Gevoel en Verstand | Jane Austen | Literary Fiction | Speaking Book | Dutch | 2/7
Hoogstuk 12 van Gevoel en Verstand Deze liepevoxtopname behoort het publieke domein, opname door Anna Simon. Gevoel en Verstand door Jane Alston Hoogstuk 12 Toen Eleanor en Marianne de volgende morgen samen wandelden, verdelde de laatste aan haar zistig een nieuwtje dat deze, ondanks al wat zij reeds had ervaren, onderin Marianne's onverzichtigheid en onladenkendheid, verbaasde door een zo treffend bewijs te leveren van die beide eigenschappen. Marianne vertelde haar verrukt dat Willoughby haar een paard had ten geschenke gegeven, een van de door hem zelf gefokte paarden op zijn landgoed in Somersetshire, dat juist geschikt was om door een dame te worden bereden, zonder te bedenken dat het niet in haar moeders bedoening lag paarden te houden, dat zij, indien zij al op dat besluit wilde terugkomen, terwille van dit geschenk een ander paard moest kopen voor een knecht, die knecht moest huren om het te bereden, en ten slotte nog een stal moest laten bouwen om beide onderdak te brengen, had zij zonder enige aardeling het aanbod aangenomen, en vertelde haar zuster ervan met de grootste opgetogenheid. Hij is voornemens zijn bediende dadelijker voor naar Somersetshire te zenden, voegde zij erbij, en als het komt gaan we iedere dag rijden, jij mag het ook gebruiken, sta je toch eens voor Eleanor hoe zalig het zijn zal in galop over onze heuvels te snunnen. Wel zeer ongeneigd was zij, te ontwaken uit die geluksdroom, zicht hij laten overtuigen van al de pijnlijke maar noodzakelijke bijkomstigheden aan de zaak verbonden, en een tijd lang weigerde zij koppig ze in te zien. Een bediende meeg zou zoveel niet kosten, mama zou haar stellig niet op tegen hebben, voor hem was trouwens elk paard goed genoeg, hij kon er altijd wel in krijgen van het park, en wat een stal betrof, een klein schuurtje zou immers voldoende zijn. Eindelijk waagde Eleanor de vraag te opperen of het wel gepast zou zijn, zulke geschenk aan te nemen van iemand die zij nog zo weinig, of althans, zo kort kende. Dat ging te ver. Je vergist je Eleanor, zei ze met nadruk, als je meent dat ik Willeby maar oppervlakkig ken. Ik heb nog niet lang met hem om gegaan, maar kennen doe ik hem beter, dat iemand anders ter wereld, behalve jou en mama, tijd nog gelegenheid zijn nodig om vertrouwelijkheid te doen ontstaan, dat doet alleen natuurlijke neiging.  Sommige mensen zouden elkaar in zeven jaar niet leren kennen, en voor anderen zijn zeven dagen meer dan genoeg. Ik zou het meer ongepast van mezelf vinden, als ik van mijn broer een paard aannam dan van Willeby. Van John weet ik zo goed als niets af, hoewel we jaren onder één dak gewoond hebben, maar mijn oordeel over Willeby staat reeds lang vast. Eleanor vond het maar het verstandigst dat punt niet meer aan te horen, ze kende haar zusters aard. Tegenstand in zo'n tere aangelegenheid zou haar des te koppiger doen vol harden in haar eigen mening. Doch door een beroep op haar genegenheid voor haar moedig, door haar voor te stellen hoe die toegevende moedig zichzelf in ongelegenheid zou moeten brengen als zij, zoals de verwachtenviel, zou toestemmen in die uitbreiding van hun personeel, werd Mariane ten slotte gekalmeerd. En zij beloofde haar moedig niet tot zo onverstandige toegevenheid te zullen verleiden door te spreken over het voorstel, en de eerste keer dat zij Willeby weer zou ontmoeten, hem te zeggen dat zij verplicht was, het af te wijzen. Ze hield haar woord, en toen Willeby hen nog dezelfde dag kwam bezoeken, hoorde Eleanor hoe zij op zachte toon hem haar teleurstrengt te kennen gaf, omdat ze zich verplicht zag zijn geschenk te wijgeren. De redenen voor haar veranderd inzicht werden hem tevensmede gedeeld, en zij maakte een nadig aandringen van zijn zijde onmogelijk. Het was echt er duidelijk blijkbaar dat het hem zeer speelt, en nadat hij dit met nadruk had betuigd, liet hij er op dezelfde gedemd toon op volgen. Maar Mariane, het paard blijft toch je eigendom, al kun je het nu niet gebruiken. Ik bewaar het slechts zo lang dat je het komt op eisen. Als je Barton verlaat om in een eigen thuis je eigen huishouding te beginnen, dan zal kun je maap je ontvallen. Eleanor hoorde hem dit alles zeggen, en uit al zijn woorden, uit zijn uitdrukking terwijl hij ze sprak, en uit het feit dat hij haar zuster bij haar voordaan noemde, bleek haar ogenblikkelijk de onmiskenbaar innige vertrouwelijkheid, de rechtstreekse bedoeling die niet de minste twijfel lieten aan een onderlinge verstandhouding.  Van dat ogenblik af zond het voor haar vast dat zij in stilte verloofd waren, en die overtuiging wekt in haar geen andere reden tot verwondering dan deze dat zulke openhartig paar de ontdekking van het geheim, dohaar of wie ook van hun vrienden, aan het toevall overliet. De volgende dag vertelde Margaret haar iets dat de zaak in een nog helder daglicht plaatste. Willeby had de vorige avond bij hen doorgebracht, en toen Margaret een post met hem en Marianne alleen in de huiskamer was gebleven, had zij gelegenheid gehad tot waarnemingen die ze met een allergewichtig gezicht aan haar oudste zuster kan berichten, zodra zij samen alleen waren. O Eleanor, riep zij, ik heb je een groot geheim te vertellen over Marianne, ik geloof stelig dat ze nu heel gauw gaat trouwen met meneer Willeby. Dat heb je nu al bijna iedere dag gezicht, antwoordde Eleanor, zei dat ze elkaar voor het eerst op High Church Down ontmoeten, en toen ze elkaar nog geen week kennen, was je al zeker dat Marianne zijn portret in haar medaillon droeg, tot het uitkam dat het de miniateur protetje van onze oud oom was. O, maar dit is heel iets anders, nu gaan ze stellen gauw trouwen, want hij heeft een lok van haar haar. Pas me op Margaret, misschien is dat nu weer een haarlok van zijn oud oom. Nee, werkelijk Eleanor, dus van Marianne, ik weet het stelig, want ik zag hem het afknippen. Gisteravond, na de thee, toen jij en mama uit de kamer waren gegaan, raad ze druk samen te praten en te fluisteren, en hij scheen haar telkens iets te vragen, en ten laatste nam hij haar schaar en knipte een lange kul van haar haar af, want ze had het los hangen, en toen kust hij het, en voud het in een stuk wit papier en legde dat in zijn notitieboek. Deze bijzonderheden uit zo betrouwbare bron kon Eleanor niet wijgerend te geloven, en ze was daartoe te minder geneigd, wél het voorgevallende volkomen in overeenstemmingsgeen met wat zij zelf gehoord en gezien had. Margaret gaf aan haar scheranderheid niet altijd blijk op de wijze die haar zuster het beste kon behagen.  Toen mevrouw Jennings haar op een avond te Barton Park dringend vog om toch eens te vertellen welke jonge man bij Eleanor het hoogstond aangeschreven, iets waarna zij iets lang, veel nischierig was, kreeg Margaret haar zuster eens aan en zei, ik mag het zeker niet vertellen, of wel Eleanor? Daarom moest natuurlijk iedereen lachen, en Eleanor lachte zo goed mogelijk mee. Margaret kost haar moeite. Ze wist maar al te goed dat Margaret iemand op het oog had, wiens naam zij niet kon verdragen van nu af aan geregeld te moeten horen, als mevrouw Jennings met haar gap al begon. Marianne had oprecht medeleide met haar, maar zij maakte de zaak eer erger dan beter door met een hoge kleur en op drift getoond tegen Margaret te zeggen. Vergeet niet dat je dingen waarvan je niet zeker bent niet mogen over vertellen. Het zijn geen dingen waarvan ik niet zeker ben, zei Margaret, je hebt het mezelf verteld. De vrolijkheid van het gezelschap werd hierdoor nog verhoogd en Margaret werd dringend verzocht nog iets meer los te laten. Oh, to Margaret, vertellend ons niet maar, zei mevrouw Jennings, hoe heet die meneer? Ik mag het niet zeggen mevrouw, maar ik weet het wel, en waar hij is, dat weet ik ook. Ja, dat kunnen we wel raden, in zijn eigen huis, ten Noorland natuurlijk. Ik wet dat het de domineer is. Nee, dat is hij niet, hij is het geheel niet. Margaret, zei Marianne, erg boos niet, je weet best dat je het alles maar uit de duim zuigt en dat er niet eens zo iemand bestaat. Oh, dan is hij zeker voor kort overleden Marianne, want als er zo iemand bestaan heeft, dat weet ik wel zeker, en zijn naam begint met een F. Enig dankbaar was Eleanor dat Lady Middleton op dat ogenblik de opmerking maakte, dat het geducht hard regende, hoewel zij die opzettelijke verbreking van het gesprek minder toeschreven aan enig medegevoel voor haar, dan aan de afkeerde gaststrouw van zulke grove scherts, waarin haar moedig en haar man nu eenmaal behagen hadden. Het door haar ingeleide onderwerp werd aanstond opgevat door Connor Brandon, die bij alle voorkomende gelegenheden andere gevoelens plachten ontzien. En beiden hadden ook kander over de regen veel te vertellen.  