Andersens Sproken en vertellingen | Hans Christian Andersen | Myths, Legends & Fairy Tales | 4/9
De gelukkige familie uit Andersens Sproken en Vertellingen. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opnamen behoren tot het publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Bart De Leel. Andersens Sproken en Vertellingen door Hans Christian Andersen, na vertelt door Simon Jacob Andersen. De gelukkige familie. Het grootste groene blad in Denemarken is zeker wel dat van het kliskruid. Houd maar naar één voor zijn lijf, dan is het als een schocht en legt men het op zijn hoofd, dan is het bij regenachtig weer bijna even goed als een paraplu, want het is buitengewoon groot. Nooit goed in klis alleen. Waar er één groeit, daar groeien er ook meer. Het is een pracht om te zien. En al deze pracht is slakkenkost. De grote witte slakken waarvan de deftige lui in oude dagen frica selie te klaarmaken en als zij het gegeten hadden zijden, hee wat smaakt dat, want zij geloofden nu eenmaal dat het overheerlijk smaakte, zij leefden van klisbladeren en daarom werd het kliskruid gezeid. Nu was er een oude hiddekastil, waar men geen slakken meer had. De slakken waren uitgestorven, maar de klissen niet. Deze groeiden en groeiden in alle paden op alle bedden. Men kon ze niet merken, het was een echt klissebos. Hier en daar stonden appel en praarmebomen, anders zou men zeker nooit op de gedachte gekomen zijn dat het hier een tuin was. Alles was kliskruid en daarin wonen de beide laatste, stokoude slakken, een mannetje en een wijfje. Ze wisten zelf niet hoe oud ze waren, maar ze konden zich zeer goed herinneren dat zij veel groter in getal geweest waren, dat zij van hun familie uit vreemde landen afstanden en dat het bos voor hen en de hunnen geplant was. Ze waren er nooit buiten geweest, maar het was hun bekend dat er nog iets in de wereld was, dat het ridderkasteel heette. Daar werd men gekookt, dan werd men zwacht en op een zilveren schotel gelegd. Wat er later nog meer gebeurde, dat wisten ze niet. Hoe dat overigens is, wanneer men gekookt en op een zilveren schotel gelegd wordt, konden zij zich niet voorstellen, maar herelijk poest het zijn en vooral moest het heel defter staan.  Nog de mijkever, nog de pad, nog de regenwarm die zij daarna vroegen, konden hun darmtrend inlichtingen geven, want geen van hun soort was ooit gekookt of op een zilveren schotel gelegd. De oude witte slakken waren de voendaamsten in de wereld, dat wisten zij. Het bos was er terwele van hen en het ridderkasteel ook, opdat zij gekookt en op een zilveren schotel gelegd zouden kunnen worden. Ze leefden nu zeer ingetogen en daar zij zelf kinderloos waren, hadden zij in kleine, gemene slak, het jongetje tot zich genomen, dat zij als hun eigen kind opvoeden. Maar de kleine wilde niet groeien, want het was maar een gemene slak. Door de oudjes, in zonderheid de pleegmoeder, meende wel te merken dat hij toch groter werd. En zij verzog de pleegvader, als hij dit niet kon zien, toch eens aan het kleine slakkenhuisje te willen voeden. Nu betast hij dit en vond dat zijn vrouw gelijk had. Op zekere dag regende het geducht. Hoorens hoort op de klisblader een trommelt zij de pleegvader. Dat noem ik dropos zij de pleegmoeder. Het loopt immers bij de stil neer. Je zult in zien dat het hier nat zou worden. Ik ben maar blij dat wij onze goede huisjes hebben en dat de kleine er ook heen heeft. Er is toch werkelijk meer voor ons gedaan dan voor alle andere schepselen. Men kan het toch duidelijk zien dat wij de hoogste plaats in de wereld bekleden. Wij hebben van onze geboorte af huisjes en het klisgebos is terwille van ons gezeid. Ik zou wel eens willen weten hoe ver dit zich uitstreekt en wat er buiten ligt. Daar is niets, zij de pleegvader, dat beter zou kunnen zijn dan bij ons. Ik heb volstrekt niets te wensen. Ja, zij de pleegmoeder, ik zou wel naar het ridderkastiel gebracht, gekookt en op een silverschoto gelegd willen worden. Dat is met alle onze voorvader in gebeurd en je kunt geloven, daar is een bedoeling bij. Misschien is het ridderkastiel wel ingestocht, zij de pleegvader. Of is het klisgebos erover heen gegroeid zodat de mensen er niet meer uit konden komen. En bovendien is daarbij toch ook geen haast. Maar je haast je altijd te veel en de kleine begint het ook altijd te doen.  