Kinderuniversiteit, 24 februari 2016, "Weet jij tot waar je kunt gaan?", professor Stefan Bogaerts
Goedemiddag jongens en meisjes. Er komen nog een paar binnen. Die kunnen we nog gaan zitten. Goedemiddag jongens en meisjes, goedemiddag ouders en begeleiders. Nou, hartelijk welkom. Mijn naam is Trace van Aanold en ik heb de eer om jullie namens de kinderuniversiteit die georganiseerd wordt op de Technische Universiteit Eindhoven en deze Universiteit Tilburg University om jullie welkom te eten. Ik vind het erg leuk dat jullie er zijn. Dat is misschien een beetje jammer dat jullie zo verspreid zitten, maar waarschijnlijk vinden jullie dat heel erg leuk. We zijn met rond de 160 kinderen, waarschijnlijk iets minder, want vandaag heb ik een paar ziekmeldingen gehad. Wat ik wel heel erg leuk vind, is om te vertellen dat wij kinder hebben uit vijf provincies. Niet alleen hier noord-braband, maar ook uit Limburg. Wie komen er uit Limburg? Kijk, dan zie ik allemaal vengels omhoog gaan. Ik weet ook wat er iemand uit mijn strecht is. Wie komt er uit mijn strecht? Die is dat misschien nog niet. Maar dat vond ik wel, dat zit misschien vast in het verkeer. Dan hebben we nog iemand uit Zuid-Holland, uit Utrecht, Gelderland. En dan heb ik ze volgens mij allemaal genoemd. Jullie zijn vandaag onze studenten. Normaal zijn jullie hier op normaal. Er lopen ongeveer 12.000 studenten rond. Vandaag plus 160, want jullie zijn ook studenten. Jullie krijgen vandaag een college in deze ruimte, de Oula van de Universiteit. Dat is maar eentje van, en alleen maar jullie krijgen hier les. Alle andere studenten krijgen een heel andere lokale les. En deze Oula zijn alleen maar plechtheden, wat heel ceremoniële plechtheden. U vond het wel leuk dat jullie dan hier een college konden krijgen van een echte professor. We beginnen dadelijk met een kort voorprogramma. Daar hebben jullie de groene en oranje rode kaarten voor gekregen. Ik kreeg er al een vraag over. In het begin om met een kennispel. Hiernaar krijgen jullie een college van professor Stefan Bogarts. Die zit hier al voor aan al te wachten. En dan is er nog tijd over voor jullie om vragen te stellen. Dus ik zou jullie graag willen bezoeken om tijdens het college geen vragen te stellen. De professor mag dat zelf wel doen. Als je dat wil, als je jullie vragen wilt stellen. Maar sparen jullie eigen vragen, alsjeblieft even op tot het vragenquartier.  Als jullie een mobieltje hebben, zou ik willen vragen om die even op stil te zetten. Want het is natuurlijk heel vervelend als de professor de alleen rinkeltoontjes wordt gestort tijdens zijn college. Na afgelopen van het college het vragenquartier. Dan hebben jullie de mogelijkheid om samen met de hoge leraar hier op het podium te komen. En er wordt er een groepsfoto gemaakt. Die foto's worden naar de hand op onze werpaakenaar gezet. Sowieso worden de foto's gemaakt die op onze werpaakenaar worden gezet. En er worden ook, want dan zien jullie een cameraman. En de achterste is ook nog een camera. Wordt het college live opgenomen. Dus jullie kunnen het achteraf nog altijd terugkijken. En ook de keentjes die zich hebben afgemeld. Die heb ik ook een berichting gestuurd. Van nou, heel jammer als jullie niet live erbij kunnen zijn. Maar jullie kunnen nog altijd achteraf het college bekijken. Op het einde, maar dan zijn we een heel mooi uur verder. Als jullie naar buiten gaan en de foto's gemaakt, dan krijgen jullie een vragenformulier. We