Leeuw van Vlaenderen of de Slag der Gulden Sporen | Hendrik Conscience | Historical Fiction | 4/8
De jongen Quide en Jan Breidel mengden tussen de bitteren smart het gevoel van een brandende vraaklust. Dit was zichtbaar aan de neidige samentrekking hun aanlippen en de dreigende wending hun er gesloten vuisten. De konink, die in andere gevallen zo koud scheen, was nu de droevste van allen. Zijn tranen lekten overvloediglijk onder de hand met de welke hij zijn aangesicht had bedekt. Geen mens was er in Vlaanderen die zijn land hieroprecht meer bemindde dan de deken daar wevers. Alles wat het vaderland kon gootmaken was heilig voor de edele burger van Brugge. Eindelijk ontwaakte de jonge machtel tijd haar stille beschouwing. haar armen drukte naar haar vaders hoofd met vuurig gedrift tegen haar heigende borst en zij sprak met zwakke stem. O, mijn vader, mijn beminne vader, daar ligt hij nu op het hart van uw gelukkig kind. Ik voel uw boezem tegen de mijne jagen. Wees geloofd, o, god, die zoveel heils de mensen geschonken hebt. Blijf zo tegen mij, mijn lieve vader, want uw zoenen voeren mij ten hemel. Uw liefde, o, mijn kind, rieprobrecht, vergoed al mijn geleden smart. Gij kunt niet begrijpen hoe bitter uw verwerping mij geweest is. Maar al zo weet god alleen wat vreugde hij in deze stond als een stroom over mijn hart laat vloeien. Ik wil mijn zoenen op uw wangen vermenigvuldigen, want ze zijn een balsum voor de wonden mijn erziel. Mijn lieve machteld, hoe bitter was toch uw lot. Intussen was de jongen kwieden genaderd. Hij stond met open armen voor de bedsteden en scheen ook om een omhelzing te smeken. Zodra een machteld hem bemerkte, spaks hij tot hem, zonder haar vader los te laten. Ha, mijn bemindeneef kwiede. Gij ook, zei het hier. Gij weent over mij. En meneer Willem, die kind zit te bidden. En meneer Jan van Namen? Zijn weet aan te weinend halen. Mijn rampsalige nicht, antwoordde kwiede. Uw leiden verbreizelt mij het hart. Laat mij u toch omhelzen, want mijn ziel eist verlichting. Ik ben tot het dood onderhoort. Maggelt niet haar vader los, en bood zich aan de omhelzing van de liefde rijke kwiede. Dan gaf ze aan haar stem een weinig meer kracht en riep. Meneer Van Gullik, kom, geef mij ook een zoen. En gij, mijn schone neefjan, druk mij ook tegen uw borst. Gij bemindt mij allen zo vuurig.  Zij werd beurtelings door al haar bloedverwantend geliefkoost, en zij smaakte een zalig genot. Haar geleden rampen hadden geen plaats in haar geheugen meer. Wanneer Willem van Gullik bij haar kwam, bezacht ze hem met verwondering van het hoofd tot de voeten en voeg. Wat is dit, meneer Willem? Waarom draagt gij dit harnas boven uw priestergewaad, en waarom vergezeld die lange degen en dinaar des heren? De priester die het vaderland verdedigt, strijdt ook voor de altaren van zijn god, wat het antwoord. De koning en breidel stonden met ontdekt hoofd op een kleine afstand van het legerbed en deelden in de algemene troost. Machteld aan Zaghen met diepe dankbaarheid voor hun liefde, zij tok het hoofd haar vaders nogmaals tegen haar borst en voeg met stille stem. Wilt gij mij iets beloven, mijn welbeminde vader? Alles, mijn kind, uw wensen zullen mij verblijden. Wel, ik pid u, mijn heer vader, dat gij die twee trouwe onderdaden naar verdiensten beloond. Zij hebben hun leven dagelijks voor het vaderland gewaagd. U begeerde zij voldaan, machteld. Ik zal maken dat zij u een andermaal ook zullen mogen omhelzen, wanneer zij het, als nu, zullen verdiend hebben. Ontdoe u armend van mijn hals, want ik moet met kwië de spreken. Hij wenkte zijn broedig en bracht hem uit de zaal tot op de voorhoof. Mijn broedig, sprak hij, het betaamd dat mijn liefde als die der twee dekens onze goede stad buggen niet onbeloond laten. Ik geef u derhalve de nodige macht tot het volbrengen van deze mijn wens. Wanneer ga je op het slagveld en te midden der ambachten zijn zult, is het mijn wil dat jij de koning en bereidel in de tegenwoordigheid van al hun gezellen tot ridders slaat. Al dus zij de liefde tot het vaderland in hen veredelt. Houd het bevel als een geheim in uw hart totdat het de tijd gekomen zij. Laat ons nu in de zaal terugkeren, want ik moet u allen gaan verlaten. Robrecht naderde zijn dochter, nam haar hand in de zijnen en spak. Mijn kind, jij weet hoe ik mijn gevangenis heb verlaten. Een edelmoedig ridder die jij teder bemind, waagt zijn leven voor mij in de kerkig. Word niet rood, macht tot, ik geef u oorlof om adolf van Nieuwland te beminnen, totdat het huwelijk dit zuiver gevoel bekronen. Macht tot viel in zijn reden en riep.  