Willoughby opende de piano en vroeg Marianne iets voor te spelen, en bij die onderscheide pogingen van verschillende der aanwezigen om van het onderwerp af te stappen, kwam het gelukkig tot rust. Maar Eleanor bekwam niet zo snel van de schrik die het haar had veroorzaakt. Er werd die avond een plan beraamd om de volgende dag een vrije buitengoed gaan bezichtigen, dat omschreeks 12 meilen van Barton verwijderd lag en toe behoorde aan een schoonbroeder van Colonel Brandon, zonder winsgeleide het niet te zien was, daar de eigenaar die buitenslands verdoefde op dat punt strikt de orders had gegeven. Het park en de omgeving werden als bijzonder mooi geroemd, en Sir John, die luiden hun lof verkondigde, kon er in elk geval goed over oordelen, want hij had in de laatste tien jaar, minstens twee maal elke zomer, toch is er heen georganiseerd. Bij het park behoorde een uitgestrekt meer, waarop deze middags zou worden gezeild. Proviant werd medegenomen, er werden alleen open rijtuigen gebruikt, en het beloofde een recht genoegelijke buitenpartij te zullen worden. Enkelen onder het gezelschap vonden het een iets wat gewaagd plan, om deze tijd van het jaar terwijl het de laatste 14 dagen elke dag had geregend, en mevrouw Tashwood, die reedsverkouden was, liet zich door Eleanor overreden om thuis te blijven. Einde van Hoogstuk 12 Hoogstuk 13 van Gevoel en Verstand Deze liep in Vox opnamerboot tot het publieke domein, opnamer door Anna Simon, gevoel en verstand door Jane Alston, Hoogstuk 13. Het voorgenomen tochje naar Whitwell liep heel anders af dan Eleanor had verwacht. Ze had er op gereken, bang op het water, door nat en dood moeten zullen zijn, maar het kwam nog ongelukkig uit, want ze ging in het geheel niet. Om tien uur waren alle vergaren tot park, waar ze zouden ontbijten. Het weer liet zich vrij goed aanzien, schoonde de geheel en nacht had geregend, want de wolken dreven uit één, en meer maanden vertoonden zich even de zoom. Allen, waarvan verhoorlijk en opgewekt, blijen het vooruitzicht van een prettige dag, en vast voornemens hun plezier niet te laten bederven door een weinig ongemak of tegenspoed. Aan het ombijt werden de brieven binnengebracht. Eender van was voor Conan op Brandon. Hij nam de brief aan, keek naar het adres, verschoed van kleurig en ging meteen de kamer uit. Wat schildt Brandon, volg ze er John.  Niemand kon het te bezeggen. Ik hoop dat hij geen slechte tijding heeft gekregen, zei Lady Middleton. Het moet wel iets bijzonders zijn dat Conan op Brandon zo plotseling van mijn ontbijtafel tot opstaan. Na een minuut of vijf kwam hij terug. Toch geen slecht nieuws, Colonel, volg me m'r oude Jennings, toen hij binnen het had. O, neem me, vrouw, en het geheel niet. Komt de brieven uit Avignon, ik hoop toch dat uw zister niet erger is geworden. Neem me, vrouw, de brief kwam uit Londen, het was over zaken, anders niet. Maar hoe kon het handschrift u zo van streek brengen, als het niets dan een brief over zaken was? Nee, nee, Colonel, zo komt u er niet af. Vertel ons nu maar de waarheid. Maar moedig, zei Lady Middleton, bedenk toch wat u zegt. Misschien heeft u bericht gekregen dat uw nichtje Fanny getrouwd is, zei me vrouw Jennings, zonder achter slaan op haar dochters vermaning. Nee, dat was het ook niet. Nu, dan weet ik van wie de brief was, en ik hoop dat zij het goed maakt. Wie bedoelt u, mevrouw, zei hij, met iets wat verhoogde kleur? O, u weet best wie ik bril. Het spijt mij wel zeer, mevrouw, hernam hij, zich tot Lady Middleton wendend, dat ik juist vandaag die brief moest ontvangen, want hij handelt over zaken die mij onmiddellijk vertrekt naar Londen noodzakelijk maken. Naar Londen, riep mevrouw Jennings, wat kunt u om deze tijd van het jaar in de stad hebben te doen? Ik zelf verlies veel erdoor, ging hervoort, daar ik van zo'n aangenaam gezelschap moet afscheid nemen, doch het spijt mij te meer, want ik vrees u zonder mijne tegenwoordigheid geen toegang dat wit wil te kunnen verschaffen. Dat was een slag voor hen allen. Maar als u een brieftje aan de huishoudster schreef, meneer Brandon, zei Marianna Aastig, zou dat niet voldoende zijn? Hij schudde het hoofd. We gaan toch, zei Sir John, het mag niet afspringen, nu we er bijna zijn nog wel. Er zit niet anders op, Brandon, dan dat je morgen naar de stad gaat. Ik wenste wel dat het zo gemakkelijk geschikt kon worden, maar ik kan mijn reis waarlijk geen dag uitstellen. Als u ons mij wilde vertellen wat die zaak eigenlijk is, zei mevrouw Jennings, dan kon wij erover oordelen of het kon uitgesteld worden of niet.  Het zou geen zes uren verschil maken, zei Willeby, als u de reis uitstelde tot het terug waren. Ik mag geen uren verliezen. Ellen no hoorde hoe Willeby zachtjes tegen Marianna zei. Er zijn van die mensen die een hekel hebben aan buitenpartijen. Brandon behoort ook toe. Hij was zeker bang om koud te vatten en bedacht er deze uitvlucht op om er af te komen. Ik durf er vijftig keer niet op verwerden dat hij die brief zelf geschreven heeft. Natuurlijk, antwoordde Marianna. Men kan je niet overhalen om van mening te veranderen, Brandon. Dat weet ik van ouds, zei Sir John. Als je eenmaal een voornemenheid opgevat. Maar ik blijf nog hopen dat je je zult bedenken. Vergeet niet dat de beide dames Carrie ervoor van Newton zei gekomen, dat de drie dames Dashwood ervoor van huis zijn komen wandelen, en dat meneer Willeby twee uur vroeger dan gewonelijk is opgestaan. Alles om dat uitstapje naar Woodwell. Colonel Brandon beduigde opnieuw zijn spijt dat hij het gezelschap moest teleurstellen, maar verklaarde tevens dat dit onvermijdelijk was. Nu, wanneer kom je dan terug? Ik hoop dat we u hier weer te Barton zullen mogen verwelkomen, vroeg de Lady Middleton erbij, zodra we weer uit Londen kunt vertrekken. We moeten het uitstapje naar Woodwell, daarmee uitstellen tot u terugkomst. Dat is heel vriendelijk van u, maar het is zo onzeker, wanneer het mij mogelijk zal zijn terug te keren, dat ik daarom trend geen afspraak durf te maken. Oh, maar terugkomen moet en zal hij, rips Sir John. Als hij aan de eind van de week niet weer hier is, ga ik hem halen. Ja, doe dat, zijn mevrouw Jennings. Dan kom je misschien erachtig, want die zaak toch zij mag. Nee, ik begier mijn neus niet in ander man's zaken te steken. Het zal wel iets zijn, maar voor hij zich schaamt. Een bediende kwam zeggen dat de paarden van de colonel gereed waren. Je gaat toch niet te paard naar de stad, volgst Sir John. Nee, niet verder dan tot Honleton, en dan met de postcoach. Nee, als je besloten bent te gaan, goede reis dan, maar ik zou mij liever nog eens bedenken. Ik verzeker je dat het mij niet mogelijk is. Hij nam afscheid van het gehele gezelschap.  Is er geen kans dat ik u en uw zusters deze winter in de stad zal ontmoeten, je vrouw Deschwood? Ik vrees van niet. Dan moet ik afscheid van u nemen, voor langer dan mijn lief is. Voor Marianne bogen hij alleen zonder iets te zeggen. Kom, colonel, zijn mevrouw Jennings. Laat ons nu nog eer u heen gaat, hoeren wat erachter zit. Hij zei haar beleefd goede dag, en ging, vergezelte Sir John, de camera uit. De klachten en verzuchtingen die door hoffelijkheid tot niet hoe had weerhouden, barsten van alle zijden los, en ze waren het steeds weer opnieuw met elkaar eens, dat het afschuwelijk ergelijk was, zo te worden geleurgesteld. Nu, met dat al, ik kan het je wel vertellen wat er voor zaken zijn, zei mevrouw Jennings, zeer gevierend. Weet u het, mevrouw, zeiden bijna allen tegelijk. Ja, dus natuurlijk iets met je vrouw Williams. En wie is je vrouw Williams, vroeg Marianne. Wat, weet je niet wie je vrouw Williams is? Je hebt toch stellig al van haar gehoord. Ze is een bloedverwante van de colonel, lieve kind, heel na verwand. We zullen maar niet zeggen hoe na om de jonge dames geen aanstoel te geven. Ietsachter, zei ze tegen Eleanor. Ze is zijn natuurlijke dochter. Is het waar? Ho ja, en ze lijkt sprekend op hem. Ik wettet de colonel haar al zijn geld nalaat. Toen Sir John terugkwam, stemde hij van harte in met aller uitingen van spijt over het gebeurde, maar besloot met te zeggen dat zij nu eenmaal allen bijeen waren en iets moesten doen om de volkelijkheid erin te houden. En na enig overleg werd men het eens dat al mochten waren volkelijkheid dan ook alleen in Whitville te vinden zijn geweest, en rijtoer in de omstreken hun althans een behoorlijke mate van voldoening zou verschaffen. De rijtuigen kwamen voor, dat van Willeby was het eerste, en Marianne had er nog nooit zo gelukkig uitgezien als toen ze instapte. Hij reed snel het park door, ze waren spoedig uit het gezicht, en niemand kreeg en meer te zien tot ze weer kwamen opdagen, niet eer alle anderen reed zeer waren teruggekeerd. Ze waren beiden verrukt over hun rit, maar zijden alleen dat ze zich aan de bospaden hadden gehouden, terwijl de anderen de heuvels waren opgegaan.  