Kleine Dorrit | Charles Dickens | Literary Fiction | Talking Book | Dutch | 14/29
Dertigste hoofdstuk van deel 2 van kleine Dorrit van Charles Dickens vertaald door AG van Tricht. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koenders. Toen Flint Winch en zijn vrouw heigend kwamen aanlopen. Jeremia, geen seconde achter Efri, deed de vreemdeling ontsteld, enige sreden achteruit. Wel alle duifels riep hij uit. Hoe kom jij hier, Flint Winch? Wien, deze uitroep gold, was niet minder verbaasd dan de vreemdeling zelf. Hij staarde, hem verbrouwereerd aan. Kijk achter zich, als of hij nog iemand verwachte, die hij nog niet opgemerkt had. Staarde, de vreemdeling weer aan, nog steeds sprakeloos. Blijkbaar nieuwsgierig naar het geen hij hier kwam doen. Kijk zijn een vrouw met een vragende blik aan, als verwachte hij van haar ene verklaring. En toen hij die niet ontving, stormde hij op haar af en schudde haar met zoveel hartelijkheid door elkaar dat de muts haar van het hoofd viel. Ja, zei hij grimmig, en met de tanden op elkaar. Ja, everyfrouw, je moet weer een dosis hebben. Dit is weer zo'n streek van je, je hebt zeker weer gedroomd, vrouw. Wat is dat? Daar. Wie is dat? Wat betekent dat? Spreek of je zult stikken. Er is geen andere keus voor je. Aannemende dat je vrouw every op dit ogenblik in staat was een keuze te doen, dan was hij beslist voor stikken, want zij antwoorden geen woord op al die vragen, maar bleef met het blote hoofd schuddende en zwijende haar strafgeduldig afwachten. De verendeling echter raapte als geland man haar muts op en kwam tussen beiden. Paranoem zei hij en legde zijn hand op de schouder van Jeremijas, waarop deze zijn slachtoffer los liet, man en vrouw, als ik goed zie. Ha ha ha, altijd een prettige gezicht, een echtbaar, zo grappig te zien doen samen. Maar luistert nu eens, als ik mij niet vergis, is zeker iemand die boven in donker zit, uiterst nieuwsgierig naar het geen hiervoor valt. Deze verwijzing naar mevrouw Klenemstem deed flink twinge naar binnen gaan en nog op de trap riep hij haar al toe. Er is niets, ik ben hier, Evry brengt licht. Daarna voegde hij zijn onthutste vrouw toe die bezig was haar muts weer op te zetten.  Hallo, Mars, naar boven jij, en nu wende hij zich eindelijk tot de vreemdeling en vroeg, wat is er nu van uw dienst meneer? De vreemdeling stelde voor, eerst een kaars aan te steken, indien het niet te lastig was. Juist zei Jeremijas, ik was het al van plan. Blijf als u blieft staan waar u bent terwijl ik er een haal. De bezoeker stond aan de ingang maar ging wat meer naar binnen om Jeremijas na te kijken die in zijn kantoor naar een doos zwavelstokken zocht. Toen hij ze had gevonden waren ze vochtig, overmankeerde iets anders aan, ze wilde tenminste niet branden, hoeveel hij er ook probeerde, ze verspreiden echter licht genoeg om een doffe glans over zijn ongeduldig gelaad en kleine lichtplekjes over zijn handen te verspreiden, maar niet om de kaars aan te steken. De vreemdeling maakte van deze grillige verlichting gebruik om het met aandacht en verbazing te bekijken. Toen het flintwinsch eindelijk gelukt was de kaars aan te krijgen wist hij dat de vreemdeling hem al die tijd had staan bestuderen, want hij zag nog even zijn bespiedende blik voordat die plaats maakte voor een geheimzinnige glimlach die aan zijn gelaad een hoogst eigenaardige uitdrukking gaf. Wees zo goed, zei Jeremijas, de huisdursluitende en op zijn beurt de glimlachende bezoeker aan een scherp onderzoek onderwerpende. Wees zo goed, mijn kantoor binnen te gaan. Alles is in orde, zeg ik u, riep hij plotseling naar boven, want mevrouw Kleinem scheen niet tegenstaande Evry haar pest deed om haar gerust te stellen nog niet van de schrik bekomen. Ik zeg u immers dat alles in orde is. De hemel bewaren me, maar die vrouw schijnt haar verstand kwijt te zijn. Bang merkte de verindeling aan. Bang herhaalde Flintwinch zijn hoofd ondraaiende terwijl hij met de kaars vooruit liep. Bang, zij heeft meer moed dan 90 van de honderd mannen meneer, geloof me. Toch is hij zeker niet waar. Al vele jaren, zij hit Kleinem en is de enige van die naam hier in huis. Zij is mijn compagnon. Na enige voor onschuldigingen, wél zij niet gewoon waren, zo laat nog bezoek te ontvangen. En daarom volg sloten Wees Flintwinch de weg naar zijn eigen kantoortje. Zette de kaars op tafel, maakte zijn scheefste buiging voor de verindeling en vroeg. En waarmee kan ik u nu dienen? Mijn naam is Blandois, zei de verindeling, Blandois.  Nooit gehoord, antwoorden Jeremia. Het was mogelijk dat men uit Parijs mijn bezoek aangekondigd had. Wij hebben uit Parijs geen bericht ontvangen waarin de naam Blandois genoemd wordt. Niet? Nee. Jeremia stond in zijn meest geliefde houding, terwijl de verindeling met de hand in zijn borstak en haar lach in zijn glinstrende ogen, die volgens Flintwinch, te dicht bij elkaar stonden hernam. U lijkt sprekend op een vriend van me, maar toch niet zo sprekend als ik eerst dacht. Toen ik u in donker voor mijn vriend zelf hield, waarvoor ik nu mijn veronschuldiging aanbied. Een dwaling te erkennen is een trek van mijn openhartig karakter. Evenwel, de gelijkenis is zeer opmerkelijk. Zo waarlijk, zei Jeremia knorrig, maar ik heb geen enkele brief ontvangen over iemand die Blandois heet. Juist, dat vertelde u al. Zo is het, bevestigde Jeremia. Blandois scheenvolst trekt niet uit het veld geslagen door dit verzuim van de correspondenten van Kleinem en Kool, maar haalde een portefeuille uit zijn borstak, nam er een brief uit en overhandelde die aan meneer Flintwinch. Dit schrift zult u ongetwijfeld wel kennen. Misschien behoeft de brief geen toelichting en is het schrijven uit Parijs daarom achterwege gebleven. U zult dat veel beter kunnen beoordelen dan ik. Het is mijn ongeluk dat ik minder een man van zaken ben dan wat de wereld geheel willenkeurig een gentleman noemt. Flintwinch nam de brief en las gedateerd uit Parijs. Door deze brief brengen wij u op verzoek van één onze meest geachte correspondenten in kennis met de Heer Blandois. Mocht u hem van dienst kunnen zijn of enige beleefdheden kunnen bewijzen, zo nodig zout u de wissels die de Heer Blandois u presenteert tot een bedrag van zeggen, ponsteurling, vijftig of zestig honoreren. Heel goed meneer, zei Jeremia, ga zitten, voor zover ons huis daartoe in staat is. Wij leven wat afgezonderd en doen de zaken nog op de ouderwetse solide manier. Meneer, zullen wij ons gelukkig achten, u zoveel mogelijk hulp, te verlenen. Ik doe u echter opmerken dat wij de datum van deze brief in aanmerking genomen, nog geen toelichting daarop ontvangen kunnen hebben. Waarschijnlijk bent u met dezelfde boot gekomen die de brief mede brengt en is de mail nog niet bezorgd.  Dat ik met de boot gekomen ben meneer, antwoordde meneer Blandois, terwijl hij met zijn witte hand over zijn haviksneustreek, dat weet ik ten koste van mijn hoofd en mijn maag. Het afschuwelijke weer heeft mij danig parten gespeeld. U ziet mij hier voor u, zoals ik een half uur geleden, de pakketboot verliet. Ik had een paar uur vroeger moeten aankomen, dan zou ik geen verontschuldigingen behoeven te maken. Vergun mij intussen dat te doen, dat ik op zo'n ongelegen uur kom en die zieke dame boven mevrouw Klenem aan het schrikken gemaakt heb. Zijn gesnoef en een zekere minzaamheid die hij aan de dag legde, misten hun uitwerking niet. Flint Winch begon hem al een gentleman te vinden. Al maakte hem dit niet meer, meegaande dan hij gewonelijk was. Alleen vroeg hij waarmede hij de eer zou hebben de heer Blandois te dienen, nu het uur om zaken te doen voorbij was. Ja, antwoordde de gentleman, zijn schouders ophalende die hij nog steeds onder zijn mantelverborgen hield. Ik moet van klerend verwisselen, eten, drinken en ergens logeren. Wees zo goed mij daartoe de weg te wijzen, want ik ben hier helemaal vreemd. Geld is bijzaak als het maar dichtbij is. Het liefst hiernaast als dat kon. Voor een gentleman als u is er hier in de buurt geen enkel hotel, zei Jeremia langzaam. Maar de heer Blandois viel hem in de reden. Een gentleman als ik, waar de heer, zij hij met zijn vingers een beweging makende, als of hij daar ging lorgen om gaf, ik ben een wereldburgen meneer. En ja, op mijn armzalige manier ook een gentleman. Dat zal ik niet ontkennen. Maar daarom heb ik nog niet de lastige gewoonte en de vooroordelen van een gentleman. Een zindelijke kamer, een warme schotel voor mijn middagmaal. En een fles, niet al te vergiftige wijn. Dat is alles wat ik vanavond nodig heb. Maar daar aan heb ik dan ook grote behoefte en ik zou niet graag een halve meter verder lopen dan nodig is om het machtig te worden. Er is hier dichtbij wel een herberg die ik u zou kunnen aanbevelen. Zij flint winch, met meer dan zijn gewone kalmte toen hij de onrustig schitterende ogen van de heer Blandois ontmoeten. Maar voornaam is die niet. Dat kan mij, hoe genaamd niet schelen, zei de heer Blandois, met een afwerende handbeweging.  