O mijn vader, uw liefde tot mij is oneindig. Gij overlaat mij met vreugde. Ja, ik heb zo dik was bij de vrezen van u te vergrammen, geweend. Maar nu, oh geluk, nu geeft gij mij de man die in mijn hart woont en mijn liefde heiligt gij voor God. Ik weet wat drovig woord op uw lippen ligt. Gij moet mij verlaten. Gij hebt het gezegd, mijn edelkind. Ik moet naar mijn kerkere terug. Ik heb op mijn trouw beloofd dat ik slechts één dag in Vlaanderen blijmen zou. Ween niet, het noodlot zal ons niet lang meer vervolgen. Ik zal niet weenen, dit waren grove zonden. Dankbaar ben ik de heren om zoveel troost en ik zal door geduld en gebeden mijn geluk voor hem verdienen. Ga, mijn vader, geef mij nog een zoen en dat de Engelen des hemels u op uw reis vergezelen. Dekens, spak erop recht. Ik geef u het bevel over de mannen van bruggen. Meester de Koning zij over allen veldheer. Nu verzoek ik u dat gij een goede vrouw bij mijn dochter brengt. Bezorg haar andere klederen. Vervolgens zult gij haar van hier voeren en voor alle hoen bewaren. Ik stel ze onder uw wacht op dat zij volgens het bloed waaruit zij gesproten is behandeld worden. Meester Breidel, gelief mijn draver op de voorhoofd te brengen. Nadat Roprecht afscheid van zetierbroeders genomen had, vat hij zijn dochter in de arm en bezag haar met zulke tederen aandacht dat men zou gezegd hebben dat hij het lang gekende beeld in zijn geheugen wilde printen. Het meisje zoende hem bij haar haalde malen en hield hem zorgelijk vast. Nu, mijn kind, haar nam Roprecht. Troost u, ik zal wel haast voor auto's weder komen. Binnen weinig dagen zal Adolf het goed nieuws weten en het ze denken dat hij dat niet lang onderweg zal blijven. Ja, maar, heer Vadig, beloof mij dat gij het hem niet zeggen zult. Ik begeer dat hij die tijding uit mijn mond horen. Dit zal mij zo pleiden maken. Zeg hem slechts dat ik verzoek dat hij zich spoede. Wees verzekerd dat hij zijn draver verluikend geven zal. Ga nu met God, mijn lieve Vadig. Ik zal bij u afscheid niet weenen. Roprecht verliet eindelijk zijn liefderrijke dochter en klomte paard. Dit deed ook de andere ridders.  Zodra Machtelt de stappen der dravende paarden hoorde, kwamen tranen ondanks haar beloften over haar wangenrollen. Docht dit deed haar geen leed, want een zacht en troostend gevoel bleef in haar. De konink en Breidel volbrachten de beveling van de Leo hun meestig. Er werd een vrouw gehaald en Machtelt kreeg zuiveren klederen. Tegen de avond waren ze allen te dammen in het leger daar bruggelingen. Einde van hoofdstuk 14 Hoogstuk 15 van de Leo van Vlaanderen dit is een Liepevoxtopname alle Liepevoxtopnamen behoren tot het publieke domein voor meer informatie of om je aantemeld dan als gewillig ga naar Liepevoxt.org opname door Anna Simon de Leo van Vlaanderen door Hendrik Konchans Hoogstuk 15 Toch waarto dient haar tegenstand bij Snoten Moord naarslag. Wat kan een zwakke vrouwenhand bij de ongelijkend slag? J. M. Doutsenberg Gedeelde de acht dagen die op deze voorvallen volgden verlieten nog meer dan 3.000 burgers de stadbruggen en begraven zich te Aardenburg bij de koning of de dammen bij de deken der Beenhours. Door de verwijdering deze strijdbare mannen verstoutzijnde gaven de Fransen zich aan allerloos bandigheden over en behandelden de overgebleven inwoners als gekochte slaven. Nochtans waren er veel bruggelingen welke door de Fransen niet gehinderd werden en met hun spraken en vrolijk waren alsof ze met poeders hadden omgegaan. Toch dit waren vlamingen die hun vaderland verlogend hadden en de gunst der vreemden door laagheid pogden te verkrijgen. Zij roemden op de schandnaam van Lelyard als op een ere woord. De anderen waren Klauarts echte zonen van Vlaanderen die het juk met ongeduld toegen. Maar het goed dat ze bij het zweet huns aanschijnst vergaderd hadden was hun te diebaar om het weerloos in de handen der uit heemse plunderaars over te laten. Op deze Klauarts en op de vrouwen en kinderen der gebannenen was het dat de Fransen hun klein hartige dingen landij uit oefenen. Niets kon hen tans in hun laage vraag weder houden. Zij ontroofden vrijlijk alles wat hun beliefde. Haalden de waren met geweld uit de winkels en betaalden dezelfde met scheldwoorden en lasteringen. Dit verbitterde de verdrukte burgers zozieg dat zij niets meer in hun winkels te koop hingen en gezamenlijk wijgden de Fransen een stuk vlees of een beter brood te verkopen. Zij verborgen de levensmedelen in de grond om dezelfde aan de opzoeking des fans te onttrekken.  