Van Oude Menschen de Dingen, die Voorbij Gaan | Louis Couperus | Literary Fiction | Dutch | 2/5
niets oh, gaat er niets nee ik dacht dat er iets ging, zo wasig voorbij ja, zo, dat is mistigheid zei de dokter ja, zei Takma, dat is mist je gaat veel te laat naar huis Takma, zei de dokter ik heb mijn overjas die is warm hoezo de blaren ritselen zei de oude vrouw en de wind huilt dat wordt al winter zo, ja, ja, dat wordt winter alweer eentje ja, zei de oude vrouw de laatste, de laatste winter nee, nee, nee, nee, nee blufte de oude dokter de laatste, ik breng je tot de honderd Otterly de oude Takma knikte het hoofd al meer dan 60 jaren wat schrikte de dokter? geleden wat zeg je? vroeg de oude vrouw schil ik zeg, zei Takma, Otterly liedje, die is nu al 60 oh ja en het is al meer dan 60 dan 60 jaar geleden dat wat schrikte de dokter? dat derks verdronk zei Takma, en hij hoofd knikte oh, kruinde de oude vrouw ze heeft de handen hoekig en smartelijk beweeglijk naar het gelaat spreek daar niet over waarom zeg je dat? nee, zei Takma, ik heb niets gezegd nee, nee, nee, nee blufte de dokter niet over spreken niet over spreken bespreken en nooit over ja, zo, Takma, hoe kom je er over te spreken? nou, nou, nou, het is niets maar het maakt Otterly treurig nee, zei de oude vrouw Kalm ik ben nooit meer treurig, daar ben ik veel te oud toe ik wacht nu alleen maar af kijk, gaat daar niets voorbij? waar? in de tuin, hierover of daar, op straat, iets wits waar? zo, zo, oh, daar, daar nee, Otterly, dat is mistigheid de blaren, de blaren ritselen ja, ja, ja dat is het naja, de winter de laatste, zei de oude vrouw de dokter mompelde, vaagjes ontkennend Takma knikte het hoofd zij zaten heel stil, een tijd ja, het was meer dan 60 jaren geleden, zij zagen het aller drie de oude man en de oude vrouw zagen het gebeuren en de dokter zag het gebeurt hij had begrepen en geraden dadelijk, en hij had geweten al die jaren lang hij had heel veel jaren geleden van Otterly gehouden hij, een veel jongere man dan zij en er was een ogenblik geweest dat hij geëist had, sterk omdat hij wist hij had dat in zich begraven, maar hij zag het voor zich gebeurt het was meer dan 60 jaren geleden kom, zei Takma het wordt tijd, anders anders wordt het te laat hij stond moeilijk op en dacht tegelijkertijd dat hij heede geen brief had verseurd maar het scheuren vermoeide zijn vingers ook de dokter stond op en belde twee maal dat was om de juffrouw we gaan juffrouw het was bijna donker in de kamer dag Otterly Takma drukte de mitijne hand die zich even wat hief dag Otterly, ja ja ja tot morgen, of overmorgen ook de dokter drukte de hand beneden vond meneer Takma Otterly steindeweerd kind, ben je nog hier? ja meneer Takma ik breng u even naar huis het is heus te laat voor u geworden vandaag dat vond Elly ook en Adèle zal ongerust zijn goed kind goed, doe jij dat dan maar breng de oude man maar naar huis hij nam haar arm en zijn nu onregelmatige stap strompelde, terwijl Anna hen uitliet juffrouw, zei de oude vrouw boven toen de juffrouw de lamp wilde opsteken wacht nog één ogenblik en zie eens even en zeg mij dan, kijk daar, daar over de straat door die blaren die zo vallen gaat daar niets, iets iets wit de juffrouw zacht naar buiten neem me vrouw daar gaat niets maar er komt een mist op, meneer Takma is weer veel te lang gebleven zei sloot de luiken en stak op de lamp de oude vrouw had nog haar soep bed werd gebracht door de juffrouw en oude Anna einde van hoofdstuk 11 van deel 1 een opname van Karola Jansen Rotterdam 21 september 2007 www.karolajansen.nl hoofdstuk 12 van deel 1 van van oude mensen de dingen die voorbij gaan dit is een opname voor LibriVox alle LibriVox opname zijn vrij van noteursrechten ga voor meer informatie of om mee te doen www.karolajansen.nl voorgelezen door Karola Jansen van oude mensen de dingen die voorbij gaan van Louis Coupérez deel 1 hoofdstuk 12 het was in de avond aan het station te Brussel dat de oude heer Paus hen afhaalde beste jongen beste jongen, hoe gaat het en daar is je vrouwtje lieve kind van harte geluk hoor zijn wijde armen om hels de eerst lot toen Ellie een kamer voor je in metropool maar ik heb erop gereken dat je bij mij komt soeperen zo ben ik er ook nog bij op de