Max Havelaar | Multatuli | Literary Fiction | Sound Book | Dutch | 1/8
String, maar waar het wezen kan, zachtmoedig, is altijd mijn principe geweest. Ik verzuim echter nooit iets te vernemen wat te pas kan komen in de zaken en daarom voeg ik aan gaafzuiger waar die schaalman woonde. Hij gaf mij het adres en ik schreef het op. Ik peins de gedurige over mijn boek, maar daar ik van waarheid houd, moet ik ronduit zeggen dat ik niet wist hoe ik het daarmee zou aanleggen. Eén ding zat vast. De bouwstoffen die ik in schaalmans pak gevonden had, waren belangrijk voor de makelaars in koffie. De vraag was maar, hoe ik handelen moest om die bouwstoffen behoorlijk te schiften en bijeen te brengen. Ieder makelaar weet van hoeveel gewicht een goede sortering daar kavelingen is. Maar schrijven, buiten de korstvondentie met de principale, ligt zo niet in mijn kring. En toch voelde ik dat ik schrijven moest, omdat misschien de toekomst van het vak ervan afhangt. De inlichtingen die ik in de bundels van schaalman vond, zijn niet van dienaart dat last en koo het nut daarvan voor zich alleen kunnen houden. Als dit zo waren, begrijpt ieder dat ik niet te moeite zou nemen een boek te laten drukken, dat busseling en waterman ook te lezen krijgen. Want wie een concurrent op de weg helpt, is een gek. Dit is een vast principe van me. Nee, ik zag in dat er een gevaar dreigt, dat de hele koffiemarkt bederven zou. Een gevaar dat alleen door de vereende krachten van alle makelaars kan worden afgeweerd. En zelfs is het mogelijk dat deze krachten daartoe niet eens voldoende zijn. En dat ook de suiker raffinadeurs. Frits zegt raffineurs, maar ik schrijf naders. Dit doen de rozemijers ook, en die doen in suiker. Ik weet wel dat men zegt geraffineerde schelm, en niet geraffinadeerde schelm, maar dit is omdat ieder die met schelmen te doen heeft, zich zo kort mogelijk van de zaak afhelpt. Dat ook de raffinadeurs dan, en de handelaren in indigo, erbij nodig zullen wezen. Als ik zo al schrijvende nadink, komt het me voor dat zelfs de scheepsrederijen er enigszins in betrokken zijn, en de koopvaardij vloot. Zeker, dit is waar.  En de zeilenmakers ook, en de minister van Financiën, en de armbesturen, en de andere ministers, en de pastijbakkers, en de galanteriekramers, en de vrouwen, en de scheepsbouwmeesters, en de groothandelaars, en die in klein verkopen, en de huisbewaarders, en de tuinlui, en zondeling toch hoe de gedachten onder het schrijven in iemand opkomen. Mijn boek gaat ook de molenaars aan, en de domineers, en hen die hollowaypillen verkopen, en de liqueurstokers, en de pannenbakkers, en de mensen die van staatsschuld leven, en de pompemakers, en de touwslagers, en de wevers, en de slachters, en de klerk op een makelaarskantoor, en de aandeelhouders van de Nederlandse handelmaatschappij, en eigenlijk wel beschoud alle andere ook. En de koning ook. Ja, de koning vooral. Mijn boek moet de wereld in. Hier tegen is niets te doen. Laat dan busseling en waterman het ook te lezen krijgen. Afgunst is mijn zaak niet. Maar knoeiers en onderkruipers zijn ze, dit zeg ik. Ik heb het vandaag nog aan de jonge stern gezegd, toen ik hem in artist introduceerde. Hij mag gerust schrijven aan zijn vader. Zo zat ik dan voor een paar dagen nog vreselijk in de brand met mijn boek, en zie Frits heeft mij op de weg geholpen. Ik heb dit hemzelf niet gezegd, omdat ik niet goed vindt iemand te laten merken dat mijn verplichting aan