TST digitale opening academisch jaar 2020/2021 - Tilburg University
Immunensie, Monsignor, collega's, collega's van de Universiteit van Tilburg, studenten en vooral onze nieuwe studenten en onze dierbare relaties, hartelijk welkom bij deze digitale opening van de TSD. We ontmoeten elkaar via Zoom of misschien kijkt u wel op een heel ander moment naar deze opening. En ik hoop dat we ondanks dat we niet bij elkaar zijn en elkaar niet echt vast kunnen houden, dat we ons toch verbonden weten met elkaar en met onze faculteit. Ik neem u mee door het programma. Eerst worden we welkom geheten en hij zal ons om toespreken, onze groot kansenwier Kardinaal Eijk. En vervolgens neemt dan het woord professor Geert Vervaken. Hij is onze waarnemende kaant tot met december. En hij zal vertellen over de belangrijke thema's die ons bezighouden als TSD. En ook vanaf deze plaats heet de collega Geert Vervaken heel erg welkom, namens ons allemaal. En we hopen dat je je snel thuis gaat voelen op de TSD. Ook dokter Erik Luijten uit jeundirekteur van Fontis vertelt over alle ontwikkelingen die er op dit moment zijn en natuurlijk vertelt hij ook over de studentenaantal. En de opening wordt afgesloten met een mini-college van professor Paul van Geest. Hij vertelt over een heel belangrijk document van Paus Franciscus. Ik wens je veel kijk en luisterplezier toe. Ja, wie tegenwoordig theologie onderricht of theologisch onderzoek verricht of theologie studeert die ondervindt er bij de nodige uitdagingen. Een van de uitdagingen is de postmoderne cultuur waarin we nu leven. En de Franse filosofie Lyotare heeft gezegd dat het belangrijkst van die cultuur is dat het geloof ontbreekt in wat hij noemt de grote verhalen. De grote verhalen zijn dan de filosofische systemen, maar ook de religies die het bestaan van een vaste definitieve waarheid legitimeren. En dat ongeloof dat geloof ontbreekt heeft geleid tot de huidige periode van relativisme ten aantie van de waarheid waarmee wij worden geconfronteerd. Wie voor zijn theologisch onderzoek en zijn onderricht als uitgangspunt neemt een vaste geloofswaarheden, geloofswaarheid gebaseerd op het credo, die krijgt al graag naar zijn hoofd geslingerd dat hij een fundamentalist is. Ja, het fundamentalisme wordt dan in christelijke zin gedefineerd als een geradicaliseerde vorm van orthodoxie met als bijbetekenis, fanatisme en bekrompenheid.  En in dit opzicht is het de prik bijzonder deze zwaardig, die paus bij de diktes, de 16e heeft gehouden tijdens de missa pro eligendi romano ponteviche, in 205 in het conklaaf, waarin diezelfde paus werd gekozen. En hij stelt daarin fundamentalisme en relativisme, dat uit het modernisme voortvloeit, op één lijn met elkaar. En hij stelt eigenlijk dat ze allebei een diktatoriaal karakter heeft. Het fundamentalisme sluit elke tegenspraak uit, maar dat doet ook het relativisme, dat geen enkele vaste waarheid erkent en mensen de mogelijkheid ontzicht om al basis van een vaste waarheid hun leven en hun werk in te richten. En ja, wat is dan het eindelijke doel? Dat is het eigen ego en de eigen verlangens. En de paus zegt dat wij als Christen een ander uiteindelijk doel hebben. En de Defeneerders volgt, hij zegt dat is de zoon van God, de ware mens. Hij is de maatstaf voor het echte humanisme. Een volwassen geloof is niet een geloof dat de laatste modetrends of de laatste nieuwigheid volgt, maar dat is een rijpgeloof, is diep gewarteld in de vriendschap met Christus. En het is deze vriendschap die ons opent voor alles wat goed is en een critterium geeft waarmee we het ware van het onwaren kunnen onderscheiden en bedrog van de waarheid. En niet fundamentalisme of relativisme, maar de liefde en waarheid die samenvallen in de persoon van Christus, die zijn het uitgangspunt voor een christelijk geloof en voor een authentieke katholieke theologie. En ik hoop en bid vuurig dat de vriendschap met Christus bij alle tot stand mag komen die betrokken zijn bij de TST of de FTAal en ook mag worden verdiept en dat daardoor ook hun theologische onderzoek, een theologische onderwijs en een studie in de theologie mag worden verrijkt. En langs deze weg kunnen wij komen tot een theologie die bijdraagt aan een intellectus VDI die geloofswaarheden besprekbaar in plafsbibel maakt binnen het wetenschappelijk diskoer en ook het maatschappelijk debat. Naast al deze culturele uitdaging is er ook nog een andere heel grote uitdaging, niet specifiek voor de theologische faculteit of zoldanig, maar wel een echte hele grote uitdaging en dat is uiteraard de coronavirus pandemie.  