Tranzo Symposium | Vertel ik het wel of niet? | Harry Michon
Jobcoaching en stigma. Ik probeer dus eigenlijk tussen het indrukwekkende gebeuren van heel goed onderzoek, heel gedege onderzoek, kennis van het hele onderwerp. Met een ontroerende, ik raakte me enorm wat jullie hem eens in tweeën deden in Jessica en Matthijs. En straks weer de echte jobcoach aan het woord, waar het volgens mij allemaal om draait, de mensen die misschien af en toe jobcoaching nodig hebben en de jobcoachers die het bieden en stigma. Ik kan er niet later om een paar dingen, ik ga hier een paar dingen over zeggen, om nog een keer te halen dat die participatie van mensen met psychische kwetsen bijheden heel laag is en dat we echt heel dringend vernieuwing nodig hebben. Ik ga in op jobcoaching en het bijzonder. Naarleiding van onderzoek wat we hebben gedaan bij Trimbles, inziet ik werk en mails bij Movisie. Twee, twee en een half jaar geleden werkte nog bij Trimbles en dit was eigenlijk het laatste onderzoek waar ik mee bezig was daar. En ik probeer een beetje vanuit dat onderzoek aandacht te hebben voor stigma. Ik zeg nu almaar vast, het was een onderzoek, echt een soort beschrijvend onderzoek naar wat doen jobcoachers eigenlijk. Nou, ga ik de straks nog iets meer over vertellen en stigma was echt één van de onderwerpen, waar we ook misschien helemaal niet zo van bewust hoe belangrijk dat eigenlijk wel niet is, maar we hebben er wel wat gegeven ze over en dat is het. Nou, toch nog één keer die arbeidsparticipatie eigenlijk is dat bij alle verhalen teruggekomen, heel duidelijk bij het verhaal van Guus ook. Maar ik herhaal het nog een keer, dat is de arbeidsdeelname van mensen met ernstige psychische kwetsbeden, dus heel laag is. En als je het gewoon simpelweg vergelijkt met de arbeidsdeelname in een beroepsvervolking, dan scheelt dat enorm proportioneel. En dat is al jaren zo, en het is al jaren zo dat we weten uit onderzoek, maar vooral ook uit ervaringen, zeg maar, de ervaringskennis van mensen, dat mensen meer willen dan wij, zeg maar even gewoon wij als alle mensen in het land, zeg maar zo'n beetje, dan we denken, dat maak ik nu nog steeds mee. Ik vind het zelf inmiddels heel vreemd, maar het is nog steeds zodat heel veel mensen denken, nou, je hebt een psychische kwetsbaarheid, je doet niet mee op de arbeidsmarkt.  En dat wil je natuurlijk ook helemaal niet. En eigenlijk, als je met mensen over doorpraat, vinden ze het zelf ook raar en toch is dat nog steeds het idee. En mensen kunnen meer dan wij met z'n allen zien. En mensen zelf eigenlijk ook merk ik wel weer vanochtend, zoals we het hebben over zelfs, zeg maar. Dus het is belangrijk om dit gewoon eigenlijk steeds tegen elkaar te blijven zeggen, dat het zo simpel is als dat er meer mensen aan het werk kunnen, willen en moeten. Nou ja, ik heb dan even wat dingen over werkgevers opgeschreven, maar je zou net goed mezelf op kunnen schrijven of jobcoaches of de mensen zelf. Want er kan nog heel veel beter worden. Ik heb hier even voor werkgevers gekozen, omdat het zo opvalt in het, bijvoorbeeld het onderzoek van het SCP of in de participatiewet. Dat werkgevers eigenlijk in eerste instantie een beginhouding, ik ga juist heel erg aan te kijken merk ik, dat werkgevers in eerste instantie een veelbelovende beginhouding hebben. Maar als je dan echt doorvraagt van heb je ook plannen, neem je mensen ook echt aan. Maar omdaalt dat percentage van mensen die zeggen, kom maar op, enorm. En wat ook bevestigd wordt weer heel onlangs nog in een rapporten, echt dit jaar nog van het SCP weer opnieuw. En dan zeggen heel veel werkgevers, we hebben geen geschikte vacatures. En dat komt ook eigenlijk al de hele ochtend terug, dat dat soort oude denken is, ik hoopelijk kunnen we dat gaan doorbreken. En dan lees je dat als de plaatsingen zijn dat het eigenlijk nog weer, en dat is natuurlijk geweldig, voor mensen met lichaamelijke beperkingen, dat die laatste jaren, of meer aantoombaren wat meer een plek krijgen op de arbeidsmarkt, is natuurlijk wie kan dat tegen zijn, maar mensen met psychische kwetsbaarheden, mensen met een verstandelijke beperking komen daar echt achteraan. Toch nog wat meer over, wat langer over gepraat dan ik had willen doen, deze even heel snel. Eps moeten we verder, wat doe je dat dan aan en hoe kom je dan eindelijk van die 20% arbeidsdeelname af, wat we onder andere bij Trimmels met het panel op psychisch gezien steeds zagen. Ik denk heel simpel dat we echt door moeten gaan met dat Eps verbreiden en verspreiden.  