willen graag weten hoe jullie het vonden. Of jullie nog andere ideeën hebben volgende college's. En als jullie het formulier hebben ingevuld, krijgen jullie een certificaat. Dus vergeet vooral niet het vragenformulier in te vullen. Nou, volgens mij kunnen we beginnen. En dan beginnen we met het voorprogramma. En dan geef ik heel graag het woord aan Bjorn Negius. En graag een applaus voor hem. Zo, even kijken. Ja, mijn microfoon doet het ook goed. Middag, jongens en meisjes, ouders, begeleiders. Allemaal hartelijk welkom. Ik heb net al een klein beetje een applaus gehoord. Nou, dank jullie wel daarvoor. Maar het wordt ook allemaal opgenomen. Het wordt allemaal uitgezond. Zullen we ze even kijken, want de mensen die kijken, die online meekijken bijvoorbeeld, of die straks terugkijken, willen natuurlijk wel weten of het echt gezellig was. Zullen we even kijken hoe enthousiast jullie zijn. Zullen ze even een heel erg keihard applaus geven. Ja, nog een beetje harder. Laat je maar horen. Tot in Maastricht, tot in, weet ik waar. We gaan een quiz spelen. En daar zijn die rode en die groene kaarten voor. Hoe gaat dat in zijn werk? Hebben jullie ze allemaal of niet? De rode en de groene kaarten. Ja, perfect. Nou, vind ik een goed idee dat wapperen.  Als jullie nou eens eventjes wapperen met die kaarten. Ja, precies. En blijf even wapperen. Dit is een hele slechte googeldruk. We gaan er ondertussen de quiz tevoorschijn toveren. Let op. En zeven kijken of dat het lukt. Ja, hard genoeg gewapperd. Ja hoor, er is ie. Knap hoor. Kennen jullie deze drie of niet? Ja, wie zijn dat? De zware jongens. Ja, dat zijn nog een boef. Als je iets doet wat niet mag, dan krijg je meestal straf. Kennen jullie een paar voorbeelden van dingen die je echt niet mag doen? Noor eens iets. Ja, inderdaad. Vuurwerk onder de auto groeien mag inderdaad niet. Iemand vermoordde mag ook niet. Nee, inderdaad. Iemand nog meer. Ja, zeg maar. Ja, jij mag. Heel brutaal zijn, maar ook niet, inderdaad. Dat is ook goed. Wat bankdirecteurs? Nee, inderdaad. Ja, jij. Liegen tegen politie? Nee, inderdaad. En niemand mist allemaal ook niet. Nee, inderdaad. Maar weet je wat wel mag? Een quiz spelen. En daarbij gaat het er om. Dat we twee antwoordmogelijkheden hebben per vraag. En als je denkt, ah, het goede antwoord is groen. Dan is het groeie antwoord groen. Dan stek je het groene kaart op. En anders is het rood. Zullen we beginnen? Ja, oké. Hier komt de eerste vraag. Je gaat eigenlijk meteen over het ministerie. Wat doen ze daar? Het ministerie van veiligheid en justitie. Daar hebben ze misschien wel eens van gehoord. Daar hebben ze een minister voor en een staatssecretaris. En die bedenken allerlei wetten. En die bedenken ook allerlei straffen. En dan mogen dan rechters mee aan de slag. Dus als er iemand is, als er een boef gevangen is, dan krijgt hij uiteindelijk een wet die waarschijnlijk ergens een keer op het ministerie mee bedacht is. Wie is de baas van de ministerie van veiligheid en justitie? Is dat groen? Klaas Dijkhoff? Of is dat rood, art van de steur? En eens even kijken. Nou, dat is best aardig door elkaar. Zo te zien, ik zie een beetje rood en ik zie een beetje groen. Zullen we eens kijken wat een goede antwoord is? Het goede antwoord is rood, art van de steur. Ja. Onthouw die man, die is goed bezig. Dus allerlei... Nou, het is in ieder geval regelmatig het nieuws. En... Als je professor bent trouwens, moet je niet te dicht in zijn buurt komen.  