Ongeluksvogel | George Lodewijk Kepper | Action & Adventure Fiction, General Fiction | Dutch | 6/6
Hoogstuk 23. Van een ongelukse vogel, door George. Deze LibriVox-opname behoort tot de publieke domijn, voorgelezen door Anna Simon. Hoogstuk 23. Waarom de heer Kajafax van Beem zijn ouders krijtend achterliet? Hoewel de krijg zeer vele offers eisten, bleven toch in de steden van het ruimbevolk de Nederland genoeg mensen over om de straten te vullen, en daar overal diepe verslagenheid heersten hadden velen hoognodigings wat frisse lucht te scheppen. Tenminste van de wal hoepen naar de zaken van het liever vaderland, maar nog meer zijn eigen zaken ook stonden, dacht er zo over. Nadat zijn vrouw zich sierlijk had aangekleed, wilden zij het huis verlaten, toen er gescheld en een brief over gereikt werd. Natuurlijk wilden van de wal die openen en met de inhoud in kennis komen. Moet ik thuis soms opstaan wachten, klonk de stem van zijn vrouw. Maar, liever kind, je kunt dat ding immer straks wel lezen. Gelaten liet hij de brief in zijn borstzak geleiden en het echtpaar zetten zich in beweging. Vele mensen waren juist niet op de been, zodat van de wal ernstige plannen begon te smeden om in kennis te komen met de inhoud van het epistool dat hem was toegezonden. Met ongemene behendigheid opende hij de brief, zonder zich om de ergenis van zijn levensvreugde te stoeren, bleef hij midden op de buitenzingel staan. Wat schild je nu weer? was het de verwachte vraag van mevrouw van de wal, die aan de brief uit de handscheurde en met de grootste bedaardheid las. Wat treul je er toch? spakt ze na een ogenblik voorzicht te hebben gezien. Het kon nooit beter. Het zal de lezer welgevallig zijn te weten, wat niet beter kon. Die brief behelste de tijding van Eduard's dood, en zijn tante merkte terecht van haar standpunt gezien aan dat het niet beter kon. Van de wal was vernietigd. Hij hoorde tenouder nood die woorden. Henriette kon zich in het minst maar niet met mimiek midden op een buitenzingel verenigen. Zij vond haar toestand iets gedwongen en achte een buitengewone beweging voor arm en benen niet ondienstig, want terwijl man en vrouw ook aan haar sprakeloos aanzagen, liep zij van het pijnt een twee taal weg en de familie raald het tegemoet.  Ze werd door mevrouw opgeteeld en kreeg van het goede mens dat zeelsveel van kinderen hield, bijna nog meer van kinderen op de weg dan van haar eigenen, een twee taal kussen op de rode wangen. Men ging ook kandend tegemoet. Zij het geid haar, hey, toevallig, zei mevrouw Raalte. Wat toevallig, jeugde de achterhoede. Raalte zag wel dat de echterlingen zich niet in een normale toestand bevonden en vroeg met belangstelling. Deert u iets, zei het geongesteld? Van de wal nam de brief uit de hand van zijn gade en bood die zijn vriend aan. Lees zelf. Volstrek niet, ik zou niet ga... Nee, ga je gang, sprak van de wal. Nog aarzelde Raalte. Maar leest dan toch, riep zijn vrouw, die van nieuwsgierigheid trilde. Nou had hij de eerste regelen gelezen of hij hief hand en brief in de hoogte. Hoe is het mogelijk? Mevrouw en dochters staken de hoofd een belkander. Die arme jongen vervolgde hij vol deelneming. Wie, wat, hoe, wat is er? waren de vier geluiden welke de oningewijden niet te horen. Ook mevrouw Raalte nam tans de brief, niet in staat, langer tegen haar een gloeiende nieuwsgierigheid te kampen. Dood, sprak zij op doffe toon. Men begon enig voor gevoel van het onheil te krijgen. Is Hedoart? volgst Janette. Zij durfde de volzin niet vol einden. De moeder knikte bewogen met het hoofd. De noordlotte gewaarheid was duidelijk. Met verschillende gewaarwoordingen begaf men zich naar de woning van Raalte. De tijding had indruk gemaakt, maar niemand was zo verslagen als Henriette. Hoe velen worden niet in rauw gedompeld, jammer de Raalte, die verterfelijke oorlog. Ja, waarlijk, voegde zij echt genoot erbij. Ik had er een voorgevoel van, verklaarde van de wal. Zijn weder helft haalde onmerkbare schouders op. Hoe is het gebeurd? volgst Janette ontzett. Er staat niets gedetailleerd van dit noodloog voorval, verzekerde van de wal. Hij is zeker door de dapperheid verblind in een mijngelopen, meneer Raalte die wel eens van meinen gehoord had. De jonge luizijn zulke heethoofden, klaagde van de wal. Het heeft mij getroffen, bedacht de charlotte. Maar toch, hoe verhevenschoon is het voor de man, het vaderland met zijn bloed te beschermen? En hoewel, ze snikt te heftig, het een zware slag voor ons allen is, mag zulke lot benijden zwaardig genoemd worden. Hoe veren zullen nog aan ouders en vrienden ontraakt worden, jammer de Raalte.  Ach ja, kermde zijn echt genoot. Het ergste vind ik, dat de ongelukkigen daar een eervolle begrafenis missen, verklaarde Raalte. En hoe veren worden er niet levend in de kou geworpen, voegde van de wal erbij. Door de leden van het gezelschap voerde een rilling, welke bij mevrouw Raalte zeer lang aanheelt. De gehele avond sprak de familie Raalte van de ongelukkige jongeling, die men zo had mogen leiden, en zeer daarnedegeslagen ging van de wal naar huis met zijn vrouw, die tot haar schande niet bijzonder aangedaan was. Ik begrijp niet hoe je zo blijft suffen, jammer van de jongen, maar ga niet na, één dag later en het toevall zou ons niet meer gediend hebben. Dengt-ge dat ik tot zulke een prijs geretwens te worden. Hier stelt die jongen toch niet boven je vrouw en kind. Van de wal zag haar sprekend aan, ze begreep dat hij hem tenminste boven zijn vrouw stelde. Ja, we zijn geret, maar ik herhalen u tot welke prijs, zal er zegen op onze verdere handelingen rusten. Ik zou mij daarin niet verdiepen, en buitendien het is billig dat je de vrucht hebt van zijn nadatenschap. We hebben de jongen opgevoed, we hebben... Zwijg toch, opgevoed? Dit was een plicht die mijn plechtige belofte mij oplichtte. Ik behoefde daarvoor niet betaald te worden. Geeft u altijd laten inrekenen door hem? Spreek geen kwaad van de arme jongen, en vooral nu niet. Hij heeft je nooit gedeerd. Horeens, hoe je het beschouwen wilt, hij wist niet dat hij iets bezat, en het bleef zeer indescreed van hem, zo lang het genade broodje te eten. En daarbij, zoveel wordt er niet aan hem verloren. Er was zover ik weet, geen levende ziel die delneming voor hem gevoelde. Behalve geij natuurlijk, die hem innig en vuurig lief had. Liever dan je vrouw en je kind. Je zou je voor die jongen hebben uitgekleed. Je zou je liever op stratenblaten zetten, want hem aan iets laten ontbreken, hoe dat meneer in overvloed zou kunnen brassen, om ons nog in onze ellende te bespotten. Ze was, dankzij haar liefhimeur, weder aan het doorslaan gegaan. Van de Waal wist niet wat op zulke laagheden te antwoorden. Gezoudt hem liever om een aalmoes gebedeld hebben, zeker? Waarom niet? Gelukkig dat het toevallig met die dwaasheden bemoeid heeft.  En nu hoop ik dat je het niet meer zo zot en dom met je geld zult omspringen. Van de Waal geeft naar hoed en stok. Zo, gaat meneer uit. Zeker. Ga maar weg. Zwelg maar als naar gewoonte. Het kan nu weer leiden. Onder deze woorden was zijn tederen vrouw, ging hij de deur uit. Het was hem onhoudbaar. Als alle mensen zulke kalvren van goedheid en rechtschapenheid waren, als mijn lomp is Charles, wat was het dan allerliefst op de wereld? Dan zouden ze niet steven, maar ook kan er uit goed hartigheid zoveel geven dat doorgaans toch altijd de helft op straat zat. Die woorden prewelden ze hem na. Ze haalde de schouders op, nam een boek en ging lezen, als er voor niets gebeurd was. Twee dagen later kwam van de Waal bij zijn vriend Raalte en werd met ongehoorde vriendelijkheid ontvangen. Raalte kwam zelfs van zijn kantoor. Men zette hem een glas port voor, vroeg deelnemend naar zijn vrouw. Dat lieve mens, zoals mevrouw Raalte haar altijd noemde, hij moest zelfs blijven eten en zijn vrouw meedoen brengen. O, het was silk mooi weer. Het rechtmatig eigendom van onze edeword had reedsdienst gedaan, maar dat met bevreemding vernomen, dat de zaken van Van de Waal lang niet meer wisselvallig stonden. Now had Raalte de zekerheid dat zijn vriend uit de nood was, of de hartelijke man verklaarde, hoe het hem speed dat hem het onuitsprekelijk genoeg er niet was te beurt gevallen, zijn vriend uit de nood te helpen. Varient zijn uw vrienden, men heeft daar immers zoveel, een dienst van gewicht, kom eens te dicht bij hun mammen, ze zullen u op straat laten zetten, u laten onteren. Kom, als gegered zijt, terug. Wel beste vriend, juist nu had ik je kunnen helpen. Kom bij een ander, waarom zijt geniet bij mij gekomen? Waarom zijt geniet bij mij gekomen, en in gedachte rust de hand op de brandkast. Groot was de bevreemding van Van Duyn dat zijn zoon niets van zich liet horen, en niet weinig werd die onrust gedeeld door Louise, die dubbel belang had bij de voorspoed van haar broedig. De bezoeken van de jongen van Béem werden menigvuldigig, en het gloeien, menend jongelingshard werd voortdurend door zijn gast hier aangeblazen.  