Niels Holgersson's Wonderbare Reis | Selma Lagerlöf | Action & Adventure Fiction | Dutch | 3/12
Nu en dan zwom één van hen naar een gans of een duikel eent, en zij een paar woorden. En dan was het als of de aangesprokenen nauwelijks de snavel durfde opheffen om te antwoorden, maar daar was ook een klein duikel eentje. Een kleine zwarte deug niet, die al die prachtige manieren niet uit kon staan. Hij doog heel snel weg en verdween onder de waterspiegel. Onmiddellijk daarna sreewde een van de zwanen en zom zo gauw weg dat het waterschuimde. Toen hield hij stil en begon er weer majestuweus uit te zien, maar kort daarop sreewde een andere en toen sreewde een derde. Nu kon het duikel eentje het niet langer onder water uithouden, maar verscheen aan de oppervlakte, klein en zwart en ondeugend als hij was. De zwanen vlogen op hem af, maar toen ze zagen wat het voerenpeuter was keerden ze knorrig om, als of ze het beneden hun waardigheid achter met hem te kibbelen. Maar het duikel eentje dook opnieuw onder en beet ze in de poten. Dat deed zeker pijn, maar het ergste was dat ze hun waardigheid niet op konden houden. Op eens maakte ze er een eind aan. Ze begonnen met hun vleugels in de lucht te slaan, tot het dreunde kwamen een heel eind als het ware springende vooruit over het water. Kregen eindelijk lucht genoeg onder de vleugels en vlogen op. Toen ze weg waren, lieten ze een grote leegte achter. En zij, die eerst plezier hadden gehad in de aanvallen van het duikel eentje, berispten hem nu om zijn onbeschaandheid. De jonge ging weer naar het land. Daar bleef hij toezien hoe de snippen speelden. Zij leken op hele kleine kraanvogels. Hadden ook dat kleine lichaampje, die hoge poten, lange halzen en lichte, zwevende bewegingen. Alleen waren ze niet gereis, maar bruin. Ze stonden in een lange rij op strand, waar de golven het bespoelden. Zodra een golf aankwam, sprong de hele rij achteruit. Zodra die terug leed, volgden ze haar na. En zo gingen ze urenlang door. De mooiste van alle vogels waren de berg eenden. Ze waren zeker verwand aan de gewone eenden, want ze hadden evenals deze een zwaar gezet lichaam, een brede snavel en zwempoten. Maar ze waren veel sierlijker. Hun veren waren wit, maar om de hals hadden zij een brede gele band. De vleugels speelden in groen, rood en zwart.  De vleugelpunten waren zwart. De kop was zwart groen. En had een weerschijn als zijde. Zodra een paar van hen zich aan het strand vertoonden, zeiden de andere vogels, kijk die eens, die hebben slag zich op te tooien. Als ze niet zo mooi waren, zouden ze hun nesten niet in de grond hoeven te maken, maar konden boven in het daglicht wonen, zoals alle anderen. Zijde een bruine wijftjesgas eent. Ze kunnen zich uitsloven zoveel ze willen, maar ze kunnen er toch niet behoorlijk uitzien met zo'n neus als zij hebben. Zijn grijze gans. En dat was werkelijk waar. De berg eenden hadden een grote knoest op de wortel van hun snavel, die een erg lelijk maakte. Binnen het strand vloog een meewen, een zeeswaluwen, heen en weer over het water en visten. Wat is dat voor vis die je ophaalt, volgen wilde gans? Dat zijn stekelbaarsen, eulansen stekelbaarsen. Dat is de beste vis in de wereld, zei een meeuw. Wil je niet eens proeven? En hij vloog naar de gans toe met een mond vol van de kleine visjes en wilde er haar van geven. O, voei, men je, dat ik zulke vuiligheid eten wil, zei de wilde gans. De volgende morgen was het nog altijd evenmistig. De wilde gansen gingen naar de wijden om te grazen, maar de jongen ging naar het strand om