Max Havelaar | Multatuli | Literary Fiction | Sound Book | Dutch | 3/8
maanden ben je waarnemend assistent-resident geweest en bovenin reed lang hier als controleur je moest het dus weten, niet waar meneer Havelaar ik heb nooit gediend onder iemand als u je hebt iets zeer bijzonders neem het me niet kwalijk volstrek niet, ik weet wel dat ik niet ben als alle mensen maar wat doet dit tot de zaak dat doet er dit toe dat u iemand begrippen en denkbeelden medeelt die vroeger niet bestonden nee, die ingesluimerd waren door de vervloekte officiële slendig die zijn stijl zoekt in ik heb de eer de vredenheid van de regering nee, verbergen, laster jezelf niet je behoeft van mij niet te leren heb ik je bijvoorbeeld hedenmorgen in de seaba iets nieuws verteld? nee, nieuws niet maar u sprak anders dan anderen ja, dat komt omdat mijn opvoeding wat verwaarloos is ik spreek te hooi en te gras maar je zou het me zeggen waarom je tot nog toe zo berust hebt in alles wat er verkeerd was in de bak ik heb nooit zo de indruk gehad van een initiatief bovendien, dat alles is altijd zo geweest in deze streken ja, ja, dat weet ik wel ieder kan geen profeet of apostel wezen hmm, het hout zou duur worden van het kruizigen maar je wilt me toch wel helpen alles terecht te brengen je wilt toch wel je plicht doen zeker, vooral bij u maar niet ieder zou dit zo streng voorderen of zelfs goed opvatten en dan komt men zo licht in de positie van iemand die windmolens bestraait nee, dan zeggen zij die het onrecht liefhebben omdat ze daarvan leven dat er geen onrecht was om het vermaak te hebben u en mij uit te maken voor donkie shotten en tegelijkertijd hun windmolens draaiende te houden toch, verbrugge, je had niet op mij hoeven te wachten om je plicht te doen meneer Slautering was een bekwaam en eerlijk man hij wist wat er omging hij keurde het af en verzette zich er tegen zie hier Havelaar nam uit een portefeuille twee velenpapier wiens hand is dit? dat is de hand van meneer Slautering juist, wel nu dit zijn klatnotenhuis, bevat dan de blijkbaar onderwerpen waarover hij met de resident spreken wilde daar lees ik, zie, ten eerste over de rijstbouw ten tweede over de woningen der dorpshoofden ten derde over het innen der landrenten enzovoort daarachter staan twee uitroepingsstekens dat bedoelde meneer Slautering daarmee hoe kan ik dat weten rieverbergen ik wel, dit beduit dat er veel meer landrenten worden opgebracht dan er in Slaans kas vloeien toch ik zal je dan niet stonen dat wij beide weten omdat het in letters en niet in tekens geschreven is zie hier ten twaalfde over het misbruik dat door de regenten en mindere hoofden van de bevolking wordt gemaakt over het houden van verschillende woningen ten kosten der bevolking enzovoort is dit duidelijk geziet dat de heerslautering wel iemand was die een initiatief wist te nemen ja had je het bij hem kunnen aansluiten luister verder ten vijftiende dat vele personen van de familie en bediemden der inlandse hoofden op de uitbedalingstaten voorkomen die inderdaad geen deelnemen in de cultuur zodat de voordelen hiervan hun ten deel vallen ten prejudices van de werkelijke deelhebbers ook worden zij gesteld in het onrechtmatig bezit van samenvelden terwijl die alleen toekomen aan de genen die aandeel hebben in de cultuur hier heb ik een andere noten en wel een potlood zie heens ook daarop staat iets zeer duidelijks de verloop van volkt parankutyang is alleen toeschrijven aan het verregaand misbruik dat van de bevolking wordt gemaakt wat zeg je daarvan ziet geweld dat ik niet zo excentriek ben als het schijnt wanneer ik werk maak van recht zie je nu dat ook anderen dit deden zie voet nog 72 het is waar de heerslotering heeft de resident dik was over dat alles gesproken en wat volgde daarop dan werd de regent geroepen er werd geabuscieerd juist en verder de regent onkende gewoonlijk alles dan moest er een getuige komen niemand durfde tegen de regent getuigen oh meneer Havelaar die zaken zijn zo moeilijk de lezer zal voor hem een boek heeft uitgelezen even goed als verbruggen weten waarom die zaken zo bijzonder moeilijk waren meneer slootering had er veel ergenis over vervolgde de controleur hij schreef scherpe brieven aan de hoofden ik heb ze gelezen hele nacht, zei Havelaar zie voet nog 73 en ik heb hem dik was horen zeggen dat hij als er geen verandering kwam en als de resident niet doortasten zich rechtstreeks zou wenden tot de gouverneur generaal dit heeft hij ook aan de hoofden zelf gezegd op de laatste seba die hij heeft voorgezeten daar aan zou hij zeer verkeerd hebben gedaan de resident was zijn chef die hij in geen geval mocht voorbij gaan en waarom zou hij dat ook het is toch niet te veronderstellen dat de resident van Bantam, Onrecht en Willekeur zou goedkeuren goedkeuren? nee maar mijn klaag niet gaar naar bij de regering en hoofd aan ik klaag niet gaar naar iemand aan wie ook maar als het moet, een hoofd zo goed als een ander toch van aanklagen is nu hier god dank nog geen spraak morgen ga ik de regent bezoeken ik zal hem met verkeerde van onwettige gezachtsoefening onder het oog brengen vooral waar het om de bezitting van arme mensen te doen is maar in afwachting dat alles terecht komt zal ik hem in zijn netelige opstandigheden helpen zoveel ik kan je begrijp nu immers waarom ik dat geld aan de collecteur dadelijk heb laten uitbetalen, niet waar? ook ben ik van voornemen aan de regering te verzoeken de regent zijn voorschot kwijt de schelden sie voetnoot 74 en u verbruggen stel ik voor, gezamenlijk stipt onze plicht te doen zolang het kan met zachtheid, maar als het moet zonder vrees je bent een eerlijk man, dit weet ik maar je bent beschroomd zeg voortaan flink uit waar het op staat advient capora werp die half uit van je, best de keel en nu, blijf bij ons eten we hebben Hollands bloemkool in blik maar alles is zeer invoudig want ik moet heel zuinig zijn ik ben erg ten achterin geldzaken de reis naar europa weet je kom Max zakker, loodjonge, wat word je zwaar en met Max, de paard op zijn schoudig trad hij, gevolgd beverbruggen de binnengalerij in waar tienen hem wachten aan de gedeckte disc die, zoals Havelaar gezegd had wel zeer invoudig was duclarie, die aan verbruggen kwam vragen of hij al dan niet dag thuis te zijn voor het middagmaal, werd meegenodigd aan tafel en wanneer de lezen gesteld is op het afwisseling in mijn vertelling wordt hij na het volgend hoofdstuk verwezen waarin ik meedeel wat er zo aan gesproken werd bij dat maal einde, hoofdstuk 8 voetnoten bij hoofdstuk 8 voetnoot 52 7 de betekenis blijkt uit het tekst ik weet niet of het woord een verbastering is van pas 7, een gebouw dat wel zou kunnen genomen worden voor de plaats waar mijn dergelijke vergadering houdt.