Focus on Impact: Unlocking The New Common
...aggadresseerd werden in de volgende discussies om die juist aan te pakken. Ja, en misschien nog een aanhaakend daarop het Digilab. Merken jullie ook dat je je focust op Digi-beten... ...om het even zo te zeggen. Mensen die dus een beetje wat achterblijven... ...maar wel geïnteresseerd zijn daarin en kunnen jullie die ook helpen? Ja, wel. Ja, het is eigenlijk beide. En de ene kant gaat natuurlijk echt op mensen die daar heel veel interesse in hebben. Maar ook juist voor de mensen die niet makkelijk mee kunnen. En wat ik eerder ook hoor, ik denk dat die hele digitale transformatie... ...is ook een kans om mensen mee te nemen in de discussie. Want wat ik eigenlijk bij ieder gesprek nu in deze middag al heb gehoord... ...is dat we moeten daar samen over praten. We moeten daar iedereen bij betrekken bij dat gesprek. En ik denk dat daar ook echt een kans ligt. We zijn natuurlijk als een bibliotheek zijn we in plek... ...waar iedereen kennis en informatie kan komen halen. Dus je ziet dat nu mensen heel erg gedwongen zijn... ...dat meer digitaal te gaan doen. Ook daar kun je een rol inspelen. Bijvoorbeeld hebben we met die bibliotheek een online platform ontwikkeld. Dat heet kenniscloud.nl. Dat is een soort online versie van wat we hier offline eigenlijk doen. Een plek waar je kunt discussiëren met anderen... ...waar ook dit soort thema's juist besproken kunnen worden met iedereen. Ik denk dat het op die manier heel belangrijk is... ...om ook in de digitale iedereen mee te kunnen nemen... ...en iedereen uit te kunnen horen. We hebben zelfs voor dit programma hebben we ook een groep op dat platform. Dus we kunnen ook hierna dat gesprek door laten gaan. Dus er hoeft niet een moment op naam te zijn. Bij deze, jullie zijn allemaal uitgenodigd. Kom naar dat platform, meld je aan... ...want dan kunnen we daar het gesprek door laten gaan. Want dit nieuw Kommen verhaal, ja, dat gaat natuurlijk de komende tijd... ...nog veel belangrijker worden en nog veel meer veranderen. Ik zou het nog wel opmerken, want ik denk dat het heel goed is... ...dat we ook zorgen dat iedereen zoveel mogelijk hier de kansen van kan benutten. Maar ik ben ook altijd wel wakker om dat mensen zeggen... ...ja, alles gaat digitaal, dus iedereen moet ook maar digitaal. Dat hoeft niet per se.  Dat zijn ook mensen die namens andere mensen kunnen optreden... ...of die mensen inderdaad druk weg nemen zodat we daar meer tijd voor hebben. Dus de digitaal transformatie wil niet zeggen... ...dat we nu iedereen maar aan de op Twitter moeten hebben... ...en de mobiele telefoon en dat soort zaken... ...maar wel dat we daar kijken naar die mogelijkheden... ...om die mensen met elkaar te verbinden en te ondersteunen. Ja, de digitale transformatie brengt ook een grotere beweging ingang... ...want helemaal aan de eerste tafel door Chanteau van Gauw... ...wicht het eigenlijk over schetst. Door het digitaal moest we gaan thuiswerken... ...maar begonnen er eigenlijk een veel grotere bewegingen op gang te komen... ...om los van op je werkplek en je manager... ...die checkt ben je wel aan het werk. Dus ik denk dat er ook andere soort elementen in zijn... ...die we er wel uit kunnen pikken. Dus laten we zeker onze ogen daar ook niet verslijden. Een slot graag minislots, wat mag dat? Ja, zeker. Jij met zuurlijk aandacht. Max, jij noemde drie voorbeelden... ...onder andere DAF Technology Lab en ook Spacebus... ...veel geprezen initiatieven die ook niet in de coronatijd zijn ontstaan... ...maar die er misschien wel van profiteren of daar aan bijdragen. Zijn er ook initiatieven? Merwin had net een droom. Heb jij ook een droom dat je zegt... ...nou, in deze tijd zou dat project heel goed passen... ...en zouden we nu daar moeten aan werken? Ja, goede vraag. Als je kijkt naar de ontwikkelingen in de DAF Technology Lab... ...en twee nieuwe labs aan het bouwen op de campus op dit moment... ...als je kijkt naar de Spacebus ontwikkelingen... ...recent