Zoon van Dik Trom | Cornelis Johannes Kieviet | General | Book | Dutch | 2/3
Hoogtstuk acht van de zoon van Diktrom. Deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leel. De zoon van Diktrom door Cornelis Johannes Kivit achtste Hoogtstuk. Jantje krijgt het met flipsen te kwaad en dankt aan zijn magere leden zijn redding uit een treigend gevaar. Hoe ouder Jantje werd, des te meer gingen zijn kameraden van hem houden. Dat was volstrekt geen wonder, want hij was een aardige jongen met een goed hart. Van alles wat slecht en lelijk was, had hij een afkeer en als sommige jongens nog wel een zits deden, waarvan grote mensen last of schade ondervonden, deed hij nooit mee. Eetmaal had hij appelijke stolen in de tuin van de Wobben, waar de jongens dik was heen gingen om vruchten weg te nemen, want Wobben had een grote boomgaard waarin heel veel lekkers groeiden. Jantje had er nog nooit aan meegedaan, maar eindelijk die tijd zich overhalen om ook mee te gaan. Het was op een herfstavond en ruwweer. Jongens slopen stilletjes naar de boerderij van Wobben, die een eindje buiten de dorp lag en sprongen na ookand erover de sloot. Zo kwamen zij in de boomgaard. Maar Wobben had zich met een paar knechts verdekt opgesteld, want dat appele stelen begon hem geducht te vervelen. Hij had Flippsen de veldwachter wel gewaarschuwd, maar die werd een dagje ouder en maakte er niet veel werk van. Als je één van de dieven snapt, breng je hem erbij me en dan zal ik hem wel morris leren, had hij gezegd. En hij had er aan toegevoerd, zelf zal ik ook wel een oogje in het zeil houden. Wobben was daarom besloten, zelf de handen uit de mouwen te steken en had zich met zijn knechts op verschillende plaatsen in de boomgaard verscholen. Ze hadden er nog niet lang gezeten toen zij de jongens hoorde komen. Ze merkte duidelijk, hoewel ze nog niemand zagen, dat de jongens over de sloot sporen. Wobben en zijn knechts bleven waar ze waren. Hun afspraak was, de jongen stond midden in de boomgaard te laten komen en hen dan plotseling van drie kanten tegelijk te besprengen. Jankje voelde zich in het geel niet op z'n gemak en toen alle jongens al over de sloot waren, stond hij nog wijvelend op de weg. Psst, psst, hoorde hij zacht roepen. Het was de stem van Karo van Dril.  Kom maar hier Jan, alles is veilig. Oh ja, zeer een ander, kom maar gerust, bij Wobben brandt het licht in de huiskamer, er is niet het minste gevaar. Jan kwam nader en sprong ook over de sloot. De jongens gingen behoedzaam verder, de boom gaagd in. Hier, riep erheen, kijk eens wat een prachtige appelen, de boom zit propvol. Hier ook, riep Karo van Dril een eentje verder, kom hier Jan, hier zijn de pier. Eerst waren de jongens bang en kreken schoen rond of er geen gevaar dijgde, maar toen alles stil bleef, steeg hun moed en liepen ze brutaal tot midden in de boomgaagd. Frans Dorf en Klaas Zwart waren de brutaalsten, de jongens gingen weiner of nooit met hen om, maar soms sloot het weet als zich ongevraagd bij hen aan en er waren zijn moeilijk te weeren. Frans had een stok bij zich en sloeg er mee tegen de takken, de appelen vielen naar beneden. Maar hij kreeg geen tijd om ze op te rapen, want opeens werden ze van drie kanten tegelijk besprongen. Voorwaarts, grijp de dieven, ploong de stem van Wobbe. Deze was een grote, sterke boer met harde handen. Verschrikt vloegen de jongens uit elkaar. De een eilde hier, de ander daarheen. Klaas Zwart haaste zich zo dat hij in de sloot viel. Tot daar zijn halst toe zakte hij in het water. Karol van Dril sprong over de sloot, Frans toch ook. Gerrit Kikke en Piet Forst kwamen er met natte voeten af, maar Jantje, die eerst niet wist wat er gebeurde, liep de verkeerde kant op en verloog precies Boer Wobbe in de armen. Lopen, lopen jongens, riep Frans toch. Eén van de knekt sprong over de sloot en riep, we zullen dus zien wie het hart kan lopen, kerotje. En hij liep Frans zo hard hij kon achterna. Dat werd een wet rim van belang, want Frans was vluchtig ben, maar de knekt nam veel grotere stappen. Frans hoorde zijn stappen hoe langer, hoe dichter achter zich. Eindelijk voelde hij zich bij de kraag van zijn jasgrijpen. Wat knep die knekt? Frans werd bijna gewoord, maar toch vong hij zich nog als een aal om los te komen. Dat gelukte hem echt er niet. De knekt gaf hem een geduchtbak slaag en joeg hem voor zich uit, terug naar de boerderij.  Daar beleefde Jantje in tussen ook geen prettige ogenblikken, want Wobbe trok hem aan zijn oren in de hoogte, tot ze gezicht vlak voordat van de boer gekomen was. Jantje gierde van de pijn. Ha, zo, kerotje, wat ben jij licht, zei de boer met een boze lach. Je bent te dun om appelen te eten, manneken. Hoe heet jij? Au, au, schilder Jantje, die spachtelde als een maagervaarke. Heet jij ou, au, lachte de boer, maagere langbenige mug. Au, au, au, huid de Jantje. Heet jij ou, ou, herhalde de boer driftig? Nee, ou, nee, ik heet Jan Trom. Au, ou, laat me los alsjeblieft. Zo, heet jij Jan Trom, zei de boer. Hij liet Jantje weer zakken, tot hij op de grond stond. Legde hem toen over zijn knie en gaf hem een geduchtbak voor zijn broek. Het werd een warme geschiedenis voor Jantje, want de handen van de boeren waren nog veel harder dan hij zijn zich voorgesteld had. Zo'n pakslaag had hij nog nooit van zijn leven gehad en hij vreesde dat er geen stuk van hem heel zou blijven. Eindelijk niet Wobbe hem los. En waar ik nu dat je wegkom, beoelde de Wobbe hem toe. Of er breng je nog bij Nero in het hondenhoek, die houdt wel van kluifjes al zijn ze maker. Dat liet Jantje zich geen twee man zeggen. Hij liep wat hij lopen kon en het viel hem mee dat hij nog zo goed ging, want hij dacht niet anders of de boer had hem zijn been er een stuk geslagen. Hij haaste zich zo om over de sloten te komen dat het mijn zus of zo schildde of hij kwam in het water terecht, maar dat liep gelukkig nog goed af. En toen vloog hij naar het dorp terug. Zijn hoofddocht was hem bitter slecht bevaller. Even later hoorde hij de doodkreeten van Frans Toch, die door de boer en zek dicht onder handen werd genomen. Jantje liep dien ten gevolg een nog harder. Hij luste ook van, mompelde Jantje, die een einde de vaart voortholde. Huh, wat slaat die boer hard? Hoort Frans een schreeuwen. Na een poosje haalde hij Klaas zwart in, die zo hard niet lopen kon, omdat hij tot aan zijn halstoel in de sloot gezeten had. Klaas huilde, want hij stelde zich de ontvangst thuis ook niet erg vriendelijk voor.  Jantje ging regelrecht naar huis met het tellige voordemer nooit meer appelen of peren te stelen. En avonds vreemde hij meer malen over zijn boek, omdat hij zo'n pijn had. De zaak was echt er nog niet uit, want Bobbe vertelde de volgende dag en Vlipsen, de veldwachter, welke een gelukkige vangst hij had gehad, en gaf hem de dame de schuldigen op. Zo kwam het dat Vlipsen de winkel van Tom binnenstapte, waar Dick juist bezig was, een paar klanten te helpen. Vlipsen had auto's nog een kijkje op Dick, want hij was nog niet vergeten wat Dick in zijn juicht voor streken had uitgehaald. Goedenavond Dick, zei hij. Dag Vlipsen, was het antwoord. Wat is er van je dienst? Niet veel moois, man. Ik kom je waarschuwen, dat je wel wat beter op je zontje mag passen, want het is erg, zoals hij op het dorp huishoudt. Zo, zo, zei Dick verwonderd, en ook een beetje ongelooflijk, want hij had nog nooit gemerkt dat Janje veel kwaard heeft. Is het zo erg, Vlipsen? Wat heeft hij uitgevoerd? Ja, het is anders ook kwaard niet. Dick werd wel een beetje boos over de lompe uitval van Vlipsen. Dat zeggen alle vaders en moeders van hun kinderen, en dan Vlipsen. Van hun eigen kinderen kunnen ze nooit kwaad horen, vooral wanneer ze zelf ook nooit gedeugd hebben. Dick werd nu boos. Wou je zeggen dat ik nooit gedeugd heb? Vroeg hij driftig, en er is wijden zo heftig bij de strooplepel, want er was juist bezig een vrouwtje aan het op ons stroop te helpen, dat Vlipsen een flinke lik van het goedje op de mouw van zijn jas kreeg. Oh, neem maar niet kwaadlijk. Dat is bijongeluk, zei Dick. Béongeluk, béongeluk, schreeuwde Vlipsen verontwaardigd. Het is een schandaal. En ik zal proces verbaal tegen je opmaken wegen eens beledering van een politieman in dienst. Hij helde zijn zakdoek tevoorschijn om de stroop weg te vegen, en maakte de zaak daardoor nog veel erger. De stroop kwam nu bijna over de gehele mouw, en Vlipsen was altijd zo keurig, netjes op zijn uniform. Alsjeblieft je vrouw, zei Dick, wens je nog iets? Nee, zei de vrouw, die haar lachen haast niet kon houden. Ik zeg, schreeuwde Vlipsen, dat je wel op je lieve jantje mag passen. Of hij raakt nog in het hok.  