Maar dat is een ander verhaal, leg je hem nog een keer uit. Dit is trouwens Klaas Dijkhoff. Hij is de staatssecretaris van veiligheid en justitie. Dus eigenlijk zijn zijn rechterhand, zeg maar. Nou, goed, een beetje... Ja, 50-50 was de antwoord. Nou, eens kijken. Bij de volgende vraag. Als kind kun je natuurlijk ook de wet overtreden. Zeker. We hebben net over gehad. Nou, als je nou tussen de zoveel en zoveel jaar oud bent, dan kom je uiteindelijk misschien wel bij de kinderechter terecht. Weet je jullie hoe oud je daarvoor moet zijn? Is dat tussen de 12 en 18? Groen. Of is dat rood tussen de 10 en de 16? Dus even kijken. Nou, weer een mooie gemalleerd. Antwoord veld. Dus even kijken. Groen en rood. Je bent overtuigd van rood. Toch? Een beetje zeker? Ja? En die groene weten die het ook zeker? Weet je zeker? Oké, dan zullen we eens even kijken. Het goede antwoord is namelijk Groen tussen de 12 en de 18. Ja. Maar mijn advies is gewoon lekker dit voorbij laten gaan en vrolijk 18 worden. En niet met de kinderechter in aanraken komen natuurlijk. Hebben jullie trouwens even tussen ons? Heeft er iemand? Ik heb wel eens iets gepikt. Ik heb wel eens kootjes gestolen. Jullie daar ook wel eens gedaan of niet? Ja? Oh, ja. Echt wel. Goed. Niet te vaak doen. Volgende vraag. Stel, je bent dus tussen de 12 en 18 jaar oud en je speibelt nog al veel. Ja, dan kun je een leerstraf of een werkstraf krijgen die je via een bepaald bureau moet uitvoeren. Hoe heet het bureau? Is dat groen? Bureau stop. Of is dat rood bureau halt? Zo. We zijn nogal unaniem. Waarom zijn we zo unaniem? Weet je jullie wat bureau halt is? Ja? Wat is dat dan? Een bureau, precies. Ja. Zal het hele leven maar zo eenvoudig in elkaar gewoon. We gaan eens even kijken. Het is inderdaad bureau halt rood. Rood is het goede antwoord. Ja. Trouwens. Hier is iemand bezig met papier prikken. Dat kun je ook doen, omdat je het leuk vindt. Ik vind het ook leuk gewoon om papier te prikken. Hoeft niet extra voor te krijgen ofzo. Maar ja, oké. De volgende vraag. Misschien een beetje ernstiger. Want het gebeurt wel eens dat mensen ontvoerd worden door criminele of door terroristen.  Heb je misschien wel eens iets van in het nieuws van me gekregen. Het is natuurlijk heel erg. Maar soms gebeurt er iets vreemds als mensen ontvoerd worden. Wat gebeurt er dan? Namelijk dat de mensen die ontvoerd zijn hun ontvoerders heel aardig gaan vinden. Ja, daar is rare. Dus je wordt ontvoerd en dan op een gegeven moment krijg je toch een soort band met je ontvoerders. Ja. Ja. Dat is toch een soort band met je ontvoerder? Dat is raar. Hoe noemen we dat? Het is een syndrome. Zo is dat ooit uitgelegd. Is dat groen, het stokholmsyndrome of is dat rood, het oslo-syndrome? Nou. Ook hier is het best wel best wel helder. De meeste kiezen toch voor groen. Ik ben er wel benieuwd. Hebben jullie wel eens van het stokholmsyndrome gehoord en of het oslo-syndrome? Ja? Weet iemand trouwens waar stokholm ligt of niet? Ja, waar dan? Zweden en oslo? Noorwegen. Het antwoord is groen, het stokholmsyndrome. En het is ooit ooit zo genoemd omdat er in stokholm, dat weten we, er ligt in Zweden is ooit eens een bankovervallen door bankovervallers en die hebben toen mensen gegeizeld voor een paar dagen, maar die hebben met elkaar een band gekregen en het was zelfs zo nadat de geizeling voorbij was dat de mensen die gegeizeld waren het opnamen voor de overvallers. Dat is raar, hè? Dat was eigenlijk ook weer