Leeuw van Vlaenderen of de Slag der Gulden Sporen | Hendrik Conscience | Historical Fiction | 6/8
De kleinste drift, het geringste gevoel dat zijn hart bewoog drukte zich op zijn aangezicht uit en men kon zonder moeite zien dat de wijdste openhartigheid eenzijner deugd hem was. Ook kwam hij de tranen die zijn blauwe ogen nu ontrolden niet wieder houden. Hij bukte het hoofd om dezelf te verbergen en ging met kloppend hart neven zijn vriend de koning staan. Al de ridders en edelfrouwen waren afgezeten en hadden hun paarden de schildknapen overgegeven. Quide deed de vier wapendragers vooruitkomen en bood de kostelijke uitrusting aan de dekens. Het harnas werd hun aangedaan en de helm met de blauwe veder op hun hoofd geroemd. De bruggenlingen zagen met aandachtig gestilte op deze plechtigheid. Hun harten waren met genoegen vervuld en ze waren ontsteld alsof hun zelf die eer geschieden. De dekens gewapend zijn de deepen hun de ene knie op de grond buigen. Dan kwam Quide vooruit en hief zijn slagswaard boven het hoofd van de koning. Meneer de koning, sprak hij, weest trouwe ridder, breekt nooit te eer en neem uw zwaard nooit dan voor het vaderland en uw vorst. Bij die woorden sloeg hij de deken der wevers lichtelijk met het slagswaard in de nek, volgens de eis tijdens ridderschaps. Hetzelfde werd aan Jan Breidel gepleegd en hij ook werd ridder geslagen. Terzelfde tijd kwam machteld uit de stoet en plaatste zich voordag knielde dekens. Zij nam beurtelings de twee wapenschilden uit de armen der knapen en hing dezelfde aan de hals der twee veredelde burgers. Velenderaan schouwers bemerkten dat zij het schild eerst aan Breidel's hals gehangen had en dat zij dit voorzeker met inzicht moest gedaan hebben, vermid zij daartoe enige stappen ter zijde was moeten gaan. Deze wapentekenen zijn nu edelen door mijn vader geschonken, sprak zij, zich meer naar Breidel kerende. Ik weet, edelen heren, dat Gij dezelfde ongeschonden zult bewaren en ik verheug mij dat ik tot de beloning uw vaderlands liefde mag medewerken. Breidel bezag de jonge edelvrouw met die bedankbaarheid. In zijn ogen stond de eet der vuurigste toegenegenheid en opoffering te lezen. Ook kreeg hij van macht tot zulke glimlach als zij er aan niemand dan aan Adolf had geschonken. De opgetogen dekender beenhouwers zou zich zonder twijfel voor de voeten der goede jongvrouw geworpen hebben, maar de plechtige houding der omstaande ridders had te sterke indruk op hem.  Hij stond verbaasd en beweegloos zonder spraak, want hij kon het gebeurde niet begrijpen. Macht tot beminden de deken der wevers niet zeer. Zij had een afkeer van hem, zonder te weten waaruit dit zondelink gevoel ontstaan was. Niet dat zij aan zijn hoge wijsheid of aan de rechtzinnigheid zijn er inborst twijfelde. Nee, zij erkende aan de konink al de hoedanigheden die een man kunnen verheerlijken. En echter kon zij haar hart niet tot een billeke gevoel voor hem dunken. Hierin was zij aan alle vrouwen gelijk. De ernstige man wincieel eenzaam en verborgen in de weide schedel woont, op wiens lippen een glimlach zo zelden als een nodeloos of vlijend woord verschijnt, wiens gelaat altijd somber en met type bedenking is betrokken, kan de vrouwen niet behagen. Zij gevoel een tezeer de zwakheid haar geest bij dergelijke mannen, die al zo het gans gewicht hun mannelijke vermogens op haar doen wegen. Wat toch gewoort een vrouw bij zulke man. Een zwak schepsel dat geboren is om op aarde te spelen, te beminden en te leiden. In tegendeel gevoel de machtel de bijzondere toegenegenheid voor Jan Breidel. Dit aangezicht dat voor ieder open lag als een boek waarop de aandoeningen des harten te lezen staan, die zoete glimlach welk over het mannelijk gelaat liep, gelijk een zucht der spelende winds over de kruiden in het dal en dan wedig die uitdrukking van toren en helden moet welke de vrouwen geen vrees maar bewondering inboezend. Dit alles sprak voor Breidel in het hart der jongvrouw. Ook indien ze Adolf niet had bemint en dat Breidel een jongheer waren geweest, zou haar liefde zich wel licht op hem gevestigd hebben. Gedurende de voorbijgelopen plechtigheid had zij met spijt gezien dat men de koning altijd voor Breidel stelde en zij poogte voor zoveel zij daartoe kon bijbrengen die voorrang te vereidelen. Mijn heren, nu kunt jij naar uw mannen terug gaan, sprak wiede. Wij hopen dat jij deze avond in onze raad komen zult. Wij moeten met u een lange gesprek hebben. Doet nu uw benden naar de legerplaats weerkeeren. De koning boog zich heuselijk en ging heen. Zo deed ook Breidel, maar even had hij zich enige treden verwijderd of hij gevoelde de last erwapenen die hem overal het lichaam klemden. Hij keerde met haast terug voor wiede en sprak. Edelen Graaf, ik verzoek van uw edelen nog een gunst.  