Zes Novellen | Marcellus Emants | Single Author Collections | Book | Dutch | 5/10
Zes novellen van Marcellus Eemans. Dit zijn LibriVox opname. Alle LibriVox opname zijn vrij van auteursrechten. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger ga naar LibriVox.org. Opname door Marcel Koenders. Zes novellen van Marcellus Eemans. Opname 9. Fanny deel 1. De kinderenaten vooraf. Eerst had zij er niet in willen toestemmen. Waarom moesten die lievelingen in hun gewoonten gestoord worden? Wie niet genoeg van zijn vriend hield om het bij zijn van dienst kinderen te willen verdragen? Wanneer hij aan de huiselijke disgenodigd werd, deed beter enendergelijke uitnodiging niet aan te nemen. Jan had kalm toegehoord. En haar op zijn bedaarde manier weten te beduiden dat hij niet wil van zijn vriend Frans, maar voor haar zelfde de kinderen niet aan tafel wilde hebben. Sinds haar bevalling had zij heden voor de tweede keer beneden. Zij was immers nog te zrak om al die drukte te kunnen verdragen. Toen had zij toegegeven. Doch was er opleiver staan dat het etend voor Cleo en Ro niet naar de kinderkamer zou worden gebracht. De kinderen mochten volstrekt niet het gevoel hebben dat zij werden weggestopt of ook maar bij een vreemde achtergezet. In Zeemels naam had Jan geantwoord begrijpende dat zij onverzettelijk aan dit laatste besluit zou vasthouden. Tante B, die op zijn beslissing gewacht had, was daarop het speeltafeltje in de eetkamer gaan dekken. Naar verzekerd te hebben dat zij alles wel naar alle genoegen in orde brengen zou. Daarom twijfelde dan ook niemand. Tante B heette eigenlijk Berenis. Cleo en Ro waren afkortingen voor Cleopatra en Robert. Voor een Hollandsburger gezin dat gedurende een aantal jaren in een stille straat van een provinciestadje gewoond had, klonken deze namen zeker ongewon. Van Petooms of Tantes waren zij niet afkomstig. Maar Fanny, die zelfe naar Fanny Leewald genoemd was, terwijl haar oudere zester Berenis als segebrengster heette, had van haar vader de zondelingenliefhebberij overgeerft haar kinderen met vreemde namen te bedelen. Liefst aan beroemde personen ontleemd. Al dus had de bewondering voor Cleopatra, welke zij van haar jeugd afgekoest had, de naam haar oudste dochter onherroepelijk vastgesteld, terwijl haar dwepen met humans compositie, de naam van het tweede kind en haar ingenomenheid met musette die van nummer drie had bepaald.  Jan had met leed gewezen deze familietrek in zijn vrouw ontdekt, maar reeds in de eerste maanden van zijn huwelijk ingezien, dat het verkeerd zou zijn haar daarin tegen te gaan. In haar prikkelbaar gestel moest zoveel mogelijk worden ontzien en wel vooral door een grote mate van toegevelijkheid waar het punten van onder reschikte belang rolt. Ro had het amper opgelet dat zij vroeger dan anders aanten en aan een gedeck speeltafeltje moesten zitten, terwijl op de grote tafel als gewoonlijk servetten, borden, glazen en ze voortprijkten. En zelfs, wat ongewon was, twee schalen met vruchten en een menigte kleine snoeperijen. Ro was in het algemeen weinig opmerksaam, zodat pa, wellens nadenkend het hoofd schudde wanneer hij in de dromere geblaube ogen naar een spoor van verstandsontwikkeling zocht. De dokter Echter was niet zo ongerust over Ro, de jongen, ad als een wolf en kwam op zijn tijd door de noodzakelijke kinderziekten heen. Een geleerde zou er wel nimmer uit hem groeien, doch wat deed dat er toe? Minder ingenomen was hij met de bleek levendige Cleopatra, die geheel het tegendeel was van haar stompen gezonde broedig. Dit wordt nu nog aardig gevonden, placht hij tegen anderen te zeggen. Wanneer Cleo het uitgegeld had van plezier zonder dat iemand de aanleiding van die opwinding wist te ontdekken of wanneer zij de kleine handjes krampachtig samenkneep, blijkbaar onder de invloed van een tevroeg ontwikkelde fantasie, die haar allerlei zonderlingen beelden voor oogentoverde. Later beziet men die dingen uit een geheel ander oogpunt. Cleo kon het