de regio-deal... ...waar samenwerken met partijen als de luchtmacht, interpolis enzovoorts... ...om te kijken naar die digitale transformatie. Ik denk dat de toekomst er heel erg goed uitziet. Alleen is het nu moeilijk om dat te zien, omdat we in een crisis verkeeren. Ja, goed. Dan gaan we daarmee. Hij ziet er goed uit, alleen nu even lastig... ...maar dat vind ik best een heel prettig en hoopvol einde. We gaan deze ronde besluiten. Dank aan u, alle vier. Na het al nog één keer ga ik je vragen om de wagen op te gaan... ...want daar staan nog twee wetenschappers op je te wachten. Fartensipatie is het thema. Yes, daar gaan we. Dank jullie wel.  Als het zo bedoeld is, gaan we nu verder waar we geëindigd zijn. Namelijk kunnen we iedereen wel laten meedoen. Als het gaat om participatie is dat natuurlijk een heel belangrijk vraagstuk... ...zeker in deze tijden van crisis. We praten daarover met Konnie Rijk, hoogleraar mensenhandel en globalisering... ...en Tim Reesgens, associate professor psychologie. Jullie hebben allebei een bijdrage geleverd aan het boek. Ik wil jullie allebei vragen om een inzicht daarvan te delen. Ik zou bijvoorbeeld aan Konnie willen vragen in hoeverre... ...kan corona bijdragen aan een inclusief en gelijkwaardige samenleving... ...maar makkelijk te beginnen. Oké, dat heb ik niet allemaal gedaan in drie pagina's... ...maar waar ik op heb gefocust is de arbeidsmigranten. En de arbeidsmigranten hebben eigenlijk... ...op de COVID heeft twee zwakheden in de samenleving... ...met betrekking tot arbeidsmigratie blootgelegd. Aan de ene kant de afhankelijkheid van niet alleen Nederland... ...maar ook heel veel westerse landen van de arbeidsmigranten... ...wat overigens ook wel geleid heeft tot een aantal positieve initiatieven. Die afhankelijkheid is mevrouw Zichtbaar geweest in de agrarische sector. We hebben gezien dat bijvoorbeeld Italië... ...verblijfsvergunningen heeft toegekend aan illegale arbeidsmigranten. Een tweede zwakte die in de samenleving is blootgelegd... ...met betrekking tot arbeidsmigranten door de coronacrisis... ...is de arbeidsomstandigheden en de leefomstandigheden... ...van de arbeidsmigranten. Dat was niet nieuw. Wij doen daarin aan de universiteit al 15 jaar onderzoek naar. Maar ook daar werd nu wel het accent opgelegd. En wat is nou de incentief daarvoor? Dat is met name een economisch belang. Een economische drive voor sluiting, angst voor sluiting van bedrijven. Maar ook angst voor het niet kunnen oogsten van de asperges bijvoorbeeld. Dus vanuit een economisch belang krijgen we mensen in actie. Dat is eigenlijk de les die ik uit de coronacrisis met betrekking tot arbeidsmigranten... ...meren nemen na de participatie. Dat we dat argument meer mee moeten nemen... ...omdat dat eenmaal meer gewicht in de schaal legt... ...dan een mensenrechtelijk argument of een arbeidsrechtelijk argument. Natuurlijk staat u hier als wetenschapper. Maar is dat ook niet een heel cynisch argument of een cynische constatering? Dat pas als het economisch waarde krijgt, dat het dan zwaarder weegt? Ja, maar het is niet alleen dat we dat gezien hebben in de coronacrisis. Het is eigenlijk een reflex die we veel vaker zien... ...dat dat economische argument heel zwaar weegt. En als we dat weten, dan kunnen we het maar beter omarmen...  ...dan daar cynisch over zijn en dat uit te weg gaan. Dank je wel. We gaan er straks verder over in gesprek. Tim Reeskens, je hebt een essay geschreven... ...ook over leiderschap en de rol van de overheid in tijden van crisis. Volgens mij is het interessant om te kijken wat voor een les voor inzicht... ...jij wil meegeven. Niet enkel ik in de leiderschap, maar vooral wat vindt de Nederland... ...over het leiderschap, over de politiek, over de coronacrisis. En mensen die in 2017 hebben bevraagd... ...of ze onderdeel van een Europees waarde onderzoek hebben ook niet benaderd. Met de vraag van hoe sta je tegenover de politiek? Hoe sta je... Wil je een sterker