dag van je huwelijk moe ben je zeker niet nee, het rijstje is niets je koffers maar naar het hotel laten brengen ik heb een rijtuig, gaan we dan maar dadelijk naar huis kunnen we met ons drieën in het bakje ja, ja, het gaat wel Ellie zag de oude heer een frisse flinke zeventiger voor de tweede maal in hun engagement was hij met lot hem komen opzoeken hij had iets beslis en gezaghebbens tegelijk met een opgewekte blijheid nu vooral omdat hij lot terug zag hij zou hen thuis op zijn kamers ontvangen, want hij woonde Ancarson hij maakte zelf voor de deur open de kutsier had hij vlug betaald voor lot bedalen kon en hij dreef de jongetrouwde de trap op hij stak zelf een gaspit aan ik heb geen bediening deze avonds dat zie je, een van de ménage komt ik eet in de restaurant ik dacht jullie ook nu in de restauranten trakteren, maar ik vind het hier toch gezelliger daar! en in de kamer nu ontstak hij het gas met vlugge beweging als van een jonge man Ellie glimlacht om hem de tafel was gedekt en er stond er bloemen en in een koelvat enige flessen hij het ziek welkom mijn beste kind zei de oude man en zoende Ellie hij hielp haar met haar hoed en haar mantel bracht die weg in zijn slaapkamer leg je jas hier ook maar neer lot die papa is onbetaalbaar, zei Ellie de kleine kamer was gezellig het waren eigen meubels er stonden boeken tegen de wand, portretten en platen van paarden en honden wapens aan een rek en daaronder, het trof Ellie als het haar de eerste maal had getroffen een portret van mama Ortidlie toen ze in de twintig geweest was en met het oude wetsen kapsel was het zoet mooi als van een heldinnetje uit een romance vreemd, dacht Ellie ook stein had in zijn kamer platen van honden en paarden en ook stein was een sportman, een jager en ook stein was een knapper man zei glimlachten om haar heren gedachten dat éénzelfde soort van mannelijkheid bekoring had op mama Ortidlie uitgeroefend zei glimlachten, zoals Lot wel is om zijn moeder glimlachten jullie lijken op elkaar, zei de oude happoust, terwijl zij aan tafel gingen kijk kinder, dat heb ik voor je alles staat me vast klaar, zie je hordeurvres, hou je van kaffiaar met geroosterde broodjes ik ben dol op kaffiaar, zei Lot dat herinnerde ik me nader hordeurvres, mayonaise van vis het is misschien wat veel vis maar ik moest een koud menu verzinnen want ik heb nog keuken, nog keukenmeid dan koude kip met compot een Hollands gerecht, hier en in Frankrijk eten ze dat nooit samen dan pâté de foie gras taartjes voor jou Ellie ik hou ook van taartjes, zei Lot aandachtig zich buigende over de schaal testen beter kerkere bordeaux, château i kem en hide seek, ik heb mooie vruchten voor jullie gekocht koffie, liqueur, een sigaret voor jou Ellie, en dat is alles beter kon ik het niet doen maar papa, het is zo gezellig de oude her had de champagne ontkeurkt vlug, met evenen draaien het systeempje van de prop daar ga je kinderen, de wijn schuimde hoog op wacht Ellie, wacht, laat me goed je kelk bij schen, daar ga je kinderen vlug, u heeft iets van Lot zei Ellie, ik Lot heeft dan iets van mij ja, dat bedoel ik natuurlijk oh zo, dat is heel iets anders ja, maar Lot Lot lijkt toch op zijn moeder ja, ik lijk op mama zei Lot, hij was klein tenker bij na teerstjes gebouwd en blond, de oude her was flink in vlees en in botten hoog van kleur, met heel dik gauw haar, waar nog zwarte menen ja, maar ik meen Lot heeft ook dat luchtige van u al lijkt hij op zijn moeder zo, ben ik luchtig scherzen de oude pauze zijn brede gebaren waren druk over tafel over de hoordeurs die hij nu aanboot zou je ooit zeggen dat papa zeventig was, zei Lot papa, ik ben altijd stupifet als ik u zie wat houdt u zo jong ik weet het niet jongen ik ben zo nooit geweest oud te worden nee kerel, bang ben ik nooit geweest ook niet om oud te worden van wie heb ik dat dan mama heeft ook niet die vrees zoals ik ze heb hoewel jij bent een artist die hebben van die rare dingen ik ben maar gewoon ja, ik wou wel dat ik op u leek dat ik groot was en brede schouders had ik ben altijd jaloers als ik u zie kom Lot, je bent heel goed zei Eli, hem verdedigen tegen zichzelf als je was als ik had je je vrouw niet bekoord wel Eli nu wie weet papaatje hoe gaat het thuis jongen