Spreek, heer Breidel, zij zal u toegestaan worden. Zie, door lucht geheer, her nam de deken. Geheb mij heden een grote genade bewezen. Maag hij wilt me toch niet beletten tegen onze vijanden te strijden. De ridders kwamen dichter bij de teken. Zijn woorden verwondenden hen zeer. Wat wilde jij zeggen? Voeg kwierde. Dat deze wapens mij overal klemmen en nijpen, heer Graaf. Ik kan mij in het harnas niet verroeren en die helm weegt op mijn hoofd dat ik mijn hals niet bewegen kan. Ik verzeker u dat ik mij in die ijzeren kerker als een gebonden kalf zou laten doodslaan. Dit harnas zal u voor de zwaarden der Fransen bewaren, bemerkt een ridder. Ja, Maag, viel breedel uit, ik heb dit in het geheel niet nodig. Wanneer ik vrij ben, met mijn beil in de vuist, dan vrees ik niets. Waarlijk, ik zou daar in een schone houding staan, zo stijf en zo beschaamt. Nee, nee, mijn heren, ik wil dit voor goud niet aan mijn leven. Dins volgens heer Graaf, verzoek ik dat jij mij toelaat, dat ik burger blijven, tot na de strijd. Dan zal ik me dit lastig harnas kennis maken. Gij mocht doen, zoals het u belieft, meneer Breidel, antwoord ik wiede. Echter zijt en blijft jij ridder. Wel aan, riep de deken mijn pleidschap, dan ben ik de ridder met de beil. Dank, dank, door luchtige heer. Bij die uitroeping verliet hij de stoet en liep naar zijn mannen. Deze ontvingen hem met galmende gelukwensingen en hielden niet op door allerlei creëten hun vreugde de kennen te geven. Breidel was toch enige stappen van de gelederen en zijn er beenhouwers, wanneer reeds de gehele uitrusting op de grond lag. Hij behield slechts het wapenschild dat machteld hem aan de hals had gehangen. Albrecht, mijn vriend, riep hij tot een zijn mannen, neem die wapens op en draag ze naar mijn tent. Ik wil geen eizer aan mijn lijf, terwijl uw blote borsten het vijandelijk wapen durven afwachten. De Kermes wil ik een massacliers gewaad bij wonen. Ze hebben Mijn hart is en blijft een beenhouwers hart. De Fransen zullen dit wel voelen. Kom, we gaan naar het leegig. Ik zal met u de wijn als te voeren drinken. Ik schenk u elke maat. En HEL zei de zwarte leeuw. Die roep werd door al de gezellen herhaald.  Er kwam enige wanoorden onder de gelederen en zij wilden zich onstuimelijk naar de legerplaats begeven. De belofte van de deken had hij mijn pleidschap vervuld. Ho, ho, mannen! Riep Breidel, zo niet. Iedereen zei gelid of er worden kwaarde vrienden. De andere benden waren reeds in beweging en keerden met klinkende basuinen en vliegende vaandels naar de verschancing. De redderstoet ging binnen de poortenstad en verdween achter de wallen. Enige tijd daarna waren al de Vlamingen voor hun tenten bezig met zich over de veredeling daar dekens te onderhouden. Een groot getaal beenhouwers zat in een weide kring met de hanops in de hand op de grond. Grote kanafol wijn zonder nevenshen. Met één stemmen gegalmen zongen zij het lied van de zwarte leeuw. Ter midden onder hen op een eidelen ton zat de veredelde Breidel die als voorzanger iedere vrije aanving. Hij dronk bij herhaalde teugen op de verlossing des vaderlands en poogte door meer gemeensamheid de verandering van zijn state te doen vergeten. Want hij vreeste dat zijn gezellen mochten denken dat hij niet meer gelijk te voren hun vriend en makker wilde zijn. De koning had zich in zijn tent opgesloten om de gelukwensingen zijn erwevers te ontgaan. Hij werd te zeer door hun bewijzen van liefde aangedaan en die ontsteltenis kon hij te moeilijk verbergen. Daarom bleef hij de gantse dag alleen. Terwijl het leegig zich aan de innigste vrolijkheid overgaf. Einde van Hoogstuk 21 Hoogstuk 22 van de Leo van Vlaanderen. Dit is een Liepvoks opname. Alle Liepvoks opnamen behoort tot de publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilligig ga naar Liepvoks.org. Opname door Anna Simon. De Leo van Vlaanderen door Hendrik Conschans. Hoogstuk 22. De schande moet u voorhoofd smetten gij die wilt eeuwig slaven zijn. De voeging zal uw zielen pletten. Uw boezem scheuren met haar pijn. PF van Kerkhoven. Op weilig afstand ter stad Rijsel in een veld van buiten gewone Grote had het Franse leger zich neergeslagen. De onterlijke tenten welke voor zoveel mensen behoeften bedekten wel een halve mijlgrond. Daar een hoog opgeworpen bolwerk de plaats omringde zou men van ver gedacht hebben dat men een sterke stad voor zich had. In de prizen der paarden het geschreeuw der zoldeneers de rook der vuren en de duizend zweepende wimpels de tegenwoordigheid van hun leger niet hadden verraden.  