maar niet vatten dat er een vreemde heer zou komen eten. Het verschijnsel was in Jans huishouden ook ongewoon, terwijl Tante B vlees sneed nu en dan een blik naar de grote tafel werpend die zij geheel alleen in orde had gebracht, omdat mijn tje mevrouw helpen moest. Werd zij met vragen bestormd. Wanneer zij dan niet ter stond toe luisterde, riep Cleo immer driftiger, Tante B, Tante B, Tante B. Totdat de goede vrouw het levende genichtje aankik en haar vragen beantwoorde. En waar heeft die meneer gisteren gegeten, Tante? Dat weet ik niet liever. Oog, Tante, u weet het wel. U moet het weten, Tante. Toe zeg het. Ik denk op reis, Cleo. Netjes eten, Ro, die meneer houdt alleen van kinderen die netjes eten. Ro hield even met kouden op. Sloeg de droomroge ogen omhoog, maar antwoorden niets.  Cleo zweeg ook een ogenblik stil. Zij begreep niet goed wat op reis beduidde, maar zich herinnerend hoe Tante voor het eten vertelt had, dat er een meneer zou komen die een vriend van paartje was. Toch heel ver weg woonde. Vroeg zij of hij gisteren heel ver weg had gegeten. Tante zeiden van ja, heel ver weg. In een land waar apen en tijgers zijn. Zo als er in Roos nieuw platenboek staan. Daar woonde die meneer. En omdat hij veel van paartje hield, net zoveel als Cleo van de kleine Anton, die naast hen woonde, was hij hier gekomen. En komt die meneer nu alle dagen hier eten, Tante? En ontbijt hij ook? Wel nee, Cleo, alleen vandaag. En morgen, Tante, gaat hij dan weer heel ver weg naar het land waar apen en tijgers zijn. Dat weet ik niet, kind. Ach, u weet het wel, Tante. U wilt het niet zeggen. Ik weet het heus niet, Cleo. Maar als hij straks komt, kan jij het hem zelf vragen. Eet nu je peertjes op. En dan gaan wij naar boven. Krijgen wij geen chocolaartje, Tante? Ik moet een chocolaartje hebben. Gijns de rooplotseling. Je zult alles krijgen als je zoet bent. Maar als je helpt, krijg je niets. Wanneer mama, papa en die meneer gegeten hebben, mogen jullie op het dessert komen. En dan zal je chocolaartjes krijgen. Maar half tevreden over dat uitstel, aante de kleine hunnepeertjes op, waarbij Ro zich rijkelijk met best een sap besmeerde. Tante B had in tussen een blik op de pandule geworpen en begon nu de kaarsen van de hanglamp aan te steken. Voorzichtig haar dikke hand ophoudend, zodat er geen uitgebrande stukjes lucifer op de gedekte disc konden neervallen. Daarna stak zij de twee kaarsen aan, die op de schoorsteem ter weersijden van de kleine pandule prijkten. Ook moest het tafeltje worden afgenomen, waaraan Cleo en Ro hadden gegeten. En enige kruimels op de grond weggeveegd. Terwijl gedurende die laatste werkzaamheden de kinderen niet uit het oog mochten verloren worden. Je kleine vingers niets met rust konden laten. Toen ze er ook hiermee gereden was, wirpt Tante B een laatste blik in de kamer rond. Zij vond dat het er nu behagelijk verlicht en verwarmt in alle opzichten gezellig was.  Voor hem, die weet hoe een dagse zitkamer een gewoondelijk uitziet in een huishouden waar kinderen zijn, was het duidelijk dat er op deze dag bijzonder veel zorg aan het eenvoudig meubelt vertrek was besteed. Niet alleen dat er geen speelgoed slingerde en dat de kinderstoeltjes met het hobbelpaard in een hoek achter de bonneur de jour waren geschoveen, maar de gil kattoenen over Godijnen, die nooit werden gesloten, hingen in staatige plooien voor de iets wat verfeloze blindeneer. De kachel, die tot laat in het voorjaar werd aangehouden om de vochtigheid te keren, had een extra beurt gehad. En geen snippertje papier voor ontreinigde hettepijd, dat evenwel tenaden al begon te vergrouwen en menigen zogenaamd verdwenen vlek die doorschemeren. Ook in het behang waren strepen, plekken en scheuren, toch hieraan kon Tante B weinig doen. Zoveel mogelijk had zij er stoelend voor geplaatst en zelfs de piano met hetzelfde doel een parmpalm van zijn plaats geschoveen. Met een schoorsteen waren alle speelde doosjes, sigarenpijpen, klosjesgaren