Kruipt hij niet reedsedend drie dagen tegen de steel op en krijgt een waarlijk hoofdplein van als ik naar hem opkijk. Je moet niet op hem knorren, zij de pleegmoeder. Hij kruipt immers heel voorzichtig. We zullen zeker veel vreugde aan hem beleven en wij oudjes hebben immers niets anders waarvoor wij leven. Maar heb je er wel eens over nagedacht waar wij een vrouw voor hem vandaan zullen krijgen? Denk je niet dat er zich verder in het klisgebos nog zulke van onze soorten ophouden? Zwarte slakken zullen daar wel zijn denk ik, zij de pleegvaardig, zwarte slakken zonder huisje. Maar die zijn te gemeen en toch verbeelden ze zich heel wat. Maar wij zouden aan de mieren wel eens last kunnen geven om naar een vrouw voor hem uit te kijken. Die lopen toch heen en weer, alsof zij heel wat zaken aan de hand hadden. Die zullen zeker wel een vrouw voor onze kleine weten. Ik zou er wel een weten, zijde een naar mieren, maar ik vrees dat dat niet zou gaan, want het is een koningin. Dat doet er niet toe, zeiden de oudjes, heeft zij een huis. Ze heeft een kasteel, antwoordde de mier, het mooiste mierenkasteel met 700 gangen. Hartelijk bedankt zij de pleegmoeder, onze pleegzoos al niet naar een mierenes toe. Als je niets beters weet, dan zullen we aan de mugge maar eens last geven. Die vliegen overal rond in regen en zonlenschijn, die kennen het klissebos van Haver tot Grot. Wij weten een vrouw voor hem, zijde de muggen. Honderd mensen stappen hier vandaan, zit op een kruisbessenboom, een kleine slag met een huisje. Die woont helemaal alleen en is oud genoeg om te trouwen. Het is maar honderd mensen stappen hier vandaan. Ja, laat haar maar eens bij hem komen, zijde de oudjes, hij heeft een klissebos, zij maar een boom. En nu haalden ze het kleine dame. Het duurde acht daren voor dat zij kwam, maar dat stond juist defter en daaron kon men zien dat zij van de rechte soort was. Daarop hielden ze bruiloft, zes glimwormpjes gaven licht zo goed als zij konden. Overigens ging alles heel stil in zijn werk, want de ouderslakken konden geen giraas en gertier velen, maar hij werd in heerlijke toespraak door de pleegmoeder gehouden. De pleegvader kon niet spreken, hij was tegerhoord.  Daarop gaven ze hun, als erfenis, het gehele klissebos en zijden, wat ze altijd gezegd hadden, dat het het beste van de wereld was en dat zij, als zij rechtschapen en eerbaar leefden en zich vermenigvuldigden, eenmaal beneven zijn kinderen op het ridderkasteel zouden komen en zwart gekookt en op een zilvren schoto gelegd worden. En nadat deze toespraak geëindigd was, kopen de oudjes in hun huisje en kwamen er nooit meer uit. Zij sliepen. Het jonge slakkenpare gierden nu in het bos en kregen talrijke nakomenschap. Daar ze echter nooit gekookt op de zilvres schoto kwamen, maakten zij daaruit op dat het ridderkasteel ingestocht en dat alle mensen op de wereld uitgestorven waren. En daar niemand hen tegensprak, moest het immers wel waar zijn. De regen vielen op de klissebladeren neer, om voor hen tommel muziek te maken. De zon scheen om het klissebos voor hen te verven. En ze waren zeer gelukkig. En de hele familie was gelukkig. Over gelukkig. Einde van de gelukkige familie. Twee jufvars. Uit andersens, sproken en vertellingen. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opnamen behoren tot de publieke domain. Voor meer informatie of om je aan te melden al vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Andersens, sproken en vertellingen. Door Hans Christian Andersen. Na verteld door Simon Jacob Andressen. Twee jufvars. Heb je wel eens een juf van gezien? Dat is te zeggen wat de straatmakers een juf van noemen. Een ding waarmee zij de straatstenen vastdampen. Zoek een jufvar is geheel en al van hout. Onderaan breed en van ijzeren honden voorzien. Bovenaan smal met een stok er doorheen. En deze stok heeft de jufvar voor armen. In de schuur stonden twee zulpe jufvars. Zij hadden herplaats tussen straathamers, handwagens en kruiwagens. En tot deze allen was het gerucht doorgedrongen dat de jufvars voortaan niet meer jufvars, maar straatstampers zouden heeten. Hetgeen in de straatmakerstaal, de enige en alleen juiste benaming is voor een ding, dat men in vroegere tijden altijd een jufver noemde. De twee jufvars in de bergplaats dachten er volstrekt niet aan, om haar ooit een naam zomaar op te geven en zich straatstampers te laten noemen. Jufvar is een mensennaam, zeiden zij, maar straatstamper is een ding en wij laten ons niet zomaar een ding noemen. Dat zou een smaad voor ons zijn.  