Kerstlied in Proza (A Christmas Carol) | Charles Dickens | Literary Fiction | Dutch | 2/2
Ter de zang van een kerstlied in Proza. Deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart de Lille. Een kerstlied in Proza zijn er een spook kerstvertelling door Charles Dickens in de verdaling van Jeek Kaanman. Ter de zang, de tweede, de drie geesten. Ontwakend uit een verbazend vaste slaap en in bed overeind gaande zitten om zijn gedachte wat te ordenen, hoefde Scrooge niet gezegd te worden dat de klok nogmaals op het punt stond één te slaan. Hij voelde dat hij nog juist bij tijds tot bewustzijn gekomen was, zuiver en alleen, om een conferentie te houden met de tweede boden die hem door Jacob Marley's tussenkomst toegezonden werd. Doch bemerken dat hij onaangenaam koud werd, toen hij hierover begon te denken welk van de gordijnen het nieuwe spook zou terzijden trekken, schoof hij ze allebei weg, met eigen hand, en weer gaan de liggen bleef hij goed rondkijken, overal om het bed heen, want hij wilde de geest uitdagen zodra deze verscheen en wilde niet nogmaals overvallen en zenuwachtig gemaakt worden. Heren die tot het genis gladden gewiekste luid behoren, die er zich op beroemen dat ze de loopjes kennen en goed op de hoogte zijn, drukken hun grote vertrouwtheid met allerlei avonturen uit door te zeggen dat ze voor alles te vinden zijn van kruis of bunt tot manslacht toe. Dus terwijlke twee uiterste nog een vrij grote hoeveelheid dingen ligt. Zonder voorkomen hetzelfde van Scoot te durven verklaren, zou ik toch wel zover durven gaan, u te doen geloven dat hij klaar was voor een tamelijk grote hoeveelheid vreemde verschijningen, en dat niets tussen een baby en een rhinoceros hem erg verbaasd zou hebben. Daar hij dus op ongeveer alles voorbereid was, was hij geen sinds voorbereid op niets. En dient er gevolgen begonnen hevig te beven toen de klok één sloeg en een geen gedaalte verscheen. Vijf minuten, tien minuten, een kwartier ging er voorbij en nog kwam er niets. Al die tijd lag hij in bed als middenpunt van een rossige gloed die op hem neerstroomde toen de klok het uur sloeg. En daar het slecht licht was en niet meer was het nog onrustbarender dan een doceingesten, daar hij niet bij machten was uit te maken wat het beduidde of in het schild voelde.  En hij was op sommige ogenblikken bang dat hij een interessant geval van spontane verbranding voorstelde zonder de trouwste bezitten te weten of dit werkelijk zo was. Ten laatste begon hij te bedenken, zoals jij of ik dit dadelijk zouden gedaan hebben, want het is altijd de stuurman die aan wal staat, die weet wat hij gedaan had moeten worden en het gedaan zou hebben ook. Ten laatste, zeg ik, begon hij te bedenken dat het de bron en het geheim van dit spookachtige licht zich in de aangrenzende kamer zou kunnen bevinden, van waar het, als hij het goed nageing, scheen te komen. Toen dit denkbeeld zich geheel van hem meester gemaakt had, stond hij zachtjes op en sloofde op zijn patoffels naar de deur. Op hetzelfde ogenblik dat Scrooge's hand de knop aanvatte, riep een vreemde stem hem bij de naam en verzocht hem binnen te komen. Dit deed hij. Het was op zijn eigen kamer geen twijfel aan, doch, ze had een wonderbaarlijke gedaamteverwisseling ondergaan. De wanden en het plafond waren zo rijkelijk met levend groen behangen, dat de kamer er volmaakt uitzag als een bosje, waaruit overal glansende bessen glinsterden. De fijne droge hulstbladen, misseltoe, vogelijm, en klim op, weerkaatste het licht, alsof er overal even zoveel kleine spiegeltjes aangebracht waren, en ging zulke kolorsale gloed de schoorsten in, als deze oude mummy van een schou nooit gekend had in Scrooge's tijd of in die van Marley in vervlogen winters. Opgehoopt op de vloer bij wijze van troon lagen kalkoenen, gransen, wildgevogelten, ribbestukken, grote stukken vlees, speenvarkentjes, lange kansen van worstjes, vleespastijen, pruimetaarten, vaartjes oesters, hete gepofte kastanjes, kerstwagge appels, zappige ziedensappelen, lekkere zoeteperen, kolorsale drie koningen broden en stomen de bolen met punsch, die de kamer waazig maakte van hun heerlijke damp. In behargelijke prau zat op deze zetel een vrolijke reus, grandioos om te zien, die een brandende toortsvast hield in gedaante niet ongelijk een horendesovervloed, en die haar hoog ophield om haar licht op Scrooge's te laten vallen, toen hij het hoofd voorzichtig om de deur stak. Kom binnen, riep de geest uit, kom binnen en leer me wat beter kennen, mensenkind. Scrooge strat schooifoetend binnen en liet het hoofd voor deze geest hangen.  Hij was niet meer de Norse Scrooge, die hij geweest was, en onwel de ogen van de geest helder en vriendelijk waren, wilde hij hun blik toch liever niet ontsmoeten. Ik ben de geest van het kerstfeest van Hede, zei de geest, bekijk me maar eens goed. Scrooge steeds ook zeer biedig. De geest was gekleed in een enkel eenvoudig, donkergroen gewaard of mantel, afgezet met witbond. Dit kledingstuk ging zo los om zijn gestalte dat de brede borst bloot was, alsof deze niet wilde bedekt of verborgen worden door enig kunstmiddel. Zijn voeten, die zichtbaar waren onder de ruime plooien van het kleed, waren eveneens bloot, en op zijn hoofd doeg hij geen ander deksel dan hun hulstkrans, waarin hier en daar ijskegel schitterden. Zijn donkerbruine kullen waren lang en hingen vrij af, open was ook zijn hartelijk gezicht, zijn schitterend oog, zijn open hand, zijn vrolijke stem en ongedwongen houding. Om zijn middel was een ouderwetse schede gegort, doog er stak geen zwaart in en ze was geheel doorvreten van de roest. Iemand als ik heb je nooit tevoren gezien, riep de geestaat. Nooit, antwoordde scouts, heb je de jongere leden van mijn familie nooit vergezeld? Ik bedoel, want ik zelf ben nog heel jong, met mijn oudere broers die in de laatste jaren geboren werden, vervolgde het spok. Ik geloof het niet, zei scouts, ik vrees van niet, heb je veel broeders geest? Meer dan 1800, zei de geest. Een geweldige zin om te onderhouden, mompelde scouts. De geest van het heilige kerstfeest stond op. Geest zijn scouts onderworpen, lijkt mij waarheen gewild, gisterenacht ging ik gedwongen mee en ik leerde een les waarvan ik nu de uitwerking gevoel, laat mij ook deze nacht mijn voordeel doen met wat jij mij te leren hebt. Raak mijn kleed aan. Scouts deed wat hem gezicht werd en hield het vast. Hulst, misselto, rodebessen, klim op, koukoen, ganzen, wild, gevoogelte, ribbenstukken, stukken vlees, birritjes, wortjes, oesters, pastijen, pudingen, vruchten en punch verdwenen op hetzelfde ogenblik.  