hem heeft. Dit is een principe van me, maar waar is het? Hij zei dat stern zo'n knappe jongen was, dat hij zulke snelle voorderingen in de taal maakte, en dat hij Duitse verse van Schaalman in het Hollands vertaald had. Geziet, de verkeerde wereld was in mijn huis, de Hollander had in het Duits geschreven en de Duitse vertaald in het Hollands. Als ieder zich bij zijn eigen taal had gehouden zou er moeite gespaard zijn. Maar dacht ik, als ik mijn boek door die stern schrijven liet. Als ik er wat bij te voegen heb, schrijf ik zelf van tijd tot tijd een hoofdstuk. Frits kan ook helpen. Hij heeft een lijstje van woorden die met twee E's geschreven worden. En Marie kan alles in het net schrijven. Dit is meteen voor de lezer een waarborgen tegen alle onzetelijkheid. Want dit begrijpt je toch dat een fatsoenlijk makerlaar aan zijn dochter niets in handen geven zal, want niet strookt met zeden en fatsoen.  Ik heb toen de beide jongens over mijn plan gesproken en ze vonden het goed. Alleen scheen stern, die een tint van letterkunde over zich heeft, zoals veel Duitsers stemten willen hebben in de wijze van uitvoeling. Dit beviel me nu wel niet zeer, maar omdat de voorjaarsveiling op hand is, en ik van Ludwig Stern nog geen orders heb, wilde ik hem niet te sterk contrariëren. Hij zei dat, als de borst hem gloeide van gevoel voor het ware en schone, geen macht ter wereld hem beletten kon de tonen aan te slaan, die met zulke gevoel overeenstemmen. En dat hij veel liever zweeg dan zijn woorden om klem te zien door de onterende kluisterster alle dagshijt. Frits zegt S-C-H-Eid, maar dit doe ik niet, het wordt slang genoeg zo. Ik vond dit nu wel heel gek van Stern, maar mijn vak gaat me voor alles en de oude is een goed huis. Verstelden dus vast ten eerste dat hij alle weken een paar hoofdstukken zou leveren voor mijn boek, ten tweede dat ik in zijn geschrijf niet zou veranderen, ten derde dat Frits de taalfouten verbeteren zou, ten vierde dat ik nu en dan een hoofdstuk schrijven zou om aan het boek een solide voorkomen te geven, ten vijfde dat het titel zou wezen door koffieveilingen der Nederlandse handelmaatschappij, ten zesde dat Marie het net afschrift zou maken voor de druk, maar dat men geduld met haar hebben zou als de was kwam, ten zevende dat de afgewerkte hoofdstukken elke week op de krant zouden worden voorgelezen, ten achtste dat alle onzedelijkheid zou worden vermeden, ten neigende dat mijn naam niet op de titel zou staan omdat ik makelaar ben, ten tiende dat Stern een Duitse, een Franse en een Engelse vertaling van mijn boek zou mogen uitgeven omdat zo beweerde hij zulke werken beter in het buitenland worden begrepen dan bij ons, ten elfte hierop drong Stern zeer sterk aan dat ik Schaalman een riem papier, een gros penne en een kruikje inkt zenden zou. Ik nam met alles genoegen, want er was grote haast bij mijn boek. Stern had de volgende dag zijn eerste hoofdstuk gereed en Zidaar lezer de vraag beantwoord hoe het komt dat de makelaar in koffie, Last & Co. Lauriergracht nummer 37, een boek schrijft dat op een roman gelijkt.  