hetzelfde, altijd hetzelfde maakt mama het goed fysiek ja, moreel gedrukt omdat ik getrouwd ben hoe gaat het met stein en haar ze kibbelen ja, die moeder van je zei paus Eli, bedien jij de mayonaise nee, Lot geef hier ik zal de ikem openmaken die moeder van je heeft altijd gekibbeld jammer dat ze dat in zich heeft drift grote woorden, om niets ik heb het altijd gekend ze was toch zo lief anders en ze was zo beeldig mooi ja, en ik lijk op mama in het lelijke, zei Lot daar meent hij niets van ze Eli nee, zei de oude heer daar meent hij niets van, die eidelijke jongen ik leek toch liever op u papa Lot je zuurt Eli, neem nog eens wat mayonaise niet? dan zullen we de koude kip antemeren nee, geef van hier Lot, ik zal wel snijden en je huwelijk is heel kampjes gegaan geen kerk nee, geen feesten nee, Eli heeft zo weinig vriendinnen en ik zo weinig vrienden in Holland we leven zo apart in Den Haag ik heb meer kennis en vrienden in Italië dan in Den Haag de hele familie is zo een beetje apart behalve der Boerks is er eigenlijk niemand dat is waar die heel oudjes zijn natuurlijk buiten questie ja, groot papa, groot mama en dan de oude dokter om Anton houdt zich apart hmm, hmm, ja om Harland is ook oud een paar jaar ouder dan ik maar hij is ziekelijk ja, en vreemd altijd geweest, til, zonder toch een beste keer al bij ons thuis, met stein en mama wat zouden wij feesten geven je vergeet tante Stefanie dat is een erf tante, net als om Anton een erf oom, maar tante zit er goed in oh, zei Eli, dat is heel indifferent om trenderven jullie zullen ook geen armoede leiden, zei de oude pauze het is waar, waarom dan feesten en veel kennisen, hebben wij geen van allen vreemd om andere indische families is dik wel zoveel beweging noemden we dat vroeger oh, ik weet niet, om ons is geen dining van kennisen nee, we hebben al dining genoeg onder ons gehad, mama te minst heeft daar goed voor gezorgd dat heeft mama ook kennisen doen voor liezen, natuurlijk mama is niet netjes geweest, met haar 3 mannen wat zal ik u zeggen ik ben daar heel kalm onder, maar gezien is de familie nu niet nee, het begon wel met groot mama die heeft ook geleefd en laat leven ik heb veel vagen verhalen gehoord nu, ik heb ook veel verhalen gehoord maar geen vagen groot mama is een grande koket geweest heeft een grote rol gespeeld vroeger in het passionele leven op java men zegt dat mama ik weet het niet, maar het zou wel kunnen, jullie lijken te minstens zo op elkaar, als was je broer en zuster nu, zei ellie, in het eerste geval zijn we neven niet ja, het is al met groot mama begonnen, er werd veel gesproken ach, nu zijn de mensen zo oud hun tijdgenoten zijn dood de dingen gaan voorbij wie denkt en spreekt er nog over zo lang verleden dingen groot mama's amourettes legio, de dokter men zegt, ellie is groot papa die oudjes, ze ellie eens waren ze jong en eens zijn lot, zijn wij oud wij worden het al jonger, schij uit zolang je geen 70 bent, heb je de tijd ja, groot mama de lader derks, ik herinner me haar in indien, 50 jaar geleden wat voor een tijd, huiverde lot drinkt nog wat champagne, als je er van griezelt 50 jaren geleden ik was een jong mens, 20 jaar groot mama was nog een mooie vrouw, diep in de 40 ze jong weder geworden naar haar eerste man te hebben verloren nu zo, toen derks verdronk was het toch al zowat 30, toen is mama geboren wat is dat alles lang, lang geleden zei lot het is om van te duizel om daarin terug te zien dat is nu 60 60 jaren geleden zei paus de romerig ik was toen een kind van 10, ik herinner me nog het geval ik was op Simarang mijn vader was auditeur-militaire mijn ouders kenden de derkse er werd over gesproken ik was een kind, maar het maakte op mijn indruk er werd veel over gesproken en jaren lang nog werd er over gesproken er is kwestie geweest de lijk is te open te maken om het begraven lijk te schouwen ze vonden te laat maanden geleden was hij toen al begraven men vertelde dat een inlander met een kris om een vrouw ja, en men vertelde meer men vertelde van takmaar dat hij op die avond op de passange hand was gekomen en dat, groot mama maar waarom daarover te praten ze vroeg al die dingen vergeten als je zo oud wordt verstomp je, zei Lot en ga je morgen naar Parijs? ja zoek je tante