Of schoon zijn tederen zorgen weinig indruk maakten, moest Louise die opmerken, en het grieft de haar dat zij haar aanbiddig geen hoop kon geven. Op zekere avond zat Van Duyn bij de jonge lui, zoals zij hen altijd noemde. Elke dag vervliegt en steeds geen tijding, klaagde hij, bedroefd knikkende tegen zijn dochter, die in zichzelf een keer het neder zat. Heelaas, er is wel reden tot ongerustheid, merkte Kaye Vax aan. Hij klast zo even in de courant, dat de oproerlingen zijn bij ingekomen. Dat noemen ze een congres. Knorder Van Duyn. Ze zijn overeengekomen, een rijkje op hun eigen hand te vormen. Een verbeeldje. Ze hebben de ondankbaarheid, de stoutheid gehad, het huis Nassau, voor eeuwen van de troon uit te sluiten. Van de troon. En Van Duyn vervrommelde toornag het nieuwspapier. In de laatste tijd had hij haar velen vervrommeld. Ik bedenk daar, sprak Louise, als mensen naar de familie van Joze's vriend gingen. Misschien kunnen die ons een bericht geven. Van Duyn fronste de werkbrouwen, dochter hij bij Nara inzien, in zulke bezoek weinig gevaarlijk zag, besloot hij de raad te volgen, die zijn dochter hem gaf. Zou ik niet de onderscheiding mogen genieten, deze missie te volbrengen, volg Kaye Vax eerbiedig, aan het hoofd van de familie van Duyn. Aller liefst. Aller hartselijkst. Aller hupst. Aller... Riep van Duyn, die nu dubbel met het denkbeeld ingenomen was. Oh, ik vlieg dadelijk heen, zei de Kaye Vax opgetogen. Louise bedwong haren vreugde, om de achterdocht van haar vader niet op te wekken. Haren aanmoediging maakte de gelukkige Kaye Vax inig verheugd, en binnen twee uren was hij op weg naar Amsterdam. Maar terug keerde hij terug, want hij had een goed hart, en hoewel Eduard maarlijk de grootste slagboom was geweest, tussen zijn grootste geluk, kwam hij inig bedroefd met het tijding thuis, dat men geen gunstige berichten van de jeugdgestrijders had ontvangen. Hij verzweeg echter, dat van de wal tijding van de dood zijn spuipeels had bekomen. Tij zulke treur maaren, niet anders dan het sommerste voorgevoel kon opwekken, betreffen het lot van hem, die de onafschijpbare metgezel van de overleden was geweest. Is hij gewond, zegt liever de volle waarheid, verheel ons niets, jammer daarvan Duyn, twaie radeloos door de kamer liep. Van Joseph heb ik niets kunnen vernemen, maar zijn vriend heeft zich ernstig bezeerd.  Dit was de zagste term die Kaayfax kon vinden voor iemand die dood is. En weet hij waar hem dat ongeval is overkomen, voeg Louise, die zo garene meer had willen weten. Ik kan u niets met zekerheid zeggen. Van Duyn schudde mee bij haar get hoofd en ging zeer bezorgd naar zijn kamer. Louise nam haar vereerder bij de hand, zag hem met haar helderen ogen goed aan, en zeiden, wilde hij aan een dringend verzoek voldoen. Spreek, wat is er van u voor langen? Het is voorlopig toegestaan. Zegt ik niet te gauw. Kunt hij begrijpen wat ik, zwak meisje, ga vragen van de man die zegt mijn liefde hebben? Waren ik man, ik eilde naar het toneel van de strijd, ten einde mijn arme broeder op te sporen, want ik gevoel het, hem is iets overkomen. Ik begrijp u, riep hij opgetogen. Ja, ik zal in uw plaats gaan, ik zal uw broeder terugbrengen. Waar ligt dat dan? Hij sprak niet verder. Arme jongen, dacht Louise, waarom moest zijn oog op mij vallen? Getroffen, rijkte ze hem de hand. Van Beem wilde van niet meer horen en besloot zich op weg te begeven om zo mogelijk enige inlichtingen te bekomen. Met mannelijke vastheid naar mijn afscheid van Louise en zwoerig met haar broeder, en kon het iets anders, met tinskostbare overblijfstenen terug te keren. Hij drukte van Duin warm de hand en fluisterde hem, weemoedig het hoofdschuddende, enige woorden toe, welke van Duin niet verstond en waarop deze de ogen ten hemel hief. Toen snel daar hij heen om alles voor de reis gereed te maken. Hij kleden zich en een ogenblik later was de zorgvuldige moedig reeds bezig zijn valis te pakken. Een grote menigde ingrediënten waren uitgestald waaronder het eerst in het oog vielen, een scherp geslepen mes met een kerkentrekker erin, een enorme dictionair waarmee hij licht één vijand slaan kon, een veldfles waarin goch van melk, twee zware pistolen door de zorgende vader met stukken van een passer geladen, en een fles odocolonje, denkelijk tegen slechte odeur op de slagvelden. In de verte flekken er nog een divelantaarmtje dat Kajafax absoluut wilde meenemen. Nadat de edele zoon zijn stok gegrepen en zich overtuigd had dat het zijn dinaar gelukte het monster valis op de teun, wiep hij zich in de armen van zijn moedig en kuste haar innig.  Mijn kind, vaarwel, de hemel beschermen u. Meer kon zij niet zeggen. Vaarwel, mijn kind, de hemel beschermen u, varieerde zijn vader. Put de haar toch moedig, zo kan ik u niet verlaten, rup hij, terwijl hij zich met moeite bedoong. Hij greep haar beide handen, drukte ze aan zijn lippen en streelde haar over de kleurloze wangen. De bediende zette calm het valis nedig. Gij geeft harde doodsteek, sprak de oude heer met traan in de ogen. Plotseling stond Kajafax op. Ik kan niet meer terug, plevelde hij. Nu drukte hij zijn moedig een kus, een veelbetekenende kus op de wang en stortte met de handen voor de ogen de deur uit. Meneer, je vergeet wat, riep de bediende, die de pistolen onmogelijk meer kon bergen. Het geschokte zoon keerde zich om en greep het wapentuig dat de bediende hem aanrijkte. Snel ging hij nu de plaats over, toch voor het hek hield hij stil en weer per laatste verheven blik op het vattelijk erf, dat hij wel licht nimmer weder zouden mogen betreden. Hij reiste zonder gevaren of ontbeeringen en op grote verenigheid van de bediende tot aan de grenzen van het tegenwoordige België. Toen hij eventueel die grenzen genaderd was, begon hij zijn voorzichtigheidsmaatregelen met hoogst onzichtig uit de diligence te stappen en een onderzoekende blik te werpen op een zevenjarig meisje dat met een boterham in de hand stond te huilen. Rede drie uren had hij gelopen nadat hij uit de diligence was gestapt toen hij in de verte de toerens van een dorpje zag. Hij ondervoegde enkele voorbijgangers, doch niemand was in staat hem enige inlichting te geven aan gaande de man die hij vast besloten had op te zoeken. Aan het ingang van het dorp zag hij een kleine woning, voor welke drie kinderen niet tegenstaande koude aan het spelen waren. Kom eens hier, mannetje, zei hij tot de oudste jongen die omstreeks elf jaar moest zijn. De jongen gehoorzaamde. Kajafax zag hem zeerscherp aan en vond ze de wenkbrouwen. Is hier in het dorp ook een jong militaar, een vriend van mij, voegde hij er op eizig wekkende toon bij als waren dit voldoende om de ongelukkigen te doen uitleveren. De jongen vond die kernachtige aanspraak zeer ongewoon en keek bedremond naar zijn broertje en zusje die met de vinger aan de lip het toneel aanzagen.  Kajafax beschouwde dit als een blik van verstandhouding en snel geef hij de jongen in het van buis. Spreek, geboot hij. De andere kinderen begonnen zodra ze de mishandeling van hun broertje zagen, geducht te schreeuwen en liepen toen vol angst naar binnen onder de woorden. Moeder, ze slaan die himmetje! Ze slaan die himmetje! Wie! gilden een hemelsgevrouwenstem en op hetzelfde ogenblik dat Kajafax zijn gevangenen losliet verscheen een vrouw met hoge kleurde wangen. Zodra ze Kajafax zag, hief ze de beide vuisten dreigend in de hoogte. Mijn kind slaan, dat zullen we eens zien. Kom maar hier, jimmetje. Blijf en antwoord, beval Kajafax kort. De goede vrouw stapt er nu de deur uit en ging naast jimmetjes staan. Mijn kind slaan, riep ze met de handen in de zijde. Mijn kind slaan! schreeuwen zij al harder en harder. Jouw lelijke hagetis! Kajafax gevoelde dat hij een ongeluk ging begaan. Mijn kind mishandelen! schreeuwen zij steeds harder. Meneer, dat wijf zal je aanvliegen. Waar zullen de diner? Verschillende deuren werden geopend en verschillende mensen kwamen toeschieten. En spoedig stond een grote massa volks, de bloem van het dorp, om Kajafax heengeschaard. Rake hem nog eens aan, tarten het wijf. Kom nog eens aan het kind, als je durft. Voei, een kind slaan, het is schande, spaken enige omstanders. Ga maar mee, meneer. Trond ik necht. Ze zullen u. Zwijg, beet Kajafax hem toe. Kajafax besloot die boedende massa, heldhaftig de keer te gaan en vol moed haalde hij een pistool uit de zak. Nou had men dit moordtuig onder waard of de gehele bevolking stoof onder de kreten woord, doodslag, dieven uit okandig. Een van die vrouwen, schranderder dan de anderen, had de ingeving naar de burgemeester terrennen en hermede te delen dat er een woest mens was gekomen die de kinderen mishandelde en de dorpelingen doodschoot. De achtbare man was juist bezig bier af te tappen toen de mare tot hem doordrong, maar volgde de aanbrengster naar de plaats des onheils. Hij kwam daar juist toen een geweldige aanval op Kajafax en zijn dinaag zou beproefd worden. De dinaag had nauwelijks zijn heer met wapensien te voorschijn halen of hij smeekte hem dringend met de bergen. De eerste opwilling van Kajafax na die vrede lievende raad was dat zijn dinaag in geheim verstandhouding met de dorpverwoner stond. Maar gelukkig segivierde zijn natuurlijk verstand over dit dolzinnig vermoeden.  