Onderwijs aan groepen komen we niet meer worden gegeven, dat kon alleen onlang plaatsvinden, dat zal misschien ook in de komende maanden zo blijven, zeker als er een nieuwe golf van COVID-19 besmettingen op ons afkomt. En ook het persoonlijk contact tussen studentenonderling en van docenten en docenten is daardoor beperkt mogelijk. Zelfs deze opening van het academiesjaar van de TST of de FTAal kon niet plaatsvinden zoals gepland met een eigen restviering, met een academische zitting en met een gezellig samenzame zijn, maar moet ook helaas online plaatsvinden. En ter midde van deze uitdagingen, binnen van het begin van dit studiaar, dat de heer van de Oogst, de hoogleeraren, docenten, overige medewerkers en de studenten van TST en FHTAal de genade in inspiratie geeft die zij nodig hebben om op voor kerk en samenleving vruchtbare wijze theologie te beoefenen dan wel te bestuderen of te faciliteren. We bidden daarom in het bijzonder op voorspraak van Maria, de moeder van Christus en de moeder van de kerk. Ik wens alle hoogleeraren, docenten, medewerkers en studenten van TST en FHTAal, gods rijkste zegen toe, voor het nieuwe studiaar dat nu voor ons leegt. Imminentie gewaardeerde gasten in al uw voedamegelen en functies, collega's en studenten. Mijn naam is Geert Vervaken en ik heb het genoegen om jullie deze namedaag bij de opening van het Academiaar 2020-2021 toe te spreken als waarnemend dekaan van onze mooie faculteit katholische theologie van Tilburg University. Om te beginnen hou ik eraan om van Hanser Garten, professor Dr. Marcel Sarote, te danken die gedurende zeven jaar onze faculteit als dekaan in goede banen heeft geleid met een heel grote inzet. Ik ken collega Sarot inmiddels ruim 3 jaar als collega dekaan en waardeer hem voor zijn eruditie, zijn grondigheid en zijn warm hart voor deze faculteit en onze universiteiten. Later op de maand zullen we deze dankbaarheid nog eens kunnen uiten bij een speciaal daartoe georganiseerde ontmoeting. Bij de start van het jaar en het begin van mijn tijdelijk mandaat is het belangrijk om even kort de geest van waar uit we zullen werken en de belangrijkste werkpunten op korte termijn met jullie te delen. Ik nam onlangs kennis van de veritatisch schoudioen, de vleugde van de waarheid, van de hand van paus Franciscus en daarin vond ik de essentie van de geest waarin ik met jullie partners, colleges en studenten wil werken.  Centraal voor mij daarin is de dialoog. Niet enkel als een tactisch instrument maar als een intrinsieke voorwaarde om gemeenschap te kunnen vormen en in gemeenschap de vleugde van de waarheid te kunnen ervaren en de betekenis en praktische implicaties ervan te kunnen waarderen. Ik zal ook mijn best doen om je echt te ontmoeten en samenwerking binnen onze faculteit te faciliteren. We hebben een unieke rol te vervullen, wetenschappelijk en in zaken onderwijs binnen onze universiteit maar ook binnen en voor de katholieke kerk in Nederland en internationaal maar door het belangrijk is om ons netwerk ook buiten de universiteit met andere instellingen zoals de onze verder te ontwikkelen en alles sinds goed te onderhouden. Voor wat de taken betreft die de komende maanden onze aandacht zullen vragen wil ik benadrukken dat we voor eerst met zorg op zoek gaan naar een nieuwe dekaan herder voor onze faculteit. Ik heb er vertrouwen in dat dit goed zal lukken. Verder zullen we het komende academiaar samenwerken aan het