College Brede Welvaart: Werken en ondernemen - Studium Generale - Tilburg University
En dus het beste team wint in mijn ogen. En je hebt het beste team als je de beste werkgever bent waar mensen lang blijven en gelukkig zijn en naar de maks van hun kunnen presteren. En dan doe je mijn ogen juist niet door ze onder druk te zetten, maar juist door ze in hun krachten te zetten. Nou, en dat sluit goed aan bij die elf dimensies. Dus laat ik dan met iets aardigs en positiefs beginnen. Bij de tweede presentatie heb Kilvack gedacht van ja, maar waar heeft hij eigenlijk met mij te maken? Hoezo is dat dan mijn probleem of zo? Dus in mijn, ik heb net gezegd waar ik me bezig ben wereldwijd te concurreren en groeien. Maar ja, het enige wat ik met arbeidskrapte te maken heb is dan misschien dat ik niet goed aan mensen kan komen. Maar dat kan ik wel. Ik kan wel goed aan mensen komen. En ik zie het niet als mijn opgave om dat probleem op te lossen. Ik heb er overigens wel een idee over. Wat ik mis er nog als oplossing is. Ik denk dat heel veel bedrijven en organisaties verkeerd werken. Dus als je kijkt hoeveel mensen nog werken met KPI's en managers die dat te controleren en daarmee heb je heel veel... Als wij dat zouden doen, dan zou ik niet internationaal kunnen concurreren. Dus zeg maar, als je niet de bedrijf goed inricht en ik denk als je dat onder de loop zou nemen en gaan bestuderen hoeveel... dat je dan weg kunt strepen in organisaties en hoeveel geluk je kunt... het geluk van de medewijks kunt laten toenemen. Ik denk dat daar misschien nog eens een studie aan geweid zou kunnen worden. Ik zie Otto een beetje knikken. Dat sluit aan bij dat stukje van het leiderschap dat dat onderscheint is. Wil je daar nog iets aan toevoegen? Nee, maar ook tot een verzeker hoogte is je toekomstbestendigheid van je bedrijf. Dat is hoorbaar, of niet? Het heeft wel mee te maken of je een goed bedrijfsresultaat haalt. Want als je dat een paar jaar niet doet, dan is dat echt maar een heel klein onderdeeltje. Dus als jij zegt van we willen met het beste team mensen tevreden, gelukkig, in persoonlijke ontwikkeling, sociaal, dan heb je bredere waarde gecreëerd. En dan hou je volgens mij langer en succesvol.  Dus ik beaande dat in die zin. Prima. Ik heb wel even een vraag. Ja, ga je gaan. Korton, jij gaf net aan van dat veel mensen zijn met een afstand tot de arbeidsmarkt. Ik begeleid namelijk heel erg veel jongeren die heel veel talenten hebben. En ik zou het eigenlijk kunnen omdraaien en zeggen dat de arbeidsmarkt een afstand heeft tot de mensen. En waarom zeg ik dat? Als je dan inderdaad kijkt naar de arbeidsmarkt, dat gaat over de interactie van vraag en aanbod natuurlijk van arbeidsperspectief. En heel vaak weten jongeren wel wat ze willen, wat ik zie. Maar is het echt heel erg moeilijk als je niet de juiste papieren hebt om dan uiteindelijk toch die baan te kunnen krijgen? Dus ik zie tussen vraag en aanbod. En wij krijgen dus de vraag. De bedrijven en de organisatie hebben het aanbod. Maar er zit een enorm grote kloof omdat het vaak niet mensend is met de vraag. Ik weet niet of jij daar ook zo naar kijkt of... Nou ja Kei, dat was ook een sluit aan bij een van mijn principes. Je moet mensen niet alleen maar vragen zijn aan te passen aan het werk, maar ook andersom. En dat heeft ook denk ik te maken met de visie op mensen. Termen als human resources, human capital zijn geen termen meer van deze tijd. Je moet mensen zien als menswaardig. En je moet de duurzaamheid ook zien in termen dat je zuinig moet zijn op mensen. Zeker in de krapte, maar in het algemeen. De oude wetsenkijk is dat mensen eigenlijk een soort arbeidskracht zijn. Maar toen de internationale arbeidsorganisatie werd opgericht in 1919, dat is het motto al, leber is not a commodity. Mensen zijn geen handelswaar. En dat inzicht hoort ook bij brede welvaart, omdat werk voor mensen heel belangrijk is. Dus het betekent ook dat je daarvoor open moet staan. En misschien zegt ja Builman, daar kan je niet, we zitten in een vechtmarkt. Dus wij moeten gewoon de juiste mensen op de juiste moment. Maar ik denk, ook als je naar de toekomst kijkt, dat vanuit brede welvaart kijken we breder naar mensen. Dus ik denk dat ook voor jouw geld vondeel is onbekend maakt onbemind. Mensen weten heel weinig van elkaar. Mensen hebben allerlei stereotyperingen.  Jongen die van jou komt, die heeft misschien al een hele tijd niet gewerkt of nooit gewerkt. Maar als je zo blijft denken, dan is dat slecht voor de arbeidsmarkt. Maar het is ook slecht vanuit brede welvaart. En ik denk dat dat het punt is. Je kan jongeren ook gewoon een kans geven. We hebben tegenwoordig ook open hiring. Dat is een eindhoven met Start Foundation. Dat begonnen is een New Yorks concept. Wat eigenlijk zegt, we gaan gewoon kijken of mensen iets kunnen. We vragen niet eens of je iets kan, no questions asked. Ook niet naar diplomas. Laat het maar gezien, als het kan, is het ook goed. En ik denk dat je veel meer zo'n open houding moet houden. Zeker ten aanzien van jongeren die gewoon niet een valse start moeten maken, nu al op de arbeidsmarkt. Want dat levert lit-tekers op voor een hele tijd werk door in inkomen, in zelfstandig wonen, in relatie en al dat soort zaken. Oké, dan nog één vraag. En dat sluit ook aan. Er werd net gezegd van, nou, heel veel jongeren, en dan heb ik het echt over net afgestudeerde jongeren, die willen graag part-time gaan werken. De vraag van mij is dan, waarom zouden ze dan meer moeten gaan werken? We zouden