mosselen te zoeken. Er waren er genoeg en toen hij eraan dacht dat hij de volgende dag misschien op een plaats zou wezen waar hij in het geheel geen eten kon krijgen, besloot hij te proberen een zakje te maken dat hij vol mosselen kon doen. Hij vond op de wijn oud rietgras dat sterk en thai was en daarvan begon hij een ranzel te vlechten. Daar had hij verschrijnende urenwerk aan, maar hij was er toch heel blij mee toen hij afwas. Tegen de middag kwamen alle wilde gansen aanvliegen en vroegen hem of hij de witte ganserik ook gezien had. Nee, hij is niet bij mij geweest, zei de jongen. Hij was een ogenblik geleden nog bij ons zei Akka, maar nu weten we niet waar hij is. De jongen vloog op en werd vreselijk bang. Hij vroeg of er zich ook een vos of arend vertoond had of dat er mens in de buurt gezien was, maar niemand had iets gevaarlijks gemerkt.  De ganserik was zeker alleen maar in de mist verdwaald, maar het was voor de jongen al even ongelukkig op welke manier de ganserik ook weggeraakt was en hij ging dadelijk op weg om hem te zoeken. De mist beschermde hem zodat hij ongezien overal rond kon dopen, maar liep letten hem ook te zien. Hij liep hard naar het zuiden langs de kust, heel tot aan de vuurtoren en het mistcanon aan de uiterste spits van het eiland. Overal was hetzelfde volge gewemel, maar geen ganserik. Hij waagde zich tot bij de hoever van Ottenby en hij doorzocht al de oude uitgeholde eiken één voor één, maar hij vond geen spoor van de ganserik. Hij zocht tot de donker begon te worden. Toen moest hij terug naar het strand, aan de oostzijde van het eiland. Hij liep met zware stappen en was heel somber. Hij wist niet wat er van hem woorden moest als hij de ganserik niet vinden kon. Er was niemand die hij minder kon missen, maar toen hij over de schapen wij liep. Wat was dat voor een groot wit ding dat hem tegemoet kwam als dat de ganserik niet was? Hij was voldkomen ongedeerd en heel blij dat hij eindelijk zijn weg naar de anderen terug had kunnen vinden. De mist had hem zo soezig in het hoofd gemaakt dat hij op de grote wij de hele dag had rondgelopen. De jongen sloeg in zijn blijtschap de armen om zijn hals en smeekte hem voorzichtig te zijn en niet van de andere weg te gaan. En dat beloofde hij stellig nooit meer te doen. Nee, nooit meer. Maar de volgende morgen toen de jongen langs het strand liep en mosselen zocht kwamen de ganser weer aan en vroegen hem of hij de ganserik ook had gezien. Nee, dat had hij zeker niet. Zo was de ganserik nu weer weg. Hij was zeker weer in de mist verdwaald, zoals de vorige dag. De jongen liep doodverschikt weg en begon te zoeken. Hij vond een plaats waar de muur van Ottobie zo afgebrokkeld was dat hij er over kon klouten. Later liep hij rond, beneden aan het strand, dat langzamerhand breder werd. En eindelijk zo groot was dat er plaats was voor akkers en velden en boerenplaatsen. Hij zocht bovenop het platte hoogland, dat midden op het eiland lag, waar geen andere gebouwen dan windmodens waren.  En waar de plantengroei op de bodem zo dun was dat de witte kalkgrond erdoor schijnt. Maar de ganserik kon hij niet vinden. En toen het tegen de avond liep en hij weer naar het strand terug ging, kon hij niet anders denken dan dat zijn reiskameraat weg was. Hij was zo moedeloos dat hij niet wist wat te beginnen. Hij was alweer over de muur gekomen. Toen hij in steen hoorde vallen, vlak bij hem. Toen hij zich omkeerde om te zien wat het was, meende hij iets te onderscheiden dat zich bewoog op een steenhoop die vlak tegen de muur lag. Hij