terrezen op ja, ik denk het wel, zei Lot we zullen niet helemaal zoveel te verhalen we zullen niet helemaal zoveel te verhalen we zullen niet helemaal zoveel te verhalen we zullen niet helemaal ik denk het wel, zei Eli we zullen niet helemaal als wilde doen en dan, gaan we naar Nis oh, en zie je daar Ottili? natuurlijk, zei Lot nu, dat is goed ja, hoe wil je hebben dat met ene familie als de onze er een kring van nette kennissen bestaat Ottili schrijft me wel eens ze leeft met een Italiaan zie je, waarom ze nu niet trouwen dat is me toch een raadsel en waarom zouden ze trouwen, zei Lot maar Lot, zei Eli, wij zijn toch ook getrouwd wij zijn conventionele dan Ottili ik ben conventionele dan Ottili ooit is geweest ik zou je nooit hebben durven voorstellen niet met mij te trouwen Ottili is flinker dan ik ze is een flinke meid en ze is een drommels mooie vrouw, zei Pauze zij lijkt op u maar in het mooie, plaagde de oude heer kom Eli, neem nog wat paté maar waarom zouden ze niet trouwen willen, dat is en blijf me een raadsel we zijn toch allemaal getrouwd maar hoe, zei Lot ik moet zeggen, op je huweluksavond verdedig je niet sterk het huwelijk Ottili heeft zoveel ongelukkig sinds huwelijk om zich te zien dat schrijft zij ook maar dat vind ik toch geen reden wat drommel je trouwt, je trouwt je trouwt is dat huis en een kerk je haagt dat jullie niet in de kerk zijn getrouwd dat vind ik eigenlijk ook maar zozo maar papa, u hecht het ook niet aan of een domineer je huwelijk segend nee, dat doe ik ook niet maar je doet het toch het zijn van die dingen die je doet we leven in de maatschappij maar in de maatschappij die zich hervormt ja, je kan er nu over praten ik blijf erbij, ik vind dat je trouwen moet in stadhuis en een kerk jullie zijn nu in stadhuis getrouwd maar Ottili trouwt helemaal niet en dat moet ik natuurlijk vinden en verlicht en ik weet al niet wat het is me onmogelijk, het spijt me voor haar ze is nu wel een groot artiest van een gewone burgervrouw, maar komt ze toch het terug in onze burgerkringen dan moet ze zich onmogelijk vinden en hoe wil je nu dat rondom zo'n familie zich kennis en groeperen ze groeperen zich ook niet een hele rust ik heb allerig charmantste kennis in italië het verdienden kinderen, jullie hebben misschien gelijk Ottili heeft misschien gelijk helemaal niet en jullie gelijk met alleen in stadhuis te zijn getrouwd in elk geval ze ellie ook niet dat al was er geen feest wij toch zo gezellig zouden soeperen en lekker zei Lot ellie, de taartjes zijn verrukkelijk we hadden alleen niet zo in verleden dingen moeten pluizen, zei de oude heer dat maakt Lot maar griezelig kijk de jonge taartjes eten, net als je moeder kon doen net een kind, net een kind ja ik ben soms ook nog wel een kind maar toch niet zo als mama en gaat ze nu nog naar Engeland? ze heeft me beloofd van niet maar zo'n belofte betekent niet veel wij blijven zo heel lange prijs, de hele winter in italië één ding stelt me gerust mama heeft geen geld en ik heb de bankier gesproken voor ik ging en verzocht als mama erom kwam iets te zeggen en haar wijs te maken dat het niet ging dat er geen geld was maar ze neemt op, dat nam ze vroeger ook de bankier zeime dat hij er mij in helpen zou dat hij mama niet zou geven dan krijgt zij toch geld van wie? dat weet ik niet toch, ze krijgt het toch ik weet niet hoe maar papa ja jongen, je kan nu verantwaardigd zijn ik spreek bij ondervinding hoe dik was heb ik met mama geen geld kwesties gehad het was er niet en opeens was het het toch weer mama regent slecht en ze is slorig ze vindt dan wat in haar kast ja ik ken dat ze vond vroeger ook altijd weer wat in haar kast gelukkig dat ze het dan nog vindt toch, omdat geld zouden we niet zijn gescheiden die verdomde treveling dan maar als mama op iemand haar zinne gezet had dan laat ons er niet meer over spreken kijk eens je kent dat oude portret het is lief niet waar, Ellie ja, zo zag ze er toen uit ik heb haar nooit kunnen vergeten ik heb nooit van iemand anders gehouden ik ben nu een oude kerel kinderen maar ik geloof dat ik nog van haar houd ik denk soms dat het voorbij is dat dat alles voorbij is gegaan en toch soms, zo oud als ik ben leid ik haar nog onder, en ben ik haar onder beroerd ik