Katrien Luijkx en Heidi Loos | Tranzo Zorgsalon | 2 december
Dan ga ik nu Catherine Luikse de woord geven, die gaat eerst een inleiding verzorgen over eigen regie voor ouderen thuis en in het verpleeghuis en gaat daarna met Heidi Loos in gesprek. Ik geef jou hier de ruimte en ik verdwijne even uit beeld. Ja, dankjewel. En dan kan jij jezelf verder. Dankjewel voor de introductie. Ja, ik ben voorzitter van de Academische Werkplaats ouderen bij Transo. Even kijken hoe de, yes. En ik zal daarlijk een interessante spreker mag ik interviewen en dat is Heidi Loos, verpleegkundige met een heel veelzijdige ervaring. Dus daar kijk ik naar uit, maar ik wil eerst wat context geven. Ja, dit wil ik dus doen. Academische Werkplaats inleiden onderzoek naar eigen regie. Dat doen we veel. Wil ik ook heel kort aandacht aan besteden en daarna het interview met Heidi. Academische Werkplaats, het concept is al duidelijk hé. U heeft op Transo ingezoemd. Dus dan weet je ondertussen wat Academische Werkplaatsen zijn. Academische Werkplaats ouderen is een samenwerking tussen de universiteit en de 10 ouderen zorgorganisaties die hier te zien zijn. En samen gaan wij voor wetenschap in de praktijk voor mensgerichte ouderenzorg. Mensgerichte ouderenzorg is daarbij een heel belangrijk concept. En dat staat ervoor dat ouderen, ook als zij zorg nodig hebben, het leven moeten kunnen blijven leiden waar zij voor kiezen. Dus dat zijn niet hun hele leven en hun hele dynamiek omhoevergooien om zich te plooien naar de zorgverleners die vaak in grote getalen langskomen. Dus dat de belevingswereld van ouderen veel meer centraal komt te staan. Wat de vorige spreker al heel duidelijk ook aan de orde bracht, is dat daar natuurlijk vaak ook grenzen aan zitten. Maar leggen we die grenzen niet vaak te smal op en is daar misschien veel meer mogelijk als we daar samen naar kijken. Een ander punt is wetenschap in de praktijk. Ik vind het heel belangrijk dat de kennis die we bij de universiteit ontwikkelen, die ook echt in de praktijk van betekenis is, eigenlijk gewoon dat de ouderenzorg daardoor meer mensgericht wordt. Maar dat betekent wel dat we de academische kennis die we ontwikkelen echt moeten vertalen. Hier zie je de cicles die wij binnen de academische werkplaats volgen. We werken nu samen met de ouderenzorgpraktijk en vandaar uitkomen we op vragen die er toe doen voor de zorgpraktijk.  Soms bedenken we ook zelf vragen, maar toetsen dan altijd bij de zorgpraktijk van, zijn dit vragen waar jullie, wat voor jullie ook echt relevante vragen zijn, waar je kennis op nodig hebt. Vervolgens starten we dan promotieonderzoek bijvoorbeeld naar eigen regie van ouderen in de langdurige intramurale zorg. Dat resulteert in een proefschrift en gedurende dat proces gaan we al aan de slag met die vertaling te maken. En dat doen we in samenwerking met de praktijk, zowel met ouderen als met zorgverleners, want zij moeten er uiteindelijk mee aan de slag en daar kom ik dadelijk verder op. Het resultaat van zo'n praktijkvertaling is iets wat geïnplimenteerd kan worden. En dat hopen we dan ook dat het grote schaal in de ouderenzorg gebeurt en vervolgens kunnen we dat evalueren en levert dat vaak ook weer nieuwe vragen voor promotieonderzoek op. We doen veel onderzoek naar eigen regie. Als je mensgericht de ouderen zorgt, als je net hoorde wat ik daaronder verstaat, dat ligt natuurlijk heel erg dicht aan tegen eigen regie. Het eerste onderzoek kom ik dadelijk uitgebreider op