Eveneens de kamer, het vuur, de rode gloed, het nachtelijk uur, alles verdween en zijn stonden in de stadstraaten op kerstmorgen waar, want het weer was erg koud, de mensen een onweluidende, doch levendige en niet-onaangenaame muziek maakten door het wegschrapen der sneeuw van het plavijsel voor hun woningen en van de daken hunnerhuizen van waar de jongens het met wilde vreugde naar beneden zag gevallen in de straat en uit een spatten in kunstmatige sneeuw stomen. De gevols der huizen zagen er donker uit en de vensters nog somberder. Afsteken als ze deden tegen het zachte, witte sneeuwlaken op de daken en tegen de smoeselicher sneeuw op de grond, welke laatste doorploegd was door de diepe voren die getrokken waren door de zware raderen van karn en wagens, voren die elkaar honderden malen kruisten en weer kruisten, daar wij de hoofdstraaten bij elkaar kwamen en ingewikkelde kanalenvormden, moeilijk om na te gaan in de dikke gele monner en het sneeuwater. De lucht was somber en de kortste straten stonden vol dikke vuilen mist, half ondooid, half bevroren, welke zwaardere deeltjes neerkwamen in een regen van roeddeeltjes, alsof alle schoorsteden in Groot-Britannia volgens afspraak tegelijk in brand stonden en er op los gloorden naar hartelust. Er was niets op buren in het klimaat of in de stad en toch was er daar buiten op straat zoek een glans van vrolijkheid dat de heerlijkste zomerlucht en de helderste zonnerschijn te vergees zouden getracht hebben hem te overschaardoen. Want de liden die er op los schoffelden op de daken waren joviaal en vol vrolijkheid en riepen elkaar over en weer toe van het ene dak naar het andere en weerpeel elkaar nu en dan uit de grap met een sneeuwbal, een goedige projectiel dan menige metwoordig uit de grap, hartelijk lachend als de raak en niet minder hartelijk als hij mis was. De polieswinkels waren nog half open en de winkels der fruitverkoopers struilde in glorie. Er lagen grote, ronde, dikbuikige mannen kastanjes, gevolgd als de vesten van jovialen, welgedaande oude heren, mannen die luid tegen de deuren hingen en zo dik waren dat de gevaar bestond voor een beroerte.  Dan waren er rode, omvangrijke Spaanse ugen, die in hun vette groei blonken als Spaanse ordebroeders en die van hun planken in schuwe speelsheid de meisjes die voorbij gingen kniphoogjes toe weerpun, terwijl deze, schalligstof stemmig, keken naar het opgehangen takje misselto. Er waren appels en peren die de winkeliers zowel wildend waren geweest op te hangen, op in het oog vallende plaatsen, omdat de lieve gratis zouden kunnen watertanden onder het voorbij gaan. Er lagen stapels hazelnoten, ruig en bruin, die in hun welriekendheid deden denken aan oude bospaartjes en prettig tot aan de enkels schuifelen door dorrebladeren. Er waren gebrade appels uit Norfolk, plomp en bruin, die het geel van sinaasappelen en citroenen nog meer deden uitkomen en die in de grote stevigheid van hun zappige persoon dringend verzochten, ja, schmeekten, om in papierenzakken mee naar huis genomen en na 10e opgegeten te worden. Zelfs de groot en zilvervissen, die in een viskom tussen deze keur van vruchten waren geplaatst en voor het overige leden van een dom koudbloedig ras zijn, scheen het te begrijpen dat er iets gaande was en zwammer allen zonder uitzondering gapend en luchthappend hun kleine wereld rond in langzame en hartstortloze opgewondenheid. Maar de kruidennieerswinkels, oh die kruidennieerswinkels, bijna geheel gestoten met misschien 1 of 2 luiken ervoor weggenomen, toch, door deze opedingen had men veel ruckelijke kijkjes. Niet alleen dat de weegschalen als op de toombank neer kwamen en vrolijk geluid deden horen, of dat het bind garen en de klos zo plotseling van elkaar scheiden, of dat de bussen als een vlug van de planken genomen en er wil opgezet werden een ratelend geluid deden horen, als in googeltouren, of dat de zich mekkende geuren van koffie en thee de reuk streeulden, of zelfs dat de rozeinen zo overvloedig en zelfzaam mooi waren, de amandelen zo buitengewoon blank, de kaneelbrokken zo lang en recht, de andere specerijen zo heerlijk, de gekoffijtevruchten bedekt en beplekt waren met gesmolten suiker, zodat ze de onverschilste toeschouwers zich flauw in de maag deden voelen.  Het was ook niet dat de vijgen vochtig en week waren, of dat de primedanten zedig bloosden in hun zachtzure smaak vanuit hun versierde dozen, of dat alles goed was om te eten en in kerstooi, door de klanten hadden alle zook in haast en waren zo ongeduldig door de hoopvolle belofte van die dag, dat ze bij de deur tegen elkaar aanliepen en hun tenen boodschappemantjes wild tegen elkaar aanbonsten, en hun inkopen op de toonbank lieten liggen en weer terugkwaar meholen om ze te halen en honderden dergelijke vergissingen begingen in de beste stemming. Terwijl de kruiden hier en zijn helpers er zo frank en fris uitzagen dat de glimmende harten waarmee zij hun voorschoten vanachter en vast maakten hun eigenen hadden kunnen zijn binnenste buiten gedragen op dat iedereen ze zou kunnen zien en op dat de kerstkrijgen eraan konden picken als ze wilden. Toch weldraar riepen de torenklokken de goede lieden allemaal naar Kerk en godshuis en daar kwamen ze aan in drommen door de straten, in hun beste kleren en met hun vrolijkste gezichten. En tezelfde tijd kwam er tientallen van zijstraatjes, gangertjes en stegen, zonder naam een talrijke menigte die hun middagmaal naar bakkerswinkels bracht. Het zin van deze arme feestvierenden schende geest veel belang in te boezemen, want hij bleef met scroege naast zich in de ingang van een bakkerswinkel staan en de deksels van de schalen afnemend als de dragers voorbij gingen, sprenkelde hij weer ook op hun muiltjes van zijn toorts. En daar het een buitengewoon soort toorts was, sprenkelde hij er als er een paar maal harde woordenvielen tussen enige draagenden die tegen elkaar waren aangelopen, een paar druppels water op en hun goed humeur was onmiddellijk weer hersteld. Want, zeiden zij, het was schander op kerstdag met elkaar te twisten. En dat was het ook, god dank dat het dat ook was. Daar enige tijd hielde de klokken op en werden de bakkerswinkels gesloten en toch was het een aangename aankondiging van al deze dinees en het klaarmaken ervan in de omdoeide plek, boven elke bakkers oven, waar het plavijsel dampte en de stenen even eens schenen te koken. Is het een bijzondere smaak in wat gewanneer het toortsprengelt, vroegscoach? Zeker, mijn eigenle. Is het van dezelfde invloed op alle middagmalen vandaag? Op alle die uit een goed hard gegeven worden, het meest op dat van hun armen.  Waarom op dat van hun armen het meest, vroegscoach? Omdat die het het meest nodig heeft, gist, zescoach haar enig nadenken, wat me verwonnend is dat juist gij van al de wezens in de vele werelden die ons omringen, de gelegenheid tot onschuldige vreugde van deze die er wil beperken. Ik? Riep de geestaat? Geen wil je toch de middelen ontzeggen om iedere zevende dag middag eten te eten, die ik was de ene gedag waarop ze wezenlijk gezegd kunnen worden te eten, zescoach? Is dit niet zo? Ik, Riep de geestaat. Gertracht toch deze plaatsen te sluiten op de zevende dag, zescoach? Dat komt op hetzelfde neer. Ik zou trachten, riep de geestaat. Vergeef me als ik het mis heb. Het is toch in uw naam geschiet of tenminste in die van uw geslacht, zescoach? Het leven op deze onze aarde, antwoorden de geest, enkele die beweren ons te kennen en die hun daden van hartstocht, trots, haat en neid, afgunst godsdienstige bekrompenheid bedrijven in onze naam, voor wie wij en al onze magen en verwanten zo vreemd zijn als of wij nooit bestonden, onthoud dit en leg hun die daden ten last en niet ons, geesten van het kerstvest. Scroach beloofde dat hij dit doen zou en ze gingen door, onzichtbaar zoals er dit ervoor ook waren, de voorsteden, de stad in. Het was een merkwaardige eigenschap van de geest. Welke Scroach ook reeds in de bakkerswinkel had opgemerkt, dat hij, niet tegenstaande zijn reuzeachtige grote, zich met gemak aan iedere plaats kon aanpassen en dat hij onder een laag dak even gratie vol, en als in boven natuurlijk wezen stond, als hij met mogelijkheid had kunnen doen, in de eerste de beste, hoge, ruime hal. En misschien was het het vermaak dat de geest erin schepte om deze eigenschap te tonen. Of anders was het zijn eigen, goede, edelmoedige, hartelijke natuur en zijn sympathie met alle armen die hem recht naar het huis van Scroach's klerkleiden, want daar ging hij heen en nam Scroach mee die zich aan zijn kleed vasthield. En op de drempel dat deur glimlachtte de geest, het hield even stil om Bob Kretschitz' woning te zegenen met de springkeling van zijn toorts. Denk hier toch eens aan, Bob had maar vijftien Bob, dat is schilling, per week.  