geloof dat ik nog van haar houd als mama had een ander karakter, een ander humeur en als treveling niet had ontmoet dan maar het zijn zo heel veel factoren en als ze treveling niet had ontmoet had ze toch stein ontmoet het zat altijd iemand ontmoet kom Ellie, bedien jij in ze koffie hou jij van chartreuse of van Benedictine en blijf dan nog gezellig wat praten niet over oude dingen, over jonge dingen over jonge dingen, over jullie over jullie plannen, over italië het is nog niet laat, het is pas half elf maar het is waar jullie zijn pas getrouwd, nu dan breng ik je naar je hotel willen we te voet gaan, het is niet ver dan brengt je oude vader je naar je hotel en met de nachtzoen aan je deur, wens jij je veel geluk veel geluk hoor, beste kinderen einde van hoofdstuk 12 van deel 1 een opname van Karola Jansen Rotterdam 21 september 2007 www.karolajansen.nl hoofdstuk 13 van deel 1 van van oude mensen de dingen die voorbij gaan dit is een opname voor LibriVox alle LibriVox opname zijn vrij van auteursrechten ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org voorgelezen door Karola Jansen van oude mensen de dingen die voorbij gaan van Louis Couperas deel 1 hoofdstuk 13 ze waren nu sedend een paar dagen te Parijs en Elly die nog nooit Parijs was geweest genoot van het Louvre, van Klundi van het leven op straat en in de cafés van het theaterste avonds zo dat zij tante Therese bijna vergeten hadden ach, we zullen er maar niet heen gaan zij lot op een morgen terwijl ze liepen op de boulevaars ze weet misschien niet eens wie we zijn Elly had gewetens vroeging een liefbriefje van haar gekregen met mijn engagement en we hebben zelfs een cadeau van haar nee Lot, ze weet wel wie we zijn maar ze weet niet dat we in Parijs zijn laten we er maar niet heen gaan Tante Therese ik heb haar in jaren niet gezien maar ik herinner maar haar van vroeger met het laatste huwelijk van mama ik toen een jongen van 18 Tante Therese zal toen 48 geweest zijn een mooie vrouw ze leek nog meer op groot mama dan onze moeder zat helemaal dat grote en majestueuse wat je ziet op groot mama's vroegere proberten en wat ze nu nog heeft in haar troonstoel het impressioneert mij altijd heel slank en mooi en elegant kalm en rustig, gedistingeerd met een verrukkelijke glimlach die van de Giaconda die van de Giaconda herhaalde Lot glimlachende om zijn vrouw die zo genoot te Parijs maar apropos Elly van de Venus Familo ik heb het je niet kunnen zeggen toen we ervoor stonden omdat je in zo een begin was maar nadat ik haar in jaren niet had teruggezien is ze mij zo in desselusie geweest verbeeld je nu wat dan Lot ik vond haar oud geworden maar Lot ik verzeker je dat ik haar oud vond geworden wordt dan alles oud, wordt zelfs de onstervelijke oud ik herinner me haar van vroeger kalm, serene, imposant sneeuwblank trots haar mutilatie tegen een ekeletant donkerrood fond van flueel niet meer sneeuwblank haar moedig vermink en het fluele fond was niet meer ekeletant alles is dof en oud geworden en ik ben geschikt en heb me heel treurig gevoeld ik geloof nu, nuchterweg, dat ze invoudig haar eens moesten schoonmaken en het fluele gordijn vernieuwen en dat ik dan in een goede stemming en met een heldere dag haar wel weer serene en sneeuwblank zou vinden maar zoals ze zich aan mij heeft voorgedaan vind ik haar oud geworden en ik ben ervan geschikt om haar te laten merken trouwens, heel perijs vind ik zo oud geworden zo vuil, zo ouderwet, zo klein state en agglomeratie voor Cartier z'n tv lopen elkaar zo precies hetzelfde als 15 jaar geleden maar ouder, viezer en ouderwetzer kijk die kip van papier Marché hier ze waren in de avenut Lopera die draait aan dat spit als reclame in die olieachtige boter die er vanaf druipt die kip Ellie draait al 15 jaren en gisteren in het theater Francais het is zo oud geworden als vandaag voor de venusfamilo zo oud, zo oud was dat theater Francais met dat ontzettende gillen dat ik me heb afgevraagd is het altijd zo oud geweest of vind ik het ouder omdat ik ouder ben maar tante Teresa dus je wilt toch naartoe nee, laat ons het liever niet doen ook zij is oud geworden wat heeft ze aan ons, wij zijn nog jong, niet waar ik ben ook nog jong je vindt niet oud, je geblaseerde man daar