Nauwelijks echter was Stern aan zijn werk begonnen of hij stuute op moeilijkheden. Buiten de zwaarighet om uit zoveel bouwstoffen het nodige uit te zoeken en te rang schikken, kwamen er gedurig in de handschriften, woorden en uitdrukkingen voor die hij niet begreep en die ook mij vreemd waren. Het was meestal Javaans of Malaise. Ook waren hier en daar verkortingen aangebracht die moeilijk te oncijferen waren. Ik zag in dat we Schaalman nodig hadden en daar ik het voor een jong mensen niet goed vindt dat hij verkeerde connectie aanknoopt wilde ik nog Stern, nog Fritz daarheen zenden. Ik nam suikergoed mee dat overgebleven was van de laatste kransavond, want ik denk altijd aan alles en ik zocht hem op. Schitterend was zijn verblijf niet, maar de gelijkheid voor alle mensen, dus ook wat hun woningen aangaat, is een hersenschim. Hij zelf had dit gezicht in zijn verhandeling over de aanspraken op geluk. Bovendien, ik houd niet van mensen die altijd ontevreden zijn. Het was in de lange Leidse dwarsstraat op een achterkamer. In het onderhuis woonden uitdrager die allerlei dingen verkocht, kopjes, schotels, meubels, oude boeken, glaswerk, portretter van van spijk en zowel meer. Ik was zeer bang iets te breken, want in zo'n geval voorderen de mensen altijd meer geld voor de zaken dan ze waard zijn. Een klein meisje zat op de stoep en klede haar pop aan. Ik vroeg of meneer Schaalman daar woonde. Ze liep weg en de moeder kwam. Ja, die woont hier, meneer. Gaat u weer met het trap op, na het eerste per taal, en dat het trap na tweede per taal en dan nog een trap, en dan is u er dicht, want u komt er vanzelf. Mijntje, ga eens even zeggen dat er een heer is. Wie kan ze zeggen dat er is, meneer? Ik zei dat ik meneer Droogstopel was, makelaar in koffie, van de lauriergracht, maar dat ik mezelf wel zo aandien. Ik klom zo hoog als gezicht was, en hoorde in het derde per taal een kinderstem zingen. Strakjes komt vader, die zoete papa. Ik klopte en de deur werd geopend door een vrouw of dame. Ik weet zelf niet recht wat ik vanaar maken moest. Ze zag zeer bleek, haar trekken door gespooren van vermoeidheid en deden me denken aan mijn vrouw als de was bereiderd is.  Ze was gekleed in een witlang hemd of jak zonder schoot, dat haar tot de knieën hing, en aan de voorzijde met een zwart speltje was vastgemaakt. In plaats van een behoorlijke japon of rock, doeg ze daaronder een stuk donkergebloemd lijnwaad, dat enige maal om het lijf gewikkelt scheen, en haar heupen en knieën vrij nauw omsloot. Er was geen spoor van plooien, wijten of omvang, zoals dit bij een vrouw toch behoort. Ik was blij dat ik frits niet gezonde had, want haar kleding kwam er zeer onkies voor, en het vreemde daarvan werd nog verhoogd door de losheid waarmee ze zich bewoog, als vond ze zich heel goed zo. Het mens is geen volstrek niet te weten dat ze er niet uit zich als andere vrouwen. Ook kwam het me voor dat ze volstrek niet verlegen was over mijn komst. Ze verborgen niets onder de tafel, voorschoven de stoelen niet, en deed niets van wat toch het gebruik is als er een vreemdeeling komt van een deftig voorkomen. Ze had, als een Chinese, de haren achterover gekant, en die achter het hoofd in een soort van strik of knoop samengebonden. Later heb ik vernomen dat haar kleding een soort van indische dracht is, die ze daar te landen Sauron en Cabai noemen, maar ik vond het heel lelijk. Is u juf vrouw Schaumann, vond ik. Wie heb ik de eer te spreken, zeiden ze, en wel op een toon waarin iets lag, alsof ook ik wat eer had moeten brengen in mijn vraag. Nu, van complimenten houd ik niet. Met een principaal zit wat anders, en ik ben te lang bij de zaak om mijn wereld niet te kennen. Maar om daar veel omslag te verkopen op een derde verdieping vond ik niet nodig. Ik zei dus kort af dat ik meneer Droogstoppel was, makelaar in koffie, lauriërgracht nummer 37, en dat ik haar mansprekken wilde. Nou ja, waarom zou ik omslag maken? Ze wees mij een mattenstoeltje aan en nam een klein meisje op de schoot dat op de grond zat te spelen. De kleine jongen die ik had horen zingen zag me strak aan en bekeek me van het hoofd tot de voeten. Die scheen ook volstrekt niet verlegen. Het was een knapje van een jaar of zes, ook al vreemd gekleed.  