Kleine Dorrit | Charles Dickens | Literary Fiction | Audiobook full unabridged | Dutch | 17/29
Tweede hoofdstuk van deel 3 van kleine Dorrit van Charles Dickens, vertaald door A.G. van Tricht. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten, opname de Marcel Koenders. Het is niet meer dan billig, tans de hoogst talentvolle dame aan de lezers voor te stellen, die van genoegzaam gewicht was, in het gevolg van de familie Dorrit om een afzonderlijke regel in het Vreemde Linge Boek in te nemen. Mijn vrouw-general was de dochter van een geestelijke hoogwaardigheidsbekleder in de standplaats van een bischop, waar zij aan de mode de wet had gesteld, tot zij zo dicht bij de 45 was als een ongetrouwde dame maar zijn kan. Een doortastende intendant van het leger, 60 jaar oud, bekend als een streng dienstdoender, werd toen getroffen door de deftigheid, waarmee de zij de met vierpaarden bespannen statiecoets der etiketten door de grote wereld der bischopstad reed, en verzocht op de bok te mogen plaatsnemen en haar behulpzaam te zijn in de besturing van het vierspan. Toen het voorstel tot een huwelijk was aangenomen, kreeg de cordate intendant een plaatsje achter op de koets, en mijn vrouw-general bleef het vierspan besturen tot haar intendant stierf. Gedurende hun gezamenlijke rit reden zij verschrijdende mensen die te dicht bij de statiecoets kwamen om ver, maar altijd heel netjes en met de grootste kannten. Nadat de intendant begraven was met al de plechtigheid en de formaliteiten die de diensteist, de paarden van de statiecoets waren voor de lijkwagen gespannen, met pluimen fristierd en met flueelbehangen. Het familiewapen, geboord duurt, in één dag slippen ging mevrouw-general eens bij de notaris informeren hoeveel stof en as haar waren nagelaten. Het bleek toen dat de intendant, mevrouw-general, in zoveren bij de neus had gehad, dat hij enige tijd voor zijn huwelijk voor zichzelf een lijfrente had gekocht en het had laten voorkomen of hij van de interest van zijn geld leefde. Mevrouw-general bevond dien te gevolgen dat haar inkomsten zeer verminderd waren en was het daarom volstrekt niet eens met dat gedeelte van de lijkreeden waarin gezegd was dat de overledenen niets had kunnen medenemen. Deze staat van zaken deed mevrouw-general inzien dat zij een werkkring diende te zoeken. En wat was natuurlijker? Dan dat zij die trachten te vinden in de opvoeding en de vorming van een of andere jonge dame van aanzienlijke huizen.  Of dat zij een rijke erfdochter of weduwe in haar statiekoets deed plaatsnemen en daarmee de grote wereld ging binnenrijden. De mededeling van dit plan werd bij haar kerkelijke en administratieve vrienden met zoveel gejuich begroet dat men waren haar verdiensten niet zo onvergelijkelijk groot geweest, gemeen zo hebben dat zij haar wel kwijt wilde zijn. Getuigschriften waarin zij geschetst werd als een vonder van vroomheid. Kennis, deugd en vatsoen, werden haar in overvloed door invloedrijke personen verstrekt. En een hunner, een aardsdeken, storten zelfs tranen bij het opstellen van zijn getuigschrift. Of schoon hij geheel op de verklaringen van anderem moest afgaan, want persoonlijk had hij nooit de eer en het genoegen gehad met vrouw General te ontmoeten. Al zo, als het ware door kerk en staat tot haar taak afgevaardigd, begreep me vrouw General die altijd het hoofd hoog had gedragen dat zij dit ook mocht blijven doen. Enige tijd ging er voorbij waarin niemand haar diensten scheen te behoeven, maar eindelijk opende, zeker graaf, een wedunaar met een dochter van 14 jaar de onderhandelingen. Aangezien het echter tot de aangebore deftigheid, misschien ook wel tot de aangebore slimheid van mevrouw General behoorde, zich te houden, als of zij meer gezocht was dan zelfzocht. Moest de wedunaar haar lange tijd vervolgen, eer zij er toe kon besluiten zijn dochter te komen opvoelen en vormen. Mevrouw General volbrug die taak in zeven jaren, reisde in die tijd geheel Europa door en maakte kennis met een grote verschrijdendheid van dingen die hoogst beschaafde mensen genwonelijk alleen zien door de ogen van anderen. Toen haar taak was afgelopen en bekroond door het huwelijk van de jonge dame, besloot ook de wedunaar zich nog eens op de huwelijk zetenwagen. En aangezien hij mevrouw General nog al lastig en kostbaar vond, gaf hij haar een getuigschrift mee, nog schooner dan dat. Van de arts deken en verkondigde hij haar lof, overal waar hij daartoe maar in de gelegenheid was. Ten einde de zegen van haar tegenwoordigheid op een ander over te doen. Door dit alles werd mevrouw General's naam met nog meer eerbied genoemd dan ooit.  