optimaliseren van ons onderwijs en ons onderzoek. Ik breng graag de volgende speerpunten onder de aandacht. Voor wat onderwijs betreft ben ik in ieder geval heel erg blij om het samen met jullie te kunnen constateren dat we goed en positief geëvalueerd zijn door een externe visitatiecommissie. Daar mogen we echt blij en trots voor zijn. Dank voor de inzet van velen om dit te realiseren. Maar naar aanleiding van de visitatie hebben we natuurlijk toch een aantal werkpunten bepaald om nog verder de kwaliteit van onze opleidingen te verbeteren. Themas waarin we prioritair zullen investeren zijn karaktervorming, contact met het werkveld, de professionalisering van onze stages, de internationalisering en diversiteit. Het thema zal een subcommissie worden ingesteld om aanbevelingen uit te werken en verbeter voorstellen aan het MT, aan het management team van de faculteit te doen waarna we ze uiteraard ook in de faculteitsraad zullen bespreken. We zullen bovendien verder werken aan het uitbreiden van ons onderwijsportfolio. Ten uinde ons onderwijsaanbod nog te optimaliseren. Daartoe zullen we het proces van incorporatie van theologische hoge schooropleidingen verderzetten en worden meer intensieve samenwerking met de protestantsteologische universiteit geëxploreerd. Tot slot is het aanbieden van online onderwijs door covid-19 en een stroomversnelling terecht te komen. De faculteit heeft dan op beslist om te investeren in apparatuur om in ieder geval online onderwijs vanuit de collegezalen ook in Utrecht mogelijk te maken.  Met dit kansen om de lessen structureel op meerdere manieren aan te bieden en de licht zelfs nieuwe studenten aan te trekken. Wat ook belangrijk is om te constateren is dat goede practices met veel plezier door de docenten en samenwerking ook met studenten worden uitgewisseld en ik hoop dat we dat proces ook kunnen verderzetten het komende academie. In zake onderzoek hebben we samengevat 3 uitdagingen. 1. We zullen op een actieve wijze aansluiting verderzoeken bij het onderzoek binnen ons universiteit als geheel en wat wij vanuit onze faculteit te bieden hebben ook duidelijker kenbaar maken. We zijn er immers van overtuigd dat we met ons theologisch onderzoek het lopende en het toekomstige onderzoek kunnen versterken en uitdagen waardoor nog een betere bijdrage kan leveren in het verbeteren van het samenleven in onze maatschappij. 2. We zullen ons ook sterker maken om tweede en derde geldstroommiddelen aan te trekken zodat we het theologisch onderzoek verder op de kaart kunnen zetten om daarmee ook de derde onze positie als theologische faculteit in internationale context nog zichtbaarer te maken. Dit is heel wat beste collega's, beste gasten, beste studenten, maar ik heb er alle vertrouwen in dat we dit samen waar zullen kunnen maken. Ik wens jullie een heel fijn aangenaam en vruchtbaar academiejaar doen en zie uit naar onze verdere samenwerking. Dames en heren, in mijn toespraakje aan het begin van het vorige studiejaar sloot ik af met de uitspraak dat we voor de toekomst van onze opleidingen kijken naar de TST. Die woorden hebben het afgelopen jaar gevolg gekregen. In oktober is tijdens een ronde tafelgesprek vastgesteld dat er voldoende draagvlak is voor een verdere integratie van FATL met TST. Vervolgens is de afgelopen acht maanden onder leiding van Victor Rutgers, Dorfontes en Tilburg University hard gewerkt om de overdrags van onze twee bachelor opleidingen aan TST voor te bereiden. We hopen dat ergens begin van dit najaar de overdrags overeenkomst er worden getekend. Dat betekent dat dit studiejaar waarschijnlijk het volledig laatste studiejaar onder FONTES vlag wordt. Daarna zal het nodige veranderen, maar gelukkig blijft er ook veel hetzelfde. De beide opleidingen blijven HBO opleidingen, met hetzelfde HBO diploma. De beide opleidingen blijven gevestigd in Utrecht en ook het team dat opleidingen verzorgt blijft hetzelfde. We hebben onszelf het doel gesteld dat de opleidingen als ze worden overgedragen aan TST kwalitatief op orde en financieel gezond zijn.  