Hij voldeed aan de begeerte en draaide der vluchtende menigde de rug toe. Het volk in dussen, wat van de schrik bekomen, begon deze aftocht aan andere redenen toeschrijven en de hostiliteiten vingen aan. Een schrood vuur van tigelstenen, gebroken klompen, stenen van hoiwoorken, harde klei en wortelen. Het geduld van Kajafax was ten einde. Snel als de gedachte rukte hij zijn vuurwapenen uit de jas haalde de hanen over en trok met forse rukken aan de trekkers. De hanen vielen nedig. Veel mensen vielen niet. Geen daarbij de schoten gingen af. Vermoedelijk had de heer van Beem de lading er avorechts verkeerd ingedaan. Geheel machteloos tegenover het verwoedgemeen sloeg Kajafax te schrikken met harte. Ook hij draaide zijn patricische rug het gemeen toe en vluchte. Ja, hij vluchte. Het vuur werd dubbelhevig. Zelfs zware mannen mengden zich in het bombardement en met bekwame hand werd een projectiel door de lucht geslingerd dat een sierlijke boog beschreef en Kajafax tegen de rug dwarlde. Heemel, ik ben getroffen! Jammerder, hij klagend, terwijl hij veroverviel. Zodra de menigde de held zag vallen wilden ze op hem aanlopen toen een gebiedende stem het gejuul overschreeuwen en haar geboot te blijven. Die gebiedende stem was de stem des burgemeesters. Deze wilde zelf de schuldige inhechtenis nemen. Kajafax stond op en zag dat hij geraakt was geworden door een rode kolsttronk die spoeren op zijn groene jas had achtergelaten. Innig verwoed rees wonker van beem op. De burgemeester naderte op jeerbiedige afstand de dorpsbevolking gevolgd. Kajafax wilde zich juist in beweging stellen toen de burgemeester hem met een donderende stem toeriep. Geen stapverig, booswicht! Wat moet je? Boer of legel? snoude Kajafax. De burgemeester zag met open mond de vermeteren aan. Een dusdanige brutaliteit zijn aanhoren van al de dorpelingen was ongehoord. Weet je wel wie je voor ogen hebt? zei de hoofd van de dorp op verpletterende toon. Weet je wel wie je voor je hebt? herhaalde hij. Dat kan me niet schelen was het ongelpaste antwoord van Kajafax. Ik ben de burgemeester. Versta je? De burgemeester van het dorp. Begrijp je? En nu naar het raadhuis. Kajafax haalde de schouders op. Zo veel onbeschaamdheid, zo veel tergende minachting deed de burgemeester zeer. Sidderend van woede strakt hij de hand uit. Grijp de ophorling en knevelt hem.  Nou was de permissie tot vernieuwing de verhandelijkheden door het achtbaar hoofd gegeven of de verwoede menigte startte op Kajafax los. En broederlijk naast zijn knecht werd hij onder een luidgetier naar het raadhuis gedragen. Pas was men daar aangekomen of de burgemeester verscheen en plaatste zich op een hoge stoel, terwijl hij met veel eigenwaarden in het rond zag als een papagaa op zijn stok. Kajafax begon hevig te schelden op de boeren die hij met zo weinig eerbied behandelde en gelasde zijn dinaag ook tegen dat ellendige spuis uit te varen. Hij werd beantwoord door schoppen. Kajafax geschopt door boeren, door lompe boeren, plebeese boeren, zoals hij ze noemde. Zeker waren aan Kajafax nog aristocratische boeren bekend. De burgemeester geboot dat men de gevangenen zou loslaten en dat deze zou opstaan. Kajafax voldeed aan dit bevel, meer omdat het grond liggen aan niet bekoorden dan uit eerbied en onderworpenheid. Jenaam, zo begon de voorzitter. Junkheer, Kajafax van Beem, sprak hij, gelukkig zijn naam te kunnen kenbaar maken terwijl zijn knecht eerbiedig het hoofd ontblote. De burgemeester zag verbaasd op. Wie bewijst mij dat gemede waarheid zegt, dat je geen vagen bond, geen land lopig, geen sluipmoordenaar zijdt. Want de burgemeester was de aanranding van het knapje nog niet vergeten. John, open mijn valies, want dit was met strikte eerlijkheid door de bevolking met de gevangenen medegevoerd. Hij haalde een handvol geld uit. Zie hier iets voor deze bravelieden. Ik vergeef hun de vergissing, hoe erg zij ook is. Maar wacht je in het vervolg weer een edelman van mijn kwaliteit aan te raken, of ik laat je allen naast ook aan de ophangen? Hoe, dat was niet recht duidelijk, maar zijn laatste woorden werden niet gehoord. Het aanschouwen van het gouden zilvergeld was de beste waarborg dat hij de waarheidssprak. Bedremmelt gingen de boeren achteruit. Keijfaks stelde de burgemeester een gegouwd guldens ter hand. De waardige man geraakte opgetogen. Deftig richtte het hoofd op en begon een zoetvleiende aanspraak. Uit name van de armen, die minder door de hemel gezegend zijn, het is goed, gaf Keijfaks trots zijn antwoord, en met opgerichte hoofden liep hij door de droom van boeren die Airbider voor een plaats maakten. Gelukkig aan dit avontuur ontsnapt, besloot hij regelrecht naar antwerpen te gaan en vandaar zijn onderzoekingen op grotere schaal voor te zetten.  Ho, Louise, wat doe ik niet al voor u? riep hij klagend uit. Zeker had hij zulk een reis voor geen sterveling anders gedaan. Einde van hoogstuk 23. Hoogstuk 24. Van een ongeluksvogel, door George. Deze liepen volksopname boeren tot de publieke domein. Voorgelezen door Anna Simon. Hoogstuk 24. Waarin honger wordt geleden. Drie dagen reed, was Edeward in de woning van zijn vijand geweest en van de overgang van dag en nacht had hij evenment iets vernomen als van zijn gast heren. Wel had hij reden gehad, een somber voorgevoel met zich om te dragen toen de broeders hem met die sarrende bedaardheid verlaten hadden, want drie dagen waren omgegaan, en als begraven, geheel van alle leven en daglicht afgesloten, had hij de groezame betekenis van de woorden, door zak de beval gesproken, maar altijd goed begrepen. Zijn rust was niet verstoord geworden, zelfs niet, om hem het nodige voedsel of drinkwater te brengen. Hij was zo gelukkig zich van zijn banden te bevrijden. Waarom had dit niet eerder kunnen gebeuren? Vergeefs had hij tastend de kelder doorzocht. Belicht was er een venster boven zijn bereik dat voor het lieve zonlicht ontoegankelijk was gemaakt. De zware deur was massief en welke pogingen hij ook aanwende, het was hem niet mogelijk er de minste beweging aan te geven. Eensreeds had men het op zijn leven toegelegd. Hij was ontkomen. Nu gevoelde hij dat zonder wonderdadige redding alle hulp voor hem verloren was. En van waar zou hij hulp komen? Zegst drie personen kennen zijn verblijf in dit huis. De beide, de bevals, die niet wisten wat medeleiden was, en de bediende, van wie zij genoeg zou hem zeker waren, daar zijn anders de aanwezigheid van hun gevangenen niets zouden bekend gemaakt hebben. Al mocht dus iemand in dit huis vatbaar voor medeleiden zijn, de onwetendheid waarin iedig aangaan de Eduards lot verkeerde, maakte ook deze kans tot ondersteuning onmogelijk. Drie dagen had hij doorgebracht, verkleumd en hongerend. Echter waren die plagen nog draagelijk, vergeleken bij de ene, welke hem rusteloos vervolgde. De dorst, welke hem de keel dicht sroyde, die hem de tong tegen het verhemelde dit kleven. Honger, verscheurd. Dorst, marteld. Honger, ontsenoed. Ja, verflout ten laatste. Dorst, brand en pijnigd. En toch beheelt Eduards zijn geestkracht en leende het oor aan het minst gedruisd tot hem doordrong. Drie dagen had hij gezucht, geraast, gebeden, geteerd.  