Zo wilde dan het toevol dat deze phoenix buiten betrekking was, toen de heer Dorrit zijn erfenis had aanvaard en aan zijn bankier de wens te kennen gaf, naar een wel opgevoede, beschaafde dame, met goede connecties, gewoon, om in de grote wereld te verkeeren, geschikt en genegen, ontentspoedigste de opvoeding van zijn beide dochterste photoïen en deze te chaperoneren. En de bankier van de heer Dorrit zij onmiddellijk hetzelfde als de bankier van de graafelijke wedunaar, mevrouw General. Eénmaal dit ligt gelukkig ontstoken werd hij door de heer Dorrit gevolgd en toen hij kennis genomen had, van de bijna aandoenlijk stemmende getuigschriften, spoede hij zich naar het graafschap van de wedunaar, ten einde het wonder van aangesicht tot aangesicht te leren kennen. En hij werd niet teleurgesteld, zij over trof zijn stoutste verwachtingen. Is het mij voor oorloft, zei meneer Dorrit, te vragen, ha, hoe groot het honora? Al inderdaad, antwoorden mevrouw General. Dat is nu een onderwerp dat ik maar liever vermijd aan te worden. Ik heb het nooit met mijn vrienden besproken en ik kan de kiesheid geen geweld aandoen meneer Dorrit, waarmee de ik dit altijd heb beschouwd. Ik ben, zoals u wel zult inzien, geen Goevernanter. Oh nee, lieve hemel zijn meneer Dorrit. Ik smeek u, mevrouw, toch niet te onderstellen dat ik zoiets ook maar één oog omlik heb gedacht. Hij kreeg een kleur bij de gedachte van zo iets verdacht te worden. Mevrouw General, boog het waardige hoofd. Ik kan daarom geen prijs bepalend voor diensten die ik garen vrijwillig zou aanbieden, maar niet kan bewijzen voor een vergoeding. Ik weet ook niet hoe en waar ik een geval zou kunnen vinden, gelijk aan het mijnen. Het is een hoogsteigenaar in de geval. Daarom twijfel ik geen oog omlik maar hoe, meneer Dorrit gaf heel natuurlijk een wenk. Hoe komen wij dan tot een goede regeling? Ik kan er natuurlijk niets tegen hebben, hernam mevrouw General, dat u bij mijn vrienden informeert hoeveel zij gewoon waren elke 3 maanden bij mijn bankier op mijn naam te storten door het boog uit erkendelijkheid voor deze wenk. Voor oorloof mij erbij te voegen, hernam mevrouw General, dat ik dit onderwerp nu verder wens te laten rusten. En dan, ik kan onmogelijk een onderschikte positie in nemen in die mij de eer kon gegund worden met de familie van meneer Dorrit.  U sprak van 2 dochters, niet waar? Kennis te maken. Ja, 2 dochters. Ik zou deze positie niet anders willen in nemen dan op voet van vollegelijkheid als vriendin, als chaperone, als raadgeefster. Hoe ook door drongen van zijn eigen gewichtigheid begon Dorrit toch een gevoel te krijgen als of het een grote goedheid van haar zou zijn indien zij het aandam. Het scheelde niet veel of hij sprak het uit. Ik meem dat u sprak van 2 dochters, herhalde mevrouw General. Juist, 2 dochters. Het zal dus niet meer dan billig zijn, dat het bedrag dat mijn vrienden u zullen opgeven met, laat ons zeggen, een derde wordt verhoogd. Door het verzuimde niet-en-spoedigste, deze kiezenvraag aan de gravelijke weduwnaar te doen. En aangezien hij ten antwoord kreeg dat deze jaarlijks 300 pontenbaten van mevrouw General deponeerde, behoefde hij niet lang te rekenen om tot de slots om te komen dat hij 400 zou moeten storten. Mevrouw General kon echter, ook naar zijn mening, niet te duur betaald worden. En daarom stelde hij haar voor de eer en het genoegen te mogen hebben, haar van dat ogenblik af als zijn lid van zijn familie te mogen beschouwen. Dit grote voorrecht werd hem door mevrouw General gegund en de zaak was in orde. Mevrouw General was de omvang van haar rocken meegerekend, een waardige, indrukwekkende verschijning. Breed, ruisend, hoogst omvangrijk, alpijd in de statiecoets der etiketten, men had haar kunnen meenemen, zij was meegenomen, naar de topende Alpen, naar het uitgegraven Herculanum, zonder dat er een plooitje in haar toilet zou bespeurd zijn geworden of een speld zoek geraakt. Gelaten haren mochten eruitzien, als of ze met mail bestroomd waren en de eigen arrest in een allerliefst heel fatsoenlijk molentje woonde. De orrezaak daarvan was eerder te zoeken in het feit dat zij eigenlijk nog tot de tijdperk van de krijpformatie behoorde dan in het gebruik van violetpoeder en grijze haren. Dat haar ogen weinig uitdrukking hadden, lag aan de omstandigheid dat ze niets hadden om uit te drukken. En dat haar gelaat, nog weinig rimpels vertoonde, vond zijn orrezaak in het feit dat haar geest er nooit iets opgeschreven had. Een koudbloedige vrouw, een uitgeblazen waskaars, die nooit licht had verspreid. Mevrouw General had nooit een opinie, haar vorming bestond dan ook hoofdzakelijk daarin dat zij de geest van haar slachtoffer belette zich oppinisch te vormen.  Zij had een stelgroefjes in haar hersens die als het waren een geestelijk centuurbaantje vormden, waarop zij kleine wagentjes met oppinies van anderen liet rijden, die nooit derailleerden of tegenal kan er botsten. Zelfs haar eigen welgevoegelijkheid kon niet tegenspreken dat er ook onwelgevoegelijkheid in de wereld bestond. Maar mevrouw General's manier, om zich daarvan af te maken, was ze uit het gezicht te zetten en te doen geloven dat er zoiets niet kon bestaan. Een tweede methode van haar voortreffelijke opvoeding en vorming was dat zij alle moeilijkheden in een la opborgen, de la afsloot en het bestaan ervan ignorerde. Dit was de gemakkelijkste manier en bij welke, andere manier ook vergelaken, tevens de welgevoegelijkste. Natuurlijk wilde mevrouw General nooit luisteren naar iets dat shocking was. Ongelukken, misdrijven, ellende moesten voor haar verborgen worden gehouden. Hartstochten sleepen in mevrouw General's tegenwoordigheid in. Bloed veranderde in water en melk. Had men dit alles uit de wereld verwijderd, dan zorgde mevrouw General wel voor het vernissen van het weinige dat er over bleef. Zij doopte daartoe penseeltjes in grote potten en bestreek daarmee elk ding dat haar in handen kwam. Hoe erger het gebarsten was, hoe meer verniss zij gebruikte. Er was verniss in mevrouw General's stem, in haar aanraking. Zij was omringd door een atmosfeer van verniss. Zelfs haar dromen moeten wel. Vernist zijn geweest, al zij tenminste dromen, terwijl zij in de arme lach van de goedes in Bernhard en de sneeuw een veren bed sprijden op het dak. Einde van de tweede hoofdstuk van deel 3. Derde hoofdstuk van deel 3 van kleine Dorrit van Charles Dickens, vertaald door AG van Tricht. Deze LibriVox opname is vrij van auteurschrechten, opname door Marks Alkoenders. De helderen morgenzon, scheen verblindend in de ogen de reizigers. Het sneeuwde niet meer, de mist was opgetrokken, de bergelucht was zo helder en opwekkend dat men bij het ademhalen een gevoel kreeg als of men opnieuw geboren was. Om deze zinsbegoogeling te versterken, scheen het gebärgte veranderd in een schitterende wolkenmassa.  