zal alles toch nog ouder zijn ja, maar dat wordt niet meer oud dat is alles al voorbij, dat is alles het verleden dat is zichtbaar verleden en daarom zo rustig het is alles dood het land leeft toch met modern leven maar dat kan me niet schelen ik zie er alleen het verleden en dat ligt er zo mooi rustig, dood dat maakt me niet treurig wat me treurig maakt, dat zijn de oude mensen en de oude dingen die nog leven en die zo oud ons voorbij gaan zo langzaam, langzaam aan maar wat rustig dood ligt en dat zo heerlijk mooi is in Italië, dat maakt me niet treurig dat maakt me kalm en dat wekt me een bewondering voor alles wat vroeger zo mooi levens geweest is en nu nog zo heel mooi is in de dood Parijs maakt me treurig omdat de stad sterrede is als heel Frankrijk Rome maakt me gelukkig de stad, dat wat ik er zie is dood en nog jong en nog leven en dat maakt me blij terwijl ik tegelijkertijd bewonder de dode en kalme schoonheid dat wordt dus je volgende SC je bent een onderig als ik niet wat praten kan zonder dat je me beschuldig van te SC-jeren houd ik me mond niet zo boos doen, wat nu van Tante Therese we zullen maar niet gaan maar het is of de duivel het wil grote goedheid, wat is Parijs klein een klein gat wat is er dan Lot? daar heb je Theo, Theo van der Staf Theo, de zoon van Tante ja, Theo zo, dacht Theo, hoe curieus dat wij je ontmoeten ik wist niet dat jullie in Parijs waren op je huwelijksreis hij was een kleine dikke man van in de veertig met een vol gezicht waarin kleine oogjes sprankelde zijn gluurde naar Ellie, nauwelijks weerhoudbaar nu schierig naar de jonge vrouw enkele dagen getrouwd zinnelijkheid omringde hem als met een warme atmosfeer jovialig en sympathiek, als zou hij zo aanstond nodig om samen lekker te eten in een goed restaurant en daar samen daarnaast van door te gaan een lang buitenlands verblijf had hem iets in zijn kleren en iets in zijn spraak en gebaren gegeven dat de aangeboren Hollands zwaar wichtigheid in hem had verluchtigd enigszins komisch omdat hij wat elefantisch bleef in zijn gratis toch spitste zijn oren als van een zater en zijn oogjes sprankelde en zijn lippen lachende zwolle dik als van indiesbloed en haar glinste er tussen de goedonderhouden kleine tanden ging een vrouw voorbij dan ontkleden zijn snelle blik haar in één oogwenk en hij dacht na 1 seconde wij spraken juist over Theo, toevallig dat wij je ontmoeten herhaalde Lot ik loop iedere morgen de boulevaarse af heel natuurlijk dat we elkaar dus ontmoeten ik ben blij jullie te kunnen feliciteren mama, ik geloof dat ze het goed maakt heb je haar in lang niet gezien? ik heb haar in een week niet gezien ga je naar haar toe? dan kan ik wel met je meegaan dejuneren we dan daarna samen lekkertjes of ben ik fascheuseuseum niet? nu dan inviter ik je niet in één van je grote restaurants die iedereen kent, maar ergens waar ik je nu eens brengen zal een kleinige leegheid, maar excies een specialiteit van Nomara alleen Amerikan die verrukkelijk is hij kustde de toppen zijn dat dikke vingers oh, wil je nu daarlijk dan naar mama? goed, dan nemen we een sapin want mama woont heel ver hij riep al een rijtuig aan, gaf het adres San Vincent Carumadam en galant hielp hij ellie instijgen toen Lot wilde zelf absoluut op het kleine bankje zitten zijn ene voet bleef op de trevende rijtuig luchtig is onverschillig vroeg hij naar de familie in Den Haag als naar vreemde die hij wel nu en dan eens gezien had in de rumadam hield de kutsier stil voor een hek van hooggestaven waar achter een schutting van planken zo dat inkijken onmogelijk was hier is het klooster waar mama woont zei Theo ze stegen uit, Theo belde een zuster opende en leidde hen over de koer binnen zeggende dat madame van de staf thuis was het klooster behoorde aan de zusters van de onbevlekte ontvangenis onze lieve vrouw van Loerdes en tante Therese was er met enkele andere oude en vromedames de zuster bracht hen in een kleine salon op de Redochossee en opende de jalozieë op de schoorsteenmantel stond een beeld van de heilige maag tussen kandelabers een kanapé en kleestoelen waren bedekt met witte hoezen maseur zei de Theo is madame la supérieure thuis ja meneer stoor ik haar niet, wilt u haar dan zeggen dat ik gekomen ben om