Drie dagen had hij vruchteloos de koude muren gebeukt en de deur met ongelofelijke krachten willen verbrijzelen, steeds was hij uitgeput op de grond neergevallen, om nog moedeloosig, duisternis, hongerig en dorst te voelen plagen. Hij dacht aan de eerste ontmoeting, met de bevals, bij raalte. Hij had zich niet in hun gelaadstrekken bedrogen. Dat intussen mensen, welke hij zo kort ontmoet had, hem zo op zijn levensweg moesten achtervolgen, had hij weinig vermoed. Wel maakte nu en dan de slaap een einde aan zijn ellende. Maar die slaap was niet gerust en hij werd zechtswakker om van de meest put naar de dromen die aan de ijselijkste taferelen afmaalden, tot het ontmoedigend, ja, smartelijk heden, terug te keren. Was dit dan de verplichting die op hem gerust had? Had hij de misdaad moeten bijwonen, om zelf het tweede slachtoffer der boosheid van die onmens te worden? Ik zal u niet meer aanraken, ik zal u rust niet verstoren. Hij had drie dagen tijd gehad, om over de zin van die woorden na te denken. Waarlijk, hij vat er nu de betekenis daarvan. Sterven. Dit is iets dat de krijgsmand dagelijks te wachten heeft, hoewel hij weinig daar aan denkt, is de dood hem steeds nabij. Maar zo sterven. Ongevroken sterven. Edward zou nu zijn leven gegeven hebben, zo hij het lijkt. Nee, wanneer de beval weerloos aan zijn voeten lag, zou hij misschien nog terugdijnen zijn, om het werktuig enormatige vergelding te zijn. Had hij de ellendeling tot een eerlijk tweegevecht kunnen dwingen, dan zou hij gejuicht hebben. Koelblugmoorden is een handwerk dat niet iedereen verstaat. En weer stond Edward op, en liep tastend zijn kerk er rond. Weersloeg hij woedend tegen de vocht gewanden, die nauwelijks hun dof geluid bij die aanraking gaven. Opnieuw klende hij zich krampachtig aan de deur, en tragte die eerste slagpom voor zijn vrijheid te verbrijzelen. Niet smagpaten, en telkens viel hij met de gekneust en bebloede handen om het hoofd radeloos tegen de vloer. Eerst had hij zich bezig gehouden met Louise, maar zijn vriend. In het begin had hij de vrijheid gezien. Al was het ook in de slaap. De eerste twee dagen was zijn geest levende gebleven. Nu de vierde ten einde spoede werd het hem vreemd om het hart te. Moedeloosheid, wezenloosheid maakten zich van hij meestig. De geestkracht begaf hem.  Hij leed niet meer, want verstijft lag hij neer. Slechts een aanhoudend trillen bewees dat zijn lijden nog niet geëindigd was, dat deze verdoofing spoedig plaats kon maken voor een begin van waanzin. En treurig contrast met de afmatende rust. Hoelang hij daar zo lag? Niemand weet dit, maar dieper en vastig werd zijn slaap. Met een schok ontwaakt hij. Wilde springt hij op. Welk spookbeeld verdrijft die weldadige, docht doodende rust? Welke gedachten, sterk die verslapte zenemen? Welk noodlot dwingt hem weer, al de omvang van zijn lijden te gevoelen? Vreugdeloos, tacht hij de diepe duizenissen doorboren. Hij slaat zich voor het hoofd, als kan hij daardoor de nevels die hem omringen opklaren. Hij betast zich het lijf, als verbergt hij voor zichzelf een spijs en drank. Razend vliegt hij op de wanden van zijn kerker aan en drukte lippen tegen de stenen, en wanhopig staart hij net rond, alsof dit genoegzaam is, om de duisternis te breken, om een verschiet te ontwaren dat hem reddings al aanbieden. Zijn toestand was vreselijk. Ook de beval had drie dagen doorgebracht. Ook hem vinden wij bij het begin van de vierde dag terug. Hij had even minder als zijn gevangenen veel rust genoten, niet dat zijn gewetend zozeer sprak, niet dat dit hem zijn snootheid met sterke kleuren afmaalde. De tijd zou wel komen dat Jacques de beval door knagend beraal gekweld door zijn boos gewetend gepijnigd, meer lijden, meer volterende smarten ondergaan zou, dan hij nu zijn offer deed gevoelen. Maar dit ogenblik was nog niet aangebroken. Glimm lachende was hij met zijn broedig in de kamer teruggekomen, die ze met de overwonenden verlaten hadden. Maar die glimm lach had spoedig plaatsgemaakt voor verschillende gemoetsaandoeningen. Meermalen had Jacques op het punt gestaan, niet tegenstaande de zekerheid dat zijn gevangenen hem onmogelijk konden snappen, naar beneden te gaan, ten einde zich te vergewissen in hoeverg de kinderslevens bij hem was uitgedoofd, in hoeverg de ontbeeringen dit krachtige stel ondermijnd, die kracht gewil, gebrijdeld hadden. We licht ook om zich in de doodsangst, in de wanhoop gekreten van het voorheb van zijn haat, te verlustigen. Hij had zich weten te verzetten tegen het gevoel dat hem naar de plaatsdreef waar hij zo deed leiden, en meermalen had het pittere spot van zijn broedig een einde aan zijn zondelingen gedachten gemaakt.  De stad was grotendeels tot rust teruggekeerd, of gewoon het volk inwendig meer woelde dan mijn kon waarnemen. De gebeurtenissen daar laatste dagen hadden de bevolking afgemat, en hoewel de rust alles behalve hersteld was, smulde de vlam, om zodra de gelegenheid zich zou voordoen, zoveel heviger los te barsten. De beval zat voor de tafel. Hij schreef een brief, en bij het schrijven van het adres speelde hem een glimlach om de lippen. Hierna liep hij de kamer op en neder, maar vruchteloos tracht hij de tankbeelden te verdrijven die in hem rondwoelden. Onrust had hem vergezeld van het ogenblik dat hij eerder wordt had opgesloten in de keldig die deze tot grafplaats moest dienen, en de beeldenis van de jongeman vervolgde hem als een dreigend spook. Geen vrees voor straf volterde hem. De doden spreken niet. Edward zou binnenkort uit de weg zijn geruimd, zodat het reeds niet te geval was, en niemand zou kunnen bewijzen dat hij de nalatigheid had gehad, een wijantes volks, die hij voor de zekerheid ter Republiek onschadelijk maakte, glad te vergeten. Toch was de beval onrustig en hinderde hem de spotternijzijnsbroeders die zich in het gezelschap van de sombere jak begon te vervelen en hem eindelijk aan zichzelf overliet. Dan zocht de beval al die gedachten van zich af te wearen, maar het gelukte hem niet de beeldenis te verdrijven van de man die hem reeds zozeer het leven onaangenaam gemaakt had. Onrust verteerde hem. Was hij van de enige getuigen in die vreselijke nacht ontslagen, of zou die getuigen nog eens vereizen om hem te bedreigen? De beval gevoelde dat zijn rust niet zou wederkeren voordat Edward voorimmig onschadelijk zou zijn gemaakt. En opnieuw liep hij naar de deur om zich te overtuigen en de zekerheid te verkrijgen waarna hij zo haakte. Evenwel aardelde hij, even als de onthellbare malen toen hij die dag op het punt had gestaan, zich van de waarheid te overtuigen. Leefde zijn vijand nog? In elk geval zou deze hem niet kunnen ontsnappen. Nu kwam bij hem het helse denkbeeld op zich heimelijk in de laatste ogenblikken van de ongelukkigen te verheugen. Dan duchte hij in enkel woord een kreeg van hem te vernemen. Was Edward voor de ontbeeringen bezweken, dan huiverde hij voor het starend oog van de zielozen die hij moet willig aan zulke ellende had ter prooi gegeven.  De beval was bang, zoals alle lawaarts, zoals alle sluipmordenaars. Hij vreesde dat gedaante uit de grond zouden oprijzen om de rol van ontslapende op zich te nemen. Dan was hij angstig, dan verborgenheid hoofd in de handelen. Had hij de moed gehad, zijn vijand onmiddellijk de doodstek toe te brengen? Had hij slechts de helse berekening van haar marteldood laten varen? Dan waren zijn rust niet zo verstoord geworden, want voorlopig zou het uurwerk in het marmel om kleedsel niet slaan. Dan zwert hij door zijn onrust naar de sombere kelder aangetrokken, terwijl hij een ogenblik later weer er daarvoor terugteintste en niet eens de moed had de uitslag zijn ervraakneming onder de ogen te zien. Die gejaagdheid werd hem eindelijk ondraagelijk. Hij wilde zekerheid, hij wilde zijn vijand zien en overtuigd zijn dat deze wel degelijk hem niet meer zou vervolgen. En zo niet? Maar hij had er eet zoveel gedaan, hij zou niet terugteinten, het mocht ook kosten wat het wilde, zich van die allemaal aan zijn rust om doen. Hij stak een lantaarn aan, nam een soort dolkmessel op zijn schrijflessen naar lach en spoede zich naar beneden. Naarmate hij de treden van de stenen trap afdaalde, verminderde zijn snelheid, en besluitenloos stond hij voor de lange gang, terwijl hij zenuwachtig de gereep van het mess omknelt hield. Spoedig voelde hij zijn moed herleven, en zonder geruchten maken ging hij de duisteren gang door. Edeward ontwaakte uit de verdoofing, waarin hij er iets geruime tijd was verzonken. Hij richtte zich overeind, en hoewel flauw en als uitgemergeld had hij de kracht enige tijd overeind te staan. Een vreemde gewaarwoording bezuilde hem. Het was alsof men met een hamerg in zijn hoofd rond sloeg. Hij drukte de handen tegen het voorhoofd. Het kloppen dat hij met hoofd schijnt te verbrijzelen, houd op. Een zondeling gevoel maakte van hem meestig. Een lichtstraal schrijnt op de wand van zijn vocht geverblijf. Rijen van Engelen schijnen daar getoverte worden. Een heerlijke perpergloed bestraalt die aanmiddige gezichten in wie je midden hij Louise herkent. Hij strekt de armen naar uit. Weg is het vision. Hij ziet de beval met het doodsbleek gezicht, en de ene hand dreigend naar hem uitgestrekt. In de andere houdt hij spijs en drank. Edeward strekt de handen uit. De beval werpt de lavenis naar hem toe. De spijs verandert in gloeiende kolen.  