Hangende tussen de staalblauwe hemel en de diepdaar onderliggende aarde, enige zwarte plekken in de sneeuw als knopen in een dunne draad, een aanvang neemende bij de deur van het hospis en zich langs de helling slingrend hier en daar afgebroken, als of de einden nog aan elkaar moesten worden gevoegd, gaven de plaatsen aan waar de broeders aan het werk waren om een pad te banen. Bij de deur zelf was de sneeuw al plat getrapt en gesmolten. De muil eesels werden haastig naar buiten gebracht, aan de ringen in de muur vastgebonden en geladen. De bellen rinkelden, de vrachtjes werden goed vastgezet en de stemmen, der drijvers en bereiders klonken wel luidend in de stilte van de morgen. Enige vroeg opstaanders hadden hun een reis al hervapt en zowel op de vlakke top bij het donkere meer, in de nabijheid van het hospis, als op het pad dat de reizigers de vorige dag gevolgd hadden, waren enige zich voortbewegende gestalten van mensen en muil eesels zichtbaar. Miniatuurwezendjes tegenover de reuze gevaarten in het rond, terwijl overal de belletjes rinkelden, zo van de muil eesels als van de tot het hospis behorende koeien. In de eetzaal brandden een nieuw vuur, op de as van dat van de vorige avond en de vlammen beschenen een eenvoudig ontbijt van brood, boter en melk. Ook verlichte het decorier van de familie Dorrit, die thee zette voor zijn gezelschap uit de voorraad, die met allerlei andere zaken was medegenomen om in geval van nood te dienen. De heren Goan en Blandois hadden iets ontbeten en wandelden een cigarrookende bij het meer op en neer. Goan, he, mompelde tip alias etwa door het Esquire, het vreemdelingenboek inkijkende, toen de courier hem alleen aan het ontbijt had gelaten. Dan is Goan de naam van een kwast. Meer kan ik er niet van zeggen. Als ik hem dat waard vond, zou ik hem eens bij zijn neus trekken. Maar hij is het niet waard. Gelukkig voor hem. Hoe is het met zijn vrouw, Amy? Dat zul jij? Wel weten. Gewoonlijk weet je zulke dingen wel. Zij is beter, Edward, maar zij vertrekkend vandaag nog niet. Oh, vertrekkend zij vandaag nog niet. Gelukkig voor die vent, zei Tip. We zouden anders misschien nog in botsing komen.  Het schijnt beter voor haar te zijn dat zij vandaag rust houdt en zich niet vermoeid of schokkend krijgt onder het rijden. Nu, mij best, maar je praat alsof je haar hebt opgepast. Je bent toch niet in je oude gewoontend vervallen, Amy. Hij deed haar deze vraag met een sluwe blik naar Fanny en ook naar zijn vader. Ik ben alleen bij haar geweest om haar te vragen of ik ook iets voor haar kon doen, Tip. Je behoeft mij geen Tip te noemen, Amy, antwoordde de heer Dorrit Jr. met gefronst voorhoofd. Dat is ook een oude gewoonte die je opzij moet zetten. Oh, beste Edward, ik deed dat ook niet met opzet. Ik vergeet het willens. Het was vroeger zo natuurlijk. Oh ja, vond je vrouw Fanny hierop in. Natuurlijk en vroeger en oude gewoonte. Allemaal onzin. Onzin, zeg ik je, klein ding. Ik weet op er best waarom je zoonbelang stelt in die mevrouw Gohan. Je kunt mij geen zand in de ogen strooien. Dat zal ik ook niet proberen. Fanny wordt maar niet boos. Oh, boos, riep Fanny schouder ophalend. Ik heb alleen maar geen geduld. Dit was niet te ontkennen. Nu, Fanny, zij meneer Dorrit opkijkende, wat bedoel je? Verkla je nader? Oh, trek er u, maar niets van aan, papa, antwoordde Fanny. Het is niet belangrijk. Amy zal mij wel begrijpen. Zij kende die mevrouw Gohan al voor gisteren of had tenminste van haar gehoord. Dat zal zij wel niet ontkennen. Mijn kind zijn meneer Dorrit. Zeg naar Amy Kerenen. Heeft jouw zuster enige a grond voor deze zonderlinge bewering? Men mag ter hartig zijn, wil je vrouw Fanny in, al voor ons Amy kon antwoorden. Wij behoeven daarom nog niet op de toppen van koude bergen bij mensen in de slaapkamer te zitten bevriezen. Tenzij wij, iets van zulke mensen weten. Maar het is niet moeilijk te raden, wiens vriend mevrouw Gohan is. Van wie dan? Vroeger vader. Het spijt mij het te moeten zeggen, papa. Haar nam je vrouw Fanny, die zich altijd veel moeite gaf om zich te verbeelden, dat zij op alle mogelijke wijzen werd beledigd en mishandeld.  