ook kunnen gaan kijken dat we het gaan opsplitzen. Dus als je een vacature hebt voor 40 uur, dat je zegt, nou, we gaan kijken of die kunnen opsplitzen in twee keer 20 uur. Is daar ook over na gedacht, bijvoorbeeld? Nou, ik denk dat het zou kunnen, maar je denkt dat je ook fundamenteel moet krijgen, dat gaan we ook doen. Ik denk dat de organisatie van werk in de oog van jongeren enorm ouderwets is. Dus dat er eigenlijk, er is thuiswerk is tebijkomen. Maar voor de rest, je wordt het eigenlijk gewoon gedaan zoals het altijd was. En als je, ik had bijvoorbeeld ook een student die was ook gestopt met een baan. Ik zei, waarom ben je gestopt? Je werkt ernaar maar net. En hij zei, ze zetten mij in zo'n kantoortuin, in zo'n kippelhoek, dat trek je toch gewoon niet. Het is al die mensen die daar zitten. En bij de manier van werken zou ik kunnen innoveren, dat die ook beter aanstaat bij jongeren.  En als je daarop inzet, dat is een soort innovatie van werk, het werk opnieuw uitvinden, denk ik dat je veel meer jongeren zou trekken, die nu vaak denken van het boeit me niet. Het risico is, als je natuurlijk jongeren laat gaan, een deel die weet heus wel waar je heel veel kan verdienen, in de Rotterdamse haven bijvoorbeeld. Of met explosieve pakketjes bij de koffie shop hier bezorgen. Dus je moet jongeren in dat opzicht gewoon serieus nemen. Oké, dank je wel. Ja, daar even op doorgaan. Open Hiring en Skills Passport. In Nederland hebben we ook heel veel banen die gewoon strak gereglementeerd zijn. Pak even het onderwijs, kinderopvang, waar ik als ondernemer zelfs mee te maken heb. Dus als je daar niet aan voldoet, dan ben je misschien wel bekwaam voor het werk, maar je bent niet bevoegd. Wat dan? Dat is wel iets waar ik mee zit. Dus even nog naar Ton. Ja, kijk, natuurlijk. Je kan niet Open Hiring doen bij neurocirurgie bij het Etz. Dat is een beetje riskant. Maar je moet je wel kritisch gaan afvragen, wat je precies eist en waarom. Soms is dit ook gewoon gewoonte of pure red tape. Dus als je niet wilt kijken wat echt nodig is, kijk naar de jongen die bij 1-2 in Utrecht werkt. Die is helemaal niet daarvoor opgeleid, maar die kan dat wel. Hij zei trouwens dat hij veel gamen, dat dit ook wel hield. Dus ik denk, je moet kritisch kijken in die komende tijd, ook naar dit soort zaken. Critisch na regels waarvan je denkt, ja, zijn die echt gewoon nodig. Natuurlijk wil je geen gevaar veroorzaken. Maar ik denk ook in jouw wereld, dat er heel veel mensen zijn die, weet ik wat, uit de topsport zijn gerold en niet in opleidingen, maar wat dan ook, die dat soort dingen zouden kunnen of zouden kunnen kunnen. En daar gaat het over, kijk wat mensen kunnen kunnen en ga niet bij volbaat mensen uitsluiten als je denkt dat er gewoon mogelijkheid is en mensen dat werk goed kunnen doen. Dankjewel, er lopen heel veel initiatief om te kijken hoe kun je wel mensen al later werken en duaaltrajecten, hybride werken leren. Want daar moeten we denk ik wel naartoe.  En wat jij ook al zei, om de student aan het werk zetten, zodat er in ieder geval al wel werk in die week zit. En dat we iets in kunnen vullen. Jeroen, jij nog even. Welke vragen of dilemma's? Nou, laat ik beginnen dat ik blij ben dat als gamen een garantie is voor succes in de toekomst dat mijn zoon een glorieuze toekomst tegemoet gaat. Die kan ook naar Utrecht. Die kan zo naar Utrecht. Dus dat is in ieder geval geruststellend. Ik heb een paar dingen opgeschreven en eentje appeleert ook wel een beetje aan wat net werd gezegd met controle waar ik heel vaak tegen aanloop wat heel veel belemmeringen geeft voor oplossingen is dat we eigenlijk in een controle maatschappare leven. Heel veel dingen die je moet als ondernemer of als werknemer of als initiatief die kunnen niet omdat je gewoon in de weggelopen wordt door regelgeving die ooit bedacht is en waar we niet meer van af willen. Niemand vraagt zich af waarom we ooit deeltijd zijn gaan werken. Dat was een oplossing om jeugdwerkenloosheid in de jaren tachtig op te lossen. Nou, jeugdwerkenloosheid loopt nu weer iets op maar het is niet echt zo'n groot probleem dat we met z'n allen minder moeten gaan werken. Maar in alle CO's zit het nog. En vervolgens zijn we verbaasd dat de kinderen die opgevoerd zijn door mensen die deeltijd gaan werken dat dat de nieuwe norm is. Dus we zouden ook wel eens een keer kunnen afstappen van de dingen die we 40 jaar geleden of 50 jaar geleden hebben bedacht maar die we als een soort, dat gaat misschien ook wel voor welvaart maar die we als een soort recht zien het was een oplossing voor een probleem en dat probleem staat helemaal niet meer. Jij werkt dan actief in de kinderdagopvang. Het is heel bijzonder dan een kind wat met 30 andere kinderen in de klas zit met één docent dat daar geen probleem is. Maar zodra ze naar de buitschoolse opvang gaan dan moet het, geloof ik, 1 op 5 zijn. Ja, heel specifiek 1 op 12. Voor jongere leeftijden is het aantal leiders, pedagogische medewerkers, neemt toe. Dus ja, nee, klopt. Maar dit soort dingen, dat helpt natuurlijk niet als je zegt van we willen dat er meer buitschoolse opvang is en er is een krap op de arbeidswang.  