Gisteravond heeft hij appelen en peri gestolen in de boomkaart van Wobbe, en dat zal wel niet de eerste keer geweest zijn, denk ik. Die aakelige ellendige stroop zit er zo vast op, dat mijn hele jas bedorven is. Het is meer alleen de mouwmaag, zei Dick. Ik dank je voor de boodschap, Vlipsen. Ik zal haar mijn zoon je over onderhouden. Zovaar er zo zoon, zei Vlipsen, neidig, want hij dacht dat Dick hem voor die gek hield. Met grote stappen liep hij de winkel uit. Toch waren die woorden Dick ernst geweest. Hij herinnerde zich nog best, hoe hij in zijn geurt ook vruchtige stolen had, en hoe hij tot inkeer gekomen was. Savos vertelde hij aan Jan, wat er in zijn kinderjaren gebeurd was, en hoeveel spijt hij je later over had gehad. Een jantje beloofde hem dat hij het nooit, nooit weer doen zou. Dick was er blij om toen hij hoorde, dat het jantjes eerste strooptocht geweest was, en hij vertrouwde erstellig op, dat het ook de laatste zou geweest zijn. Na die dag keek Vlipsen de zoon van Dick Tom nooit meer vriendelijk aan. Hij had een hekel aan Dick gehad, zolang hij hem had gekend, en dat sloeg nu op jantje over. Dat kon deze zeer goed merken. Als hij met zijn bok uit rijden was, en hier of daar even uitstapte, wat nogal Dick was gebeurde, zodat zijn bok gelegenheid kreeg, op het gras of klaver van de berm te eten, kwam Vlipsen, zodra hij dat zag, op hem af en gaf een geducht standje. Die bok mag daar niet lopen, en nog veel minder het van dat gras eten. Dat gras is immers niet van jou, of heeft die vader misschien de berm gepakt? Nee, Vlipsen, dat geloof ik niet. Ik weet het zeker. De gras is van geurs, en je bok moet er afblijven. Als ik het weer zie gebeuren, zal ik het proces voor baal van opmaken. Hoor je? Denk jij dat je me doen mocht wat je wilt? Ik zal je wel wat anders leren. Het is gewoon diefstal. Maar daar storen jullie je niet aan, jij niet en je vader niet. Pas op je teller, mannetje, of je loopt er nog eens geducht tegen. Zijn vader lacht erom, toen Jan het hem vertelde. Gekheid, jongen, maak je maar niet ongerust.  Als je geen groter kwaad doet, is het nog al zo erg niet, en zal Vlipsen je wel met rust laten. Het is een neidige kerel, die het alle mensen lastig maakt. Het is ook wel erg, dat die bok daar een mondje gras of klaver eet. Dat doet mijn hit immers elke dag ook. En de mensen die het gras van de publieke wegen pachten, weten immers vooruit, dat zulke dingen niet te keren zijn. Daarom betalen ze ook minder pacht. Het is te gek om ervan te praten, Jan, en maak je maar niet ongerust, het zal zo vaart niet lopen. Daar die tijd die Janssenbok gewoon zijn gang gaan, of Vlipsen het zag of niet. Dat begon Vlipsen geduchten vervelen, en eindelijk maakte hij een werkelijk proces verbaal vanop. Jij heet Jan Tromm, zei hij, zijn zakbokje tevoorschijnhalende. Ja, zei Jan, hoe oud ben je? 10 jaar, zei Jan. Zo'n van Dick Tromm, he? Ja, wel. En je herkent dat je bokje gras en klaver van de berm eet? Ja, zei Jan, dat kan ik niet ontkennen. Mooi zo, zei Vlipsen, die zijn boekje met een flap dichtstoeg. Daar zou je wel meer van horen manneken, jullie doen maar of er geen overheid bestaat, maar het zal je berouwen. Toen Jan het aan zijn vader vertelde, haalde deze glimlachend de schouders op. Wat bezield die man toch, zei hij. Maak je maar niet ongerust, het is een storm in de glaswater. We horen er hoogstwaarschijnlijk nooit meer iets van. Dat was ook zo. Toen Vlipsen met zijn proces verbouw bij de burgemeester kwam, lagde deze de veldwarte hartelijk uit. Ben je twaars, Vlipsen, zei hij. Denk je dat we met zulke nesten rijen bij de officier van justitie kunnen komen? Maar burgemeester, het is toch diefstal, zei Vlip Knorrig. Dat beschouw ik niet als diefstal, als het antwoord. Op die manier zou een jongen zelfs geen konijntje meer kunnen houden, als hij niet een beetje gras van de berm mag snijden. Het is te mal om ervan te praten. Hiermee kon Vlipsen vertrekken, maar Jijntje keek hij nooit meer vriendelijk aan. En dat zou nog erger worden. Geheel buiten Jan schuld. Op een avond waren Jan en Caro met nog een paar andere jongens aan het spelen op de markt, toen ze opeens een eigenaardig puffend geluid hoorden.  Verwonderd keken zij in het rond om te zien waar dat geluid vandaan kwam. En dat hun grote verbazing ontdekte zij in wagen zonder paarden voor, die met grote snelheid langs de weg vloog. Boe, boe, boe! Klonk het geluid van hun grote horen. In de wagen zaten heren en dames die zich vreselijk mal toegetakeld hadden. Ze droegen grote stofbrillen voor de ogen en zag hen eruit als ijsberen. Het vreemde rijtuig was een automobil en wel de eerste automobil die het dorp bij Jan woonde met een bezoek vereerde. Kijk! Kijk, die penions, wat een gekke wagen! Ze lijken wel van de noordpoel te komen, merkte Jan op. Het is een wagen voor ijsberen. Kijk, daar houdt hij stil voor de herberg van de vries. Gaan jullie meekijken? De jongens liepen wat ze lopen konden om bij het vreemde vroegtaag te komen. Het is een automobil, ze karen van drill. Ik weet zeker dat het een automobil is. Gaat die door stoom, vroeg Jan? Nee, ze stoken er benzine in, zevader. Oh, ze kunnen zo hard rijden, wel zo hard als een sneldrain. De jongens hadden de wagen spoeder bereikt en bekeken hem van alle kanten. De reizigers waren het café binnen gegaan om iets te gebruiken en al spoeder stonden er heel wat mensen om het vreemde vroegtaag, want velen hadden wel al van automobiles gehoord of gelezen, maar nog steeds weinigen hadden er één gezien. Ik noem het een mooi ding, merkte Jan wijs op. Ik zou me mijn bokkenwagen wel voor willen ruilen. Voitje zegt, ze karen lachend. Kijk, hij staat nog de trillen en te zuchten of het een levend wezen is. Hij is moe, lachte Jan. Hij staat uit te blazen. Die twee grote lantaarens voorop zijn net een paar ogen. Zegt Karel. Zo'n automobil ga ik ook maken. Je doet wat, lachte Karel een beetje spottend. Het is maar geen kleinigheid. Je begrijpt ook dat er een hele machinerie binnenin zit. Oh ja, natuurlijk, zei Jan. Ik bedoel ook niet dat ik een echtige haar maken, want dat zou jouw vader nog niet eens kunnen. En die kan aast alles. Maar ik maak toch net een wagen als dit ding. Wat ik je zeg. Op dit ogenblik kwamen de reizigers weer naar buiten en namen in de auto plaats.  