Maar ik geloof dat zij bevriend is met die onverkwikkelijke, onbeleefde persoon die met totale afwezigheid van die kiesheid waarop wij aanspraak meenden te mogen maken, ons opzettelijk beledigde en krenkte in ons gevoel van eigenwaarde, bij een gelegenheid die wij bij zwijgende overeenkomst niet meer aanroeren. Amy, mijn kind, zijn meneer door het op een toon waarvan de vriendelijke gestreinheid door genegenheid werd getemperd. Is dat zo? Ja, dat is zo, antwoorden Amy zacht. Ja, natuurlijk, reep je vrouw Fanny. Ik zei het immers. En nu, papa, verklaar ik eens en vooral deze jonge dame was gewoon hetzelfde minstens eenmaal per dag eens en vooral te verklaren dat het schande is. Ik verklaar eens vooral dat er paal en perk aan moet gesteld worden. Is het niet genoeg dat wij zelf weten wat wij ondervonden hebben? Behoeft men ons dat ook nog in het gezicht is slingeren? Telkens weer en stelselmatig en dat nog wel door een persoon die onze gevoeligheid het meest moet sparen. Moeten wij ieder ogenblik van ons leven blootstaan aan zulk onnatuurlijk gedrag? Zal het ons nimmer toegestaan worden te vergeten? Ik herhaal, het is meer dan schande. Je weet Amy, veel nu ook haar broeder hoofdschuddend in, dat ik je wanneer en waar ik maar kan bijsta. Ik moet echter zeggen dat ik het op mijn woord een onverantwoordelijke manier vind om je zusterlijke genegenheid te tonen betrekkingen aan te houden met een man die mij op zo'n gemene manier behandeld heeft als iemand een ander maar behandelen kan en die voegde hij er uit volle overtuiging bij een laaghartige dief moet zijn, wat je om zich zo te kunnen gedragen en begrijp nu eens, zei je vrouw Fanny, welke gevolgen zo iets hebben kan? Kunnen wij ooit hopen dat ons bedienden personeel ons zal blijven achten? Nimmer, wij hebben hier twee vrouwelijke bedienden, dan de lijfknecht van papa en een palvernier en een kutsier en allerlei andere van ons afhankelijke mensen en niet tegenstaande dat gaat daar een van ons met glazen koud water en zoon naar boven als een assepoester.  Nu, een enkele keer kan zo iets en nog mee door, merkte meneer Edward aan, maar die klennem, zoals hij zich belieft te noemen, dat is wat anders, die hoort erbij, die is er een stuk van, zei Fanny, die heeft zich bij ons ingetoren, wij hebben hem nooit nodig had, ik heb hem altijd aangezien voor iemand, wiensgezeldschap ik met het grootste genoegen kon missen en toen beledigde hij ons zo grof, alleen omdat hij het plezier in had, ons onze armoede goed te doen voelen en nu zullen wij ons verlagen om zijn vrienden te bedienen, het verbaasd mij niets, dat die meneer Gowan zo tegen je opgetreden is, wat kan men anders van hem verwachten dan dat hij zich zat te vermijden in ons vroegere ongeluk, vader Edward, dat is niet waar, betoogde kleine doord.  Nog meneer, nogme vrouw Gowan heeft onze naam vroeger ooit gehoord, zij weten niets van de geschiedenis van ons leven, zo wil de erger verklaar de Fanny, die niet genegen scheen enige verzachtende omstandigheid aan te nemen, dan heb je helemaal geen excuse, als zij onze geschiedenis gekend hadden zou je je geroepen hebben kunnen voelen die in hun ogen wat te verzachten, dat zou wel een bewijs van zwakheid geweest zijn, een belachelijke dwaling, maar een dwaling kan ik vergeven, een moedwillige, wel overwogen vernedering van de genen die ons het naast en het liefst zijn niet, nee, dat kan ik niet anders dan veroordelen, ik heb je nog nooit met opzet leed gedaan Fanny, zij kleine doord, al viel je me nog zo hard, dan moet je bedachtzamer zijn Amy, antwoorden haar zuster, als je zulke dingen bij ongeluk doet moet je bedachtzamer zijn, als ik bij toeval geboren was op zo'n eigenaardige plaats en onder omstandigheden die de welgevoegelijkheid wel moeten afstompen zou ik mij genoodzaakt voelen bij elke stap die ik deed mij zelf af te vragen of ik ook onwetend mijn naaste en liefste betrekkingen in verlegenheid bracht, zo verbeeld ik mij dat ik zou doen in een dergelijk geval, nu meende meneer Dorrit aan het gesprek over dit pijnlijke onderwerp een einde te moeten maken door het ouderlijk gezag te doen gelden terwijl zijn wijsheid er tevens lering uit trok voor zijn kinderen lief je tot zijn jongste dochter ik verzoek je er verder over te zwijgen je zuster drukt zich wat sterk uit maar niet zonder zeer geldige aanleiding je hebt nu een hoge positie op te houden en jij niet alleen maar ik ook en wij allemaal allemaal en voor mensen die een hoge positie moeten ophouden maar vooral voor ons om redenen waarbij ik niet zal blijven stilstaan is het nodig achting af te dwingen wij moeten waken dag en nacht dat men ons de achting bewijzen die ons toekomt mensen die van ons afhankelijk zijn ha moeten op een afstand gehouden worden ons onderdanig zijn daarom is het nodig je niet bloot te stellen aan de opmerkingen van zulke mensen door hun de diensten die zij ons bewijzen moeten uit de handen te nemen ha hoog nodig hoe zou men dat in twijfel kunnen trekken pribje voor fennie dat is het abc van alles fennie zij haar vader met bombastische deftigheid met je voorlof en nu meneer klennem ik ben zo vrij te verklaren emi dat ik de gevoelens van je zuster niet deel dat wil zeggen niet en volle ten opzichte van meneer klennem ik voor genoeg me ermee die persoon a in het algemeen aan te zien voor een wel opgevoet man een wel opgevoet man ook wil ik niet vragen waarom die persoon zich in de tijd aan mijn gezelschap aan mij opdrong hij wist of kon weten dat mijn gezelschap gezocht was en zijn excuus mag wel licht zijn dat hij in mij eigenlijk een publiek persoon zag maar er waren omstandigheden in verband met mijn weinige bekendheid met meneer klennem heel gering inderdaad meneer Dordt begon zich op te winnen die het onkies van meneer klennem zouden doen zijn indien hij de betrekkingen met mij of met enig lid van mijn familie wedertrachten aan te knopen onder de bestaande omstandigheden indien meneer klennem kies genoeg