Tranzo Symposium | Vertel ik het wel of niet? | Jaap van Weeghel
Ja, eigenlijk is dit het verhaal van Kim natuurlijk, maar die hebben we willen sparen voor een nog belangrijke wedstrijd. Komiddag, want we moeten haar proefschrift dedigen. En omdat, zeg maar, de andere leden van het promotie-team, persoonlijk op standigheden vandaag vanochtend hier niet kunnen zijn, ben ik als derde wisselspeler, zeg maar, in het veld gestuurd. En ik hou me maar vast dat meer jonge talenten op die manier zijn doorgegroven. Eerst maar iets over de betekenis van werk. Nou, fokken en stukken hebben daar een heel simpel idee van, zoals je kunt lezen. Er is natuurlijk veel meer dan dat. En mensen vinden, Nederlanders vinden dat een heel belangrijk levensgebied. Het verschapt niet alleen in komen, maar ook sociale contacten, identiteit, status, dwingtje tot activiteit en brengt gezondheid teweeg. Als alles onder goede omstandigheden natuurlijk, hè. En specifiek voor mensen met psychische problematiek heeft het extra betekenissen. Dat brengt je in een andere rol dan die van patiënt. Het publiek stigma wordt minder, weten we uit onderzoek. Werk is een beschermende factor tegen depressie. Het is een overleving strategie, een kopen strategie voor mensen om je standen te houden. Als de muur op je afkomt, dan kun je maar beter aan het werk zijn. En werk is voor veel mensen het bewijs dat je psychisch en maatschappelijk weer aan het herstellen bent. Nou, heel veel mensen willen het ook aan het werk. De meerdereheid wil ook graag weer aan het aan de slag en dat geldt ook voor hulpverleners. Maar er is ook een zekere ambivalentie als het overwerken gaat. En dat geldt zeker ook voor hulpverleners. Want die voordelen van werken zijn er wel, maar wat er ook geld is, is dat het je confronteert misschien met eerder falen of dat je jezelf beeld daardoor ook wordt bedreigd. Angst voor gezondheidsverlies, alles niet terecht. En angst voor de negatieve reacties van anderen, daar hebben we het vanochtend natuurlijk over. En angst voor het verlies van uitkering, ook al of niet terecht. Dus die ambivalentie is er ook altijd naar mij smaakt. Stigma hoef ik gelukkig niet meer heel veel over uit te leggen, want dat heeft Katrine vanochtend al uitgebreid gedaan. Hier wil ik alleen nog aan toevoegen dat stigma dat is niet weg als je hersteld bent. Dat blijft aan je kleven. Ook al ben je persoonlijk, maatschappelijk, klinisch hersteld.  Dan nog kun je daarmee geconfronteerd worden. Dat is het vervelende van dat fenomeen. Nou, dit is een plaatje wat Katrine eigenlijk ook al liet zien. Het gaat over kennis, het gaat over attitude's en het gaat uiteindelijk over gedrag en dan hebben we het over discriminatie. Dus dat stigma op allerlei negatieve connotaties bij een bepaald kenmerk van een persoon. Er zijn verschillende verschillingsvormen van stigma. Op collectief niveau hebben we publiek stigma. Houding en gedrag van gewone burgers. Stigma in de hulp- en dienstverlening, ook niet onbelangrijk, lopen mensen vaak tegenaan. Structueel stigma, wat verankerd is in wet en regelgeving dan wel in de cultuur in allerlei vezels zit. Heel belangrijk, omdat op een andere manier te bestrijden. Katrine zei dat ook al. Op individueel niveau hebben we het wagenomen stigma, van wat denk je dat mensen over je denken. Zelf stigma is al aan nodig geweest. Ervaren stigma, wat heb je werkelijk ervaren aan de benadeling. En ook een heel belangrijk punt, geanticipeerd stigma. Why 2? Waarom zou ik nog iets ondernemen? Ze moeten ons soort