De chauffeur greep het stuurrad, deed een paar geheimzinnig gegrepen in de wagen. En er kwam leven in het monster. Het trillen en schokken werd heviger en opeens schoot het gevaarten met kracht vooruit. Poeh, poeh, poeh. Toeterde de reuzachtige horen. De opstanders spongen verschikt op zij en een ogenblik later was de wagen uit het gezicht verdwenen. Hij vloog als het ware langs de weg. De mensen in een wolk van stof achterlatenden. Jan stond het vreemde voertuig met open mond na te staren en toen hij het niet meer kon zien, riep hij zijn makkerstoel. Daar, ik ga naar huis. Op een drafje liep hij weg. De auto had het overweldigende indruk op hem gemaakt en er was besloten, niet te rusten, voor hij er ook geen had. Wel een week lang bleef hij voor zijn kameraden onzichtbaar, behalve op school natuurlijk. Daar moest hij wel heen, maar als in vrije tijd besteden hij aan het vervaardigen van zijn automobil en dat was geen gemakkelijk werkje. Hij schoot er vlug mee op en was verbazend trots op het product van zijn handen. De kinderwagen, waarin zijn moeder hem gereden had, toen hij nog een klein kierotje was, had hij van het bovenstel ondaan, zodat alleen de wielen overbleven. Zijn moeder had hem daartoe haar toestemming gegeven omdat de wagen oud en versleten en tienter gevolgen geen dubbeltje meer waard was. Toen had hij van zijn vader een paar pakkisten gevraagd die hem graag werden afgestaan. Dat moet je ermee uitvoeren, Jan, had zijn vader gevraagd. Ik maak er een automobil van, zei Jan, en toen vond zijn vader het goed. Die kisten gaf hij precies het model van de auto en bevestigde ze daarna op het onderstel van de kinderwagen. Cuurigenetjes timmerde hij er twee bankjes in, één voor en één achterbankje. Gelukkig mocht hij het gereedschap was in grootvader gebruiken en deze gaf meer malen goederaad. Maar nu kwam het moeilijkste nog aan, want hij wilde zijn wagen van een toestel voorzien waarmee hij hem in beweging kon brengen zonder dat het nodig was hem te doen of te trekken. Het duurde lang eer hij daar iets op gevonden had en toen hij wist hoe het woorden moest kon hij het onmogelijk zonder hulp van een smid uitvoeren.  Hij ging daarom met zijn wagen naar Piet van Dril, de smid en legde hem uit wat er gedaan moest worden. Kijk van Dril, zei hij, zoals het nu is, is het niet goed. De as van mijn wagen deugde er niet voor. Ik zou naast mijn voorbankje een wiel willen hebben met een tandrad, precies als aan een fiets. Als nu aan de as van de wagen ook zo'n rad bevestigd werd, kon er een fietsketting omgelegd worden zodat ik maar aan het wiel te draaien heb om de kar in beweging te brengen. En dat wiel moet natuurlijk een handvat komen, precies als aan het wiel van een draaiorgel. Piet van Dril keek hem een poosje pijnzend aan en krabben zich in gedachte achter het oor. Eindelijk kaffee Jan een geduchte klap op die een smalle schoudertje zodat de beentjes ervan haast krakten en zei, dat heb je al wonderknaap bedacht, Jan. Wonderknaap, zeg ik. Je kon wel in geen geur ofzo iets worden. Maar hoe moet je aan zo'n wiel met een handvat komen? Ik heb er geen. Wij wel van Dril, zei Jan. In de schuur ligt die oude koffiemode nog van ons. U weet wel, die oude afgedankte uit de winkel. En daar zit een groot wiel aan met een handvat. Juist, ja. Juist, zei van Dril. Wel, jongen, ik vind dat je het zo knapper dacht hebt dat ik je nu eens voor plezier aan die camaraderen helpen wil. Haal dat wiel maar hier. Wat was gantje blij? Er liep als een haast naar huis om het wiel te halen en was de gehele avond niet uit de smederij weg te krijgen. Geen wonderwaarlijk, want van Dril hieldwoord. Hij smeden de camaraderen aan de vooras van de wagen en aan het wiel van de koffieboden. Maakte een oude fietsketting pasklaar en zette alles netjes en flink in ookandig. Jan stond er verrut naar te kijken en Karo niet minder. Nu moet ik nog een horen hebben, zei Jan, zich de handen vrijvind van genot. Ja, en nog twee lantaaren, zei Karo. Je weet wel, dat zijn de ogen van het beest. Een paar oude fietslantarens konden er best dienst voldoen. Vader, hebben er nog niet een paar van zulke oudjes? Oh ja, wel, zij van Dril, hier heb je er twee. In een kwartiertje had Jan ze voor aan de auto bevestigd.  Toen, dan mij nog een veerkrachtige metalenplaatje, het timmelde dat aan de linkerkant van de wagen en voorzorgende dat de spaken van het voorwiel er beurten links tegenaan tikten als de wagen in beweging kwam. Daardoor werd in geluid veroorzaakt dat precies het priffen van een auto nabootste. Nu was de wagen klaar. Jan en Karo prachten hem naar buiten, waar Jan op het voorbankje ging zitten, Karo op de achterbank. Jan nam het handvat en draaide het wielgrond. Ha, wat reed het karitje prachtig. De twee jongens konden hun lachen niet houden van plezier. Het was precies een auto en hij maakte een aardig gangtje. Het was maar jammer dat de voorwielen niet op een speel konden draaien, want nu konden wearen alleen vooruit en achteruit, maar van sturen was geen sprake. Elke avond gingen de jongens hem mee spelen en ze hadden niet weinig bekijks. Maar Jan raakte er door in vol slage vijandschap met flipsen. En toch was het heel buiten zijn schuld. Dat kwam zo. Karo van Dril moest een boodschap voor zijn vader doen en daarom bestood Jan maar alleen met zijn auto te gaan rijden. Eerst kufte hij een paar malen het dorp door en ging toen naar het vocht, even voorbij het kerkhof, dat hij het einde van het dorp lag. Daar werd in voort aangelegd waar langs een hoge kluff te liep. Jancky besloot van de kluff af te tuffen. Jonge, wat zou hij dan een snelle vaart krijgen? Nu, dat was ook zo. Hij duwde zijn auto tegen de hoogte op en ging het toen inzitten en reed vliegensvlug naar beneden. Ha! Nu leek het precies een echt automobil. Hij toeterde dat het in lust was om te horen en het stof twaalde langs hem omhoog. Het was verbazend te zien hoeveel zijn kar nog voortreed als hij de vlakkenweg reed zat bereikt. Jan vond het spelletje zo mooi dat hij geen ophouden dacht. Zodra hij die beneden gekomen of hij duwde de kar opnieuw naar boven en liet zich dan weer vliegensvlug gaan. Toen hij eens weer op het hoogste punt aangekomen was en gereed stond om in te stappen, kwam hij van de andere kant juist vlipsen aan. De man was bepaald in een erg knorige bui want hij keek verschrikkelijk boos.  Zodra hij Jan zag, bleef hij staan en zei, Zo, wat voel jij hier in je eentje uit? Zeker niet veel goed, zeg? Ik doe in het geheel geen kwaad vlipsen, zei Jan. Ik rijd alleen maar met mijn auto van de hoogte af omdat het zo lekker gaat. Ja, ja, zei vlipsen. Ja, heb je woordjes wel klaar, maar ik vertrouw je niet verder dan ik je zie. Pas op, mannen. Ik waarschoeien dat je geen verkeerde dingen doet want ik heb je al lang in de gaten. Vlipsen vervolgden zijn tocht langs de klift naar beneden. Jan bestoot nog een poosje te wachten want hij zag zeer goed dat vlipsen op de een of andere reden uit zijn humeur was en dat het bij het veiligst was hem uit de weg te blijven. En dan plaats op het voorbankje en was van plan zo lang te wachten tot vlipsen weg was. Dat duurde geruime tijd want het was een lange klift en vlipsen keuigde op zich een mak naar het dorp. Opeens voelde Jan dat er beweging in zijn auto kwam. Deze werd met kracht vooruitgedoeld. Hij keek om en zag dat Frans toor achter de karnip. Lachend zijn deze, ik zal je een zetje geven Jan, dan ga je vlieres vlug naar beneden. Niet doen, niet doen Frans, riep Jan hem waarschoen toe. Ginnen loopt vlipsen en ik wou hem liever niet voorbij rijden. Gekheid, wat kan jou vlipsen schelen, riep Frans terug. Met alle kracht en zo snel hij lopen kon, duurde deze de karnip naar beneden. Opeens lieten hij los en voortvloog jangtje. In eilende vaart de helding af. Angst vallen gild hij de ogen gericht op vlipsen, want hij vreesde, niet zonder reden, dat er veel kans bestond om hem onderste boven te rijden. O, jee, dacht Jan, met een zucht van ontsteltenis. Als dat maar goed afloopt, ik vlieg regelrecht op hem aan. Had ik maar een stuur aan mijn auto, daar kon ik langs hem heen rijden, of een rem om de wagen tot stilstand te brengen. Puh, ik kloof dat ik hem regelrecht tegen de benen vlieg. Jangtje begon op zijn horen te toeteren, dat het wel vijf minuten ver te horen was. Maar vlipsen keek niet op of om. Jan zag dat tot zijn grote schrik.  