leider? Hoe zie je dat zitten? Wat denk je over andere mensen? Hoe staat er met je vertrouwen? Hoe staat er met je opvattingen over immigranten? Heb je dat nu in 2020, ten tijd van de lockdown in mei... ...hebben we een aantal van die vragen opnieuw gesteld, aan dezelfde mensen. En daaruit blijkt toch dat eigenlijk de waarde waarvan je denkt... ...die zijn, die zullen stabiel blijven. Die blijven ook grotendeel stabiel nu, ten tijd van de lockdown. Opvattingen waarvan je kunt verwachten... ...dat die veranderen er in de tijd. Ook die zijn uiteindelijk veranderd. Maar belangrijk is inderdaad, als je kijkt naar die opvatting over de politiek... ...die zijn sterk verschoven, ten tijd van de lockdown. Het komt erop neer dat de tijden van de lockdown... ...hebben mensen vrij veel vertrouwen gehad in de politiek. Maar tegelijkertijd, want dat is een klein beetje een anti-democratische reflex... ...wullen ze ook wel die sterke leider die onze uit de crisis kan leiden. En wat belangrijk is dus ook om op te merken... ...dat eigenlijk grote delen van de bevolking... ...zag je meeschuven in dat meer vertrouwen voor de politiek. Normaal sociologische onderzoek dat we doen... ...geeft ergens aan dat mannen en vrouwen toch wel andere opvattingen hebben... ...over de politiek, of dat lager opleiden, een hoger opgeleide... ...dat ze ook sterk verschillen. Maar hier zagen we toch wel dat eigenlijk grote delen van de bevolking mee bewogen. En voor ons is dat eigenlijk een interpretatie van een tijdseffect, ...van een periodeffect. Wat volgens ons ook betekent dat als die crisis voorbij is... ...maar als die crisis voorbij is... ...dan gaat dat misschien toch wel opnieuw bewegerichting het normale niveau.  Dus over het nieuw komen of het nieuw normal... ...we zijn daar toch wel een klein beetje skeptisch over. We denken toch wel dat het opnieuw zoals van oud zal zijn. Goed. On that note, nu ga ik jullie uit naar aan tafel... ...en dan gaan we het hebben over participatie in de samenleving. Fijn, van harte welkom hier aan tafel. Esmaalala, van harte welkom, wethouder, arbeidsparticipatie... ...en bestaande zekerheid van de gemeente Tilburg, van harte welkom... ...en Karina Kruijsse, ook zo fijn dat u er bent... ...bestuurde van de maatschappelijke opvang Traverse. Ja, wethouder, de participatie... ...het was al een ongelooflijk punt van aandacht, sterker nog van zorg... ...nog voordat corona uitbrak. Het is alleen maar erger geworden. Ja, klopt, maar laat ik eerst beginnen met mijn waardering uitspreken... ...voor de initiatiefnemers van dit project. Eigenlijk is het niet project, maar een belangrijk vraagstuk... ...waarin het gaat hoe we verder komen in een nieuwe samenleving... ...die open en toegankelijk is, en eigenlijk inclusief... ...en dan raak je de kern van mijn beleid, want hoe zorgen we met elkaar voor... ...dat iedereen meedoet, dat iedereen mee kan doen, mee mag doen... ...en mee wil doen. En wat mij betreft, begint dat altijd bij... ...het gevoel dat je er toedoet en dat je gezien en gehoord wordt... ...en dan zeker in coronatijd is dat wel een belangrijk vraagstuk. Ja, en in coronatijd zijn er structuurzichtbaar geworden... ...waarvan we het bestaan niet zo goed wisten, of we wisten er niet exact... ...welke structuur die zichtbaar is geworden... ...daar bent u het meest van gesrokken in deze stad? Nou, wat je ziet is, iets wat niet nieuw is... ...is dat de twee delingen best wel zorgelijk is. Je ziet met name grote groepen, mensen die heel veel talenten hebben... ...maar die ook wedstrijdbaar zijn aan de rand van de samenleving zijn... ...en die ontzettend hard getroffen worden door corona. Dus de eenzaamheid onder bepaalde doelgroepen groeit met name ouderen... ...maar ook jongeren. Als je het hebt over onderwijsachterstanden, bijvoorbeeld door een digitaal onderwijs... ...dan zie je dat met name toenemen bij een kleine beperkte groep. Dus die twee delingen, die al bestond, die worden extra zichtbaar. En de kunst is om met elkaar. En dan vind ik het de nieuw komen, en met name de definitie die Ton net gaf... ...over dat veldje waar je gezamenlijk met elkaar aan de slag gaat.  