terug en de andere onderzoeken gaan eigenlijk altijd over een specifiek onderwerp, want heel belangrijk voor ouderen zelf is en waar zij heel graag een keuze voor in hebben. Want het is natuurlijk bij al deze onderwerpen dat het ook voor iedereen anders is. De ene bewoner van een verpleeghuis heeft er meer dan voldoende aan om een rondje in de gang te lopen en een ander wil echt nog de wijk in en misschien wel een dochter die in de buurt woont op kunnen zoeken. En vaak kan dat ook gewoon. Dit is een filmpje dat mag gestart worden en het later resultaten van het onderzoek naar eigen regie zien. Ik ben blij met de techniek dat je dat wilt. Mensgericht de ouderen zorgt. Eigen regie in de ouderen zorgt is een belangrijk thema. In de praktijk weten we dat keuzevrijheid en zelfdoen lang niet altijd haalbaar is. Maar om er toch bewust mee bezig te zijn, deden we onderzoek naar waar je op kan letten. Deze zijn vertaald naar tien tips voor een gezamenlijke blik. Startend met zes tips vanuit het perspectief van de ouderen. Tip 1. Zelf beslissen en zoveel mogelijk zelf uitvoeren. Bijvoorbeeld een ouderen die bij hulp na douchen zelf mee kup wil aanbrengen of haar eigen sieraden uit wil kiezen. Tip 2.  Eigen regie voeren door proactieve bijinfloeding. Denk aan een ouderen die aangeeft op bedgewassen te willen worden of dat de shampoo gebruikt moet worden die ze gisteren cadeau kreeg. Tip 3. Eigen regie overdragen aan anderen. Neem een ouderen die slechtziend is. Die wil bijvoorbeeld graag zijn boodschappen of kleding aankopen overlaten aan zijn dochter. Tip 4. Eigen regie over het gebruik van de ruimtes om je heen. Sommige bewoners houden de deuren graag zoveel mogelijk dicht, maar anderen juist zoveel mogelijk open zodat ze voor bijgangers kunnen groeten of aanspreken. Tip 5. Besluiten hoe je eigen leven te leiden. De zorg kan soms voelen als een aaneen schakeling van zorg en maaltijdmomenten, maar juist daar tussen is voor ouderen ruimte voor eigen invulling, zoals bereien, eten, koken en wel of juist niet naar de bingo gaan. Tip 6. Blijven beslissen over belangrijke zaken in je leven. Ouderen willen vaak zelf kunnen beslissen om naar verpleeghuis te gaan om familie te ontlasten of wanneer ze wel of niet opgenomen willen worden in het ziekenhuis. Ook als zorgprofessional kun je veel doen om eigen regie te stimuleren. Tip 7. Elke ouderen leren kennen als een uniek persoon en inspelen op zijn of haar behoefte. Met de ouder in gesprek gaan over onderwerpen zoals waar de ouderen vroeg verbonden, zijn of haar voormalig beroep of de reden van opname in een verpleeghuis. Tip 8. Ouderen aanmoedigen tot zelfzorg. Bijvoorbeeld door de ouderen te helpen zichzelf te wassen of weg helpen met bewegingsoefeningen of het ontbijt zelf klaar laten maken. Tip 9. Ouderen stimuleren eigen keuzes te maken. Bijvoorbeeld welke kleren ze willen dragen of ze langer in bed willen blijven liggen of eerder op te staan of zelfkeuze in wat ze willen eten. Tip 10. Bewust zijn van interacties. Denk aan het inzetten van verbalen en nonverbale communicatie om eigen regie te vergroten. Bijvoorbeeld door anecdotes te vertellen, humor te gebruiken of toestemming te vragen om kleding in de was te doen. Zij jij het wanneer stuk je eigen regie binnenhand bereik is, praat er over binnen je team of met de ouderen zelf. Kijk voor meer informatie op mensgerichteouderenzorg.nl Even de techniek aan. Ja, dank je wel. Met zo'n filmpje vertalen we dus resultaten van onderzoek heel kort en krachtig eigenlijk voor zorgprofessionals en zowel de zorgprofessionals die nu in het verpleeghuis en in de thuiszorgwerken als voor studenten.  