Hij zag ook dat de vlipsen richt uit, richt aan, verder niep, zonder ook bij een stap opzij te gaan. Zou hij me niet horen, dacht Jan, en hij toeterde zo hard dat zijn horen ervan basten, en in het geheel geen geluid meer gaf. Jan was ten einde raad, want hij naderde de vlipsen met grote snelheid, en hij deed geen twijfel, of bij deze voortgang reed hij een paar does tegen de benen. Hij proberde de kar opzij te rukken, maar te vergeefs. Hey, hey daar, hallo vlipsen! Riep hij in doodzangste boze veldwachtig toe, want hij was hem bijna genaderd. Maar vlipsen verkoos geen stap opzij te gaan. Dat moet er nog bijkomen, dat ik, een regeringspersoon, voor een kwajongen uit de weg moet gaan. Dank je hartelijk. Hij moet voor mij uitwijken, en niet ik voor hem. Het zou maar wat moois worden. Op die maar pom. Daar voelde hij een geduchte smak tegen zijn kuiten, en op hetzelfde ogenblik stoeg hij met kracht achterover in de auto van Jantje. En voortvloog de kar. Vlipsen lag met zijn benen omhoog in de wagen, en hij zag geen kans om overijntekomen. Satanse jongen schilder hij, toen hij zijn eerste schrik te boven was, brutale vlegel, ik zal je leren. Het was een bespotterlijk gezicht hem te zien liggen. Vader Dick, die er juist op aankwam lopen, wist eerst niet goed wat hij zag, waar een ogenblik later barste hij in een onbedaardelijk lachen uit. Wat nu vlipsen, riep hij de veldwachter toe, ga je in het kartje van mijn Jan rijden? Vlipsen richtte zich op uit zijn moeilijke positie, en bracht met zijn benen de kart op staan. Maar waar was Jan? Er was tot verbazing, zowel van Dick als van Vlipsen, geen spoor van hem te zien. Vlipsen was woest van kwaardheid, en met gebalde vuist kwam hij op Dick af. Het is een schande, een schande, schilder hij Dick toe. Ik zeg, het is een schande om je zoonje zo tegen mij op te zetten, en hem te leren mij te bespotten. Maar ik zal hem krijgen, ik zal hem krijgen, ik zal... Vlipsen wist van kwaardheid niet wat hij zeggen moest, en met torenen geblikken keek hij van Dick naar de auto, die verlaten aan de kant van de weg stond, en van de auto naar Dick.  Maar deze deed niet anders dan lachen, want het was hem onmogelijk zicht te bedwingen. Bedaar toch, Vlipsen? Bedaar toch! Riep hij tussen de buien door, de veldwachter toe. Bedaar, schilder Vlipsen, bedaar jij met je gelach, dat zou je wat zoelijker staan. Voe je, man? Ik zou me schamer om mijn kind zo'n opvoeding te geven. Maar ik zal hem wel krijgen, de rakker! Wachtbaar! Met grote scheden vervolgde Vlipsen zijn weg, zonder Dick of de auto met een enkele blik te verwaardigen. Dick lacht er nog. Wat was dat een bespotterlijk gezicht, zei hij binnen Smoons. Maar waar mag Jan toch zitten? Het is zijn auto, dat weet ik zeker. De jongens had toch geen ongeluk gekregen hebben? Dick werd ernstiger, en hij wierp een blik langs de kluft om te zien of Jan zich daar bevond. Opeens hoorde hij echter dienst welbekende stem. Psst! Vader, is hij weg? werd hem halfvluisteren toegroepen. Het geluid kwam uit de auto. Dick draaide zich om en waarlijk. Daar kwam Jan je smannenhoofdje van tussen het voor en het achterbankje te voorschijn. Snel keek Jan om zich heen. Ha! De veldwachter verwijderde zich met grote schreden. Dick kwam na erbij. Hoe zit jij daar tussen die banken gevrongen kind? Vroeg hij lachend, want de hele geschiedenis maakte op hem een onwirstaanbaar lachwekkende indruk. En wat is er eigenlijk gebeurd? Jan kroop nu uit de wagen en zei. Oh, Vlipsen was erg boos, waarom weet ik niet? Ik stond met mijn auto gins op de hoogte en was juist van plan om naar beneden te rijden, toen Vlipsen me een standje gaf, omdat ik, ja, ik weet echt niet waarom, want ik deed in het geel niet. En toen ging Vlipsen verder, en omdat hij zo boos was, meende ik te wachten tot ik hem niet meer kon inhalen. Maar vans toch kwam ongewacht achter me en gaf me een harde deal, zodat ik naar beneden vloog, regelrecht op Vlipsen aan. Wat zat ik in de benauldheidvaardig, ik toeterde zo hard ik kon, en toen nog harder, zodat de horen ervan gebast is, hoor waar. Hij geeft geen geluid meer. Maar Vlipsen deed net of het doof was en keek niet op of om. Tot ik eindelijk zag, dat ik hem niet meer ontwijken kon.  Ik kroop vlug tussen de voor- en het achterbankje en maakte mij zo klein mogelijk en op het volgende ogenblik vloog de kar Vlipsen van achteren tegen de benen, zodat hij achterover in de kar viel. Zo reden we samen verder tot u kwam. Wat zat ik in angstvaardig, ik zweet nog als ik eraan denk. Dick kreeg opnieuw een lachbui, waar hij haast geen einde aan kwam. Zo mal, vond hij het. Dus zie je magerenleden, heb je geen red, rupe je eindelijk uit. Als je zo mager niet was geweest, had je je onmogelijk op zo'n klein plaatsje kunnen opvouwen. Het is merkwaardig. Ga maar gewoon naar huis en blijf Vlipsen zo ver mogelijk uit te voeten, want hij is meer dan kwaad op je. Mijn vader, ik kon er toch niets aan doen. Ja jongen, dat weten wij wel, maar hij gelooft het niet. Blijf vanavond verder maar stilletjes thuis. Jan beloofde dat, maar hij ging toch eerst even naar de Smederij om het geval een kar van Dril en Dinsvader te vertellen, die er ook niet weinig om lachen moesten. Jan even wel verzong in diep gepijns, want de kar beviel hem zo niet meer. Hij dam zich vast voor, niet te rusten, voordat hij de wielen aan een beweerbare as verbonden had, zodat hij de wagen sturen kon, en dan nog wilde hij er een rem aan hebben. Toen Dick Savos het geval aan Jan's grootvader vertelde, moest deze er ook braver om lachen en kwam tot de conclusie dat Jan ook een bijzonder kind was. En dat was hij. Einde van hoofdstuk 8 Hofstuk 9 van de zoon van Dick Trom, deze LibriVox opname is vrij van oorteursrechten. Opname door Bart de Deel. De zoon van Dick Trom door Cornelis Johannes Kiviet, neerende hoofdstuk, Jan omarmde schoorsteenveger met grote inigheid. Flipsen was en bleef erg boos op Jan Trom. Misschien zou die boosheid langzamerhand wel wat afgezakt zijn, als het malen figuur dat hij gemaakt had, niet door het gehele dorp bekend geraakt was. Maar dat gebeurde wel. Frans Stor was daar de schuld van. Toen hij Jan met zijn auto zo'n geduchte vaart gegeven had, bleef hij lachend staan kijken hoe de zaak zou aflopen. En zo had hij alles gezien wat er gebeurd was.  Hij gierde het uit van de pret en hij vertelde het uit iedereen die het maar horen wilde. En wat nog erger was, hij hield Flipsen telkens voor de gek als hij hem op straat tegenkwam. Dat zou Jan Trom in geen geval gedaan hebben, want hij vond het geval voor Flipsen al erg genoeg. Maar Frans deed het wel en Klaas Wacht hield hem daarbij trouw gezelschap. Telkens als hij Flipsen ontmoeten, begonnen zij te tuffen als hun auto zonder Flipsen aan te kijken. Tuf, tuf, tuf, tuf, tuf, zij dan Frans. Tuf, tuf, tuf, tuf, tuf, zij dan ook Klaas en dan tuften ze op het hartst. Eerst had Flipsen er geen erg in gehad, maar toen het tokens gebeurde als die jongens in zijn daarbijheid waren, begon hij lond te ruiken. Hij keek ze aan met een paar ogen of hij hen verscheuren wilde, maar dat deed hij toch niet. Doch toen hij later weer tegen kwam en zij opnieuw begonnen te tuffen, spon hij plotseling op hen af en gaf het ieder een klinkende draai om de oren. Dat gebeurde zo snel in overwacht dat de twee jongens eerst niet eens begrepen wat er gebeurde. Au, riep Frans, au, riep Klaas. En beide grepen ze naar hun oren, waar ze een stekende pijn voelden. Flipsen lachte en gaf hun een tweede. Daar zei hij, ik zal je leren tuffen. Hart gaat hij, hè? Ze gingen allebei hard, want voor Flipsen gelegenheid kreeg het nog een derde oorweg toe te dienen, zetten ze het op een lopen, zo hard ze konden. En na die tijd tuften ze niet meer toen ze Flipsen tegen kwamen. Ze gingen hem zelfs erbiedig uit de weg. Op Jan tromble heeft Flipsen erg boos. Dat kon Jan duidelijk opmerken. Flipsen goedte hem nooit terug als hij een tegen kwam en keek hem al trouwens aan met een blik die hem niet veelgoeds voorspelde. Jan trok er zich echt er niets van aan, want hij voelde zich voorkomen onschuldig. Ik heb het niet met voordacht gedaan, dacht hij, en als ik het had kunnen vermijden, zou het in het heel niet gebeurd zijn. Flipsen zal het ook wel begrijpen als hij er kan hem over nadenkt.  