sloop dichterbij en zag toen de witte ganserik aankomen tegen de steenhoop op, met moeite verschijnen en lange wortelfezels in de bek meeslepend. De ganserik zag de jongen niet en deze riep hem ook niet, maar meende dat het zaak was eerst te onderzoeken waarom de ganserik keer op keer verdween. Hij kwam de reden daarvan ook te weten. Bovenop de steenhoop lag een jongen grijze gans die een uitroep van vreugd liet horen toen de ganserik kwam. De jongen sloot naderbij zodat hij kon horen wat ze zeiden en wist toen al gauw dat de grijze gans de ene vleugel had beschadigd zodat ze niet vliegend kon en dat haar troep was weggevlogen en haar alleen had achtergelaten. Ze was op het punt van honger te sterven toen de witte ganserik de vorige dag haar had horen roepen en gezocht had. Tot hij haar vond, sinds die tijd had hij haar eten gebracht. Ze hadden allebei gehoopt dat ze beter zou worden, voor hij van het eiland weg zou gaan. Maar ze kon nog niet vliegend of lopen. Ze was daar heel bedroefd om maar hij troost haar en zei dat hij nog lang niet op rij zou gaan. Eindelijk zei hij haar goedenacht en beloofde dat hij de volgende dag zou terugkomen. De jongen liet de ganserik heen gaan en zodra hij weg was, sloop hij op zijn beurt de steenhoop op. Hij was boos omdat hij bedrogen was en nu wou hij die gans daar vertellen dat de ganserik van hem was. Hij moest de jongen naar Lapland brengen en er was geen sprake van dat hij hier kon blijven om haar.  Maar toen hij het jonge gansje van dichtbij zag begreep hij waarom de ganserik haar twee dagen lang eten had gebracht en waarom hij er niet over had willen spreken dat hij haar hielp. Ze had een beelderig kopje. Haren veren waren zo zacht als zijden en haar ogen zacht en smekend. Toen ze de jongen zag wilden ze weglopen maar haar linker vleugel was uit het lid en sleepte over de grond zodat hij haar hinderde bij al haar bewegingen. Je hoeft niet bang voor me te wezen zei de jongen en keek lang zo boos niet als hij van plan was te doen. Ik ben duimelot. De reiskameraat van Maarten ganserik ging hij voort en hij wist niet wat hij zegt en zou. Er kan soms iets aan dieren zijn dat ons wel wonder doet vragen wat het toch voor soort wezen zijn. Men is bijna bang dat het betoverde mensen zijn. Zo iets had die jonge grijze gans. Zodra duimelot zei wie hij was, boog zei de hals heel gracieus voor hem en zei met een stem zo mooi dat die jonge niet kon geloven dat het een gans was die sprak. Ik ben heel blij dat je hier gekomen bent om het te helpen. De witte ganserik heeft me gezegd dat niemand zo goed en zo verstandig is als jij. Ze zei dat met zoveel waardigheid dat de jonge heel verlegen werd. Dat kan geen gans wezen, dacht hij. Dat is zeker een betoverde prinses. Hij kreeg grote lust haar te helpen en stak zijn kleine handjes onder de veren om aan het vleugelbeen te voelen. Het been was niet gebroken maar het gelid was niet in orde. Hij voelde een lege holte in het gelid. Pas nu op zei, nam het been vast tussen de vingers en zette het weer in waar het moest wezen. Hij deed het heel vlug en goed in aanmerking genomen dat het voor het eerst was dat hij zo iets probeerde maar het moest wel heel veel pijn gedaan hebben want de arme jonge gans gaf een enkele harde gil en toen zonk ze neer tussen de stenen zonder een teken van leven te geven. De jongen schrikte ontzettend. Hij had haar willen helpen en nu was ze dood. Hij was met één sprong van de steenhoop af en liep hard weg.  