Om met het laatste de financiën te beginnen, het goede nieuws is dat ik opnieuw een mooie instroom van nieuwe studenten kan melden. Met 61 aanmeldingen realiseren we een groei van 10 procent ten opzichte van vorig jaar. Met deze aanmeldcijfers houden we ook op de lange termijn zicht op een begroting met zwarte cijfers. En wat betreft de kwaliteit, hebben we de afgelopen studiejaar grote stappen gezet. Het nieuwe afstudiejaar heeft de eerste afgestudeerde opgeleverd en ondertussen hebben we de rest van het programma verbeterd op basis van de principes van het nieuwe jaar 4. De nieuwe studenten beginnen dan ook aan een programma met meer samenhang, een betere opbouw en met een sterkere beroepsgerichtheid. We verwachten dat het nieuwe programma in combinatie met de nieuwe periodisering bovendien veel studeerbaarder zal zijn. Al met al reden genoeg om het vertrouwen het nieuwe studiejaar te gemoeten zien. Een studiejaar dat begint onder bijzonder omstandigheden. De maanden voor de zomervakantie hebben we goede ervaring opgedaan met online lesgeven. Maar ondanks dat we daardoor zo goed als al het onderwijs hebben kunnen verzorgen, denk ik dat ik namens iedereen spreek als ik zeg dat we het directe contact met de studenten enorm gemist hebben. En daarom ben ik blij dat we de studenten en het bijzondere de nieuwe studenten het komend studiejaar weer op locatie zullen zien. Ik wens alle studenten en collega's van FHTL en TST en iedereen die bij FHTL betrokken is een heel mooi nieuw studiejaar toe. Kari Amici, beste vrienden, studenten in de theologie aan de Tilburg School of Catholic Theology. Als je de kerkeschieting een beetje in oogenschouwen neemt, dan zie je dat er in de kerkeschieting wat weinig mogelijkheden zijn geweest voor bischoppen en een paus om met elkaar te overleggen. Je had wel synodus, maar die waren vaak regionaal in de eerste eeuwen en je hebt ook wel concilies gehad, het eerste faticaansconcilie en het Concilie van Trenten. Maar over het algemeen was het zeker in de tijd van Paus Pius IX, die leefde in het einde van de 19e eeuw. Was het dat aan het hoofd van de kerk werkelijk de paus als plaatsbekleder van Christus op aarde zat en bischoppen eigenlijk maar te volgen hadden.  Het meest extreme voorbeeld daarvan, of de meest extreme vrucht daarvan, is wel de afkondiging van het dogma van de pausselijke onveilbaarheid in 1870, waarin de paus zichzelf onveilbaar verklaarde in het bij het uitspreken van dogma's. Dat doen ze weinig, maar onveilbaar was hier een aantal opzichten. Daar kwam in de tijd van de tweede faticaansconcilie verandering in. Toen Concilie is in 1962 begonnen op verzoek, eigenlijk op het gebot van Paus Johannes XXIII. Het werd voltooid door zijn opvolger Paus Paulus VI, een man die gepokte gemaat op was in de Romeinse Curie. Hij had al het op het staatssecretariat gewerkt en daar had hij ontdekt Jean-Baptista Montini dat een kerk pas kan bestaan als mensen samen onderweg zijn en ook samen collegaal overleg voeren en daarom richtte hij in 1965 per decreet de Bisschoppencynode op. En vanaf 1965 komen afgevaardigde van Bisschoppenconferenties bij 1 in Rome om 3 weken lang te overleggen over bepaalde thema's die de wereldkerk raken of bepaalde theologische thema's of bepaalde thema's die een regionale kerk raken waarvan de paus zegt die vind ik zo belangrijk daar moeten afgevaardigde van de Bisschoppenconferenties wereldwijd over vergaderen in Rome. En zo'n synode hebben wij aan het eind oktober 2019 in Rome gehad. Het was de synode die ging over de toestand van de kerk, de kerkprovincies, in negen landen die samen het Amazonengebied uitmaken. En wat wij daarvan in de Nederlandse pers te horen kregen was, en dat vonden we best wel spannend, dat er ook ter Spaken zou worden gebracht één dat priesters misschien zouden mogen trouwen omdat de nood aan priesters in het Amazonengebied ontzettend groot is en gelovige zeer verspreid in dat die mensen Amazonengebied