Hij stak zondagsavonds slechts vijftien exemplaren van zijn doopnaam in zijn zak, en toch segende de geest zijn huis dat uit slechts vier vertrekjes bestond. Toen stond je vrouw Kretschitz op, Kretschitz' vrouw, die slechts armelijk gekleed was in een tweemalgekeerde Japon, toch prachtig met lint versierd, want deze zijn goedkoop en lijken heel wat voor dertig cent. En zij dekte de tafel, geholpen door Belinda Kretschitz, de tweede harer-dochters, eveneens prachtig met lint versierd. Terwijl de jonge heer Pieter Kretschitz een vork in de saus kom met aardappelstak, en niet tegenstaande hij de punten van zijn enorme vaderboerder, Bob's private eigenom die hij tegenlegenheid van deze dag aan zijn zoon- en ervraam had afgestaan, in zijn mond kreeg, verheurde hij zich toch uitermate, zo schiek gekleten zijn, en verlangde ernaar met zijn mooi overhem te bronken in de parken, waar de grote wereld komt. En nu kwamen de twee kleinere Kretschitz, een jongen en een meisje binnen stormen, schreeuwend dat zij buiten de bakkerswinkel de gans al geroken hadden en hem aan de reuk herkenden als de hunnen. En zich overgevend aan wilderige gedachten aan salie en uien, dansten deze jonge Kretschitz om de tafel heen en prezen jonge heer Kretschitz hemelhoog, terwijl hij het vuur aanblies, totdat de langzaam-pruttelen de aardappelen opberolden en luid tegen de deksel der saus komt dikten, om hem uitgelaten en van hun schil ondaan te worden. Waar drommel kan vaderlief toch zo lang blijven, zijn je vrouw Kretschitz, en je broertje kleine Tim, en je zuster Marta was op geen half uur na zo laat verleden jaar kerstmis. Daar is Marta almoeder, riepen de twee jonge Kretschitz. O, er is zo'n grote gans Marta. Wel hemel ze goed uit kind, wat ben je laat, zijn je vrouw Kretschitz, haar tal van keren kussend en haar sjou en hoed voor haar aannemend met behulp samenijver. Gisteravond moesten we nog een hele masse haar werk afmaken, antwoordde het meisje, en we moesten van mooie geopruimen, moe. Nou, het is niks, nu jij maar bent, zei je vrouw Kretschitz. Ga voor het vuur zitten lieve, en warm je eens. Nee, nee, daar komt vader, riepen de twee jonge Kretschitz, die overal tegelijk waren.  Verstop je, Marta, verstop je! En zo verstopte Marta zich en binnen kwam kleine Bob, de vader, met minstens drie voetpoefanten, behalve nog de franje, voor zich uitbengelend, en zijn kale kleren gestopt en geborsteld om er feestelijk uit te zien, met kleine Tim op zijn schoudig. Die arme kleine Tim, hij doeg een krukje en zijn ledematen werden rechtgehouden door een ijzer en beugel. Wel, waar is Marta, riep Bob Kretschitz overal rondkijkend. Die komt niet, zei je vrouw Kretschitz. Komt-ie niet, zei Bob, met een plotseling neerslag in zijn vrolijke stemming, want hij was Tim's raspaard geweest, helemaal van de kerk af en was tijgerend naar huis gekomen. Komt-ie niet op kerstdag? Marta kon hem niet goed zo teleurgesteld zien, al was het dan ook paar uit de grap. Daarom kwam ze tevroeg van achter de kasteur vandaan en snelde in zijn armen, terwijl de twee jonge Kretschitz kleine Tim stilletjes aanstoten en haar meetroonde naar het washoek, om de punting te horen zingen in de aker. En hoe heeft kleine Tim zich gehouden, vroeg je vrouw Kretschitz, toen ze Bob geplaatst had met zijn lichtgeloovigheid en Bob zijn dochter naar hartelust gepakt had? Als goud en nog beter zei Bob, ik weet niet hoe het komt, maar hij wordt zo nadenkend omdat hij zoveel alleen zit en dan bedenkt hij de vreemdste dingen die je maar verzinnen kunt. Onder het de huis gaan vertelden in me dat hij hoopte dat de mensen in de kerk hem gezien hadden, omdat hij kreupel was en het misschien prettig voor hen was, als ze er op kerstdag aan dachten, wie de lammen gezond en de blinden ziende maakte. Bob's stem beefde toen hij dit vertelde en beefde nog meer toen hij zei dat kleine Tim sterk en gezond begon te worden. Zijn steeds in beweging zijn de kleine kruk hoorde men aankomen en daar was kleine Tim alweer, voor zich een woord verderover konden spreken door zijn broeder geescochteerd naar zijn kruk bij het vuur gekomen, terwijl Bob zijn mouwe opslaant, als als ze nog kalig konden worden, armen duivel, in een kan en heet mengselmaakte van je neven en citroenen en het flink rondroede en het op de plaats zetten om zacht te koken. Jong heer Pieter en de twee al om tegenwoordige kretschits gingen de gans halen, waarmee zij wel draa in staatige processie terugkwamen.  En nu ontstond er zulke in gedrang dat je in Gans als de zeldzaamste alle vogels had kunnen beschouwen, een geveder natuurwonder, waarbij een zwarte zwaan nog een dood gewoon iets was. En inderdaad was het in dat huis een zeer zeldzame vogel. Jevrouw Kretschit warmde de saus, die reeds te voeren was klaargezet in de sauskom, zodat ze sisten. Jong heer Pieter stampt in de aardappelen met ongelooflijke energie. Jong heer vrouw Belinda zoete de appelmoes. Marta veegde het stof van de borden. Bob nam kleine Tim naast zich aan een klein hoekje van de tafel. De twee jonge kretschits zetten stoelen voor iedereen, en vergaat er vooral zichzelf er niet, en op hun stoede post vattend stopten zij hun lepels in de mond, omdat ze niet om Gans zouden schreeuwen voor het hun beurt was. Eindelijk werden de schaden opgedragen en werd er gebeden. Het gebed werd gevocht door een ademloze stilte, toen jevrouw Kretschit langzaam langs de gehele lengte van het voorstijmeslemmend kijkend zich gereed maakte het in de post van de Gans te stoten. Toen ze dat deed, en toen de lang verbijde stroomvulsel er uit de voorschenk kwam, ging er één gemompel van verrukking op. De gehele tafel langs, en zelfs kleine Tim, opgewonden door de twee jonge kretschits, klopte op de tafel met het heft van zijn mes en riep zwakjes, Hoera! Nooit had je zo'n Gans gezien. Bob zei dat hij niet geloofde dat er ooit zo'n tweede Gans gebraad was. Zijn molsheet en smaak, zijn grootte en goedkoopte waren dingen die de algemene bewondering wekten. Aangevuld met appeloes en gestampte aardappelen was het een voldoent idee voor de gehele familie. Ja, zoals jevrouw Kretschit glimmend van plezier zei, kijk het naar een klein beentje op de schotel, ze hadden het beslot van rekening niet eens allemaal opgekund. En toch was iedereen verzadigd, en de jongste Kretschit, in het bijzonder, waren tot aan hun wenkbrouwen besmeerd met salie en uien. Toch nu werden er schone buiten rond gedeelte jonge jevrouw Belinda. Jevrouw Kretschit verliet alleen de kamer, te zenuwachtig om geduigen mee te nemen, om de punning op te doen en binnen te brengen.  