Wees zo beleefd mij die herberg te wijzen en mij daar te brengen. Als dat niet te lastig voor u is, ik zal aan u blijvend dankbaar voor zijn. Flint winch, zocht zijn hoed op en ligt er zijn bezoeker voor door de gang. Maar toen hij de kandelaar op een console aan de muur zette, bedacht hij zich dat hij nog even naar boven moest gaan, om aan de zieke te zeggen dat hij niet langer dan vijf minuten zou wegblijven. Wees zo goed, zei de bezoeker, toen Flint winch zijn voornemen te kennen gaf, mijn kaartje te overhandigen en erbij te voegen dat ik mij gelukkig zal prijzen met vrouw Klennem mijn opwachting te mogen maken en haar mij een verontschuldiging aan te bieden voor de onrust die ik in dit stille hoekje verwekt heb, zo mogelijk nog deze avond nadat ik van klerend verwisseld en wat gebruikt zal hebben. Jeremia haaste zich, zoveel hij kon en zei terugkomende, zei zal u graag een ontvangen meneer, maar begrijpende dat een ziekenkamer weinig aantrekkelijks voor u heeft, verzoekt zij mij u mede te delen dat u, u niet gebonden, behoefte achten, indien u u nog mocht bedenken. Mij bedenken, antwoorden dubbeleefde Blamdwa, het komt niet in mij op, een dame zomenachtend te behandelen, dat strijdt met mijn karakter. Hij weerp dubbe motterde slip van zijn mantel over zijn schouder en volgde Flint winch naar de Herberg, onderweg de kruier oppikkende, die met zijn valies stond te wachten. Het was een dood-eenvoudige Herberg en Blamdwa's minzaamheid was zo groot dat het benauwd werd in de gelachkamer, waar de Herberg hierster en haar beide dochters hem ontvingen, veel te groot voor de kleine, met houtbeschoten kamer, die men hem eerst wilde geven. Ja, vulde zelfs het vertrek waarvan de familie alleen de zondags gebruik maakte en die hem eindelijk werd afgestaan. Hier in droge kledrum en geparfumeerd linnegoed met glad gekamde harem, een grote ring aan de beide voorvingers, een zware gouden horloge ketting op de buik, wachten de Herblandwa zijn middagmaal af.  En toen hij daar zo op de vensterbank zat met opgetrokken knieën, leek hij hoe groot het onderscheid ook was in de wijze waarop de juwel toen en tans was gezet verbazend veel op zekere Rigo, wachtende op zijn ontbijt in een funzige cel van de gevangenis te Marseille, ook de guldzigheid van Blandwa, evenaarde die van Rigo, evenals deze verzamelde hij al de eet waren die hem voorgezet werden, om zich heen en verslond ze met zijn ogen terwijl zijn kaken voortdurend bezig waren. De volslagen, onverschilligheid, voor het geen aan andere toe behoorden zichtbaar in de wijze waarop hij alles wat door vrouwen handen gemaakt was als kussens, kleetjes en antima kassers behandelde, door er met zijn zware laarzen op te rusten, ze met zijn dik lichaam te verkreukelen en zijn grote zwarte hoofd erin te begraven was een uiting van hetzelfde schaamteloze egoismen. De bewegelijke handen die zich zo eivrug met mes en voorkweerden deden nog even zenuwachtig als toen ze de tralis omklemden en toen hij genoeg gegeten had en zijn fijne vingers één voor één aflikte en aan het servet afveegde, ontbraken nog slechts de wilde vingertbladeren om de schilderij te voltooien op deze man die telkens zijn knevel op en zijn neus neertrok zodat er een boos aardige glim lach om zijn mond verschen, wiens false ogen blijkbaar behoorden bij het geverfde haar en door één of andergelijk soortig proces van hun natuurlijke glans beroefd schenen, had de natuur die altijd waar is en nooit iets vergeefs doet, het stempel gedrukt, pas op en het was haar schuld niet dat die waarschuwing vruchteloos was, zij is in zulke gevallen niet te laken. Toen de herblandoor klaar was haalde hij een sigaar uit de zak en ging op zijn gemak in de vensterbank zitten roken, nu en dan het woordvoerende tegen de opstijgende rookwolkjes. Blandois, de hekken worden verhangen tussen jou en de maatschappij, ouwe jongen, ha ha ha, grote goden, het begin is goed, blandois. Desnoods een uitstekende onderwijzer in Engels en Frans, een man om in de eerste familie te worden opgenomen. Je hebt een vluchtverstand, bent geestig, beweegt je gemakkelijk, hebt innemende manieren, ziet er goed uit. Vaarlijk, je bent een echte gentleman. En als gentleman zul je leven, oude jongen, en sterven. Je zult winnen. Hoe het spel mogen lopen. Iedereen zal je verdiensten herkennen, mijn blandois.  Je zult er maatschappij, die je zoveel ongelijkt heeft, de voet op de nek zetten. Vier moet je zijn, blandois. Bij mijn ziel. Dat is je recht. Dat is je aangeboren, mijn blandois. Onder zulk, tevrede gemompel, rookte deze gentleman zijn sigaar op en dronk zijn fles wijn leeg. Dit afgelopen zijnde stond hij op en na zichzelf nog eens gewaarschuw te hebben. Pas nu op, blandois, schanderen Houd je zinnen bij elkaar, keerde hij naar de woning van Clennamenco ter rug. Hij werd aan de deur ontvangen door Evry, die op aanwijzing van haar heer en meester, twee kaarsen, in de gang had opgestoken en een derde op de trap en de bezoeker naar boven bracht. De thee stond hier klaar en verder waren er al zulke kleine schikkingen getroffen, als gewonelijk, wanneer men bezoekers verwachten. Zo was het Chinese porcelaine teesavies gereed gezet en een eenvoudige, donkere draperie voor het bed gehangen. De doodskist vormige sofa met het blok erop stond op de gewone plaats en de bleke gedaante in Weduwerau zat ernaast, gereed, om geëxecuteerd te worden. Forts was er nog een hoopje smulende as, boven op het rooster in de haart en een hoopje koude eronder. Een ketel, de lucht van zwarte verf, alles, zoals het nu al 15 jaar geweest was. Meneer Flintwings stelde de aan de ferma Klennemen Koo aanbevolen gentleman plechtig voor. Mevrouw Klennen, die de aanbevelingsbrief voor zich had liggen, maakte een buiging met het hoofd en verzocht hem plaats te nemen. Gastvrouw en gast keken elkaar opletend aan, niets dan nieuwsgierigheid natuurlijk. Ik ben u zeer verplicht, meneer, dat u wel aan een ziekelijke vrouw als ik ben een bezoek wilt brengen. De meesten die hier komen om zaken te doen, denken niet aan iemand die zo afgezonderd leeft als ik. Natuurlijk niet anders dan te verwachten is. Uit het oog, uit het hart. Al ben ik dankbaar voor de uitzondering. Ik beklaag mij daarom niet over de regel. De heer Blandois betuigde als een echte gentleman zijn vrees dat hij haar ongelegend kwam. Nu hij zich op zulke onbehoorlijk uur had aangemeld. Hij had daarover, ook reeds, zijn verontschuldigingen aangeboden, aan meneer. Oh, pardon, maar hij had nog niet de eergenoten dienstnaam te vernemen. Meneer Flintwinch is al sinds jaren aan ons huis verbonden.  Meneer Blandois was Meneer Flintwinch gehoorzame dinaar, verzocht hem de verzekering van zijn hoge achting aan te nemen. Aangezien mijn echtgenoot overleden is, hernam me vrouw Klenem en mijn zoon, een andere loop aan verkoos, heeft ons huis dans geen andere vertegenwoordiger dan meneer Flintwinch. En wat bent u zelf dan, vroeg Flintwinch Bits. U hebt het hoofd van twee mannen. Mijn seksse maakt mij onbevoegd, ging zij voort, even in Jeremia's richting kijkende, om een verantwoordelijk aandeel in de zaak te nemen. Zelfs al bezat ik er de bekwaamheid toe. Vandaar dat meneer Flintwinch mijn belangen met de zijne verbindt en de zaak bestuurt. De zaak is niet meer wat ze geweest is. Maar sommige oude vrienden in zonderheid, de schrijvers van deze brief, zijn zo vriendelijk ons niet te vergeten, en wij doen ons best zo goed mogelijk aan hun opdrachten te voldoen. Maar u kunt daar geen belang instellen. Bent u een Engelsman meneer? Einde van het eerste deel van hoofdstuk 30. Vervolg van het dertigste hoofdstuk van deel 2 van kleine Dorrit van Charles Dickens, vertaald door AG van Tricht. Deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten, opname door Marcel Koenders. Eigenlijk niet mevrouw. Ik ben niet in Engeland geboren en ook niet opgevoed. Eigenlijk heb ik geen vaderland, zij blandwa, een klap op zijn been gevende. Ik ben afkomstig uit een half do zijn landen. U hebt dus veel gereist. Ja, dat is waar. Ik ben zowat overal geweest mevrouw. Niets dat u bent. Geen vrouw. Mevrouw antwoorden hij en er kwam een lelijke plooi in zijn wenkbrouwen. Ik aanbid uwe seksen, maar ik ben niet getrouwd. Nooit getrouwd geweest. Evry, die bij de tafel stond, thee te schenken, keek met haar dromerige ogen toevallig naar hem. Toen hij dit zei de, en verbeelde zich een uitdrukking in zijn ogen te zien, die haar noodzaakte, hem te blijven aankijken. En dat deed zij, met de trekpot in de hand, tot grote verlegenheid van zichzelf. En zo dat hij het duidelijk opmerkte, het geen weer de verlegenheid opwekte van mevrouw Klenem en Flintwinch. Gedurende, enige olgenblikken, keken zij elkaar verwonderd aan, zonder te weten waarom. Wat schild je toch, Evry, vroeg haar een meesteres. Ik weet het niet, antwoorden Evry, met haar vrije linkerhand, naar de vreemdeling wijzende. Het komt niet uit mij, het komt uit hem.  