedelaag. Ik dank je wel, lieve jongen. Hoogstuk 38. Te midden van zijn groentebedden genoot Dr. Stork die zondagmiddag van de rust en van de lente, toen na een plotseling hondenspectakel Kleestra zijn loge hemriep. Kom je, bezoek. Het was juist zo zalig, eenzaam en stil. Cornelia had een vrije middag. Piet was uit. De honden dutten. Alleen de vogels, tieren in struiken en bomen. Wie te drommel kon daar nu zijn. Kleestra was op Stork blijven wachten. M'n schoonmoeder is er weer. Bromde hij. Wie? Jevra van Rooyen om u te dienen. Zeer het Stork onder geheimhouding het geeselig idee van Berkie aan de dichtraad over verteld, noemde deze Dina zijn vrouw. De gerap van de schoonmoeder was nieuw. Ze kwam nog eens, jevra van Rooyen. Blijkbaar wocht haar wel zwaar dat Stork het fontje voor Dina beheerde, maar nu zelfs op zondagmiddag. Hoe komt ze binnen? Ik kwam eruit. De honden deden zo krankzinnig. De vrouw zag Storks ontevredenheid. Doctor moest er niet kwalijk nemen, maar dokter zijn invloed was zover strekkend. En dit maal kwam zij voor heel wat anders, niet om het geld en niet voor de eigens. Maar dokter beschikte altijd zo goed gunstig. Daarom kwam ze met dit verzoek. De plaats was verkant als knecht voor de honden bij de heer van Sieten op Engelenburg en dat zou krek wat zijn verevert. Voor wie? Dokter, verevert polspoek. Dokter weet toch dat hij terug is? Oh, zo.  Maar waarom kom jij? De dokter zal ervan staan te kieken. Onze dien het verkeering met hem gekregen. Hè? Ja, dokter moest wel verrassend zijn. Het was ook nog maar twee dagen door. Even het was pas in het dorp terug, maar Dina kende hem al jaren, eigenlijk van kinspeen af. Hij had vroeger lang onder gelopen. Toen was hij aan de drank geraakt. Ja, en nu? Dat was nu over. De dienst had hem wezenlijk goed gedaan en vel was hij gesteld op dienen. Vrouw Van Rooien begreep wel, het was als strand dat ze alweer tot de dokter doorst komen en dat nog wel op zondagmiddag. Maar vanochtend was Evert geweest en had dat verteld van die plaats bij van Sieten en hij had geen te beste naam. Nee, dat was een lelijk bezwaar. Stork tok er een zeer ernstige gezicht voor. Maar inwendig voelde hij pret. Evert polspoek had zijn sympathie. Hij was een stukje natuurig in dit dorp. Een deug niet wel, maar een klokke keel. Altijd goed geweest voor zijn moeder wanneer hij een vrouw kreeg waar hij van hield. Hij komt toch niet op die naar de geld af. Dat had vader Van Rooien ook al gevreest, maar de moeder had met Evert gesproken. Danig hem aan de tand gevoeld. De keel had gewoon zitten grienen uit oude ballorigheid overdien. Dat de meid dat was overkomen, dat hij net uit het dorp geweest was. Maar het kon nu goed gemaakt. Hij nam die naar graag. Ja, en der Centen. Nee, het was immers niet die naar der Centen. Het geld stond vast. Het was voor het kind. En als dokter het wilde blijven beheren. Evert wist dat en vond het best. Weet je dat zeker? Stuur hem eens bij me. O, was de dokter zo minst aan mouwwezen. En als hij dan iets kon doen voor die plaats, er was wel haast bij. Toch niet op een dag. Laat polspoek morgen vooracht en komen. Dan zal ik zien en er werk van maken. Poeserig, vlijend, verdween vrouw Van Rooijnen. Kleestra liep in de tuin met zuis. Lachend ging Stork de dichter vertellen dat nu dienst laatste kans was verkeken. Maar, zo zei hij, ik vind het aardig. Als hij deugen wil, is er wat van hem te maken. En Van Dina doet het me goed. 