Nou, dus ik verbaas me in die zin over de presentaties, dat dat deel controle. We hebben een sterk uitbreidende overheid die tijd maar uit, maar ondertussen wordt wat die overheid zou moeten doen. Controle wordt neergelegd bij bedrijven. Bankwezen, hoeveel mensen werken er in de praktijk om complaiëntie te garanderen? Bij ons. Ja, en bij jullie collega's van de ABN Amro. De ECB en de Nederlandse banken bepalen voor ons heel strikt wat we moeten doen. Een New York customer is zo'n traject wat vol met regels zit en daar werk bij Rabelbank ongeveer 8.000 mensen op. En die verdienen niks, zeg maar. Die zijn alleen maar aan het controleren elke transactie. Ja, en dat wordt neergelegd bij de ondernemer. Die is daar dan vervolgens mee bezig. En welk probleem wordt er dan precies opgelost, als die crimineel zijn geldwitgaat van ze via een Rabelbank-rekening. Dat je het echt kansloos met die 8.000 mensen zijn dus niet op die arbeidsmarkt beschikbaar. En dat zorgt dus... Je boelstje in banen zit er ook heel eind in die controlemaatschappij die we createn. Maar die mochten geen boelstje banen meer noemen. Ja, maar ik noem dat... Heb je nog een vraag voor beide? Maar waarom komt dat niet terug? Dat controle deel van die arbeidsmarkt? Nou ja, kijk, voor een deel zijn het ingeslepen regels. Je ziet dat ook heel sterk in de zorg. Die mensen haken af. En wat ik zit te doen, is de hele tijd formulieren invulden. Want ik was met een ouder m'n vrouw. En die zakt één keer door de knie. Het verstuikte zich ging staan. En ik moet dan naar mijn bureau, ik moet het vol formulier 1B gaan invulden. Maar die mevrouw zit al aan een advocaatje met salargrom in de kantine. Die heeft helemaal niks en ik moet dat doen. Dus voor een deel is het inderdaad dat je ziet dat de samenleving steeds minder op vertrouwen is gaan functioneren. Dat zie je op allerlei fronten. Ik denk dat de regels, de belangrijke dingen die Otto noemt, we moeten natuurlijk kijken naar die duurzaamheid. En we moeten niet biodiversiteit verder gaan uiteroeien. Maar je kan ook heel kritisch kijken naar regels. Ik noem het al die 2 jaar doorbetalen bij ziekte. Dat wordt gewoon na 2 weken publiek opgevangen in andere landen. Dus kritisch kijken naar regels, absoluut.  En ik weet heel goed dat ook ondernemers ook zeggen, hou niet alleen op met dat soort regels. Ik denk dat er allemaal een set regels turen allemaal naast elkaar. En dat is denk ik wat de overheid ondekent. Maar de overheid is in deze niet vertrouwencultuur, niet in staat om dat terug te draaien. Dit is wel wat doorheen loopt. Er is een Ankerter, MKB Nederland, VNM en ZWH over of ondernemers vertrouwen hebben in de overheid. 75% van alle ondernemers zeggen dat ze geen vertrouwen hebben in de overheid. En dat komt door al dit soort dingetjes. En de vraagstukken waar we voor staan kan niet een ondernemer alleen, maar ook niet een overheid alleen. Dat heb je elkaar voor nodig. En ze staan ook met de rug tegen elkaar. Nou, daar heb ik met Ton op een ander moment een keer overgesproken wat vertrouwen doet in de arbeidsmarkt. Wat vertrouwen doet in sowieso ondernemen en in alle relaties met de overheid. Dat is een thema apart voor het middag denk ik. Er zijn wat vragen door jullie vooraf en ingestuurd. Ik ga er een paar eventjes gebruiken. En daarna kunnen we ook vragen die nu ter plekken gesteld willen worden. Dat kunnen we ruimte geven. Otto, voor jou. Wat kan de lokale overheid slash regio doen om ondernemerschap met betrekking tot brede welvaart nog beter te stimuleren? Nou ja, partners zijn voor het bedrijfsleven. We hebben hier toen een groot onderzoek gedaan met bedrijven in de regio. En die zeggen, wij willen wel. In die statistiek je zag je ook, hier kunnen ze het wel. Maar de overheid is nooit de gesprekspartner om iets samen op te pakken. Die overheid wordt ervaren als degene die zegt dat ik iets moet doen. We hebben best een aantal problemen die we met elkaar kunnen oplossen. Dus werk daar toch een beetje aan de band met het bedrijfsleven. De overheid zou daar ook wel veel meer een ondernemende overheid kunnen zijn. Dat hebben we ook wel geadviseerd. Dat is een heel mooi boek geschreven van Marjane Masocato, the entrepreneurial state waarin de overheid proactief meedenkt met wat voor brede welvaart goed zou kunnen zijn. Die houding, dat betekent ook iets voor de gemiddelde ambtenaar op de stadhuis. Die moet een andere houding naar de maatschappij hebben. Ook andere skills hebben misschien. Laat daar ook eens maar wat experimenteren.  Wist wel een keer van plek. Dat is ook wel een keer van de afstand van de overheid en de bedrijfsleven. Het gaat mij over dat de afstand tussen de overheid en de bedrijfsleven te groot is geworden en dat uitzicht in die statistieken en in mijn statistiek zag je ook dat maatschappelijk ongedoegen. De factor is die de afgelopen jaar het hartstikke achteruit loopt. Dus mensen zijn gewoon... die haken daardoor af. En dat was ook een van de tekstregels in het nummer Krap te snapt. Ik heb ook een heetje voor jou, Ton. Wat zijn de belangrijkste drijfers om als werkgever jezelf te positioneren en koers te bepalen? De belangrijkste drijfers voor een werkgever om zich te positioneren. Ja, van hoe zorg ik dat ze bij mij solliciteren? Nou ja, kijk, er zijn het inderdaad, dat zijn natuurlijk ook bedrijven die inderdaad zeggen we hebben niet zoveel last om de juiste mensen te vinden. Je ziet ook wel dat mensen heel vaak weer vrij snel vertrekken. Mensen blijven niet meer 35 jaar zoals bij Philips werken. En vooral jongeren denken oké, nu ga ik iets anders doen of kan ik nu een andere function krijgen en zo niet. Dus ik denk dat als je in het algemeen en zeker naar jongeren je moet zeker, en dat sluit aan bij die skills je bereid bent om in mensen te investeren. Dat je zegt van als je hier weg gaat dat was de leus van Apple in de jaren 90 dan ben je beter dan ooit, voor dat je hier was. Dus dat is belangrijk. Mensen willen begrijpen dat de arbeidsmarkt dat hier veel meer flexibel is en dat je niet hetzelfde blijft doen. Plus, het zegt tegen studenten ook, jullie moeten tot je tachtigste werk ongeveer 79. Dan schrikken ze wel. Het zit er een paar in de zaal en dat is belangrijk. Maar je ziet ook, we zijn afgelopen tijd we hebben het heel vaak over werk en privé maar je ziet dat dat steeds meer vermengd ook door het thuiswerken. Eigenlijk ben je nooit meer out of office als je ook thuiswerk, want dan is thuis gewoon je office. Dus veel mensen vinden dat ook belangrijk. Ik heb een keer met studenten een experiment gedaan, het werk helemaal gerisset.  