Het gedeelte waar de eten leeriders woonden was kennelijk aan de kostelijke standaarden en geboorduurde vaandels. Terwijl hier fluwede tenten en pavillonen van allerlei kleuren stonden trof men in het andere deel slechts mindere hitten van lijnwaad of stro aan. Mens zou zich wel hebben mogen verwonderen hoe het mogelijk was dat Zulk een talrijk leger niet van honger verging. Mids men in die tijden zelden enige levensbehoeften met zich nam. Echter was er overvloed van alles. Mens zag er de tarwe in het slijk liggen en de beste levensmiddelen werden er met voeten vertrapt. De Fransen gebruikten een goed middel om zich alles te bezorgen en zich dezelfde tijd bij de Vlamingen hatelijk te maken. Elk ogenblik vertrokken grote benden zolderniers uit de verschancing om het land af te lopen en alles te roven, te plunderen of te vernienen. De boze krijgsknechten hadden het inzicht van hun veldtieren op achtertoa ten volg begrepen. Om het zelf uit te voeren beginen zij de gruwzaamste eeuwvuldaden welke men in de oorlog plegen kon. Tenteken der verwoesting waarmee ze het land van Vlaanderen bedreigden hadden zij altimaal kleine bezems aan hun speren gehangen. Daardoor willen dit kennengeven dat zij kwamen om Vlaanderen te keren en te zuiveren. En inderdaad zij verzuimde niets om die beloften te volbrengen. Na weinig dagen stond er in het gantse zuidelijk gedeelte des lands geen enkel huis, niet in kerk, nog slot, nog klooster. Ja, zelfs geen boom meer recht. Alles was kaal gemaakt en vernield. Ouderdom nog kunnen werd geëerbiedigd. Vrouwen en kinderen verkracht of vermoord en hun lijken zonder begrafenis de roovvogels overgelaten. In diervoegen begonnen de Fransen hun tocht. De geringste vrees, het minste barouw, kwam de vreemde booswichten in dit misdadig werk niet treffen. Op hun overgrote machtsteunende dachten zij zich de overwinning zeker. Maar destelafig en te schanderlijker waren hun daden. Zij doopten hun zwaarden in het onnoozel bloed van zuigelingen en onteren met vloekbare onkuishijd de weeloze maagd wie ervaardig zij in haar tegenwoordigheid gedood hadden. En Gans Vlaanderen moest hetzelfde lot ondergaan. Dit hadden zij bij hun eerloze wapens gezworen. In dezelfde morgen dat Kwie de bezig was met de trouwe diensten van de Konink en Breidel te belonen had de Fransenveld hier zijn voornaamste ridders tot een prachtig gast maal genodigd. De tent van de Graafdag-Twa was ongemeend lang en wijd en een onderscheide plaatsen verdeeld.  Er waren kamers voor ridders tot zijn gevolg behorende, kamers voor schildknapen en wapendragers, voor de mondbedienden en kokks en voor meer andere bijzondere personen die hem volgden. In het midden was een weide zaal, beurtelings tot dergelijke gastmanen of tot de vergadering van de Krijgsgaard bestemt en welke een groot getal ridders kon bevatten. Op de gestreepte zijde waarmee dit palvelioen overdekt was, lagen onterlijke kleine zilvere lelybloemen. Tegen de voorgevel boven de ingang hing het wapenschild van het huis van Achtwa. Een weinig verdig, boven een opgeworpen heuvel waarde de grote lelyvaan van Frankrijk. Binnen dit prachtig vertrek dat met rijke tapijten was behangen, had men lange gesneden tafels en fluële zetels geplaatst. Waarlijk, een paleis kon niet meer rijkdom of pracht voorstellen. Aan het opeinde der tafel zat meneer Robert, graaf van Achtwa. Hij was reeds in hoge ouderdom, echter nog in de volle kracht des levens. Een lid teken dat een deel zij naar rechterwang misvormde, getuigde zij naar dapperheid in de Krijg en gaf aan zijn wezenstrekken nog meer hardheid. Alhoewel zijn wangen door diepe rimpels en bruine vlekken verslensd waren, blonkend zijn ogen nog met al het vuur daar mannelijke drift onder zijn zware wenkbrouwen. Zijn voorkomen was vreed en zijn woesterblikken gaven in hem de onverbillelijke Krijgsman te kennen. Nevens hem aan de rechterzijde zat de Grijzaard Sigis, koning van Melinde. De ouderdom had zijn haar verzilverd en zijn hoofd voorover gebogen. Nochtans wilde hij bij de slag tegenwoordig zijn. In gezelschap van zoveel oude krijgsgezellen voelde hij de moed in zijn hart terugkomen en beloofde zich innerlijk nog enige schone wapenfeiten uit te voeren. Het gelaad van de ouderforst boezende de grootste eerbied in. Zachtheid en zielsrust stond erop geprent. Gewis had de goede Sigis niet de Vlamingen willen bestrijden, waren hem de stand ter zaken bekend geweest. Maar men had hem met veel anderen bedrogen, voorgevende dat de Vlamingen slechte Christen er waren en dat men al zo een goed werk voor God doen zou in die men hen tot de laatste uitroiden. Het was op dit tijdstip van het vuurigst geloof genoeg iemand van ketterij te beschuldigen om hem iedereen tot bloedvijand te maken. Aan de linkerzijde des veldheers zat Baltezag, koning van Mallorca, een ontstuimige en dappere krijgig. Ook kon men dit op zijn wezenstrekken genoeg zien.  