Dit filmpje met daarbij nog extra informatie van de onderzoeker. De onderzoeker is ook verpleegkundige in het verpleeghuis en heeft dus ook die ervaring, maar heeft ook onderzoek gedaan. En dat was input voor de werkplaats eigen regie. Een bijeenkomst op 5 oktober jongsleden waar 100 zorgprofessionals, zowel die werkzame zorgprofessionals als studenten bij elkaar hebben gezet met de vraag of zorgprofessionals nodig als je dit weet om daar in de praktijk goed mee om te gaan. De start van de dag was een ervaring met eigen regie. De ene helft van de groep werd in een zaal gezet en die werd gewoon een plaats aangewezen. Gaat u hier maar zitten en ik haal koffie of thee voor u en de andere groep werd eigenlijk een zaal binnengelaten en die mochten het zelf uitzoeken en uiteindelijk kwamen die twee groepen ook weer bij elkaar tegelijk dat eigen regie heel erg op het netvlies stond. Nou, vervolgens zijn de onderzoeksresultaten dan gedeeld via dat filmpje en door de onderzoeker toegelegd en daarna zijn de deelnemers in multidisciplinaire teams kleine multidisciplinaire teams bij elkaar gaan zitten om te kijken van wat hebben we nu concrete nodig. Daar zijn onderleiding van Fontis Pulsed is design thinking toegepast een creatief proces met verschillende stappen waarin je uiteindelijk tot zogenaamde shitty prototypes komt en dat zijn eigenlijk oplossingen die gemaakt zijn en het hoeft er niet heel goed uit te zien of maar wel dat het idee waar het om gaat duidelijk wordt en die vond ik zeer de moeite waard. Daar zijn uiteindelijk twee winnaars uit gekozen en die ideeën worden in ieder geval de komende maanden door ontwikkeld en enkele van de andere ideeën ook nog. Hij die loos was aanwezig bij de werkplaats en ik ben daarom ook heel blij dat je hier bent. Kom maar bij, dank je wel. Want je was bij de werkplaats aanwezig. Kun je daar eens iets meer over vertellen? Wat was je ervaring? Ja, moet je net al vertellen dat de binnenkomst was algelijk. Ik zat in de groep die binnenkwam en koffie mahalen en de andere niet. Dus ik werd niet gestuurd, ik mocht voor mijn eigen ding doen en het was heel rustig en het geeft me zelf zoiets van daar gaat er nog iets gebeuren want je verwacht dan wel wat.  Dus toen moesten we naar die anderen staan en toen werden die mensen echt gestoord in hun verhaal en dus dat was ook echt, dan merk je ook echt van ja, weet je, ik kon gewoon doen wat ik wilde en die andere had echt het gevoel van ja, hier wordt gewoon gekieven voor mij genomen. Dus dat stond er raadgelijk, dat was een hele goede ervaring om de dag te beginnen. Ja, ja, leuk. En wat heb je tegen je collega's over die dag verteld? Ja, dat is het hele waarde voor de dag was ik heb er echt heel veel gedeerd ook door mensen uit andere werkvelden te praten over wat is eigen regie nou eigenlijk dat je vaak wel denkt dat je dat doet maar toch heel sturen bezig kan zijn. Want was die diversiteit groot van wat je hoorde? Hoe eigen regie opgepakt wordt? Ja, toch wel, ook wel binnen ja, andere werkveld dat houdt ook iemand uit de psychiatrie en die houdt ook wel zoiets van ja, nee, maar soms moet je ook echt wel bepalen voor mensen en kun je ze soms ook niet eigen regie geven dus dat gaf ook wel discussies van ja, maar in hoeverre ga jij dan bepalen voor iemand anders? Ja, dat, ja. Mooi. 