Stel je voordat hij nu is niet gaar was, of dat hij brak als hij uit de vorm gedaan werd, of dat iemand over de muur van het plaatje geklommen was en hem gestolen had, terwijl zij bezig waren zich te goed te doen aan de gans. Een veronderstelling waarbij de twee jonge Kretschits lijk kleurig werden. Allerlei vreselijke dingen werden er geopert. Hallo, een massa stoom. De punning was uit de vorm. Een lucht als op wasdag. Dat was de doek waarin hij gekookt was. Ik zeer een lucht als of er in gaarkeuken een pastijbakker naast elkaar woonde, met een wasvrouw daar weer naast. Dat was de punning. Na een half minuut kwam je vrouw Kretschit binnen met een opgezette kleur, toch trotsglimlachend met de punning als een gespikkelde kanonskogel, hard en stevig, brandend in de helft van een halve vierde pintje konjak en versierd met kersthulst die er bovenop gestoken was. Oh, oh, wat een prachtige punning. Pop Kretschit zei, en dat nog wel bedaard, dat hij die punning beschouden, als het grootste succes dat je vrouw Kretschit ooit bereikt had, sedert het dag van hun huwelijk. Je vrouw Kretschit zei, dat zij, duur het pak van haar hart was, wel wilde bekennen dat zij een ogenblik bang was geweest, dat er geen bloem genoeg was. Iedereen had het zijne erover aan te merken, toch niemand zei, of dacht ook maar, dat het een hele kleine punning was, voor zo'n groot gezin. Het zou plat weer ketterij geweest zijn, zo iets te zeggen. En Kretschit zou geblost hebben, zelfs op zo iets te zinspelen. Eindelijk was het inee afgelopen. De tafel werd afgeruimd, de haart aangeveegd, en het vuur wat opgerakeld. Nadat het mengsel in de kan geproefd en uitsteken bevonden was, werden er appels en zinesappelen op tafel gezet, en een koleskop volkastanjes in de as gelegd. Toen zette de gehele familie zich om de haart, in wat Pop Kretschit een kring noemde. Hij bedoelde een halve kring. En aan Pop Kretschit's elleboog, stond het de gehele glasrijkdom de familie die bestond uit de twee tempelers en een vladeglaasje zonder oor. Toch hierin liet zich de hete vocht uit de kan even goed schenken, alsof het gouden bekers geweest waren. En Pop deelde het uit met straalend gezicht, terwijl de kastanjes op het vuur knapperden en luidruchtig sputterden. Toen stelde Pop een dronk in.  Een vroede kerstmis allemaal kinderen. God segene ons. Wat de gehele familie hem na zei. God segene ons, allemaal, zei kleine Tim, het laatst van allen. Hij zat heel dicht naast zijn vader op zijn kleine kruk. Pop hield het bleke, maagere handje in de zijnen, alsof hij het kind lief had en het aan zijn zijden wensen te houden. En bang was dat het hem opnomen zou worden. Geest, zij scroed met een belangstelling zoals hij nooit tevoren gevoeld had. Zeg of kleine Tim zou blijven leven. Ik zie een ledige plaats, hernam de geest. In het hoekje van de haart. En een krukje, zonder eigenaar, zorgvuldig bewaard. Als er in deze schade door geen verandering gebracht wordt door de toekomst zal het kind sterven. Oh nee, nee, zij scroed, oh nee, goede geest. Zeg dat hij gespaard zal blijven. Als de toekomst deze schimmel niet veranderd, ging de geest woord, zou geen ander van mijn geslacht hebben hier vinden. Maar wat zou dat, als hij toch doodpoed, dan hoe eer, hoe beter, dan vermindert hij meteen de overbevolking. Toen scroed zijn eigen woorden al dus door de geest hoorde herhalen, liet hij het hoofdhangen overstelpt van smacht en beraal. Mens vervolgde de geest. Als je werkelijk in je hart en mens en niet in bloksteen bent, laat dan die bouwse praat tot je ontdekselt hebben wat werkelijk overtollig is en waar. Wil jij beslissen welke mensen zullen leven en welke sterven? Misschien dat jij zelf in het ochtendshemels meer waardeloosheid en minder geschikt om voor te leven, dan miljoenen die zijn als dit kind van deze armen. Oh god, te moeten aan horen dat het insect op het blad veroordeelt, dat er teveel leven is onder zijn hongerige broeders in het stof. Scrooge boog zich voor de terechtwijzing van de geest en sloeg bevend zijn blikken neer, doch hij sloeg ze snel weer op toen hij zijn naam hoorde noemen. Meneer Scrooge, zei Bob, ik ga een koos uitbrengen op meneer Scrooge, de stichter van het feest. De stichter van het feest, het mocht wat, riep je vrouw Kretschit uit, roodwoordend van eigenes. Ik wou dat ik hem hier had, dan zou ik hem eens flink de waarheid zeggen, daar kon hij dan van smullen en ik hoop dat hij een goede trekking zou hebben. Lieve, zei Bob, denk om de kinderen, kerstdag.  Het mag dan ook wel kerstdag zijn, waarop je de gezondheid drinkt van zo'n afgrijsselijke, verrekkingen, verharden, ongevoelige man als die meneer Scrooge, en je weet heel goed dat hij dat is, Robert, niemand weet dat beter dan jijzelf, arme jongen. Lieve, was Bob's zachte antwoord, kerstdag. Ik zal zij gezondheid drinken om jouwend willen en om de dag, zei je vrouw Kretschit, maar niet om hem zelf. Nou, lang zal die leven, een vroede kerstmens en een gelukkig nieuwjaar. Hij zal bestist wel erg vrolijk en erg gelukkig zijn. De kinderen dronken haar de toast na. Het was de eerste die dag waarin geen hartelijkheid lag. Kleine Tim dronkte toast het laatst van allen, doch het kon hem geen zier schelen. Scrooge was de boomman van de familie. Toen zijn naam genoemd werd, daalde een schaduw op het huisgezin, dat wel volle vijf minuten bleef hangen. Toen de schaduw opgedrokken was, waren ze nog 10-mal zo vrolijk als tevoren, uit pure verlichting, dat ze met de boommansscrooge klaar waren. Bob Kretschit vertelde dat hij een betrekking op het oog had voor de jongenheer Pieter, die, als hij hem kreeg, minstens 3,50 per week zou inbrengen. De twee jonge Kretschits lachten uit Bünder bij het idee dat Pieter een man van zaken zou worden, en Pieter zelf keek in gedachten verzonken in het vuur, tussen zijn twee boordpunten door, alsof hij zich met zichzelf te radig ging, aan welke geldbelegging hij de voorkeur zou geven, als hij dat enorme inkomen zou genieten. Marta, die een arm leerlingetje was bij een modiste, vertelde hun toen wat soort van werk zij te doen had, en hoeveel uren zij achterheen werkte, en dat ze van plan was, morgen ineens flink lang uit te slapen, want daar het morgen een vrije dag was, zou ze thuis blijven. En ook vertelden ze dat ze een graf en een graf in gezien had een paar dagen tevoren, en dat de graf vrijwel even groot was als Pieter, waarop Pieter zijn boord zo hoog optrok dat hij, zo gedageweest waard, zijn hoofd niet meer had kunnen zien. En telkens werd er rond gegaan met de kan en de kastanjes, en kleine Tim zong van een kind dat op reis verloren was geraakt in de sneeuw. Kleine Tim had een fijn stemmetje en zong zijn liedje heel goed. In dit alles was niets fijn of eleganz.  