Ja, het was niet mogelijk de stijve blik zijn er zwarte ogen te verdragen. Een wilde vreugd verhelde er zijn gelaad omdat hij nu hoopte zijn rijk, het welk hem door de moeren ontnomen was, weder te krijgen. Neventsem zat de Chateaune, geweest aan landvocht van Vlaanderen. Die mens, welke als werktuig daar koningin Johanna, de oorzaak van al de gebeurde onheilen was. Zijn schuld was het dat zovele Fransen in bruggen en ingrent vermoord waren. Hij was de oorzaak der schrikkelijke mensenslachting die er moest volgen. Welke hoeveelheid vraagroepen, bloed, hing er niet boven het hoofd van die dwingeland. Hij herinnerde zich hoe de bruggenlingen hem met schandbeladen uit hun stad verjaagd hadden en beloften zich geen geringen wedervraak. Het scheed hem onmogelijk dat de Vlamingen aan de verenigde macht van zoveel koningen, prinsen en graven weer stonden. Ook juigde hij reeds in zijn hart en betoonde een blij gelaad. Op hem volgde zijn broeder Guides en Paul die niet min vraag zuchtig dan hij was. Dan kom en Thibault hertocht van Lotaringen tussen de heren Jean de Barla en Reno de Tri bemerken. Hij was de Fransen met 600 paarden en 2000 boogschutters komen bijstaan. Rodolf de Nestelen, een brave en edelmoedig redig, zat nevens meneer Henri de Ligny aan de linkerzijde ter tafel. Ongenoog en en droefheid schetste zich op zijn gelaad en het was zichtbaar dat de vrede bedreigingen welke de ridders tegen Vlaanderen uitspraken hem niet behaagden. Temmiddend daar rechterzijden tussen Louis de Clermont en de Graaf Jean Domaal zat Godfrit van Baband die de Fransen 500 paarden had gebracht. Nevens deze bewonderden men de grote gestalten van de Zeelander Hugo van Arkel. Zijn hoofd stak boven de andere redders uit en zijn machtig lichaam gaf genoeg te kennen hoe schrikkelijk zo'n strijder op het slagveld zijn moest. Die ridder had zij de lange jaren nog geen andere woning dan de een of andere legerplaats gehad. Om zijn strijdbaarheid en schone wapenfeiten overal vermaard had hij een bende van 800 onversaagde mannen bijeen geraapt en ging met dezelfde in alle landen waar slechts de vechten was. Meer malen had hij de zegen door zijn tegenwoordigheid naar de zijde van de vorst welke hij diende doen hellen en was zowel als zijn mannen met wonen overdekt. Dit gedurig strijden was zijn leven en zijn vermaak. De rust kon hij niet verdragen.  Hij had zich bij het Franse leger vervoegd omdat hij onder hetzelfde veel zijn er wapenbroeders had gevonden. De enige neiging tot de oorlog hem aandrijvende bekeund hij zich weinig voor wie of waarom hij strijden zou. Dan nog waren-nog onder anderen tegenwoordig de heren Simon de Piemond Louis de Bougeux vooral Kasselin van Douay en Alain de Bretagne. Een ander slag van ridders trof men bij het lager einde de tafel aan. Alhof de Fransen zich niet onder hen hadden willen mengen zaten zij allen neven zokander op de minst vererende plaats. Waarlijk de Fransen hadden hierin geen ongelijk. Deze ridders waren verachtelijk want terwijl hun valzallen als echte Vlamingen de vijand afwachten waren deze hun leenheren in het Franse leger. Wat verblindheid treef die bassdaarden aan om de schoot hunner moedig even als de slangen doen te verscheuren. Ze gingen onder een vijandelijke standaard het bloed hunner landgenoten op vaderlandse grond vergeten. Misschien het bloed eens broeders of dit eens boezemsvrienden. En waarom? Om het land wat hun het leven gegeven had tot een slavenbodem te maken en de vreemden te onderwerpen. Die Aatalingen hadden dan geen ziel om te ontwaren dat schanden en verachting hun boven het hoofd hing om in hun eigen hart de knaging eens worms te voelen. De namen die hier bassdaad Vlamingen zijn voor het nageslag bewaard. Onder vele anderen waren Hendrik van Boutersum, Geldof van Wingenen, Arnold van Eikhoven en zijn oudste zoon, Hendrik van Wilre, Willem van Redingen, Arnold van Hofstad, Willem van Kranedonk en Jan van Raneel, de voornaamsten. Al de ridders aaten uit gedreven zilveren schootels en dronken naar lekkers de wijnen uit grulden koppen. De vaten die voor Robert Dartwa en voor de twee koningen stonden, waren kostselijker en groter dan die daar andere heren. Hun wapentekenen waren er kunstig ingesneden en meer dan één onschatbaar gesteente blonk aan derzelfde poorden. Gedurende de maaltijd werd er over de stand der zaken veel geredeneerd. Uit de woorden der gasten kon men begrijpen wat schriklijk lot het veroordeelde Vlaanderen was beschoren. Ja, ja, antwoordde de veldheer op een vraag van de Chatillon. Alles moet verneeld worden. Die vervloekte Vlamingen zijn niet te temmen dan door het vuur en het zwaard. En zouden wij die hoop boeren laten leven, dan zouden wij nooit ermee gedaan hebben. Dit moet een einde nemen.  Mijn heren laat ons een kort spel maken op dat wij onze degens niet langer met het slecht bloed zouden te besmetten hebben. Voorwaar, sprak Jan Varaneel, de Lelyaard. Voorwaar, minidatve, gehaapt gelijk, want het is niet mogelijk iets met die muiterlingen uit te richten. Ze zijn te rijk en zouden zich wel draai boven ons achten. Reeds willen zijn niet meer bekennen dat wij, die uit edel bloed gesprooten zijn en als onze onderdalen mogen behandelen, alsof het geld dat zij met handwerk gewonnen hebben, hun bloed edeler maken kon. Ze hebben zich in bruggen en ingent huizen gebouwd, welke onze kastelen in pracht te boven gaan. Is dit niet een hoon voor ons? Gewiss, dit mogen we niet langer verdragen. Indien wij niet alle dagen een nieuwe oorlog voeren willen, bemerkte Jan van Kranendonk, moeten al de ambacht die erin verslagen worden, want de overblijvenden zullen zich niet stil