De drank verdwijnt in een blauwe vlam. De zaterlag van de booswicht klinkt hem in de oren, en bedwelnd valt hij weer neer. Kom maar iets. De diepe stilte in de kerker verstoren. Was het sinds behoogeling? Was het werkelijkheid? Hij verbeelde zich dat aan het slot van de deur werd gedraaid. Hij meende duidelijk te zien dat zij langzaam werd geopend. Ja, de deur bewoog zich, maar hij had reed zo dik werfst gedroomd, al zo vele malen in de waan verkeerd dat hij de vrijheid terug had, en in de armen van Luise rustte, dat hij aan deze harde teleursteing gewond was. Maar toch? Nu was het geen droom. Een weeg hief hij zich op, en roerloos bleef hij tegen de muur geluind staan. Hij zag goed. Er droom ligt in zijn duister verblijf. De deur ging open. Door zijn geest was veel te verwart. De afmatting had hem tussen hier aangegrepen, om met zekerheid, waarheid, van verbeelding te onderscheiden. Toen intussen het licht der lantaaren zijn ogen kwetste, hield hij onwillekeurig de hand tegen het licht. Hij bedroog zich niet. Er was iemand. De beval stond besluitenloos bij de deur, met het wapen in de hand. Zijn ogen in tegendeel moesten aan de donkerheid gewennen, want hoewel hij de lantaaren ophief, zag hij de vergeefste kelder rond. Hij kon niets onderscheiden dan een gapende duisternis. Nou waren de ogen van Edeward niet meer door het voor hem schellen licht verblind, of met schrik herkende hij zijn doodsveilend jack de beval. Waarom had hij zijn gewone krachten niet zoals vroeg? Op dit gewichtige ogenblik voelde hij die krachten zich nog meer ontzinken, en hij kon ze zo nodig hebben. Daar de beval niets bespeurde, waagde hij het, behoedzaamde kelder binnen te treden. Voorzichtig liep hij voort en bereikte de plaats waar de ongelukkige tegen de wand stond gelund. Edeward voer een huivering door de leden. Hij verzamelde al zijn energie en wilde op de beval toespringen, om zich een uitweg te banen. Maar een nevel kwam hem voor de ogen. Zijn knieën knikten en met een half gesmoorde zucht viel hij vlak voor de voeten van de beval nedig. Deze, die hem nog niet bespeurd had, gaf een geel van schrik.  Als door de bliksem getroffen, spoor hij achteruit, liet de lantaaren op de grond vallen, en rende als een beseetene de kelder uit en de gang door, verschrik door de ego van zijn eigen voetstappen. Hij werd als teruggetrokken, aangegepen. Hij kon niet verder, en door de schrik verlamd, sloeg hij op de stenen trap nedig. Niet lang lag Edeward op de harde koude vloer van zijn gevangenis. De angst deed voor een ogenblik zijn lichaamskracht herleven en verdreef zijn schrikbeelden. Het eilen hield op en hij ontwaarde de lantaaren die op de grond lag. Hij had dus niet gedroomd. De kaars was aangebleven. Hij nam ze op en met nieuwe moed bezield stond hij op, naden de deur. Ja, ze stond open. Er was dus een wonder gebeurd. Een bovennatuurlijke hand had de deur opengetoverd. Opeens herinnerde hij zich te samenhang, en met afschrik dacht hij aan de verschijning van de bevolk. Waar was deze? Inhevige spanning liep hij de gang door en kwam bij de trap die hij eens was afgegaan. Zijn denkvermogen was terug. Wat kan de hoop op redding niet uitwerken? Het scheen Edeward, alsof hij niet had geleden, als waar hij niet aan de rand van de dood geweest. Slechts kort zou de terugkeer van kracht, die uit overspanning voortsproot, kunnen duren. Hij zat te moedig de eerste treden van de trap op, toen hij met de voet tegen een lichaam stied. Hij beschouwde de man, welke verlampte aan zijn voeten lag. Die man was de beval, welke met vertrokken gelaadstrekken daar was neergevallen. Naast hem lag het mes dat, wanneer de schrik zijn kracht er niet verlampte had, wel ligt Edeward doodelijk zou getroffen hebben. Hij was naar beneden gegaan, met de hoop dat zijn gevangene bezweken zou zijn, en even wel met de stille, maar gegonden vrees dat deze nog ademen mocht. Hoe kon hij dan, door een lichte verklaren omstandigheid, zo verlampt zijn geworden? Wel, sprak Ritsu geweten, jakte beval. Een zegenvierende trek kwam Edeward over het gelaad. Hij nam het mes en klemde dit in de vuist. Krachtig werd die hand, weg was zijn zwakheid. Edeward boog zich heen over het lichaam, dat geheel weerloos en met de schrik op het gelaad onder hem lag, en even het wapen in de hoogte.  De hand daalde nedig, maar het lemmer verdween niet in de borst van de man die zo'n straf zo zeer verdiend had. Edeward verborgt de dolk, zapt er voorzichtig over de bewusteloze heen, en snelde er boven. Snellen, dit was voor hem het woord, want de verbeeldingskracht die hem voortjoeg, deed hem de moeilijke gang al snel beschouwen. Hij kon geen weerloos mens het leven benemen, had hij dit maar eerder bedacht, al voerend zich in een mijl van de tijger te wagen. Hij besloot natuurlijk dit huis van ellende te verlaten. Hij liep zo vlug als zijn krachten dit toelieten, de marmeren gang door, en ontmoet er niemand. Het lot zou hem dan eens gunstig zijn. Toen hij het einde had bereikt, traagte hij de deur aan de straat te openen, nog zijn boot wederstand. Het gerucht dat hij maakte bij het verschuiven van de gendel, deed een bediende toeschieten, die met bevremding voeg. Waar kom jij vandaan? Een nadere beschouwing van Edewards erbarmerlijk uiterlijk vermeerde zijn achterdocht, want hij liep snel op de vluchteling aan. Edewards gevoelde dat de krachten hem langzamerhand begraven. De inspanning deed hem op de lippen bijten. Zo dicht bij het doel kon hij niet bezwijken. Hij bad ontmoet en nieuwe kracht. Lang beraad kon hem noodlotig worden. Hij greep het mes van de beval, liet het voor de ogen van de bediende schitteren en geboot. Open de deur. Spoedig. Of anders. En hij maakte een dreigende beweging. De bediende drukt op de knop die de deur gesloten hield, en zonder verder iets te zeggen, zag hij Edewards straat opgaan. Natuurlijk was zijn eerste opwelling de vreemdeling te volgen, toch daarbij naden inzien hij er niet veel behagen in schepte om door te grote onbescheidenheid in kennis met Edewards wapen te komen, haast hij zich de deur te sluiten. Edewards wachtelde voort, sloeg de eerste zijstraat in, maar verder kon hij niet. De krachten begraven hem. Alles gondste om hem heen, en hij stortte geheel buiten kennis, neerder op het harde plewijsel. Toen hij de ogen opende, lag hij in een armoedige kamer op een bed uitgestrekt, terwijl een jong meisje aan zij sponden waakte.  Dit meisje als op de ogenblik voor hem niet meer dan een verschijning, want nauw had hij zijn zin in zover verzameld, dat hij haar gelaadstrekken kon onderscheiden, of hij verloor zijn bewustheid opnieuw, en viel in de onafgebroken, koortsachtige slaap, die hem er eens twee dagen van alle denkvermogen beroofd had. Drie weken had hij nodig, eerlij genoegzaam hersteld was. Einde van Hoogstuk 24. Hoogstuk 25. Van een ongeluksvogel, door George. Deze lieve volksopname behoort tot een publieke domein, voorgelezen door Anna Simon. Hoogstuk 25. Hoe Dirk en Teun zavond een visie te maken, en Dirk, hoewel hij plan had weg te gaan, der nacht overblijft. Slecht was het wedig, toch aangenaan was het bij de familie de Plays, waaronder Jozef reed zijn plaatsbog aan in te nemen. De waterketelscisten, en de warmte in de gezellige kamer, gaf aan de storm daar buiten enige bekoorlijkheid. In de Plays en zijn vrouw, zou men niet landgenoten gezien hebben van hen, die de laatste tijd zo roemvol voor de vrijheid van hun vaderland gestreden of gemoord hadden. Vergenoegd, vreef Jozef, zich te handen. Haal ik nu nog niet beter ben, dan weet ik het niet, gierp hij uit. Hij had zich nog niet zo opgeruimd en krachtig van gestel bevonden. Heb ik je niet gauw opgeknapt? Nu, als men zo aanhoudend en verlijtig gestudeerd heeft als George, mag men ook wel wat resultaten van de studie hebben. En een lachje werd gewisseld met onze ijveren gestudent, die toen hij studeerde, meer verstand had gehad van verschillende wijnsoerten, dan van dysplaniën, dyscolycën, dysimmiën, en meer van die vrije gelen. Ik vertrek morgen naar Antwerpen, want alles is mijn raadsel. Ik ga Eduard opzoeken. Ik zou vanavond nog gaan, zeiden de Plays, terwijl juist een wind vlaag het huis als op de grond veste deed schulden. De blinden bewoogen zich klapperend in haar hengels, en Eolus liet een geluid horen, alsof hij verschillende dakpannen en veel te houdend meedoefoerde. Het is hondenweer, vervolgde hij, terwijl hij zich naar een venster begaf dat niet van blinden was voorzien. De nacht was donkig en de vensteglazen schenen vervoeligd. Met een begin van afgerijzen keerde hij der stormende natuur de rug toe en verdween in zijn stoel bij de kachel.  