Mijn menna zou in staat zijn het ongorgement te verbreken, zeiden jongsten, die met een heiblok verloofd was. En een heiblok is een ding dat grote paren in de grond drijft en dus in het grove datgene verricht wat de jufvar in het fijne doet. Hij wil mij als je vrot op vrouw nemen, maar of hij dit zou doen als ik een straatstamper werd, is de vraag nog. En daarom laat ik mij ook niet herdopen. En ik, zeiden ooitsten, laat Lever mijn beide armen afholen. De kruiwagen was echter van een andal gevoel en de kruiwagen was nogal iemand van betekenis. Hij beschouwde zich als het veerde gedeelte van een koets omdat hij op één wil liep. Ik moet u echter doen, opmerken, sprak deze, dat jufvar vrij allerdaags en ook verre na niet zo deftig klinkt als straatstamper of stempel. Welke naam ook voorgesteld is en waardoor je bijvoorbeeld in de klassen de kastjetten zou trainen. En denk maar eens aan het grote staatskastjet waarmee men het staatssegel opdrukt en aan de wet eerst kacht verleent. Nee, als ik in uw plaats was, dan zou ik dat jufvar maar opgeven. Nee, dat nummer, daar ben ik te oud voor, zeiden ooitsten. Je hebt waarschijnlijk nog noodhoorn spreken over het ding dat men de Europese noodzakelijkheid noemt, brachten eerlijke wissen in het midden, men moet zich in tijd en omstandigheden weten te schikken en is er eenmaal in wet uitgewaardigd dat de jufvars straatstampas moeten heten, wel nu, dan moeten zij ook straatstampas heten en dan helpt het niet of men er al tegen mop part. Nee, zeiden jongsten, dan zou ik mij, als er dan toch een verandering moet plaatshebben, nog liever jongvrouw laten noemen. Jongvrouw klinkt toch nog altijd wat deftiger dan jufvar. Maar dan laat ik mij liever de brandhoothaken, zeiden ooitsten jufvar. Eindelijk ging men aan het werk. De jufvars reden, zij werden op de kruiwagen gelegd, dat was wel een goede behondering, maar met dat al noemde mensen toch straatstampas. Juf, zeiden zij, terwijl zij de straatstenen vaststampten. Juf, en het gede niet veel of zij hadden het gehele woord jufvar uitgesproken. Maar zij braken plotseling af en slikten de laatste lettergreep in, want na Rijpenbaraat achten zij het beneden haar waardigheid om er zich tegen te verzetten. Maar onder elkaar noemde zij zich altijd jufvar.  En prezend en goede ooit in tijd, toen men ieder ding bij zijn ware naam noemde en men jufvar genoemd werd als men jufvar was. En dat bleven zij allebei, want het heiblok verbrak inderdaad het oorgorgement met de jongsten, hij wilde slags een jufvar tot vrouw hebben. Einde van twee jufvars. De wilde zwane, ver van heer, daar waarheen de zwalen we vliegen, wanneer wij winter krijgen, woonde een zijn koning. Deze had elf zonen en een dochter Elise genaamd. De elf broeders waren prinsen, zij gingen met de star op de borst en de zabel op zijde naar Schoto. Zij schreef hem met diamante gruften op goudelijen en leerde evengoed vanbuiten als ze laazen. Men kon daadelijk horen dat het prinsen waren. Een zusser zat op een klein bankje van spiegelglas en had een premteboek dat voor het halve koning krijk gekocht was. O, die kinderen hadden het zo goed als het maar kon, doch, zo zou het niet altijd blijven. Een vader, die koning over het gehele land was, trouwde met een boze koningin, die de arme kinderen volstrekt niet mocht leiden. Op de eerste dag konden zij dit al merken. Op het kasteel heerste grote pracht en nu speelde de kinderen dat zij visite hadden, maar in plaats dat zij even als vroeger zoveel koek en gebrade appels kregen als er maar te vinden waren, gaf zij hen slechts sand en een teekopje en zeiden dat zij nu maar net moesten doen als of dit iets was. In de daaropvolgende week pracht zij de kleine Elise naar het platte land, naar een boer en een borentoe. En lang duurde het niet of zij loog de koning zoveel van de arme prinsen voor dat deze zich volstrekt niet meer om hen bekommerde. Vlichten wij de werelden en helpt u zelf, zei de boze koningin, vlicht even als een grote vogel zonder stem. Maar zij kon het toch niet zo erg maken als zij graag wilde. Het werden elf prachtige wilde zwanen. Met een zonderlengen schreeuw vlogen zij uit de ramen van het kasteel over het park heen en het bos in. Het was nog vroeg in de morgen toen zij daar voorbij kwamen, waar een zusser Elise in de kamer van de boer lag te slapen.  