houden. Der halve vind ik dat minietatve de grootste reden der wereld heeft om maar geen te sparen. En wat wilt jij doen wanneer jij al uw vasallen zult vermoord hebben? Voeg de zwarelijvige Hugo van Arkel lachende, hop mijn trouw, dan kunt jij zelf uw landen beploegen en schoon vooruitzicht waarlijk. Ho, antwoorde Jan van Raneel, ik weet een goed middel om hierin te voorzien. Wanneer Vlaanderen van dit koppige rot zal gezuiverd zijn, zal ik Franse vrijluiten uit Normande-Jeroepen en hun mijn landen geven. In zulke er voegen zou Vlaanderen wel een echt deel van Frankrijk kunnen worden. Dit is een goed ontwerp. Ik zal aan de koning dit voorstellen, opdat hij de andere leenheeren ook tot het gebruiken van dit middel aanporren. Ik geloof dat dit niet moeilijk zijn zo. Zeker niet, meneer. Vind jij mijn voorstel niet goed? Ja, ja, dit zullen we bewerken. Laat ons maar beginnen met de plaats zuiver te maken. De wezenstrekker van Rodolf de Nestelen betrok aan zich met een innegespijt. De woorden welke je hoorde, mishaagten hem zeer, daar zijn edelmoedigheid zich tegen zoveel vreedheid verzetten. Hij sprak met drift. Maar, meneer Arctwa, ik vraag u, zijn we ridders of niet? En is de eeuw ons niet meer dat we al dus erger dan Saracen zouden te werk gaan? Bij God, gebringt de vreedheid te ver. Ik verzeker u dat het ons een schande voor de ganze wereld zijn zal.  Laat ons het leger der Vlamingen bevechten en overwinnen. Dit zijn ons genoeg. Hij noemt dit volk niet een hoop boeren. We zullen er spel genoeg mee te hebben. En staan ze niet onder de zoon van hun vorst. Konstabelne Nestelen rupt Arctwa hem driftig tegen. Ik weet dat jij de Vlamingen uitermate bemint. Die liefde vereert u, inderdaad. Het is gewiss uw dochter die uw zoke loflijke gevoelens inboezemt. Meneer Arctwa, antwoordde Rodolf, omdat mijn dochter in Vlaanderen woont, beledt mij dit niet zo goede Fransman als iemand te zijn. Mijn degen heeft het genoeg bewezen en ik heb daarom reden te geloven dat deze ridders uw schetsende woorden geen gehoor geven zullen. Maar iets dat mij meer aan het hart ligt is de eerder's ridderschaps. En ik verzeker u dat jij er zelf in groot gevaar stelt. Wat tuivel, riep de veldheer. Zou mij niet zeggen dat jij die muiterlingen wilt verschonen. Hebben zij de dood niet verdiend met zijn zeven duizend Fransen zonder genaden hebben vermoord. Zonder twijfel, zij hebben zich daar doodschulden gemaakt. Ook zal ik de kroon van mijn vorst zoveel mogelijk verreken. Maar dit slechts op die welke met het wapen in de hand zullen bevonden worden. Ik beroep al deze ridders of het wel betaamt dat wij onze degens tot een beulenwerk gebruiken en weerlozen laten vermoorden terwijl zij op het veld aan het ploegen zijn. Hij heeft gelijk, riep Hugo van Arkel met grümschap. Wij strijden tegen geen moor aan mijn heren en het is een schanderlijk werk dat ons wordt voorgedragen. Denk dat wij kistene te doen hebben. Er stroomt ook nog dietsbloed in mijn aderen en ik zal niet leiden dat we mijn broederen als honden behandelen. Zij voerenden krijgen het openveld en moeten dus volgens de wettendes oorlogs bestreden worden. Wij sinds jaak op mijn batroon, hernam dat Twa. Is het mogelijk dat jij lieden die slechte boeren kunt voorstaan? Reeds heeft onze te goede vorst alle andere middelen om hen te temmen beproefd, maar het is al om niet. We zouden dus onze mannen moeten laten vermoorden, onze koning laten honen en lasteren en dan nog het leven van die ophoere gelaten moeten bewaren. Hoop mijn ziel, dit zal niet geschieden. Ik weet welke bevelen mij gegeven zijn en zal de zelf vol brengen en doen vol brengen.  Meneer daar Twa, viel Rodolf Deneslen met heviger drift in. Ik weet niet welke bevelen jij ontvangen hebt, maar ik zeg u dat ik aan dezelfde niet zal gehoorzamen indien zij met de eerdes ridderschaps strijdig zijn. De koning zelf heeft geen recht om mij mijn wapens te doen besmetten. Hij luistert mijn heren of ik gelijk heb of niet. Heedemorgen ben ik heel vroeg uit het leger gegaan. Ik heb overal de tekens der schrikkelijkste verwoesting gevonden. De kerkens zijn verbrand en de altaren ontroofd. Hopen, lijken van jonge kinderen en vrouwen liggen in de velden en worden door de raven verscheurd. Is dit de handelwijs van eerlijke krijgers? Dat vraag ik u. Deze woorden gesproken hebben de stond hij van de tafel op en hief een gedeelte van het tekstel der tent omhoog. Ziet mij ne heren. Her nam hij in het veldwijzende. Laat u ogen in alle richtingen gaan. Gee treft overal de vlammen der verwoesting aan. De hemel is met rook bezwart. Gin staat een gantse gemeente in brand. Wat betekent zo'n oorlog? Het is erger dan of de vrede normannen wedergekomen waren om de wereld op de moordkruil te maken. Robert dacht we het rood van Thorn. Hij bewoog zich ongeduldig in zijn zetel en riep. Bij al de heilige des hemels. Ik zal niet leiden dat mijn al dus in mijn tegenwoordigheid spreken. Ik weet wat ik te doen heb. Vlaanderen