Vind ik een hele mooie definitie, want je hebt elkaar nodig... ...je hebt kennis en invadstje nodig... ...en een gezamenlijke inzet van iedereen. Alle overheden op alle niveaus, onderwijsinstellingen... ...maar schappelijke organisaties om te kijken... ...hoe je naar die nieuwe samenleving komt... ...en te zorgen dat iedereen aanhaakt en aanhaakt. En mee kan doen. Ja, Karina Kraussen bestuurde van de Maatschappelijke Opvang Traverse. Dat is voor dak en thuislozen. Hoe komt een boodschap over? Blijf thuis. Blijf binnen. Als je geen thuis en geen binnen hebt. Hoe gaat dat met uw clienten? Ja, op zich echt complimenten naar ons clienten. De complimenten voor dit programma, zeker sluit ik me helemaal bij aan. En alle thema's die voorbij gekomen zijn... ...die zijn allemaal van toepassing. En dan denk ik, daar wil ik nog over verder praten... ...en daar wil ik ook op aanhaken. Maar wat we wel zien, is dat ons clienten wel een enorme flexibiliteit ook hebben laten zien... ...in mebewegen, terwijl we eigenlijk toch een aantal zaken... ...en we vinden eigen regie van onze clienten ontzettend belangrijk. We hebben daar juist een hele mooie nieuwbouw voor... ...waar er daar veel meer ruimte voor is met aparte kamers... ...maar ook wel mooie kookruimtes en dergelijke. Daar hebben we helaas door coronamaatregelen... ...zijn we daar veel strenger in moeten worden... ...waardoor mensen eigenlijk weer als van oud het hapje eten uit de gezamenke keuken kregen. Nou, dat doet pijn. En dat is gewoon heel vervelend. Ja, ik zit er veel naar de andere te kijken. Dat doet pijn inderdaad, ook voor de clienten. We hebben ook de structuur een beetje gemist. Uiteindelijk heb je dagbestedingsactiviteiten met elkaar... ...die participatie, die juist zo belangrijk is. Dat is dan een aantal keuzes je moet maken... ...omdat ook wat te individualiseren eigenlijk en te minimaliseren. Wij horen Konirijke net heel helder stellen... ...dat als je niet het economisch belang inzichtelijk kan maken van een groep... ...dan is het lastig om zaken in beweging te krijgen. Herken je dat? Ik herken het een deel, maar ik weet niet alleen of het alleen een economisch belang is... ...maar het is ook wel de schaal groter, gaat op een gegeven moment ook meetellen. We zijn al zien al jaren, al voor de corona is een onderzoek geweest... ...dat de dakloosheid in Nederland ontzettend stijgt. Daar zijn al mooie rapporten voor gemaakt van...  ...hoe kunnen we dat nou in beeld brengen? De daklozen bestaat niet. Er zijn heel veel mensen die buiten boord vallen... ...om allerlei life changing events die hun overkomt uiteindelijk. En wat je juist ziet, is dat door corona die groep alleen maar groter wordt. Hoe groot is de groep nu in Tilburg? Ja, de burgemeester gaf aan, het gaat goed in Tilburg... ...en het gaat op heel veel vlakken goed in Tilburg. Ik vind het minder goed gaan als het gaat om de mensen die buiten de boord vallen. Dus we hebben ook gezegd, we zien een enorme toename... ...voor de vraag voor onze daklozenopvang. Begin dit jaar zaten wij nog ongeveer op een locatie of 25 mensen. We zijn tijdelijk verhuisd en we zitten al op 72. En daarvan moeten we ook al, is het nog groeiende. En dat is gebeurd van 25 naar 72, ten tijde van corona? Ja, we zagen wel al een groei daarin hebben. Esma en ik hebben daar ook elkaar ontmoet dat we al wat uitbreiding wilden begin dit jaar. Maar dat is eigenlijk een trein die heel hard doordendert als wij daar niet gezamenlijk. Dus kluiten we ook heel erg aan bij het nu komen verhaal. Vanuit welke belangen ga je inderdaad opereren? Welke thema zie je ook voorbij komen en wie heb je daarvoor nodig? Esma, we zouden met z'n allen toch wakker moeten liggen van het getal van 72 in deze stad. Zeker, zeker. En dat geldt helaas niet alleen voor deze doelgroep, maar ook voor