Wat bedoelt die goede vrouw toch? Riblandwa, beurtelingsrood en bleekwoordende, terwijl hij langzaam opstond. Er lag een uitdrukking van dodelijke haat in zijn ogen, die een scherp contrast vormde met de kalme toon waarop hij vroeg, hoe is het mogelijk die goede vrouw te begrijpen? Dat is niet mogelijk, viel Flintwinch in, met zijn schever lichaam, naar haar toeschuivend. Zij weet niet wat zij bedoelt. Zij is een idiot. Zij eilt, terwijl zij wakker is. Zij zal een dosis hebben. Oh, zo'n dosis. Hallo, maak dat je wegkomt. Nu je nog weet dat je Evry bent. Nu je nog niet tot moesgeslagen bent. Je vrouw Evry, begrijpende welk gevaar haar persoonlijkheid liep, liet de tepot, waar haar echt genoot, naar geep. Los sloeg de schort over het hoofd en was in een oogwenk verdwenen. De vreemdeling begon langzamerhand weer te glimlachen en ging weer zitten. Neem het haar niet kwalijk, meneer Blandwa, zij Jeremia, zelf teeschenkende. Zij is soms niet toerekenbaar en weet dan niet wat zij zegt of doet. Gebruik du suiker in de thee. Dank u, ik drink geen thee. Neem mij niet kwalijk, dat ik zo vrij ben, maar dat is een zeer merkwaardig horloge. De thee tafel was bij de sofa geschoven. Bijna tegen mevrouw Klenems gewone tafeltje aan en toen Blandwa geland opstond om haar een kopje thee aan te bieden. Een schaaltje met geroosterd brood stond al voor haar gereed. Trok het horloge zijn aandacht. Mevrouw Klenem keek hem plotseling aandachtig aan. Is het geoorloofd? Dank u, een prachtig ouderwets horloge, zei hij. Toen hij het in de hand had, wel wat zwaar om te dragen, maar massief. Echt, ik heb een voorliefde voor al wat echt is. Ik ben zelf ook echt, zo als ik hier voor u sta. Ha, een herenhorloge met dubbele kast. Mag ik de buitenste ergens afnemen? Dank hem. Och, een oud-zijde lapje met kraaltjes, zeker om het krassen te voorkomen. Ja, ik heb ze zo dikwels gezien in Holland en België. Aardig. Ook heel ouderwets, zei mevrouw Klenem. Ja, heel oud. Maar niet zo oud als het horloge zelf, vormoet ik. Dat geloof ik ook niet. Merkwaardig, zo als ze die letters door elkaar gevlochten hebben. Zei Blandois, met een vriendelijke gnimlach. D en F, lees ik ze goed. Men kan er van alles uitmaken. Die letters zijn het toch.  Flintwinch, die al die tijd was blijven staan, met een kop thee in de hand, en de mond open, gereed om de inhoud te doen verdwijnen, nam nu zijn eerste slok. Heelt die een poos in de mond, slikte hem in en bleef weer pijnzend staan. Eer hij een tweede nam. DfN was zeker een liefbekordelijk persoontje, hernam Blandois. Het horloge weer sluitend. Die gedachte alleen brengt mij al in verrukking. Zeer te nadelen van mijn gemoetsrust. Laat ik mij wel wat al te snel in verrukking brengen. Maar dat ligt nu eenmaal in mijn karakter, mevrouw. Uw verbeelding speelt u nu toch parten, meneer Blandois. Die letters zijn geen voorletters van een naam, dan misschien van een motto, van een spruk. Ze hebben naar ik meen altijd moeten beduiden, do not forget. En nu vergeet u natuurlijk ook niet zijn Blandois, terwijl hij het horloge weer neerlegde. Flint Winch, die al aan zijn tweede kopje thee bezig was, heelt de laatste slok langer in de mond dan gewonelijk, en had ook een andere houding aangenomen. Zijn hoofd ging hoe langer, hoe meer achterover, en zijn blik was voortdurend op mevrouw Klenem gericht. Op weerstruk gelaad een uitdrukking van grote standfastigheid lag, toen zij antwoorden, nee meneer, ik vergeet niet. Zoon eentonig leven, als ik genoodzaak ben te leiden, is niet geschikt om te vergeten. Een leven van zelfkastijding is niet geschikt om te vergeten. Wanneer men zich bewust is, dat wij, wij allen, alle kinderen van Adem, veel overtredingen te boeten hebben, en trachten moeten vrede met onszelf te verwerven. Komt de wens om te vergeten niet in ons op. Ik heb daarom die wens ook nooit gekoesterd. Ik vergeet niet, en verlang ook niet te vergeten. Flintwings, die maar alder had staan roeren, in het grondsob, in zijn kopje, slikte dit nu in eens naar binnen. Zette het kopje op het T-blad en keek Blandois aan, met een blik waarin duidelijk de vraag te lezen was. Wat denk je ervan? Op al het geen, u daar zegt Hernan Blandois, met zijn vriendelijkste buiging en zijn blanke rechterhand op het hart, pas slechts één woord, en wel dit, natuurlijk. En ik ben er trots op, zoveel gezond verstand en waarderingsvermogen te bezitten, zonder dit was ik blandois niet, om dit woord te kunnen bezigen.  Neem mij niet kwalijk, meneer, dat ik de waarschijnlijkheid in twijfelt trek, dat iemand als u gewoon aan een leven van vermaak en afwisseling van beleefdheden en vleierij. O, mevrouw, mijn hemel, dat ik het in twijfelt trek, of zo iemand begrijpen kan, hoe ik mij, in mijn omstandigheden, behoort te gedragen. Niet dat ik u, mijn leerstellingen, wil opdringen. Zij keek naar het harde stapeltje, harde verkleurde boeken, dat voor haar stond. Want u zult toch uw eigen gang gaan, en zelf de gevolgen moeten dragen. Ik wil alleen dit zeggen, ik laat mij leiden door loodsen, door beproefde, vertrouwbare loodsen met wie ik geen schipruk kan leiden. Niet kan. En dat ik de vermaning in deze drie letters uitgesproken voor onachtzaamde niet de geloutende vrouw zou zijn die ik ben. Het was opmerkelijk, zoals zij de gelegenheid aangereep, om in het strijdberg te treden met zekere onzichtbare tegenstander. Vermoederlijk haar eigen beter ik. Dat zich steeds tegen haar en haar zelfmisleiding verzetten. Zo ging zij nog enige tijd op hetzelfde onderwerp door. Terwijl Blandois aan zijn knevel zat te draaien, en Flindwinch enigszins onrustig heen en weer liep. Eindelijk viel deze in. Jaja mevrouw, dat is begrepen. U hebt heel mooi en vroom gesproken, maar ik verdenk er meneer Blandois van niet tot zo'n vroomerrichting te behoren. In tegendeel, meneer protesteerde Blandois, in tegendeel, dat ligt juist in mijn karakter. Ik ben fijngevoelig, volijver, nauw gezet. Heb een rijke fantasie, zo iemand kan niet anders dan vroom zijn. Meneer Flindwinch, of hij is niets. Het vermoeden dat dit laatste, het dichtst bij de waarheid was, lag op Flindwinch gelaten lezen. Blandois echter stond met zekere plechtigheid van zijn stoel op. Merkwaardig, zoals die man, alles wat hij deed, overdreef, een eigenschap van dergelijke, getekende mensen en begon afscheid te nemen van zijn gastvrouw. Uwe beleefdheid om mij een bezoek te brengen, zeiden zij, zal u wel over het hoofd doen zien dat ik mij heb laten verleiden, zoveel over mijzelfen en mijn zwakheden te praten. Het schijnt zelfs zuchtig, maar inderdaad, was het een gevolg van het toeval dat u dit horloge in handen deed nemen. Er nu geen plichtplegingen meer als toeblieft. Hij begon weer complimenteus te worden. Meneer Vlindwinch zal u garen in allerlei ter wille zijn en ik hoop dat u hier een aangenaamde tijd zal doorbrengen.  