en uitgeknipte poppen verdwenen welke de verschillende leden van het huisgezin gewoon waren al daar te bewaren. Op het kastje aan de overkant, dat binnenin het ontbijt servies in twee laadjes de lepels voorkende messen, bovenop enige boeken, bijnevens de laatst aangekomen courante herbergde, was alles netjes geschikt en het stof op de ledige plaatsen zorgvuldig afgenomen. Tante B had gierne ook de boeken eens uitgeklopt, maar zij kende de grenzen van haar gebied en zette nooit een voet daar buiten. De enige vrijheid die zij zich vandaag veroorloofd had bestond in het opzetten van het dessert. Jan had uitdrukkelijk bepaald geen extraartjes voor mijn vriend Frans. Hij weet dat ik een fijne fles zal opentrekken omdat het de eerstemaal naar mijn huwelijk is dat hij mij bezoekt. Maar alle verdere omslag zou hij als een belediging voor onze oude, beproefde vriendschap beschouwen. Een ledige tafel had echt er iets zo onvriendelijks in Tante B's oog dat zij zich niet had kunnen bedwingen. Het overdadigde dessert, eigenlijk, was hij ook daarin buiten haar boekje gegaan, aanstons op te zetten om daardoor al het wit van laken, servetten en borden een beetje op te vroodigen. Juist wilden zij met de kinderen de kamer verlaten toen Fanny binnen trapt. Als verblind door het ongewone licht bleef de lange, tengere gestalte op de drempel staan.  Het fijne bleken gelaad door een gehaakt kartoenendoekje als een roze rode lijst omgeven. Beschreef een halve cirkel. Op dat niets aan haar verbaasde blik zou ontgaan. Zij had moeite haar boelige huiskamer te herkennen. Eerst loeg Tante B haar met enige ongerustheid gaden maar weldra bemerkte zij dat haar zorgen niet vruchteloos waren geweest. Fanny's mat de blik werd allengs helderder. Haar droever gesloten lippen vertrokken zich tot een zenuwachtig lachje. En met blinkende tranen in de ogen stak zij haar lange, dunne hand uit. Dank B, dank best de zuster. Wat zouden wij toch aanvangen zonder jou? Kijk, ik heb het al zo dikwels gedacht. Jan had veel gelukkiger kunnen zijn. Zij kon niet vol einden. Met een uitdrukking van schrik op haar rustige laad had Berenies haar de hand op de mond gelegd. Stil, stil, riep zij uit. Wat zijn dat voor woorden? Ga nu maar zitten en vermoeien niet met staan. Ik zal de kinderen een schouw boven aan het spelen helpen. En dan kom ik terug. Dan te B ging met Cleo en Ro heen. Fanny bleef alleen achter. Zodra het gehakte doekje was afgelegd dwaalde haar blik nogmaals de kamer rond van het glansend marmer van den schoorsteenmantel naar het glimmend mahonihoud van de stoelen van de helderen spiegel in de bonneuil du jour naar het krijt wit tafellinnen en van het blinkend glaswerk achter de borden naar het lichtend verguldsel van de hanglap. Een geschenk van Frans in een huishouden. Ze kon tevreden zijn. Geen stofje was meer in al die glans te ontdekken de kamerblank van vlekkeloze onschuld en met innig welbehagen snoef zij de geuren van boenwas schoonlinnen en potloodsel op. Welke door de klimmende warmte haar uit al die zelfbewuste rijnheid tegenstraalde. Zelde onderfond zij een dergelijke knot de kinderen bemorsten en bedierven te veel. Het speed haar slechts dat Tante B er de hand in had gehad. Zij kon het niet verdragen dat men haar de veldheerstaf trachten te ontnemen. Gelukkig troost haar de gedachte die morgen uit haar bed zelf de bevelen te hebben gegeven. Tante B was in alle gevallen slechts in de uitvoerende macht geweest de modelhuisvrouw de modelmoeder de boomdel echtgenote bleef zij in maar alleen niet licht. Vatten zij haar taak op en ongerne gaf zij er het kleinste deeltje vanuit de handen.  