Ze waren geen deftige familie, en ze waren niet goed gekleed. Hun schoenen waren alles behalve water dicht. Hun kleren waren kou, en het zou niet zo heel vreemd geweest zijn, als Pieter tamelijk vertrouwd was met het inwendigen van een pantjeshuis. Ik voor mij ben zelfs overtuigd dat hij zeer goed wist hoe dit eruit zag. Doch ze waren gelukkig, dankbaar, mochten ook aan de garen, en waren tevreden met het geluk van het ogenblik. En toen vervaagden ook hun schimmen, en zagen er nog gelukkiger uit in de sprengeling van de toorts van de geest. Scrooge keek naar hen, en vooral naar de krijgde Tim, tot zij verdwenen. Het werd nu donker en het sneeuwde tamelijk erg, en terwijl de geest en scrooge door de straten gingen, was het heerlijk om de gloed van de helder brandende vuuren in keukens en salons te zien. Hier wees het flickeren van de gloed op toeverijtselen tot een gezellig dinetje, met warme borden die door en door verhit werden voor het vuur, en zware rode gordijnen die klaar hingen om dicht getrokken te worden, en de koude en duisterd is buiten te sluiten. Hier liepen al de kinderen des huisers om het hartst naar buiten, hun getrouwde zusters tegemoet, en om de eerste te zijn met hun begoettingen. Daar zag men weer schade hoeen op de gordijnen van gasten, die zich verzamelden om aan tafel te gaan, en daar trippelde een troepje knappe jonge meisjes, allen met kappen over het hoofd en met bond afgezet de schoenen aan, licht naar het huis van hun gebuur. En weder ongetrouwde die hen daar, dat wisten die schouken wel, met hoog rode kleur zag binnen gaan. Als gehalte willen oordelen naar de massas mensen die allen op weg waren naar vriendschappelijke partijtjes, zou ik hebben kunnen denken dat er niemand thuis was om zich te verwelkomen als ze daar aankwamen. Goeie genade, wat was de geest in zijn element? Hoe ontbloten hij zijn brede borst en openen zijn grote handpalm, en zweven de verder met milde hand zijn onschuldige vrolijkheid stortend over alles wat binnen zijn bereik kwam. Zelfs de lontarenopsteker die vooruit liep en de duisteren straten met lichtstippen bespikkelde en die erop gekleed was om die avond ergens op visite te gaan, lacht er vrolijk toen de geest voorbij ging.  Maar dat de kerstgeest hem naarbij, ja, in hem was wist hij, al kon hij ook niet weten dat hij behalve de geest ook scroets was voorbij gelopen. En nu zonder scroetser op voor te bereiden, stonden zij op een sombere, eenzamerheden, waar reuzachtige massas ongehouden steen in het rondlagen verspreid, alsof het de begraafplaats van een reuze geslacht was. En het water liep net waarin het wilde, of liever dat zou het gedaan hebben, zo de vaste niet gevangen had gehouden, en een groeide niets dan mos en brem en grof ruw gras. In het westen had tenu onder gegaan een zon een vuurig rode streep achtergelaten, die in ogenblik deze woesternij helver lichte, en al lager en lager zinkend zich eindelijk verloor in de dikke nachtelijke duisternis. Wat is dit voor een plaats, vroeg scroets. Een plaats waar mijn werkers wonen, die in de ingewanderd er aarde werken, antwoorden de geest. Doch zij kennen mij, kijk aan. Uschinnen ligt uit het fenstertje van hun hut, en hier gingen ze snel op toe. Door de lemen en stenen muurgaand, vonden zij een vrolijk gezelschap, om een vlammend vuur. Een stokoude man en vrouw, met hun kinderen en kindskinderen, en een generatie Dariana, allen in feestos. Met een stem die zich slertzelfde vergief boven het gelooi van de wind, over de kale vlakte, zong de oude man een heel oud lied, van toen hij nog een jongen was, en vond tijd tot tijd viel allen in koor in, en telkens als zij hun stemmen vergieven, werd de oude man vrolijk en zong hardig, en als zij ophielden, begaf hem zijn plotselingen energieweer. De geest talmde hier niet, door bevals scroets zijn kleed vast te houden, en waardengte dat ze heen gingen, terwijl zij zich voorspoeden boven de heide. Toch niet naar zee? Ja, zeker, naar zee. Tot scroetjes ontzetting zag hij, toen hij omkeek, het land verdwijnen en een vreselijke rijrod zijn achter hen, en zijn oren werden verdoofd door het donderend geraas van het water, dat brulden en woeden tussen de holen die het gevormd had, en dat verwoedenpogingen aanwenden om de aarde te ondermijnen. Een mijl ongeveer van de kust, op een nageestige klip waar tegen de wateren het gehele jaar woeden en braken, stond in eenzame vuurtoren.  Grote massas zeeweer hadden zich aan zijn voet vastgehecht, en stormvogels, door de wind gebaard kon men denken, zoals het zeeweer door het water, rezen en taalden er rondom, als de golven die zij onder het vliegen nu en dan even raakten. Toch zelfs hier pasten twee mannen op het licht, en hadden een vuur aangelegd, dat door het kijk gehad in de dikke stenen muur, en heldere straal op de wilde zee tijd schijnen. Okaar de vereelte handrijken over de ruwe tafel, waaraan zij zaten, winsten zij elkaar een vrouw de kerstmis bij een kankrog. En een van hen, de oudste, met zijn met littekens bedekt geluid en verweerd gezicht, zoals het calioenbeeld van een oud schip zou kunnen zijn, hielf met krachtige stemmen liet aan, dat in zichzelf een storm was. En weerspoede de geest zich voort, boven de donkere, deinende zee. Voort, voort, totdat, zoals zij scoots vertelde, zij ver verwijderd waren van elke kust, en zij op een schip neerstreken. Ze gingen naast de roeganger staan, naast de wacht vooruit, naast de officieren die de wacht hadden, donkere, spookachtige gestalten op hun verschillende posten, toch niet één onder hen of hij neuride een kerstlietje of had een christelijke gedachte, of sprak op gedempte toon met zijn makker over de een of andere vervlogen kerstijd, en over de hoop, huiswaarts te keren. En allen aan boord, of zij waakten of sleepen, goeden of slechten, hadden op die dag een betere woord voor elkaar over dan op welke andere dag van het jaar ook, en hadden, tot op zekere hoogte, genoten van de feestelijkheden die deze dag vergezellen, en hadden gedacht aan hun gediefde thuis. Het was tot scrooge's verbazing dat hij, terwijl hij nog luisterde naar het huiler van de wind, en er aan dacht wat een ontzag in Boezemund iets het was, zich voort te bewegen, boven een afgrond welk stiept een ongekend waren als de geheimenissen van de dood. Het was tot scrooge's grote verbazing, zeg ik, in deze ogenblikken een hartelijke lach te horen. En nog meer verbazend was hij in deze lach zijn neef te herkennen, en zichzelf te bevinden in een helder, droog, prettig vertrek, terwijl de geest naast hem stond en met goedkeuren de vriendelijkheid naar dezezelfde neef keek.  Haha, lach de scrooge's neef! Haha! Als je, wat niet waarschijnlijk is, toevallig iemand kent met een vrolijke lach dan scrooge's neef, dan is het enige wat ik zeggen kan dat ik die man ook wel zou willen kennen. Stel me aan hem voor, en ik zal traag de goede vrienden met hem te worden. Het is een billijke, goede regeling der dingen, dat terwijl er aan stekendijkheid in ziekte en smacht zit, er niet de wereld zo aanstekendlijk is als lachen en goedgehumeurtheid. Als scrooge's neef al dus lachte, vervasthoudend, met het hoofd schuddend en zijn gezicht allerdwaast vertrekkend, lach de scrooge's aangetrouwdeneerd even uitbundig als hij en de aanwezige vrienden stonden niets bij hen achter en brulden lustig mee. Haha! Haha! Hij zei dat het kerstmis allemaal maar gekheid was zo werk leef dat zij hij rips scrooge's neef en hij gelooft in het zelf. Zoveel te meer moest hij zich schamen fret, zijn scrooge's niet verontweiligd. En daarna die vrouwen toch, die doen nooit iets half. Die zijn altijd ernstig. Ze was heel knap, buitengewoon knap, met een gezicht met twee kruintjes erin, dat altijd een beetje verwonderd keek. Een mooi gezicht. Een rijp klein mondje, dat er voorgemaakt geen gekuste worden wat het zonnetwijfel dan ook werd. En het zonnigste pauwogen dat geoordzaard in het hoofd van zo'n klein schepsel. Over het geheelgenomen was zij wat men noemen zou uitdagend door haar bevalligheid. Maar toch ook kalmerend, en vriendelijk, en sympathiek. Een grappige ouder man, ses scrooge's neef, dat is een feit en niet zo prettig om mee om te gaan, als wel mogelijk was. Maar zijn zonnen brengen hun eigen straf mee en ik zou geen kwaad van hem spreken hoor. Hij zit er anders warmpjes in fret, ses scrooge's niet. Tenminste, dat zeg jij altijd. Nou, en wat zou dat lieve, ses scrooge's neef. Hij kan toch geen gebruik maken van zijn rijkdom. En ook zichzelf maakt hij er niet genoeg gelijk mee. Haha, hij smaakt nooit de voldoening te denken, dat hij er ons nog eens goed mee zal doen. Ik kan hem niet uitstaan, merkt ses scrooge's niet op. De zusters van scrooge's niet en al de andere dames, waren van dezelfde mening. Ach, ik wel, ses scrooge's neef. Ik heb medeleiden met hem. Ik zou niet boos op hem kunnen zijn al probeerde ik het.  