Ik hoef gelukkig nu niet uit te leggen wat het is of het is al gedaan. En daar is een heel verhaal over te vertellen, nu heel onnabiedig op één boelitje, op een dia. Maar ik vind het heel belangrijk om erop te wijzen dat er eigenlijk heel veel meer nodig is, wat ook nog ononderzocht is. Eps heeft een enorme evidence-beest om het toch maar een keer te zeggen. En allerlei aanpakken en ideeën die volgens mij ook heel kansrijk en belangrijk zijn, hebben heel weinig onderzoek gekregen. En dan heb je het over aanpakken die meer ingaan op de aanpassingen die nodig zijn. Hoe kunnen we de werkomgeving eigenlijk beïnvloeden? Ik wam ook steeds terug vanochtend. Denk aan cooperaties van zelfstandige ondernemers. Heel veel mensen met psychische persbeheerden zijn zelfstandige ondernemer. Niet Jessica. We hebben ondenk aanpakken nodig, maar ook aan naar voren open hiring, waar ik nog even op kan, een geus niet meer dat, waar ik nog op kan aanvullen, dat het mij opval dat natuurlijk we moeten ook steeds wel bedenken van mensen met psychische persbeheerden kunnen zichzelf overschatten. Net als ik, als ik bijvoorbeeld verenlijn nieuwe baan zocht, lichtelijk overschat van mezelf. Maar je kan ook te makkelijk denken dat het dat is. Er zijn ook heel veel mensen die juist heel goed zichzelf inschatten. Dat blijkt onder andere uit het open hiring. Dus als je gewoon zegt van, denk jij dat jij het kan, dan neem ik jou aan met wat contraindicaties die Guus aan noemde. Nou, een te lang rijtje om op door te gaan. De allerlaatste is dat ik denk dat we een andere visie op waardevol, op werken nodig hebben, dat nemen we bij een visie waardevol werken. Als je werkt, dat hoeft dat nou bijvoorbeeld door ons dagbestening wordt genoemd, maar het is een zinvolle dag en vulling. En je voelt je er goed bij en je hoeft waardevolle dingen. Dan kunnen we het misschien ook eens gaan omdraaien en mensen daar bijvoorbeeld voor gaan betalen. Nou, ik zat ook nog iets over ervaringenskundigen, maar dat is wel heel duidelijk naar voren gekomen vanochtend. We hebben dus onderzoek gedaan met jobcoaching met deze vier vragen. Niet bedoeld om in te gaan op stigma, maar wel van, wat bestaat eigenlijk jobcoaching uit? Er was eigenlijk best wel weinig onderzoek in Nederland daarnaar.  Wat zijn nou kenmerken van die treekte? Wat is nou de ervaren impact van ook van mensen zelf die begeleid worden op duurzaam werken? En wat hangt nou samen met effectieve jobcoaching? Eenvoudig onderzoek, niet zo geweldig, mooi onderzoek met vergelijkingsgroepen als Kim heeft gedaan, maar toch 130 trajecten gevolgd van 84 jobcoaches die we een half jaar gevolgd hebben. En we hebben parkeestunies gedaan om wat gevoel te krijgen voor die cijfertjes die we allemaal verzamelen naar eigenlijk zijde. Ja, het heeft niks met stigma te maken, maar wel even iets met jobcoaching, dat we onder andere zagen dat jobcoaches inmiddels om vijf uur per maand mensen begeleiden. Ik ging trouwens een mensen met psychische kwetsbeden, ik weet niet of ik dat wel gezegd heb, en wat jongere mensen. En die werkgevers minder, minder uren, maar goed, jobcoachessijden dan onder andere weer van ja, maar dan kunnen we soms snelle zaken doen, maar ook wel dat werkgevers moeilijker te bereiken waren in zo'n dagelijkse praktijk. Als dan zo'n jobcoach op bezoek kwam, ja, was je al heel blij, ik zit nou, Maja steeds aan te kijken van, heb