Heer zweefde zij boven de dak, draaide met een lange halze heen en weer en sloeg het toen met hun vleugels, maar niemand hoorde of zag het. Zij moesten weer verder, hoog naar de wolken op de weide werelden. Nu vlogen zij naar een groot donkerbos dat zich tot aan het strand der zee uitstrekte. De arme kleine Elise stond in de kamer van de boer en speelde met een groenblad, want anders speelgoed had zij niet. Zij stak een gat in dit plat, keeg er doorheen naar de zon, en nu was het alsof zij de heldere ogen van haar broeder zag. Telkens wanneer de warme zonnestralen op haar wangen vielen, dacht zij aan al hun kussen. De ene dag verliep even als de andere. Als de wind door de grote roze gebuiten voor het huis geerde, dan fluisterde hij de roze toe, wie kan schooner zijn dan jij. Maar de roze schudden het hoofd en zeiden, Elise is schooner. En als de oude vrouw de zondags voor de deuren zat en in haar gezangboek las, dan keerde de wind de blader om en zijde tegen het boek, wie kan vroomer zijn dan jij. En dan antwoordde het gezangboek Elise is vroomer. En het was de volle waarheid, wat de roze en het gezangboek zeiden. Toen zij 15 jaar oud was, zou zij naar huis torkeren. Maar toen de konigin zag hoe schoon zij was, werd zij torenig op haar. Garnen zou zij haar in een wilde zwaan veranderd hebben, even als haar broeders. Maar dat waagde zij niet aardelijk, omdat de koning z'n dochter wilde zien. Z'n morgens vroeg ging de konigin in het pad, dat van marme gebouwte met zachte kussen zijn de prachtigste dekes versierd was. Zij nam drie padden, kusten ze en zij tegen de ene. Gauw op het hoofd van Elise zitten, als zij in het pad komt, op dat zij even dom mogen worden als jij bent. Zet je op haar voorhoofd neer, zeiden ze tegen de tweede, op dat zij even lelijk mogen worden als jij bent, zodat haar vader haar niet herkent. Rusten haar hart, vluisgen ze de derde toe. Laat haar een boos gerakte krijgen, op dat zij daarvan verdriet mogen hebben. Daarop zetten zij de padden in het helder water, dat er soms een groene kleur aan nam.  Rip Elise, kleden haar uit en liet haar in het water neertalen. En terwijl Elise onder water dook, zette de ene pad zich in haar haar, de ander op haar voorhoofd en de derde op haar borst neer. Maar Elise scheen het niet te bemerken, zodra zij zich oprechten, dreven er drie rode papavers op het water. Als het dieren niet vergiftigd geweest waren, en een kus van de heks gekregen hadden, dan zouden zij rode rozen veranderd zijn. Maar bloemen werden zij toch, omdat zij op haar hoofd haar voorhoofd en haar hart gezeten hadden. Zij was te vroom en te onschuldig, dan dat het overij macht over haar zou kunnen hebben. Toen de boze konigin de tzag, vreef zij Elise met het sap van een walnoot in, zodat zij donkerbruin werd, bestreek haar schoon gelaten met een stinkende zelf en liet haar prachtig haar in de war raken. Het was onmogelijk de schoon Elise nu te herkennen. Toen haar vader haar zag, verschrikte hij in zijde dat het zijn dochter niet was. Geen andere dan de hond en de zwale, we konden haar herkennen. Maar dat waren armadieren die niets te zeggen hadden. Nu wenen de armen Elise en dachten haar elf broeders-ie allemaal weg waren. Bedroefd sloopt zij het kasteel uit en liep de gehele dag over veldte moeras, totdat zij in het grote bos kwam. Zij wist niet waar ze naartoe zou gaan, maar gevolte zich diep bedroefd en verlangde naar haar broers. Deze waren zeker ook, even als zij, de wijde wereld ingejaagd. En nu wilden zij hen zoeken en vinden. Slechts korte tijd was zij in het bos geweest, toen de nacht aanbrak. Zij wist nu weg nog steeds meer. Daarom ging zij op het zachte mos liggen, deed haar avond gebed, en leundde met haar hoofd tegen een boomskronk aan. Erheer zijn diepe stilte, de lucht was zacht. En om haar heen in het gras en in het mos, gaven honderden wichle warmpjes als hun groen vuur gloed van zich. Toen zij een der takken zachtjes met haar hand aanraakte, vielen de lichtgevende insecten als verschietende sterren naast haar neer. De gehele nacht droomde zij van haar broers. Zij speelde weer als kinderen, schreef hem met de diamante grift op de gauw de lijn en keek in het wachtige premteboek dat het halve koninkrijk gekost had.  