dus niet wekelijks of zelfs manelijks de ageristiek konden vieren, want daar heb je een priester voor nodig. En tweede was ook of vrouwen toch niet meer verantwoordelijkheid gegeven kon worden in de katholieke kerk. Concrete aanleiding was, zo zeggen bepaalde mensen in Rome, ook de vriendschap van de paus met een Oosterrijkse Bisschop die prelaat was geweest van een persoonlijke prenatuur in het Amazonengebied Kreutler, een kloeke Oosterrijker die eigenlijk zoveel mening niet onder stoelen of wanken steekt, ook niet in Rome, die zei, ja ik ben toch zo langs man wel echt voor de wijding van gehuwde mannen die gepokten gemazeld in de theologie tot priestergewijd kunnen worden omdat ik geen kant uit kan.  En hij zei ook, ik sluit, en er zijn veel collega's die van mij in het Amazonengebied beschoppen die dat die mening ook toegedaan zijn en de paus heeft hem gehoord en mede op grond van de sterke aanweziging van Bisschop Kreutler is toen de Amazonensynode begonnen. Gedelegeerde van de Bisschoppen conferenties uit het Amazonengebied, experts uit Rome en experts uit de wereld, die zijn bijeen gekomen, hebben drie weken vergaderd over een aantal thema's. En wat was nou de grote teleurstelling na drie weken vergaderen in Rome? Een heleboel Bisschoppen, ook een Belgische Bisschop die daar, de Bisschop in het Amazonengebied is, Philippe Dijkmans, die zei ja wij zouden toch een status aparte moeten krijgen zoals de Anglicanen die katholieken worden ook gehuwd mogen blijven als ze priester zijn. Zo zouden wij toch ook een aparte status moeten krijgen met gehuwde priesters. Het mocht niet baten in het slotdokument Querida Amazonia, document wat de paus altijd voorbehouden is om aan het eind van een synode te schrijven, stond er helemaal niets over de wijding tot de jaken van vrouwen en ook niet over de opheffing van het celibaat voor priesters die in het Amazonengebied willen werken. Curie Bisschoppen waren blij, Gerhard Roetrich Müller, een belangrijke cardinal in Rome, was perfect van de congregatie van Geloos Leer, die zei nou dat is een teken van verzoening, maar Bisschoppen in de Amazonengebied en ook een aantal Amerikaanse Bisschoppen hadden stevig de smoor in. Vraag is natuurlijk, is het nou zo erg dat een paus in een slotdokument van een synode niet een oud-binnenkerkelijk probleem oplost. Mijn antwoord is, nee, dat is niet erg. Als het komt, dan komt het wel. Maar het document, Querida Amazonia, dat is eigenlijk ja, een document van een ander genre, omdat de paus daarin vier dromen schetst. Dromen die die heeft over het Amazonengebied, als zodanig, en ook over de kerk in het Amazonengebied. En die vier dromen die zijn veel omvatten door dan de binnenkerkelijke problematieken of de problemen met die zaken de prijsternood. En ik begrijp de paus dus eigenlijk heel erg goed dat hij in een document waarin die een droom te berden brengt, nog niet meteen concreet de uitspraken doet over de diakewijding van vrouwen of over de opheving van de prijstersledingbaat verplicht in het Amazonengebied. Daar is zo'n document, je zou haast zeggen, te profetisch voor.  En daarbij heeft de paus al wel gezegd in een vraag van de journalist die die dan antwoord gaf. Die zaken zijn nog open en ze worden nog onderzocht en het is ook een feit dat nu al voor een tweede keer commissie in het levensgroep in Rome die gaat onderzoeken of vrouwen toch niet tot die jaken kunnen worden gebijt. En dan is de vraag wat zijn die dromen van de paus die die te berden brengt in Querida Amazonia? Allereerst is er de sociale droom. De paus zegt letterlijk, ik droom van een regio, het Amazonengebied, waarin gevochten wordt voor de rechten van de armen, de mensen die er spronkelijk wonen en de minsten van onze broers en zusters, zodat hun stemmen kunnen worden gehoord en hun waardigheid kan worden bevorderd. En wat de paus daarmee bedoelt, hij komt dan onmiddellijk in die sociale droom te spreken in het slotdocument over de ecologische kwestie spelen in het Amazonengebied. 