je zo'n kwartiertje vormen of een halve vuurtje en dan was je al heel blij. Maar dan zie je even iets van waar het nou eigenlijk heel concreet om gaat, een aantal uren in de maand, en eigenlijk ook helemaal niet zoveel, vind ik te mensen, heel redelijke kosten heeft dat, volgens mij. En op de eind mening zag je ook, we hebben mensen maar een half jaar gevolgd, het beeld is heel vaak bij jobcoaching, maar dat gaat eindeloos door en dat blijft maar duren, dat was helemaal niet zo, in een half jaar tijd ging het echt aantoombaar een aantal uren begeleiding naar beneden. Ik heb natuurlijk speciaal voor vandaag even kijken wat het is, wat hebben we dan opgevraagd over openheid psychisch klachten, toen was ik zelf eigenlijk met terugwerkende kracht verbazend over ons onderzoek, dat namelijk 3 kwart van de mensen heeft ook wel iets te maken, maar dat je begint met een jobcoach, maar Thijs die vertelde daar ook zowel dingen over, maar toch 3 kwart van de mensen heeft dus iets verteld over wat dan de psychische kwetsbaarheid is, ook tegen collega's, dat viel me ook op. En over het algemeen vonden dus de mensen die we interviewen, dat er goed op gereageerd was.  Ik denk dat we een beetje select gezelschap hadden, dus je kunt hier wetenschappelijk van alles op afdingen, we hebben natuurlijk echt gezocht naar mensen die met ons onderzoek mee wilden doen en dan doen enthousiasten mensen mee, dat is zo werk dat, maar het geeft in ieder geval meer hoop dan dat ik nu het hele treurige bericht zou hebben van dat iedereen eigenlijk zei, nou het is een ontzettend tegengevallen met hoge reportscijfers. Als je dan weer kijkt naar dat hele algemene verhaal van die ondersteuning van de werknemer die een jobcoach biedt, dan gaat het om eigenlijk allerlei aspecten. Ik heb me nu op voor gekozen voor 4 en we kunnen een hele dia vol schrijven, dus eigenlijk een heel rijk, heel kleurrijk vak, dat zal straks vast ook blijken, waarbij het vooral gaat om dit soort zaken als die nu ziet, die belastbaarheid van mensen, wat ze zelf, voor zover ze dat zelf aangeven, communicatie met anderen, breder dan wat vertel ik over mijn psychische kwetsbaarheid, maar misschien nog veel meer, van ja, durf ik eigenlijk wel wat te zeggen tegen mijn collega's, hoe gaan ze met mij om, kom misschien straks nog wel iets meer over terug. Omgaan met die psychische kwetsbaarheid in de breedte, hoe moeten we hier, hoe moeten we nou met, wie zijn dat vanochtend met een autist omgaan, ja dat kan dus ook met met zo'n jobcoaching project gebeuren, dan heb je als jobcoach en vooral als werknemer natuurlijk iets uit te leggen. En met veranderingen kwam ook vanochtend terug, het is niet een kwestie van eentje vertellen en dan ben je er van af, één keer een mooie match en dan is het geslaagd. Het blijft natuurlijk door, we hebben een leven, we hebben een loopbaan en we hebben een levensloop en dan heb je veranderingen gebeurd en dat bleek, dat weten we wel uit allerlei onderzoek naar arbeidsreintegratie, maar dat bleek nu ook weer heel duidelijk, van dingen kunnen heel goed gaan, maar dat verandert iets bijvoorbeeld een andere lijn geven of iets in jouw eigen leven als werknemer, dan komt iets terug van een trauma wat je hebt en dan wordt het spannend en dan moet je jobcoach soms ook weer wat extra's doen, vooral die werknemer zelf natuurlijk.  Ja en toch zagen we dus in het onderzoek zonder dat we dat nou zo heel duidelijk opgeschreven hadden in ons rapport, van dat het een centrale thema was voor veel mensen, wat vertel je nou wel, wat vertel je nou niet. Dus weet je, een dood doen we misschien, maar we zien een onderzoek waar we het vanochtend over hebben dat dat echt heel belangrijk is voor mensen. We hebben naar de impact gekeken, kan ik ook tien sheets over laten zien, maar ik doe er één en dat is dat mensen zelf, de werknemer zelf zeiden dat het heel belangrijk is dat die jobcoaching plaatsvindt en dat het eigenlijk voor hem een soort begin, ze