Maar op hun lijn schreven zij niet, even als vroeger cijfers, maar de moedengraden die zij volbracht, alles wat zij ondervonden en gezien hadden. En in het premteboek leefde alles. De vogelsongen en de mensen kwamen naar de boek uit en spraken met Elise en haar broers. Maar al zees het blad omgeerde, sprongen zij redadelijk weer in op dat premte niet in de war zouden raken. Toen zij wakker werd, stond de zon al hoog en de hemel. Elise kon haar echter niet zien, want de hoge bomen sprijden hun takken dicht boven haar uit. Maar de stralen speelden daar boven als een goudelind. Er was een geur van het groen en de vogels zetten zich bijna op haar schouders neer. Zij hoorde het waterplassen. Dat waren grote bronnen die alle in een meer uitliepen met de herelijkse zandgrond. Het was een ring door dicht de struiken. Maar op één plaats hadden de herten een grote opening gemaakt en hier ging Elise naar het water toe. Dit was zo helder dat men, als de wind te takken in de struiken niet had aangeraagd zodat zij zich bewogen, zou gedacht hebben dat zij op de bodem van het water afgetekend waren. Zo duidelijk speelde iedere blad zich daarnaf, zowel dat het welk door de zon beschenen werd als dat het welk in de schaduw was. Zodra Elise haar eigen gezicht zag, verschrikten zij zo bruin en lelijk was het. Maar toen ze haar kleine hand natmaakte en daarmee over haar ogen en haar voorhoofd vreef, kwam haar blanke huid weer tevoorschijn. Nu kleedden zij zich uit en daalde in het vresse water neer. Een schoonere koningskind dan zij was, werd er in de wereld niet gevonden. Toen zij zich weer aangegleed en haar lang en lukken gevlochten had, ging zij naar de springbron toe, dronken uit het hole van haar hand en liep het bos dieper in, zonder zelf te weten waarheen. Zij dacht aan haar broeders, dacht aan een goede god die haar zeker niet zou verlaten. God liet de wilde appelen in het bos groeien om de hongeren te verzadigen. Hij wees haar zulke boom aan. De takken daarvan, boogen zich onder de last ervruchten. Hier hield zij haar medagmaal. Zij te stutten onder de takken en ging toen het donkerste gedeelte van het bos in.  Daar was het zo stil dat zij haar eigen voetstappen hoorde, als mede het rutselen van iedere doorblat dat zich onder haar voet boog. Geen enkele vogel was er te zien, geen enkele zonnestraal kon door de grote donker takken heendringen. De hoge stammen stonden zo dicht bij elkaar dat het wanneer zij voor zich uitkeek de schijn had, als als zij door een hek van balken omgeven was. O, hier heerst een eenzaamheid zoals zij vroeger nooit gekend had. De nacht werd stik donker, geen enkel glimwormpje gaf meer licht in het mos. Bedroefd legde zij zich te neer om te slapen. Nu scheen het haar alsof de takken daarbomen boven haar terzij de weken en de goede god met melde blik op haar neer zag en de kleine enkele keken boven zijn hoofd en onder zijn armen uit. Toen zij z'n morgens wakker werd, wist ze niet of ze het gedroomd had, dan of het werkelijk zo geweest was. Zij deed enige schreden voorwaard. Nu ontmoeten ze een oude vrouw met best in haar mand. De oude vrouw gaf haar daar wat van. Elie ze vroeg haar, of ze niet elf prinsen door het bos had zien rijden. Nee, zei de oude vrouw, maar ik heb gisteren elf zwanen, ieder met een gouden kroon op de kop hier in de nabijheid over de riviers in zwemmen. En zij bracht Elieze een eindje verder tot aan een helling. Aan de voet daarvan kronkelde zich in de riviertje. De bomen op de oevers strekten hun lange, lomrijke takken naar Alkander uit en waren zij ten gevolge van een natuurlijke groei niet aan Alkander konden raken. Daar waren de wortels uit de grond losgerukt en hingen met de takken in elkaar gestrengeld over het water heen. Elieze zei de oude vrouw verwel en liep langs het riviertje tot aan de plaats waar dit naar de grote open oceaan vloeide. De gehele herelijke zee lag voor het jonge meisje, maar geen enkel zeil verdoonde zich daarop. Geen enkel schep was er op te zien. Hoe zou zij nu verder komen? Zij bekeekde talloze kleine steentjes die er op het strand lagen. Het water had ze allemaal rondgemaakt. Glas, ijzer, stenen, alles wat daar aangespoeld was had zijn vorm gekregen door het water, dat toch veel zachter dan naar fijne hand was. Dat rolt onvermoeid voor, dan zo wordt het harde glat.  