Verzamelde korte Nederlandstalige Werken 002 | Various | Anthologies, Essays & Short Works | 2/4
Op het gebied van Sanitare Wetgeving mag de in 1892 vernieuwde quarantaine en epidemieverordening met LOF genoemd worden. Een uitmuntend ingerichte vaccinregeling is reedser het tal van jaren in werking tot helder Inlandse bevolking. Terwijl een koor van staatswegen opgeleide Inlandse geneeskunst-amtenaren te klein weliswaar voor de behoeften hun zorgen aan de bevolking wijdende tevens de aangewezen personen zijn om bijgeloof en vooroordeel op geneeskundig en sanitair gebied onder hun landgenoten te bestrijden en voor gezonde begrippen te doen plaatsmaken. Is er zo reeds veel gedaan? Veel blijft er nog te doen. Doch men wachten zich daarbij voor die schadelijke overdrijving waar tegen ik reeds zo even waarschuwden. Zonder in zelf genoegzameheid de handen in de schoot te leggen wachten we toch met gerustheid vergelijkingen maken met het geen andere rijken in hun kolonien voor de volkswelvaart en volksgezondheid hebben gedaan. Werpen wij een blik op het nabuurige Engels-Indië. De talloze slachtoffers van Gholara, Hoornsnoot en Pest zijn leggen een beschamende getuigenis af van de visieuze toestanden welke daar op sanitair gebied bestaan. Te beschamendig omdat Albion in eigen land alle anderen op publiek hygiënisch gebied is voorgegaan en ook niets gespaard heeft om de gezondheidstoestand van zijn koloniaal leegig zo'n ongekend gunstige te maken. In zijn verplichtingen tegenover de Inheemse bevolking evenwel mag het een voorbeeld nemen aan ons koloniaal beleid. Ik wil echt waar niet eindigen zonder nog op een grote tekortkoming onzezijds gewezen te hebben welke dringend voorziening behoeft. Terwijl andere grote koloniale mogendheden aan haar aanstaande tropenartsen een speciale voor hun toekomstige werking berekende opleidingschenken en elders bovendien aan enige inrichtingen van medisch onderwijs gelegenheid wordt geboden voor theoretisch en praktisch onderricht in de ziekte leeg en die hygiëne der hete gewesten bestaat er voor de Nederlandse tropenarts niets van die naart. Zelfs bij België zijn wij in dat opzicht tenachtig. Waar zo allerwegen het grote belang van dat onderwijs wordt ingezien zal ik wel niet in de brede de wenselijkheid behoeven te betogen ja, de noodzakelijkheid dat ook bij ons ten deze de hand aan de ploeg geslagen worden. De wetten van het gezonde en zieke leven mogen overal dezelfde zijn aan de evenaar en aan de poden.  Ook hier mogen gelden dat de natuur geen sporen maakt de omstandighelen waarin en waardoor de ziekte ontstaan de beelden onder welke gezondheid en ziekte zich aan ons ogen vertonen wisselen toch naar tijd en plaats te veel dan dat wetenschap en praktijk steunenden op een beperkte ervaring zich met een theoretische en schematische voorstelling daarvan zouden kunnen en mogen tevreden stellen. Lering en onderzoek op de plaats zelf na deugdelijke voorbereiding en met de beste hulpmiddelen daarbij samenwerking tussen laboratorium geleerden en de praktische arts zie daar wat in het belang van de wetenschap ja van de gehele mensheid nuttig en nodig is. Van de gehele mensheid want een studie der ziekten in haar eigen gebied zal ons dubbel te staden komen telkens als zij tachten de grenzen te overschrijden. Zo ergens dan geld hier kennis is macht. Spiegen we ons aan de geschiedenis der Gholera een volksziekte die eerst in deze eeuw haar wereldveroveringstocht begonnen is. Zouden niet pest, gele koorts, beriberi eerlang dit voorbeeld kunnen volgen. Kaviant Consules Het geldt hier een internationale arbeid waarvan