doen alles zelf, zeggen altijd mensen tegen mij, ik heb het zelf gedaan en terecht, maar zo'n jobcoach kan helpen je even weer op moeilijke momenten of even wat cement aan te bieden en dan durf je die uitdagingen aan zoals met linkerballonnetje. En die klik hebben we gezien aan alle kanten in het onderzoek, als er een klik is met mensen, met tijdsheid en de pauze een klik, daar gaat het eigenlijk allemaal om. Nou dat zag we ook in het onderzoek. We hebben ook gekeken naar duurzaamwerk, de duurzaamwerk is natuurlijk echt heel moeilijk te definiëren, moet je tot de rest van je leven voor, ik heb 30 jaar bij Trimmels instituut gewerkt, dat is heel duurzaam, maar dat is nieuwe van deze tijd. We hebben gekeken naar wat Jacques van de Klink onder andere graag met allerlei mensen vanuit Tilburg, volgens mij onder andere. Wat is nou duurzaamwerk, wat is nou de waarde die jij toekent aan werk en in welke mate kan je dat realiseren in je werk? Dat vond ik wel een mooie definitie van duurzaamwerken. Als dat namelijk goed bij elkaar zit, dan is volgens mij ook veel meer kans dat je gewoon wel goed ontwikkelt op die arbeidsmarkt. Nou wat we bij deze werknemers zagen is dat ze zeiden van wat heel goed lukt en waar ze ook goed kunnen realiseren is de werkcontacten, misschien onder andere door die openheid.  En de grootste discrepantie, ja ik ben zelfs een onderzoeker die dat soms uit de weg gaat van ja die financie en dat inkomend en zo, ja wat moeten we daar aan onderzoeken natuurlijk dat wil iedereen, maar ik vind het toch wel belangrijk om het toch wat vaker duidelijk te benadrukken dat eigenlijk ze tegen ons zeggen, ja goed geholpen, goede jobcoach, bijna iedereen was trouwens nog aan het werk na een half jaar. Dus wat dat betreft was iedereen duurzaam aan het werk, maar ik wil wel een beter inkomen verdienen. Nou dat kwam in het filmpje vanochtend en aantal andere momenten eigenlijk ook weer heel duidelijk terug en dat was dus de grootste discrepantie, wat vind ik belangrijk in mijn werk en in welke mate realiseren we het. Ik zit maar af toe te kijken of er zo'n bordje komt van vijf minuten of één minuut. Nou en een ander aandachtspunt ook belangrijk vindt om even te melden is ja een andere belangrijke waarde. Het model van Van de Klink heeft zeven waarde onder andere inkomen, maar ook jezelf kunnen ontwikkelen, jezelf doelen kunnen stellen, goede, zinvolle werkcontacten opbouwen, nou zo hebben ze er zeven zoek op, heel mooi model. Een andere waarde is dat kennis en vaardigheden gebruiken en daarvan zijn er dus ook heel veel mensen, daar veringt het, daar wil ik meer van en dat krijg ik niet op mijn werk. En we zagen dus na een half jaar, ik weet niet of dat nog komt, nee, na een half jaar is het wel geweldig dat mensen een beetje gingen dalen, gaat lukken, krijg ik het bordje van vijf minuten. Mensen gingen wat minder positief oordelen over de mate waarin ze hun belangrijke waarde konden realiseren en ik denk zelf, daar kunnen we niet heel aantoomba zeggen, oh, dat zit daarin, dat zit daarin, maar ik denk wel dat je daar aanigs voor moet hebben met elkaar, oké, als een match goed gelukt is, mensen zijn aan het werk, in ieder geval is het zo dat dat werk er niet stopt en dat het op een aantal vronten goed gaat, maar blijf aandacht houden voor wat mensen eigenlijk waarde vol zinden, ook als jobcoach. Maar zeker natuurlijk ook vanuit de werkomgeving en zeker jij als werknemer zelf.  