We hebben mensen uit de hele stad uitgenodigd met pensioen en jonge mensen en we gaan alles weg rond werk, alle regels enzovoort en we gaan het helemaal opnieuw opzetten. Wat is dan belangrijk? Eigenlijk zeiden mensen, ik wil gewoon met die werkgever individuele afspraken maken over hoe ik het beste kan werken. Dat is alles. Ik hoef ook geen CO. Ik wil gewoon afspraken maken die bij mij passen. Ik hou me daar aan, heb daar vertrouwen in. Dat is wat mensen willen. En als je dat uitstraalt en niet zegt dat je de zoveelste human resource die in wisselbaar is en vervangbaar is, we kunnen natuurlijk ook Stefan even aankijken. Wat doen jullie? Waardoor je zo aantrekkelijk bent? Wat Ton zegt, misschien maak je ook wel heel veel individuele afspraken. Wat kun je nog toevoegen aan het aantrekkelijk worden als werkgever? Ja, die dingen die genoemd zijn. Mensen in hun kracht zetten. Jij zei dat mensen niet lang blijven, maar bij ons blijven ze echt heel lang. We hebben nauwelijks mensen die weg gaan. Het oog hebben voor de personen die bij je werken. Ze behandelen zoals jij zelf behandeld zou worden. Dat lijkt heel makkelijk, maar dat is niet zo makkelijk. Want je hebt, zeg maar, in het MKB is het heel vaak zo dat de persoonlijkheid van de directeur de cultuur bij het bedrijf bepaalt. En bij grote bedrijven is het vaak zo dat de aandelhouder en de druk en de manier waarop ze dat dan regelen bepaalt hoe de cultuur in het bedrijf is. Dus zeg maar, al deze theorieën die best wel universeel zijn, iedereen weet wel je zou het eigenlijk zo moeten doen. In het klein bedrijf stuit dat op het karakter van bepaalde mensen en in het groot bedrijf op het karakter van hoe een groot bedrijf georganiseerd is. Dus ja, wij hebben er allemaal geen last van. Wij zijn wel echt zo georganiseerd dat mensen bij ons in hun kracht staan. En de aantrekkelse kracht van een bedrijf die wordt ook bepaald door de branch, door de producten, door de uitstraling. We hebben natuurlijk geluk dat we een creatief bedrijf zijn. In een mooi pand waar heel veel geld verdiend wordt dat draagt allemaal bij aan een bepaalde uitstraling. Dat is geluk hebben.  Want als jij, je hebt ook heel veel bedrijven als jij een schoonmaakbedrijf hebt bijvoorbeeld dan probeer dan maar eens aantrekkelijk te zijn als werkgever. Dan tellen we deze theorieën gewoon niet. Dus het is ook makkelijk praten voor mij. Wij zitten gewoon wat aantrefft gewoon in een goede hoek. Dank je wel. We hebben toen een grote enquête gedaan dat je nou personeel aan wilt trekken en jij gaat werven. Wat voor kandidaat zoek je dan? 40% van alle bedrijven zoekt gewoon blind de meerderheidskandidaat die die al heeft. Dat is heel vaak een witte man. En die kijkt niet breder. En 40% vind ik nog best wel veel. Die zijn überhaupt niet op zoek naar om breder te kijken. En de bedrijven die dus wat inclusieve ondernemen, die hebben ook al die andere statistiek allemaal positiever. Dat houd je ze beter vrachten. Oké. Er is ook hier op de campus een paar vragen gesteld aan studenten. En we gaan eens even luisteren hoe die dan tegen dit thema aankijken. Bedrijven staan voor de opgave om mee te bewegen in de transitie naar een duurzame en inclusieve economie. Dit betekent inzicht krijgen in de duurzaamheid en de ketens waarin de bedrijven zich afspelen. Maar het gaat ook om diversiteit en inclusie. Hoe zien studenten hun toekomst in het werkveld voor zich? En hoeveel waarde hechten ze aan deze thema's? Wij gingen de campus op om dit te ontdekken. Ik heb nog geen idee. Ik wou een beetje richting de marketing, maar voor de rest nog niet een specifiek boel. Ja, geen idee. Nou ja, ik wel iets in de management richting denk ik. Een beetje ondernemingsschap richting. Ik hoop uiteindelijk in de film museum kunnen lijken als curator. Het is wel fijn om een beetje mevraaiheid te hebben. Dus dat je wel een beetje de eigen tijd kan inplannen bijvoorbeeld ook deels thuis kan werken of zo, zoiets. Maar qua werk heb ik daar nog niet echt een idee van. Nee, maar werkplexibiliteit dat is dan wel een thema voor jou. Of iets dat belangrijk. Ja, dat vind ik wel belangrijk. Nou ja, werkgevers, ik denk wel dat het belangrijk is dat ze heel goed voor je zijn natuurlijk. Gewoon de cultuur binnen het bedrijf en dat ze ook om je geven zoals jij je om hun moet geven zeg maar.  