Zijn wijkbroekje rijkte ter nauwernood tot de helft van de dij, en de beentjes waren bloot van daar tot aan de enkel. Heel in descent vind ik. Kom je om papa te spreken? Voeg hij opeens, en ik begreep daar stond dat de opvoeding van dat knapje veel te wensen overliet, anders had hij, komt u, gezegd. Maar omdat ik met mijn houding verlegen was en wel wat praten wilde, antwoordde ik. Ja, kerotje, ik kom om je papa te spreken. Zou hij spoedig komen, denk je? Dat weet ik niet. Hij is uit en zoekt geld om een verfdoos voor me te kopen. Frits zegt verfdoos, maar dit doe ik niet. Verf is verf, en geen verf. Stil, mijn jongen, zei de vrouw, speel het met je printen of met een Chinese speeldoos. Je weet immers dat die meneer gister alles heeft meegenomen. Ook zijn moeder noemde hij je, en er is geen een heer geweest zijn die alles meegenomen had. Een vrolijk bezoek. De vrouw is geen ook niet opgeruimd, want daar sluik wisten zij haar ogen af, terwijl ze het kleine meisje bij haar broertje bracht. Daar, zeiden ze, speel wat met nonnie. Een rare naam. En dit deed hij. Wel, je vrouw, vroeg ik. Verwacht u spoedig uw man? Ik kan het niet bepalen, antwoorden zij. Daar liet opeens de kleine jongen, die met zijn zusje schuitjevaren gespeeld had, deze in de steek en voeg mij. Meneer, waarom zeg je tegen mama, je vrouw? Hoe dan, kereltje, zei ik, wat moet ik dan zeggen? Wel, zoals andere mensen. De je vrouw is beneden, zij verkoopt schotels en priktollen. Nu ik ben ik makelaar in koffie, last en co, Lauriergacht nummer 37. We zijn met ons dertien op het kantoor, en als ik stern meerreken, die geen salaris ontvangt, zijn er veertien. Wel nu, mijn vrouw is je vrouw, en moest ik nu tegen dat mens, mevrouw zeggen? Dit ging toch niet. Ieder moet in zijn stand blijven, en wat meer is, gister hadden de deurwaarders de boel weggehaald. Ik vond mijn je vrouw, dus wel, en bleef erbij. Ik vroeg waarom Schaalman zich niet bij mij had aangemeld, om zijn pak terug te halen. Ze scheen er van te weten, en zei dat zij op reis waren geweest, en wel naar Brussel.  Dat hij daarvoor de independence gewerkt had, maar dat hij er niet had kunnen blijven, omdat zijn artikels oorzaak waren, dat het blad aan de Franse grenzen zo dik was werd afgewezen, dat ze sedat enige dagen in Amsterdam terugkeerd waren, omdat Schaalman hier een betrekking zou krijgen. Zeker bij gaafzuiger, vroeg ik. Ja, dat was het. Maar dit was tegengelopen, zeiden zij. Nu, hiervan wist ik meer dan zij zelf. Hij had er achlaaien laten vallen, en was luip, pedant en ziekelijk. Precies daarom was hij weggejaagd. En ging ze voort, dat hij zeker deze dagen bij mij komen zou, en misschien wel juist naar mij toe was, om antwoord te vragen op het verzoek dat hij mij gedaan had. Ik zei dat Schaalman maar eens komen zou, maar dat hij niet moest schellen, want dit is zo lastig voor de meid. Als hij wat wachtte, zei ik, zou de deur wel eens open gaan, als er iemand uit moest. En toen ging ik heen, en na mijn bereutsuikers weer mee, want