moet gevaagd worden. Ik kan het niet helpen. Deze redekaveling mishaagt mij zeer. En ik verzoek meneer de constabel zich niet meer in diervoegen uit te laten. Hij bewaren zijn degen zuiver. Dit zullen wij ook doen. Immers kunnen de daden onze soldaniers ons niet enschande worden. Laat ons der halve dit spijtig gesprek eindigen en dat een iedig zijn plicht doe. Hij hief zijn gulden drinkschaal omhoog en riep. Op de eer van Frankrijk en de vernieeling der muiterlingen. Rodolf de Nestel herhaalde. Op de eer van Frankrijk en drukte met inzicht op die woorden. Elk één verstond dat hij niet op de vernieeling der Vlamingen wilde drinken. Hugo van Arkel plaatste zijn hand aan de beker die voor hem stond. Doch gief hem niet van de tafel en sprak niet. Al de anderen herhaalden met nauwkeurigheid de roep van de veldheer en dronken op de vernieeling der Vlamingen.  Zij dat enige ogenblikken had het gelaat van Hugo van Arkel een zondeling uitdrukking bekomen. Miss Prijzen en Spijt was er op te lezen. Hij blikte stijf op de veldheer gelijk iemand die zich had bereid gemaakt om hem te trotsen. Indien ik nog op de eer van Frankrijk drinken dan straffen mijn god. Riep hij. Robert Arctwa ontvlamde in woede. Hij sloeg zo sterk met zijn schaal op de tafel dat de drinkvaten de andere ridders opsprongen. Hij riep Bij god meneer van Arkel. Gij zult op de eer van Frankrijk drinken. Ik wil het. Meneer, antwoordde Hugo met een geveinste koelheid. Ik drink niet op de verwoesting van een kristeland. Lang heb ik in alle gewesten gestreden maar nooit heb ik ridders aangetroffen die hun geweten met zulke schrikkelijke euveldaden wilde bezwaren. Gij zult maar bescheid doen. Ik wil het. Zeg ik u. En ik wil het niet. Antwoordde Hugo. Hoor, meneer Arctwa. Gij hebt mijn reeds gezegd dat mijn mannen te hoge betaling eisten en dat zij u te duur stonden. Wel aan. Gij zult ze niet meer te betalen hebben. Ik wil onder u leegig niet meer dienen. Dus is ons geschil ten einde. Al de ridders ja, de veldheer zelf verbaasd hem bij dit gezegde want zij aanzagen het vertrek van Hugo als een waarverlies. De zeelander stiet zijn zetel achteruit en riep terwijl hij één zijn er handschoenen op de tafel weerp. Mijn heren, ik zeg dat ger allen ligt. Ik hon u in het aangezicht. Daar is mijn handschoen. Wie begeert kan dezelf opnemen. Ik beroep hem in het strijdperk. Meest al de ridders grepen ontstuimig naar de handschoen ook Rodolf de Nestelen. Maar Robert Achtwa had zich zo haastig veruitgeworpen dat hij dezelfde voordat de anderen gewadd had. Ik neem uw uitdaging aan. Spak hij. Kom, we gaan. De oude koning Sigis van Malinde richten zich op en bracht zijn hand als een teken dat hij spreken wilde over de tafel. De grote eerbied welke de twee campers voor hem gevoelden weer hield hem. Zij bleven stilswijk hem te horen. De grijzaard sprak. Mijn heren, geliefd u drift een weinig te laten zinken en geeft gehoor aan mijn raad. Gij, graaf Robert, zijt in dit ogenblik niet meester over uw leven.  In die gij sneuveld het zou het leger van uw vorst zonder veld hier blijven en diens volgens aan de wanoorden en de verdeeldheid bloot gesteld worden. Dit mocht gij niet wagen. U, meneer van Arkel, vraag ik of gij aan de dapperheid van meneer dat geen zins, antwoorden van Arkel. Ik erken meneer Robert voor een onversaagd en moedig ridder. Wel aan, her nam de koning van Malinde. Gij hoort het veldheer, mijn doet u eer niet te kort, er blijft u niet over dan de hoon die vangrijk geschiet is te vreken. Ik raad u beide de kampstrijd uit te stellen tot de dag welk op de slag volgend al. Ik vraag u mijn heren, zegt het allen, is mijn raad niet op een wijze voorzichtigheid gevestigd? Ja, ja, antwoorden de ridders. Tenzij de veldheer aan een onzer de gunst wil bewijzen voor hem de handschoen op te rapen. Mijn zwijgen, griep Dachtwa. Ik wil er niet van horen. Meneer van Arkel, zat gij het uitstel toe? Dit gaat mij niet aan. Ik heb mijn handschoen geworpen. De veldheer geeft hem opgenomen. Hij bepalen de tijd die hij bestemt om dezelf mij weder te geven. Het zij zo, sprak Robert, Dachtwa. Indien de slag niet tot soms ondergang duurt, zal ik u reed dezelfde avond gaan zoeken. Geef u die moeite niet, antwoorden Hugo. Ik zal eer bij u zijn dan gedenkend zult. Nog enige bedreigingen stuurden ze elkandart toe. Doch dit ging niet verder. Mijn heren, veelde Konings sigis in. Het betaamt niet wat gij langer daarover spreekt. Laat ons de koppen nog eens vol schenken en vergeet u oevelen moed. Zet u nedig, meneer van Arkel. Nee, nee, riep Hugo. Ik zit niet neer. Opstaande voet verlaten ik het leegig. Vaart wel, mijn heren. Wij zullen ook kander op het slagveld weerzien. God hebben u onder zijn hoede. Hiermee ging er uit de tent en riep zijn 800 man bijeen. Weinig tijds daarna hoorde men het geschaterd er parzuinen en het gericht er wapenen van een wegtrekkende bende. Hugo van Arkel verliet de legerplaats door Fransen en kwam nog dezelfde avond bij de Vlamingen die hij zijn dienst aanbood. Het ze denken met wat blijdschap zij hem ontvingen, want hij en zijn mannen waren als onverwinnelijk befaamd en die naam verdienen zij. De Franse ridders hadden zich weer bij de tafel gezet en dronken rustig.  