En dat je een beetje een soort relatie opbouwt met hem. Ja, eerlijk zeg ik ze hier maar even. Anders op mijn meest moeilijk werk. Ja, want jij hebt wel een grappel van persoon. Ja, dat klopt. Maar je moet wel online kunnen lachen, dat is dan heel belangrijk. Ja, gewoon een goede... En niet wel goede balans. Gezellig zijn, het liefst ook wel Nederlands, dat je kan praten met je collega's. Het belangrijk is ook dat het op fietsafstand is dus tijdelijk natuurlijk kan fietsen. Ja, zoveel dingen zijn wel belangrijk. Wat is fietsafstand voor jou? 10 minuten, 20 minuten of? Binnen een uur tot 2 uur kan ook nog wel. 2 uur fietsen? Ja, in totaal 2 uur. Dus dit zijn de thema's die studenten belangrijk vinden. Werkcultuur en werkvrijheid maar ook flexibiliteit en gezelligheid. Dus ben jij een werkgever die op zoek is naar nieuwe werknemers? Zorg dan dat je humor hebt en dat je 2 uur op fietsafstand bent van elke student. Succes! Willen jullie weer even plaatsnemen? Ik vind de humor een museum. Ja, ja. Ja, toch een aantal dingen die al genoemd zijn. Een fijne werk sfeer, een goede relatie, de mogelijkheid om zelf je weeg te bepalen. Maar ook wel een gat tussen wat zij vinden en wat wij hier vanmiddag bespreken. Wie wil daar misschien even op reageren op dit filmpje? Ik wil even reageren. Wat de jongen zegt over dat fietsen daar zit ook nog best wel een winst. Wij hebben als selectiecrediom dat iemand binnen een half uur moet wonen. Je moet eens kijken hoeveel de arbeidsproductiviteit of in ieder geval de tijd dat je met je werk of met de reizen bezig bent zodat je zou kunnen opkrikken als iedereen maximaal een half uur van z'n werk afwoont. Dat is ook sociaal beleid want iemand elke dag een uur heen en een uur terug naar auto zetten. En wat doet het met milieuwen? Wat doet het met iemand z'n vrije tijd? Een ander ding. Heb je ook een fietsplan? Ja. Dat vergoedden wij. Dat stimuleren wij. Ik heb ook een andere menie over het deeltijd werk. Want hier vandaag zijn mensen dan niet positief over. Ik ben er zelf wel positief over. Ik denk dat het een ontwikkeling door de generaties heen is. Je wilt het steeds beter krijgen dan jouw ouders.  En mijn generatie, wij krijgen het materiaal beter. Ik ben veel rijker dan vroeger een mooie auto en een mooi huis. Ik denk dat deze generatie die dingen verlief neemt. Die heeft iedereen zociaal toch al. En dat de meerwaarden in hun leven zit, in vrije tijd, in beleving. En ik vind dat toch ook een hele hoge waarde hebben. En er staat misschien haaks op de krapte op de oude smaakt. Maar het is toch wel degelijk een verworvenheid van de jongere generaties. Wij maken er wel bij effect veel ruimte voor. Als iemand dat wil, dan kan dat. Ik ben dat niet zo op tegen. Maar volgens mij gaat het een beetje een beetje uit. Ik kijk even Ton aan. Of Otto, je wilt op reageren. Dat betekent ook dat we misschien geen huisarts meer hebben op een afstand die acceptabel is. Of dat een praatje uit eigen ervaring dat het heel veel moeite kost om gewoon een afspraak te kunnen maken. Dus als we met z'n allen minder gaan werken dan moeten we ook misschien accepteren dat we minder voorzieningen hebben. Otto, je wilt reageren. Even als onderzoeker. Maar wat zij zeggen is eigenlijk hoe belangrijk de woningmarkt is. Dus we hebben het hierover arbeidsmarkt en economie. Maar die functioneren beide niet als de woningmarkt niet ook flexibel genoeg is dat deze mensen ook binnen 30 minuten een huis kunnen vinden. En dat is de reden deels ook, dat 87 procent misschien wel zegt. Want ik ga hier niet werken, want ik kan hier niks vind aan de woningmarkt. Waren overigens ook wat vragen voorafgesteld over wonen. Dus daarmee hebben we de dingen te pakken. En andere, ze zeggen eigenlijk twee dingen. Ik wil heel flexibel zelf zijn. Maar ik wil ook die gezelligheid. En die gezelligheid is heel vaak face-to-face interactie. Bij elkaar, creatief, lachen, spontaan, informeel. En dat zit wel een paradox in tussen thuis en geïsoleerd en via teams, schermpjes met elkaar praten en die echte connectie maken. En volgens mij zitten we nu wel zitten. Ik vind gemiddeld genomen dat bij mij op het werk de mensen te weinig op kantoor zijn. Om die informele contacten ook te snappen wat er met iemand gaat. En ook als je niet lekker in z'n vel zit. Dus daar moeten we als samenleving ook nog een nieuwe modus in vinden. Oké, prima.  Nog andere aanvullingen op de filmpje? Kijk, mijn pleidoor is niet dat iedereen fulltime moet werken. Dat is zeker niet. Maar als je naar de toekomst kijkt, in de vergrijzing in 2050 zou 1 op de 3 mensen in de zorg moeten werken om de zorg te bieden die we nu bieden. Nu werkt 1 op de 6 mensen in de zorg. Dus dat zijn wel belangrijke overwegingen. En dat is ook uitgerekend. Maar als mensen 2 uur meer zouden werken die een kleinere deeltijdbaan hebben zou ontzettend veel schelen. Aan de andere kant, de zorg biedt vaak banen van 28 tot 32 uur. Omdat zij liever 2 mensen hebben dan 1 voor als er eentje ziek wordt. Dus ook bedrijven werken dat aan Nederland of organisaties. Maar het zou dus niet precies zijn, iedereen moet fulltime werken. Want wat goed is aan Nederland is dat er heel veel mensen werken. En dat wij relatief lang doorwerken. Relatief vergelijk met andere landen. Maar 2 uur zou veel verschil kunnen maken. En je komt toch voor de afweging wat Jan ook zegt van, als je volteidsverwachting hebt van de maatschappij en je hebt zelf een enorme voorkeur om minder te gaan werken, dan heeft dat uiteindelijk macro consequenties. Dus je kan het niet willen accepteren. Maar je kan beter dat de bad nu hebben. Dat je later tegen een soort muur loopt met z'n allen. Jeroen, ik zie jou heel frondsend kijken. Geen vraag of aanvulling? Ik heb denk ik een aanvulling op de 2 vragen die je net stelde. Is er nou een soort gouden ei voor het werfen van mensen? Ik denk dat je daar in ook de discussie moet voeren dat verschillende generaties echt verschillende behoefte zijn aan arbeid. Dus als je kijkt naar starters op de arbeidsmarkt jongeren die hebben echt een andere verwachting van werkgeverschap dan meer senior professionals. Daar speelt ook een andere discussie als het gaat om thuiswerken, om ontwikkeling. Dus wij noemen dat, wat de jobs to be done zijn op. Het reden is waarom ze werken, echt verschillend. Daar moeten bedrijven heel erg aan wennen. Dus die generatiediscussie die speelt op die arbeidsmarkt komt eigenlijk omdat die nieuwe generatie die werkgeverschallenge op het domein wat altijd van zelfsprekend was. We werken 40 uur, we zijn werken van 9 tot 5. Daar moeten werkgevers heel erg aan wennen.  