Maar als beloning eisten zij ook het recht de onwankelbare overtuiging te mogen koesteren van eigen meerderheid. Zij had dus niets aan te merken gevonden. Geen gedruis van kinderen leidde haar af. Het was zo stil in huis dat zij het eentonig tiktak van de vrieze gangklok die Jan van zijn vader had geerft duidelijk woorkom. Deze kalme maatslag van den rusteloze tijd bracht haar in die eigenaardige meemerende toestand waarin zij zo'n garne verviel. Dan sluimerden haar gedachte niet in of sfeerverteugeloos maar met een buitengewone kracht beleven zij op één punt gevestigd. En dat punt was altijd dezelfde beschouwing van eigen voortreffelijkheid. Dezelfde vergelijking van eigen deugden met die van anderen en hetzelfde zoeken naar middelen om altijd hoge te stijgen naar een onbereikbaar standpunt ver boven het mensdom verheven. Wie haar in die overpijnzingen gezien had de mond half geopend de altijdwaarse geblik staroogend in de verte gericht de bewegelijke armen met de magere vingers slapneerhangend in de schoot en de lange tengere gestalten in één gezakt totdat zij bijna de indrukmarkten van dikte zijn. Zou enige lijken is tussen de twee zusters hebben ontdekt die in gewone omstandigheden niemand opvallen kon. De gezette, goede gebe in uw leven, zich niet ver boven het pijl der stompsinnigheid verheef bracht op den oppervlakkige toeschouwen zulk een geheel andere indruk teweeg dan de slanken prikkelbare fanny. Weer onrustige geest op elk gebied van kennis en kunst zwerftochtend ondernaam dat hij de lichamelijke overeenkomst welke de dunne bleke lippen de dofgrijze ogen met de neerhangende oogleden en de fijne benegelijnen van de neus aanboden in de regel over het hoofdzag. Het krassend geluid waar melen een sleutel in de voordeur werd omgedraaid stoorde haar overpijzingen. Zij wist dat het Jan was met zijn oudste vriend die zij zelfs niet van uiterlijk kende daar hij reeds voor haar huwelijk Nederland verliet en met grillige koppigheid nooit zijn portret had laten maken. De deur ging open en de herentraden binnen. Eerste grote, breed geschoudelde Frans met een lachende trek om de fris rode lippen de gulle blik in de donkerbruine ogen en de oosterse gloed op het kleinste kwang dat de volle zwarte baard overliet. Achter hem volgde Jans onbetekenende gestalte van Wien's van het Kaken door een dun, blond baardje omsloten.  De zorgen, alle uitdrukking hadden we gevraagd op die ene grote goedhartigheid na waardoor nog steeds het zachte blauwe oog iedereen voor zich indam. Met uitgestrekte hand trat Frans op van niet toe. Zodraan Jan hem had voorgesteld en hij haar vingers omvatten die hij nauwelijks drukken durfden. Zo fijn en breekbaar dunkte zij hem, zeiden hij mevrouw, wil u de beste vriend van uw man. Zeg beste, viel Jan hem in de reden. Aan de beste vriend dan van uw man vergeven dat hij zomaar tegen het ene uur tot u durfde komen zonder zich door een deftig bezoek te hebben aangekondigd. Van die glimlachte flauw, maar Jan antwoordde in haar plaats. Ben ik je niet zelf komen uitnodigen? U hoort het mevrouw, hij neemt de schuld op zich. Evenwel, indien mij de tijd ontbroken zo ik behoorlijk mijn opwachting hebben gemaakt. Gisterenavond ben ik eerst uit Parijs aangekomen en vanmorgen klopte hij al met zijn uitnodiging aan. Nu eerst zei de Fanny op slepende toon. Tegenover ons behoeft u de regels der etiketten niet in achternemen. U is wel beleefd van een uitnodiging te willen spreken terwijl u ons de eer aandoet ons eenvoudig middagmaal te delen. Wij behooren niet tot de bevoerrechten die uitnodigingen kunnen doen. In the struggle for life moeten wij al hartstrijden om het hoognodige voor de kinderen te veroveren aan een beetje overdat waarop wij goede vrienden zouden kunnen onthalen is voor ons geen denken. Onze bestaan gaat op in een aanhoudende kamp met de klein geestigste beslommeringen van het leven. En verstoppen. Oh, ik kan u verzekeren. En toch moet je niet denken veel Jan inklaps in dat wij geen onkosten voor je hebben gemaakt. Aanschaal dit dessert. Zodat onze bruinloft hebben wij zoveel lekkers niet bijeen gezien. Frans, je wordt van snoeplust verdacht. En weet je door wie? Door de dame die juist binnenkomt. Voor oorloof Meneer Frans van Doording, mijn schoonzuster algemeen bekend onder de naam van Tante B Meer bijzonder door Fanny en mij de goede engel van ons huis genoemd. Tante B lacht de verlegen boog en keek Frans niet aan. Maar toen Jan dreigend een vinger ophefend voortging Tante B, mijn vriend Frans neemt je dit prachtige dessert zeer kwalijk. Antwoorden zij, kom Jan als de vriend geen extraitje op tafel duld voor wie zou die er dan doen.  