In vier dagen tijds waren de mannen der bezetting zodanig uitgewoord dat zij bij hopen in de velden rond liepen om iets te vinden. Gelukkiglijk voor hen werd hier in Tendelen door de zorg de Lelyaarts voorzien. Des niet tegenstaande bleef er een lastige schaartsheid in de stad Heersen. De huizen daar klauarts waren gesloten. Niemand dreef enige koophandel en alles behalve de roeren gesoldeniers en laffen Lelyaarts alles scheen in de stad voor eeuwig te slapen. De ambatidens zonder werkzijnde konden de schattingen niet oprengen en waren genootzaakt zich te verbergen om de vervolgingen van de tolheer Jan van Gistel te ontgaan. Wanneer de bedienden van de tol des zaterdags rondgingen om de witte penning te ontvangen vonden zij nooit een man thuis. Het was dan alsof al de burgelingen de stad verlaten hadden. Veel ambatidens klaagden bij Jan van Gistel dat zij niets winnende de tol niet konden betalen. Maar de verbasterde Vlaming luisterde niet naar deze reden en wilde de schatpenningen met geweld doen lichten. Een groot getal burgers werden in de gevangenissen gesmeten. Anderen ter dood gebracht. Meneer de mochtenen de Franse stad voogd en overste de bezetting minvreed aan de tolheer wilde in deze uiterste toestand de last zendoen verminderen en zond met dit inzicht een boden naar Kortrijk om de veld hier de chattillon de hoarsnoot en de akelige gesteltenis ter bezetting te klagen en hem tot het afschaffen van de witpenning toen overgaan. Jan van Gistel die door zijn land genoten als een Bastard Vlaming vervoed en gehaat was nam deze gelegenheid waar om de veld hier de chattillon tot strengheid aan te drijven. Hij schetste de wereldes pannigheid ter bruggelingen in zwarte kleuren af en riep om vraak over hun koppigheid. Voorgevende dat zij niet werken wilden om de witpenning met enige schijn van reden te kunnen weigeren. Bij het ontvangen deze boodschap ontvlammde de chattillon in hevige toren. Hij zag met pijn dat al zijn moeite aangewend om de koningsbevelen te voelvoeren nutteloos waren want het Vlaamse volk was ontenbaar. In alle steden waren dagelijks behoerten. De haat tegen de Fransen barsten overal uit en in sommige plaatsen als in bruggen werden de dinaren van koning Philippe Lebel zowel bedektelijk als bij klare dag omhals gebracht. De omgestorpte torens van malen waren ook nog niet koud en het bloed ter gesneuvelde Fransen was nog niet van derzelfde puinen verdwenen.  De bron uit de welke deze voor Frankrijk zo pittere beek over gans Vlaanderen vloeiden ontsprong in bruggen. Daar was het dat het vuur das Ophoers zich eerst had vertoond. Breidel en de koning waren de hoofd en des draaks die zich niet onder de staf van Philippe Lebel wilde buigen. Bij deze overweging besloot de Chattillon een krachtaardige poging te doen en de vrijheid van Vlaanderen in het bloed ter wederspannelingen te versmoren. Die schreeuwende straf wilde hij als een schrik wekkende gezel gebruiken. 1700 ruiders uit Heenengouwen, Picardieë en Waalsvlaanderen. Hierbij voegd hij een grote bende voetknechten en toog vol woede met dit leger naar bruggen. Tussen de levensmiddelen en andere goederen welke dit gevaar te vergezelden waren ook enige grote vaten met koorden en stroppen gevuld. Deze bestemde de Chattillon tot een vreed en schrikkelijk werk. De koning, Breidel en al hun gezelen moesten aan dezelf gehangen worden. Om de klauards geen tijd tot voorafgaande muiterijen te laten had de Franse landvoogd zijn komst bedektelijk aan meneer de Mortene Kembaar gemaakt. Niemand dan de stadsvoogd wist iets van de schrikkelijke vraagneming die er moest gebeuren. De 18e mei 1302 om negen uur des morgens kwam het leger de Fransen met vliegende fanels in de stad. De Chattillon reed aan het hoofd zijn er 1700 ruiders. Zijn blikken waren dreigend en vreed. Ook bevingen zich de hart en der burgers met een pijnlijk angst gevoel en reeds voorzagen zij een gedeel te der rampen die hen moesten treffen. De Klauarts komen aan de uitdrukking deze aandoening herkennen. Hun hoofden hingen gebogen en de diepse droevheid schetsten zich op hun gelaat. Nochtans dachten zij niet dat hun iets meer dan de afijsing van de Witte Penning en een sterkere verdrukking zou geschieden. De Lelyarts hadden zich op de vrijdagmarkt bij de bezetting in een hoop geschaard. Hun was de komst van de landvoogd zeer aangenaam want hij moest ook hen over de verachting de Klauarts verreken. Zodra de Chattillon hen genaakte Hel Frankrijk Hel de landvoogd! Door de usierigheid gedreven was het volk in menigde bijeen gelopen en had het zich in een dikke schaard tegen de vrijdagmarkt vergaderd. Op alle wezenstrekken stond een onzeggelijke uitdrukking van vrees en benauwdheid. De vrouwen drukten hun kinderen stilswijgend tegen de borst en menigen ontviel een traan zonder dat zij dezelfde oorzaak verstonden.  