is om het onbehoorlijke van zulke poging in te zien ben ik als wat zoenlijk man verplicht die kiesheid te erbiedigen maar indien meneer klennem zoveel kiesheid niet mocht bezitten zou ik geen ogen om te kunnen omgaan met iemand die zo dik huidig is in elk geval moet het blijken dat meneer klennem met gang onze iets meer te maken heeft oh mevrouw general de komst van genoemde dame die haar plaats aan de ontbijtafel in nam maakte aan het twistgesprek een einde enige ogenblikken later kondigde de courier aan dat de lijfknecht de beide kameniers de vier gitsen en de veertien meuleesels gereed stonden waarop het gezelschap het hospice verliet en de kabelkade gevormd werd meneer gohan stond op enige afstand met zijn sigaar en zijn potlood maar meneer blandois was aanwezig om de dames verwel te zeggen toen hij beleefd zijn slappenhoed afnam voor kleine dorrept vond zij die zwarte man met de lange mantel nog afstrik wekkender dan de vorige avond bij het licht van de hart maar aangezien haar vader en haar zuster gevlijd schenen door zijn hulde betoon vermeed zij het haar wand trouwend te tonen uit vrees dat haar geboorte in de gevangenis opnieuw voor de voeten zou worden geworpen even wel toen zij het ongelijke pad afdaalden en het hospice nog in het gezicht was keek zij meer malen om en zag dan telkens meneer blandois afstekende tegen de rook die als fijn goudkleurig kantwerk uit de schoor steen van het hospice opsteeg op een vooruitstekende punt staan om hen na te kijken lang nadat hij niets meer leek dan een zwart plekje in de sneeuw meende zij nog die valse glimlach die gebogen neus en die dicht bij elkaar staan de ogen voor zich te zien en zelfs toen het hospice uit het gezicht verdwenen was en dunne morgen wolkjes de pas in een sluier hulden schelen de spookachtige wegwijzers nog alle naar hem te wijzen maar evenals de sneeuw naar mate zijn minder koude streken bereikten langzamerhand wegsmold verdween blandois uit haar gedachten de zon werd weer warm het water van de bergstroopjes verschaf de weder en verfrissende dronk en nogmaals reden zij langs pijnbomen beekjes die tussen de rotsen voortkabelden groene hoogten en dalen en de houten chalets van een zwitsers landschap nu en dan was het pad breed genoeg om twee aan twee te rijden en reed Amy naast haar vader en wanneer zij hem dan bekeek zoals hij daarvoor treedt in een mooie pelsjas rijk en met veel bedienden zag hoe zijn ogen zich voorlustrden in het schone landschap en bedacht dat nu geen hoge muren met scherpe ijzeren punten hem het vrije uitzicht meer belemmerden dan voelden zij zich meer dan gelukkig want de brede zwarte schaduw die over zijn leven had gehangen was verdwenen haar oom had die schaduw in zover afgeworpen dat hij de klederend roeg die men hem gaf nu en dan een offer aan het fatsoen der familie bracht door zich te wassen en zich overal heen mee te laten nemen met de blijdschap van een goede huisdier als of hij wilde te kennen geven dat lucht en beweging hem goed deden in alle opzichten op een na niet hij zich bestralen door het licht dat van zijn broeder uit ging hij verheurde zich in de grootheid de rijkdom de vrijheid de gewichtigheid van zijn broeder maar hij dacht daarbij nooit aan zichzelf stil en teruggetrokken van aard als hij was had hij geen behoefte om te praten als hij zijn broeder hoorde spreken geen verlangen om bediend te worden zodat de bediende zich geheel aan zijn broeder konden wijden de enige merkbare verandering die uit hem zelf voort sprood was een wijziging in de verhouding tot zijn jongste nichje elke dag wies die aan tot grote achting een zeldzaam verschijnsel bij een zoveel oudere man tegenover een jong meisje maar eigenaardiger nog was de geschiktheid die hij daarbij aan de dag legde bij gelegenheden die je vrouw fennie aandeling gaven om eens en vooral iets te verklaren nam hij de volgende waar om zijn grijze hoofd te ontbloten voor zijn jongste nichje haar te helpen bij het op of afstijgen of in het rijtuig of bij wij zij haar andere kleine diensten maar altijd met de grootste eermiet toch leek het nooit misplaatst of overdreven want hij legde en grote eenvoud en hartelijkheid bij aan de dag en het geschieden altijd spontaan en in grote oprechtheid ook wilde hij nooit zelfs niet op zijn broeders verzoek voor haar bediend of geholpen worden altijd en overal liet hij haar voorgaan zo zeer was hij erop gesteld dat haar de nodige eer bewezen werd dat hij op deze zelf de tocht van de grote sind bernard naar beneden plotseling hevig uitvoer tegen de palvernier die verzuimde haar stijgbeugel vast te houden toen zij vlak in zijn nabijheid afsteeg op zijn kopper gemel ezel op de kerel indrenden en hem in het hoek duwde tot grote verbazing van het gehele gezelschap zij vormden een zeer voorname gezelschap en de hotel houders aan baden en bijna overal waar zij kwamen was hun voornameheid al vooraf gegaan in de persoon van de courrier die zich kwam overtuigen of de kamers wel in orde waren in de eerste plaats het salon hij was de herout in de familie processie dan kwam de grote reiswagen met meneer dorrit misdorrit mis Amy dorrit en mevrouw general binnenin een paar dienstboden achterop en bij mooi weer Edward dorrit esquire op de bok daarop volgde een kleine ruituig met vrederik dorrit esquire en een lege plaats voor Edward dorrit esquire tenzij het mooi weer was eindelijk de bagagewagen met