Hoe kunt gert u komen op reis te gaan, want het weer zal morgen niet veel beter zijn? Dit is een storm voor geheel de volgende dag. Toch zou ik zeggen dat het wat lichter wordt. Werkelijk begon de wind iets te bedaren, en Jozef werd hierdoor gesterkt in zijn plan om te vertrekken. Nu zult u mij toch eens op de hoogte dienen te brengen, van de opstand. Ik heb je raar nog niet veel gedacht. Wat zal ik je zeggen? antwoordde de Plays. Met de politiek heb ik me nooit bemoeid, maar zoveel weet ik er wel van, dat de zaak voor Holland verloren is. Het is een geduchte slag voor Noord-Nederland, die net niet lichte boven zal komen. Dat betwijfel ik. Wilt u wel geloven dat wanneer enige jaren, na deze noodlotte gedagend zijn heen gesneld, het zeer goed kan gebeuren, dat er noordelijke helft een vereniging zou wijgeren, wanneer de zuidelijke ze mocht pregeren? Wijgeren, herhalde Jozef ongelovig. We hebben zolang niet te zoeken, haal maar het beetje geschiedenis, in je kinderjaren met zoveel moeite ingepompt voor de geest. Welke onheilen hebben Europa behoord, die niet voor een groot gedeelte in dit land werden afgespeeld? Welke krijg is gevoerd, die niet hier zijn bloedige spoor heeft achtergelaten? Vergelijk eens de verdediging van uw vaderland, want zo zal ik Spudig Holland moeten noemen, bij het mijnen. Hoe gemakkelijk kunnen de Hollanders, bij goed beheerig en voorzichtige leiding? De plejes vochten die woorden erbij, zonder te weten hoe die hoofdvereisten voor een goede verdediging, eens als overwegend zullen beschouwd worden. Her een klein maar kernachtige landje tegen grote mochendheden verdedigen. België daar aan tegen ligt tamelijk open. Wat heb je er tegen te brengen? Geloof me, de grote mochendheden hadden haar inzichten toen zij beide rijken verenigden. Zij wisten wel, dat België alleen niet een voormuur tegen Frankrijk kan zijn. Dit bewijst dat België niet voldoende werd geacht, iets van belang uit te voeren. En dat zij nu inconsequent zijn, is ook om les lief en vredes wil. Wie twijfelt aan de verdedigingskracht van uw land? Mogen België zich niet meer beklagen over de stap die het gedaan heeft? Mogen het niet later, wel ik het versnipperd en verguist, de zachte heerschapij terugwensen van het huis van Oranje, dat zo ondankbaar behandeld is. De plejes schudde het hoofd.  Juist nu werd de schel aan de voordeur in beweging gebracht, maar bevreemding zag Emma haar man aan. Wie kan in zoek een weer tot ons komen? We zullen het spoeden genoeg weten, trooste Jozef. De deur werd inmiddels door de grommige dienstmaag geopend en weldraad door een hevige woordenwisseling door tot vertrek waar het gezins zich bevond. Verwonderd stond de plejes op en besloot te gaan zien wat er aan de hand was. Een vreemd schouw speeltrof zijn oog. De dienstmaagd trachten de weg te versperren aan twee mannen van hoogst verdacht uiterlijk, die wij niet tegenstaan dat het duisteren is, opmiddelijk voor de hoogwelgeboren heren, teun en derk zouden herkend hebben. Zij trachten het wijf te grijpen, doch Margriet ging steeds achteruit, terwijl de beide bezoekers omgaan er toe over gingen, voldaardelijk het huis binnen te komen. Hierdoor ontstond een originele schermutseling. Op dit ogenblik verscheen de plejes bovenaan het schap. Wat moet je hier? Wat betekent het schandaal? Riep George, terwijl hij de trap afging. Derk nam zijn vuile pet af. U heeft er een loge, zo'n soldaat. We moeten hem spreken. We hebben een boodschap voor hem. Zeg mij die dan maar, en zorg dat je gauw weg komt, verzocht de plejes, die in de gezichten niet veel vertrouwen stelde. Deze woorden trommen duidelijk doordat het vertrek, waarmee vrouw de plejes en Joseph, met enige spanning, de woordenwisseling volgden. Kom, Derk, dat gezan ik ga me vervelen. Het is hier buiten te koud om zolang te praten. Riep een stem van buiten, en Kriel, met een kleine sparreboom gewapend, schoof de deur binnen. Nou zag de plejes die nieuwe verscheiding, of hij begon onraad te vreesen, en wilde zich bij zijn vrouw voegen, om haar te verdedigen. Joseph kwam juist de kamer uit, om zijn weldoener te ondersteunen, toen deze hem bovenaan de trap ontwaarde. De plejes vermoedde genoeg saamde bedoelingen van de vagebonden, en riep hem op onderdruktertoon toe. Zorg voor hem! Het korte ogenblik dat hij hem uit het oog had verloren, was de bezoekers uitnemend te staden gekomen. Want nou had de plejes die woorden uitgesproken, of Teun en Dirk wisten hem te grijpen, en wierp en hem tegen de grond, terwijl Kriel hem een slag met een knuppel op het hoofd toebracht.  Twee intieme vrienden van Dirk hadden zich nog bij de schaar gevoegd, en het vijftal sloot de voordeur, waarna aan de gommige Margiet een zakdoek in de mond werd gestopt. De beide leden van het gezelschap, die nog niet opgetreden waren, verlangen vuurig hun doel te bereiken, begonnen hun deur open te maken, en kleine voorhebben van waarde in hun weide zakken te bergen. Maar Dirk stoerde hen in die lieve bezigheid, door hem met de nodige stopwoorden toe te voegen. Ah wat, eerst moet ik mijn cykelpoppetje hebben, en dan kan voor mijn part de rode haan op het nest. Maar ik bedankt je, want terwijl je al je grote zakken volstopt, het kind van de rekening te worden. De gehele bende begaf zich na die aanmaning naar de kamer, waarin naar zijn vermoede de man zou zijn die zij zochten. De vergeefs klopten ze aan de deur. Vruchteloos braken zij ze open, Joseph was niet meer in de kamer, en hoe zij zochten nergens was hij te vinden. Een tweede kamer werd doorzocht. Now had Joseph bespeurd dat er onraad was, of hij wilde de players de hulp vliegen. Toch op dienst beden, maar als hij slechts op de veiligheid van zijn gastvrouw bedacht, en spoedig had hij een plan gevormd. Hij dwong de jonge vrouw, die weigerde haar man te verlaten, met hem te gaan. En wat zij ook tegenstreefde, hoe uitdrukkelijk zij ook verklaarde, niet zonder haar man te vertrekken. Hij wist haar langs de kleine trap te voeren, en trots het gure wedig de tuin door naar de koepel te brengen. Die wel niet zo herbergzaam, maar toch minder gevaarlijk was, dan de bekoerlijke woning waarheen hij terug snelde, na haar ernstig vermaand te hebben, niet door bewegingen of roepen, de opmerkzaamheid haar inbrekers te trekken. Joseph deelde de opvatting van de players, dat het gevaar groot was. Hij sloot de deur van de koepel, en genoeg saam overtuigd dat Emma, al wilde zij aan haar gevoel toegeven, haar schuilplaats niet kon verlaten, en vol baldadigheden der inbrekers gewaarborcht was, elde hij het huis weder binnen. Juist kwam hij de tuinkamer in, waarvan de binnendeur gesloten was, een ogenblik voordat zij onder de beleidvolle aanvoering van Teun als stuk geslagen. Hij nam zijn wapen, dat daar bewaard werd.  