Wie leidt onder zijn keuren? Hij heeft zijn zinnen erop gezet, niet van ons te houden. Hij wil niet bij ons komen eten. Wat werkt het uit? Met die neen dat hij er bij inschiet, is toch niet veel zaaks. Nou, ik loop dat er een heel goed dienetje bij inschiet. Veel scrooge's niet hem in de reden. En al de andere zeiden hetzelfde. En ze waren bevoegde beoordelaars. Daar zijn juist het diené geëindigd hadden. En nu met het dessert op tafel, bij het schenselderlamp, om de haart zaten. Ik heb er niet veel vertrouwenstel in de kookkunst van jonge vrouwtjes. Wat zeg jij ervan, Topper? Topper had klaarblijkelijk een goed oogje op één van de zusters van scrooge's niet. Want hij antwoorde dat in vrij gezell dan toch maar een lendige verwopeling was die geen recht had, zijn mening over een dergelijke onderwerp te uiten. Waarop de zuster van scrooge's niet, de mollige met de kantenhalskraag, niet die met de rozen, bloosten. Mooi vred, zijn scrooge's niet in haar handen klappend. Hij eindigt nooit helemaal wat hij begonnen is te zeggen, zo'n rare jongen. Scrooge's neef schoot opnieuw in een uitbundig lach en het was onmogelijk hem te weer staan, hoewel de mollige zuster er haar best toe deed met geurige vlieg op. Z'n voorbeeld vond algemene naarvolging. Ik wil maar zeggen, zij scrooge's neef, dat het gevolg van zijn hekel aan ons en zij geen feest vieren met ons de geurtjesmist die hem geen kwaad zouden doen. Ik ben er zeker van dat hij aangenamer met gezellen verliest, dan dat hij in zijn eigen gedachte, of in zijn oude vermollemde kantoor, of in zijn stoffige oude vertrekken vinden kan. Ik zal hem ieder jaar dezelfde gelegenheid geven of hij wil of niet, want ik heb medelijnen met hem. Hij mag tot haar zijn dood op het kerstfeest schelden, maar hij zal er toch wel iets voor moeten gaan voelen. Als hij mij goedgemerkt, elk jaar is hij terugkomen om te zeggen, om scrooge, hoe gaat het? Al bracht het hem alleen maar in de stemming van zijn arme klerk 50 pond na te laten, dan zou het toch wat gegeven hebben en ik geloof beslist dat ik hem gisteren getroffen heb. Het was nu hun beurt om te lachen om zijn waans scrooge getroffen te hebben.  Doch daar hij erg goedig was en dat hem niet veel kon schelen waarom ze lachten, als ze maar lachten om wat dan ook, moet er hij hen in hun vrolijkheid aan de vles door. Na de thee werd er wat muziek gemaakt, want het was een muzikale familie en ze wisten wel wat ze deden toen ze een lied met een kanel zongen. Dat verzeker ik u. In het bijzonder topper die met zijn bas kon brommen als de beste en wiens aderen nooit op swollen op zijn voorhoofd en die nooit rood in het gezicht ervan werd. Scrooge's neert speelde goed haarp en speelde onder meer een simpel fluit als je het probeerde. Het welke het kind, dat Scrooge's van de kostschool haalde, ook gekend had. Het kind dat de geest van volledig kersthijden hem had laten zien. Toen dat wij ze gespeeld werd kwamen al de dingen welke die geest hem getoond had, hem weer in het geheugen. Hij werd hoe langer zo meer verteligd en dacht dat als hij er maar vaak naar had kunnen luisteren, jaren geleden en met zijn eigen handen de goede dingen deslevens had kunnen aankweken en de gehoogte hebben behoeven nemen tot de spade van de doodgraver zodat Marlion rustig in zijn graf had kunnen blijven liggen en zijn compagnon niet had behoeven te bezoeken. Toch ze maakte niet de gehele avond muziek. Na enige tijd speelde ze pandverburen, want het is goed soms weer kinderen te zijn en nooit beter dan op kerstmis, toen de grote stichter ervan zelf een kind was. Laat me eens even bedenken. Iest speelde ze een spelletje blindermannetje, natuurlijk, dat hoorde er zo bij en ik geloof even min dat Topper werkelijk blind was dan ik geloof dat hij ogen in zijn schoenen had. Mijn opinie is dat het in doorgestogen kaart was tussen hem en Scoochers neef en dat de geest van het tegenwoordige kerstfeest dit wist. De manier waarop hij als blindermann, de molige zuster met de kantekraag nazad zou zelfs de lichtgelooveste mens hebben doen twijfelen aan zijn blindheid. Het hardstel onbeverlopend overstoelen struikelend tegen de piano oplopend en zelf bijna doen stikken tussen de gordijnen ging hij steeds waar zij ging. Hij wist altijd waar de molige zuster was. Niemand anders wilde hij pakken.  Alwaard geopsettelijk tegen hem aangevallen zoals enkele werkelijk deden dan zou hij gedaan hebben alsof hij trachten u te grijpen wat een belediging zou zijn geweest van uw inzicht en zou dan onmiddellijk daarop zijwaarts afgeslagen zijn in de richting van de molige zuster. Zij giel de dikwoord dat het niet eerlijk ging werkelijk niet. Toch toen hij haar ten laatste vatten en toen niet tegenstaande al het geritsel van de zijde die zij droeg en haar snelle wendingen om hem heen hij haar in een hoek kreeg van waar geen ontsnappen meer mogelijk was toen was zijn gedrag allerlaagst want zijn voorwende haar niet te kennen. Zijn voorwende dat het nodig was haar aantrijken en zich verder van haar identiteiten vergewissen door een zekere ring aan haar vinger te steken en een zekere ketting om haar hals te hangen was laag en monsterachtig. Zonder twijfel zei zij hem wat zij ervan dacht toen een andere blinderman in functie was en zij zo vertrouwelijk achter de overgoedeiden zaten. Scrooge's nicht deed niet mee aan het blindermanetje spelen doch zij werd in een gemakkelijke stoel gezet met een voetenbankje onder de voeten in een gezellig hoekje waar de geest en scrooge vlak achter haar stonden. Doch ze deed wel mee aan het pand verburen en liefde haar lief dat het te bewonderen was met al de letters van het alfabet en zeer bedreven en versloeg haar zusters totaal tot in het genoegen van Scrooge's neef en toch waren het slimme meisjes zoals Topper had kunnen getuigen. Ook in het spel hoe, waar en wanneer toonden zij zich. Er waren daar misschien wel 20 jongen en oude lieden bijeen toch alles beelden en Scrooge deed mee want door de belangstelling die hij voelde voor wat er gebeurde dat zijn stem onhoorbaar was voor hun oren zei hij soms zeer luid wat hij geraden had en riet het zeer dik was goed want de scherpste white chapel naald gegarandeerd de draad in het oog niet te doen sluiten was niet scherper dan Scrooge. Het deed de geest veel genoegen hem in deze stemming te zien en hij keek Scrooge met zoveel wellendheid aan dat deze bij de geest als een jonger aanhield om te mogen blijven tot de gasten heen gingen. Doch dit zei de geest was onmogelijk.  Ziet, nu gaan ze weer een nieuw spelletje spelen, zei Scrooge nog 1 klein half uurtje geest nog bij 1 Het was een spelletje van ja en nee waarbij Scrooge is neef aan iets denken moest en de overige moesten zien te vinden waar aan hij dacht terwijl hij hun vragen slechts met ja en nee beantwoorden naar het geval vereisten.  