andere doelgroepen. In die zin herken ik wel wat Connie zegt over het economisch belang. Alleen, dat zie je ook als je gaat kijken naar de ontwikkelingen van de arbeidsmarkt, bij een ruime arbeidsmarkt, dan regt men zich vooral op de kansrijken en die direct bemiddeld waren. En pas wanneer er sprake is van een kappel arbeidsmarkt, komen ook de meer kwetsbare doelgroep in de zicht. Nou, dat is een zorg die ik ook nu heb. Alleen, ik zou het anders willen formuleren. Ik zou niet zeggen dat we dat economisch belang mee moeten nemen, als wel dat we anders moeten kijken naar wat nou een echt economisch belang is.  Dus als je dat definiert, het zou je niet meer moeten definieren enkel vanuit winst en groei, maar wanneer je dat definiert als gericht op mensen en milieu, dan win je altijd, want investeren in mensen, investeren in alle mensen, het bieden van perspectief, dat loont. Maar gaan we nou versneld om willen van de situatie waarin we met elkaar beland zijn deze discussie voeren en deze herdefinitie vinden met elkaar? Nou, dat of. We voerden deze discussie al. Ik ben heel blij dat we vorig jaar nieuw beleid hebben vastgezet met Tilburg investeert in perspectief en met bestaande zekerheid. Maar wat je ziet, is dat corona en de schaartsten van middelen, ook financiële middelen, iedereen weet dat gemeenten met name met betrekking tot de sociale domein best wel onder druk staan. Dan zie je dat door corona, men van nature geneigd is om weer terug te gaan in de reflect en te richten op de direct middelware. En ik stel juist, dat moeten we niet doen. Kijk verder naar dat korte termijnbelang en blijf investeren, want dat loont voor onze inwoners, voor onze samenleving en ook voor de financiële voting. Dat is ook echt een noodzaak, want jij schet net die toenemende kloof. Binnen de corona zien we ook wel een toename in de solidariteit, maar ik heb toch wel het idee dat dat toch van korte duur is. Dat is ook een beetje in de financiële crisis, toen werd het ook gezegd, nu komt er echt een ander moment. Dat was ook van korte duur en dat spreekt me ook wel aan in het verhaal van Tim, dat die norm en waarde eigenlijk niet zoveel veranderen. Dus ik pleit niet voor lauter een economisch argument, maar ik denk dat we dat economische argument ook wel mee moeten nemen, gewoon omdat we steeds zien dat dat toch de drive is van heel... Niet alleen van bedrijven, maar ook van gemeentes. En dat zal jij erkennen, dat je daar ook op afgerekend wordt. Dus dan is het goed om dat, denk ik, mee te nemen. En die solidariteit, en daar moeten we, denk ik, wel gewoon heel erg in investeren, dat die kloof dus niet groter wordt. Maar dat is nog niet zo'n simpele opdracht. Nee, dat zag je met name aan het begin van de crisis. Dat zag je hele mooie initiatieven.  Eigenlijk op straatniveau met WhatsApp-berichten, boodschappendiensten, maaltijd bezorgst tot op straatniveau, buurtniveau, wijkniveau, zelfs stedelijk. En hoe langer het duurt, dan zie je dat de energie wat weg hebt. En je zou eigenlijk met elkaar moeten kijken van hoe kun je dat vasthouden en zelfs nog vergroten. Want uiteindelijk vorm je samen, de samenleving. Karina, wat is nu het lonkende perspectief van een nieuw samen van uiteraversen geredineerd? Nou ja, wij zien in elk geval die groei. Daar willen we mee stoppen, uiteindelijk. En we hebben onze samenwerkingspartners in Tilburg opgeroepen. Een call to action hebben we het ook echt benoemd. We hebben deze week de afdrag voor gedaan. We hebben allerlei partijen vanuit Tilburg uitgenodigd, ook met wethouder. Helaas, Esma, maar wij haken aan bij elkaar. En waarvan we zeggen, nou, hoe gaan we nou? We hebben het ook de vijftig van 013 genoemd. Hoe gaan wij terug afbouwen? We vinden het niet oké dat er meer plaatsen komen voor de maatschappelijke opvang. Is economische ook niet goed, maar is voor de sociale welzijn van mensen ook helemaal de foutkant op. Dus we hebben gezegd, we gaan er gewoon schouders onder zetten. We hebben vier thema's