Hoe bang zou allen ook voor de verraak dat landvoorgs waren riep echt er geen van hen Hel Frankrijk. Schoon nu onmachtig gleuden de haat tegen de verdrukkers van Vlaanderen in hun harten en tussen hun droefhuit kwam soms nog een dreigende blik als een vluchtgestraal uit hun ogen glimmen. Dan dachten zij aan de konink en breidel en droomden van een bloedige weervraak. Terwijl zij op de beweging naar Franse staarden had de Chattillon zijn mannen in deze voegen op de plaats geschikt. Een langerij ruiters stond aan weerzijden. Een vendel soldaniers raakte aan beide kanten in de diepe der markt tegen deze ruiters en al zo was dit deel der plaats gesloten. De andere zijde werd met inzicht opengelaten op dat de burgers mochten zien wat er ging gebeuren. Wanneer die schrikkingen genomen en uitgevoed waren zondmen de overige ruiters en soldaniers bedektelijk naar de stadspoorten om dezelfde te sluiten en te bewaren. Meneer Chattillon stond met enig oversten te midden zijn er ruiters. De kanselier Pierre Vlott de stadsvoogde Mortene en Jan van Gistel de Lelyard schelen met hem over een zeer aanbelangend voorruip te handelen want hun gebaren toonde de uiterste drift. Alloewel zijn zacht genoeg spraken om niet van de burgers gehoord te worden konden de Franse oversten er soms wel iets van verstaan. Meer dan één braver ridder bezacht het bange volk met medeleiden en de verrader van Gistel met verachting. Want deze sprak tot de landvocht. Geloof me meneer ik ken mijn koppige landgenoten. Uw genaden zou hun trotsheid vermeereren. Warm toch de slang niet die u moet steken. Ik weet het bij ondervinding. De burgelingen zullen de nek niet buigen zolang de opstokers onder hem wonen. Dit onkruidmoep moet men versmachten of men wordt het nooit meester. Het schijnt mij viel de kansenlier grimlachend in. Dat meneer van Gistel zijn landgenoten niet zeer bemind. Want zo helpen mijn god in die men hem geloven wilde zou er morgen geen levend mens meer in burger zijn. Voor waar mijn heren? Herr Nam van Gistel. Het is de liefde tot mijn koning die mij deze woorden inboezemt. Ik herhal het. De dood van de belhamels alleen kan het vuur dus oproers in onze stad dampen. De lijst de herknekkigste klauwaarts heb ik hem en geheugen. Zolang deze muiter in burger vrijelijk mogen wandelen is de rust onmogelijk.  Tot wat getal beloopt die lijst vroeg die zetioen. Tot ontrend de veertig was het coole antwoord. Hoe viel de mochten met verontwaardiging uit. Gij zat veertig deze burgers doen hangen. Het zijn deren niet die zulke vrede straf verdiend hebben. Maar wel de gebannen welke zicht te dammen ophouden. De bellhamers de konink en breidel met hun aanhangers zijn het die zich der dood schuldig gemaakt hebben. Maar niet die zwakke burgers welke gij om eigen vraag wil gehaven zien. Meneer de mochtenen bemerkte de zetioen. Gij hebt mijn geboodschap dat zij uw zoldeniers geen eten meer wilde verkopen. Is dit niet genoeg? Het is waar landvocht. Zij hebben die wij gering ten onrechte gedaan. Het was hun plicht als onderdanen te gehoorzamen. Maar wij het zoldeniers klinkend geld verkopen. Het zou mij in der waarheid spijten in die mijn zendbrief zulke beklaagelijke gevolgen moest hebben. Deze vrees kan de kron van Frankrijk zeer schadelijk zijn. Sprak van Gistel. Het verwondert mij dat Meneer de mochtenen de oproerige bruggelingen voorstaat. De mochtenen werd bij dit verwijt zeer toornig. Want van Gistel had aan deze woorden een honende klem gegeven. De edelmoedige stadsvoogd bezacht de leliaard met verachting en antwoorden. Indien gij uw vaderland bij Mindert zou gij de dood uw ongelukkige broederen niet eisen. En ik, Frans van, zou hij niet moeten verdedigen. En luister, ik zeg het, dat de land voegt het horen. De bruggelingen zouden ons geen levensmiddelen gewijgerd hebben. Indien gij de witte penning niet zo onredelijk en zo dwingend had afgeeist. U zijn mij deze onrust de schuldig, want gij zoek niets dan uw landgenoten te verdrukken en gij boezend hun pittere haat tegen ons in. De heer zijn mij getuigen heel uw inzicht niet, hernaamde mochtenen, maar gij had u over de verachting der bruggelingen de vreken. Een grote dwaling van de koning onze meester is dat hij een man die door iedereen vervoegd wordt als tolmeester over Vlaanderen heeft aangesteld. Meneer de mochtenen, Driep van gisteren met drift, gij zult mijn rekenschap over deze woorden geven. Mijne heren, viel de land volgt, terug in. Ik verbiet u, al kan er in mijn tegenwoordigheid nog te spreken. Uw degens zullen uw twist beslissen. Mijn mishaagd, en dat de tolmeester volgens mijn wil heeft gehandeld.  