ronduit gezegd, het beveel me daar niet. Ik voelde me niet op mijn gemak. Een makelaar is toch geen kruijer, dunk me, en ik beweer dat ik er fatsoenlijk uitzien. Ik had mijn jas met bond aan, en toch zat ze daar zo invoudig, en praat er zo kalm met haar kinderen, als of ze alleen was. Bovendien scheen ze geschrijd te hebben, en ontevreden mensen kan ik niet verdragen. Ook was het er koud en ongezellig, zeker omdat de poel weggehaald was, en ik houdt veel van gezelligheid in een kamer. Onder het naar huis gaan, besloot ik het met pastiaans nog eens aan te zien, omdat ik niet gaar ne iemand op straat zet. Nu volgde eerste week van Stern. Het spreekt vanzelf dat er veel invoorkomt, omdat mij niet bevalt. Maar ik moed me houden aan artikel 2, en de Rosemeijers hebben het goed gevonden. Ik geloof dat ze Stern in de hoogte steken, omdat hij een oom heeft, de Hamburg, die een suiker doet. Schaalman was er inderdaad geweest. Hij had Stern gesproken, en aan deze enige woorden en zaken uitgelegd, die hij niet begreep. Die Stern niet begreep, men ik. Ik verzoek nu de lezer de volgende hoofdstukken door te beiten.  Dan beloof ik na haar hand weer iets van meer solide aard, van mij, Patavers droogstoppel, makelaar in koffie, last en co, lauriergracht nummer 37. Einde van hoofdstuk 4. Voetnoten? Voetnoot 5. Welk gedicht kan hier bedoeld zijn? De Gronelogische volgorde verbiedt ons hier te denken aan de laatste dag der Hollanders op Java, door Centot, want dat stuk is na de Havelaar geschreven, en misschien wel onder de indruk van de Havelaar. Daar ik samen ontspakt niet bij de hand heb, en toch garne de lezer in staatsstellen wil, zich een denkbeeld te vormen van droogstoppels verontwaardiging, neem ik verlof, die in arbeid van Centot aan de nazi voor ogen te leggen. Het zal de toekomstige geschietschrijver aangenaam zijn te kunnen bewijzen dat het niet aan waarschuwingen ontbroken heeft. Er zijn er die beweren dat mijn vriend, S.E.W. Roorda van Ijzinga, om het vervaardigen van dit stuk uit Indië verbannen is. De Heer van der Wijk, een raad van Indië, en als Soudanig één der voorstanders van die uitzetting, heeft dit ontkend. Ook andere regeringsmannen logen een het verband tussen Centot's profetengraaf en Roorda's verdrietig en onverdiend omswerven. Sommige waren van gedachte dat deze duisterheid zou opgeheld het worden bij de behandeling van Roorda's zaak in de Tweede Kamer, waar overlegging kon verwacht worden en geëist, want het regeringsreglement schrijft dat overleggen voor van het besluit waarbij de gezagstaat was uitgevoerd. Maar de minister, Frans van de Putten, meende te kunnen volstaan met de aanbieding van een extract uit die beschikking en de leden der Kamer berusten alweer in die onwettigheid. Vragen, wat stond er in het achtergehouden deel van het document? Iets over Centots vloeksang? Misschien die vloeksang zelf? Bestond er wel lichtzeker schuldbesef dat angstig maakte voor de openbaring van het stuk? In dit geval is de toelecht niet gelukt, want al zei het dan dat RVE zelf nooit de hand leende tot publicatie, het verscheen herhaaldelijk in druk en ik zelf vond het meer dan eens opgenomen in provinciale blaadjes. Zowel om de edele verontwaardiging die er in schitterend, als om de letterkundige verdiensten, vinden het hier een blijvende plaats. Reeds elders maakte ik de opmerking dat het in gloed en in kracht van uitdrukking zegenvierend de vergelijking kan doorstaan met de beroemde imprecatie van Kamieë. De laatste dag der Hollanders op Java. Door Senthot.  