Zodra het didrik het vertrek ben en liep, vloog Joseph op hem aan, en gaf hem een houl overig gezicht, die hem voorgoed de lust zou benemen, meer boevend streken uit te voeren. Berullende van de pijn en duizelend, viel deerk tegen de grond, er op een tweede, evengoed gemeenneslag, en voorgoed deed neer vallen. Meer kon Joseph niet verrichten, want Kiel op eigen veiligheid bedacht haaste zich, hem zijn knuppel met krachtig aan het hoofd aan te slingeren. Alweer een veilendes volksminder, riep Kiel zich ervierend uit. Is hier niet de madame, waar die zich verstoken heeft? Wacht maar, riep Teun, die over zijn vriend didrik heengebogen waarnam, hoe de schelm bezig was, zijn levenslicht uit te blazen. Ik weet de patentmiddel, het zal haar niet baten. Al zat madame achter een kast met negen duren, ik weet daar een aardig middeltje op. En geroosterde madame, gierde Kiel, die veel met het denkbeeld ophad, maar nu een kleinigheid voor de moeite, en de spiegel van de etageren die in de hoek stond, verloog aan stukken. De dag is reeds aangebroken, een aakelige stilte heerst allon. Terug hangt de nevel op de eenzame weg. Een man staat mede op die weg, de armen gekruist. Als vast geworden aan de plaats ziet hij rond. Een wale kleur verft zijn kaken, de koude doet hem huiveren. Zijn blik rust onafgewend op het tafereel dat zich links van de weg aan zijn ogen voordoet. Een lichte rook dwarrelt boven de puinhoop in van een huis, door de brand bijna verwoest. Grijnsend vertoont zich de zwart uitgebrande gevel. Grauw is de lucht, en grauw is het dak van de woning, daar nu het onmetelijk uitspansel slechts het dak van die woning is. —Mijn God, wat is hier gebeurd? —Maar de eerste woorden van de man die zo droever op dit torneel staarde. En niet zonder huivering verlieed hij de weg om, op het ergste voorbereid, de laatste twijfel te verdrijven. Meen moedig ging hij het versgroeide hek door, en kwam op de plaats waar de plejes woonden, of had gewoond. Welk noodlottig voorval had zich hiervoor gedaan. Wat werkte meer, die stilte of wel dit roken geraamte, het onheilspennend overblijstel van een vrolijke gezellige woning. Was de noodlottig toevall de oorzaak van dit alles geweest, of had een moord, plundering en brandstichting ook op die vreedzame plaatsgewoed.  Hij wilde de deur doorgaan, dat is, de opening waarin eens een deur was geweest. Doch een verstikkende damp kwam hem tegemoet. Hij keerde terug en ging de vernieuwde woning rond. Moedeloos begaf hij zich naar de andere zijde van het gebouw. Een doodse stilte heerst ook hier, en hoewel de brand aan deze zijde minder verwoesting had aangericht, was de villa groot en deels uitgebrand. Wat is hier gebeurd, riep ondanks zichzelf de deelnemende bezoeker opnieuw uit. Ook van deze zijde moest hij ontwaren dat een onderzoek in het huis nutteloos zou zijn. Waren hier mensen gedurend de brand aanwezig geweest en niet ontsnapt, dan zouden zij door het vernielend element geheel misvormd zijn. En die aanblik, de zekerheid, zou nog erger dan een vreedse twijfel wezen. Edeward, want wie anders zou deze pelgrim zijn, waagde dat dan ook niet de geheimenissen van de rookende steenklomp te onthullen. De brand lucht die hem tegenkwam, dreef hem terug, en half wezenloos liep hij de tuin door. Opeens slaakt hij een gil, van vreugde, van verpazing, van schrik, de aanleidings, niet na te gaan. Hij aanschoudt in het zand een spoor dat regelrecht naar de koepel voert. Dit doet dan vermoeden dat tenminste één der bewoners aan het vuur ontsnapt moet zijn. Maar wat heeft dit spoor gevormd? Het is bloed. Even snel heeft hij op deze bijzonderheid opgemerkt, zodat dezelfde kreeet onder het uiten reeds van uitdruk veranderd. Hij vocht het spoor en houdt met een beklemd gevoel voor de deur stil. Hij hoort geen geluid, geen ademhaling zelfs drinkt tot hem door, hoe nauwkeurig hij luistert. Met het reurigste voorgevoelens opent hij de deur. Het daglicht drinkt slechts binnen door een raam aan de andere zijde van de koepel dat onmetelijke wijland uitziet. Maar het ene raam is voldoende om het somber tafereel in de koepel te verlichten. Hij ziet twee mensen. De ene ligt op de bank, de ander op de grond, maar beide zijn koud, gevoeloos. Op de bank ligt een vrouw. Een dodelijke bleekheid betekt haar gelaat. Zij leeft, en spoedige hulp zal haar tot bewust zijn terugbrengen. Door de schrik verlandt is hij waarschijnlijk in zulke toestand geraakt. Doch op de grond ligt een roerloos lichaam, dat met bloedbevelect bijna onherkenbaar is. Doch niet om Edeward te beletten zijn vriend te aanschouwen. Hij valt op de knieën naast hem nedig.  Hij grijpt de hand die hij zo menigmaal gedrukt heeft. Zij is koud. Zeer koud. Met een angstig voorgevoel puigt hij zich over hem heen, strijkt hem over het misvormd gelaat, plaat de hand op het hart dat korte tijd geleden nog voor hem klopte. Alles duid aan dat Edeward struurig voor gevoel hem niet bedrogen heeft. Raadeloos drukt hij zich te handen voor de ogen, en zonder enig geluid te geven, stort hij op het lijk van zijn vriend nedig. Dit wederzin was te onverwacht geweest. Daar lag hij, door de smart overweldigd. Als de beangstigde droom ontwakende, stond hij op om te zien dat het geen droom was die hem kwelde. Hij trachtt het bewegingloze lichaam op te richten, vreemd het op te slapen en verwarmd het, als op dit de laatste sprang terug kon lokken van het leven, dat toch al lang het lichaam ontvloodend was. Dood, klaagde hij op doffe toon, en de tranen dreigde hem te verstikken. De ademhaling was hem belemmerd. Dood. En krampachtig omhelst hij zijn ongelukkige vriend, en hielter afgestorvenen in zijn armen gedrukt. Maar de armenjongen voelde dit niet. Voor het eerst gaf hij een vriendschapsbetoon niet terug. Voor het eerst gevoelde Edeward, wat het zegt, een vriend te missen. Hij verzette zich tegen zijn zwakheid die zo billijk was. Hij moest de doden verlaten om voor de levenden te zorgen. Zacht, vleidigheid, hoofd van de ontslapende neder, en hoewel hij nog enige tijd de vocht geogen op hem gericht hielt, en aardelde de plaat te verlaten. Hij overmandde zich, en naden de vrouw van De Playès, die op dit ogenblik meer zijn hulp nodig had. Wat was van De Playès geworden? Zie daar een vraag die hij niet kon oplossen. Hij kwam tot de overtuiging dat het noodzakelijk was, alvorens iets te ondernemen, de jonge vrouw bij te brengen, ten einde van haar de nodige inlichtingen te bekomen. Daraan de plaats waar ze zich bevonden, minder geschikt voorkwam, nam haar op, sloopt met eerbied voor de ontzielde, de deur, en voerde de bewusteloze vrouwen naar de waterkant. Andere hulp was niet te erlangen, daar men bijna een kwartier, uur, gaans van het dorp verwijderd was. Niet gemakkelijk gelukte het hem de gevoeloosheid bij haar te verdrijven. En het geschokte denkvermogen op één punt te bepalen. Eerst na zeer veel moeite kon hij haar tot het leven terugbrengen.  Verwilderd zag zij rond, maar toen Daraan zij Edeward aanschouden, kwam het gebeurde haar in het geheugen terug, en vreesachtig starde zij hem aan. Als weerde ze een spookbeeld af dat haar vervolgde, strekte zij de hand uit en met een flauwe kreeg het verborgsheid hoofd bij Edeward. De koers deed haar klappertanden en huiveren, hevig geschokend brachten haar lichaam in beweging. In deze toestand durfde Edeward haar niets vragen. En hoe bedroefend en raadselachtig al wat hem omgaf mocht zijn, hij moest zijn ernst gebegeerd aan de opheldering onderdrukken. Zwaar en loom hing haar hoofd tegen hem aan, en droevig zag hij naar de vrouw, die in zo nauw verband stond met het onheel dat hem getroffen had. Vasioze vond dood, hij kon niet geloven. De arme jongen lag zeker in onmacht. Hoe koud en gevoeloos ook, kon hij wel licht tot het leven terugkeren. Edeward kon zich met het ontzettend denkbeeld onmogelijk verinselvigen. Na enig berat besloot hij Emmen naar het koetshuis te brengen, dat niet door de brand vernieuwd was. Daar vleidde hij haar zachtnedig en dekte haar met een deken, in de hoop dat hem wel daad geslaap haar wat zou verkwikken. Toch rusten was niet mogelijk. Nou had Edeward haar koesterend gedekt of ze vloog erop, en dan gelukkend hem niet zonder veel inspanning haar tot kanten te brengen. Hij wist niet wat aan te vangen met de vrouw, wie haar man ongetwijfeld in de brand was omgekomen, en welke buiten de plek grond die haar nog toekwam, alles verloeren had. Het was in tussend noodzakelijk de kranke vrouw een ogenblik alleen te laten en hulp te zoeken. Het was maar al te waag, zijn vriend was bezweken. Sprakeloos geleidde hij het lijk naar zijn laatste rustplaats, en zonder zich meer om iets te bekommeren, verliet hij het oord waar hem zoveel onheil was wedervaren. Een herinnering nam hij mede. De beurs die misschien de oorzaak van al hun ellende was geweest. Met de inhoud verschafd hij de dode een stille, maar deftige begrafenis. Peter kon hij dit geld niet besteden. Ook de plicht haar dankbaarheid vergat hij niet.  