niet zo erg, viel lijk wel mee. Nou, de laatste vraag alweer. Misschien iets wat jullie ook wel kennen. Namelijk dat je op, gebruikt iemand anders een fiets of zo. Dat je zegt, die fiets is niet voor mij, maar ik ga gewoon fietsen. Dat gebeurt er wel eens. Zonder te vragen. Dat heeft een naam. Als je het ergens tegen wil maken, dan kan je dus gewoon ongevraagd iemand anders een auto gaan zitten of op iemand anders een scooter gaan rijden. Hoe noemen we dat? Is dat rood? Joyriding of is dat groen Grand Theft Auto? We gaan eens kijken. Root, groens. Nu wat een beetje door elkaar. Zitten er echt de gamers bij jullie in de zaal? Ja? Ja? Wat speel je zowel? Minecraft. Oh, dat is wel leuk. Iemand nog een ander spelletje? Wat zei je? Call of Duty. Ah, dat is ook leuk. Even kijken. Nog een ander spelletje? Nee? Oké.  Het heftigste dat ik tegenwoordig speel is word for it. Ken je dat? Ja, dat is ook heel stoer. We gaan eens even kijken. Wat is het goede antwoord? Het antwoord is rood. Joyriding. Grand Theft Auto, dat is een game. Dat is best een vet game te zijn. Ja, precies ja. Het is ook wel een soort joyriding, maar de officiële benaming is natuurlijk dus joyriding. Nou, dat hebben jullie goed gedaan. Volgens mij ging het wel lekker, of niet? Zaten er moeilijke vragen tussen? Nee, viel het mee allemaal? Ja? Mooi, oké. Nou, dan heb ik nog één dieja over, en dat is, ja, wil ik toch nog wel even, want dat deed het net ook weer goed. Een applausje voor jezelf natuurlijk. En voor professor Stefan Bogarts, want die gaat het nou overnemen. Nou, goede middag. Iedereen, beste studenten, beste leerkrachten, ouders, het is mij heel duidelijk dat jullie allemaal bijzonder intelligent zijn. Dat bleek uit, jullie antwoorden, op de vragen daar net. En ik vraag mij dan af, ik moet nu een college gaan geven. Willen jullie het gemakkelijk, of willen jullie het moeilijk? Wie wil het moeilijk? Oké, dan gaan we het moeilijk doen. Goed. Het gaat over grenzen, maar voor ik iets ga zeggen over grenzen, en over grenzen gaan, ga ik eerst zeggen wie ik ben. Ik ben Stefan Bogarts, ik ben een Vlaming, die in Nederland werkt. En wat jullie willen weten is, hoe word je een professor? Wanneer mag je rondlopen in een toga, een bef en een barret. En deze barret ga ik nu afzetten, dat mag. Eerst heb ik zoals jullie de basisschool gevolgd. Daarna, wij noemen dat een blanderen de middelbare school, de secundaire school, en dan als je 18 bent, dan ga je op enig moment naar de universiteit. Wie wil daar naar de universiteit gaan? En dan ga je daar psychologisch studeren. En dan moet je heel hard werken. En dan op zekere ogenblik, ah, je moet ook onderzoek doen. En dan op zekere ogenblik, na jaren hard werken, dan word je professor. En dan mag je in deze toga rondlopen. En vroeger, ik was toen nog niet geboren, ga van alle professoren les in een toga. En ik kan je verzekeren dat deze toga is heel warm. En sinds vijftig jaar geven wij geen les meer in deze toga. Goed.  