Er was afgesproken dat zavonds zou worden gedanst, en dat ieder zo verrolijk zou zijn als het dag langer was. Aan het diner kwamen nog enige carries, en ze hadden het genoegen met zijn twintige aan tafel te zitten, het geen Sir John veel voldoening schonk. Willeby nam als gewonelijk plaats tussen de beide oudse dames Dashwood. Mevrouw Jennings zat aan Eleanor's rechterhand, en ze hadden nog niet lang aan tafel gezeten toen zij zich achter haar en Willeby naar Marianne overbuigend, zijde, luid genoeg dat beide het konden horen. Al ben je nog zo loos, ik heb je gesnapt, ik weet waar je vanmorgen geweest bent. Marianne kreeg een kleur en zei haastig, waar dan? Wist u niet, zei Willeby, dat we een toertje hadden gedaan samen? Ja, ja, meneer Durval, dat wist ik heel goed, en ik had het erop gezet uit te vinden waarheen dat toertje geweest was. Ik hoop dat je huis naar je zin was, Marianne. Het is verbazend groot, en als ik je daar kon bezoeken, dan denk ik wel dat je het nieuws wilt hebben gemobileerd, want dat had het dan nodig toen ik het zag zes jaar geleden. Marianne keek voor zich, verwart en verlegen. Mevrouw Jennings lachte hartelijk, en Eleanor hoorde nu dat zij, vast besloten erachter te komen waar ze geweest waren, Willeby's knicht had laten uitvragen door haar eigen kamernieig, en langs die weg was gewaar geworden dat ze naar Ellenhem waren geweest, daar gerijmde tijd hadden gewandeld in de tuin en het gehele huis bezichtigd. Eleanor kon bijna niet geloven dat dit waar kon zijn, want het leek al zeer onwaarschijnlijk dat Willeby zou voorstellen, of Marianne erin toestemmen, het huis binnen te gaan, terwijl mevrouw Smith er vertoefde, die Marianne voorkomen vreemd was. Zodra ze de eetkamer verlieten, voeg Eleanor haar zistig wat er van aan was, en vernamt tot haar grote verbazing, dat al wat mevrouw Jennings had verteld de zuivere waarheid was geweest. Marianne was zelfs heel boos dat zij aangetwijfelt had. Waarom toch zou je denken, Eleanor, dat we niet daarheen waren gegaan, of niet het huis hadden bekeken? Heb je dan die dikwas zelf gewinst dat te kunnen doen? Ja Marianne, maar niet wanneer mevrouw Smith thuis was, en zonder andere gezelschap dan meneer Willeby.  Meneer Willeby is nu eenmaal de enige persoon die het recht heeft om het huis te laten zien. En daar in zijn rijddag maar plaats als voor twee, konden we onmogelijk andere meenemen. Het was de prettigste dag die ik in mijn leven heb doorgebracht. Ik vrees, ze Eleanor, dat genoegen en gepastheid niet al dit onvermijdelijk samengaan. En tegendeel, juist dat genoegen bewijst zijn eigen onschuld. Als er werkelijk iets ongepast was in wat ik deed, dan zou ik het fortuurend gevoeld hebben. Want we weten het altijd als we iets verkeerd doen, en met dat besef kon ik geen plezier hebben gehad. Maar Marianne, begin je ook nu nog niet te twijfelen of je gedrag wel was zoals het behoorde. Nu het je reeds zulke uiterst onbescheide opmerkingen heeft op de hal gehaald. Als mevrouw Jennings onbescheide opmerkingen tot bewijs moeten dienen van onbehoorlijk gedrag, dan noemen wij allen ons hele leven lang niet anders dan overtredingen begaan in het opzicht. Ik geef even min om haar afkeuring als ik zou hechten aan haar lof. Ik zie niet in dat ik iets verkeerds heb gedaan door in de tuin van mevrouw Smith te wandelen of haar huis te bezin. Beide zullen eenmaal toe behoren aan meneur Willeby, en als zouden ze eenmaal aan jezelf toe behoren, Marianne, dan had je nog geen recht te doen wat je deed. Ze bloosten bij die toespeling, toch was duidelijk te zien dat deze haar wel behaagde, en na een minuut of tien ernstigte hebben nagedacht kwam ze bij haar zuster terug en zijn vriendelijk en vrolijk. Misschien was het wel een beetje ondordacht voor mij, Eleanor, om naar Ellenheim te gaan, maar meneur Willeby was er zo bijzonder opgesteld met het buitengoed te vertoren, en het huis is bijzonder mooi. Bovendien is er een allerliefste zitkamer, juist de goede grote, voortdagelijks gebruik, en met nieuwe meubels zou die verrukkelijk kunnen worden. Het is een hoekvertrek, met ramen aan twee zijden, en aan de ene kant heeft mij het uitzicht over het grasveld achter het huis, op een prachtig bos, tegen een helling gelegen, en aan de andere op de kerken het dorp, met die mooie, streng omleinende heuvels erachtig die we zo dik was hebben bewonderd.  Ik zag niet eens op z'n best, want de meubels waren alle teugst, maar als het niet werd ingericht, Willeby zegt dat het met een uitgaaf van een paar honderd pond een van de mooiste zomerverblijven in Engeland zou kunnen worden. Als Eleanor naar haar had kunnen luisteren, zonder door de anderen gestoort te worden, dan zou ze alle kamers van het huis met evenveel genoegen hebben beschreven. Einde van Hoogstuk 13. Hoogstuk 14 van Gevoel en Verstand. Deze liep je vox opname behoort tot de publieke domein, opname door Anna Simon. Gevoel en Verstand door Jane Alston, Hoogstuk 14. De onverwachte afloop van Colonel Brandens bezoekt te Barton Park en zijn volharding in het verbergen van de oorzakker van, hielde me vrouw Jennings twee of drie dagen bezig en vervulten haar met nieuwsgierige verbazing. Ze verbaasd zich trouwens druk, zoals ieder wel moet doen, die levendig belang stelt in alle doen en later van zijn kennis. Ze bleef zich maar voortdurend afvragen wat toch wel de reden had kunnen zijn. Geloof dus tellig dat hij slechte tijlingen had gekregen en pijnste over allerlei rampen die hem hadden kunnen treffen, met het vaste besluit dat hij niet allen ontschappend zou. Het is bepaald iets heel treurigs, zei ze. Ik zag het aan zijn gezicht. Die arme man! Ik vrees dat het met zijn geldzaken niet in orde is. Dat landgoed Tadellofort heette niet meer dan 2000 in het jaar op te brengen en zijn broer liet het in een treurige toestand achter. Hij zal bepaald hebben moeten overkomen voor geldzaken. Want wat kan het anders zijn? Ik ben benieuwd of het waar is. Ik zou alles verover hebben om me achter te komen. Misschien is het toch iets met die vrouw Williams? Ja, dat zal het bepaald geweest zijn, want hij kijk zo verleegend toen ik haar naam noemde. Misschien ligt ze ziek in Londen. Dat is heel waarschijnlijk, want ik meegehoord te hebben dat ze zwak van gestel is. Ik durf er alles om verwedden dat het die vrouw Williams betrof. Het is niet te verwachten eigenlijk dat hij nu in geldverlegenheid zou zijn, want hij is heel voorzichtig en het goed van hem zal nu wel vrij zijn van schulden. Wat het toch zijn kan? Misschien is zijn zustrat de avion erger geworden en heeft hem gevraagd om over te komen.  