aan Nederland par duite de conquet een gewichtig deel toekomt. Een vreedzame wedstrijd waarin de breedste onderlegden en meest ontwikkelden een grote voorsprong hebben. Een taak in welke vervulling gelijk deze dagen zo schoon uit Khornevikomont verkondigd werd ook een klein land groot kan zijn. Mij neheren curatoren deze universiteit. Ten tweede manen binnen een betrekkelijk kort tijdsbestek is het dat een beoefenaar de natuurwetenschap wie eens arbeidsveld in het schone insulinen lag op uw aanbeveling herwaartsgroepen wordt tot de aanvaarding van het hoge leraarsand. De wijze waarop jij het pot geëvend hebt om mij die overgang mogelijk te maken heeft mij tenzeerste aan uw verplicht. Door naar mijn krachten mede te arbeiden aan de bloei deze al oude en door luchten hoge school en aan de bevordering der wetenschap tot welker dinaren ik mij mag rekenen mogen het mijn gegeven zijn te tonen hoe zeer uw vereerend vertrouwen door mij op prijs wordt gesteld en hoe zeer ik de verplichtingen besef welke mij door dat vertrouwen zijn opgelegd. Mij neheren professoren een voorrecht door mij te hoge geschat omdat ik het darginst in mijn wetenschappelijke loopbaan groot en deels moest omberen.  Een zeer groot voorrecht achter het mij door opneming in uw kring de gelegenheid geopend te zien om te putten uit uw veelzijdige en uitgebreide kennis mijn voordeel te doen met uw voorlichting en steun. Dat ik daartoe in de eerste plaats tot u kom mijne heren leden der geneeskundige facultijd is niet anders dan natuurlijk nu ik de plaats ga innemend van één uur winsverdienstend boven mijn lof verheven zijn mijn meerdere als hij is in kennis en ervaring op een gebied dat zo tal van aanrekeningspunten heeft met andere takken van wetenschap maar tevens met bijna alle zijden van het maatschappelijk leven. De vriendelijk ontvangst mij reeds door u bereid is mij een waarborg dat ik niet te vergeefs een beroep toe op uw welwillendheid. In u hoge leerde sprong en u hoge leerde zwaardermaker verheugd het mij formalige studiegenoten weder te vinden in wie er hernieuw de vriendschap ik mij mag aanbevelen. Zeer geachte collega Pekelharing Was het mijn hoogschatten leermeestig plas die mijn eerste schreden leiden op het gebied ter experimentele biologische wetenschap. Veel ben ik voor mijn verdere vorming verplicht aan de leerrijke omgang met u en winkelijk wie eens heen gaan van hier ook door mij levendig betreurd wordt. Dankbaar herdenk ik het aan herinneringen zo rijke jaar toen het mij vergund was onder u bij de leiding mede te arbeiden aan een hoogst gewichte vraagstuk in het belang van mensheid en wetenschap. Gij waart het ook die mij het eerst tot zelfstandige wetenschappelijke arbeid heeft geholpen aan het hoofd van het laboratorium te Batavia waarvan u het geestelijk vaderschap toekomt. Dat ik uw verwachtingen niet geheel beschaamt heb meen ik te mogen opmaken uit het feit dat het mijn gegeven is van deze plaats een woord van vriendschap en van erkendelijkheid tot u te spreken. In het diepe besef van het gewicht van het ogenblik dat ik het hoog leaars amt staat te aanwaarden is het niet zonder weemoed dat ik voorgoed afscheid neem van de werkking die ik gemeente had slechts tijdelijk te zullen verlaten. Mogen zij beide de bescheiden werkplaats der wetenschap en de inlandse geneeskundige school welke jarenlang aan mijn leiding waren toevertrout onder mijn opvolgers meer en meer in bloei en betekenis toenemen en een waardige plaats in nemen onder de instellingen van wetenschap en openbaar nut welke een wijze en voorzienige regering niet mag verontachtzamen. 