En zijn vader zei ook, het zal vanzelf wel weer beter worden, als jij Flipsen maar met rust laat en hem zoveel mogelijk uit de voeten blijft. Hij zal dan zelf wel begrijpen dat hij zich vergist heeft. En zo was het ook. Toen Flipsen opmerkte dat Jan hem auto's even beleefd, bleef goed en er nooit voor de gek hield, bedaarded zijn boosheid meer en meer en eindelijk begoedte hij Jan zelfs terug. Jan pijnste voortdurend op inmiddel om een herhaling van het gebeurde te voorkomen. Hij was vastbesloten niet te rusten voor als zijn auto bestuurbaar had gemaakt en eindelijk meende hij het gevonden te hebben. Hij had er een spil voor nodig, met aan het boveneinde een stuurrad, precies als aan een echte auto. Die spil moest van onderen bevestigd worden aan de voorras, welke bewerbaar moest zijn. Als hij dan in zijn auto zat, kon hij hem gemakkelijk door middel van het stuurrad heen en weer bewegen, waardoor hij de wagen geheel in zijn macht kreeg. Noudig waren zijn plannen tot rijpheid gekomen of hij begaf zich na schooltijd op weg daarvan drill. Zonder winst hulp hij geen kans zag, één en ander ten uitvoer te brengen. Er zou echter die avond niet veel van komen. Hij was maar pas zijn huis uit of hij kwam dries klomp tegen, de jongste knekt van Jan Vos. Deze had een emmertje in de hand en een bezem, een bosjes trouw en een touw onder de arm. Hij werd op het dorp meestal bij zijn voorname genoemd en stond bekend als een grappermaker. Dag dries, riep Jan hem toe. Zo, Jantje, zei dries. Jongen, jongen, wat wordt je toch dik in de laatste tijd? Als je dit oppast, kun je wel draaien met de konijntjes door de tradis van het hokbeen eten. Is het waar, vroeg Jan lachend, want hij kon wel tegen een klein plaak en rijtje. Dan zal ik de koelstokjes voor jou laten liggen, is dat goed? Graag alsjeblieft. Ga je mee naar de molenaar, dan kun je me helpen aan het vegen van de schoorstenen. Dat is een mooi werkje voor je. Dank je hartelijk om zo zwart als goed thuis te komen, zei Jan, het is je van harte gegund dries. Geen lust? Even goede vriend door, dag Jan. Dag dries.  Jan vervolgde zijn weg tot hij onderweg een schilder bezig zag met het verven van een der lantarenpalen die aan de weg stonden. Hij mocht dat graag zien en bleef er dus een post naar kijken. De schilder bevond zich op een ladder om het boven gedeelte te verven. Op de grond stond ook een pot met verf met een kwast erin. Nauwelijks had Jan het gezien, of hij greep de kwast ervroeg of hij ook een schilder ermacht. Ja, wel Jan, was het antwoord, maar niet met de verfmossen. Ha, dat vond hij prettig, en er smeerde er lustig op los. Niet zo dik Jan, zei de schilder, je moet de verf meer uitsmeren. Zoals jij het doet, is de peil de volgende week nog niet droog. En zoals u het doet, voeg Jan. Mooi gedenk ik, was het antwoord. Jan bleef bij de schilder tot de gehele lantarenpouw klaar was, maar toen ging hij ook direct naar de smid om aan zijn wagen te werken. Van Dril had juist een oude fiets van iemand overgenomen, en zijn zoontje Karo slond te seuren of hij erop mocht leren rijden. Het toevader, zei Karo, laat mee je maar op rijden. Het is toch al een oudje, toemaag. Van Dril zei niets, maar hij lachte eventjes, wat Karo moed gaf, dat hij de gewenste toestemming verwerven zou. Mag ik vader, voeg hij nog eens. Als je dan maar voorzichtig bent, zei Van Dril, breek geen armen of benen, en de fiets ook niet. Dat niet Karo zich in twee keer zegt. Ga je mee Jan, vroeg hij, met een kleur van blijdschap, daar gaan we leren fietsen. Dat was een koofje naar Jan's hand. Hij vergat zijn hele machinery en ging met Karo naar buiten. Samen hielden zij de fiets vast. Ik het eerst Jan, zei Karo. Natuurlijk was het antwoord. Zeg, hij ziet er nog mooi uit, al is het een oudje, hè? Dat geloof ik, zei Jan. Ik wou dat het de meiden was. Toe, hier kunnen we wel beginnen. Stab jij hem maar op en dan zal ik hem vasthouden. Karo probeerde op het zadel te wippen, maar op hetzelfde ogenblik lag hij al op de grond. Je moet hem beter vasthouden Jan, zei hij. Zo kan ik hem niet opkomen. Ik hield hem goed vast, maar jij zat veel te scheef, zei Jan.  Als je zo scheef zit, kan ik je niet houden. Karo stapte nog eens op. Nu ging het beter, en Jan duurde hem vooruit. Trappen, jongen, trappen, riep Jan hem toe. Karo durfde niet, hij was bang dat hij vallen zou. Trapp dan toch, als je die trap leer je het nooit. Karo drukte zijn rechtervoet naar beneden. Voort ging de fiets, met het gevolg dat Jan haar alweer niet houden kon, en Karotje op de weg terechtklam. O, zei hij, dat kwam wel een beetje hard aan. Indert niet, riep Jan, stap maar weer op, maar niet zo schuin hangen, dan ben je me veel te zwaar. Wip, met een vlugge beweging, stapte Karo weer op de fiets. Hij durfte nu al een beetje beter, en drukte de trappers met kracht naar beneden. Het was hem echt een onmogelijkse stuur goed te houden, zodat de fiets over de weg slingende als een dronkerman. En als de fiets naar rechts ging, hing Karo schuin naar links, en ging zijn naar links, dan hing Karo naar rechts. Pom, daar tuimelde Karo weer over de straat. Hij gaf echter de moed niet op, en Jan even min. Je leerde het al aardig, zei Jan, toen het Karo inderdaad gelukt was, enige seconden op de fiets te blijven zitten. Trappen, zeg, hoe harde je trap toe beter ik je houden kan. Karo trapte uit alle macht, en Jan draafde achter hem aan, als een hazenwindhond achter zijn meester. Na een half uurtje durfde Jan het zado even los te laten, en Karo reed werkelijk al enig meters zonder te vallen. Toen zei hij, nu zit jouw beurt Jan, je hebt het meegeleerd, nu zal ik er jou leren. O, ik weet dat ik het al dadelijk kan, pocht Jan. Houdt hem er vast, dan zul je eens zien, hoe ik er van doorga. Je zult ervan staan te kijken. Karo lachte, hij wist wel beter, want in het laatste half uur had hij de moeilijkheden pas goed leren kennen. Je praat genoeg, zei hij, stappen maar op, dan zal je eens zien hoe gauw je tegen de grond ligt. Zo gemakkelijk gaat het niet. Jan stapt erop en Karo hield het zado vast. Vooruit Jan trappen. O, wat hang je schuin, nog veel erger dan ik. Ik kan je niet, bom.  Daar lag Jan onder de fiets, maar hij sprong danelijk overheind en stapt er opnieuw op. Je moet me beter vasthouden, Karo. Je laat me ook maar dadelijk vallen. Daar ging het weer. Jan trapte nu uit alle macht, want hij was in het geheel niet pang uitgevallen en inderdaad ging het een eindje goed. Zie je wel? Rieper Karo triumphantelijk toe. Zo moet je ook rijden. Ha! Wat gaat dat likke... Flap! Daar lag Jan op de grond en hij bezeerde zijn been erger dan in lief was. Maar hij stoorde er zich niet veel aan en zat het volgende oog om de kweer op de fiets. Werkelijk had hij er spoedig de slag van beet. Karo kon hem soms al een heel poosje aan zijn lot overlaten. Jan slingende dan wel van de ene kant van de weg naar de andere en soms dreigde hij per douche in het kanaal te rijden dat langs de weg liep, maar hij reed toch. En dat was de hoofdzak. Hij was er wat trots op. Even later was Karo weer aan de buurt. Het duurde niet lang of hij kon ook al edige meters losrijden en daar was hij verrukt over. Hij trapte als een dolle man, want hij had gemerkt dat hij dadelijk veel als hij langzaam trapte. En Jan draafde achter hem aan, zo hard hij kon, om hem dadelijk te kunnen grijpen als hij dreigde om te slaan. Eindelijk werd dan zo moe dat hij niet meer kon. Ik moet rusten, Karo, zei hij, ik ben zo moe als een hond, maar je kunt het nu wel alleen. Probeer maar gerust, je zult zien dat het gaat. Hij hielp Karo nog even bij het opstappen en toen reed deze heen. Ha, wat slingerde hij? Jan stond hem na te kijken, nieuwsgierig, op welke plaats Karo zou omvangen, want dat hij het geburen moest, betwijfelde hij geen ogenblik. Een vijftig meters ging het vrij goed, al slingerde hij ook beangstigend, maar opeens graf Jan een schreeuw van schrik, want Karo begon geweldig te slingeren en reed toen regelrecht op het kanaal aan. Nog een ogenblik en hij tuimelde bij de hoge kant neer. Jan eilde naar de plaats des onhuis en bemerkte tot zijn genoegen dat hij zich voor niets bang had gemaakt, want Karo's hoofd was geen alweer boven de wauwkant.  