Men zou het haast denken door die haast die hij maakte om weg te komen. Nu, ik hoop van harte dat hij al dat verdriet goud erboven komt en een goede vrouw krijgt op de koop toe. Zo bleef mevrouw Jennings praten en benieuwd zijn. Haar vermoedens wisselden met elke nieuwe gissing en alle schene beurtelings even waarschijnlijk. Hoewel het wel zijn van Colonel Brandon en een werkelijk ter harte ging, konden zich niet zo uitermaat verbazen over zijn plotselingvertrek als mevrouw Jennings van haar verlangde, want behalve dat die omstandigheid haar niet gewichtig genoeg scheen om zulke onuitputtelijke verwondering en zulke verschillenheid van gissingen te richtvaardigen, haar eigen bevreemding waardoor iets anders gewekt. Die bevreemding goud het onverklaarbaar stilswijgen van haar zistig en Willeby ontreden onderwerp welks belangrijkheid in aller ogen hun niet kon ontgaan. Naarmate dit zwijgend duurde scheen het vandaag tot de dag vreemdig en minder in overeenstemming met beide gezindheid. Haam zij niet openlijk zouden erkennen tegenover haar moeder en haarzelf, want hun houding tegenover de kander, voortdurend bewees, kon aan haar zich niet voorstellen. Dat zij niet al middelijk konden trouwen, begreep zij zeer goed, want wowel Willeby onafhankelijk was, bestond er toch geen reden om hem zeer vermogend te achten. Sir John schatte de opprengst van zijn bezitting op zes of zevenhondend prond in het jaar, maar hij leefde op een voet waarvoor dat inkomen nauwelijks toerijken kon zijn en had zich dik was zelf beklaagd over zijn armoede. Doch voor de vreemdig heimzinnigheid die zij in acht namen betreften hun verloving, een geheim zinnig doen dat feitelijk niets verborgen, kon zij geen reden vinden. En het was zoveel komen in tegenspraak met hun algemene opvatting en handelwijze, dat zij soms begon te twijfelen of ze wel werkelijk verloofd waren. En die twijfel was voldoende om haar te verhouden van een rechtstreekse vraag tot Marianne gericht. Niets kon duidelijker blijk geven van oprechte genegenheid voor haar allen dan willeblies gedrag. Tegenover Marianne was het vol van die uitsluitende tederheid die het hart van een minnaar vermacht te schenken, en de overige leden van een gezin werden door hem behandeld met de hartelijke voorkomenheid van een zoon en een broedig. Hun huisje scheen er te beschouwen en liefde hebben als een eigen thuis. Hij bracht bij hen veel meer van zijn tijd door dan te ellen hem.  En als geen gezellige bij inkomst hen allen vergaderde te Barton Park, dan richt hij zijn geregelden morgenrit bijna zonder uitzondering daarheen waar hij het overige gedeelte van de dag sleet aan Marianne's zijde met zijn geliefkoosten jachthond aan haar voeten. Op een zekere avond, ongeveer een week na dat Collinor Brandon naar London was vertrokken, geen zijn hart meer dan ooit open te staan voor alle gevoelens die hem inecht deden hechten aan de omringende omgeving. En toen mevrouw Dashwood toevallig melding maakte van haar voornemen om het huisje in het voorjaar te laten opknappen, verzet hij zich met nadruk tegen elke verandering van een verblijf dat zijn genegenheid hem eens vooral voor maakt had toen schijnen. Wat, riep hij uit, verbeteringen aanbrengen in dit aardige huisje? Nee, naartoe geef ik nooit mijn toestemming. Geen steen moet aan zijn muren, geen duimaan zijn afmetingen worden toegevoegd als uw mijn gevoelens wens te ontzien. Wees me niet bang, zijlender, er gebeurt niets van, want mama zal nooit geld genoeg hebben om het te durven ondernemen. Daar ben ik blij om, riep hij uit, dat is beter dat uw moedig althoos arm bleef als haar rijkt om, niet beter dan zo wist te gebruiken. Dank voor die wens, Willeby, zijn me vrouw Dashwood, maar je mocht gerust geloven dat ik nooit enig gevoel van gerechtheid aan deze plek, gekoesterd ter winoek die ik lief heb, zou willen quetsen, ter wille van alle verbeteringen ter wereld. Vertrouw maar stelig dat ik al hield ik ook nog zulke een grote som over bij het opmaken van een budget in het voorjaar die liever ongebruikt zal laten liggen dan erover te beschikken op een wijze die je zo zou grieven. Waar ben je werkelijk zo aan dit huis gehecht dat je er geen gebrekening kunt zien? Ja, waarlijk, zei hij, in mijn ogen is het volmaakt. Meer dan dat. Ik beschouw het als het enige verblijf waarin voor mij geluk denkbaar is. En als ik rijk was, dan liet ik dadelijk kump afbreken en opnieuw bouwen als de getrouwe kopie van dit landhuisje. Met een smalle donkere trap en een rookende keukenskoorsteen, zei Eleanor. Ja, zeker, riep hij, even opgewonden als te verwoorden. Met al wat erbij behoort, in geen enkel opzicht, het zij gunstig of ongunstig moest ook maar de geringste afwijking zijn te bespuren.  Dan en dan alleen onder zo'n dak zou ik misschien te koem even gelukkig zijn als ik de Barton geweest ben. Ik durf wel hopen, antwoordde Eleanor, dat je ook ondanks het bezwaar van ruimere kamers en een bredere trap later je eigen huis even onverbeterlijk zult gaan vinden als Tans het onze. Zeer zeker zijn er omstandigheden, zeiden Willebi, waaronder het mij zeer dierbaar zou kunnen worden. Doch dit huis zal althoos één richt op mijn genegenheid kunnen doen gelden waarin geen ander verblijf ooit deden kan. Mevrouw Dashwood, wie op een verheugde blik naar Marianne, weer mooie ogen Willebi aanzagen met een uitdrukking die duidelijk te kennen gaf, hoe goed zij hem begreep. Hoe menigmaal wist ik, ging hij voort, toen ik, nu een jaar geleden, te ellen hem logeerde, dat Barton Kottet toch bewond mocht was. Ik kwam er nooit voorbij zonder de lichting te bewonderen en spijt te gevoelen dat niemand daarvan genoot. Hoe weinig dacht ik toen dat het eerste wat mevrouw Smidt mij zou mededelen toen ik weer in deze streek terugkwam, het nieuws zou zijn dat Barton Kottetje was verhuurd. En ik voelde dadelijk en zeker voldoening een belangstelling bij dat bericht, die ik zes kan toeschrijven aan een soort voorgevoel van het geluk dat mij ten deel ervallen door die gebeurte is. Zou dat niet de reden geweest zijn, Marianne? Likair zag dat tot haar sprekend opvolgen. Daarop ging hij luider voort. En dit huis zout u willen bederven, mevrouw? U zout het zijn eenwout willen ontnemen door een denkbeeldige vervraging. En deze dierbare huiskamer, waarin onze kennismaking begon en waarin wij zoveel gelukkige uren te samen hebben doorgebracht, zout u willen venederen tot de staat van een gewone toegang, zodat iedere binnentredende zich haast en zou het vertrek te verlaten, dat het nu toe meer waarige zelligheid en behagen in zich omsloten hield dan enige zaal van indrukwekkende afmetingen ons ooit zou kunnen aanbieden. Mevrouw Dashwood verzekerde hem opnieuw dat geen enlei verandering van dienaart zou worden ondernomen. Dat is lief van u, antwoorden hij met warmte. Uw belofte stelt mij gerust, strak uw goedheid nog een weinig verder uit en u zult mij gelukkig maken.  Beloof mij dat niet alleen uw huis zal blijven zoals het is, maar dat ik u en de uwen even onveranderd zal blijven vinden als uw woning en dat u mij steeds zult beschouwen met die vriendelijke gezintheid die u en uw gehele omgeving mij zo dierbaar worden deed. Die belofte werd gernig gegeven en Willeby's stemming gedurende de gehele avond legde getuigenis af van zijn genegenheid en zijn geluk. Zullen we je morgen middag aan tafel zien? volg mevrouw Dashwood bij het afscheid. Ik kreeg hem niet op een morgenbezoek, want we moeten naar Barton Park wandelen om een verziet te maken bij Lady Middleton. Hij beloofde om vier uur bij hen te zullen zijn. Einde van hoogstuk 14 Hoogstuk 15 van Gevoel en Verstand Deze liep uw volksopname behoort het publieke domein, opname door Anna Simon. Gevoel en Verstand door Jane Austen, hoogstuk 15. Het bezoek van mevrouw Dashwood bij Lady Middleton had de volgende dag plaats en twee van haar dochters vergezelde haar. Doch Marianne wilde liever niet meegaan en verontschilderde zich op grond van een onbeduidend voorwenzel. Haar moedig, die hieruit opmaakte dat Willoughby de avond tevoren beloofd had, haar te zullen opzoeken, gedurende hun afwezigheid, had er niets op tegen dat zij thuisbleef. Bij hun terugkomst van Barton Park zagen zij Willoughby's rijtuig en zijn bediende voor het huis staan wachten en mevrouw Dashwood begreep dat haar vermoedend bewaarheid was. Tot dus verging alles zoals zij verwacht had, maar toen zij het huis binnen trat, aanschouden zij wat geen vooruitzienende strandenheid haar wat kunnen doen voorzien. Juist toen zij de voordeur ingingen, zagen zij Marianne haastig uit de huiskamer komen, blijkbaar bitterbedroefd, met haar zakdoek voor de ogen en zonder op hen te letten de trap oplopen. Verwonderd en versrikt gingen zij aanstond de kamer binnen die zij pas verlaten had en vonden er niemand dan Willoughby, die tegen de schoorsteemantel geleund stond, met de rug naar hen toegekeerd. Hij wende zich om, toen zij binnenkwamen, en zij gelaten vertonen ten duidelijkste de sporen in haar evenheftige aandoening als die welke Marianne had overmeesterd. Schild haar iets, riep me van Dashwood, reed op de drempel. Is er niet wel? Ik hoop het niet, antwoordde hij, met een poging om vrolijk te kijken, en haar ogenblik liet haar met een gedwongen grimmelig op volgen.  