Blandois betuigde haar zijn dank en kust de enige malen haar hand. Wat een oude kamer, zei hij, rondkijkende, terwijl hij naar de deur liep. Ik ben zo interessant bezig gehouden dat ik geen tijd heb gehad om rond te kijken, maar het is een echte oude kamer. Het is een echt oud huis, zei mevrouw Klenem, met haar ijzigen glimlach. Een huis zonder enige pretentie, dan zijn ouderdom. Waarlijk, hernam Blandois. Als meneer Vlindwinch zo goed wilde zijn, mij het hele huis eens te laten zien, zou hij mij zeer verplichten. Ik ben dol op oudehuizen. Ik heb een zwak voor al wat schilderachtig is en maak er een studie van. Men heeft mij zelf schilderachtig genoemd. Dat is geen verdiensten, ik heb de minste grotere, maar ik ben dat misschien toevallig. Ik zeg u vooruit, meneer Blandois, dat u het huis heel somber en uitgewoond zult vinden, zei Jeremia, de kandelaar opnemende. Het is het bekijken niet waard. Blandois klopte hem echter, lachend op de rug. Kusten nogens mevrouw Klenems hand en volgde lachend zijn geleider. U verlangt zeker niet de bovend verdieping ook te zien, zeer Jeremia, op de gang. In tegendeel, meneer Vlindwinch, als het niet te vermoeiend voor u is, zou ik dat juist verrukkelijk vinden. Vlindwinch schoof zichzelf dus de trap op. En Blandois volgde. Zo kwamen zij op de grote zolderkamer, waar Arthur de nacht na zijn terugkomst geslapen had. Zie daar, meneer Blandois, zei Jeremia. Ik hoop dat u dit de moeite waard zult vinden van zo'n klim. Ik niet, dat bekend ik graag. Na nog enige zolder vertrekken bezocht te hebben, gingen zij de trap weer af. Vlindwinch had in tussend in zichzelf de opmerking gemaakt, dat zijn bezoeker slechts een vluchtige blik weerp door elk vertrek. En dat hij, Vlindwinch zelf, veel meer het voorwerp van zijn meer aandachtige beschouwing was. Deze ontdekking deed hem zich op de trap plotseling omkeren, ten einde haar bevestigd te zien. Onmiddelijk ontmoeten hun blikken alkander. En de vreemdeling lachte daarbij en maakte die lelijke beweging met neus en knevel. Een duivelse lach, zoals hij, na het verlaten van de vrouw Klenems kamer, telkens vertoond had wanneer hun blikken alkander ontmoeten.  Aangezien de bezoeker, veel langer was dan Vlindwinch, had deze de onaan genaamige waarwoording uit de hoogte te worden bespied en daar hij voor uitliep en dus altijd een paar treden lagen was, werd dit hoogteverscheel hoe langer, hoe groter. Hij wacht dus metnog eens om te kijken, tot zij meer opgelijke hoogte waren en de kamer van Wijlen de heer Klenem binnen traden. Maar toen keerde hij zich zo snel als zijn schever lichaam het toeliet om en zag weer diezelfde blik met die duivelse glimlach op zich gevestigd. Een bewonderen zwaardig oudhuis. Zo geheimzinnig, zij Blandois, hoort u hier nooit verdachte geluiden. Geluiden? Nee. Ziet u ook nooit duivels? Nee, zei Jeremia, met een grimmige zicht om zijn bezoeker heendraaiende. Niets dat zich onder die naam en in die hoedanigheid aanmeldt. Aha, een portret, laat eens kijken. Hij bleef daarbij flintwinsch aankijken, als of deze het portret was. Zoals u zegt, een portret, meneer. Van wie, als ik vragen mag? Wijlen de heer Klenem, mevrouws echtgenoot. De vorige bezitter van dat. Merkwaardig oorloosje vermoed ik, zij de bezoeker. Ja, meneer Blandois, antwoorden Jeremia bits. Ja, dat oorloosje behoorde aan hem, voor die tijd aan zijn oom. En de hemel mag weten aan wie het nog meer behoord heeft. Ik kan u tenminste niets meer van zijn afkomst vertellen. Onze vriendin boven heeft een sterk getekend karakter, meneer flintwinsch. Ja, meneer, antwoorden Jeremia, zich weer om de bezoeker heen draaiende, als een schroef, die maar niet pakken wil, want de andere ging nooit, ook maar een duim breed opzij, zodat hij telkens weer opnieuw beginnen moest. Ja, een merkwaardige vrouw. Veel wilskacht, sterke geest. Zij zullen zeker heel gelukkig zijn geweest, zei Blandois. Wie, vor Jeremia, en draaide zich weer eens aan. Blandois wees met de rechter voorvinger naar de ziekenkamer en met de linker naar het portret, zetten erna de handen op de heupen en de benen wijd van elkaar, en keek flintwinsch glimlachend aan, met diezelfde duivelse glimlach. Even gelukkig, als de meeste getrouwde mensen, denk ik, antwoorden flintwinsch. Ik kan het niet zeggen, ik weet het niet. Elke familie heeft zo haar geheimen. Geheimen, reed meneer Blandois snel, zeg dat nog eens, mijn zoon. Ik zeg, antwoorden flintwinsch, achterruipdijnsende, want Blandois, hoge borst, raakte bijna zijn neus. Ik zeg dat elke familie haar geheimen heeft.  Dus er zijn er, reept de andere, terwijl hij hem op beide schouders klopte, en voor en achteruit duwde. Ha ha, er zijn er dus geheimen. Heilige goedheid, de duivel, heeft in sommige families zijn eigen geheimen, meneer flintwinsch. Na zijn geleider, enige malen, uit vriendschap natuurlijk op beide schouders geklopte hebben. Alsof, hij met hem scherzde over een aardigheid, die hij gezegd had, weerp hij het hoofd achterover, sloeg beide handen eromheen, en barste in een schaterlach uit. Te vergeefs, beproefde flintwinsch, hem nog eens op te schoffen. Hij moest eerst uitlachen. Oogwees, zo goed, en geef mij die kandelaar ins even, zei hij. Toen hij eindelijk klaar was, laat mij de echtgenoot van die merkwaardige dame uns van daarbij bekijken. Ha, hij hield het licht op armeslengte van zich af. Dit is ook een gezicht waarin een uitdrukking van beslistheid ligt. Maar niet van dezelfde soort. Kijkt alsof hij zeggen wil, vergeet niet, is het niet? Meneer flintwinsch, waarachtig, meneer, zo kijkt hij. Toen hij Jeremia de Karst terug af, keek hij hem weer zo aan, en terwijl zij langzaam door de gang liepen, verklaarde hij nogmaals dat het een verrukkelijk oudhuis was, en hij voor geen honderd pont de wandeling er doorheen zou gemist hebben. Het verheugd mij dat u zoveel daan bent, meneer, antwoorden Jeremia Kallum. Ik had het niet kunnen verwachten. U schijnt in een vrolijke stemming te zijn gekomen. In een bewonderenswaardige stemming, antwoorden Blantwa. Op mijn woord, een boel opgewekter dan vanmiddag, hebt u wellens voorgevoelens, meneer flintwinsch. Ik weet niet zeker of ik wel weet wat u daarmee bedoelt, meneer. Noem het dan in dit geval een niet te omschrijven gewaarwoording van iets prettigs dat nog komen moet. Ik kan niet zeggen dat ik op het oog omdik vatbaar ben, voor zulke gewaarwoordingen, antwoorden meneer flintwinsch met grote deftigheid. Als ik er iets van gewaarwoord zal ik u waarschuwen. Nu, ik heb het voorgevoel dat wij goede vrienden zullen worden. Voelt u nu nog niets? Vroeg Blantwa. Nee, antwoorden Jeremia. Zeg zelf die ongewonen vraagstellende. Ik kan niet zeggen dat ik er iets van voel. Ik heb een sterk voorgevoel dat wij zeer intieme vrienden zullen worden. Voelt u daar nu niets van? Nog niets. Antwoorden flintwinsch. Blantwa pakte hem nog eens bij de schouders, liet hem eens ronddraaien op zijn aardige manier.  Stak toen zijn arm door de zijnen en nodigde hem uit een fleswijn met hem te gaan drinken als een brave oude rekel die hij was. Zonder een ogenblikte aardselen nam Jeremia de uitnodiging aan. En zo gingen zij samen door een hevige regenbui naar de Herberg, waar Blantwa zijn intrek genomen had. Het was de gehele avond zwaarweer geweest. Maar donder en bliksem hadden nu opgehouden. Het regende echter ontzettend. Bij aankomst in Blantwas Kamer bestelde deze beleefde gentleman onmiddellijk een fles portwijn waarop hij zich naar alle kussens en vrolijke handwerken die hij kon vinden verzameld te hebben ten einde wat zachter te zitten. Zeer op de venstelbank neervleiden, terwijl Flintwins op een stoel tegenover hem plaatsnam met de tafel tussen beide in. Blantwa stelde voor de grootste glazen te bestellen die in huis waren. En Jeremia stemde toe. Zodra deze bokalen gevuld waren, gaf de gast her van zijn onuitputtelijke vrolijkheid blijk. Door herhaaldelijk met zijn gasten klinken op de intieme vriendschap die hen eerlang zou verbinden. En Flintwins klonk en dronk even lustig mee. En gaf de ander niets toe in het ledigen van zijn glas. Want behalve dat de smaak hem goed beviel, voelde hij er even weiner van als een holvat. Blantwa zag spoelig in dat men door de stilswijgende Flintwins wijn intergieten hem in steden van te openen nog dichter sloot. Bovendien zag hij eruit als of hij zich in staat voelde de gehele nacht zodoordor te gaan. Terwijl Blantwa zelf zich bewust werd dat hij hoe langer, hoe harder en gevaarlijker begon te zwetsen. Toen dan ook de derde fles geleden was, maakte hij er een einde aan. U zult dus morgen een wissel op ons afgeven, zij Flintwins bij het afscheid met een gezicht van de man van zaken. Mijn beste vriend antwoorden de ander, terwijl hij hem met beide handen bij zijn kraagnam. Wees maar niet bang, ik zal een wissel op je afgeven. Adieu, braver Flintwins, op mijn woord als gentleman, je ziet me terug. Met die belofte omhelste hij hem op zuidelijke manier en gaf hem op beide wangen een kus. Hij kwam de volgende dag niet zelf, maar de advies brievel. Toen Jeremiah des avonds naar hem kwam informeren, vernam hij dat hij zijn rekening betaald had, en Nakale was vertrokken.  