mensen toch niet. Dat is vaak wat er gebeurt. En wat dat betreft ga je ook toe naar vermijding van het label dat je eigenlijk dat label absoluut ontkent en er niks mee te maken wil hebben. En ten slotte associatief stigma, bijvoorbeeld bij vrienden en familieleden van iemand met een psychische aandoeningen, die kunnen daar bij association ook last van krijgen. De gevolgen van stigmatisering heeft Katrine eigenlijk ook al mooi uitgelegd. Ik wil er alleen nog maar even uit pikken dat dat sociaal isolement toch misschien wel het belangrijkste is. En zeker ook dat je dan vaak de neiging hebt om psychische hoop te vermijden. Omdat dat natuurlijk kan zorgen dat mensen dat in de gaten krijgen en dat je echt een probleem hebt waar een stigma op rust. Effectieve programma's kwamen ook al even langs. Het is een wat lange rijtje die ik hier laat zien. Mental Health First Aid, Beyond the Label, Living Library, In Our Own Voice, Honest, Open and Proud, wat Katrine had al over gehad. Corral komt zo terug. Nect tegen zelf stigma waar we in Nederland niet op mee aan de gang gaan. Wat weten we over die programma's? Hoe effectief is dat nou allemaal? Nou, we weten dat programma's die op contact zijn gebaseerd. Contact tussen mensen met en zonder psychioprometiek.  Die worden het vaak toegepast in voorlichtingen en zijn ook het meest effectief. Bij jeugd is niet zo zere contact, maar vooral de voorlichting juist effectief. Dat blijkt uit onderzoek. De effecten van die programma's zijn over het algemeen niet verschrikkelijk groot, kleinere tot middelgrote effecten. Gaan straks zien hoe dat bij Corral is. Evidencie over de lange termijn effecten zijn nog zeer beperkt. We weten niet hoe het op de lange termijn uitpakt. Dus er is nog heel veel onderzoek nodig, ook naar werkzame ingrediënten en meganismen. Nou, dan hebben we het eigenlijk over openheid. Patrick Corrigan heeft er wel eens vijf strategieën over uitgelegd. Je kunt aan sociale vermijding doen. Je gaat de deur gewoon niet meer uit. Je kunt het helemaal geheim houden. Je gaat er wel de deur uit, maar je zegt er niks over. Je kunt selectief onthullen. Sommige mensen vertellen andere niet. En je kunt onthullen zonder onderscheid. Je vertelt het gewoon aan iedereen. En je kunt bewust vanuit een emancipatorisch standpunt je ervaringen uitdragen. Dat kan allemaal. En iedere strategieën heeft zo zijn eigen kenmerken en voor- en nadelen. Bijvoorbeeld geheim houden. Dan loop je met een geheim rond. Er is vaak niet prettig en je voelt je niet erg... Een stuk van je identiteit hou je eigenlijk voorborgen. Selectief onthullen. Ja, je vertelt dat sommige mensen wel en sommige mensen niet. Maar wat als die mensen met elkaar in contact komen? Gaat dat dan wel goed? En geheim houden is natuurlijk ook van... Ja, dat voelt voor veel mensen niet prettig. Maar bewust je ervaringen uitdragen of onthullen zonder onderscheid. Ja, het is natuurlijk ook onomkeerbaar. Als je eenmaal geteld hebt dat je dat kunt niet zeggen. Een geintje. Dat was helemaal niet zo. Zo werkt dat niet. Dus het is onomkeerbaar. Openheidsdilemma is op het werk. Wat ik net vertelde, is dat allemaal in werk-situaties. Voor de nadelen van openheid over psychische klachten. Dit zijn meer daarvoor. De relaties op het werk kun je op die manier beter hanteren. Authenticiteit, die ben ik als persoon, kan ik dat laten zien. Inclusieve werkkultur wordt op die manier geschapen. En je kunt hulp krijgen bij aanpassingen in het werk. Maar het heeft natuurlijk ook nadeel. Het kan wat biscriminatie en stichtbaar teweegbrengen. Dat hebben we al een aantal keren gehoord vanochtend.  