Het zou zoveel niet zijn wanneer ik zelf mij onwel gevoelde, want ik haal het ogenblik gebukt onder een grievende teleurstelling. Teleurstelling? Ja, want het is mij niet mogelijk mij te houden aan ons afspraak. Mevrouw Smith heeft vanmorgen het overwicht van haar rijkdoem doen gelden tegenover een arme, afhankelijke bloedverwand door mij voor zaken naar Londen te zenden. Ik heb zo even mijn opdrachten in ontvangst genomen, en aan hem verwelde gezicht. En bij wijze van vertroasting ben ik nu komen afscheid nemen van u. Naar Londen? Ga je vandaag nog? Het is bijna reeds mijn tijd. Dat treft wel ongelukkig, maar je moet doen wat mevrouw Smith verlangt, en haar opdracht zal je toch, hoop ik, niet lang van ons verwijderd houden. Hij kreeg een kleur terwijl hij antwoordde. U bent wel vriendelijk, maar het is niet mijn bedoeling zo spoedig terug te keren naar Devonshire. En mijn bezoeken bij mevrouw Smith worden nooit herhaald binnen dit jaar. En is mevrouw Smith dan je enige vriendin? Is aan hem het enige huis hier in de buurt waar je welkom zou het zijn? Voel je, Willeby. Achtje, je verplicht een uitnodiging van mij ne zijde af te wachten. Hij blooste nog diepig, en zij alleen met neergeslagen ogen. U bent waarlijk te goed. Mevrouw Teshwood zag Eleanor verbaasd aan. Eleanor was niet minder verwonderd. Een korte post bewaarde aan het stilswijgen. Mevrouw Teshwood was de eerste die sprak. Ik kan alleen herhalen, mijn vader Willeby, zei de ze, dat gealt het welkom zult zijn in Barton Cottage, want ik wil niet aandringen op uw spoedige terugkomst hier, daar je zelf alleen kunt beoordelen in hoe ver het die mevrouw Smith aangenaam zou zijn. En op dat punt ben ik even min geneigd uw oordeel te wand gehouden, maar als ik gezind ben, twijfel te koestgen, omtrend uw eigen mensen. Voorlopig, antwoordde Willeby verwart, zei mijn verplichtingend van dienaart, dat ik durf niet, niet hopen. Hij zweeg. Mevrouw Teshwood kon van verbazing geen woorden vinden, en weer volgde er stilte. Willeby verbakke twijgen door met een flauwe glimlach te zeggen. Het is dwaasheid nog langer zo te blijven draanen. Ik wil mij zelf niet verder kwennen door ons samen zijn met vrienden in wie je gezelschap ik tans onmogelijk behaagedschappen kan. Hij nam haastig van een allen afscheid en verliet het vertrek.  Ze zagen hem in zijn rijtagstappen en een ogenblik later verdwenen het uit hun gezicht. Mevrouw Teshwood was te bewogen om haar gevoel in woorden te uiten, en ging de Kamer uit om in eenzaamheid zich over te geven aan de gevoelens van doofheid en zorg veroordlaakt door dit potselingvertrek. Eleanor was niet minder ongerust dan haar moedig. Het daar even gebeurde, vervulde haar met angst en wantrouwen. Willeby's houding bij het afscheid zijn verwarring en zijn voorgewende vrolijkheid, maar vooral zijn blijkbare ongenijgheid om haar moeders uitnodiging aan te nemen. Een terughouding zo vreemd in een minnaag, in iemand als hij, dat alles wekte in de hoogste mate haar bezorgdheid. Het ene ogenblik vreeste zij dat van zijn kant nooit enig ernstig plan had bestaan. En dan wedacht zij dat tussen hem en haar zustig misschien iets onaangenaamst was voorgevallen. Marianne's doofheid, toen zij uit de Kamer kwam, had zeer goed het gevolg van hevere twist kunnen zijn. En toch wanneer zij bedacht hoe Marianne hem lief had, is geen twist tussen hen haar bijna iets onmogelijks. Doch onder welke omstandigheden dan ook hun scheiding mocht hebben plaatsgehaald, aan de diepe doofheid van haar zuster viel niet te twijfelen, en zij dag met enig medeleiden aan de heftige smart, waarin Marianne zeer waarschijnlijk tans niet slechts verlichting zocht en vond, toch die zij het haar plicht zou achten aan te wakkeren en te verlevenigen. Na een half uurtje kwam haar moeder terug, en toen wel haar ogen beschrijd waren, kreeg zij toch niet bedrukt. Nu is onze beste Willeby al een paar meilen ver van Bartender, zei ze, terwijl zij haar werk opnam en ging zitten. En met welk bezaart gemoed is hij op reis gegaan. Het is alles even vreemd, zo plotseling vertrokken. Het schijnt wel het werk van één ogenblik. Wat was hij gisterenavond nog gelukkig in ons bijzijn, en zo hartelijk, zo vrolijk. En nu, na slechts tien minuten voorbereiding, is hij weg. Niet voornemens terug te keren? Er moet meer zijn voorgevallen dan hij ons heeft willen bekennen. Hij sprak niet als anders, hij was zichzelf niet. U moet dat verschil even goed hebben opgemerkt, als ik. Wat kan dat zijn? Een twist tussen hem beiden? Waarom zou hij anders zo ongeneigd zijn gebleken om uw uitnodiging aan te nemen? Het was niet omdat hij niet wenste, Eleanor. Dat zag ik duidelijk genoeg.  Het stond niet in zijn macht. Ik heb over alles goed nagedacht of verzeker ik je. En ik begrijp nu volkomen alles wat mij eerst even vreemd scheen als jou. Werkelijk mama? Ja, ik voor mij ben tot een heel bevredigende slopsom gekomen. Maar jij, Eleanor, die bij voorkeur twijfelt als je daar kans toe ziet? Jou zal die niet voldoen, dat weet ik wel. Al zal je mijn vertrouwen erin niet kunnen wegpraten. Ik ben vast overtuigd dat mevrouw Smith zijn geniegenheid voor Mariana vermoedt. Dat zij die afkeurt. Misschien omdat zij andere plannen met hem heeft en daarom erop gesteld is hem uit de weg te krijgen. Die zaak die hij voor haar moet regelen en waarvoor zij hem weg zent, is natuurlijk maar een voorwensel dat zij bedacht heeft. Zo stel ik mij het gebeurde voor. Daarbij komt dit. Hij weet dat zij die verbindende is niet goedkeurd. Hij durft haar dus op het ogenblik niet bekennen dat hij met Mariana is verloofd. En in zijn afhankelijke positie voelt hij zich verplicht op haar plannen in te gaan en Devincer voor enige tijden verlaten. Ik weet het wel. Je zult zeggen dat alles kan en kan ook niet gebeurd zijn. Maar ik luister naar geen tegenwerping eer je mij een andere manier aan de hand doet om de zaak zo gunstig uit te leggen. En wat heb je daar nu op te zeggen? Niets mama, want je hebt mijn antwoord reeds vooraan verwacht en uitgesproken. Dus je zou het gezegd hebben, het kan even goed niet als wel zou zijn geweest. Oh Eleanor, wat zijn je gevoelens toch onbegrijpelijk? Je zou het liever kwaad geloven dan goed. Je zou het liever zoeken naar verdriet voor Mariana en schuld van die Arma Willeby dan naar verontschuldiging voor zijn gedrag. Je verkist hem nu eenmaal schuldig te achten omdat hij bij het afscheid van ons niet zo hartelijk scheen als gewoonlijk.  En is er dan geen verscholing te vinden in een zekere verstrooitheid en neerslachtigheid veroorzaakt door de pasondervonden teleurstelling? Zou geen enkele mogelijkheid over wogen mogen worden enkelen alleen om het zeg in zekerheid is? Zijn wij niets verplicht aan de man die wij om zo goede reden lief hebben en die ons niet de geringste aanleiding gaf, dat verdenking? Mag dan de mogelijkheid niet worden aangenomen van bewegerheden, volkomen gegrond op zichzelf, toch die voorlopig onvermijdelijk verborgen moeten blijven. En wat is het perslots van rekening waarvan jij hem verdenkt? Dat kan ik u eigenlijk zelf niet zeggen, maar het vermoeden van iets onaangenaams is het onvermijdelijk gevolg van een verandering zoals wij die daar even in hem hebben waargenomen. Er is echt er veel waarschijn wat u zegt om trent de overwegingen te zijn en gunsten die wij moeten laten gelden. En ik wens werkelijk eerder te zijn in mijn oordeel over iedereen. Wille Bi kan ongetwijfeld, zeer voldoende redenen hebben voor zijn gedrag en ik hoop dat dit het geval is, maar het houdt toch meer iets voor hem gezien geweest die openlijk te erkennen. Gij hem zinnigheid mag raadzaam zijn, maar ik kan niet nalaten mij te verwonderen dat juist hij die bedracht. Je mocht hem geen verwijt maken van onthrouw aan zichzelf waar die afwijking noodzakelijk is, maar je geeft dus werkelijk toe dat ik gelijk had in wat ik tot zijn verdediging aanvoerde. Daar ben ik blij om, dan gaat hij vrij uit. Niet geel en al. Het kan raadzaam zijn, hun verloving, als ze verloofd zijn, geheim te houden voor mevrouw Smith. En als dat het geval is, dan is het natuurlijk zeer nodig dat Wille Bi tans slechts zelden in Devonshire gezien wordt. Maar dit is nog geen reden om die verloving te verbergen voor ons. Verbergen voor ons? Is het maar, lieve kind, beschuldig je Wille Bi en Marianne van achterhoudendheid op dat punt? Dat is wel vreemd, terwijl je blikken hun dag aan dag een verwijt maakten van een gebrek aan voorzichtigheid. Van hun genegenheid heb ik geen bewijs meer nodig, ze Elinor, maar van een verloofd zijn wel. Ik ben om te gaan beide punten voorkomen gerust. En toch is er door geen van hem beiden één woord tegenover u gerept van dat vonderep. Ik had geen woorden nodig, hun daren spaken voor mij duidelijk genoeg.  