Toch was Flintwins overtuigd, dat de Heer Blandois zijn woord zou houden en terugkomen, einde van hoofdstuk 30 deel 2. 31e hoofdstuk van deel 2 van kleine Dorrit, van Charles Dickens, vertaald door AG van Tricht. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koenders. Iedereen kan in de drukke straten van de wereldstad een mager, gerimpeld, geel oud mannetje tegenkomen, met een angste gezicht. Voortsloffende, alsof de drukte en het rumoer hem van streek brengen en angst aanjagen. Deze oude man is altijd een klein oude mannetje. Als hij ooit groot en dik geweest is, dan is hij tot een oude man in één geschrompeld. Als hij altijd een klein oude mannetje geweest is, dan is hij een nog kleiner oude mannetje geworden. Zijn jas is van een kleur en snit die nooit in de mode zijn geweest. Nooit en nergens, in geen enkeltijdperk. Er zitten doffe metale knopen aan, zoals er nog nooit aan een andere jas gezeten hebben. Hij heeft een hoed op, een gedeukte, kale en toch berouwvolle hoed, die nog nooit de vorm van zijn arme hoofd heeft kunnen aannemen. Zijn goeselig boortje en dit o jas behoren bij zijn hoed en jas voor zover zijn niet bij zijn persoonlijkheid eigenlijk bij niemand behoren. Tocht draagt deze oude man deze klederen met een zeker air van gekleden zijn, voor en geheel te passen bij de openbare weg. Of schoon hij het grootste gedeelte van zijn deven in slaapmuts en rok doorbracht. En zo, evenals de veldmuis in het tweede jaar van een honkersnood, de stadsmuis kwam bezoeken en angstig haar woning zocht in een stad vol katten, sluipt die oude man door de straten. Soms op feestdagen bespeurt men tegen de avond wel eens enige onvastheid in zijn gang, en een vochtige, troubele glans in zijn oude ogen. Dan is de oude man boven zijn bier. Hij kan niet veel verdragen. Een halfpintje zit hem dadelijk in de benen. Eén of andere medeleidende kennis heeft hem dan te goed willen doen. En het gevolg is dat men hem dan enige tijd niet ziet, want de oude man hoort thuis in het werkhuis. En daar laten ze hem, als hij goed op past, niet al te dik was uit. Mij duwnt zijn mochten met het oog op het geringe aantal jaren dat hij de zon nog zal kunnen zien wel wat vrijgeviger zijn.  En laat zijn gedrag te wensen, dan sluit men hem nog wat veiliger op met nog 49 oude mannen die allen een lucht bij zich hebben van alle anderen. De vader van je vrouw Plornish, arm-out-heertje met een pieperig stemmetje als een afgeleefd vogeltje, die zoals hij het noemde een boekbindersake had gehad en daarin er ongelukkig geweest was. Diezelfde in staat was geweest zijn weg te vinden, hoe hij er ook naar zocht en wat het hem ook kostte, wat hij ook deed, hij liep altijd blind, was in het werkhuis toen ook de zaken van zijn schoonzoon misliepen. En deze de poort van de Marshalls-ziegevangenis achter zich had horen dichtvallen, had de oude man zich vrijwillig in het werkhuis laten opnemen. Dat door de wet bestemd was om de barmhartige samaritaam van zijn district te zijn. Voor die tijd had de oude Nendie, de bewoners van het bloedende hardhof, hadden hem altijd nog, de oude heer Nendie genoemd, een plaatje aan de hart en zijn eten en drinken bij zijn dochter gevonden. En nu leefde hij in de hoop dat de fortuin zijn zoon nog een zou toelachen en het huiselijk geluk in dienstwoning zou terugkeren. Zolang Fortuna echter zo strak bleef kijken, zou hij maar bij de 49 oude mannetjes blijven. Noch zijn armoede, nog zijn jas, die nooit in de mode geweest was. Noch het oude mannetjeshuis konden afbreuk doen aan de eerbied en de liefde van zijn dochter. Jevrouw Prornisch had niet trotser op haar vader kunnen zijn als hij loortkancelier geweest was. En zijn fatsoenlijke innemende manieren konden volgens haar de loortkamerheer wel tot voorbeeld strekken. Het oude mannetje kende nog een paar liedjes. Uit zijn jeugd lang vergeten deugdelijke liedjes van Chloé en Phyllis en van Strefon die gewond werd door de zoon van Venus. En wanneer hij die met zijn versleten, pieperig stemmetje, dat zo erg aan een kinderorgeltje deed denken neuriden, behoefde je, vrouw Prornisch, niet naar de opera te gaan, verklaarde zij. Op zijn uitgaansdagen, de lichtplekjes, in zijn intonig leven, met de 49 andere oude mannetjes, was het voor jevrouw Prornisch een weemoedige not, wanneer hij zich met wat vlees versterkt en zijn flesje bier gedronken had, hem te vragen of hij niet eens wat wilde zingen. En dan gaf hij eerst Chloé ten beste en was hij in een goede luim daarna Phyllis.  Voor Strefon had hij geen moed meer, sinds hij in het werkhuis was. En dan betoogde jevrouw Prornisch maar dat er geen tweede zanger als vader was, in heel Londen, en veegde haar ogen af. Waren hij zo van het hof gekomen, je vrouw Prornisch zou hem niet met meer vertoon door het bloedende hardhoof rondgeleid kunnen hebben. Hier is vader, kon zij dan met zoveel eerbied zeggen tegen een buurman. Vader komt nu gauw weer voor goed thuis. Ziet hij er niet best uit. En vader zingt nog veel mooier dan vochtig. Je vergett het nooit als je hem ook maar eenmaal het horen zingen. En Prornisch, oh, hij had deze geloofsartikelen in zijn huwelijkscontract met Nendys dochter opgenomen. En het verwonderde hem alleen maar dat zo'n begaafd man nooit rijk geworden was. Vermoedelijk dacht hij omdat zijn muzikaalgenie in zijn jeugd niet ontwikkeld was. Want waarom betoogde hij? Waarom muziek in te binden als je zelf zo muzikaal bent? Dat is de zaak, zou ik denken. Oude Nendy had een weldoener. Eén, een weldoener die hem op een eigen aardige manier wel deed. Op een manier als of hij zich erover verontschuldigde bij de bewonderende toeschouwers. Dat hij zo vrij met hem omging. Ach, hij kon immers niet anders. De man was zo doodarm en zo onnozel. Oude Nendy was verschrijdende malen in de Marschelsziegevangenis geweest, gedurende het kortstonde verblijf van zijn schoonzoon al daar. En toen zo gelukkig geweest, met meneer Dorret, de vader van die nationale instelling, kennis te maken. Meneer Dorret had de gewoonte aangenomen, de oude man te ontvangen, als of deze, naar het Veodaal recht. Zijn vaazal was. Hij tracteerde hem op lekkers, en te, als of de oude man, uit een ver verwijderd district, waar nog barbaarse toestanden heersten tot hem kwam, om hem hulde te bewijzen. Er schene ogenblikken te zijn, waarin hij, er opgezworen zou hebben, dat de oude man nog één van zijn trouw gebleven onderdanen was. Sprak hij over hem, dan noemde hij hem, gewoonlijk, zijn oudje. Hij vond het heerlijk, wanneer hij kwam. En was hij weer weg, dan kon hij, een uur lang zitten praten, oversmans, ongelukkige toestand. Het verbaasde hem, dat zo'n arme man het hoofd nog kon ophouden. Arme kerel, in het werkhuis meneer, in het werkhuis. Nooit eens alleen, nooit, bezoek, geen positie, geen achting, oh, het is droevig.  Oude Nandy was jarig, en mocht uitgaan. Hij vertelde niet, dat hij jarig was, want dan hadden ze hem misschien thuisgehouden. Zulke oude mensen, hadden eigenlijk niet geboren, moeten worden. Hij wandelde, als gewoondek door de straten, naar het bloedende hardhof. Gebruikte het middagmaal, bij zijn kinderen, en zong files voor hem. Nauwelijks. Was hij daarmee klaar, of kleine Dorot kwamens kijken? Hoe zij het allemaal gaden? Jefra Dorot, zei jefraploornis. Daar is vader ook. Ziet hij er niet goed uit. En dan die stem. Kleine Dorot gaf hem een hand, en zij lachend, dat zij hem in zo'n lange tijd niet gezien had. Ja, ze zijn wel hard voor die arme vader, zei jefraploornis, terwijl haar gezicht betrok. Ze gunnen hem niet half, zoveel afwisseling, en frisse lucht, als goed voor hem zou zijn. Maar hij komt nu gauw voor goed thuis, is dat niet goed? Vader, ja mijn beste, ik hoop het, heel gauw als het God belieft. Dit gaf ploornis aandijding tot de redenvoering, die hij bij dergelijke gelegenheden altijd hield. Zonder er een woord in te veranderen. John Edward Nandy, meneer, zolang er nog een ons eten of drinken in deze woning is, zult u welkom zijn om het met ons te delen. Zolang er nog een handvol vuur of een mondje vol bed in dit huis zijn, is er u een deel van, van harte gegund, als de omstandigheden zouden willen, dat er niets meer was, onder dit dak, zou er u even goed een deel van gegund zijn, als wanneer er veel of weinig is. Ik meen dit oprecht, en wil u niet bedriegen. Ik nodig u vriendelijk uit, altijd uw deel te komen halen, en waarom zout u het dus niet aannemen. Op deze toespraak, die ploornis hield, als of hij, die met grote moeite in elkaar had gezet, zoals ook wel het geval zal geweest zijn, antwoordde de oude man, met zijn pieperig stemmetje, dank je vriendelijk Thomas. Ik weet hoe je het bedoelt, en daarvoor dank ik je. Maar Thomas, nee, zolang tot ik mijn kinderen het broek niet meer uit de mond neem, dat ik nu zou doen, en waar ik bij blijf, welke naam je ook aan zou willen geven, en ook de kinderen die nog moeten komen, en maar zo gauw mogelijk moedend komen, er niet meer van beroef. Nee Thomas, nee.  