bedacht, heel concreet, die we zien hoe kunnen we op preventie gaan inzetten. Dus hoe kunnen we mensen laten afbuigen voordat ze in die maatschappelijke opvang terechtkomen, want er zijn heel veel signalen van tevoren die eigenlijk al heel erg te duiden zijn van, hey mensen, als we hier niet... Maar er zijn de kaders dan niet ondersteunend in of beperkend in, of wat dan ook, dat willen we gaan doorbreken. Wij zien veel gezinnen, een toename van gezinnen die in de opvang terechtkomen zijn, één van de thema's. Het wonen kunnen we niet wat meer creatieve wonvormen met elkaar bedenken, die meer passen bij de vragen van de mensen. En niet wat wij als professionals allemaal denken dat mensen willen, maar ook de vraag stellen en daar creatieve mee omgaan. Meer korte termijn ook oplossingen bedenken voor wonen. Maar voor alle hoeken, hoe kunnen we beter passen in de zorg? Want wij vinden wel dat we heel erg een wachtkamer voor specialistische zorg ook geworden zijn. Dus daar waar mensen buiten de boot vallen, buiten de ziekenhuizen, buiten de... Kunnen ze net reversen? Zijn ze dakloos en kunnen ze net reversen, dus...  Die call for action voor die 50 van 0-13, dat zijn dus 50 dakken en thuislozen die je binnen een afzienbare tijd aan een dak aan een thuis wil helpen. Dus we hebben er niet heel kort. Dat is wat voor een tijdspan. Voor 1 juli 2021 moeten we dit opgelost hebben. We willen de eerste 25 eilig richting het eind van het jaar en dan de tweede 25, de eerste kwartaal, zodat we richting 1 juli kunnen kijken van, is het de bestendige? Kunnen we dit structureel maken? En een aantal bestuurders in Tilburg hebben dit ook geadopteerd op de verschillende thema's. Dat gaat gebeuren. Ik wil in de slotse konden van deze ronde ook even kijken of de participatie nog iets breder kunnen bekijken, namelijk ook koppelen aan het verhaal van Tim. Je zei in crisis tijden hebben mensen behoefte aan een sterke leider of een sterke overheid. Ik sargiëer natuurlijk, het is altijd genuanceerder vol als de wetenschapper. Maar als je kijkt naar die behoefte en aan de andere kant de behoefte om te participeren en te participeren ook in besluitvorming, hoe verhoudt zich dat? Dat verlangen aan de ene kant om geleid te worden en aan de andere kant om mee te doen en mee te kunnen praten. Ik denk dat de Nederlandse overheid toch wel goed heeft geluisterd naar wat de bevolking uiteindelijk wou. En dat zie je misschien ook wel in andere landen. Dat juist dat appeal van die Nederlandse individualiteit van... Ja, we moeten vooral om onszelf zorgen. We moeten die intelligent lockdown, we moeten toch wel elkaar ervoor zorgen tot we zelf in de pas lopen. Ja, de overheid heeft dat hier volgens mij goed gedaan. En dat verklaart volgens mij ook waarom dat politieke vertrouwen is toegenomen uit een tijd van de crisis. En ook die sterke leiderschap wou. Het feit dat om de zoveel tijd een persconferentie was, zodat er duidelijke maatregelen werden afgesproken en gecommuniceerd. Maar het gelijke tijd werd begonnen van, was je handen? Kun je in je ellebog de maatregelen, waar we in tussen wel mee zijn, om ons zorgen zijn geslagen? Ja, dat kwam allemaal goed tot uiting in heel die lockdownperiode. Is er ook een overheid in Europa, bijvoorbeeld op ergens anders te willen, waarvan je zegt, die hebben het juist helemaal verspeeld? Waar vertrouwen? Ik moet denken voor dat in Brazilië.  