Green hydrogen – How do we make it really "green"?
Nederland stapt over op groene waterstof, en dat is goed nieuws, want zo vergroenen we onze samenleving. Maar wat is groene waterstof? En hoe zorgen ervoor dat groene waterstof ook echt groen is? In deze video leg je dat uit. Waterstof is cruciaal om onze economie schoon en duurzaam te maken en zo klimaatverandering tegen te gaan. Want waterstof kan fossiele brand en grondstoffen, zoals kolen, olie en aardgas, op een duurzame manier vervangen. Nou, dat klinkt ideaal, maar dat zit helaas ook nadele aan. Want als we niet opletten, stappen we over op fossiele waterstof, in plaats van groene waterstof. De vraag is dus, hoe zorgen ervoor dat waterstof ook echt groen wordt? De Green European Foundation en wetenschappelijk bureau GroenLinks, de DenkTank van GroenLinks, hebben hierover een helder rapport geschreven. En in dit filmpje leggen we de kern van ons rapport uit. Wil je naar het hele verhaal? Download het dan op onze website. En ook al goed om te weten is dat dat rapport over groene waterstof een vervolg is op ons rapport over groene industriepolitiek, waarin we uitleggen hoe we een schone groene industrie in Nederland kunnen bouwen. Want die groene industrie kan niet zonder groene waterstof. Nou, en ook dit rapport kun je downloaden op ons website. Waterstof is een gas. En de bouwstenen komen heel veel voor. Ongeveer 2-3 van alle moleculen op aarde bevat 1 of meer waterstofatomen, zoals bijvoorbeeld water of metaan. Wat weer in aardgas zit. Maar pure waterstof, dat komt nauwelijks voor. Dus wie waterstof wil gebruiken, dan moet je het gewoon gaan maken. Er zijn verschillende manieren om waterstof te produceren. En we noemen hier de drie belangrijkste. Grijze waterstof ontstaat als fossiele brandstoffen, zoals aardgas of kolen, worden ontleed in koolstof en waterstof. Dit is niet duurzaam omdat bij dit proces het broekasgas CO2 vrijkomt. Blauwe waterstof wordt op eenzelfde manier gemaakt als grijze waterstof, maar het grootste deel van de CO2 wordt opgeslagen. En dat kan bijvoorbeeld in lege gasvelden onder de Noordzee. En blauwe waterstof is een stapje vooruit, maar het is nog niet echt duurzaam. Je zou het eigenlijk kunnen vergelijken met een lightcigaret. Het is ietsje minder ongezond, maar gezond is het bepaald niet. En dan is er ook nog groene waterstof. En groene waterstof is wat we nodig hebben om klimaat neutraal te worden.  Groene waterstof wordt gemaakt uit water met een proces dat elektrolyse heet. Elektrolyse vereist elektriciteit en als deze groen is opgewekt met bijvoorbeeld windmolens of zonnepanelen, dan heb je groene waterstof. En daar komen dan geen broekasgassen vrij. Maar hoe kunnen we waterstof gebruiken? Wat heb je daar nou eigenlijk aan? Dat je kunt waterstof verbranden, bijvoorbeeld in een raketmotor of in een cc-ketel om je huis mee te verwarmen. Maar daarnaast kun je waterstof ook in een zogeheten brandstofstel stoppen. En dan komt er elektriciteit en zuiver water uit. En zo zou je bijvoorbeeld zeeschepen of auto's kunnen aandrijven. Naar tot slot is waterstof ook nog een grondstof die veel in de industrie wordt gebruikt, bijvoorbeeld om kunststoffen of kunstmest te maken. Nou, tot zover de basics van waterstof. Maar zoals gezegd is er ook nogal wat nadel aan waterstof en zelfs aan groene waterstof. En daarom is het belangrijk dat we de overgang naar waterstof goed aanpakken, zodat Nederland en de wereld ook echt schooner worden. Blauwe waterstof wordt dus geproduceerd met fossiele brandstofen, waarbij het grootste deel van de CO2 wordt afgevangen en opgeslagen onder bijvoorbeeld de