Je vrouw ploornis, die in gedeelte van haar gezicht met de punt van haar schort bedekt had, begon nu weer aan het gesprek deel te nemen, en vertelde aan je vrouw Dorrit dat vader de rivier over zou gaan, om zijn compliment aan haar vader te maken, ten zij zij begreep dat hij minder goed gewacht kon worden. Ik ga nu regelrecht naar huis, en als uw vader met mij mee wil gaan, zal ik goed voor hem zorgen, en heel blij zijn, antwoorden. Kleine Dorrit, altijd bereid zwakkerend te helpen. Welkijk, nu eens hiervader, nu ga je met een jong meisje op het pad, zei je vrouw ploornis. Kom, laat ik uw halstdoek eens netjes omdoen, want u bent zo net heer, als er geen tweede loopt, vader, dat zeg ik maar. Zo scherzend knapte zijn dochter hem wat op, gaf hem een hartelijke kus, en bleef hem in de deur staande nakeken, met haar ziekelijke kind op de arm, en het andere na zich, terwijl de oude man aan de arm van kleine Dorrit weggesloften. Toen zij aan de ijzige brugge komen waren, liet Amy hem wat uitrusten, en samen keken zij over het water, en praten over de schepen, en de oude man vertelde wat hij doen zou, als er een schip volgoud voor hem aan kwam. Hij zou dan een mooi huis in een teetuin laten bouwen, voor zijn kinderen en hem, en daarin blijven wonen, hun leven lang, met een knecht om hem te bedienen. Ook vertelde hij dat hij zo'n heerlijke verjaardag had. Toen zij nog maar vijf minuten van de plaats hun op bestemming waren, haalde Fanny hen in. Zij had een nieuwe hoed op, en was ook op weg naar de marshalsie. Wel, grote goedheid Amy, riep deze jonge dame ontsteld uit. Wat haal je nu weer uit? Wat bedoel je, beste Fanny? Ik had je tot veel in staat geacht, antwoorden de jonge dame met stijgende verontwaardiging. Maar tot zoiets? Nee, dat had ik nooit van je kunnen geloven, zelfs van jou niet. Fanny, riep kleine Dorret, hevig verbaasd en tevensdiep gekrenkt. Oog, noem ik toch, maar zo niet Fanny, onhebbelijk schepsel. Hoe komt het in je op? Om op helder lichte dag, met een kerel uit het werkhuis over de straat te gaan. Dat kerel uit het werkhuis klonk als een schot uit een windroer.  O Fanny, ik zeg je nogens dat je mij op de openbare straat niet met Fanny moet aanspreken. Ik verdraag dat niet langer, heb ik nu toch ooit zo iets beleefd, de manier waarop je alles in het werk schijnt te stellen om onze goede naam te grabbelen, te gooien. Bij elke voorkomende gelegenheid is werkelijk ontzettend slecht schepsel dat je bent. Doe ik iemand schande aan, vroeg kleine Dorret vriendelijk, wanneer ik de zorg op mij neem van deze arme oude man. Ja je vrouw, en dat moest je begrijpen, maar je begrijpt het best. Je kent geen grote genoegen dan je familieleden te herinneren aan het ongeluk dat hen getroffen heeft. Maar als jij dan niet weet wat wat zoemelijk is, ik weet het wel. Je zult wel zo goed willen zijn mij ongemoeid te laten als je mij voortaan tegenkomt. Na deze woorden stak zij de brug over en nam het andere voetpad. De oude man die haar zoveel schande aan deed, had op een paar pas afstand heel nederig staan buigen. Amy had bij de eerste woorden van haar deftige zuster van verbazing zijn arm losgelaten en was gestoten, geduwd en verwenst door ongeduldige voorbijgangers, wie hij in de weg stond, zodat hij er duisler van geworden was. Hij kwam nu op Amy toe en zei, ik hoop toch dat er niets gebeurd is met uw hoge achtervader of met uw geëre familie, je vrouw Dorrit. Nee nee, antwoordde kleine Dorrit. Nee nee, geef mij uw arm maar weer, meneer Nendie, wij zijn er nu dadelijk. Hij zette het gesprek dat zo onaangenaam afgebroken was, voort. En zo, al pratende, kwamen zij aan de portierswoning. Wonden meneer Chivory aan de port en traden binnen. Toevallig kwam de vader van de Marchelsie naar de port toen zij er arm in arm binnen wandelden. En op het zien van dit schouwspel, duimsde hij ontzet achteruit, zonder achtergeven op de oude Nendie, die met de hoed in de hand stond te buigen, zoals hij altijd deed, in zijn hoge tegenwoordigheid, keerde hij om, verdween haastig in de gang en diept de trap op. De oude man, die zij ter kwader uren in bescherming had genomen, laatende staan. Met de belofte, spoedig te zullen terugkeren, snelde kleine Dorret haar vader achterna, en toen zij de trap opging, volgde haar Fanny, nog steeds hever verstoord op de voet.  Het drietal kwam bijna tegelijk in de kamer aan en de vader nam plaats in zijn stoel, begroef het gelaad in zijn handen en kruinde. Natuurlijk, zei Fanny, natuurlijk arme papa, wat is hij bedroefd? Hoe kon het ook anders? Nu wil je mij toch wel geloven meisje. Wat is een vader, reed kleine Dorret, zich over hem heenbuigende, heb ik uw verdriet gedaan. Dat hoop ik toch niet, vader. Hoop je? Dat nog wel. Nu heb ik toch van mijn leven. Oh jij, Fanny, zocht naar een krasse uitdrukking. Jij laag aangelegde kleine Emi, jij gevangeniskind. Met een handbeweging maakte hij een einde aan deze tornige verwijten. Kijk met een hevige snik op. Schudde het hoofd tegen zijn jongste dochter en zei, ik weet, Emi, dat je bedoeling onschuldig is. Maar je handeling snijdt mij door de ziel. Onschuldige bedoeling fiel de onverzoenlijke Fanny in. Maligheid, een gemeene bedoeling. Zij is er op uit, haar familie, schande aan te doen. Vader, reed kleine Dorret, bleek en bevende. Het spijt mij zo. Oh, vergeven me. Zeg mij toch wat ik misdreven heb. Dan zal ik het nooit weer doen. Misdreven, uitvluchten, anders niets. Schijnheilig ding, Riep Fanny, je weet het best. Ik heb, had je gezegd, bezondig je niet, voor de voorzienigheid. Door je zo onschuldig voor te doen. Psst, zei haar vader. Emi, hij veegte zijn gelaat, herhaaldelijk met zijn zakdoek af. En hield die krampachtig in de hand, die hij op zijn knie liet rusten. Ik heb gedaan wat ik kon, om je hier een positie te verschaffen. En ik meende, daarin geslaagde zijn. Het is mogelijk dat ik er niet in geslaagd ben. Ik weet niet of je je eigen positie begrijpt. En ik zal mij daarover niet uit laten. Ik heb hier alles verdragen, behalve vernedering. Die is mij gelukkig bespaard, tot vandaag. Zijn krampachtig gesloten vingers ontsloten zich. En hij bracht de zakdoek weer voor de ogen. Terwijl Emi op de vloer, naast hem zittende, haar handje meekend op zijn arm legde. En hem berouvel aankijk. Vernedering is mij tot vandaag gelukkig bespaard gebleven. Ten midden van al mijn rampspoed, heb ik mijn geestkracht en het geloof in mijzelf behouden. En dat heeft mij voor vernederingen bewaard. Aha, maar vandaag zo even ben ik diep vernederd. Natuurlijk, hoe kan het anders, riep de onverzoenlijke Fanny uit.  