Hij had een gevoel als of hij een mens had vermoord. De volgende morgen was het helder. De mist was opgetrokken en Aka zei dat ze nu de reis moesten voortzetten. Al waren bereid om op weg te gaan maar de witte ganserik maakte bezwaren. De jongen begreep dat hij niet van de grijze gans weg wilde gaan maar Aka hoorde niet naar hem en vertrok. De jongen sprong op de rug van de ganserik en de witte volgde de troep hoewel langzaam en met tegenzin. De jongen was heel blij dat ze van het eiland weg zouden komen. Hij had berouw over de grijze gans en had de ganserik niet willen zeggen hoe het was gegaan toen hij haar had willen genezen. Het was maar het beste als Maarten, de ganserik, dat nooit te weten kwam, dacht hij. Hij was er toch verwonderd over dat de witte het hart had van de grijze gans weg te gaan. Maar plotseling keerde de ganserik om. De gedachte aan de jonge gans werd hem te machtig. Het moest met de reis naar Lapland maar gaan, zoals het kon. Hij kon niet met de anderen meegaan. Als hij wist dat zij daar ziek en alleen achterbleef en moest doodhongeren. Met een paar vleugelslagen was hij bij de steenhoop. Maar daar lag geen jonge gans tussen de stenen. Don't je? Don't je? Waar ben je? Rite ganserik. De vos is zeker hier geweest en heeft haar meegenomen, dacht de jongen. Maar op hetzelfde ogenblik hoorde hij een mooie stem antwoorden. Hier ben ik ganserik. Hier ben ik. Ik heb maar even een bad genomen. En uit het water dood de kleine grijze gans op. Fris en gezond en vertelde dat duimelot haar vleugel weer in het lid getrokken had. En dat ze helemaal beter was en klaar om mee te gaan. De waterdroppels rolden als parlen over haar zijachtige veren, waarover een mooie weerschein lag. En duimelot dacht weer dat ze een echt prinsesje was. Einde van hoofdstuk 9. Hoogstuk 10 van Niels Holgersons Wonderbare Reis. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Marcel Niels Holgersons, Wonderbare Reis door Selma Lagerduff, in de vertaling van Margarita Mayboom. Hoogstuk 10. De Grote Vlinders. De gansen vlogen voort in de lengte van het lange eiland dat beneden hen duidelijk te zien was. De jongen voelden zich opgeruimd en blij op die tocht.  Hij was nu even tevreden en ver genoegd als hij de vorige dag somber en gedrukt was geweest toen hij daar beneden op het eiland had rondgesworven en naar de Ganserik gezocht. Hij zag nu dat het binnenste gedeelte van het eiland uit een kale hoogvlakte bestond met een brede kring goed en vruchtbaar land langs de kusten en hij begon te begrijpen wat hij de vorige avond had gehoord. Hij had juist zitten rusten bij een van de vele windmolens die op de hoogvlakte stonden toen er een paar schaapherders aankwamen met hun honden en een grote kuddeschapen. De jongen was niet bang geworden want hij zat goed onder de trap naar de moden maar nu was het zo gegaan dat de herders juist op diezelfde trap waren komen zitten en de jongen konden dus niet anders dan daar stil blijven. De ene herder was jong en zag er heel gewoon uit maar de andere was een wonderlijke oude man. Zijn lichaam was groot en benig maar zijn hoofd was klein en hij had iets fijn en zacht in zijn gezicht. Het was als of dat lichaam en dat gezicht in het geheel niet bij elkaar pasten. Hij zat een poosteel in de nevel te staren met een paar onbeschrijflijk moederogen. Toen begon hij te spreken met zijn kameraat die brood en kaas uit een zakje haalde en zijn avondmaal hield. Hij antwoorde bijna niet maar luisterde heel geduldig als of hij dacht ik zal je het genoegen wel doen je een beetje te laten praten nu zal ik je eens wat vertellen Erik zei de oude herder. 