De krond van Frankrijk moet gevroken worden, en in die nebelhamels de stad niet verlaten halen, zouden er meer galgen dan kruivstraaten in bruggen zijn. In afwachting dat ik de ambachten te dammen ga straffen, wil ik deze op hoelige stad een streng voorbeeld geven. Meneer van Gistel, noem mij de acht koppigste klauwwaard, omdat er een spoedig recht gedaan worden. Ten einde zijn vraak niet te missen, Liet van Gistel zijn ogen over het verbaasde volktwalen en zocht acht der tegenwoordige man uit de medegte. Vervolgens noemden hij dezelf aan de landvocht. Hierop werd een wapenboden voor het volk gezonden. Naar hij met zijn bauzuin ieder tot het stilzij gehad vermaand riep hij. In de naam desmachtige konings Philippe, onze heer en meester, worden op staande voet voor mij, veldheer de Chateaune geroepen en gedaagd de burgers welke namen ik zal afkondigen. Die zich niet zouden aanbieden, zullen met het dood gestraft worden, zonder uitstel gelukte ten volle, want armate de namen afgroepen werden, kwamen de klauwaart uit de medegte op de markt en begraven zich zonder achterdocht voor de Chateaune. Ze wisten wel dat zij niets goed te verwachten hadden en zouden zich wel licht door de vlucht gerecht hebben, waren dit mogelijk geweest. De meeste onder hen waren mannen voor ondom de dertig jaar. Een enige grijzaart naderde met langzamer schreden en met gebukt hoofd. Een stille verduldigheid balonkoopt en gelaat, zonder dat de minste vrees op hetzelf vermerkbaar was. Hij bleef voor de Chateaune staan en bezag hij met ondervraagende blikken, alsof hij zeggen wilden, wat eist hij? Zodra de laatste der groepen een genaderd was, deed de land vocht een teken en de acht klauwaart werden ondanks hun tegenstand met koorden gebonden. Een klagend gemoor onttond onder het volk, maar een deel ruiters die zich dreigend bij de menig te schikten deden dit gerucht wel haast verdoven. In weinig ogenblikken werd er een brede gal op de markt gerecht en een priester bij de veroordeelde gebracht. Op het gezicht van het schrikkelijk moortuig huilen de vrouwen of boerders der ongeluk geklauwaard omgenade en het volk treed zich onstuimig opeen. Een zuizende zucht met verwendingen en vraakkreten gemengd kwam uit de schaarderburgers en liep als een voorbod des oproers over de markt. Weldra kwam er een bazuinblazer vooruit en riep. Het zij u komt gedaan op dat hij het weetet.  De weder spannige die het recht van mijn heerder land vocht door roepen of anders sinds durft stooren zal aan dezelfde galk nevens deze muiterlingen gehangen worden. Bij die afkondiging stierven de klachten op alle monden en de stilte des doods onwing het pangevolk. De vrouw weende met de ogen hemelwaard en smeekte de genen die alleen de mensen nog verstaat en hoort als dan dat een dwingeland hun de spraak ontneemt. De mannen vervloekten hun omwacht en belaakten in een kortsgewoede. Zeven klauwaards werd de beurtelings aan de galk gehangen en stierven in het gezicht hunner zatgenoten. De droefheid der benoude burgers veranderde in wanhoop. Ieder maal dat er een van de ladders toeten werd bogen hun hoofden zich te gronden en zij wenden al zo hun ogen van dit ijstelijk schouwspel. Gewiss waren er velen die deze plaats zouden verlaten hebben indien ze zich hadden door verroeren maar dit was hun verboden en bij de minste beweging welke onder hun omging kwamen er soldeniers met bloot zwaard om hen tot de tilstaan te dwingen. Nog één klauwaard stond bij meneer de Chattion zijn beurt omgangen te worden was gekomen. Hij had gebiegt en zich bereid gemaakt. Echter haaste men zich niet met hem. De landvocht had het bevel nog niet gegeven. Onderwijl was de matene bezig met de genade van de grijze Vlaming te verzoeken. Maar van Gistel die deze klauwaard een bijzondere haat toedoog gaf voor dat hij één der belhamels was en zich het meest tegen de Franse beheersing verzet had. Op beveldes landvocht spak hij de oude Vlaming in deze voegen aan. Gij hebt gezien hoe uw makkers om hun wederspannigheid gestraft zijn. Gij zei het even als zij veroordeeld. Nochtends heeft de landvocht uit Eerbied tot uw grijze haren uw genadig willen behandelen. Hij schenkt u het leven op voorwaarde dat gij uw voortaan als een nedere gediener van Frankrijk onderwerpt. Red u met de roep Hel Frankrijk. De grijzuid wiep een blik vol verachting en toorn op de basstaart en antwoorden met een pittere grimlach. Ik zou dit roepen indien ik u gelijk. Indien ik mijn witte haren door laagheid kom bezudelen. Maar nee, ik, Martelaar, veracht en trots u tot in de dood. Gij verradig, gelijk de slang die in het ingewand haar moeder knaagt, want gij levert de vreemde het land dat uw gevoet heeft.  