Met een kerel uit het werkhuis, langs de straat te slentren. Maar beste vader riep Emi. Ik tracht mij niet te veronschuldigen, als ik u leed, heb gedaan. Nee, dat weet de hemel, wanhopend vroom zij de handen en stak ze naar hem uit. Ik doe niet anders dan u binnen en smeek hem, er niet meer aan te denken. Had ik niet geweten dat u zelf altijd zo vriendelijk bent voor de oude man. Vader, dat u altijd blij bent wanneer hij komt, dan zou ik hem niet hier gebracht hebben. Nooit zou ik dat gedaan hebben. Wat ik deed heb ik bij vergissing gedaan, vader. Hoe zou ik tranen in uw ogen kunnen brengen? Beste, liefste vader, terwijl ik alles zou willen doen, alles zou willen geven om ze te voorkomen. Nu begon Fanny gedeeltelijk uit boosheid, maar ook wel uit beroel, ook te schrijven en te verklaren. Zoals deze jonge dame altijd deed, wanneer zij opgewonden was, of met zichzelf en de halve wereld over hoop lag. Dat zij niets liever wensen, dan maar dood te zijn. In tussend trok de vader van de martial sea zijn jongste dochter aan zijn borst en klopte haar bemoedigend op het hoofd. Nu genoeg, genoeg, zeg nu maar niets meer, Eni, zeg nu maar niets meer, mijn kind. Ik zal het zo spoelig mogelijk vergeten. Ik ging hij op zenuw achter vrolijke toon voort. Ik zal er wel spoelig overheen zijn. Het is de oprechte waarheid, mijn kind, dat ik altijd blij ben, mijn ouderen trouwen te zien. Als zodanig, als zodanig, en dat ik, aha, hem altijd onder mijn bescherming neem, en zo vriendelijk voor hem ben. Hmm, voordat geknakt er niet. Ik vertrouw hem zonder onwelgevoegelijk te zijn, zowel te mogen noemen, als ik in mijn omstandigheden zijn kan. Dit is de zuivere waarheid, mijn kind, maar terwijl ik dit doe, tracht ik, haha, als ik die uitdrukking gebruiken mag, mijn goede naam hoog te houden. Een gepast gevoel van eigenwaarde moet ik toch behouden. Er zijn echter dingen die daarmede, hij snikt er even, die daarmede niet in overeenstemming zijn te brengen. En dit beledigen, diep wonden zelfs, dat ik mijn goede emi zo bezorgt, zo minzaam, haha, het gezien voor mijn oude getrouwen, is niet het geen mij zoveel pijn doet.  Maar, en dan stappen wij van dit pijnlijke onderwerp af, dat ik mijn kind, mijn eigen kind, mijn eigen dochter, daar van de straat af, de gevangenisag binnenstappen. Lachend, lachend, arm in arm met, oh mijn god, een man in armenhuis, lieverij. Einde van het eerste deel van hoofdstuk 31. Vervolg van het 31ste hoofdstuk van deel 2 van kleine Dorrit van Charles Dickens, vertaald door aange van Tricht. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koenders. Deze toespeling, op de jas, zonder snit en zonder mode, werd bijna onhoorbaar en met de zakboekstijf tussen de vingers geklemd, als in een zucht geuit. Vermoedelijk zou hij aan nog meer dagelijke gevoelens lucht hebben gegeven, indien er al, niet tweemaal op de deur, was getikt. En Fanny, die zich nu niet alleen dood, maar ook begraven, wensen, niet had geroepen, binnen. Ha, jonge hertjon, zei de vader, met een gans andere, calme stem, wat is er van je dienst, jonge hertjon? Een brief voor u, meneer, zo even aan de portierswoning afgegeven, met een boodschap die ik zelf wilde overbrengen, nu ik daar toevallig aanwezig was. De aandacht van de spreker werd erg afgeleid door het droevige schouwspel, van kleine door het aanhuis vaders voeten en met afgewend gelaten. Wel wel, jonge, dank je wel. De brief is van meneer Klenem, meneer, en de boodschap was dat meneer Klenem u laat groeten. En het genoegen zal hebben vanavond eens aan te komen, hopende u te zullen ontmoeten. En zijn aandacht werd hoe langer, hoe meer afgeleid, en je vrouw Amy ook. Oh, terwijl, de vader, in het couvert cake, er zat een banknood in, kreeg hij even een kleur en tikte Amy nog eens vriendelijk op het hoofd. Dank je, John, in orde, zeer verplicht voor je vriendelijkheid. Wacht er soms iemand? Nee, meneer, niemand. Dank je, John. Hoe gaat het met je moeder? Dank u, meneer. Zij is niet zowel als wij het zouden wensen. Eigenlijk zijn wij dat geen van allen, behalve vader, maar zij is toch vrijwel, meneer. Doe onze complimenten. Zul je? Zeg dat wij haar vriendelijk laten groeten, John. Ja, wel, meneer. Dank u. En Shivery Junior ging heen onderweg, een nieuw grafschift bedenkende.  Heer ligt het overschot van John Shivery, die na op die en die dag de afgot van zijn leven in smart en tranen aan schout te hebben, niet in staat zo'n hartverscheurend schouwspel nog eenmaal bij te wonen, zich onmiddellijk naar zijn onthroostbare ouders heeft begreven, en een einde heeft gemaakt aan zijn troosteloos bestaan. Kom, kom, Amy, zei de vader, toen Jonger John vertrokken was. Laat ons er nu geen woord meer over spreken. In de laatste minuten was zijn humeur aanmerkelijk verbeterd. Hij voelde zich blijkbaar erg verlicht. En waar is mijn oude getrode al die tijd gebleven? Wij moeten hem niet langer aan zijn lot. Overlaten. Hij zou anders gaan denken dat hij hier niet welkom is. En dat zou mij spijten. Wil je hem halen, mijn kind? Of zal ik het doen? Als u er niet tegen hebt, vader, zij kleine Dorrit, terwijl zij haar best deed met snikken op te houden. Zeker zal ik gaan, liefje. Ik vergat dat je ogen zo rood zijn. Kom, wees maar weer vrolijk, Amy. Maak je maar geen zorgen over mij. Ik ben nu weer heel kalm, beste, heel kalm. Ga naar je kamertje, Amy, en fris je wat op, dat je meneer Klennem behoorlijk kunt ontvangen. Ik wil liever op mijn kamerblijvend vader, antwoorden Amy, uit hoe langer, hoe moeilijker vindende, haar gewone kalmte terug te krijgen. Ik zou meneer Klennem liever niet ontmoeten. O, voei, voei, meisje, hoedwaas van je. Meneer Klennem is een heel fatsoenlijk man, heel fatsoenlijk. Soms een beetje stijf, maar ik mag rust zeggen, buiten gewon fatsoenlijk. Ik mag er niet aan denken dat jij niet hier zou het zijn om meneer Klennem te ontvangen. Vooral vanavond niet. Ga je dus wat opfrissen, Amy, als een beste meid. Kleine dorp stond op en gehorazaamde. Maar bij de deur keerden zij zich even om, ten einde haar zuster de kust der verzoening te geven, waarop deze jonge dame aan haar opgekropt gemoed lucht gaf, door de oude Nendie dood te wensen, liever dan twist te zijn tussen 260's. De vader van de marshalsie, een duintje neureend en het zwarte kalotje, een beetje opzij, zo zeer was zijn humeur verbeterd, ging intussen naar het voorplein en vond daar zijn oude getrouwen nog met de hoed in de hand. Binnen de poort staan, precies zoals kleine dorp hem verlaten had.  Kom Nendie, zei hij op zijn minsaamste toon. Kom boven Nendie, je kent de weg, waarom kwam je niet boven? Hij ging bij deze gelegenheid zelfs zover om hem de hand te rijken. Hoe ga dit je, Nendie? Goed gezond? Dank u, geachte heer. Het zien van uw achterzwaardige persoon, zo mij anders, wel weer gezond maken, antwoordde de zanger. Toen zij langs de tuin kwamen, stelde de vader hem voor, aan één daar nieuw, aangekomen collega's. Eén van mijn oudste kennismeneer, een oude getrouwen. Houd je hoed op, Nendie, vroeg hij erbij op een toon van de grootste bezorgdheid. Zijn beschermheerschap was daarmee nog niet afgelopen. Hij droog Maggie op voor teet te zorgen. Zekere teekhoekjes, boter, eieren, koudeham en garnalen te gaan kopen. En om dit alles te betalen, gaf hij haar een banknood van tien pond mee. En de waarschuwing goed te letten op het ging zij weer om moest hebben. Deze voorbereidende maatregelen waren een goed eind gevoorderd. En Amy was met haar werk terugkeerd, toen Klenham zich aanmelde. Hij werd met grote vriendelijkheid ontvangen en uitgenodigd het maal met hen te delen. Amy lief je, je kent meneer Klenham nog beter dat ik het geluk heb te doen. Fanny, beste, je hebt ook al kennis gemaakt met meneer Klenham, niet waar? Fanny erkende dit erg uit de hoogte. Zij ging bij al dergelijke gelegenheden zwijgend van de onderstelling uit dat er een complot bestond om haar en haar familie te beledigen, door haar niet te willen begrijpen of geen achting genoeg te bewijzen. En hier was nu weer een van de samenswerders. Deze her, meneer Klenham, is een oude gunstelling van me. Een brave oude man, de oude Nendie. Hij sprak altijd over hem, alsof de man stok oud was. En toch was hij zelf nog twee of drie jaar ouder. U kent Ploornish, niet waar? Mijn dochter heeft u zeker die naam wellends genoemd. O ja, zei Arthur. Nu, meneer, zie hier je vrouw Ploornish vader. Zo, waarlijk, het verheugt mij hem te leren kennen. U zout u zeker nog meer verheugen, indien u al zijn goede hoedane gele kent het, meneer Klenham. Ik hoop die ook te leren kennen, antwoorde Klenham, heimelijk medeleidervoelend met de buigende, onderdanige oude man.  