Kim heeft ook onderzocht met ons wat nou de attribuuties van Nederlandse leidinggevenden zijn. Dat is ook al even langs gekomen. 64% is teruggehoudend om iemand met psychische problemen aan te nemen. En 1 op de 3 ook teruggehoudend om iemand aan te nemen die dat heeft gehad. En maar 7%, Guus van Wilde zei het ook al, heeft negatieve ervaringen met werknemers met psychische problemen. 52% heeft zelfs positieve ervaringen met die werknemers. En 40% van die leidinggevenden weet niet goed hoe die mensen met psychische problemen op het werk kan helpen. Nou, daar moeten we wat aan doen, lijkt mij. En dit is ook een inschuldige tegenstelling tot de andere onderzoek wat we ook gedaan hebben naar de houding van Nederlanders met of zonder psychische aandoening. Of die nou het liefst open willen zijn op een werkplek of niet. Nou, 3 kwart van de Nederlanders wil dat graag met of zonder psychische aandoening. Dus die willen heel graag dat doen, maar die lopen dus tegen dit soort fenomenaan dat het aan de werkgevers kan. Dus toch helemaal niets vanzelfsprekend is dat dat zo maar kan. Vandaar dat we die stigma bewustwordingsinterventie hebben, ja, eigenlijk naar Nederland gehaald en aangepast. De Corel Beslitshulp hebben we naar Nederland gehaald, komt uit Londen. Claire Henderson is er ook bij betrokken geraakt, die degene die daar in Londen onderzoek naar heeft gedaan. En we hebben aan die Corel Beslitshulp een bewustwordingstraining toegevoegd voor reintegratie professionals. Omdat we dachten, ja, die reintegratieprofessor kunnen dat nou wel uitdelen, dat boekje en zo'n beslitshulp. Maar als je daar zelf geen goed verhaal bij hebt en eigenlijk zelf ook nog stigma-educatie misschien wel nodig hebt, omdat je niet dagelijks met die mensen omgaat en eigenlijk daar ook misschien wel voorroedeelen over hebt, dachten we, we moeten die bewustwordingstraining doen. Envaringsdeskundigen werden ingeschakeld, met elkaar discussiëren. Mooie assessies gehad en dat is dus onderdeel van de intervencie geworden. Dus keuzes om besprekbaarheid, dat is die keuzehulp natuurlijk. Argumenten om het wel of niet te vertellen. Wat heb je nodig? Wat vind je belangrijk? Het gaat over je eigen situatie, dus niet in het algemeen. Wanneer en wie en in welke situatie is dat voor jou relevant? En dan moet er een keuze worden gemaakt. Wat helemaal niet meevalt trouwens. Hier heb je een voorbeeld.  Dus het kan ook per persoon en per moment verschillen wat je wilt. Dus het is niet iets wat je vond tevoren bepaald en dat bepaalt de rest van je werkzame leven. En ik denk dat als je het twijfelt kan het helpen om daarover te praten met mensen. Met ervaringsdeskundigen die het vaak ook zelf meegemaakt hebben misschien. Maar ook met trajectbegeleiders of met mensen in je familie. Het is altijd goed om daarover te communiceren. Nou, hier zie je een voorbeeld. Ik heb geen tijd om dat allemaal precies te vertellen. Maar zo kun je hem dus invullen met die vragen en met die antwoorden. We hebben het onderzocht met 153 deelnemers. Geworven via acht organisaties gebonden aan Brabantse gemeenten. De diensten, werk en inkomen. Dat is allemaal mooi gelukt. Een experimentele groep die dus die Corel Intervencie Plus die bewustwoordigingstraining kregen. Controlegroep ook. Die kregen dus dat allemaal niet. Die kregen normale trajectbegeleidingen die ze normaal gewend waren. Uit ons waren vinden van betaald werk. Het behouden