Beef, ik heb nog zonen die mij vreken zullen en gij, gij zult op uw bed niet sterven. Gij weet dat de mens in zijn stervensuur niet liegen kan. Jan van Gistel verbleekte bij de plechtige voorzegging des grijzarts. Nu berouden hem de vraag en zijn hart beneep zich met somber aandenken. Want de verrader vrees ze dood als de vraakbodendes heren. De zethioon had op de wezen strekken van de klauwaard genoeg kunnen bespeuren dat hij haar het nekkig bleef. Wel, wat zegt die muiter, voeg hij. Meneer, antwoordde van Gistel, hij hoont mij en veracht uw genaden. Dat men hem hangen, was het bevel van een landvocht. De zolden hier die het beulen aan het bekleden nam de grijzaak bij de arm en deze volgde hem gehoorzaamelijk tot aan de voeten der ladder. Het duurde nog enige oogomblikken eerder strop goed aan zijn hals gehercht was. Hij ontvingde laatste zegening van de priester en plaatste eindelijk zijn voet op de ladder om tot de galg op de klimmen. Maar eens klaps en in weerwiel der wachten kwam er een onstuimige geholving onder het volk. Door een onweerstaanbare drukking bewogen deint zijn enige tegen de muur de huizen. Anderen werden vooruitgestoten en een jongeling met blote armen dronk door de menigte tot op de markt. Zijn gezicht doet kentekens der diepste ontroering, der hevers te woede en der zorgelijkste vrees. Zodra hij zich van tussen de dichtgesloten burgers had losgemaakt, wie erp hij een wilde blik over de markt, sprong als een pijl vooruit en riep, Mijn vader! Oh, mijn vader! Gij zult niet sterven. Op het oogomblik dat hij die weinige woorden uit gamde toog hij zijn kruismes uit te schreden en stiet het tot aan de hecht in de boezem van de beul. Deze viel met een pijnlijke sreel voor de ladder en rolde stervend in zijn bloed. Terwijl omwaterde jonge klauard zijn vader, hief hem van de grond en liep met die heilige last tussen het volk. De Fransen waren als verstomd beweegloze aanschouwers van dit toneel geweest. Toch dit duurde niet lang. De Chatillon wekte hem wel draa uit de verbaasdheid. Eer, de jongeling tien stappen verder gelopen was, had er meer dan twintig soldiniers hem ingehaald. Hij plaatste zijn vader op de grond en met het nog rookende mes bedreigde hij zijn vijanden.  Een vijftigtel andere verlamingen stonden voor hem, want hij was te midden onder het volk in diervoegen dat de soldiniers tussen een menig te dringen moesten om hem te vangen. Hoe groot werd de woede der Fransen niet wanneer zij hun twintig makkers één voor één te gronden zagen vallen. De messen glinseren opeens in de handen de omstaande klauards en de soldiniers werden onbarm hartiglijk gestoken en gekerft terwijl er ook al menige vlamingen het leven liet. De gantse ruiterij bewoogs geeensklaaps en renden met vuuri naar het vluchtende volk. De grote slagswaarden drevende scharen weltra uit één en de voeten der paarden vertapten de weer spanningen in een ogenblik. Zij waren nog tans niet zonder vraag gestorven want ze hadden zich een bed van geslachten Fransen voorbereid. De vader en de zoon lagen op boekandig, eenzelfde dolk had hem doorstoken en hun zielen hadden zich op de laatste reis niet verlaten. Het volk vlood als een rollende stroom met bank gehuild door alle straten heen. Ieder begaf zich in aller eil naar zijn woning. Deuren en vensters werden gesloten en enige stonden later zou men gedacht hebben dat stad geen inwoners meer bezat. Verwoed en razend op de dood hunnermakkers en uit hun natuur tot gewelddadigheden genegen, liepen de soldiniers bij hopen met het zwaart in de vuist door de volkloze straten en deden zich de huizen der Klauwarts door de Lelyaarts aanwijzen. Zij stamten de deuren en vensten zijn stukken, roovten geld en goed en verbrijzelden alles wat hun niet kostelijk genoeg of te zwaar voor kwam. De wenende maagden die men in kelders of andere bergplaatsen kon aantreffen werden vredelijk onteeerd. De mannen die hun echtgenoten of hun zusters wilde verdedigen waren weldraad door dit razend rot of verrompeld en vermoord. Hier en daar voor de deuren der geplunderde huizen lag een verminkte lijken tussen het verbrijzelde huisraad. Niets hoorde men dan de woedekreten der soldiniers en het gehuild en rampzalige vrouwen. De plunderaars kwamen lachend uit de verwoeste woningen. De handen volgeroofd goud en vol vlaamse bloed. Wanneer enigen verzadigd van moord en buit vertrokken werden zij door anderen nog boos aardiger opgevolgd en alzo beleven de Fransen een ruime tijd aan het schandelijk werk. De hele reeks daar euveldaden welk een losgebroken kreigsnecht pleeginkant werd door hen uitgeput. In de woning van Pieter de Konink bleef geen stuk geheel.  