Ik zal ook zo onvermoeid zijn. Dank voor je les, jij helder rollen de golven. Eénmaal, dat zegt mij mijn hart, zult je mij naar mijn broeders toe brengen. Op het aangespoelde zeegras lag je elf witte zwanen veren. Zij bonte bij elkaar. Er lag waterdrobels op. Of het ouderrobels of tranen waren kon niemand zien. Eenzaam was ze daar aan het strand. Maar zij gevoelde het niet, want de zee bood een eeuwige afwisseling aan. Ja, meer en slechts weinige uren, dan de zoete landwater in een jaar kunnen opleveren. Als er een grote zwarte wolk van, dan was het alsof de zee wilde zeggen. Ik kan er ook donker uit zien. En dan bliezen wind en keerde de golven de witte kant naar buiten. Maar als de wolken rood schenen en de winden sliepen, dan was de zee als een rozeblad. Nu eens werd zij groen, dan weer wit. Maar hoe stil zij ook was, aan de oever was toch altijd een zachte beweging. Het water vergief zichs zachtse even, gelijk de borst van een slapend kind. Toen de zon zou ondergaan, zag Elise elf witte zwane met goudekronen op hun koppen naar het land toe komen. Zij vloegen vlak achter elkaar, zodat ze een lang witte lint schenen. Nu klom Elise de helling op en verborgs zich achter een kreupenbosje. De zwane zetten zich dicht bij haar neer en sloegen met hun grote witte vleugels. Zodra de zon in het water verdrenen was, vielen de zwane veren plotseling af, en nu stonden daar elf schone prinsen, de broeders van Elise. Zij gaf een luidigel, of schoon zij heel wat veranderd waren, wist zij toch dat zij het waren, gevoelde zij dat zij het zijn moesten. En ze vloogen in de armen en noemde hen bijnamen, en de prinsen voelden zich hoogst gelukkig, toen zij een kleine zester zagen en herkende ook haar, die nu groot en schoon was. Zij lacht en weende, en als poedig hadden zij begrepen hoe slecht een stiefmoeder voor hen al geweest was. Wij, broeders, zij de oudste, wij vliegen als wilde zwane zolang de zon aan de hemel staat. Zodra zij ondergegaan is, krijgen wij onze menselijke gedaande terug. Daarom moeten wij altijd oppassen dat wij bij de de ondergang de zon een rustplaats voor onze voeten hebben.  Want als wij op dien tijd naar de wolken opvliegen, dan moeten wij als mensen naar de zee gaan. Hier wonen wij niet. Er ligt in even schoon land als dit aan genen zijde de zee, maar het weg daar geen is ver. Wij moeten over de grote zee heen en er bevindt zich geen eiland op ons weg waar wij kunnen overnachten. Alleen een kleine klip steekt er in het midden daarvan uit. Deze slecht zo groot dat wij dicht na selkander liggende daarop kunnen slapen. Is de zee een hevige beweging die wij goed voor die klip. Daar overnachten wij in onze menselijke gedaante. Zonder deze zouden wij ons lieve vaderland nimmer kunnen bezoeken, want twee van de langste dagen hebben wij voor onze tocht nodig. Slechts éénmaal in het jaar is het ons vergunnd een bezoek aan ons vaderland te brengen. Elf dagen mogen wij hier blijven en over het grote bos heen vliegen van waar wij het kasteel waarin wij geboren zijn en waar onze vader woont en waar onze moeder begraven is kunnen zien. Hier komt het ons voor als of bomen en planten aan ons verwand waren. Hier lopen de wilde paarden over de steppen heen zoals wij dit aan onze kindzijd gezien hebben. Hier zingt de kolen brander zijn oude liederen waarop wij als kinderen dansten. Hier is ons vaderland hier heen gevoelen wij ons aangetrokken en hier hebben wij u, oh lieve kleine zester gevonden. Twee dagen kunnen wij hier nog blijven. Dan moeten wij over de zee naar een heerlijk land dat ons vaderland echter niet is. Hoe zullen wij je daarnaartoe brengen? Wij hebben geen schep en geen boot. Op welke wijze kan ik je verlossen, vroeg een zester, en zij spraken bijna de gehele nacht met elkaar. Zij sliepen slechts enige uren. Elieze ontwaakte door het geklepte zwane vleugels die over haar heen bruisten. Haar brothers waren weer veranderd en vloog in grote kringen en eindelijk ver weg. En de zwaan legde zijn kop in haar schoot en zij streelde zijn vleugels. De gehele dag waren ze bij elkaar. Tegen de avond kwamen de anderen terug en toen de zon onder gegaan was zonden zij daar weer in een natuurlijke gedaante. Morgen vliegen wij van hier weg en kunnen voor het einde van een geheel jaar niet terugkeren. Maar wij kunnen je zo niet verlaten.  Heb je moeten mee te gaan? Ik ben sterk genoeg om je door het bos te dragen. Zouden wij met ons allen vleugels hebben om met je over de zee te vliegen? Ja, neem hem mee, zei Elieze. De hele nacht waren ze bezig van buikzaam, welgeschorgen en daar je bij ze net te vlechten. En dit werd groot en stevig. Op dit net legde Elieze zich neer en toen de zon tevoorschijn kwam en haar broeders hun wilde zwane veranderd werden, pakte zij het net met een snavelsbeet en vloog hem met een lieve zesteur die nog sleep hoog naar de wolken op. Ze vallen straal en vielen vlak op haar gezicht. Daarom ging één der zwane boven haar hoofd vliegen, omdat ze een brede vleugels haar zouden beschutten. Ze waren al ver