Dus dat is wie ik ben. Wat is een professor? Heb ik uitgelegd. En ik wil eigenlijk beginnen met een liedje of een stuk uit de liedje. En wat ik een beetje bang voor ben, is dat jullie kent hem. Oké, het is mooi. Ik had echt gedacht dat jullie dat niet kenden. Dus jullie kennen dat liedje allemaal. En weet jullie waarom ik dat liedje heb laten horen? Omdat dit liedje gaat over opgroeien, volwassen worden, maar vooral grenzen opzoeken. En dit is het eerste stukje van de tekst en ik heb een paar woordjes zwart gemaakt. Dat staat 7 jaar. Jullie zijn natuurlijk allemaal ouder dan 7 jaar. Ja? Mama zegt vrienden hebben is heel belangrijk. Wie geeft heel veel vrienden? Kijk, dat is mooi. Dat is mooi. Want weet je wat wij uit onderzoek weten dat jongeren van 8, 9 of 10 jaar ja, die in een instelling zitten, omdat ze iets trouwens gedaan hebben, vaak maar heel weinig vrienden hebben. Belangrijk. Dan staat daar in het zwart 11 jaar. Ja? 11 jaar en 12 jaar daar staat het woordje smoking, en drinken. In sommige van jullie zijn 11 jaar of 12 jaar. Dat is zo de leeftijd waarop je bepaalde grenzen gaat opzoeken. Goedwetende dat roken en drinken heel ongezond is. En dan mama en papa. Of stief mama, stief papa, opa, oma de leerkrachten duidelijk zeggen doe dat niet. Dus je gaat grenzen opzoeken. Ja? Je gaat allemaal gerookt hier. Ja, kijk eens aan. Dit is heel mooi, natuurlijk. Je gaat grenzen opzoeken. Ja? En roken, drinken, opzicht. Dit is heel ongezond. Moet jullie nooit doen. Maar dat is niet strafbaar natuurlijk. Je gaat daarvoor niet naar een jeugdrechter moeten gaan. Maar stillaan ga je op die leeftijd beïnvloed worden door vrienden. Ga je je laten meeslepen door die vriendjes en ga je toch bepaalde zaken doen die eigenlijk niet mogen. Wat de meneer voor mij ook zei. Wie heeft al eens een snoepje gestolen? Wie heeft al eens een snoepje gestolen? Kijk. En wie heeft, ja oké. En wie heeft dat gedaan in groep samen met de anderen? Een paar, want heel vaak gebeurt dat heel vaak gebeurt met twee of met drie jongens of meisjes om elkaar te tonen van kijkers wat ik allemaal durf. Hoe stoer ik ben.  Dus daarom heb ik dit liedje eigenlijk laten horen dat opgroeien en volwassen worden ja, voortdurend ook betekend ja, grenzen opzoeken, maar zegt deze zanger ook als je met je hoofdje tegen de muur loopt ken je dat? Als je iets doet wat niet mag en je wordt op de vingers getikt daar leer je ook uit. En ga je ook nadenken en zeggen ik mag dat een volgende keer niet meer doen. Toch? Die ervaring hebben jullie ook. Oké, goed. Ik wil met jullie een test doen en die test is de volgende. Jullie zien dat meisje droevig? Waarom is zij droevig? Omdat zij wat we zeggen tijdens het wandelen heeft zij 10 euro verloren. Dat is heel erg. Dat is heel veel geld. En jullie juli lopen achter dat meisje, beeld je dat even in en je ziet dat zij 10 euro verliest. Dan is de vraag, wat ga je doen? Ga je dat geld voor jezelf houden of ga je dat geld aan dat meisje teruggeven? Omdat je weet dat ze zo verdrietig is. Wie gaat dat geld aan dat meisje teruggeven? Kijk. Zo hoort het ook. Oké. Dit is een ander voorbeeld. Jullie zien dit is een bankdirecteur met heel veel geld in zijn armen, zie je? En meneer de bankdirecteur verliest 50 euro. Dat is heel veel doen met 50 euro. Je kunt spulletjes mee kopen. Je kunt daar massasnoep mee kopen. Je kunt daar andere leuke dingen mee kopen. En deze meneer heeft geld genoeg. En ik ga nu dezelfde vraag stellen. Wie gaat deze 50 euro aan die meneer teruggeven? Oké. Vingers mogen weg. Want ik merk dat er minder kinderen, sorry, veel minder studenten onder jullie die 50 euro aan die bankdirecteur gaan teruggeven. Waarom? Waarom ga jij dat voor je eigen houden? Omdat hij er al genoeg van heeft dat is waar. Nog één iemand? Jij? Hij is er niet verdrietig om? Oké. Wel eigenlijk eigenlijk het maakt geen verschil uit. Het maakt geen verschil uit. Maar wij denken dat meisje is heel verdrietig en die bankdirecteur heeft toch genoeg geld. Dus wij nemen andere beslissingen. We gaan het allemaal teruggeven aan dat meisje. En slechts een tiental gaan die 50 euro aan die bankdirecteur laten zeggen teruggeven terwijl het maakt geen verschil uit. Versta je? En we noemen dat met het moeilijke woord morele ontwikkeling.  