Ik zou die wat breder willen trekken. Er is niet 1 vorm van werving voor de arbeidsmarkt. De doelgroep en generatie moet je daarvoor maken om daar een antwoord op te kunnen geven. En ik sla even aan op die jongen die zei, ik wil een cultuur. Elk bedrijf heeft een cultuur. De vraag is is de cultuur die bij jou past en is dat bedrijf zich bewust van zijn cultuur en weet-ie dat op een manier over te brengen waardoor die doelgroep zegt, hey, dit is een cultuur die bij mij past. En daar zit heel veel winst voor bedrijven. Want ik denk dat die arbeidsmarkt was nog nooit zo groot als nu. Alleen voor heel veel bedrijven geldt, ze hebben een slecht verhaal waarom mensen bij hun zouden willen werken. En daar ligt veel winst voor bedrijven. Duidelijk. Ik denk dat het van belang is om aantrekkelijk te zijn. Aan de andere kant zoals Tonnik vertelde, daar staan nog heel veel potentiële collega's buitenspel. Volgens mij ligt daar ook een opdracht hoe kunnen we die binnenhalen. Wat voor aanpassingen zijn nodig. We gaan naar bijna het laatste kwartier. Dus we gaan naar de vragen van jullie. Even kijken of er een microfoon nodig is. Kan deze zo geven? Nee, we pakken wel even de microfoon. Graag de vraag en aan wie je die zou willen voorleggen. Je selecteert de brabant. Dus het is een deel van de land. In dit geval heb je een geweldig en excelente project. Je moet de research om de land te veranderen. In dit geval ga je een volledig werk hebben. Oké. Dus wat is jouw responsie? Ja. Er is een laad van capaciteit om de research voor de hele Western-Europe te doen. Maar als je me de kansen geeft, zou ik dat willen. Ik zou het compare met de brabant met de Bavarian. En met andere landen in Europa. Want nu levelen we met onze kwaliteit van leven, de welkomstigheid, naar andere Duitse regio's. Dus misschien hebben alle Duitse regio's een hoog niveau dan in Europa. Maar meer empirieken zouden werken. En ik weet dat de OECD werkt op een beter levenprogramma op deze soorten indicatoren voor de hele Europa en ook voor de regio's. Dus je wil je werk expanden om de hele Europa te coveren. Is dat correct of niet? Ja, alsjeblieft, ja. Dat zal ons meer voorstellen.  Dat was de slechte vraag, is het niet? Ja, ik heb je gekregen. Welke vraag? Mijn eerste vraag is, je hebt de averen van de resultaten of de voordeur die van de bank is. En ik denk niet dat het is zo belangrijk om dit specifieke informatie te doen. Ik denk dat het meer belangrijk is om naar de taxisoffice. Dus om de hele Je bank, je hebt een speciaal amount van klanten. Ik heb geen klantendata gegeven of... Nee, de presentatie die je gegeven hebt, de source van de... De source is een Nationaal Surveil gedaan door Motifaction, die is een Surveilbureau, en voor de filmen... De laatste, de laatste. Maar ik zei dat in Duits, sorry. Ja, het is een Surveil tussen Duits-citizens, niet klanten van de bank. Oké, andere vragen. Ja, ik wil nog een ander aspect inbrengen. Gericht aan jullie allemaal een beetje. Het thema zou moeten zijn samen werken en ondernemen. Ik wil drie voorbeelden geven. Semler, een brasiliaanse ondernemer, die zorgt ervoor dat zijn werknemers... Die eigenlijk geen werknemers zijn, maar samen ondernemer... De onderneming runnen, zou ik maar zeggen, en verantwoordelijkheid geven. Ook aan het resultaat van de onderneming. In Eindhoven heb je Brainport, dat is een samenwerking tussen de ondernemers, de gemeente en de onderwijsinstellingen. En dat werkt heel goed daar. En als derde voorbeeld, de bedrijventerreinen zouden... Heel veel samen dingen kunnen aanpakken, zoals de energietransitie. Maar ook misschien het personeelsbeleid en het personeels tekort. Misschien is het aantrekkelijk om personeel te laten switchen, zodat ze meer carrièremogelijkheden hebben om een talenten te laten werken. Wat zij ervan vinden van die drie voorbeelden? Wat vinden jullie van dit idee? Ik wil even kort iets over zeggen over alle drieën snel. Natuurlijk kan je mensen ook gewoon een andere status geven dan medewerken. Er zijn ook organisaties die hebben ZZP-ers in dienst, wat niet officieel natuurlijk in loondienst is. Mensen die kunnen ook op projectmatige basis werken. Ik weet dat er binnenkort een NPO-documentaire... heel interessant over hoe jongen naar werk kijken. En een van de jongen die mij interviewde, zei van... Ik zou het liefst gewoon klussen en projecten doen. Maar dat kan je organiseren, daar is geen belemmering. Dat geldt ook voor... Als je het hebt over Brainport, we noemen dat samenwerking... in het Engels Triple Heardix.  