Noordzij. Opgeruim staat netjes, zul je misschien denken, maar helaas is dat niet zo. Want ten eerste is het niet eerlijk voor onze kinderen en klein kinderen. Want eigenlijk schuiven we ons afval onder het tapijt en dan zeggen we, oh ja, lieve kinderen, onder het tapijt ligt nog wat troep en zorg vooral dat het daar blijft liggen, anders hebben jullie een groot probleem. Dat is gewoon niet netjes. En ten tweede kost de infrastructuur en het techniek om CO2 onder de zeebodem te stoppen, die ook wel CCS wordt genoemd, heel veel geld. En wanneer er dan over een jaar of tien meer groene waterstof is, dan kunnen bedrijven zeggen, ja, weet je, die infrastructuur kost er zoveel geld. En ja, wij kunnen het eigenlijk nog jaren gebruiken, dus het is doodzond om dat niet te doen. Daarom blijven wij nog even blauwe waterstof gebruiken in plaats van groene waterstof. En op die manier vertraagt blauwe waterstof de opkomst van groene waterstof. Het is net als een roker die zegt, maar ik rook nu lightsigretten, dus ik kan nog wel even wachten met stoppen. Dat is niet slim, je moet gewoon stoppen met die troep. Maar toch zijn wij niet falikant tegen blauwe waterstof.  Want in de overgangsfase kan blauwe waterstof wel degelijk een rol spelen. Want het kan nog wel een jaar of twintig duren voordat er echt voor iedereen of alle toepassingen genoeg groene waterstof is. En als we dan pas overstakelen op waterstof, zijn we eigenlijk veel te laat met het ombouwen van onze huidige fossiele fabrieken of het bouwen van nieuwe fabrieken die op waterstof draaien. Dus blauwe waterstof mag tijdelijk maar wel onder strikte voorwaarden. En ik noem de belangrijkste. Ten eerste, het moet gaan om bestaande grijze waterstofproductie en niet om nieuwe installatie. Ten tweede, minimaal 90% van de CO2 die vrijkomt bij de productie moet worden opgeslagen. En ten derde, moet de opslag onder de zeebodem veilig zijn. In ons rapport gaan we hier uitgebreider op in. Dus als je meer wilt weten, download het op onze website. Een Belgische wetenschapper die zei eens, groene waterstof is als champagne. Het is fantastisch en heerlijk, maar het is erg duur en daarom alleen geschikt voor bijzondere gelegenheden. Nou, dat is eigenlijk een spijker op z'n kop. Want zoals gezegd kost de productie van groene waterstof veel groene energie en dus veel windmolens en zonnepanelen. En daarnaast gaat er helaas veel energie verloren bij het omzetten van waterstof in elektriciteit. Dus waterstof is gewoon heel schaars en kostbaar. Maar ondertussen zijn er heel veel bedrijven die aan de slag willen met waterstof. Zo zijn er plannen voor vliegtuigen die op waterstof vliegen. Of woonwijken die van aardgas overstappen op waterstof. En je kunt zelfs een waterstof fiets kopen. Sommige van die toepassingen kunnen eigenlijk best zonder waterstof. Maar anderen juist weer niet. Bijvoorbeeld tata-stiel hier achter mij kan zonder waterstof niet duurzaam worden terwijl we echt met z'n allen staal nodig hebben, bijvoorbeeld voor windmolens of sporels. Is het daarom niet logisch dat de belangrijkste toepassingen vooran krijgen? Nou, wij denken van wel. En daarom moet je bepalen wie dan vooran krijgt. En dat doe je met een waterstofloader. Bijvoorbeeld deze van milieuroganisatie Natuur en Milieuwen. En door middel van enkele vragen kun je dan bepalen welke toepassing van waterstof bovenaan de ladder komt en welke niet. Ik noem me twee belangrijkste vragen. De eerste is, is er op termijn een duurzaam alternatief beschikbaar? Als er geen alternatieve voor waterstof voor handen zijn, krijg deze toepassing een hoge plek op de waterstofloader. 