Hij was wel tot vlakbij het water geweest, maar hij was er toch niet in gevallen. He he, dat schilder een beetje, zij hij ver genoegd nu het zo goed afgelopen was. Ik had geen duim verder moeten belanden, dan was een kopje onder gegaan. Ik zag het, zei Jan. He, wat schrok ik. Ik dacht sterig dat je te water ging. Gelukkig niet, zeg. Help je even de fiets naar boven trekken? Met vereende krachten brachten ze de fiets op de weg. Zou je nog heel wezen, vroeg Karo? Dat beleek gelukkig het geval te zijn. Nu is het mijn beurt weer, zei Jan, is het goed? Best zei Karo, bij mij zit de schikker wel een beetje in. Ga je gang maar. Jan sprong op de fiets en nu draafde Karo erachtig. Eerst ging het langzaam, want Jan durfde niet goed, maar spoedig overwon hij zijn vrees en nu moest Karo achter de fiets draven. Het gaat goed zo, best, erg best, riep Jan bemoedigend toe. Die rijdt nog beter dan ik. Laat me maar gerust bloos, riep Jan hem toe. Ik heb je niet vast, hij rijdt Karo achter hem, moe van het draven. Ha, wat trapte Jan lustig voort. Hij zweerde wel links en rechts, maar dat hinderte niet. Hij wist toch op de weg te blijven. O, jee, gins zag hij een grote steen liggen, midden op de weg. Als ik maar niet over die steen ga, dacht Jan met enige zorg. Ik moet hem misschien te ontwijken. Angstvallig hield hij zijn blik op het gevreesde voorwerp gericht, met het gevolg dat hij er juist op aanreed. O, die steen schilder hij plof. Daar reed hij er overheen, wat een geduchte schok gaf, maar hij bleef zitten. Slingerend reed hij verder. Dat schilden een beetje, riep Karo. Of het? Wat gaat het al goed? Met krommer rug, de stuurstankamp achter in de handen geklemd, trapt Jan voort. Hij vond het het al prachtig ging. Ha, daar zag hij de lantarenpaal al, die hij had helpen verven. Die pau moest hij ook zien te ontwijken, want hij was natuurlijk nog nat. Maar tot zijn verbazing, en ook tot zijn schrik, bemerkte hij dat hij er alweer regelrecht op aanreed. Gek toch, mompelde hij, zo'n fiets brengt je juist, wat je niet wezen wilt. Maar ik zal hem wel mis zien te rijden.  Hij naderde de lantarenpaal meer en meer, hoewel hij alle moeite deed om de fiets een andere richting te geven. Dat wilden hem echter niet gelukken. Pas op die lantaren daar, schreeuwde hij in angst Karo toe. Maar Karo kwam één kilometer achter hem aan, want Jan had hard gereden, en hij was erg moe gewoorden. Karo verkeerde dus in de onmogelijkheid om zijn vriend te helpen. Grijp me dan toch, schreeuwde Jan in grote angst, want hij zag dat hij regelrecht koersield naar de pasgevervende paal. Op het volgende ogenblik schaafde zijn wiel er tegenaan, en om niet te vallen, geef Jan zonder erbij te denken, de paal met beide handen aan. Oh wee, hij voelde het kleven van de verf. Daarom liet hij de paal dadelijk weer los, maar merkte dat hij ging vallen. Hij breidde daarom de arm uit en knemde de groene paal tijdig aan zijn bocht. Zelfs zijn linkere wang kwam er mee in aanraking. Tatlo best af riep Karo aan hem toe, deze was hem spoedig genaderd, toch de fiets een beetje achteruit en riep, verruid maar weer Jan, het gaat op per best, nog toe jullie huis, en daar mag ik terug weer. Hij wist niet dat de paal geverft was, en voordat Jan iets in het midden kon brengen, voelde deze zich alweer vooruit doen. Met zijn geverfde handen, geef hij de handvaten van het stuur, en voort ging het weer. Het ging weer goed ook, Jan trapte als een dolmerman. Straks zal ik de hand vatten wel afvegen, dacht hij. Ik denk dat mijn kleren ook wel vol verf zullen zitten, aakelige paal ook. Hoe kan de fietser nu juist tegenaan rijden? O, wat slingende Jan langs de weg. Soms reed hij haast tegen een boom op, en ogenblik later schilder het mijn zus of zo, en dan reed hij in het kanaal. Maar toch bleef hij op de weg. De mensen die hij tegenkwam, maakten zich uit de voeten, en bleven hem dan lachend nakijken. Houd je roer recht Schipper, riep er een hem toe. Je lijkt wel dronken, jongen, merkte een ander op. Jan lachte maar, hij vond het verrukkelijk op de fiets, en had geen ogen voor iets anders. Hij keek niemand aan, en stade maar recht voor zich uit op de weg. Die oren jongen, wat gaat dat echt, dacht Jan bij zichzelf.  Als mij nu maar weer niet iets in de weg komt. Zwaaiende en zwierende fietsde Jan verder. Toen hij even zijn oogleden ophief, om te kijken of het weer vrijbleef, zag hij in de verte iemand naderen. Wacht, dacht hij, nu zal ik toch geen zin of ik hem niet kan passeren, zonder tegen hem aan te bommen. Maar die achelige fietsen lijken al toos juist de verkeerde kant op te gaan. Weer giv hij eventjes de oogleden op. De man was aan een heel stukje naderbij gekomen. Nu zal het erop aankomen, dacht Jan. Hij ontklemde de handvater van het stuur nog kampachtigere dan tevoren, en trapte wat hij kon. Voortdurend hield hij de man in het visier, tot hij opeens tot zijn schrik zag, dat het dris was, die van het schoorstevegen bij de molenaar terugkeerde. Wat was dris veranderd, en niet in zijn voordeel, want hij zag zo zwart als een neger, en zijn kleren zaten vol rood. Huw, wat een roetmop, dacht Jan, maar ik zal hem wel misrijdig, wacht maar, ik begin het sturen al aardig te leren. Hola, wat een zweer maak ik daar. Oh jee, het kanaal, daar ga ik. Maar nee, met inspanning van al zijn karten, wierp hij het stuur om, en het gevaar was geweken, Jankje reed verder. Dris stond midden op de weg, lachend naar hem te kijken. Wil je na pak halen, Jan, riep hij een plaag en toe, aanstond schijn je kopje onder het kanaal in. Ga uit de weg, schreeuwde Jan, die tot zijn schik bemerkte, dat hij regelrecht op dris aanhield. Berg je mensen, berg je, spotte dris, maar hij ging toch een beetje op zij om Jan te laten passeren. Het hielp er niet, nauwelijks was dris van plaats veranderd, of Jan merkte dat de fiets daar rekening behield en weer regelrecht koershield daar dris. Op zij, op zij schreeuwde Jan. Maar op het volgende ogenblik bonste hij tegen dris aan. Jan sloeg hem in de verwarrende armen om de hals, en klemde zich krampachtig aan de zwagde schoorsteveger vast. Zijn wang kwam tegen de wang van dris terecht, die dadelijk iets kleverings voelde. Dat was de verre van de lamptarenpaal die Jan op zijn gezicht had.  Oh wat lachte dris, wel, wel, hou je zoveel van, maar dat je me om armen wilt, vroeg hij, dan zal ik je wel een handje helpen, en er vreef met zijn zwarte gezicht tegen de wang van Jan, precies als een moeder doet die haar kindje knuffelt. Daar dan, is het zo goed, vroeg dris, die schade lachte van de pret? De fiets was op de grond gevallen en Jan hing nog aan de hals van zijn plaaggist. Carol tock de fiets terug en Jan liet zich op de grond zakken. Maar wat zag hij eruit? Hij was zo zwart als een moriaan en het leek wel of hij al de schoorsteden van het dorp had geveegd. Hij werd braaf uitgelachen en ging zo spoedig mogelijk naar huis om zich te wassen. En zijn vader plaakte hem ook niet zo'n beetje. Einde van hoofdstuk 9. Hoodstuk 10 van de zoon van Diktrom. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart de Leeuw. De zoon van Diktrom door Cornelis Johannes Kiewiet, 10e hoofdstuk, hoe Vlipsen zorgt. Frans doch en Klaas zwart hadden zich van lieve leden zeer nauw bij Elkander aangesloten en waren boezemvrienden geworden. Eindelijk wij ze samen een handeltje begonnen. Steeds kom men hen in Elkanders gezelschap vinden met een mand tussen hen in of ieder met een zak op de arm of over de schoudig. Dan trokken ze erop uit om volde en benen te zoeken die langs de wegkanten, bij huizen en schuren of in wijlanden en bosjes verspreid lagen. En het was inderdaad niet weinig wat ze vonden. Elke avond keden zij met een goed gevulde zak huisbaard en als de voorraad groot genoeg was, verkochten zij die aan de potterschipper. De potterschipper was een man die eenzaam in een zolderschuid leefde. Hij had vrouw nog kind op de wereld en ging met niemand om. De mensen hielden ook niet veel van hem, want het was bekend dat hij geen gunster verleden achter zich had en in elk geval had hij een zeer ongunstig uitdruk. Hij leefde van zijn handel in potten en pannen en ook kort hij volden en benen op. Alles wat klaar spart en van stooi vonden, brachten ze bij de potterschipper, zoals hij algemeen werd genoemd. En ze ontvingen er menig zentje voor.  