De muren zelf zouden niet recht gebleven zijn en die in de plunderaars de tijd niet tot meer misbladen hadden gespaard. Een andere hoop liep rechtstreeks naar het huis van het dekenbreidel. In meinig oogomblikken werd de deur op de vloer geworpen en twintig zolden hier straden vloekend in de winkel. Zij ontmoeten niemand alhoewel zij al durftrekkend door zochten. De kasten werden gebroken uit goud en geld geroofd en dan alles tot geruis vermorzeld. Wanneer zij afgemat en moeden met een boos genoegen op de buinhoop bestaarden kwam een hun makkers de trap af en spak. Ik heb iets op de zolder gehoord voor zeker schuilen er vlamingen onder het dak. Ik geloof dat wij daar een betere buit vinden zullen want het is denklijk dat zij hun geld met zich hebben. De zolderneers wenden zich met haast naar de trap. Ieder wilde eerst de hand aan de roof slaan maar de stem van hun makker weer hielten. Wacht, wacht! Riep hij. Hij kunt er niet aan. De val van de zolder staat 10 voet hoog en de ladder hebben ze opgetrokken. Maar dit is niets. Ik heb een ladder in de hofzien staan. Bijd en weinig. Ik ga ze halen. Hij kwam weldra met het werktuig terug en klom met zijn makkers naar boven. De ladder werd onder de val gericht en mijn poogte dezelfde op te heffen. Maar dit gelukte niet. Een sterke grimdel belette hun dezelfde bewegen. Waan? gierp één van hen. Terwijl hij een zwaar stuk hout van de vloer opnam. Met zij die gewillig hopen doen zullen wij een ander middel zoeken. Hiermede sloeg hij geweldig tegen de val docht zij bleef even vast en onvriekpaar. Een aakelige klacht, een zucht zo pijnlijk als of het leven met dezelfde uit een borst ontvlogen was, galmde op de zolder. Ha ha ha! riepen de zolderniers. Ze liggen al op de val. Wacht! spakken andere stem. Ik zal ze wel haast doen verhuizen. Wilt mij slechts ze meinig helpen. Ze namen een zwaardere balk en hielden hem gezamenlijk in de hoogte. Dan stieten ze met zoveel kracht tegen de val dat de plan kunnen lospraken en meneden vielen. Met razend gejuug brachten zij spoedigde ladder aan en liepen allen naar boven. Hier bleven ze plotseling staan.  Het scheen dat een zeldzame en plechtig toneel hun hart aan het vermerkt want de vloeken vergingen op hun mond en ze bezagen ook al naar met twijfel. In het diepe van de zolder stond de kind niet boven de veertien jaar oud met een slachtbeil in de hand. Bleek van angst en bevend heelt hij dit wapen op de Franse gericht zonder dat het minst de geluid uit zijn borst op kwam. Uit zijn blauwe ogen schoot de stralen van wanhoop en heldenmoet. Het was zichtbaar dat een type zielroering hem vervoerde want de spieren zijn haar tederen wangen trokken zich te zamen en gaven hem een eiselijke uitdrukking. Hij geleek een marmeren griek in zulke smalle maat gebeeld. Achter de jonge beenhouwig zaten twee vrouwen op de vloer geknield. Een oude grijze moedig met de handen gevouwen en de oogend en hemel en een tengere maag met hangende haren. Het bange meisje had haar aangezicht in de klederen haar moeder verborgen. De armen had zij al zijn stervensnood om haar geslagen. In deze houding zat zij roerloos en als zonder leven. Zij zuchten nog klaagde. Wanneer dit zult ineerst van een eerste verbaasdheid waren teruggekomen naden zij onstuimiglijk bij deze ongelukkige en barsten in scheldwoorden tegen haar uit. Zij meenden de handen aan haar te slaan want het kind boes hem hun geen de minste vrees in. Hoe werden zij door toren vervoerd wanneer de jonge beenhouwig zijn linker voet achteruit plaatste en in die vastere houding met de beil wanhopen rondzwaaiende hun van schrik deed achteruitwijken. Hun ogenblik werden zij in hun misdadige aanslagend verhinderd. Totdat eindelijk een van hen op het kind aanviel en hem meende het doorsteken. Maar de beenhouwig were de degen af en hakte met wanhop gekracht in de schouder van zijn vijand. Deze dijnste wankelend en viel in de armen zijn er makkers. Alsof die slag het vermogen van de jongeling had uitgeput stortte hij achterover te gronden en bleef gevoelos nevens de vrouwen liggen. De zolderniers hadden zich ogenblikkelijk om hun gewonde makker geschaard en ontkleden hem tussen ijslijke vraagkreten en verwensingen. Terwijl weende de oude vrouw in de grootste benauwdheid en smeekte in de Franse taal omgenade. O, mijn heren, riep zij, met de armen uitgereikt. Heb toch medeleinen met ons, arme schepsel zoals wij zijn. Moord ons niet om de liefde des heren.  