Zult hij nog langer ons vertrappen? U hard vereelten door het geld en doof voor de ijs van recht en reden, de zachtheid tergum tot geweld? Dan zei de buffel ons ten voorbeeld, die Saransmoe, de horneenwet, de vrededrijver in de lucht werpt en met zijn lompenpoot verplet. Dan schroei je de oorlogsvlam uw velden, dan rol de vraak langs Bergendal, dan stijgt de rook uit uw paleizen, dan tril de lucht van het moordgeschal. Dan zullen wij onze oren strelen aan uw vrouwen klaargeschrij en staan als juigende getuigen om het doodsbed van uw twinglandij. Dan zullen wij uw kinderen slachten en de onze drinken met hun bloed opdat der eeuwens schuld met rente met woekerwinsten wordt vergoed. En als de zon in het westen neerdaalt beneveld door de damp van het bloed ontvangt zij in het doodsgerochel de laatste Hollands afscheidsgoed. En als de nachtelijke sluig de rookende aard heeft overdekt de jakhals de nog lauwe lijken door één woord afknaagd, knabbeld, lekt, dan voeren wij uw dochters heen en elke maag wordt onze boel dan rusten we aan haar blanke boezems van moordgetier en krijgsgewoel. En als haar schand zal zijn voltrokken en als wij ons hebben moe gekust als elk tot walgens toe verzadigd het hart van vraag het lijf van lust dan tijgen we aan banketeren en de eerste toest is waterslot de tweede toest aan Jezus Christus de laatste drink aan Nederlands God en als de zon in het oosten opdaagt knieelt elke javaan voor Mohammed wel hij het zachte volk der aarde van Christenhondelen heeft gered. De opmerksame lezer ziet dat het brave droogstopel ongelijk had in zijn verontwaardiging over dit of een dergelijk stuk. Ook had Franse van de Putten het besluit de regering waarbij de heer RVE verbannen werd in alle gerustheid integraal kunnen overleggen. Centot zegt immers niet dat dit alles zo wezen zal. Hij waarschuwt slechts dat het geschieden zou indien de Hollanders voortgingen hun hart te laten vereelten door het geld en de javaan te vertrappen. Daar nu dit geval vooral naar de oprichting der javaan nutmaatschappij en al het gereden kavel in de kamer ondenkbaar is zal de zaak veel beter aflopen dan Centot in een wanhopige oogblik meenden. Voor wie het niet weet hier de mededeling dat de pseudoniem Centot niet bijzonder ongepast de herinnering in het leven roept aan de javaanse oorlog.  Centot namelijk was in zeer letterlijke zin de non de guerre van Alibassa praviro Dirtio het uitstekend legerhoofd van de muiterlingen zoals de partij van Dippo Nagoro in Chauvinistisch-Hollands genoemd werd. Een vertalingsvoud waarin zich ook de Spanjaardens schuldig maakte heerigste Nederlanders toen deze zich van indelicate vreemdelingen trachten te ontslaan. De meer of minder juistheid van zodanige uitdrukkingen hangt dikkels af van geografische lichting, dagtekening, huidskleur, geloof en behoefte aan badige saldo's. De muiter van gister zijn dikwijls en martelaren van vandaag. Terzijde, de moedige Chinese die hun land verdedigen heet tegenwoordig kwaadwillige. Wat overigens die Centot betreft men heeft hem na afloop van de Javaanse oorlog tevriend gehouden. Hij heeft zijn laatste levensjaar gesleten als gepensioneerder van de Nederlandse staat. En zijn krijgslieden werden bij het Nederlands Indies leger ingelijft. Toch niet Angkor, wat zijn goede reden had. Nog in mijn tijd, die wat India aangrader een aanvang nam in