Soms verkochten ze wel voor 30 à 50 centen in één week en al dat geld verstoepten zij, of ze kochten er sigaren voor en rookten die op. Mijn langzamerhand begon hun vondst kleiner te worden, want ze hadden het gehele dorp al meer malen afgezocht. Eindelijk raakte de voorraad uitgeput. Dat merkten de potterschipper en hij zei, wat hebben jullie een beetje jongens, ik geef voor dit zootje niet meer dan 5 centen. Je bent een paar grote domkoppel, dat moet ik zeggen. Domkoppel, vroeg Frans. We kunnen toch niet zijn doen dat we maar zo weinig hebben. Het hele dorp hebben we al meer malen afgezocht en er is evenoudig niet meer. Ik zie niet in dat wij daarom domkoppel moeten zijn. Nee, zeg maar zwart, ik ook niet. De potterschipper lag te slim. Toch is het zo, zei hij. Toen ik nog een jongen was, wist ik altijd wel aan een zakduitje te komen. Vond ik geen volder en benen, dan wist ik wel wat anders te bemachtigen. Haha, als je maar slim bent, en zorg dat de mensen het niet zien. Frans en Klaas keken hem vraagend aan. De potterschipper legde zijn wijsfinger tegen de neus en knipoogde tegen de jongens. Ach, wat, zei hij, als je het slim weet te overleggen, is er nog genoeg te vinden. Je hoeft bij juist geen volder te brengen, jongens. Ik kan wel hemden, broeken, borstrokken en andere kledingstukken ook gebruiken. Er zijn mensen genoeg die hun was de gehele nacht buiten laten liggen. Haha, ik zeg als je maar slim bent en dan voorzorg dat de mensen je niet zien. Maar dat is stelen, zei Klaaswacht. Ja, zei Frans, dat is stelen. De potterschipper richten zich op. Zoals ik zeg, jongens, ik geef voor dit soortje niet meer dan vijf centen. Het is maar een hommeltje. Voor goede kledingstukken die toch gedragen kunnen worden, geef ik natuurlijk heel wat meer. En voor ijzer, zinc, lood, en wat is meer zei, wil ik je zelfs welk guldens betalen in plaats van centen. Ja, maar dat hebben we niet, zei Frans. Als je wilt, is er genoeg te vinden, lag er de schipper weer. Bij de smid, bij de loodgieter, bij de timmerman, overal is wel wat te stormen, als je maar goed uit je ogen kijkt en voorzichtig te werk gaat.  Maar, herhalde die jongens, die eerst niet goed begrepen wat de potterschipper bedoelde, dat is stelen. Ik zeg niet dat je het stelen moet, zei de schipper weer, met een listig kniprookje. Je moet die dingen vinden, jongens. Je moet ze eerlijk vinden. Alles wat je vindt, alles is ook nog zo gek, wil ik wel van je opkopen, als je er maar eerlijk aankomt. De jongens gingen heen. Maar na die tijd, vermisten de mensen op het dorp telkens kleine geden. Van Driel raakte op, voor hem onbegrijpelijke wijze, een knuiptang kwijt. De loodgieter een soldeer bouwt, de timmerman een hammer, en een zaag. En vele huisboeders vermisten verschillende kledingstukken. Van de een waren kousenzoek, van een anderen hemd, van een derde een nacht Japon. En zo verder. Toch dacht men eerst niet aan Diefstal. Van Driel vertelde het verlies van zijn knuiptang niet aan anderen, om de evoude gereden, dat hij wel eens meer een of ander stuk gereedschap kwijtraakte. Zeker hier of daarna te liggen, dacht hij, en spoedig was zijn verlies vergeten. De knechts gingen er wel eens meerstordig met het gereedschap te werk. Niet alle natuurlijk, maar enkele. Op dezelfde wijze dachten ook de andere mensen erover, die het een of ander vermisten. Maar toen het winter werd en de lange donkere avonden kwamen, gedwenen er op geheimzinnige wijze allerlei voorwerpen uit werkplaatsen in huizen. En het werd zo erg, dat de mensen er onder elkaar over spraken. Er wordt bepaald gestolen, was de algemene opinie. En menig heen stond saavond de duren van huis en werkplaats zo ikvuldiger dan voekig. De ondervinding leerde, dat wat men snaks buiten liet staan, de volgende morgen gewoonlijk verdwenen was. En niemand kon er enig vermoeden van krijgen wie de dief was en weide gestolen voorwerpen belanden. Vandreel pruttelde tegen z'n knets dat er weer het een of ander spoorloos verdwenen was, maar deze verklijden dat ze het vermiste voorwerp niet hadden laten slingeren. Het was op geheimzinnige wijze verdwenen. Eindelijk kwam een en ander de burgemeester ter oren en hij liet Vlipsen bij zich komen. Zeg Vlipsen, heb je ook gehoord dat er de laatste tijd op het dorp gestolen wordt? Telkens worden kleinigheden van meer of minder waarde vermist en het wasgoed van de huismoeders ligt niet meer veilig op de bleek. Ja, burgemeester, ik heb er ook van gehoord, zei Vlipsen.  En heb je al eens hier en daar geserveerd, vroeg de burgemeester? Ho ja, al meer malen, maar tot nog toe is het mij niet gelukt de dader op het spoor te komen. Zo, het is een gek geval. Ik begrijp ook die te wie de dief zou kunnen zijn. Voor z'n ver ik weet, wonen er enkel knapper mensen op het dorp. Waar zouden die gestolen voorwerpen toch allemaal blijven? Ik denk in de stad, burgemeester. Daar wonen wel mensen die gestolen goederen opkopen. Ik vermoed dat zij in de nacht naar Amsterdam worden vervoerd. Dan zou ik eens een oog in het zeil houden, wie bij nacht of ontijd daarheen gaat, Vlipsen. Het is best mogelijk dat je gelijk hebt. In elk geval is het hoog tijd dat de dief gesnapt wordt. De mensen dienen in het rustige bezitten kunnen blijven van het geen hun eigendom is. Zolang ik hier burgemeester ben, is er van geen dieverijs sprake geweest en wij moeten het kwaad zo spoedig mogelijk de kop indrukken. Vlipsen sloeg op militaire wijze aan en zei, ik zal mijn best doen burgemeester, het zal aan mij niet liggen als de dief niet gesnapt wordt. Dat is goed en daar vertrouwen ik ook op. Met een handbeweging koof de burgemeester Vlipsen zijn afscheid en deze was vastbesloten zijn uiterste best te doen op de dief te ontdekken. Maar dat het moeilijk zou gaan, stond bij hem vast. Dikke hele avond liep hij in buiten de dorp te loeren of ook iemand zich verwijderde in de richting van Amsterdam. Maar te vergeefs, alles was en bleef rustig op het dorp. Het was dan ook een koude gure avond en de mensen bleven liever bij de warme kachel. Vlipsen zag de gehele avond geen levende ziel buiten en liep de bibberen van de kou. Het was al haast half uur geworden en nog stond hij trouw op zijn post. Eindelijk hoorde hij in de verte iets naden. Wacht, dacht hij, nu zal het komen. Hij verschooi zich achter een boom. Het geluid kwam nadig. Duidelijk hoorde hij dat het een wagen was. Het is een hondekar privelde vlipsen. Ik denk dat ik de dief op het spoor ben. De gestolen voorwerpen worden zeker met een hondekar naar Amsterdam gebracht. Halt, rieper plotseling, want het voortaar was hem nu genaderd.  