van het land verwijderd, toen Elieze wakker werd. Ze dacht dat zij nog droomde. Zo zonder link kwam het daarvoor hoog door de lucht over de zee gedragen te worden. Naast haar lag een tak met de herelijke rijpebessen en een bosje smakelijk wortelen. Deze had de jongste der broeders voor haar verzameld en bij haar neergelegd. Ze glimlachten hem toe, want ze herkenden hem. Hij was het die boven haar vloog en haar met zijn vleugels beschaduute. Ze waren zo hoog, dat het grootste schip dat zij onder zich zagen een witte meefschinde zijn die op het water dreef. Een grote wolk stond achter hen, dat was een berg. En op deze zag Elieze haar eigen schadu en die der elf zwane zo rustig groot vloogen zij daar. Dat was een toneel prachtiger dan zij vroeger ooit en geen gezin had. Maar toen de zon hoogers tegen de wolk verder achterbleef, verdween ook het zwevende schadu-beeld. De gehele dag vloogen zij voor het als een snorrende pijl door de lucht. Maar het ging toch langzamer dan anders, want nu hadden zij hun zusser te dragen. Er was ruweer op handen, de avond viel. Angstig zag Elieze de zon al meer en meer dalen en nog was de eenzaam glippend zee niet te zien. Ze kwam ervoor als of de zwanen krachtiger slagen met de vleugerszeden. Ach, zij was er de schuld van dat zij niet vlug genoeg konden voortkomen. Als de zon ondergegaan was, dan moesten zij mensen worden in de zee neerstoort en verdrinken.  U zond zij uit de binnenste haar zart en gebed tot God op, maar nog zag zij geen glip. De zwarte wolk kwam naderbij. De wolken is geen een enkele grote dreigende slootuitzag en al meer en meer voorwaartstreef, bliksemstralen doorkliefde de lucht. Nu was de zon juist aan de rand ter zee, het hart van Elieze beefde. Nu daalten de zwanen naar beneden zo snel dat zij menen te vallen, maar nu vloogen zij weer verder. De zon was half onder het water. Nu zag zij eerst een kleine glip onder zich. Deze zag er niet groter uit dan of het een zeehond was die met zijn over het wateruitstak. De zon daden zeer snel. Nu is zij nog slechts als een stijl. Daar raakte haar voet te vast de grond aan. De zon doofde uit, even als de laatste wonken brandend papier. Arme en arm zag zij haar broeders om zich heen staan, maar meer plaatsen juist voor deze en voor haar was er ook niet. De golven sloegen tegen de glip aan en spat als een stofregen over haar heen. De lucht stond als een vuur en de ene donderslag na de andere raadelde. Maar zuster en broeders greep elkaar bij de hand en zong op salmen waaruit zij troefsten moet putten. Toen het de volgende morgen begon te schemeren, was de lucht helder en stil. Zudra de zon opging, vloog de zwanen met die lizen van het eiland weg. De golven gingen nog hoog. Het had terwijl zij zo hoog in de lucht waren, dus gijn als of het witte schuim op de zwartag de groene zee miljoenen zwanen waren die op het water zomen. Toen de zon hoger steeg zag de lizen voor zich half in de lucht drijvend een bergachtig land met schitterende eismasses op de rotsen. En in het midden daarvan vergieft zich een kasteel van wel een mijlang met de ene kolosale zuilegang boven de andere, beneden golven de palmbos en prachtige bloemen. Zij vroeg of dit het land was waar zij naar toe wilde, maar de zwanen schudden met een kop, want datgene wat zij zag door afwisselende wolken kasteel der Fata Morgana. Daarin konden zij geen mensen brengen. Elise staarde het aan, daar stoor de berge bos zijn kastelen heen, een twintig trotse kerken, alle aan elkaar gelijk met hoge torens en sputboogvenster stonden voor hen.  Zij meende een orgel te horen spelen, maar het was de zee die zij hoorde. Nu was zij zeer dicht bij de kerken. Deze slabs werd in deze tot een gehele vloot die onder haar voortzijlde, maar toen zij naar beneden keek, waren het slechts nevelen die over het water heendreven. Zo had zij een voortdurende afwisseling voor ogen tot dat zij eindelijk het werkelijke land zag waar zij naar toe wilde. Daar verheefen zich de heerlijkse blauwe berg in met zederbossen, steden en kastelen. Lang voordat de zon onderging zat zij op de rotse voor een grote grot die met fijne groene slingerplanten begrooid was. Het zag eruit als of het geweven tabij te waren. Nu zullen we eens zien wat je heer vannacht droomt, zei de jongste broer en wees haar haar slaapkamer. Mogen de hemel geven dat ik droomhoekje kan verlossen, zeiden ze. En deze gedachte heelt haar geheel en al bezig. Zij bad inigd tot God om zijn hulp, ja, zoals