Het levende gevuur van vragen waarin hij bloot stond bracht aan het licht dat hij aan een dier dacht een leventeer een aangenaam dier een woestier een beest dat soms gronden en knorden en soms ook wel praten en in Londen verblijfield en door de straten liep en dat men niet liet kijken en door niemand aan een touw rondgeleid werd en niet in een menagerie thuis hoorde en nooit op een markt geslacht werd en het was geen paard of een ezel of een koe of een stier of een tijger of een hond of een varken of een beeg bij iedere nieuwe vraag die hem gesteld werd barsten de neef opnieuw in uitbundig gelach uit en zijn lachspieren werden zo gekitteld dat hij van de kalapé moest opstaan en op de grond stampen eindelijk riep de molige zuster die in een dergelijke staat als hij geraakt was uit ik heb het, ik weet wat het is Fred ik weet wat het is nou wat is het dan, riep Fred het is je oom, scrooge en dat was het zeer zeker bewondering was het algemene gevoel hoewel sommige opreden dat het antwoord op is het een beeg ja behoorde geweest te zijn omdat een ontkennend antwoord voldoende was om hun gedachte van scrooge af te leiden zo zij ooit enige neiging die kant uit gehad hadden hij heeft tot anders pret genoeg verschaft zei Fred en het zou ondankbaar zijn niet op zijn gezondheid te willen drinken ik drink hier op hem met een glas biskop dat juist voor ons staat daar gaat hij nu goed dan oom, scrooge, riepen allen een vrolijk kerstmis en een gelukkig nieuwjaar zei de oude man toegewenst wat hij ook zijn mogen zijn scrooge's neef hij wilde mijn wens niet aannemen maar het is hem toch gegund oom, scrooge, daar ga je oom, scrooge was zonder dat hij het zelf wist zo vrolijk geworden dat hij het gezelschap wel bescheid had willen doen en het gedankt hebben in een onhoorbare toespraak als de geest hem hier toe de tijd gegund had door het geheel tafriel verdween met het laatste woord dat gesproken werd door zijn neef en hij en de geest waren reedsweer op reis vele zagen zij en vergingen zij en vele woningen bezochten zij door altijd met een gelukkig einde de geest stond naast ziekbedden en de zieken waren niet meer droevig hij stond in vreemde landen en de mensen waren plotseling dicht bij huis bij topende mensen en ze werden geduldig en hoopvolig bij armoede en ze werd rijk in armenhuis, hospitaal en gevangenis in elke schuilhoek der ellende bij de eidele mensen in zijn korte beetje macht de deur niet afgesloten had en de geest er buiten hield daar liet hij zijn zegen na leerde scrooge zijn voorschiften het was een lange nacht als het te minstens licht zijn nacht was toch scrooge twijfelde hieraan omdat de kerstdagen schene samengesmolten te zijn in de tijd die zij samen doorbrachten ook was het vreemd dat terwijl scrooge uiterlijk onveranderd bleef de geest ouder werd klaarblijkelijk ouder scrooge was deze verandering niet onthaan toch hij had er nooit over gesproken tot zij op zekere keer van een kinderpartij op drie koningenavond terugkwamen en hij naar de geestkeek terwijl zij op een open plaat stonden en hij opmerkte dat het haar van de geest grijs was is het leven van geesten zo kort vroeg scrooge mijn deven op deze eagel is zeer kort antwoordde de geest vanavond loopt het af vanavond riep scrooge vanavond de middennacht hoor maar, mijn tijd nadert de klokken speelde kwart voor twaalf op dat ogenblik vergeef me als het niet goed is wat ik nu vraag zijn scrooge aandachtig naar het kled van de geestziend maar ik zie iets vreemd iets dat niet van u zelf hoort en ik heb nu kled uitsteken is het een voet of een klauw het zal een klauw kunnen zijn als geoordeeld naar het vlees dat er op zit antwoordde de geest pijnlijk zie hier uit de plooie haalde hij twee kinderen te voorschijn en lendige vermagerde kinderen vreselijk om aan te zien zij knielde aan zijn voeten en klemde zich aan zijn kled vast oh mens, zie het hier zie het, zie het hier riep de geest uit riep de geest uit het waren een jongen en een meisje geel, mager in lompen gehuld somberkijkend en wolfachtig en toch kruipend in hun onderdanigheid waar mooie jongheid hun trekken gevoeld had moeten maken en hun zijn frisse tinten had moeten geven daar had hun verschrompelde hand als die des ouderdoms hen gekneepen en misvormd en ze doen verschrompelen waar Engelen hadden kunnen tronen daar loerde nu dreigende duivelen geen verandering, geen ontaarding geen verdorvenheid der menselijke natuur in al de geheimenissen der wonderbare schepping heeft monsters voortgebracht halfzoo verschrikkelijk en ontzettend als dit jongetje en meisje Scrooge Dijnster verschrikt terug daar ze hem op deze wijze getoond werden trachten hij te zeggen dat het flinke mooie kinderen waren de woorden wilden hem niet over de tong en wilden liever stikken in zichzelf dan medeschuldig te zijn aan een zo grote leugen geest zijn dit hoe kinderen? was alles wat Scrooge kon uitbrengen zij zijn mensen kinderen zij de geest op hem neerzien en zij klemmen zich aan mij vast een beroep doen van hun vaders op mij deze knap is de onwetendheid dit meisje is het gebrek pas op voor hem en voor allen van hun geslacht nog het meest voor deze jonger want op zijn voorhoofd zie ik geschreven verdoemenis dan zij het schrift uitgelist worden ontkent dat deze jonger onherroepelijk gedoemd is om op te groeien tot de galag heb die geest uit zijn handen naar de stad uitstrekken beschimp hem die het u verzekeren geef het toe uit partijoogmerken en maak de zaak zo doen de nog erger maar wacht dan ook het einde af hebben zij geen onderkomen of middelen van bestaan riep Scrooge uit zijn er geen gevangenissen zij de geest zich voor het laatste maal tot hem windend met Scrooge's eigen woorden zijn er geen werkhuizen de klok sloeg twaalf Scrooge keek om zich heen naar de geest doch deze was spoiloos verdwenen toen hij de laatste slag opgehouden had te trillen herinnerde hij zich de voorspelling van de oude Jacob Marley en zijn ogen opslaant zag hij een zeer ernstig spook in een kleedgehuld met de kap over zijn hoofd geslagen als hem mist langs de grond glijdend op zich toekomen einde van de terde zang vierde zang van een kerstlied in Proza deze LibriVox opname is vrij van noteursrechten opname door Bart de Leel in Proza zijn er een spook kerstvertelling door Charles Dickens in de vertaling van J. Kauman vierde zang de laatste der geesten het spook naderde langzaam ernstig en zwijgend toen het naderbij kwam die Scrooge zich op de ene knie vallen want zelfs in de lucht waardoor het schreef schene duisternis en geheimzinnigheid te verspreiden het was gehuld in een zwart gewaad dat zijn hoofd en gezicht en gedaante verborg en niet dit zien dan een uitgestrekte hand zo het deze hand niet uitgestoken had zou het moeilijk gevallen zijn te onderscheiden van het nachtelijk duister waardoor het omgeven was hij voelde dat het lenig en statig was toen het naast hem kwam staan en dat zijn mysterieuze persoonlijkheid hem vervulde met in alles in hem overstemmende vrees meer wist hij niet want het spook sprak niet tegen hem en bewoog zich niet ben ik in tegenwoordigheid van de toekomende kersttijd 6 coach de geest antwoorden niet toch wees met de hand voor zich uit mij is gezegd dat jij mij zal laten zien schimmen van dingen die nog niet gebeurd zijn toch die zullen plaatschijpen in de tijd die voor ons ligt is dit