Bewees niet zijn houding, Jegens Marianne en ons allen, in de laatste weken, dat hij haar lief had en als zijn aanstaande vrouw beschouden, en dat hij ons de genegenheid toedoog die men koest uit voor zijn naast te verwanten. Hebben we elkaar niet voorkomen begrepen? Voeg hij niet dagelijks mijn toestemming door zijn blik, zijn houding, zijn oplettenen en eerbiedigen voorkomendheid. Mijn beste Elinor, is het mogelijk dat je hun verloving in twijfel trekt? Hoe kon die gedachten bij je opkomen? Hoe kan je veronderstellen dat Willeby, overtuigd dat zij moet zijn van je zusters liefde, haar zou verlaten, voor maanden achtereen misschien, zonder haar zijn gevoel te openbaren, dat ze zouden scheiden zonder elkaar wederzijds vertrouwend hebben geschonken? Ik geef toe, antwoordde Elinor, dat alle omstandigheden op één na sprekend ten gunste van hun verloving. Maar die ene is het volslage stilswijgen door beide daarom trendbewaard, en voor mij weegt die ene tegenbijna alle andere op. Wat is het vreemd? Je moet wel slecht over Willeby denken, wanneer je na al wat tussen hen is voorgevallen, nog kunt twijfelen aan de aard van een onwelling en verhouding. Dus hij zou al die tijd tegenover je zester een rol hebben gespeeld? Denk je dat hij in zijn hart onverschillig voor haar is? Nee, dat kan ik niet denken. Hij moet haar lief hebben, en dat doet hij. Daaraan twijfel ik niet. Een vreemd soort van tederheid is dat dan toch, die hem toestaat, haar te verlaten. Zo onverschillig, zo onbezorgd, omtrent de toekomst als je denkt dat hij doet? U moet niet vergeten, mama, dat ik de zaak nooit al zeker beschouden. Ik bekend dat ik wel niet twijfel heb gekoesterd. Die twijfel is echt een reeds verminderd en zal misschien spoedig, geheel verdwijnen. Als het blijkt dat zij een briefverschilling zijn, dan ben ik niet bang meer. Je bent wel toegeven, moet ik zeggen. Als je hen voor het al daar zaartstaat, dan zou je nog denken dat ze een beschiedenwel gingen trouwen. Het is een lelijke trekking, maar zulke bewijze heb ik niet nodig. In mijn ogen is er niets gebeurd dat twijfel rechtvaardigde. Tot verbergen werd geen poging gedaan. Alles ging volkomen open en zonder terughoudingen zijn werk. Aan je zusters wensen kan je niet twijfelen. Het is dus Willepie die je verdenkt.  En waarom is hij niet gevoelig en een man van eer? Gaf hij ons door onstand vastigheid, reden tot zorg en vijs? Zou hij bedriegelijk kunnen zijn? Ik geloof van niet. Ik geloof van niet, riepenen er. Ik hou van Willepie. Ik houd oprecht van hem. En twijfel aan de zuiverheid van zijn karakter doet mijzelf niet minder pijn dan u. Tegen mijn Will is die twijfel gerezen en ik wilde het gevoel niet aanmoedigen. Hij bekend dat ik schrikte vanmorgen door die verandering in zijn houding. Hij spakt niet zoals van hem te verwachten viel en bleef onhartelijk tegenover uw vriendelijkheid. Maar dat alles laat zich verklaren door de omstandigheden die u als baar veronderstelt. Haat Bas afscheid genomen van Marianne, had haar zien gaan, want hopig bedoefd. En als hij zich verplicht achte uit vrees met vrouw Smith te ergeren, de verleiding te werk staan om hier spoedig terug te keren, terwijl hij toch wist door het wijgen van uw uitnodiging, door te zeggen dat hij voor langheid afscheid nam, tegenover ons gezin de schijn op zich te laden van illojaal en zondel in gedrag, dan had hij waardelijk wel reden, verlegen en verwart te zijn. Onder die omstandigheden zou een invoudige en openhartige uiteenzetting van zijn moeilijkheden hem meer tot eer hebben gestrekt, en mijn zins meer hebben gestrok met zijn aard en aanleg. Maar ik zal niemand zijn gedrag verwijten, wegen zo eng hard geredenen als een verschil inzinswijzen met mezelfen, of een afwijking van wat ik als goed en redelijk beschouw. Nu spreek je zoals het behoort, Willemie verdient waardelijk niet beschouw te worden met achterdocht. Al kennen wij hem nog niet lang, hij is hier geen vreemdeling, en wie heeft ooit iets te zijn en nadelen gezegd? Hadden zijn omstandigheden hem veroorloofd, zelfstandig op te treden en onmiddellijk te huwen, dan had het vreemd kunnen schijnen dat hij ons verliet zonder mij alles dansreeds te bekennen. Toch, het is niet het geval. Het is een verloving die in sommige opzichten geen voorspoedig begin heeft gehad, want de tijd van hun huwelijk is onzeker en veraf, zodat dan ook stilswijgen om te zaken dans voor zover het mogelijk is, zeer raadzaam is geworden.  Hier werden ze gestoord door Marker het die binnenkwam, en Eleanor had dansgelegenheid na te denken over haar moeder's opvattingen, te erkennen dat vele van haar vermoedens gegrond schijnen, en te hopen dat alle zouden bewaarheid worden. Ze zagen Marianne niet, eer het tijd was om te eten, en zij zonder een woord te zeggen de kamer binnenkwam en aan tafel ging zitten. Haar ogen waren rood en gezwonen, en het schijnen alsof zij slechts met moeite haar retranen weer hield. Ze vermeed hun allerblikken, kon nog eten, nog spreken, en toen haar moedig na enige tijd, zwijgend en met inigmedelijden haar hand drukte, bezweeg haar geringen kracht geheel. Ze barst in tranen uit en verliet het vertrek. Deze type verslagenheid van geest bleef de gehele avond voortduren. Ze had geen macht over zichzelf, wel die macht door haar niet wegbegeert, bij de geringste opmerking over iets dat met Willoughby in verband stond, maar het ze overweldigd door haar het droefheid, en of schoon haar moedig en zusters hun uiterste best deden om haar te ontzien. Het was onmogelijk, tenzij ze een volstrekt stilswijgen wilde bewaren, elk onderwerp te vermijden dat voor haar gevoel op hem betrekking had. Einde van hoofdstuk 15. Hoogstuk 16 van gevoel en verstand. Deze liepre volksopname behoort tot het publieke domein. Opname door Julie van Walgem. Gevoel en verstand door Jane Austen. Hoogstuk 16. Marianne zou het onvergevelijk van zichzelf hebben gevonden, als ze had kunnen slapen, de eerste nacht na het afscheid van Willoughby. Ze zou de andere de volgende morgen niet zonder schaamte in het gezicht hebben durven zien, als ze niet bij het opstaan, groter behoefte had gehad en rust, dan toen ze ging liggen. Maar de gevoelens die haar in zelfbedwang schande deden zien, bewaarde haar voor het gevaar zich die schande op de hals te halen. Ze lachte je hele nacht wakker en bijna de hele nacht schrijden ze. Ze stond met hoofdpijn op, kon niet spreken en weigerde iets te eten, deed dus haar moeder en zisters onophoudelijk verdreed en verzette zich tegen elke poging van hun zijde om haar te troosten. Haar gevoeligheid was waarlijk niet machteloos. Na het ontbijt ging zij alleen wandelen en zwerf bijna de gehele morgen rond in de omstreek van Allenham, zwelhinten herinneringen aan verloren geluk en zich onder traanen beklagend over de tegenwoordige tegensboet.  Ook de avond sleed zij in algehele overgaven aan haar gevoel. Ze speelde al de geliefkozen liederen over die zij willen bieplacht voor te spelen. Iedere melodie waren hun stemmen zo dikkels hadden samen geklonken en zat voor de piaanen te staren naar de muziek die hij voor haar had gekopjeerd, tot haar hart zo overstelpt was van verdreed dat zij niet treuriger kon worden. En iedere dag schonk zij op die wijze niet voedsel en haar smaart. Uren aanheen zat zij voor de piaanen beurteling, ze zingen en te schrijgen en dikkels werd haar stemge heel door traanen verstikt. Ook in haar boeken, zwel als in muziek, zocht zij met voorliefde deramsaligheid die de tegenstelling tussen voorheen en dans haar onvermijdelijk moest doen gevoelen. Zij las niets anders dan wat zij samen te lezen plachten. Zo heftig een smaart kon niet van eindeloze deur zijn. Na enige dagen vervrouwde zij tot kalmerneerslachtigheid. Toch de reedsgenoemde bezigheden die zij dagelijks hervatten, haar eenzame wandelingen en stille overpijzingen leiden ook tans bijbeilen tot de hevige uitparsingen van verdreed. Van Willeby kwam geen brief en Marianne schende ze ook niet te verwachten. haar moeder was gewonderd en Eleanor maakte zich opnieuw ongerust. Maar vrouw Deschout had altijd verklaringen bij de hand wanneer ze die behoefde, die althans haarzelf het tevreden stelde. Je weet wel Eleanor, zei ze, hoe dikkelse John onze brieven van de post haalten ze voor ons bezorgd. We zijn het nu eens dat de zaak liever niet terugbaar moet worden en we moeten er kennen dat dit onmogelijk zou zijn als er John hun brieven over en weer in handen kreeg. Eleanor kon dit niet tegenspreken en zij trachten die bewegerheid voldoende te achter de verklaring van hun zelfzijgen. Er was echter één meddel om achter de waarestaat van zaken te komen en alle geheimzinnigheid verbannen, zo recht op het doel afgaand, zo invoudig en haar haar mening zo verkieselijk dat zij niet kon naalaten, haar moeder dit aan de hand te doen. Waarom vraagt u Mariane niet zelf, zei ze, of ze al de niet met Wollaby verloofd is. Van u, haar moeder, die zo vriendelijk en toegevend voor haar is, kan die vrager niet grieven? Zou het natuurlijk uitvloeitsel zijn van uw genegenheid voor haar? Zij placht één en al open hartigheid te zijn tegenover u vooral.  