de rest van het bediende personeel de grote bagage en zoveel stof en slijk door de beide andere voertuigen opgeworpen als hij bergen kom daar prijkten de drie voertuigen met hun inhoud voor het grootste hotel van martin die het eerste station na hun bezoek aan de grote zin bernard het was in het volle reisseizoen zodat er nog meer voertuigen waren van de opgelapte italiaanse vertura af een houten bak op wielen met een tweede bak zonder wielen er overheen tot het eleganste engelsen rijdtuig toe meneer dorrit wachten hier een verrassing een derd door hem besproken kamers was nog bezet door twee reizigers de hotelhouder de hoed in de hand beswoerde courier dat hij een ongelukkig sterveling dat hij wanhopend diep bedroefd was dat hij het ellendigste ongelukkigste wezen op aarde was en het hoofd had van een houten varken hij hadde de toestemming niet toe moeten geven maar die deftige dame had hem zo vuurig gesmeekt haar die kamer af te staan om er het middagmaal te gebruiken voor een half uur maar dat hij gezicht was het halve uur was nu voorbij de dame en haar geleider waren aan het dessert met een kleintje koffie de nota was voldaan de paarden waren besteld zij zouden onmiddellijk vertrekken maar een lelijke grill van het noodlot had bewerkt dat zij nog niet weg waren de verontwaardiging van meneer dorrit toen hij deze verontschuldiging hoorde zich op de trap omkeerde is niet te beschrijven de waardigheid de familie was aangeramd hij was uiterst fijn gevoelig op het punt van de waardigheid van zichzelf en zijn familie hij ontdekte de toelegg om er één aanval op te doen voordat iemand haar iets van bespeurde zijn leven was een voortdurende marteling want hij voelde altijd het ontleed mist kerven aan zijn fatsoen is het mogelijk meneer zei hij met een kleur als vuur dat u ha de vermetelheid gehad heeft een derdormij bestelde kamers aan een ander af te staan einde van het eerste deel van hoofdstuk 3 vervolg van het derde hoofdstuk van deel 3 van kleine dorrit van Charles Dickens vertaald door AG van Trigt deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten opname door Marcel Koenders duizendmaal pardon de hotelhouder voelde zich diep ongelukkig dat hij voor die bijzondere lieftallige dame bezweken was hij smeken monsigneur zich toch niet zo op te winden hij bad monsigneur omgenade als monsigneur de onuitsprekelijke goedheid wilde hebben zich te vergenoegen met het andere salon dat speciaal voor hem was gereserveerd vijf minuten langer niet dan was alles weer in orde nee meneer antwoorden monsigneur ik zal van geen enkel salon gebruik maken ik zal hier vandaan gaan zonder iets te gebruiken ik wil geen voet in uw huis zetten hoe durft u zo iets te doen wie ben ik dat u mij anders behandelt dan andere gentlemen helaas de hotelhouder ribet hele al tot getuigen dat monsigneur de beminnelijkste de gewichtigste de achtenswaardigste de meest geëerde persoon was die hij ooit in zijn hotel gehuisvest had indien hij onderscheid maakte tussen monsigneur en andere gentlemen dan deed hij dit omdat monsigneur voornamer edelmoediger beroemder en meer bemint was dan die anderen hoe kunt u dat zeggen meneer antwoorden door het winst drift nog lang niet bekoeld was u hebt mij beledigd u hebt mij opzettelijk beledigd hoe durft u dat doen geef opheldering rechtvaardige hemel hoe kon de arme man nog meer opheldering geven er viel niets meer op te helderen hij kon alleen voor onschuldigingen aanbieden en de overbekende grootmoedigheid van monsigneur in roepen ik zeg u meneer antwoorden meneer door het zielend van toren ik zeg u dat u ha onderscheid maakt tussen mij en andere gentlemen van voortuin en naam ik vraag u ha wie u daartoe het recht geeft wie geeft u het recht antwoord mij meneer geef opheldering zeg mij waarom de hotelhouder verzocht nederig meneer de courier onder het oog te mogen brengen dat monsigneur anders zo afabelen zich zonder reden zo boos maakte er was geen waarom alleen die zeer innemende hoogst voorname dame zwijg reed meneer door het zwijg ik wil geen woord meer horen over die innemende hoogst voorname dame ik wil ook van u niets meer horen zie deze familie aan mijn familie veel fatsoenlijker en voornamer dan welke dame ook u hebt deze familie achterloos behandeld onbeschaamd bent u opgetreden tegen deze familie ik zal u ruineren ha laat de paarden voorkomen laat weer op ik zet geen voet in het hotel van die man niemand had zich in de twist gemengd het waardoor het esquire kennis van de fransen spreektaal schoot daartoe tekort en ook de dames hadden daarvan nooit haar voortgemaakt je vrouw fenny echter begon nu haar vader te ondersteunen en dat deed zij door met grote bitterheid in haar eigen taal te verklaren dat smans onbeschaamdheid het bepaalde doel had om de familie te beledigen dat zij het van het grootste belang achten hem door welke middelen dan ook te dwingen de reden op te geven waarom hij onderscheid maakte tussen hem en andere rijke families zij zelf kon zich onmogelijk voorstellen wat de reden van zoveel onbeschaamdheid zijn kon maar een reden moest er zijn en die moest met hem desnoods uit zijn mond trekken al de gidsen mel ezeldrijvers en landervanters op het voorplein hadden zich voor één der partijen verklaard en het maakt de grote indruk op hen toen de courier nu begon de rijtuigen naar buiten te brengen met de hulp van een dozein mensen aan elk wiel werd die dan