Terwijl zij over de vermetelheid van Hugo spraken kwam er een wapenbod in de tent ter welke zich eerbiediglijk voor de ridders boog. Zijn kleding en wapens waren met stof bedekt en het zweet liep van zijn voorhoofd. Alles gaf te kennen dat hij zich op de reis zeer gespoed had en zich schier buiten adem had gelopen. De ridders bezagen hem met nieuwsgierigheid terwijl hij een veld percament onderuit zijn harnas toog. Hetzelf aan de veld hier gereikt hebben, sprak hij. Meneer, dit schrift betuigt u dat ik door meneer van Lens uit Kortrijk tot u gezondem ben om u over onze nood te klagen. Wel aan, riep dacht we, het ongeduld. Kan meneer van Lens het kasteel van Kortrijk niet tegen een hoop voetgangers verdedigen? Het zijn mij geoorloofd u te zeggen dat ga u bedricht edelen heren, antwoordde de boden. De Vlaming hebben een her dat men niet mag misachten. Het is alsof zij bijeen getoverd waren. Ze zijn meer dan 30.000 sterk en hebben paarden en oorlogstuigen overvloed. Ze bouwen ontsachelijke werprustingen om het kasteel te bespringen. Onze levensmiddelen en onze pijlen zijn uitgeput en we hebben reeds enige onze slechste paarden beginnen te eten. Zo uw hoogheid nog een dag langer wacht om meneer van Lens te gaan ontzetten, zullen al de Fransen in Kortrijk reeds doodgeslagen zijn, want er is geen uitvlucht om het te ontkomen. De heren van Lens, de mochtenen en de recours, bidden u ootmoedelijk dat het uw believen hen uit dit gevaar te redden. Meneer Heren, riep Robachtratwe. Dit is een schone gelegenheid. Wij konden niet beter wensen. Al de Vlamingen zijn bij Kortrijk te samengelopen. We gaan erop aanvallen en zo straffen mij God in die er veel ontvliegen. De voeten onze paarden zullen over dit slechte volk recht doen. Gij, boden, blijft in het leger. Morgen zult gij met ons de Kortrijk zijn. Nu nog eenteuig voor de laatste. Meneer Heren, gaat en bereid toescharend tot tocht. We gaan zo spoedig mogelijk vertrekken. Na enige ogenblikken verlieten zij allen de tent om het bevel van een overste te volbrengen. Uit al de hoeken daar legerplaats klonken de bazuinen om de soldiniers uit het veld te roepen. De paarden bristen, de wapens stieten krijzen technokandig en hun rees een aaklijk krijgsgerucht boven de verschillende delen daar legering.  Enig uur en later waren al de tenten opgevouwen en op de trotswagens gepakt. Alles was veerig. Er ontbraken nog van een groot getal soldiniers die zich met plunderen hier of daar ophielden, maar dit kon aan zo'n maktig legering niet gemerkt worden. Ieder aanleidig zich aan het hoofd zijner scharen gesteld hebbende, verenigde zich de ridders in twee benden en het leger toog in de volgende orde uit de verschansing. De eerste bende die met vliegende standaarder uit de legerplaats kwam, bestond uit 3.000 beste wapenlieden op lichte dravers. Zij had een lange helmbel in de hand en lange degens hingen aan de kop van hun sadels. Hun uitrusting was niet zo zwaar als die der andere ruiters. Daarom gingen zij vooraan als zij net op de eerste schermutselingen bestemd. Ommiddelijk hierop volgden 4.000 handboogschudders te voet. Zij dreven statig in dikke geleder en voort. Hun aanzichten voor de straal en der zon met hoge vierkante schilden beschermende. Hun kokers waren met peilen gevoeld en een korte degen zonder scheden plonk aan hun gordel. Dit waren de krijgslieden uit het zuiden van Frankrijk gekomen. Meer dan de helft waren Spanjaarden en Lombarden. Jean de Ballet, een moedig krijgig, reed heen en weer bij die twee scharen en geboot over dezelfde als opperaanleidig. De tweede bende stond onder het bevel van Reno de Tri en telde 3.200 zware ruiters. Zij waren op hoge en sterke slagpaarden gezeten en doogen een breed en blinkend zwaard op de rechterschoudig. Harnassen van Rue Iijzig omvingen hun lichamen en platen uit één stuk gevormd waren overal aan hun leden geriemd. Het Orléans gebied had die mannen meest geleverd. Meneer de Constapel de Nestle voerde de derde bende aan. Eerst kwam er een schaar van 700 edele ridders met schitterende uitrusting op het lijf en liefelijke wimpels aan hun lange speren. Waprende vederbossen vielen van hun helmen achterover op hun rug. Hun wapentekens waren in allerlei kleuren op hun harnassen geschilderd. De paarden door hen bereden waren van het hoofd tot de voeten met ijzer bekleed en zwierige kwispeltrossen waggelden overal nevens hun zijden. Uit die schaar staken meer dan 200 geboorduurde standaarden. Het was waarlijk de prachtigste ridderbende welke men in die tijd had kunnen zien. Allen waren op het rijkste gewapend. Achteren kwamen nog 2000 soldiniers te paard met lange martelen of wapenhamers op de schouders.  