in de slaap ging ze met bed voort. Daar kwam het haar voor, als als zij hoog in de lucht vloog naar en de dover Goedin kwam haar tegemoet, schoon en van licht straalende en toch geleek zij precies op de oude vrouw die haar in het bos best ze gegeven en haar van de zwanen met gouden kroon op de kop verteld had. Uw broeders kunnen verlost worden, zeiden zij, maar bezit gemoet een vol harding. Wel is het water zachter dan uw bevijne handen, maar toch rond het de stenen af, doch het voelt de smarte niet die u vingers zullen voelen. Deze leidt de angst en de kwelling niet die jij zult moeten doorstaan. Ziet je de brandnedel, die ik hem in hand houd, van diezelfde soort groeien er verschijten er rondom de grot waarin geslaapt. Alleen die daar en die welkom de graven van het kerk of groeien zijn bruikbaar. Let haar wel op. Die moet geplukken of schoon zij uw hand vol blaren zullen branden. Braak deze brandnedels met uw voeten dan krijg je vlas. Daarvan moet geelf hemde op deze over de elf zwanen heen dan is de bedoving geweken. Maar bedenk wel dat je van het ogenblik waarop je met deze arbeid begint totdat deze voltoogd is al mocht er ook jaren mee verlopen niet mocht spreken.  Het eerste woord dat gesprek drinkt als een doodende dolk in de harten van uw broeders door. Aan uw tong hangt hun leven, neemt dat alles wel ter harte. En zij raakte met haar hand tegelijkertijd de brandnedel aan. Ze werd er wakker van. Het was klaar licht de dag. En dicht bij de plaats waar zij geslapen had lag een brandnedel evenals die welke zij in de droom gezien had. Nu viel zij op haar knieë dank de gods en ging de gods uit om hem begint met haar arbeid te maken. Met haar fijne handig reep zij in de lelijke brandnedels. Deze waren als vuur. Zij brandde grote blaren op haar handen en armen. Maar garen wilde zij de leiden doorstaan zodat ze haar broers maar door kon verlossen. Zij braakte iedere brandnedel met haar blote voeten en vloogt het groene vlas. Toen de zon onder gegaan kwam haar broeders en verschrikte toen zij merkte dat zij stom was. Zij dachten dat dit een nieuwe betovering van een boze stiefmoeder was. Maar toen zij haar handen zagen begrepen zij wat zij om hun enthwillendeet. De jongste broeder weende. En waar zijn tranen veelde daar voelde zij geen pijn meer. Daar verdwenen de brandende blaren. De hele nacht bracht ze met haar arbeid door. Want zij had geen rust voor dat haar broeders verlosd had. De volgende dag terwijl de zwaan weg waren zat zij naar eenzaamheid. Maar nog nooit was de tijd haar zo gauw voorbij gegaan als stans. Eén hemd was er iets klaar. Nu begon zij aan het tweede. Eens klaps weer klonker in jacht hoorend tussen de bergen. Zij werd er vrees aangegrepen. Het geschal kwam gedurig naar daarbij. Zij hoorde honden blaffen. Verschrikt vluchtte zij in de grot bonte brandnedels die zij verzameld en gebruikt had in een bosje samen en zette zich daarop neer. Er stond, kwam er een grote hond uit de kloof tevoorschijn. En als poedig daarop weer heen en nog heen, zij blafde luiden, liepen terug en kwamen andermal weer. Je duurde slechts weinig minuten en nu stonden al de jagers voor de grot. En de schoonste van hen was de koning Deslands. Hij ging naar Elise toe. Nooit had zijn schoonermeisje gezien. Hoe zei het je hier zo gekomen beste meid, voor jij. Elise schudde met het hoofd. Zij mochten maar niet spreken.  Het gulpt de verlossing en het leven van haar boers. En zij verborgen haar handen onder haar schort, opdat de koning niet zou zien wat zij moest leiden. Ga met mij mee, zeiden hij. Hier kunt je niet blijven. Als je even goed zeid als schoon, dan zal ik u een zijde en flueel kleden een gouden koning op uw hoofd zetten en dan zal je mijn prachtigste kasteel wonen en herzen. Daarop tilde hij haar op zijn paard. Zij weende en vrong zich de handen waar de koning zei, ik vond slechts uw geluk, eenmaal zal je mij daarvoor danken. Met deze woorden reed hij door het gebergte heen en zette haar voor zich op het paard neer en de jagers reed achter hen. Toen de zon onderging lag de schone koning stad met kerken en kopels voor hen en de koning bracht haar in het kasteel waar grote fontijnen in de marmeren zalen spongen en waar schilderijen aan de muren prijkten maar zij had daarvoor geen ogen zij weende en terreure de slechts gewillig liet zij zich door de vrouwen koninklijke kleren aandoen parenlein de harenvlecht en fijne handschoenen over haar verbrande vingers te aantrekken. 