Tante B, je hebt gelijk ik geef mij gewonnen. Ondertussen had Fanny haar toffe blik herhaalelijk van Jan naar zijn vriend en weder terug laat het walen. Zij kon het niet begrijpen hoe twee mannen die zo ongelijk door de natuur en door de voortuin waren bedeeld dat zij beide even ver door naar verschillende kanten van de gulden middenmaat schenen af te wijken. Ooit dikke vrienden waren geworden. Toch had Jan haar dikwels genoeg verteld hoe zij door een grind van het lot op school naast Alcanda geplaatst reeds op serieugdige leeftijd Alcandes vertrouwen hadden genoten en bevriend waren gebleven ondanks de geheel uit eenlopende wegen welke de omstandigheden en genootzaakt hadden in te slaan. Van Doorning had gestudeerd en was de wereld in gegaan. Jan was eerst bij de posterijen geweest toen gemeente ontvangen geworden en had het nooit verder dan Brussel gebracht. Door tante B. Gewaarschuwt bracht meintjes poedig de soep op tafel Fanny wees Frans de ereplaats naast haar aan en dulde niet dat bediende daar zij van heden af haar recht hernam. De geduldige zuster liet haar met ijver beginnen dat zij halverwegen zou moeten inspringen wist zij bij ondervinding. Zodra dit eerste gerecht was verdwenen heet Jan met de glas wijn zijn oude vriend die hij heden voor het eerst aan zijn tafel mocht zien, hartelijk welkom. Fanny volgde zijn voorbeeld met de glas roodgetint water. Onvermengde wijn deed haar duizend hamers impulsen en slapend kloppen. Daarna kwam ze op het thema terug dat Jan zo plotsting had afgebroken. In vergelijking met het geen nu gewend is, meneer van Doorning, wacht u een pover maal van geurere champions truffels, morielis en al wat meer een verwend geheel te strelen kan van Oosterse, Franse, Italiaanse en andere vreemde spijzen welke de maag opwekken en prikkelen komt bij ons nooit iets in. Wij moeten het met de kruimel stellen die van de tafel des levens vallen en ik bewonder inderdaad uw goedheid die geen verachting toont voor zo'n spartaanse eenvoud. Maar mevrouw gelooft u niet dat het gezelschap van een vriend met wie meneer leven van 10 jaren te bespreken heeft een betere geur aan de eenvoudigste spijzen geeft dan alle morielis truffels en champions ter wereld.  Bovendien kan ik wel zien dat u weinig heeft gereist anders zou ik het u niet behoeven te verzekeren dat het fijnste Franse maal in de beste restaurant nooit de vergelijking kan doorstaan met den vaderlandse pot in de huiselijke kring hoor je het Fanny ripian met een ouderwetse opverlikkering van geest rift uit Fanny hoorde het toch gelooft u het niet en Frans zag aan haar ogen dat zij hem van een beleefde onoprechtheid verdacht daarom vervolgde hij wanneer ik de verwende reiziger volgens uw oordeel morgen een vrouw vindt die veel van een rustig leven en nog meer van mij houdt verzeker ik u dat zij binnen weinige dagen een uitnodiging van mij ontvangt om voor de jaren die wij samen nog te leven hebben mij elke dag zulk in eenvoudige huispot te kokken maaneemt, huren wij de eerste de beste woning in uw buurt en zetten, indien het van mij afhangt, na onze huelijksreis geen voet meer over de grenzen dat vind ik een kostelijk plan op dezelfde toon wij houden je aan je woord Fanny wij moeten naar een vrouw en naar een huis voor hem uitzien bij je bruiloft bester ik nog eens mijn peganus en zing mijn zwaneliet alle donderdagen komen wij bij elkaar dat is afgesproken ik zeg donderdag te herinnering aan onze vroegere muziekavonden je weet wel toen ik nog vluitblies de ene week eet jij hier de andere leggen wij bij jou ons angkreneer en Tante B mag altijd medekomen niet waar Tante B kleurde met neergeslagen ogen