Boven dit hing er nog een slagswaard bij hun zadel. Ze waren samengesteld uit vaandels tot het bestendige leger van de koning Philippe Lebel behoorende. Aan het hoofd der vierde bende reed meneer Louis de Clermont en haar varenkrijgsman als aanleidig. Ze bestond uit 3600 ruiters met speren uit het Koningrijk Navara. Men kon aan hun regelmatige uitrusting genoeg bemerken dat zij wel geoefende en uitgelezen mannen waren. Voor het eerste gelid reed de vaandrager met de grote standaard van Navara. Robert, graaf van Achtwa, opperveldheerders legers had de middenbende onder zijn bevel genomen. Al de ridders die geen mannen hadden aangebracht of dezelf in andere scharen gesteld hadden bewonden zich met hem. De koningen van Mallorca en Melinde renden aan zijn zijde. Tussen al de anderen komen Thibode II. Hertoch van Lotharingen aan zijn prachtige uitrusting herkennen. Insgelijkst bemerkte men de vrije standaarden van de heer en Jean, graaf van Tachcaville, Angéline de Vimeuil, Renault de Longeval, Varelle de Rhin, Arnold van Weesemaal, Maarschalk van Brabant, Robert de Montfort en een oneindig getal anderen die zich in één schaar hadden gevormd. Die bende ging de derde nog in prachten boven. De helmen de ridders waren verzilverd of verguld en hun harnassen met gouden knopen op de gevrichten versierd. De zon, die op al het blinkend staal hun eruitrusting, haar brandende straadensgood, veranderde dit heerlijk gevaarten in een vlammende gloed. De grote slagswaarden, die aan hun zados hingen, slingerden heen en weer en vielen met klinkend geluid op de ijzeren deksels der paarden. Hieruit sproot een akele gerucht, dat hij als een gedurige krijgsmuziek op de baan vergezelde. Na de edele ridders volgden vijfduizend andere ruiters met helmbeilen en wapenhamers. Bij die afdeling behoorde nog 16.000 voetgaars, welke in drie scharen verdeeld waren. De eerste was uit 1.000 kruisboogschutters gevormd. Ze hadden slechts een stale borstplaat en een platte vierkante helm tot behoedwapen. Kleine kokers vol ijzeren schichten hingen aan hun gordels en langer degens aan hun zijden. Het tweede gedeelte telde 6.000 mannen en knotsen welke aan het dikke einde met schrikkelijke stalenpunten waren beslagen. Het derde gedeelte bezond het helmhouwers met lange bijlen. Al die mannen waren het gasconje, langedok en overnje gekomen. Meneer Jacques de Chatillon, de landvocht, voed het bevel over de zesde bende. De talrijke gelederen bestonden uit 3.200 soldiniers te paard.  Op de Wimples hunnersperen hadden zij vlammende bezems geschilderd, ten teken dat zij vlaanderen zuivermaken wilden. Hun paarden waren van de zwaarst uit het leegig en echter konden dezelfde met moeite onder de last van al het ijzer dat hendeckte vooruitstappen, zo zwaar waren zij beladen. Dan volgten de zevensten en achts te benden. De eerste, onder het bevel van Jean, graven Omalen, de andere onder meneer Ferrie van Lotaringen. Ieder dezelfde bestond uit 2.700 ruiters, altimaal mannen uit Lotaringen, Normandieë en Picardieë. Meneer Gottfried van Brabant, met zijn eigen verzallen, ten getalen van 700 wel uitgeruste ruiters, vormde de negenste bende. Het tiende en laatste gedeelte van het leegig was meneer Guy de Sempol toevertrout. Hij was met de achterwacht belast en moest de leegertros bewaken. 3.400 ruiters van alle wapenen reden vooraan. Dan volgten nog een wolk voetgangers met handbogen en slagswaarden. Derzelfde getal beliept tot bij de 7000. Een gedeelte ervan verwijderde zich in alle richtingen van het leegig en liep met brandende toortsen om alwak maar vlammen kon te verdelgen. Eindelijk volgden de onthelbare troswagens met de tenten en het oorlogstuig beladen. Het Franse leegig in tien benden verdeeld en boven de 60.000 man sterk toog langzaam door de velden en volgde de baan welke naar Kortrijk leiden. Het oog kon de uitgestrektheid van het ontsagelijk gevaart en niet meten. Reeds waren de voorstel op de Kim onvatbaar geworden eerder laatst en uit de verschansing gingen. Het duurde meer dan een uurtijds. Duizenden, zweepende wimpels dreven in de wind boven het reizend leegig en de zon spiegelde zich met luisterlijke gloed in de uitwoesting der trotsse benden. De paarden bristen hevig en zuchten onder hun last. De wapens krijsten en klonken technokandig. Een dof geruis als het bruis en der stormende zee ontstond uit al die verschillende geruchten. Hetzelfde was zo eentonig dat het de stilte der verlaten velden niet stoorde. Overal waar die verneelende krijgers doorgetrokken waren verhievend zich te vlammen met dikke rookwolken hemelwaarts. Geen enkele woonplaats ontging de verwoesting. Geen mens. Geen dier werd gespaard. De kroniken getuigen ervan. Des anderen dag's wanneer de vlammen het al verbrand en daarneder geworpen hadden konden men nog mens nog mensenwerk meer aantreffen. Vlaanderen was van reissel af tot Doaï en Kortrijk zo schrikkelijk verwoest dat de Franse vandalen zich wel mochten beroemen dat zij het als met een bezem gevaagd hadden. 