Hij heeft vandaag een vrije dag en komt nu zijn oude vrienden een bezoek brengen, die hem altijd graag bij zich zien, vertelde de vader van de marshalsie. En achter zijn hand vroegte hij erbij. In het werkhuis Arme Kerel mag vandaag eens uit. Maggie, geholpen door haar moedertje, had intussen de tafel gedekt en alles klaar gezet. Het was heel warm buiten en in de gevangenis nog warmer, zodat het raam zo hoog mogelijk was opgeschofen. En als Maggie nu op de vensterbank een courant zou willen uitspreiden, fluisterde de goedhartige vader zijn dochter in. Dan kom mijn oude getrouwen daar zijn tegenbruiken, terwijl wij hier gaan zitten. Zo werd dan je vrouw Ploornis vader onthaald, met een kloof van een voetbereete tussen zich en het watzoenlijke gezelschap. Klenham had nooit iets gezien dat leek op de grootmoedigheid, waarmee de andere vader die van de marshalsie zijn beschermeling behandelde. En was een en half verbazing. Het meest trof hem het welbehagen, waarmee deze wees op de zwakheid en de gebreken van zijn gast, als of hij een vriendelijk oppasser was, die een vluchtige opmerking maakte over het verval van het lieve beestje dat hij laat kijken. Nog een stukje hand, neemt hij, o wat eet je langzaam. Geen tanden meer, arme kerel, verklaarde hij aan het gezelschap. Dan volg hij hem weer, wandel je veel op de plaats, daar in het gebouw waar je bent, Nendie. Nee meneer, nee, ik houd niet van die plaats. Dat is te begrijpen, stemde de vader toe. Heel natuurlijk. En dan voor het gezelschap zijn benen begeven hem. Geen garnalen meer, Nendie. Het antwoord volgde niet onmiddelijk. Het ging de vader gelegenheid gaf op te merken. Zijn gehoor wordt minder, zo goed als doof. Op zeker ogenblik vroeg hij hem in zijn welwillendheid om de oude man maar aan de praten houden. Hoe oud zijn oudste klein kind was. John Edward, antwoorden Nendie langzaam, vork en mes, neerlegende. Hoe oud meneer, laat mij eens nagaan. De vader van de martial see tikt eens op zijn voorhoofd, zwak van geheugen. John Edward meneer, nu, dat zou ik u op dit oog omlik niet kunnen zeggen. Ik weet niet of het twee jaar en twee maanden of twee jaar en vijf maanden is. Eén van beide moet het zijn. Top je maar niet af, Nendie.  Door er nog langer over te denken, zei de vader in zijn overgrote goedhartigheid. Zintuigen worden allemaal minder. Ze moeten wel verroesten wanneer men zo'n leven leidt als hij. Hoe meer van zulke ontdekkingen hij bij de oude man deed, hoe meer hij van hem ging houden. Naar het schijn en toen hij na de thee van zijn stoel opstond, om zijn gast die vreesde dat het zijn tijd werd, zoals zij zei, goede dag te zeggen, stond hij zo recht als een kaars en zo krachtig als maar mogelijk was. Wij noemen dit geen chilling, Nendie, begrijp je, hem iets in de hand drukkende. Wij noemen dit tabak. Dank u, dank u, geachte heer, ik zal het tabak verkopen. Mijn dank ook aan je vrouw Amy en je vrouw Fanny. Goede avond, meneer Klenhem. Denk erom dat je ons niet vergeten mocht nemen, die, zei de vader, wanneer je een naamiddag vrij hebt, moet je bij ons komen hoor, bij ons. Anders worden we jaloers. Goedenavond, Nendie, wees voorzichtig bij het afgaand van de trap, Nendie, want de treden zijn zo ongelijk en zo uitgesleten. Hij keek de oude man over de leuning heen, achterna. En toen hij weer binnenkwam, zei hij met iets als voldoening in zijn stem. Een treurig schouwspel, meneer Klenhem, of schoon het een vertroostende gedachte is, dat hij het zelf niet voelt. Totaal versleten, de arme oude man. Geen grijm energie meer. Alle moed is eruit, meneer, totaal weg. Aangezien Klenhem voornemend zoals nog wat te blijven, beantwoorden hij deze ontboezaming, zo goed hij kon, en bleef met de vader van de Marcellesie bij het venster staan praten, terwijl Maggie met haar moedertje het tegoed omwasten en wegzetten. Hij merkte op dat de houding waarin de vader voor het venster stond, leek op die van een minzaam vorst. Van een voor een iedige naakbaar soeverijn, en dat de wijze waarop hij de groeten van voorbij gaande en naar bovenkijkende onderdane begroeten, het vermoeden opwekte dat hij de zegen over hen uitsprak. Toen kleine door het klaar was, begon Fanny haar goed op te zetten, ten bewijze dat zij wilde heen gaan. Maar juist op dit ogenblik kwam Tip binnen, gaf Amy die opstond, om hem te gemoet te gaan. Een kus knikte eerst Fanny en daarna zijn vader toe, keek de bezoeker even aan en ging toen met een somber gezicht zitten.  Tip beste, zei Amy vriendelijk, hoewel zijn wijze van optreden haar ergerde. Zie je niet? Ja, dat zie ik wel, Amy. Je bedoelt of ik die bezoeker niet zie. Dat bedoel je immers, zei Tip. Zijn hoofd een ruk geefende naar de kant waar Kleinem stond. Ik zie hem heel goed. En zeg je dan niets? Nee, niets. En ik onderstel, vroeg de jonge windbel erbij, dat de bezoeker wel zal begrijpen waarom ik niets meer zeg. Om kort te gaan, ik onderstel dat de bezoeker wel zal begrijpen dat hij mij niet behandeld heeft als een gentleman. Dat begrijp ik inderdaad niet, bracht de geschant flekte bezoeker doodkalm in het midden. Niet. Dan zal ik het u duidelijk maken, meneer. Ik verzoek u te mogen doen opmerken dat wanneer ik iemand een briefje schrijf, waarin ik hem beleefd, door dringend en zo kies mogelijk verzoek, mij tijdelijk te helpen met een kleinigheid en wanneer die persoon in status, heel gemakkelijk in status, begrijpt dat wel, om aan dat verzoek te voldoen en hij mij terugschrijft van dergelijke verzoeken verschomt te mogen blijven, dan zeg ik dat die persoon mij niet als een gentleman behandelt. De vader van de marshalsie, die zijn zoon, zwijgend had gade geslagen, hoorde deze laatste woorden, nauwelijks, of hij viel hem optoornen getoong in de reden. Hoe durf je? Vraag mij, nu maar niet, hoe ik durf, vader, riptip er tegenin. Dat is maar maligheid, u moest trots zijn op de gedragslijn die ik tegenover de persoon hier aanwezig verkies de volgen. Dat zou ik ook zo zeggen, ripfanny. Trots, zei de vader, trots, is het zoveel gekomen dat mijn zoon mij leren moet, waarop ik trots moet zijn. Mij, nu, laat ons daarover niet twisten, vader, of schandaal overmaken. Het staat bij mij vast dat de persoon hier aanwezig mij niet als een gentleman behandelt heeft en daarmee uit. Nee, daar is het niet mee uit, antwoordde de vader. Daar zal het niet mee uit zijn. Het staat bij je vast, het staat bij je vast. Ja, dat doet het. Waartoe dient het dat zo dik was te vragen? Omdat, antwoordde de vader driftig, omdat je niet het recht hebt, je zo iets monsterachters in het hoofd te zetten, zo iets ha, onzedelijks, iets dat lijkt op vadermoord. Neem me, neer Kleinem, ik smeek u, voorzoek mij niet te zwijgen.  Het gaat hier om een grondbeginsel, dat een verstaat boven me leeft. Boven gastvrijheid. Ik teken protest aan tegen dat gezegde van mijn zoon. Voor mijn persoon teken ik daar tegen protest aan. Maar wat gaat het u eigenlijk aanvader, volgtip achteromkijkende. Wat mij dat aangaat, meneer, mijn ingevoel verzet er zich tegen. Ik, hij haalde zijn zaktoek, weer tevoorschijn, en veegde er zijn gezicht mee af. Ik ben er door gekrenkt, door beledigd, voor onderstellings dat ik zelf, opzeker tijdstip, ha, of opzeker tijdstip pun, een briefje heb geschreven, ha. Met een beleefd door dringend en zo kies mogelijk verzoek, mij tijdelijk met een kleinigheid te helpen. Veronderstellings dat dit verzoek gemakkelijk had kunnen zijn ingewilligd, en niet was ingewilligd. En die persoon mij verzocht had, van dergelijke verzoeken verschoon te blijven. Moet mijn eigen zoon mij dan komen vertellen dat ik een behandeling heb ondervonden, een gentleman onwaardig, en dat ik mij, ha, daarbij heb neergelegd. Amy deed haar best om hem tot kalm te brengen, maar hij wilde er niets aan horen. Hij hield vol, dat hij in zijn eigen krenkt was en, ha, dat kon hij niet verdragen. Moest hem zo iets door zijn eigen zoon in zijn eigen huis in het gelaat geslingerd worden. Moest zijn eigen broed hem zo vernederen, dat zou hij wel eens willen vragen. Zo ging hij nog enige tijd voort, telkens in de redige vallen door zijn zoon, totdat deze opstond en zij. Ik zie wel dat ik hier vanavond geen verstandig of behoorlijk woord te horen krijg. En dus is het maar het best dat ik heen ga. Goedenavond Amy, wees maar niet bedroffend. Het spijt mij dat zo iets gebeurd is, waar jij bij was. Waarachtig dat spijt me, maar ik kan zelfs ter wille van jou mijn eer niet weggooien, beste meid. Hij zette zijn hoed op en ging de deur uit, met Fanny, die het ook met haar fatsoen niet overeen kon brengen, op een andere wijze van klein hem afscheid te nemen dan met een blik, waarin duidelijk de lezer stond dat zij hem altijd wel tot die grote troep samenswerders gereken had. Toen zij weg waren, scheen de vader van de marchelsie geneigd weer in een toestand van neerslachtigheid te verzinken. En hij zou dat ook gedaan hebben, als er niet toevallig iemand gekomen was, die hem mede wilde nemen naar de kantine. 