Het is moedig om daar op dit moment al uitspraken over te doen, omdat... Ja, ik ben natuurlijk geen profeet. Je hebt gewoon dat om dat te kunnen bekijken. En ik denk dat het in bepaalde landen er meer polarisering is geweest. Voorstanders en tegenstanders, waarbij dat dat toch sterker tot uiting kwam, of die tegenstelling gewoon sterker waren. In Nederland was in ieder geval niet echt het geval. Op dat moment, of enkele weken gaan we opnieuw in het veld, om dezelfde mens weer te bevragen. En nu weet wat er dan uitkomt. Ja, dan is dat een heel mooi moment. Een mooie cliffhanger ook om dit gesprek nu niet te stoppen, maar wel in de tijd even te stoppen. Dus dat we hier nog eens op doorpakken. Dank alle voor jullie bijdragen en voor jullie komst naar de lok al. Dat geldt ook voor het publiek. En we zijn nu eigenlijk door de rondes heen. Maar er is nog een slotakkoord. We gaan terug naar het begin. We gaan naar Ton Wilderhaag en Margriet Sitzkoorn. En ik stel in de volgende drie vragen. Eén, hoe kijk je terug op deze vijf rondes? Twee, wat hoop je dat de kijkers meenemen? En drie, wat gebeurt er nu verder met het boek? Oké, dank je wel. In eerste plaats, heel veel dank voor alles wat ter tafel gekomen is. Dat was erg goed, erg fijn. Ook praktisch, dat was ook de bedoeling van deze middag, om heel praktisch te spreken. Dus we zijn heel blij mee. Als ik terugkijk op het gesprek, dan een paar dingen. Eén, je ziet het enorme verlangen aan de ene kant om offline contact te hebben, ook voor de hulpverlening, maar ook tussen mensen en studenten. Tegelijkertijd zie je ook, dat is heel prikkelend, het gebruik van online i-hels en andere zaken. Dus er is ook een ene kant, een soort moeheid van online in de huidige vorm, wat Max ook zegt. En de ander kant, ligt er een potentie dat dat veel beter kan? En wat ook Nathan zelf heeft gezegd, dat we daarmee enorm bereik kunnen genereren. Dus we zitten met online en offline, het oude online, daar waar we moe van, moeten we aan wennen. Het nieuwe heeft heel veel perspectief.  En het offline toch weer terugbrengen, dat vergt voorlopig een vorm van social engineering, social engineering, om dat toch te kunnen doen. Tweede punt, Koenie zei dat ook heel mooi, ja, we zien dat de corona-uitbraak, laat vooral de zwakheden zien van de samenleving die er al waren in het oude komen. Dus het betekent dat ook al komt er een vaccin, daarmee zijn die kwetsbereid niet opgelost. Want je kan zeggen, ja, straks is dit voorbij. Ik denk niet dat het zo is, die zwakheden zijn ontstaan in de oude situatie en je wilt in dat opzicht niet terug naar die oude situatie. En daar komt bij, deze situatie jaart een aantal zaken aan, baronder de online ontwikkeling. Tweede punt, en dat vond ik heel prikkelend, we hebben, er wordt verwezen naar die eerste situatie, in de eerste maanden, toen mensen tot van alles bereid waren, dat was hartstikke mooi. Dat zit dus in mensen om dat te doen. Je kan zeggen, mensen houden dat niet heel lang vol, maar ik denk dat het ook het punt is wat ik heb gezien, gehoord, dat als mensen meer de ruimte hebben om dat te kunnen doen, te mogen doen, bewijsprekken onder werk tijd het niet, dat het niet alleen ontop op is, maar dat je dat integreert in het werken en leven van mensen, dan komt dat er weer uit. En daar zit denk ik een heel stuk van de weg naar het Nieuw-Kom, die solidariteit die we in principe kunnen opbrengen, maar niet steeds kunnen volhouden, omdat we andere dingen moeten doen. Als je dat helemaal kunt, kunt institutionaliseren, dan denk ik dat het een stuk beter is. En een laatste punt wat mij opvalt is, we zullen in dat Nieuw-Kom inderdaad moeten denken, vanuit wat vaak wordt genoemd, een brede welvaart denken. Nu is het probleem dat heel veel zaken hebben geen waarde. In de oude economie, en er zit een hele bekende economie op de tribune, was het eigenlijk de situatie dat zaken die van waarde zijn, die kregen prijs. En nu is eigenlijk alleen maar wat een prijs heeft, is van waarde. En die omstaag zal terug moeten, omdat we vanuit dat brede welvaart denken, breder moeten gaan kijken naar wat zaken opleveren. Dus dat valt mij op. En misschien mag ik dat jij iets wil zeggen over hoe nu verder.  