ook spoelig en met veel wij bewerkstelligd en toen begon het opladen in afwachting van de paarden die uit het posthuis moesten komen in tussen stond het rijtuig van de innemende en zeer deftige dame al ingespannen gereed terwijl de hotelhouder naar binnen was gegaan om haar de moeilijkheid waarin hij geraakt was mede te delen na enige ogenblikken kwam hij met de dame en de haar vergezellende heer de trap af en wees hun met de hand de in zijn waardigheid gekwetste meneer door het aan neem hij niet kwalijk zijde heer terwijl hij de dame liet staan en zich en weg baande naar de belederde familie ik houd niet van veelwoorden en van lange uitleggingen maar deze dame hier is vreselijk bang voor standjes lady eigenlijk mijn moeder verzoekt mij u te zeggen dat zij hoopt zonder standjes hier van daam te zullen gaan meneer door het nog heigend van drift over de aangedaanen belediging groeten de heer en ook uit de verte de dame maar stijf en onverzettelijk nee maar werkelijk zeg oude jongen luisterens op deze wijze deed de jeugdige gentleman een beroep op etward door het squire die hij tot zijn grote verlichting nu kon aanspreken laat ons samen trachten de zaak in het reinen te brengen mijn moeder is zo vreselijk bang voor standjes etward door het squire die bij een knoop van zijn jas apart genomen werd keek de vreemde heer aan met een gezicht als of hij een groot diplomaat was en zij ja ziet u als mijn ergens kamers besproken heeft en men vindt die door andere bezet dan is dat verre van aangenaam dat is het ook niet antwoorden de ander dat begrijp ik ik geef het toe maar laten wij samen trachten de zaak in het reinen te brengen en vooral geen standjes die vent kan het heus niet helpen het is helemaal de schuld van mijn moeder zij is een bewondermswaardig mooie vrouw zonder malacuren goed opgevoed ook zij was die vent is slim af wont hem gewoon om haar vinger als dat het geval is begon het wat door het squire waarachter ik bezweren het u dat is het geval waarom zij de ander weer tot de hoofdzaak komende waarom dan standjes etmund zij de ledie naar haar zoon toekomende ik hoop dat je tot genoegend van deze gentleman en zijn familie uitgelegd hebt of nog uitlegd waarom de hotelhouder geen schuld heeft zeker zeker mama ik praat me lang en etward gedurende enige seconden door dringend aankijkende kreeg hij plotseling een opwelling van vertrouwelijkheid en zij niet waar oude jonge nu is alles in het reinen ik weet niet zij de ledie bevallig na de tredende in de richting van meneer door het senior of het niet beter geweest zou zijn als ik dadelijk zelf u de verzekering gegeven had dat ik alle gevolgen van het in gebruik nemen van de door u bestelde kamer om daarin even het middagmaal te gebruiken voor mijn rekening genomen had ik had de wettige eigenaar niet zo spoedig terug verwacht en wist ook niet dat hij al terug was anders zou ik mij gehaast hebben de kamer die mij niet toe kwam te ontruimen en zelf op heldering gegeven en voor onschuldigingen aangeboden hebben ik vertrouw met deze verklaring plotseling bleef de dame steken en keek sprakeloos van verbazing door haar ooglas naar de beide jevrouw en door het op hetzelfde ogenblik stak je vrouw fennie op de vorige ontstaande van een schilderachtige hul gevormd door de familie de rijtuigen en het bedienden personeel van de familie haar arm door die van haar zuster en dwong haar op de plek waar zij stond te blijven terwijl zij met de andere hand een druk gebruik van haar waaien maakte en zo onverschillig mogelijk langs de vreemde dame heen keek de dame die spoedig haar verbazing te boven was het was mevrouw merdel en die liet zich niet spoedig uit het veld slaan ging voort met de zeggen dat zij hoopte met deze verklaring en voor onschuldiging alles weer goed gemaakt te hebben en beval de welnevende hotelhouder in de grunst van de familie aan die hij zo in alle opzichten waardig was meneer dorrit voor wie dit alles als wier ook was op het altar van zijn waardigheid antwoorden zeer minzaam zegende dat zijn bedienden ha de paarden zouden terugzenden en hij zou vergeten wat er was voorgevallen dat het ging hij als een belediging had opgenomen nu als een eer door hem beschoud werd op deze woorden boog de boezem zich voor hem en de eigenaaressen die haar gelaad trekken op merkwaardige wijze in haar macht scheen te hebben groeten de zusters met een innemend glimlachje als jonge dames van voortuin die een zeer gunstige indruk op haar maakte en die zij nog nooit de eer had gehad te ontmoeten veneer sparkler daarin tegen even verbaasd als zijn moeder komt niet zo spoedig van zijn verbazing bekomen en bleef het daar vreel net fennie op de voorgrond strak aanstaan op de waarschuwing zijn moeder dat zij vertrekken moesten en op haar verzoek om haar een arm te geven opende zich zijn lippen maar hij bracht geen geluid voort en toen hij voor het portier stond was zijn houding nog zo stijf dat het een kunstjuk geweest zou zijn hem zo ver voorover te buigen als nodig was om hem naar binnen te krijgen indien de moeder die er al in zat hem niet een ruk had gegeven nauwelijks was hij binnen of het kussentje voor het kleine venstertje achter in het rijtuig verdween en zijn oog nam de plaats ervan in daar bleef het zo lang zo'n klein voorwerp te onderscheiden was wij licht nog langer kijkende als een kabel jauw waar aan iets bijzonder merkwaardig is overkomen als een