Die vraag zou ik haar nooit willen doen, en geen geval. Neem eens voor een ogenblik aan dat zij niet verloofd waren, hoeveel verdriet zou ik haar dan doen door dat uitvragen? Het zou in elk geval heel weinig edelmoedig zijn. Ik zou nooit meer haar vertrouwen verdienen wanneer ik haar wilde dwingen tot een bekendnis van hetgeen voorlopig niemand nog mag weten. Ik ken Mariane door en door, ik weet hoe veel zij van mij houdt, en dat ik niet de laatste zal zijn die de toetrachter zag vernemen zal, wanneer de omstandigheden die kennisgeving raadzaam doen achten. Ik zou nooit wel op ogen iemand vertrouwen af te dwingen. Het allerminst dat van mijn eigen kind, omdat haar plechtgevoel haar mogelijk zou weer houden dat vertrouwen te weigeren, waar zij het liever niet geschonken had. Eleanor vond met het ogen op haar zusters jeugd deze opvatting overdreven, en droom nog nader bij haar moeder aan, dochte vergeefs, gezond verstand, natuurlijke bezochtheid, van zijn spreekende voorzichtigheid, alles moest achterstaan bij mevrouw Deschauds romantisch overdreven fein gevoel. Meerdere dagen verliepen, eer Wellewee's naam door één der leden van het gezin een mariaans die gewordigheid werd genoemd. Sejon en mevrouw Jennings achten zich tot diekiseid niet verpleegd, en hun geesigheid vermeerderden de pijn van menig pijnlijk ogenblik. Doch op zeker avond zeiden mevrouw Deschaud, dan zij te vallen gendeelt hij van Shakespeare opnaam. We hebben hemlet nog niet uitgelezen, Mariane. Onze beste Willewee ging heen, eerweet, hadden geëindigd. We zullen het wegleggen en als zij terugkomt. Maar het al misschien maanden duur eer dat gebeurt. Maanden, riep Mariane, zeer verwonderd. O, nee, weken zelfs niet. Mevrouw Deschaud had reeds berouw van haar gezegde. Doch het deed Ellen genoegen, daar het Mariane een antwoord had ontlokt, dat haar vulkomen verdrouwen in Willewee uitdrukte, en haar voorkennen soms er in zijn plannen verrieed. Op zekere morgen, een week ongeveer na zijn vertrek, haalde haar zusters Mariane over hen te vergezellen op hun dagelijkse wandeling in plaats van alleen rond de zwerven. Tot nu toe had zij op die eenzame tochter angstvallig al gezelschap vermeten. Als haar zusters plan hadden de heuvels te beklimmen, dan sloep zij naar het bos. Spraken zij van het al, dan klom Mariane langs de stijlste paden en zij was nooit ergens te vinden wanneer de anderen gereed waren om uit te gaan.  De laatste echter werd er beslag op haar gelegd door Ellenu, die deze wordeure de afzondering zeer verkeerd achte. Zij wandelde langs de weg door het al, meestals weigend, want Mariane's geest liet zich niet dwingen. En Ellenu, de vrede dat zij nu een eenopzicht aangekregen, wilde tans niet meer beproven. Voorbij de ingang van het al, waar het landschap of schoon nog schilderachtend en afwisselend, minder bergachtig werd en ruimer uitzicht verleende, konden zij een groot deel overzien van de weg waar langs zij voor het eerste maand naar Bouten waren gekomen. En toen zij deze plek hadden bereikt, bleven ze staan om rond te zien en het uitzicht te genieten over de vlakte, die zij vanuit hun huisje in de verte konden onderscheiden. Tans vanuit een punt tot waar hun wandelingen zich toevallig nog niet eerder hadden uitgestrekt. Onder de voorwerpen die het landschap stoffeerde, bespeurden zij spoedig één dat zich bewoog. Het was een man te paard die na daarbij kwam. Na een paar minuten zagen zij dat het een heer was en een ogenblik later rib Marianne volvrugging. Hij is het, oh zeker, ik weet dat hij het is. En zij wilde hem reeds te gemoetsnellen, toen Eleanor Haas zich zijde. Wirkelijk Marianne, je vergest je, het is Wollaby niet. Deze man is zo groot niet als zij en heeft een andere houding. O, jawel, jawel, rib Marianne, hij is het, dus zijn figuur, zijn ja, zijn paard. Ik wist wel dat hij gauw zou komen. Ze liep onder het spreken Haas zich verder en Eleanor versnaalde eveneensers gereden om Marianne bij te houden. Daar zij bijna zeker was dat het Wollaby niet kon zijn en zij haar zusters gedrag niet wilde laten in toog vallen. Weldra, waar zij geen dertig meter van de vreemde heer verwijderd. Marianne keek nogmaals op, haar hart ontsonk haar, ze geerde zich om en liepen Haas zich terug. Toch tegelijk met de stemmen haar zusters die haar toerepistel bestaan, hoorde zij een derde, bijna even wel bekend als hij van Wollaby. Hetzelfde verzoek tot haar richte en toen zij zich verbaasd opnieuw omwende, herkende een begrote zij Edward Farrows. Hij was de enige persoon ter wereld wien zij op dat ogenblik kon vergeven dat hij niet Wollaby was, de enige die haar een glimlach had kunnen ontlokken.  Zij drong haar tranen terug om hem toe te lachen en vergat een ogenblik haar eigen teleurstelling voor haar zusters pleidschap. Hij stapte af, liet zijn paarten te rijken echt over, en wandelde met hen terug naar Bouten, waar hij hun een bezoek wilde komen brengen. Hij werd er al over welkomt met de grootste hartelijkheid, vooral door Marianne die nog levendige verldoening liet pleiken over zijn komst, dan Ellen hetzelfde. In Marianne's ogen scheen de begroeting tussen Edward en haar zisters slechts de voortzetting van die onverklaarbare koele houding, die zij hen ten oorlend reeds zo dikwijls tegenover elkaar had zin in acht nemen. Vooral van Edward's zijde, onbrak aan die begroeting al wat hem in haar bij zulke gelegenheid door blikken of woorden had moeten aan de dag leggen. Hij was verlegen, scheen ineens blijden hen te zien, keek nog verheugd, nog vrolijk, zij bijna niet anders dan wat hem gevraagd werd, en liet tegenover Ellen een geen spoor van bijzondere genegenheid blijken. Marianne keek en luisterde, met toenemende verbazing. Ze begon bijna een hekel aan Edward te krijgen, en ten slotte eindigde die opelling, zoals elk gevoel bij haar moeseindigen, met een terugkeer ingedachte tot Willoughby, wins gedrag dan ook wel een opvallende tegenstelling vormde, met dat van zijn uitverkoren aanstaande schoonbroer. Na het korte stilswijge dat volgde op de eerste verbazen begroetingen en vragen over een weer, volg Marianne en Edward of hij reisterig z'n londen kwam. Nee, hij was er iets veertien dagen in Devonshire geweest. Veertien dagen, herhaalde zij, verwonderd dat hij zowel lang had kunnen vertoeven in hetzelfde graafschap als Ellen zonder harde komen opzoeken. Hij keek verlegen en bedrukt terwijl hij antwoordde dat zij bij kennis had gelogeerd in de buurt van Plymouth. Ben je nog voor kort in Sasex geweest, voorg Ellen, een maand geleden ongeveer was ik nog te nolend. En hoe ziet onze dierbare noorlund er wel uit? riet Marianne. Lans dierbare noorlund, zei Ellen er, zal er wel uitzien zoals gewonelijk om deze tijd van het jaar. De bossen en bewegen bedekken door een dichtelaag door de bladeren. O, riet Marianne, met welke gevoelens van zeelsverrukking zag ik ze vroeger niet vallen.  