Aanziet toch mijn tranen en ontfermt u over ons leiden. Wat geeft u de dood van twee weerloze vrouwen? Het is de moeder van die peenhouwig die zoveel Franse de malen vermoord heeft, riep één der zolderniers. Bij de duivel, ze zal sterven. O, nee, nee, meneer, hernam de oude vrouw. Doop u handen niet in mijn bloed. Ik smeek u bij de pittere passie onze zaligmakers. Laat ons leven. Neem alles wat er bezitten tot u. Uw geld, uw goud, gand en stem. Op deze woorden vatten de vrouw een kistje dat achter haar stond en weerp het naar de zolderniers. Daar, mijn heren, spakt zij, dit is alles wat onderzitter de wereld overblijft. Ik schenk het u gewilliglijk. Het kistje viel open en een menig de gouden geld stukken met de kostelijks die u welen, rolden op de vloer. Terwijl de zolderniers ook al naar wegzieten om de buiten grijpen, was er één die het aangezicht vanaf mij schoudt gezien. Want de beweging daar moedig had het zelf ontdekt. Bij het aanschouwen dierperkoorlijke wezenstrekken dom een boos aardige minnelust in zijn boezem. Hij sprong driftig vooruit om watte de maagd met het arm, terwijl hij in de andere hand een deeg gehuild en rukte zijn slachtoffer uit de armen der huidende vrouw. Moedig, ho moedig, zegt de maagd met stervende stem. Die klacht op haar lippen vergaande viel haar hoofd achterwaard en haar lichaam hing slap over de arm van de schake. Door wanhoop en liefde tot haar kind zinneloos geworden, werd de moeder bij een razende vuurrie ontheven. Haar ogen zonken diep onder de geholde wenkbrouwen en vlamden daar als de ogen eens wolfs in het duisternis. Haar lippen hieven zich stuiptrekkend op en ontdekten de tanden als of de moedig in het aakelig ogenblik de inborst in haar tijgerin verkregen had. Zij sprong woedend op de zoldernier en sloeg haar armen om zijn hoofd. Dan zijn wang in haar hand als in een klauw grijpende dreef zij haar nageling in zijn aangezicht en neep hem de wang te pletten. Bloedtruppels lekten reed op zijn kind. Mijn kind helden zij. Mijn kind op booswicht. De nijpingen der razende moedig veroorzaakten de zoldernier onverdragelijke machtopijnen. Zijn wezenstrekker gaven dit genoeg te kennen want de ogen kwamen hem uit het hoofd.  Het meisje nietwillende verlaten bracht hij zijn degend tegen de borst haar moedig en boorde vredelijk door haar boezem. De ongelukkige vrouw losde als dan de booswijand en leundde wankelen tegen de dak. Bloed liep over haar klederen, haar ogen verflouden, haar wezenstrekken verstierven en haar handen zochten twalend naar een steun. De zoldernier die haar dochter in de armen hield, wierp op dit ogenblik het haar van de wangen der maagd, plaatse zijn mond op haar ontverft gelaat en zoonde haar zo driftig dat de oren der stervende moedig het geluid ervan ontvingen. Op het gezicht dierschennens kreeg zij het leven terug. Zij stond recht zonder ergens dicht te leunen. Met een verwaarlijke uitdrukking van blijdschap stak zij haar bevende hand tussen haar klederen en spakt met doffe stem terwijl zij naar de zoldernier liep. Gij zult mijn kind niet onteren. Haar ziel zal mij zuiver ten hemel verzeilen. Daar, zie booswicht, nu hebt gij een lijk. Zij stiet het mes dat ze uit haar tas getokken had bij herhaalde manen in de borst haar dochter en meende haar nog eens stervend om helzen. Maar nu ontgingen haar de krachten met het leven. Zij stortte zwaar op het lichaam van haar kind. Om dit zieldrukkingtourneel in al zijn delen te beschrijven heeft het verhaal langer dan het daad zelf geduurd. Al deze voorvallen begonnen en eindigden in enige ogenblikken. In dier voegen dat de andere zolderniers nog bezig waren met het bij eenrapende juwelen wanneer de moedig en de dochter deze aarde voor een betere wereld verlieten. Zodra de uit hemse plunderaars alles wat op de zolder van enige waarde was gerooft hadden, gingen zij ten huis uit en liepen naar andere plaatsen, dezelfde verwoesting tervatten. De ramsalige burgers die nu uit hun woningen verjaagd waren of in dezelfde niet meer doorstel blijven, dolden als verloren in de straten en werden door de Fransen met alles smaadwoorden beyegend. Hoe pijnlijk moest toch de onmacht en de wanhoop voor deze Vlaamse harten zijn, hoe bitter en hoe neidig vervloekten zij de naam der Fransen. Om plantenmiddag renden een groot getal ruiters door de stad om de zoldernieuwsweerder te roepen, want Mede Chatillon had geoordeeld dat de kroon van Frankrijk nu genoeg gewoken was. Er werd uitgeroepen dat men de lijken mocht begraven en dat iedereen naar zijn woning mocht terugkeren. 