januari 1839, onderscheiden zich uit Centots Parisan, geregelde troepen, afkomstige soldaten door goed gedrag, tucht en militaire houding. Het was niet zeldzaam, bij inspectie of parades, een hoofdofficier bij het wijzen op een flinke kerel te horen zeggen. Inni Apalagi Oranya Centot. Dat is nog een man van Centot. Footnote 6 Romance in het Malijs Ik laat nu daar wat droogstop ook aan onder de ogen gehad hebben. Toch zeker is het, dat ik de zang van Saidja, die in deze uitgaaf voorkomt door bladzijde 281. Alinja die begint met See Who The Batching, MD oorspronkelijk in het Malijs geschreven heb. Waar dat stuk beland is, weet ik niet. En op dit ogen blik zie ik geen kans het in die taal te maken. Waarschijnlijk ligt het in een der koffers of pakken papieren die ik na mijn vertrek van Le Bak uit de ODC hier en daar moest achterlaten en wie rondtrend ik de lezer verwijst naar ID 951. Ik denk dat het bedoeld stuk voor de dag zal komen na mijn dood, als ik niet meer daar wezen zal om te vragen hoe men er aangekomen is. Dat er overigens al gespeculeerd worden in nagemaakt postume artikelen spreekt in onze eeuw van vervalzing vanzelf.  En wanneer het te voorzien was dat die sofisticatie zich bepalen zou tot schrijverij komen de zaak draagelijk vinden voor de dode waar de hoogeltouren die men aan de man brengen zal onttrep mijn leven handelwijs, karaktig reeds nu lees en verneem ik dagelijks voorvallen die mij betreffen gebeurtenissen waarin ik een hoofdrol speel en die mijzelf grote verrassing waren dan ze ooit kunnen teweegbrengen bij ieder andig. De vertellingen die over mij in omloop zijn, ook de niet bozaardigen lopen voor ieder die me werkelijk kent in het kollegen. Nee in het idioten. Eens sinds nu ter abstractie hiervan, maar alleen om te doen blijken, command onécrit least waarg. Hier de opmerking dat zekere bloem lezig nu reeds slechts 37 jaar namen vertrekt naar Indië goed vindt dat vertrek een paar jaar te verschuiven. Vragen welke stieptijd is er te wachten in de chronologische rangschikking der chinesse dinastieën. En vooral welke wetenschappelijk en morele integriteit in karakterbeschrijving. Toch is er lering te trekken uit de behoelde fout. Door het opmerken van zulke blunders gewennen zich de lezer aan de vraag man, bloemlezer, weet je wel wat je beweert ons te willen leren. Zo nee, waar bemoei je je mee? Voetnoot 7 Voorgelijk luidend met het oorspronkelijke getekend. Dit is werkelijk geval met de bewijsstukken die ik zowel in de havenlaag als in de minnebrieven overleg. Opgelijke wijze heb ik de echtheid van meer andere stukken doen staven en ik denk dat mijn eenmaal daar naar onderzoek zou doen. Maar nooit heeft iemand die moeite genomen, wat m'n zeer karakteristiek voorkomt. Het spreekt vanzelf dat ik nog altijd bereid ben in zagen van bedoelte stukken te geven aan ieder die blijk zal geleverd hebben dat het hem om de waarheid te doen is. Voorlopig bepaal ik mij tot herhaling der sommatie aan duimer van twist om te beweren dat het door mij als echt voorgestelde stukken verdicht zijn. Zolang hij dit niet durft, blijf ik eisen dat er op die stukken recht worden gedaan. Voetnood 8. Wettig eigendom van de havenlaar Droogstoppen voelde Brouw dat hij de onnozelen schaalman zijn recht op eigen werk niet ontfutseld had. Waarschijnlijk kwam het bij het schetsen van de huigelende schelm deze trek nodig voor en zie, ik wist niet dat ik hier in zeer beperkte zinalto's profeet was. 