haar een visite te maken ja meneer de zuster ging, Theo gaf een knip oogje dat heb ik al lang weer moeten doen, zei hij ik profiteer nu van de gelegenheid de supérieure is een verstandige vrouw verstandiger dan mama zei wachten, het was reel koud in de naakte salon Lot huiverde en zeiden ik zou niet kunnen, nee ik zou niet kunnen nee, zei Theo, ik ook niet de supérieure het eerst kwam binnen een kleine vrouw verloren onder de ruimeplooien van haar kleed onder de kap schitterde twee bruine ogen meseur van de gestaf madame, hij drukte haar de hand ik had u al lang willen komen zien om u te zeggen hoe dankbaar ik ben voor de zorg aan mijn moeder zijn Franse zin het klonken beleefd galant en hoffelijk mag ik u voorstellen meseur in madame paus mijn neven nigt pas getrouwd zei de supérieure met een lachje buigend Lot verbaasde zich dat ze op de hoogte was wij komen tante in bezoek brengen ook aan u meende hij beleefd erbij te moeten voegen gaat u zitten? mevrouw komt dadelijk maakt mama het goed, vrouw Theo ik heb haar in een tijd niet gezien ze maakt het goed, zei de supérieure omdat wij voor haar zorgen dat weet ik voor zichzelf zorgt ze niet, u weet ze overdrijft Lebon Jeuve langt dat niet dat wij overdrijven als madame doet ik bid niet een kwart af van wat madame bid madame bid altijd ik zou er geen tijd toe hebben we hebben ons werk ik heb mijn ziekenverpleging dat is heel druk op het ogenblik zijn bijna alle zusters uitverplegen ik heb mijn plaatsing voor dienstboden we kunnen niet altijd bidden mama wel, zei Theo met een lachje madame bid bid te veel, zei de supérieure madame is een enthousiaste geweest in alles wat ze gedaan heeft zei Theo en sta er voor zich uit en zij is zo gebleven zij is enthousiaste in haar nieuw geloof in onze godsdienst maar ze moest niet overdrijven en niet onnodig vasten verleden vonden we haar flauw in onze kapeel en we hebben kleine trucs als het niet bepaald nodig is te vasten geven we haar bouillon in de soepmerkeren of door de groente heen zonder dat ze het merkt hier komt mevrouw een zuster maakte de deur open en mevrouw van der staf dan de therese kwam binnen en het was lot als of hij groot mama zelf en herpon als hij groot en muistueus en heel slang en van de treffende bevalligheid in beweging zo moest groot mama ook zijn geweest over haar donkere ogen die gebleven waren de ogen van een cryole waarde een droom en het scheen zij zag daar moeilijk doorheen maar de nu oude mond had nog een natuurlijke glimlach waarom de extase aardzalde ze duelde Theo's kus en zijde toen in het frans jullie zijn heel lief me op te zoeken, daar ben ik heel dankbaar voor dat is Ellie ik heb Ellie gezien jaren geleden in Holland nog bij groot papa Takma die was toen de meisje van 14 jaar het is heel lief dat jullie gekomen zijn ik ga zitten, ik kom nooit meer naar Holland maar ik denk veel ik denk veel aan de familie over haar ogen zweefde de droom in de glimlach scheen door de extase in de schoot vouden zij de dunne handen en de vingers waren stavjesslank als die van groot mama de stem klon als die van groot mama nu zij zat in haar zwarte japon in een bleke licht van die kloosterspreekamer waar een kielte, ook bleek wat hangen bleef, was tegelijkingshuyvering wekkend scheen deze dochter één met de moeder, scheen zij de moeder zelfen en was het of verleden jaren terugsprookte in bleek wit licht, wonderbaar en hoe gaat het met alle in den Haag, vroeg tante Therese woorden over de leden de familie wisselde, de supriere bescheiden na enkele oogblikken stond op nam afscheid dankte voor het bezoek hoe gaat het met om Harald en hoe gaat het met mama Charles ik denk heel veel aan haar ik bid veel voor mama Charles de stem, velenmalige barsten klonk molliger dan zuiver Holland en was rond van kreels accent een tederheid in die gebarse stem ontroerde zowel Lot als Ellie, terwijl Theo pijnlijk voor zich staarde, hij voelde bij zijn moeder zich gedrukt en gedwongen tante, het is lief van u dat u ons niet vergeet aarzel de Lot ik zal je moeder nooit vergeten met tante Therese, ik zie haar nooit meer en ik zal haar misschien nooit meer zien maar ik hou zoveel van haar en ik bid, ik bid veel voor haar zij heeft het nodig, wij hebben het aller nodig ik bid