De man die op de kar zat schok er niet weider van en sprong dadelijk van de wagen. Maar zijn stok hield hij opgeheven want hij dacht niet anders of hij had met een aanrander te doen. Vlipsen spon van achter zijn boom te voorschijn. Wie ben je en waarheen ga je? Vroeg hij op de vele de toon. Oh, vlipsen, ben jij het? Vroeg de man van de hondekar. Kerel is me dat laten schrikken. Ik dacht waarlijk met het doet er niet toe wat jij denkt. Veel vlipsen nog zijn. Ik vraag wie je bent en dat zie ik nu al en waar je heen gaat. Wel, ik ben D. Ik roes in de slager en ik ga naar Amsterdam. Daar streek toch niets achter, zou ik zeggen? Juist. Kroezer de slager. Wat heb je in die wagen? Twee dode schapen, anders niet, was het antwoord. Ik ga ze naar Amsterdam brengen, waar ze met een doodschap altijd wel raad weten. Nu er zo strengen curingens op het vlees, worden dode beesten altijd startste statten ingevoerd. Vroeger gebeurde dat over dag zie je, dat is het enige verschil. Kroezer was een derderang slager. Hij kocht bij de boeren de dode beesten op, die andere slagers niet hebben wilden en wist daarmee het brood te verdienen voor zich en zijn gezin. En de kroegbazen kregen er ook het rijklijke een deel van, want Kroezer maakte veel misbruik van sterke drank. Hij was dik was dronken. Vlipsen was de wagen genaderd en bekeekde inhoud. Denk je soms dat ik een dief ben, vroeg Kroezer, een beetje beledigd. Ik verdien op eerlijker wanneer mijn broodman, en ik heb mijn vingers nog nooit uitgestoken naar een andermans goed. Of weet jij iemand te noemen die iets op Kroezer te zeggen heeft. Nee, zij vlipsen, maar er wordt tegenwoordig gestolen op het doop en het is meer aan tijd dat wij de dief vinden. Ach zo, is dat de zaak, zei Kroezer. Dan is het goed hoor en kijk mijn wagen maar na. Je hebt gelijk en wordt tegenwoordig meer gestolen dan mijn liefes. Verleden week ben ik mijn best de mes uit de slagerij kwijt geraakt en nog een zware vleeshaak op de koop toe. Ik heb mijn hoofd gek gezocht om ze terug te vinden.  Maar ja wel, ze zijn weg en ze blijven weg en ik zal ze wel nooit terugzien, vrees ik. Dat vrees ik ook, zij vlipsen. Je kunt wel verder gaan kroezen. Ik heb er het mijnen van gezien. Goedenavond. Ook Goedenavond, zei Kroezer. Hij duwde de kar voort en riep. Hallo, honden. Veruit, zeg ik. Hallo. Hij sloeg met zijn stok tegen de wagen. De honden, die tijdens het onderzoek op de weg waren gaan liggen, richten zich met tegenzin op en trokken de wagen voort. Maar het ging kroezen niet hard genoeg. Hij maakte veelaar waar je met zijn stok en riep. Hallo, Hallo. Veruit, honden. Kssssss. Een oog om de klaten spongen op de wagen en weldraai was hij in de duisterdis verdwenen. Dat was Miss Moppel de Vlipsen huiverend van de koude. Hij tock de kraag van zijn jas en zijn schouders omhoog en bleef geduldig wachten. Maar toen er na een uur nog niemand gekomen was, besloot hij naar huis te gaan. De volgende avond was hij echt weer op zijn post, want hij was iemand die zijn plicht trouw naak kwam. Als hij zich eenmaal voor je genomen had, dit of dat te doen, was hem geen moeite te veel en stoorde hij zich aan koude nog warmte. Maar hoe hij zich ook inspannen, het gelukte hem niet de dief te snappen. Daarom besloot hij de wachtenhouden op de weg die na Haarlem voorde. Avond en avond verscholen hij zich op enige afstand buiten het dorp, maar alweer de vergens. Hij vond van de dief geen spoor. Dan zal ik gedurende enkele avonden in het dorp zelf eens goed uitkijken. Wie weet betrappig de dief daar niet op het reddaat, dacht hij. En zo deed hij ook. Zodra het donker geworden was en in de huizen overal de lichten opgestoken waren, verliet Vlipsen zijn woning om over de veiligheid van zijn medeburgers te waken. Eerst begaf hij zich naar verschillende werkplaatsen van welke het hem bekend was dat er al meer malen voorwerpen vermist waren. Hij vond ze echt er alle zorgvuldig gesloten. De mensen waren door de ondervinding geleerd al voorzichtiger geworden. Eindelijk bemerkte hij dat er achter het huis van de wedeword butter henig wasgoed op een bleekveldje lach. Wacht, dacht hij. Hier zal ik me ergens verschuiden. Wasgoed is de laatste tijd ook dik was ontvreemd.  Achter het zuurtje stond, naast het bleekveld, een grote ton waarin het regenwater dat van het zuurtje in de groot kwam, opgevangen werd. Achter die ton maakte Vlipsen zich zo klein mogelijk. Geduldig wachten hij of de dief komen zou. Dat gebeurde echt er niet toen hij in half uur in zijn gebouwgehouding hantoren gebracht kon hij bijna niet meer blijven zitten van de pijn die hij in zijn benen kreeg. Voorzichtig richtte hij zich een weinigje op. Alles bleef stil in de omtrek. Vlipsen gaf echter de moed nog niet verloren. En waarlijk hier er een tweede half uur voorbij gegaan was, hoorde hij enig gerucht. Hij richte zich op en keek over de ton. Ha! Daar zag hij een gestalte die haastig naar het bleekveld ging en vliegensvleur enkele kledingstukken bij elkaar greep. Met een vleurgesprong kwam Vlipsen op de gestalte af. Ha! Dief! Daar heb ik je schreeuwde hij in de vreugde zijn zachte dat hij eindelijk in zijn pogingen geslaagd was. Een hevige giel was het antwoord. Vlipsen hoorde dat het een vrouwenstem was. Het geen hem verwonderde. Met grote snelheid liep hij op de gestalte af en greep hij bij de schouder. De onbekende sloeg de armen ten hemel en slaakte een tweede hart verscheurende giel. Wie ben jij bit Vlipsen toe? Er kwam geen antwoord. De schrik van lamde als het ware haar tong. Ooye me niet wie ben jij herraalde Vlipsen. Oh, ik ben ik ben treintje de meid. Oh, wat een schrik. Treintje de meid vloeg Vlipsen spijtig. Ik dacht dat jij de Dief was. Waarom laat je dat was goed ook buiten liggen? Ik de Dief riep het meisje uit half schrijnende van schrik en half lachende van blijdschap nu zijn bemerkte dat zij met geen spoken te doen had. An treintje geloofde nog aan spoken. Ja, dat zei de gufrouw ook dat ik het was goed diep mocht laten liggen en daarom ging ik het nog maar gauw eventjes halen. He, he, ik beef over benheden lijf van de schrik. Vlipsen ging zondergoed er heen. Het speed hem dat hij zicht een tweede malen vergist had. Maar het meest speed het hem dat hij de volgende dag moest vernemen van de burgemeester dat er bij de monen naar 10 mil zakken gestolen waren en dat er bij Legos en Herbergier een mandje met ledige flesse verdwenen was.  Vlipsen begreep eruit dat hij in een geheel verkeerde richting had gezocht. Hij wist er, zoals men dat wel noemt, geen tal meer aan vast te knopen en hij verdiepte zich in gissingen wie toch wel de brutale dief kon zijn. Het trok zijn opmerksamheid dat het altijd kleinigheden waren die gestolen werden en dat er nooit spraken was van inbraak. Langzamerhand vestigde zich de overtuiging bij hem dat het dief geen man maar een jongen moest zijn en hij bestood voortaan in die richting te zoeken. Jan Trom merkte op dat Vlipsen hem telkens onderzoekend aankijk als hij hem tegen kwam. Eens toen hij met zijn bokkenwagen bij Van Dril vandaan kwam een groot plotseling Vlipsen op hem af en vroeg hem Waar kom jij vandaan? Van Van Dril zei Jan Zo wat heb je daar gedaan? eventjes in de smederij gekeken was het antwoord Stappen ze uit je wagen geboot Vlipsen? Jan gehoorzaamde dadelijk niet weinig verwonderd wat dit alles wel te beduiden had. Vlipsen door snuffelden het gehele karretje. Het bankje bestond uit een bak met een plankje erop als deksel. Vlipsen lichten dat plankje op en keek wat er zich in de bak bevond. Maar hij zag niets verdacht. Het is goed zij hij kunt wel weer gaan. En Jan ging. Dezelfde middag kwam Vlipsen van Storch en Klaaswacht tegen. Hij zag ze uit het schoolbosje komen. De school werd door drie bosjes Elzehout omringd die te samen auto's het schoolbosst werden genoemd. Tussen die bosjes in lagen vrije stroken gronds die tot speelplaats dienden. Frans en Klaas toegen een mand tussen ze zich in. Elk hield een oor vast. Daar is Vlipsen zij Klaaswacht. Hij voelde zich niet bijzonder op zijn gemak als hij de politiedienaar zag. Geen wonder trouwens want hij en zijn makker hadden al mener diefstalletje op hun geweten. Ja, dat zie ik zij Frans het hindert niet. Laat hem komen. Zodra Vlipsen deze jongens zag schoot hem dadelijk de gedachte door het hoofd dat zij wel eens de schuldiger konden zijn want ze liepen auto's overal te schuimen zoals Vlipsen dat noemde en het verwonderde hem dat hij al niet eerder aan deze twee knapen had gedacht. Met grote schreden liep hij op en af en het scheeind wel of zijn scherpe ogen hen wilde doorboren. 