Ja, die twee balletjes die jullie zien zijn eigenlijk kwantitatieve manieren om te laten zien wat net te stellen. Ja, we hebben ook gekeken van welke kenmerken van die trajecten hangen dan samen met dat duurzaamwerken door ons op een wat ingewikkelde manier gedefineerd als van kan je nou realiseren wat je belangrijk vindt in je werk en dan hadden we heel veel kenmerken, we hebben op losgelaten zoals wij als onderzoekers zeggen en dan zag je dat ik maar twee, drie aspecten daarmee samenhingen, heel simpel de intensiteit van de coaching, dus als er meer hele concreet, meer in meer uren aandacht was voor de werknemer, waarder ook duurzamere trajecten. En de match tussen werknemer en werkplek, ja, het zijn soms van die dooddoeners als ik mensen interviewen en ze zeggen ja, de match dat is waar het om gaat, dan denk ik vaak van ja en wat dan, wat precies, maar het is natuurlijk wel heel belangrijk om dat met elkaar te blijven delen. En wat wel interessant is is dat de jobcoach die match beoordelen en dat die werknemer ons vertelde van dat als die match door de jobcoach goed beoordeeld is, dan is een half jaar later en aan het begin is dus de mate waarin ik kan krijgen op mijn werk wat ik belangrijk vind om te realiseren mijn werk niet beter. Dus die jobcoachers die hebben eigenlijk best snel en al heel vroeg stadium heel goed in de smiezen hoe het zit. En wat kleinere lettertjes, hoor je door een collega van mij naar ja geweldig, op die die ja zo gebracht, van wat was namelijk minder significant, de klik tussen jobcoach en werknemer. Maar het was wel ook een, zeg maar, dat was wel een duidelijke samenhang. Als het klikte tussen de twee zag je ook een half jaar aan het begin al en een half jaar later van dat er een goede sprake was van duurzaam werken. Nou, we hebben in dat rapport, dat moet je dan maar eens ooit, als ik je lezen, ook over goede jobcoaching en theorie geschreven. Het lijkt heel echt trouwens met Jaaf van Weegel heb ik geschreven aan het handboek IPS. En daar staat ook, ik vind het, ik ben nog steeds trots op het hele hoofdstuk over jobcoaching. Daar hebben we natuurlijk heel goed naar gekeken na dat, na dat hoofdstuk weer opnieuw.  Het gaat om maatwerk en ik heb er twee uit gekozen in het rapport staan er veel meer van opbouwen van band, bespreken van die voor- en nadelen van openheid. Ik weet niet of het inmiddels ook in de nodelok, in de echte kwaliteits, bijvoorbeeld meisje het branco in de zaal, zag ik vanochtend zitten. Ja, of het inmiddels en ook in die kwaliteitsregis het allemaal staat, maar openheid, überhaupt heel die vraag, zoals jullie het zo mooi uitleggen, dat moet echt in de kwaliteits- oorschriften van de jobcoaching. Ondersteundemide aan de werkgever met, nou, de omgaan met die werknemer dat dat heel belangrijk is en goed werkaanpassingen treffen, aandacht voor naasten en zorg en aandacht voor die duurzaamheid. Ja, eigenlijk zijn dat vier, de vier peilers, denk ik, en die zie je dus in verschillende reporten, ja, is dat steeds duidelijker wat eigenlijk een jobcoach allemaal doet? Die ga ik even overslaan voor jullie, want eigenlijk zijn twee grafiek en eigenlijk blijkt eruit dat het specifiek aandacht hebben voor openheid echt een heel veel van het traject ook echt voorkomt. 40 procent, terwijl in 80 procent van het traject worden, gaat het over belemmeringen, gaat het over aanpassingen, maar daar zitten we heel vaak onder die motorkap, ook weer stigma, omgaan met die psychische kwetsbaarheid in. Laatste plaatje, ik denk als ik zelf probeer terug te kijken van hoe hebben we nou stigma in dat jobcoaching, wat heeft dat nou opgeleverd? Nou, heel direct, dat er dus kennelijk aandacht is voor openheid stigma in veel gevallen, dus jobcoach, een echte jobcoach traject komt het echt voor en wordt dat heel belangrijk gevonden. Het blijft belangrijk gedurende ontwikkeling die de werknemer doormaakt, want met Thijs heel mooi voorbeeld vanaf. Die jobcoach is dus die bruggebouw, het is die twee. Ik denk echt dat jobcoaching één van de instrumenten is om te koesteren in Nederland. Zelfstigma is minstens een belangrijk thema als stigma, ik heb al de interviews weer teruggekeken afgelopen dagen, bijna iedereen had het daarover die we geïnterviewd en gesproken hebben. En zelfstigma, mensen was ja beter, beter dan ik, hoe dat precies is, maar het ging heel vaak om geanticipeerde stigma van wat dan gaan anderen dan weer doen met mij. Ik weet niet of dat precies alleen maar zelfstigma is. 