In Nederland zijn dat drie O's, dus aan het onderwijs, ondernemers en de overheid. Brainport is een heel heel high profile case geworden... door het economische succes. Maar we hebben dat eigenlijk overal in Nederland... in de meeste arbeidsmarktregio's. Dat is een midpoint en je hebt dat ook in... Noordoos-Brabland rond AgriFoot. Dus dat is een geproefde manier. Daar is, denk ik, dat kan ook altijd beter. Het inzicht is wel, wie daar buitenvieden, waren de burgers. Dat weet Brainport ook. Brainport heeft nu ook Brainport voor elkaar, ook voorwege de impact van alle bedrijven. Dus je moet wel kijken op waar je het over hebt. En ik denk dat laatste voorbeeld, je weet er ook alles van, bijvoorbeeld voor mij van dat MKB United. En we hebben daar in Tilburg ook zeker ook naar gekeken, want je deelt natuurlijk ook ruimte op zo'n bedrijventerrein. Je kunt ook naar mensen kijken die in de buurt van het terrein wonen, zeg maar, als het gaat over mensen die misschien nog stapje kunnen maken naar werk. Maar dat zijn, denk ik, hele goede voorbeelden... van dingen die je zeker moet doen, die ook in het belang zijn van bedrijven. In België heb je daar regelingen voor in Frankrijk. Als een paar bedrijven kun je je aanmelden bij de overheid... en dan krijg je de status wergeversgroepering. En dan kun je gewoon mensen samen aannemen... zonder dat je contract hoeft aan te knippen, los te knippen van elkaar. Dan kan je gewoon een mensen aannemen... die eigenlijk door je bedrijven roeleren. Of dat in België groot succes is, ik heb er wel vaak in verdiept, maar het is wel een innovatieve maatregel... waardoor je zorgt dat juist in die krapten... en ook die noodzaak van opleiden dat je ook krachten bundelt. En dat is inderdaad precies dat MKB United idee. Oké, dank je wel. Als ASML iemand gaat aannemen, dan krijgen ze een paar honderd vacatures. Of krijgen ze de kandidaten. Dan hebben ze afgesproken... dat in het ecosysteem van de Brainport onder andere bedrijven... die applikens worden gedeeld, zeg maar. Dus dan krijgt een gemiddeld MKB. Er krijgt ook een heel veel interessante kandidaten. Maar hier heb je niet zo'n grote ASML in Midden-Brabant. Hier zou je dat MKB United kunnen gebruiken... en een beetje zoiets afspreken of je zoiets kwam. Ja, dan heb je natuurlijk ook weer over vertrouwen.  Vertrouwen dat de ander misschien niet met jouw talent aan de haal gaat... maar dat je samenwerkt aan het bouwen van al die talenten... en dat die rondgaan. Ja, dat is zo. Maar vroeger zeiden sommige werkgevers... wij leiden niet op voor de concurrent. Dat is echt de dood in de pot als je zo denkt. Nog een vraag. Of meerderen. Ja, vraag voor Jeroen. Hoe kom je erachter als werknemer... die cultuur van het bedrijf bij je past? Een meeloopdag vragen. Of een meeluntje of... en je moet daar als... potentiële werknemer als sortiever in zijn. Je maakt zo'n keuze... en dat is ook weer generatieverschillend... maar vaak toch voor een langere periode. We zoeken een baan niet voor het leven... maar ook zeker niet voor even. Ja, als je daar acht of zes uur per dag zit... ja, ik zou toch wat diepe onderzoek doen... dan twee gesprekken van een uur. Ja, dat is echt als sortiever zijn. Oké. Dit is één van de dingen... die dons en speerpunt is ook in personeels blijkt. Wij hebben een heel eigen testdag ontwikkeld. Dus niet de IQ test en dat soort dingetjes. Maar als iemand bijvoorbeeld op inkoop komt... dan krijgt hij allerlei kaars... als of dat hij op inkopen moet je ook naar China bellen... en dan moet hij een mailtje opstellen... waar hij komt werken... en dan gaat hij mee lunchen met de mensen... tussen wie hij komt te werken. Net werd er bijvoorbeeld genoemd... van iemand die kwam in een kantoortuin terecht... en dat beviel hem niet. Dat was dus kennelijke verrassing. Dat is bij ons onmogelijk. Je ziet je werkplek, je ziet wat het werk is... je ziet wat de collega's zijn, hoe de cultuur is... en ik verbaas me erover... dat niet iedereen dit doet. Want voor ons werkt het ook supergoed... want je kunt heel goed selecteren... van 15 jaar lang vergelijkingsmateriaal... van welk niveau hij dan zit. Dus voor ons werkt het supergoed... en voor de kandidaten eigenlijk ook. Dus dat is een onderdeel van de sollicitatieprocedure. En ik vind het eigenlijk raar dat niet iedereen dit doet... en net als Jeroen, ik zou dat bijna... dit is iets wat iedereen... je zou het bijna verplicht moeten stellen... om missmatches te voorkomen. Dank je wel, Michenda. Een vraagje aan het wij werken wel samen... met start en ondernemers.  Zitten daar tussen die start en ondernemers... bij jou ook wel mensen die... zeg maar mee willen werken aan... brede welvaart... die daar een invloed op uit willen over... of denken van hier heb ik iets te bieden. Ja, zeker. Alleen het grote probleem is... wat ik zelf ervaar... en heel veel mensen die bij ons komen ook ervaren... is dat als ze niet in beeld zijn... krijgen ze ook geen kansen. Dus nu gaat het voornamelijk denk ik... voor mensen die echt in beeld zijn... die dus een bepaalde achtergrond hebben... waardoor ze dus kunnen solliciteren... maar de doelgroep die ik heb... die hebben heel lang thuisgezet... door dat ze uit zijn gevallen... door bijvoorbeeld mentale klachten. En ik neem mensen echt mee... aan de hand, na bedrijven... zoals AVEC of andere bedrijven... en dan is het natuurlijk de vraag... of het bedrijf zelf... ook open staat... om op een andere manier naar die mensen te kijken. Wij hebben bijvoorbeeld in de afgelopen 6 jaar... 700 deelnemers gehad... waarvan 80 procent... duurzaam is uitgestroomd... naar werk... of naar ondernemerschap. En dat is puur omdat we kijken... naar de vraag van de mens... het eerlijke verhaal die of we te vertellen... en echt zeggen van... kom op, we gaan echt ook bedrijven activeren... om anders naar mensen te kijken. Heel veel studenten