toen Frans haar aanzag blijvend van zijn glas zijn instemming met die woorden te kennengaf Frans heeft gelijk ging Jan Voort er gaat niets boven het huiselijk leven een veertal geliefden te bezitten met wie je licht en schaduw deelt voor wie je hart klopt en wie je hartend voor jou kloppen die je zwakheden niet breed uitmeten maar vergeven die je goede eigenschappen niet min achteren toch op prijst tellen die je gelukkige ogenblikken mede genieten en je somberen dagen verhelderen dat is al vroeg mijn dierbaarste wens geweest ik heb er zelfs versen op gemaakt zo dikwijls ik mij alleen voelde verlaten op de weide wereld verlangd ik altijd naar een trouwe borst waar tegen ik mijn hoofd kon aanleunen wanneer het moe was van de arbeid of waar ik mijn tranen verbergen kon wanneer ik regiefd werd in het maatschappelijk leven een klein plekje op aarde het mijne te mogen noemen om het tot een paradijs te kunnen maken voor een wezen dat ik aan bad dat was mijn droom van mijn jeugd dat was het ideaal in mijn versjes bezongen dat was het enige doel waarheen ik streefde half mijmerend had Jan gesproken zijn ogen in de verte gericht al zag hij daar dat droombeeld zijn er jeugd ideaal zijn een versen dat enige doel terug hij had zijn leven strijd op geen uitgestrekte reingestreden maar in enge benouden ruimten woekeren de zorgen die schimmelplanten nog veliger dan eldersvoort die zorgen hadden vroeg zijn haar doen vallen zijn wang verbleken de glans van zijn oog vervlauwen nooit was zijn ideaal verder van hem verwijderd geweest dan tegenwoordig het in zijn geheugen terugriep sprak hij ervan op die langzame mijmerende toon waarop hij aan Cleo en Roo zijn geliefkoo sproken uit anders een voordrog dat van het verloren paradijs die toon trof rants en plotseling wende hij de blik naar Fanny heen een gedachte die nog nooit bij hem was opgekomen stond hem eens klaps voor de geest maar nee het kon niet waar zijn niets on aangenaams in de glimlach waarmede zij hem aankijk wel was haar blik zo dof dat hij haar van domheid verdacht doch een boos aardige trek ontdekte hij niet op het bleek gelaad ondertussen had ieder door de stille zorgen van Tante B zijn deel aan warmrundvlees met echte genoten weinig ontsnapte haar oplettende blik en wanneer de meid verzuimde een schone vork te geven of een tweede keer met de aardappelen rond te gaan stond zij onhoorbaar van haar stoel op en herstelde de fout zonder dat iemand door haar zorgen werd gehinderd of het gesprek zelfs maar een oog omdik werd gestoord bovendien wist zij in de kleine pauze die bij te weinig bediening onvermijdelijk zijn uitstapjes naar de kinderkamer te maken om de tijdingen van daar mede te brengen die zij bewaarde voor het geval dat Fanny haar ondervragen zou Fanny ondervroeg haar echter niet nu stoten zij Jan aan met de woorden zou je nog niet een stukje snijden de noodzakelijkheid van ten tweede malen het grote scherpe voorsnijmes Tante B werd in het gastheer bespaard Tante verzekerde wel niet veel meer volgden toch, toen deze van de schootel die mijntje iets te voortbinnen bracht het deksel afnam plaagde Frans de goede getante ermeden dat zij het rundvlees had aangepreezen uit vrees dat hij anders te veel bloemkool eten zou hij wilde echter de keukenmijd volstrekt niet beledigen en was dus wel genootzaakt een plaatje voor de bloemkool open te houden plotseling merkte Fanny schrik op dat zij het zuur hadden vergeten onder een stroom van verontschuldigingen over haar vergeetachtigheid haar onhandigheid haar slechte vervulling van de plichten welke op een gastvrouw rusten en al wat zij meer verzinnen kon om zich te vernederen bood zij het haar gast aan zij had hem gewaarschuwd dat hij het slecht zou hebben maar smeekte hem toch haar op elk verzuim opletten te maken zij wist zo gijne hoe het hoorde en had zo zelde gelegenheid naar in een lesje te nemen Jan bracht het gesprek op het reizen, in het algemeen en op de omzwervingen van zijn vriend in het bijzonder.