Hij trooste, de jonge wedu, en over haar lot gerustgesteld, daar de grond eigendommen die de plejes naliet, voldoende waren, om haar een onbekommert leven te verschaffen, snelde hij heen, om nu zich bij zijn bevelhebber te verantwoorden, en deze van Jozef's ongelukkige dood kennis te geven. Einde van hoogstuk 25 Hoogstuk 26 van een ongeluksvogel door George. Deze liepenvocksopname behoort tot publieke domein, voorgelezen door Anna Simon. Hoogstuk 26, Kajafax van Beem komt geheel compleet terug. Met verlangen werd er terugkeer van Kajafax verbijt, zowel door zijn liefhebben de ouders, als door de familie van Duin. Drie dagen was hij weg, en, zoals lichte vermoeden was, hij zou voor eerst niet terugkomen. Louise had gedurende die tijd niet enkel zitten zuchten. Ze had opgemerkt dat van Beem, toen hij uit Amsterdam terugkeerde, zeer verlegen was, en in de mening met veel tact de waarheid verbergen, in tegendeel haar alle reden had gegeven om een trurrige boodschap te vermoeden. Daarom had zij, zonder haar vader hierin te kennen, Avande Waal een brief geschreven, waarin zij enig opheldering verzocht over het lot van zijn pupil, en zo mogelijk ook van haar broeder. Ze verontschuldigde deze stap door te wijzen op de nauwe vriendschapsband der jonge lieden, die deed vermoeden dat het lot van de een, nauw en dat van de ander zou verbonden zijn. Zonder de verstandhouding van de joggedamen met zijn pupil te kennen, en niets rander genoeg om die te vermoeden, had Van de Waal zonder enig omwegen de waarheid geschreven, zodat, toen Louise de brief ontving, waarin haar kort en zakelijk werd mede gedeeld dat Edeward dood was. Zij, op zoek een hevige ontknoping niet voorbereid, verpletterd de brief uit de handliet vallen. Ze had de brief gelezen en haar lezen, maar steeds melde hij even cool en duidelijk dat de heer Charles Van de Waal bericht gegegen had van de dood zijn pupils. Ze riep al haar geestkracht te hulp, verzet zich tegen de smart die haar beklemde, en besloot voorlopig haar vader onkundig van de harder waarheid te laten, ten einde niet door ene van haar kwetsend betoog, waarmee de treurmare kon ontvangen worden, nog inniger gegriefd te worden, en als ware er niets gebeurd, wilde ze de kamer, waarin de oude heer zat, binnenkomen.  Toch ontging aan Van Duin, die met arges ogen de brief was gevolgd, de dodelijke blikheid niet welke zij onmogelijk kon verbergen. Wat schildje mijn kind! O, niets! Dit woord werd zo uitgesproken, dat hij beter vond, niet langer uit te varsen, van wie de brief kwam. Haar uiterlijk verdreef zijn oorspronkelijk denkbeeld, dat deze letteren van de jonge indringer mochten zijn. Louise was zo zeer meester van haar smart, dat zij die wist te begraven, maar dat de tijding haar dat hart knaagde, was voor elk ander dan de verblinden van Duin op te merken. We zullen haar niet in haar doofheid volgen, ten einde niet weder, een schet te leveren van toneven, voltranen en leed, die reed te veel in de geschiedenis van de eens zoverrolijke knap voorkomen, maar dat zij tranen starten, dat ze hem beweenden, zal ieder gevoelen. Voorzeker was hun de kennismaking van korte duur geweest, maar twee mensen die als volkander geschapend zijn, hebben niet lang nodig om dit beide te gevoelen. Hoe zeerde kennismaking op vrolijke wijze aangeknopt, en zelfs op een niet geheel dramatische wijze afgebroken was. Die had een grotere indruk nagelaten, dat men oorspronkelijk had kunnen vermoeden. Maar altijd was van Duin van Plan zijn dochter te doen bukken, en haar zo mogelijk een mens uit het hart te praten, die naar zijn meende niet eens meer bestond. Vele dagen gingen al dus voorbij. Of Schoon Luiza haar broedig lief had, en deelneming gevoelde met van Beem, die haar zoveel gehechtheid betoonde, was haar verlangen naar zijn terugkomst onwillekeurig getemperd. Zolang zij liefde voor Edard had kunnen gevoelen, waren de aanzokken van Kayevaks haar geheel onverschillig geweest. Ze was te zeker van haar oprecht gevoel, om voor de vadelijke wil en toon te zwichten, of voor de galanterien en het liefde betoon van de goede Kayevaks te bezwijken. Doch als de jonge man, die zoveel liefde voor haar toon te bezitten, nu terugkwam en haar steeds bewijzen van zijn goede bedoelingen bleefgeven, zou zij dan nog langer de vreedheid hebben, om zoveel oplettendheden met onverschilligheid te beantwoorden. Het was haar plicht geweest, zolang Edard haar kon toe behoren, alle verdere aanzoeken af te slaan. Toch, hoewel zij niet licht en ander kon beminnen, zou het medeleiden niet voeg of laat eens segenvieren.  Ze was verzekerd, nooit meer een gevoel te willen koesteren, zoals dit voor Edard tot rijpijd was gekomen, en ze zou krachtig tegen de hele wereld voor dat gevoel gekant hebben. Misschien zou zij nu zwak zijn, en niet iemand die steeds hoopvol zijn tijd afwachten, zijn hoogste geluk benemen. Drie weken wachten men op de terugkomst van de avonturier. Groot was het ongedoeld van van Duin die vele malen in de laatste dagen naar het hek van zijn plaats was gegaan, om met een lange kijkig er nog langere weg af te turen. Eindelijk zag hij het ruithuig van een familie van Béham verschijnen. De brave zoon was even zijn verheugde ouders in de armen gevallen, en toen nog altijd levend in het ruithuig gaan zitten, zodat hem snel naar ons genoegen voerde. Zijn avonturen, waarvan we reeds een staaltje hebben medegedeeld, waarvan belangrijk geweest. Toch niet belangrijk genoeg om mede gedeeld te worden. Zonder iets van gewicht vernomen te hebben, was hij met leeg valies en lege maag bij zijn ouders teruggekomen. Aan wie hij een verhaal had opgedist van de ijzing wekkende gevaren, welke hij alleen door zijn helden moed en zijn onversaagdheid was te boven gekomen. Ter ere van Kajafax zal het zaak zijn te verzweigen, welke schildering hij van zijn romantische tocht naar Van Duin een dienst dochter gaf. Een verhaal dat Van Duin met bewondering voor de onversaagde held overstelpte. Intussen kon Luise niet nalaten de bereidwillige Kajafax voor zijn opofferende moeite te bedanken. Had hij de ware tijding uit Amsterdam mede gedeeld, dan had hij zich de tocht misschien bespaard, want Luise zou uit het lot van de vriend licht had van de broeder afgeleid hebben. Met hartelijkheid werd Kajafax door Van Duin uitgenodigd, de avond verder bij hem door te brengen, en te zijn heren werd een fijne fles opengetrokken. Wie weet wat er van mijn arme Joseph is geworden, zuchte Van Duin. Als de andere hem niet zulke invallen in het hoofd had gehaald, zou hij niet zijn weg gegaan. Maar die Edeward heeft de ellende in mijn huis gebracht, en mijn dochter willen verleiden. Luise maakte een gebaar. En, vervolgde Van Duin, misschien loopt hij nu op de zak van mijn kind, en stort het in het verderve. Laat die een ongelukkige, geboot Luise, die haar verontwaardiging niet meer meester was. Belast door de doden niet.  De doden, riep Van Duin. Deze woorden troffen hem toch. En mijn kind, mijn Joseph. Wacht, het gediet tijning vandaan. Weet geen iets van Joseph. Ik heb bericht ontvangen, dat Edeward van Bergen gesneuveld is. Spreek we er verder niet meer van hem. Ik wil niet, dat zijn gedachtenis hier vernederd zal worden. Het bericht aan Luise door haar verontwaardiging ontlokt, verspreide enige verslagenheid onder de aanweziging. Van Duin was niet zo tegen Edeward geweest, om niet getroffen te zijn, en zelfs Kajafax was aangedaan. De laatste gebeurtenissen hadden hem zijn welbespraaktheid ten ene malen benomen, en had hij geweten, hoe onuitstaanbaar hem deze maakte, in de ogen van Luise, die liever de grootste invoudigheid zag. Dan zou hij er iets dadelijk, wat meer bezadigd gesproken hebben. Geruimetijd duurde de beklemtheid van de oude her niet, want na wat voor zich gekreken te hebben, zei hij vriendelijk, nu mijn kind, dan zult hij u niet laar tegen mijn begeer te verzetten. Ik beoog uw geluk. Ik pid u, laat ons hierover nog enige dagen zwijgen, en dan vooral niet zo'n gesprek in het bijzijn van, en ze wees op Kajafax, die haar ten volle gelijk gaf. Deze was zo strandig van zijn zijde niet onbescheiden te zijn, en hoewel hij Luise tans zo gaarne om de herwezenlijking, zij er stille hoop had gebelen, hij wachten, hoewel met voldrende leidzaamheid, een volgende gelegenheid af, het geen Luise zeer voor hem innam. Hij vertrok recht dankbaar, daar Luise zelfe hem toestond, nu en dan zijn bezoekend haar halen. Dit deed hij ook. Later trok hij de stoutenschoenen aan, en voeg Luise ernstig om haar hand. Tegen zijn verwachtingen, nam ze zijn verzoek niet eeuvel op, en oog ontschijnlijk luisterde zij met belangstelling naar zijn woorden. Ze had tijd gehad, om na te denken en een besluit te nemen. Het leven zou haar weinig bekoorlijks meer aanbieden. Zij kon nu twee mensen geluk gemaakt maken, want obschoon zij vroeger, haar vader, het hoofd het geboden, wilde zij niet zonder reden, de man verdrietten, hoe eenzijdig ook zijn inzichten over haar mochten zijn. Daarom oordeelde zij het menselijk van beem niet alle moed te ontnemen. Kai Fax had eventueel gelegenheid gehad om te beseffen dat hij niet de goede weg had ingeslagen. 