vallen ook uit... omdat de druk veel te groot is... en het is gewoon funest... als jij 2 jaar of 3 jaar thuis zit... om meer mee te kunnen draaien... binnen die maatschappij. Dus ik denk dat we samen moeten gaan kijken... van welke manieren hebben we nog... om echt mensen duurzaam te helpen... door te kijken naar de talenten... en te kijken wat we wel kunnen... in plaats van wat er niet kan. Is daarmee jouw vraag? Ja, duidelijk antwoord. Nog een paar vragen. Even kort de vraag naar Ton. We krijgen een probleem... door de vergrijzing. Wat zouden we kunnen doen... om die bevolking die steeds grijzel wordt... wat langere inzetbaar te houden... op de arbeidsmarkt? Wat zijn jouw ideeën daarbij? Eerst plaatsen we natuurlijk... de vergrijzing is eigenlijk geen probleem. Het is een soort overwinning van... hygiene, gezondheidszorg... het is eigenlijk een succes. Alleen dat succes handelen... dat wordt de kamer tijd moeilijk. In 2050 zullen we gemiddeld 55 jaar zijn. We zullen vier en soms vijf generaties zijn met jullie.  Dus je werkt gewoon met je opa... of je overgrootvaar is straks. Het punt is vooral... dat als mensen langer leven... hebben ze ook gewoon langer zorg nodig. En ik denk dat op dat punt... je kan zeggen... we gaan aan de aanbod kan draaien... dus we laten mensen langer doorwerken... maar dat doen we in Nederland al. En vorige week had CIV een enquête... dat de helft van de mensen haalt die pensioenleeftijd niet. In veel beroepen. We hebben al een 20ste of eerder zijn begonnen. Dus de oplossing... ligt niet per se... in feite te zeggen... daarbij is een loopbaan een marathon. En wat we stiekem doen... is iedere keer de finish wegschuiven... weer een stukje verder. Dat mensen denken ik was het toch. Nee, daar wordt het weer veranderd. Het systeem is gebaseerd op de levensverwachting... maar wel een beetje op een simpele manier vergelijken... met bijvoorbeeld Zweden en Denemarken. Dus op een matematisch manier... is het steeds verlengd. Daardoor schuift wel de uitredingseleeftijd op. Dus dat nieuws van mensen aan het pensioen niet. Het andere nieuws is... dat mensen nu uitreden op de leeftijd... die vroeger de pensioenleeftijd was gemild, 65. Dus dat schuift al wel door. Maar als je dat zou willen bevorderen... je kan twee dingen doen. Je moet zorgen dat je mensen... ook als je die metafoor van een marathon houdt... mensen vitaal houdt. We betekent ook, en daar heeft Nederland... heel lang bijna niks te bieden gehad... dat we altijd dachten dat mensen werken... in de elke tijd. Dus dat kunnen ze in de andere tijd... andere dingen doen. Maar we hadden twee dagen aangifte... voor jonge vaders. Dat was ongekend in Europa. Dus dat soort voorziedingen zijn nodig... net als bij duur sport... om te zorgen dat mensen langer mee kunnen. Maar je ziet ook nu... er zit een enorme aanwas van mensen... die gestopt zijn met pensioen... en die terugkeren. Dus die ontwikkelingen... die zou je moeten koesteren. Maar ik denk dat als je wilt zorgen... dat mensen langer door kunnen... dan heeft het alles te maken met wat we ook bespraken. Het heeft alles te maken met vitaliteit... en gezondheid... en dat het werk loont. Daar denk ik dat je de beste investering kan doen. Ik denk in het algemeen... het geldt ook voor die mensen... die midden-brabant, die 55.000 van Otto... investeringen in gezondheid...  zijn eigenlijk gewoon de allerbelangrijkste. Het is de basis om iets te kunnen... maar ook te blijven kunnen. Dus als je zou zeggen... we moeten die lab nog sneller... hoge lege bij die leeftijd... dus ons studenten tot 85 laten doorwerken... ik denk niet dat dat in het publieke debat wordt... dat denk ik niet heel warm ontvangen. Het is veel beter om... preventief te werken, dat mensen langer mee kunnen... en ook sabbaticals hebben af en toe... want dat vind ik ook in de zorg. Dat klinkt heel tegenstel... maar in de zorg moet je zorgen... dat je het niet kunt doen. Dan heb je krapte... want je laat mensen op een soort sabbatical gaan... of een stuk opleiding... maar als je dat niet doet... dan blijf je in deze situatie zitten. Dus je moet mensen dat ook kunnen... in positieve zin. Hoe kijk je dan aan tegen innovatie... of AI? Gaat dat dan ook nog ruimte creëren? Dat zal ruimte creëren... alleen het punt is... dat we nog steeds met de implementatie... van enthousiaste als wat AI zou kunnen. Maar nu even over jongeren... een van de jongeren die documentaire maakt van NPO... die zei... Ik werk ergens... en ik ben veel sneller dan al die ouderen mensen... die daar zitten. Dus mijn werk is eigenlijk na twee dagen gewoon klaar... maar als ik dat zeg, dan ben ik mijn baan kwijt... maar ik zit eigenlijk er drie dagen niks te doen... want iedereen denkt dat dat heel moeilijk is... dus niks aan is zo gefixd... want ik heb die AI en dat soort dingen. Dus ik denk dat je dat ook gewoon moet realiseren... en dat het gaat over investeringen... en ook de type implementatie. Het mooie van als je kijkt naar die vergrijzing... is dat deze jongen... kan heel goed, zeg maar, mensen die wat ouderen zijn... of zo of die terugkeren helpen... om dingen inderdaad sneller te fixen. Dus dat generatie pakt... hoe we dat noemen, is absoluut ook... zou je moeten versterken. Otto? Ik had twee dingen die ik wilde reageren op jou en op jou... is dat als je mensen... dan kan je met die data van ons zien... wanneer maken ze nou de grootste spommertje... in hun brede welfare. Er zijn twee dingen. Als je ze aan het werk krijgt, als ze buiten werk naar werk gaan... 