slecht geschilderd oog in een groot medaillon deze ontmoeting was voor mis fennie zo bijzonder aangenaam en gaf haar zoveel reden om er met een gevoel van triomphe aan te denken dat haar humor er zeer door werd verzacht toen de processie de volgende dag weer in beweging ging nam zij met grote opgewektheid haar plaats weer in en legde zoveel vrolijkheid aan de dag dat mevrouw general haar bijna verbaasd aangekeken kleine door het was blij dat niemand iets op haar aan te merken had en dat fennie zo vrolijk was maar haar rol in de processie was een zwijgende en een pijnzende tegenover haar vader gezeten in de reiskoets dacht zij aan de kamer in de marshalsie en dan leek haar tegenwoordig bestaan een droom alles wat zij zag was nieuw en wonderlijk maar voor haar was het niet de werkelijkheid het leek haar toe als of al die visionen van bergen en schilderachtige landstreken eerder ogenblik konden verdwijnen en het rijdt haar plotseling een hoek zou omslaan en voor de poort van de marshalsie stilhouden het was haar zo vreemd niet te behoeven te werken maar niet half zo vreemd als dat zij daar nu maar in een hoekje gedoken zat zonder aan iemand te behoeven te denken zonder plannen te behoeven te maken of iets te verzinnen zonder voor iemand dan alleen voor zichzelf te behoeven te zorgen maar het vreemd zijn was de ruimte die haar nu van haar vader scheiden een ruimte waarin anderen zich bewoogen om hem te bedienen en zij nooit komen mocht in het eerst was dit haar even vreemd als de bergen zelf zodat zij er zich niet in kon voegen en haar oude plaats in zijn haar bijheid wilde behouden maar toen had hij haar eens onder vier ogen genomen en voorgehouden dat mensen die een hoge positie in de maatschappij in nemen onvoorwaardelijke achting van hun onderhebbende moeten eisen en dat het onverenigbaar zou zijn met die achting wanneer de dochter uit de laatste tak der dorts van dorsetjar zich onledig hield met de werkzaamheden van een kamerdinaar daarom lieve was de vaderlijke vermaning moet je eraan denken dat je nu een dame bent en je als een dame moet gedragen met gepaste trots en je moet onthoudend van dingen die tot ongepaste en onaan gename opmerkingen zouden aanleiding geven en zonder tegenspraak had zij gehoorzaamd en nu zat zij dan in een hoekje van het wilderig ingerichte rijtuig de kleine vroeger zo werkzame handjes gedulde gevouwen in haar schoot weggehaald van haar ouders tandplaats in het leven waarop haar voet nog even had getalmd van haar nieuwe standplaats af leek alles wat haar omringde onwaar hoe verrassender de toenelen die zij voor zich zag hoe meer ze leken op het onwerkelijke in haar eigen innerlijk leven wanneer zij de ledige plaatsen naging die daarin achtergebleven waren de simplonpas de afgronden de donderende water vallen de prachtige weg het gevaar dat een los wiel of een misstap van een paard of een meulezel de dood komt veroorzaken het afdalen in italië de eerste blik in dit prachtige land toen de berg engte al weider en weider de bergen zelfen al lager en lager werden alles geen haar een droom toe alleen de oude vuile marseltie was werkelijkheid nee ook de oude marseltie schudde op haar grondvesten want zij vertoonde zich in haar droom zonder haar vader zij kon zich niet voorstellen dat de gevangenen nu toch liepen te landen vanten op het binnenplein dat de lage kamers toch nog alle bewoond waren dat de hoofdzipier nog altijd mensen in en uit liet en toch wist zij dat het zeker nog zo zou zijn die oude poort zij moest er zelfs nog aan denken toen de familie voor enige maanden in venetie een oud parleis gehuurd had wel zesmaal zo groot als de hele marseltie aan het kanaal granden en zij daar op haar eigen balkon zat met andere balkons beneden zich maar geen enkele boven het was een balkon van door de tijd zwart geworden steen en kleine door het voelde zich heel klein wanneer zij over de met kussens beleggde rand naar beneden keek geen plekje beviel haar avond zo goed als dit en de mensen die in grondbos voorbij voeren begonnen haar al te kennen en zijden daar heb je dat kleine engelse meisje dat altijd alleen zit zulke mensen bestonden eigenlijk niet voor het kleine engelse meisje zij kenden ze niet zij keek maar naar het ondergaan van de zon naar de lange linie van perper en rood en de vlammen gloed hoog aan de hemel die alle gebouwen zo warm kleurde en verlichte dat het scheen als of hun zware muur door schijnt waren en het licht van binnen kwam zij bleef daarnaar zitten kijken tot de gloed was uitgeblust en dan na een blik op de voorbijvarende gondels op weg naar muziek en dans sloeg zij de ogen op naar de stern hadden die vroeger ook zo voor haar geschitterd gek dat zij nu weer aan die poort dacht ja zij dacht weer aan die oude poort en zag zichzelf zitten in het holle van de nacht en Maggie's hoofd op haar schoot allerlei tonelen uit die tijd en uit allerlei andere tijden van haar gevangenis leven kwamen naar voor de geest en dan leunde zij over de rand van het balcon en keek over het water als of die herinneringen daar op de bodem lagen en zij moest wachten tot het kanaal droogliep en de oude gevangenis de oude kamer de oude bewoners en bezoekers weer zouden terugkeren alles blijvende werkelijkheid waarin niet de minste verandering was gekomen einde van hoofdstuk 3 van deel 3 veer de hoofdstuk van deel 3 van kleine dorrit van Charles Dickens vertaald door a.g.