Dat is een heel lastig woord. En dat heeft alles te maken met hoe staan wij ten aanzien van andere personen als het gaat om dit soort van zaken. Iemand verliest geld, gaan we dat teruggeven. Eigenlijk moeten we een bankdirecteur die heel veel geld geeft. We moeten dat gewoon teruggeven. Zijn jullie daarmee akkoord? Ja, kijk, volassen. Zo horen wij dat graag. Wat bestudeert nu de klinische forensische psychologie? Waar houden wij ons nu mee bezig? En je ziet daar staan gedrag. We houden ons op de eerste plaats bezig gedrag van kinderen, het gedrag van jongeren het gedrag van volwassenen. Ja, en gedrag is natuurlijk dat kan heel veel zijn. Dit is nu een plaatje, maar jullie hebben net verteld dat jullie heel slim zijn, dus ik ga dat heel kort uitleggen. Zien jullie mijn rood stipje? Groenstipje. Goed zo, jullie letten op. Kijk, gedrag op zich moeten we altijd samen zien met emoties die we hebben en emoties kan zijn, boosheid verdriet. Maar ook als we heel gelukkig zijn, dan gaan we roepen dan zijn we blij. En natuurlijk ook met wat we denken. Een voorbeeld te geven. Ik heb kinderen. Als ik met de jongsten is een beetje iets ouder dan jullie naar de supermarkt gaan, naar Albert Heijn gaan, dan vraagt hij aan mij, mag ik een snoepje? En dat zeg ik heel vaak, nee, deze keer niet. Weet je wat hij dan doet? Dan staamt hij op de grond omdat hij heel boos is. Hij is iets ouder, ja erger, erger. Dus dan staamt hij op de grond omdat hij heel boos is en dat is het gedrag. En waarom staamt hij op de grond? Omdat hij boos is. Dat is de emotie. En wat denk je dan? Starter papa. Ik wil dat snoepje. Vorige keer kreeg ik ook al je snoepje. Het is gedrag, hoe je altijd in de relatie ziet tot hoe iemand zich daarbij voelt en emotie en wat iemand daarbij denkt. Is dat duidelijk? Ja? Oké. En dan zie je hier natuurlijk ook omgeving staan. Omgeving staan. Ga ik heel een vader gelden. Ik denk dat jullie in school, dat is een omgeving in school veel braver zijn dan thuis in het gezin. Dat is ook een omgeving. Of zijn jullie thuis veel braver dan in school? Wie is braver in school? Dan thuis.  En wie is thuis braver dan in school? Oké. Dus dat betekent eigenlijk dat de omgeving waar je bent ook een stukje bepaalt welk gedrag dat je gaat vertonen. Ja? Jullie weten allemaal wat gedrag in school niet mag. Want dan leerkrachten dan heel streng gaan reageren en gaan straffen. En staat gedrag thuis? Ja. Soms gebeurt dat wel eens. Dat je dan een fingerwijzing krijgt of dat je dan een straf krijgt of iets anders. Weet je wat er gebeurt met kinderen die echt iets heel stoud gedaan hebben die stel gepleegd iemand pijn gedaan iemand echt mishandeld en waarbij dat de mishandeling zo ernstig is dat zo iemand voor de jeugdrechter moet verschijnen of de adolescentenrechtbank moet verschijnen Weet je wat er mee gebeurt? Inderdaad, kijk weet jullie wat dat is? Als jullie ooit eens wat is dat? Kijk eens aan. Dat is inderdaad vrouwenjusticia en in elke rechtbank vind je vrouwenjusticia die staat daar Ja? Weet je jullie, dat is, ik heb dat niet maar weet je jullie waarom vrouwenjusticia een weegschaal in haar hand heeft? Waarom? Perfect. 