voor alle, voor heel de familie zij hebben het aller nodig en voor mama, voor groot mama bid ik ook voor groot papa ook bid ik Ellie ik bid nu al jarenlang, ik bid zeker al 30 jarenlang god zal mij gebeden verhoren het was moeilijk iets te zeggen en Ellie nam alleen tante's hand en drukte die tante Therese lichte Ellie's gezicht bij de kin even hoog en zag haar aandachtig aan zag daarna naar Lot in een gelijkend is trof haar zij zei er niets, zij wist tante Therese wist nooit kwam zij meer in Holland en menen zij nooit zou zij vermoedelijk meer haar zuster zien die zij wist het kind van Takma nooit zou zij Takma meer zien en nooit meer haar moeder maar zij bad voor die oude mensen vooral omdat zij wist zij, eenmaal als haar moeder elegante vrouw en vrouw van liefde met heet, hatend en beminnend creole hart, zij had van haar moeder's eigenen lippen en heeft gekoort ze dat vernoemen wat zij sedend geweten had zij had haar moeder zien, zien hoewel zij zelf niet gezien had zij had haar moeder zien, zien de opreis in de schim in de hoek van de kamer zij had haar moeder horen smeken, genaten en eindiging van haar straf zij had niet als Harold Derks gezien 10 jaar geleden maar zij wist 7 30 jaren en de weting had haar zelf voor imme geschokt in haar nerveuze en enthousiaste ziel en na te zijn geweest die creole enthousiaste in liefde liefde en liefde haat, de vrouw van avontuur, de vrouw die lief had en daarna wie zij lief had gehad, haten was zij in bespiegeling verzonken had zij zich gebaat in de ecstase die tot haar straalde uit de paradisiale glazen der kerkraamen en was zij eenmaal in Parijs aan hem te zeggen mijn vader, ik wil bidden ik voel mij tot uw geloof getrokken ik wil katholiek worden, ik wil het al maanden lang zij was katholiek geworden en zij bat, zij bat voor zich maar zij bat meer voor haar moeder geheel haar rezil van enthousiasme ging op in gebed voor die moeder die zij vermoedelijk niet meer zou zien maar voor wie zij leed en die zij verlossen wilde van schuld en redden voor te of grijselijke straf die moeder, die hem, haar vader die ze te verdedigen door zich aan hem te klampen zolang totdat de ander het wapen ontdrukt had aan de klemmende hand die in bloed zien de woede te vreken zocht zij wist Tante Therese en zij bat, zij bat altijd nooit kon te veel gebed opstijgen om haar barming af te smeken mama, zei Theo de supriere vertelde me dat u flauw is gevallen in de kapeel en dat u niet eet ik eet, ik eet maak je niet ook gerust Theo een minnigting voor haar zoon verbitterde de glimlach de oude lippen de stem tegen de zoon werd koud en hard, als of zij, na de vrouw vang bed tegenover de zoon eensklappse weer werd de vroegere vrouw die had bemint en gehad daarna de vader van die zoon, de vader die niet haar man was geweest ik eet, zei Tante Therese ik eet zelfs te veel die goede zusters, soms vergeten ze dat wij vast moeten ik neem het dan mee en geef het aan mijn armen vertel mij nog kinderen vertel mij nog van Den Haag ik heb nog enkele ogenblikken tijd, dan moet ik naar de kapeel ik bid met de zusters mee en zij vroeg naar alle, alle broers en zusters hunne kinderen ik bid voor ze alle, zei de zij ook voor jullie kinderen, zal ik bidden een zenuwachtigheid beving haar en zij luisterde naar de gang toe Theo gaf een knip oogje aan Lot en zij stonden op nee, verzekerde Tante Therese zei niet vergeten, sind mij je portrette niet waar zij beloofden het waar is Ottili, je zuster Charles? in niestante sind mij haar portrette ik bid voor haar ook, dag kinderen dag lieve kinderen zij nam afscheid van Lot en Ellie en ging in droom, en zij vergad Theo hij haalde zijn schouders op uit de kapeel die over de kleine salon in een grote vertrek was ingericht klonk Reeds zangericht Litani de Suprioren kwamen zij tegen in de gang en ze zich naar de kapeel hoe heeft u het Tante gevonden? overdreven ja, zij overdreft en zij wees Ellie Lot Theo door de evenopende deur de kapeel de zusters op bidstoel geknield baden zangerichtjes over de grond tussen de stoelen lacht Tante Therese in lengte rechtuit daar neergestort het gezicht in de handen verborgen kijk, fluisterde de Suprioren en zij fronsten de brouwen het is bijna niet convenabel ik zal het zeggen aan ms.