van betaald werk. En een keuze stress over het wel of niet open zijn. Dat was ook een matie in Londen, werd gehanteerd. Dus daar hebben we ook Claire Henderson nog weer bij betrokken bij het ontwerp van deze studie. En ook bij de uiteindelijke resultatenartikelen. Wat bleek nou eigenlijk tot mijn grote verrassing. Dat na twaalf maanden ruim 50% van de mensen in de experimentele groep. Dus die beslissen op aangeboden kregen. Dat die dus aan het werk, dat die werk vonden. En dat dat maar voor de hels daarvan het geval was bij mensen die in de controlegroep zaten. Dat is echt een groot verschil. Echt ongelooflijk. Dus dat was naar mijn idee toch verrassend eigenlijk voor ons allemaal, Tim. En het behouden van betaald werk na drie maanden voor minimaal 12 uur per week gedurende drie maanden aan het werk eigenlijk eenzelfde soort verschil. Zo rond de 50% in de experimentele groep en rond de 24% gelopen in de controlegroep. Dus ook op de iets langere termijn was het positief. Dus het had echt een groot effect. En wat ook goed was om nog op te merken is dat de mensen die dus die beslissing kregen en aan die hele intervencie hadden meegedaan. Die waren ook veel tevredener over de kwaliteit van hun trajectmaglijden. Ik ben opzichtelijk van. Dat vond ik dus ook heel merklijk.  Keuze stress. Nou, daar vonden we geen verschil tussen de experimentuele en controlegroep. Claire Henderson vond dat ook al niet. Fase van het maken van de keuze geen verschil tussen experimentelen en controlegroep. Nou, ik kom er langs van tot het einde van mijn verhaal. Ik kan het vrij snel, geloof ik. Heb ik nog tijd over? Ja. Is dit nou een ideale psychosociale intervencie, zat ik me af te vragen. Nou heeft Bob Drake en Gary Bond in Amerika wel eens tien kenmerken van de ideale intervencie, psychosociale intervencie uitgewerkt. Geeft de doelen van de client weer, is bij zeker het geval om te overeen met maatschappelijke doelen. Lijkt mij wel. Is goed omschreven, nog niet volgens mij. Ik zie Kim knikken, dus dat klopt. Is bewezen effectief, ja, er is een begin meegemaakt. Absoluut. Heeft minimale neven defecten, hebben we niks van gemerkt. Heeft positieve resultaten op de langere termijn, weten we eigenlijk nog niet. Tegen redelijke kosten, ja, dat is eigenlijk een hele goedkope intervencie. Betrekkelijk eenvoudig te implementeren, dat dachten we wel, daar gaat geen jaren training aan vooraf. Aan te passen aan diverse gemeenschappen en subgroepen van clienten, dat moeten we nog doen. Want dat was toch een hele gemengde groep van mensen met psychische klachten bij de dienstwerk en inkomen, van lichtere klachten tot veel enstige klachten. En eigenlijk moet je dat er bij al die subgroepen nog eens nader uit proberen wat nu eigenlijk voor wie je het beste is. En het is ontwikkeld met de eindgebruik, dat hebben we ook aantal dagen in de ontwikkelingsfase wat ook bij Frenos is gebeurd, zijn ook ervaringsdeskundigen ingeschakeld geweest. Dus het komt aardig in de buurt van een ideale intervencie eigenlijk toch tot mijn verrassing. Maar fijn. Take home message. Eigenlijk is toch de boodschap van waarom werkt het nu dat daar ben ik nog steeds niet helemaal over heb en in ieder geval dat er een bewustwoording is heeft plaatsgevonden. Vooral ook bij het trajectobesleiders, maar ook bij clienten, want hey, dit is een legitiem gespreksonderwerp. Hier mag ik het over hebben. En met trajectobesleiders begrijpt het ook nog. Dus dat is denk ik heel mooi dat dat uit het onderzoek komt, dat dat al heel wat doet. 