Wat was het zalig als ze wint ze op m'n wandeling een dicht te vlager mij heen niet warrelen? Welke gevoelens wekte zij niet in vereniging met het jaargetij met de gehele atmosfeer? Juist er niemand die achterpens laat. Ze worden beschouwd als een last, haastig weggeveegd en zoveel mogelijk aan het gezicht ontrokken. Niet iedereen, zei Ellen er, is ze zo verrukt van door bladeren als jij. Nee, mijn gevoelens worden niet dikken was gedeeld, niet dikken was begrijpen. Soms, echter wel. Zij verzonken korte boos in gepijns, toch zij zich als twaarde uit losrunkend, terwijl ze Edward op het landschap bezig. Zie, Edward, dit is nu de valij van Baten. Kijk nu dienkant eens uit en blijf dan bedaard als je kunt. Zie je die heuvels? Heb je ooit zo iets prachtigjes gezien? Links ligt Baten Park, dus die boos zijn dat strijk was. Je kunt de zijgevel van het huis onderscheiden en daar aan de voet van die laatste heuvel, die zo staat er zich verheft, ligt ons huisje. Het is een mooie strijk, gaf hij te antwoord, maar die lager lege gedeelte zullen zunters wel erg modderig zijn. Hoe kan je nu denken aan modder terwijl je zulke dingen voor ogen hebt? Omdat ik onder meer één buitengewoon modderig laandje voor mijn ogen zie. Vreemd toch, zei Marianne, tot zichzelf onder het woord wandelen. Heb je aardige buren hier? Zijn de middeldons prettige mensen? Nee, volstrekt niet, zei Marianne. We hadden niet ongelukkiger kunnen treffen. Maar Marianne, riparzuster, hoe kan je dat zeggen? Hoe kan je zo onrechtvaardig zijn? Dit is een heel aardige familie Edward en ze zijn voor ons allervriendelijks geweest. Heb je dan vergeten, Marianne, hoeveel prettige dagen we aan hen te danken hadden? Nee, zei Marianne, iets zachter. En hoeveel onaargenaam ogenblikken even min? Anna nu hield zich als of zij het niet hoorde en zich dan, zoals een gast wendend, pogde zij iets als in geregeld gesprek met hem gaan de te houden door te vertellen van een nieuwe huis, de inrichting ervan en zo meer. Waardoor ze hem althans enkele vragen en opmerkingen ontlockte. Zijn coolheid en ter gouding kwets te haar diep. Zij was geergerd en bijna boos.  Toch met het vaste voornemen haar gedrag jegens hem liever in overeenstemming te brengen met het verleden dan met zijn houding van nu, vermeed zij elk vertoon van ergernis of ongenoegen en behandelde hem zoals zij oordeelde dat hij, wegens een familiebetrekking, behoor de banel te worden. Einde van Hofstuk 16 Hofstuk 17 van Gevoel en Verstand. Deze lepervoxtopname behoor tot het publieke demijn. Opname door jullie van Walgem. Gevoel en Verstand door Jane Aston Hofstuk 17 Mevrouw Tashwood was slechts een ogenblik verrast toen zij hem zag, want in haar ogen was in komst te baten de natuurlijkste zaak van de wereld. Haar blijde en hartelijke welkomstbetuigingen durde langer dan haar verwondering. Hij werd door haar allerverindelijkst ontvangen. Zijn verlegenheid, coolheid en ter gouding bleek in niet bestand tegen zulke begroeting. Zij waren reeds aan het wankelijk gebracht, eer, huid, huis, binnen trat en namen de wijk voor mevrouw Tashwood in neemende manieren. Werkelijk kon iemand moeilijk verdiefd zijn op één haar dochters, zonder die liefde ook tot haar uit te trekken. En Ellen zag hem tot haar blijdschap spoedig weer de oude worden. Zijn genegenheid voor hen allen scheen weer op te leven en men kon voelen dat hij belang stelde in hun welvaren. Opgewekt was hij echter niet. Hij vond het huis mooi, bewonderde het uitzicht, was voorkomend en vriendelijk, maar het waren vrolijkheid ontpak. Zijn markt is allen op. En mevrouw Tashwood, die het toeschrift aan zijn moeders gemist van vrijgevigheid, ging aan tafel zitten met een gevolg van ergernes over alle zelfzuchtige ouders. Welke vooruitzichten heeft mevrouw Farris tegenwoordig voor jou op het hoog Edward? Volg ze toen zij na het eet rondom het vuur zaten. Moet je nog steeds een groot reden tegen je zijn? Nee. Ik hoop dat de moeder nu wel overduigd is. Dat ik voor het openbare leven even mijn talent als neiging bezit. Maar hoe moet je roemdom worden gevastigd? Want beroemd moet je worden als je de familie zult tevreden stellen. En zonder neiging tot uiterlijk vertoon, zonder behoefte aan omgang met vreemde, zonder beroepen, zonder zelfvertrouwen, zou je dat wel moeilijk kunnen blijken. Ik zal het maar niet beproeven. Ik koes er geen wens om mij te onderscheiden. En ik heb alle reden te hopen dat ik dat nooit zal doen. De hemel zei dank, dat me mijn genialiteit en welsprekendheid niet kan afdwingen.  Ik weet het wel, je hebt geen eer zucht. Je wensen zijn alle evengematigd. Evengematigd als je van andere mensen ook zou ik denken. Ik wens, juist als ieder ander, volkomen gelukkig te zijn. Maar precies als die anderen op mijn eigen manier. In beroemdheid zal ik geen geluk vinden. Geen wonder, ritmarjan. Wat heeft Rijkdom of Grootheid met geluk te maken? Grootheid maar weinig, zei Eleanor. Rijkdom heel veel. Oh Eleanor, schaam je. Geld geeft alleen daar geluk waar het in niets anders te vinden is. Buiten zeker bescheiden grenzen kan het geen werkelijke voldoening schenken voor zoverde aanspraken geld van ons eigen ik. Misschien blijken we tenslotte toch nog eens, zei Eleanor gelemnachend. Ik weet dat jouw bescheiden grenzen en mijn rijkdom heel veel op elkaar gelijken. En daar zonder dat geven we elkaar toe, zouden we zoals de wereld nu eenmaal is alles ontberen, wat ons uiterlijk gemakken bij hagen kan verschaffen. Jij vat de zaak alleen wat breder op dan ik. Kom maar maar mee voor de dag. Wat zijn je bescheiden grenzen? Een 1800 of 2000 pond in het jaar. Meer dan ook niet. Eleanor lachtte. 2000 pond in het jaar. Voor mij is één al rijkdom. Dat had ik wel gedacht. Maar 2000 pond is weigelijk in heel bescheiden inkomen, zei Marianne. Met minder kan een gezin toch wel haast niet toe. Ik vind niet dat ik buitensporige eisen stel, een voldoende aantal bediende, een rijduik, twee misschien. En jachtbaarden kan me niet houden als men met minder dan dat moet rondkomen. Weergelem lachtte Eleanor. Toen zijn herzes er zo nauwkeurig een toekomstige uitgave te combi magna, hoorde beschrijven. Jachtbaarden herhaalde het woord. Maar waar moet je jachtbaarden erop na houden? Iedereen jaagt of niet? Marianne kreeg een kleur en zei, de meeste mensen bellen. Ik wou, zei Margaret, een nieuw onderwerp wat dat bij het brengend. Dat iemand ons één voor één een groot vertuinpresent gaf. Oh, als dat kon gebeuren, riet Marianne, terwijl haar ogen schitterde van opgewondendheid en haar wangen gloeide van blijtschap over dat denk beelde geluk. Met die wenskum, onzeker al een verenige, zei Eleanor, ondanks geringen bevrediging, die rijkdom vermacht te schenken. Wat zou ik blij zijn, riet Maakwit uit. Ik ben benieuwd wat ik er wel mee zou doen. Marianne kreeg alsof dat punt voor haar aan geen twijfel ondergevig was.  Ik zou niet weten hoe ik een groot vertuin moest besteden. Zijn mevrouw Deschoud, als mijn kinderen alle drie reeds rijk waren dan er mij een hoop. U moest dan maar beginnen met de voorgenomen verbeteringen van dit huis, maakte Eleanor op, dan zou die moeilijkheid gauw zijn uit de weg geruimd. Wat zou er dan uitgebreide bestellingen worden gedaan in Londen, zei Edward, door alle leden van het gezin, wat een blij de dag voor boeken muziekhandelaars en voor kunstkoopers. Eleanor zou hun de vrije hand laten en zich al de vragen nieuws te etsen en plaatwerken laten zenden. En Marianne, ik ken haar wajale opvattingen. Er zou geen muziek genoeg in Londen zijn om haar te voldoen. En boeken, Dampsen, Kaupe, Scott, ze zouden alle weer opnieuw aanschaffen. Ze zou alle exemplaren opkopen met ik, om te verhinderen dat ze in onwaardig hand geraakten. En ze zou alle boeken willen hebben waar een oude, kromkelijk vergroeide bomen worden bewonderd. Is het zo niet, Marianne? Je bent niet boos dat ik een bietje ondeugend ben. Maar ik wou je eens laten zien dat ik onze oude twisgesprekken nog niet had vergeten. Ik wil graag aan het verleden herinneren, het woordde Edward. Herinneringen tijdens terug vrolijk zijn, roep ik garne op. En je kunt mij nooit geven door te spreken over vroegere tijden. Je hebt juist geraden hoe ik mijn geld besede zou. En je deelt ervan mijn gereed geld tenminste. Zo stelig dienen tot aanveling van mijn verzameling boeken en muziek. En de kapitaal zou worden belecht in lijferen voor de schrijvers of hun erfgenamen. Nee, Edward, daar zou ik iets anders mee hebben te doen. Misschien zou je het uitloven als beloning voor de persoon die het best in een geschrift uw geliefkoze stelregroes te verdedigen, dat niemand meer dan eenmaal in zijn leven verliefd kan zijn. Want op dat punt is je mening zeker nog onveranderd? Natuurlijk. Als men eenmaal zo oud is als ik, dan is onze oordeel tamelijk gevestigd. Het is niet waarschijnlijk dat ik nu nog iets zou zien of horen dat mij van mening veranderde heet. Je ziet wel. Marianne staat nog even vast op haar stuk. Zij ellene. Zij is nog steeds dezelfde. Zij is alleen wat ernstiger geworden dan vroeger. Dat mag jij mee niet verwijten, Edward. Marianne, je bent zelf ook zo heel vrolijk niet. 