En de tweede vraag, dat was... Dat je ook dat kijkers meenemen. Ik zal het altijd op de drie vragen samenvatten. En dat is, we zijn dit project begonnen, niet als een boek met eindpunt, maar als een boek en kennis als beginpunt. En we zagen heel erg vandaag dat iedereen daar eigenlijk ook in mee wil gaan. Dat iedereen ideeën heeft, iedereen kennis heeft, iedereen talenten heeft. En eigenlijk is het een oproep, dus echt maar het begin, van pas dat allemaal toe op die nieuwe situaties dat we in gezamenlijkheid naar ik de nieuws kunnen bouwen. En er werd al gerefereerd, ook door verschillende spreken, als naar een breder welvaart omschrijving. Als we zien in de hersenen dat met name de dingen die vandaag genoemd zijn, die nodig zijn, dingen als autonomie, dingen als ze eerlijk behandeld worden, dingen als er bij horen, dingen als vertrouwen, dingen als zekerheid, dat dat in de hersenen eigenlijk het hartste inwerk op beloningssystemen, dan zien we dat we de mogelijkheid hebben uit ons bestaan in samenwerking met die omgeving om met z'n allen verder te komen. En dat zijn we vandaag met z'n allen aan het doen. Als ik iets mag toevoegen, want je vroeg ook over hoe we verder met het boek en zo. In de eerste plaats, vandaag hebben we dat gemeenschap een veldje gecreëerd. Dit is het nieuwkomen van Tilburg, de lochhal. En we hebben dat op een nieuwkomen manier gedaan. En dat willen we graag voortzetten. Dus het is niet zo dat wij een boekenserie gaan schrijven, wel weer een nieuw boek, maar het idee is nu om programmatisch te worden. We hebben allerlei terreinen die vandaag aan de orde kwamen, maar er zijn nog meer in het boekwapen dat kunnen doen. Dus het gaat nu over de uitwerking. En dat kunnen we doen op de manier die we al aan het doen waren. En dat is, Loes noemt dat, de co-creatie met de maatschappij. Daar hebben we in tussen een hele traditie opgebouwd, een focus op impact. Dus we willen heel graag met de samenleving en om te beginnen met onze eigen Tilburgse midden-bradeltjes samenleving dit verder ophakken en concretiseren. Daar hoeft niet opnieuw te beginnen, want er lopen van dat soort zaken. Maar we zouden dit perspectief, als dat inspirerend is, kunnen opnemen om dat te doen.  We gaan ook zeker richting het onderwijs en studenten, want we hebben gehoord wat het ook voor studenten betekent. Ook dat moet beter worden. Daar loopt ook een perspectief. Misschien kunnen we het hele onderwijs gaan personaliseren. Kan je gewoon je eigen studie doen die helemaal niet meer gebonden is aan een faculteit of een studierichting? Personalisers' medicine gepersonaliseert opleiden. Daar ligt ook heel veel perspectief, dus ook met de studenten. Natuurlijk zullen we het ook landelijk en Europees met andere universiteiten bespreken, maar dit is een doeproject. Het is als denkproject begonnen en het zal ook weer nieuwdenken in de volgende fase verrijzen, maar het zal denken en doen zijn in de komende tijd. Niet alleen in Tilburg en in deze lokal, maar ook over de grens volgens mij. Dat is wel een mooie iets om mee af te sluiten, denk ik. Ook over de grens, ik toevallig binnenkort spreek ik voor antwerpens collega's die zeiden, we hebben een programma hier ook met de stad de U-turn. Er moet een ombuiging maken. Ik zei, we hebben de nieuwkomen. Nou, dat hadden we elkaar meteen gevonden. De U-turn en de nieuwkomen. En zo zal het denk ik doorgaan, want we horen veel meer van dit soort geluiden en waarin ook universiteiten een verantwoordelijkheid oppakken, samen met steden. Ja, en met de belofte dat we doorgaan, kunnen we dan wel wat mij betreft ook afronden. Dank voor jullie initiatief en dank ook voor jullie werk achter de schermen. Ton en Margriet. Ja, we gaan afsluiten, want ik denk dat wij van harte gaan danken aan u alle die hierbij was, hier niet alleen op de tribune van de Lokhal, maar ook daar waar u zich bevindt. Dank dat u de uitnodiging aan nam, want we hebben het echt vanmiddag, denk ik, op verschillende manieren heel helder geformuleerd gekregen. We zijn met elkaar op zoek naar een nieuw samen, hoe dat er precies uitziet. Niemand die het precies weet, maar dat het een hele fijne, spannende weg is om in gezamenlijkheid af te leggen. Nou, 50 wetenschappers van Tilburg University hebben een zinnig mooie aanzet gegeven en laten we hem gewoon oppakken, die handschoen. 