zo geest de plooien van het bovenste gedeelte van het klet werden een ogenblik als of de geest het hoofd neeg toch dit was het enige antwoord dat hij ontving hoewel hij nu alweer reeds gewend was aan spookachtige zelschap was coach zo bevreesd voor de zwijger die gedaante dat zijn beden onder hem beefden en hij zich nauwelijks kon staan de houden toen hij zich gereed wilde maken te volgen de geest bleef een ogenblik staan alsof wij zijn toestand gadesloeg en hem tijd wilde geven zich te herstellen toch meer van zijn stuk het weten dat achter dat donkere kleed spooken ogen hem scherp gadesloegen terwijl hij hoewel hij zijn ogen zo wijd mogelijk openperde niets kon zien dat een spookhand en één grote zwarte massa deed hem beven van vagen onbestemde angst geest er toekomst riep hij uit ik trees u meer dan enig ander spook dat ik gezien heb toch daar ik weet ik hoop in de toekomst een ander man te worden dan ik was ben ik bereid u te volgen en met een dankbaar hart wil het geniet tegen mij spreken het gaf geen antwoord de hand wezen recht voor en uit ga mij voor zij scoets, ga voor de nacht gaat snel voorbij en zijn tijd is kostbaar voor mij dat weet ik ga mij voor geest het spook leed heen toen was gekomen scoets volgde in de schaduw van zijn kleed dat, zo meende hij hem staande hield en hem voortroeg het was alsof ze niet zozeer de stad binnenkramen dan wel dat de stad hen plotseling ongaf toch daar stonden zij plotseling in het hartje ervan op de beurs, tussen de kooplieden die snel op en neer liepen en met het geld hun zakken rammelden en in groepjes stonden te praten en op hun holozes kijken hij dacht en speelde met hun grote gouden zegels en al die dingen deden die scoets zo dikwerf gezien had de geest hield stil bij een klein troepje mannen van zaken bemerkend dat de hand naar hen wees trad scoets naar erbij om te luisteren naar wat zij zeiden nee zijn een grote dikke man met een monstreachtige onderkin ik kan er niet veel van vertellen hoe dan ook, het enige wat ik weet is dat hij dood is en wanneer heeft hij het afgelegd, voeg een ander gisteravond geloof ik en wat heeft hem gemankeerd voeg een derde een kolossale hoeveelheid snuifnemend uit een erg grote snuifdoos ik moet je zeggen, ik dacht dat hij die dood kon gaan God weet het, zei de eerste geerwend en wat heeft hij met zijn geld gedaan voeg een heer met een erg rood gezicht die in een lillend uitwas uit het uiteindel was een neus had dat trilde als de lelle van een kalkoense haan dat heb ik niet gehoord zijn de man met de grote onderkin weer heerwens waar ligt daar zijn gilden vermaakt het enige wat ik weet is dat hij het niet aan mij heeft nagelaten deze grap werd met algemeen gelag ontvangen het zal waarschijnlijk een kope begrafenis zijn, zei dezelfde spreker want ik zou erachtig niet weten wie er mee moest gaan wat zouden jullie ervan zeggen als wij in zijn clubje vormden en aanboden om mee te gaan oh, als er een goede lunch is heb ik er niets op tegen merkte de heer met de uitwas aan zijn neus op maar ik moet goed te eten hebben als ik meedo weer gelag nou, ik ben beslot van rekening de minstere interesseerder van jullie, zei de eerste spreker want ik draag nooit zwarte handschoenen en ik drink nooit koffie maar ik wil wel meegaan als er nog meer voor te vinden zijn als ik het wel beschouw ben ik helemaal zo zeker niet dat ik niet zijn intiemste vriend was want als we elkaar tegenkwamen om te stil te staan en een praatje te maken Salud heren Sprekers en luisteraars slenderden weg en vermengden zich met andere groepen Scrooge hoorde deze mensen en keek op naar de geest om een uitlegging het spook gedeek weer voort de straat op zijn figuur wees naar 2 personen die ook anders tegenkwamen Scrooge luisterde weer vermoedend dat de uitleg hier zou liggen hij kende ook deze mannen zeer goed het waren mannen van zaken heel rijk en zeer invloedrijk hij had er altijd op aangelegd goed bij hen aangeschreven te staan dat wil zeggen uit een oogpunt van zaken hoe gaat het je? zei de een hoe gaat het jou? antwoorden de ander dus zei de eerste de oude schraap heeft dat toch eindelijk gekregen wat hem toekomt he nou weer voor kerstmussen rij je schat nee nee hoor andere dingen om aan te denken adieu geen woord verder dat was een gehele ontmoeting en een gehele gesprek Scrooge's eerste aandrift was verbaasd te zijn over het feit dat een geest gewicht geen te hechten aan dergelijke schijnbaar triviale gesprekken doch voelen dat zij een verborgen doel moesten hebben begon hij te bepijzen wat dit doel kon zijn ze konden toch niet slaan op de dood van Jacob zijn oude compagnon en dat behoorde tot het verleden en het gebied van deze geest was de toekomst ook wist hij niemand te bedenken die onmiddellijk met hem in relatie stond en op wie hij ze te pas kon brengen toch volstrekt hij betwijfelend dat op wie zij ook doelden zij een verborgen betekenis hadden nou hij zich voor ieder woord dat hij hoorde en al wat hij zag zorgvuldig te vergaren en in een bijzonder zijn eigen schimm zou hij deze te zien kreeg want hij hoopte dat het optreden van zijn toekomstige eigen ik hem de leidraad zou geven die hij miste en de oplossing deze raadzellen gemakkelijk zou maken hij keek zelfs op die plaats rond naar zijn eigen schimm toch een ander man stond nu op de plaats waar hij vroeger plachten staan en hoewel de klok de tijd aanwees waarop hij gewoonlijk daar verscheen zag hij niemand die op hem leek onder de mensen menigte die door de grote duren binnen stroomden niet bijzonder over want hij had in zijn geest een geheel andere levenswijze overdacht en nu dacht en hoopte hij dat hiermee de uitvoering zijn er pas geboren voornemens een aanvang genomen had rustig en somber stond het spook naast hem met uitgestrekte hand toen hij zich wakker schulden met zijn zelf onderzoek meent hij op te maken uit de richting de hand dat de onzichtbare ogen hem scherp aankikken dit deed hem huiveren ze verlieten dit drukke tafreel en gingen naar een onbekend onaanzienlijk gedeelte der stad waarin Scrooge nooit tevoren was doorgedrongen hoewel hij de lichting en de slechte naam ervan herkende de straatjes waren smierig en nauw de winkel zijn huizenbouw vallig de mensen half gekleed dronken met afgetrapte hakken en lelijk stegen in portalen als even zovele zincputten braakten hun vuile stank en modder leven op de onregelmatige straten uit en het gehele kwartier stonk naar vuil en ellende ver in dit hol waar de misdaad huisde stond een laaggevelig winkeltje met een luifel waar ijzer, oude lompen, flessen, beenderen en vettig afval opgekocht werden binnen op de vloer waren hopen roestige sleutels spijkers, kettingen, scharnieren veilen, weegschalen en gewichten opgestapeld met allerlei afval. Geheimen waarin stert weiniger de moed zouden hebben door te dringen, werden hier opgekweekt en verborgen in bergen van wolgelijke lompen hopenbedorven vet en graftomben van beenderen tussen de waren waarin hij handelde bij een houtkokkageltje gemaakt van oude bakstenen zat een grijsharige schurk van bijna 70 jaar die zich tegen de koude buiten beschut had door een vuil voorhangsel van allerlei lompen die over een touw en die zijn pijp rookten met al de wilde van een rustig rentenierschap Scrooge er het spook stonden voor deze man juist toen een vrouw met een zwaarpak de winkel binnen sloop doch nauwelijks was hij binnen toen een tweede vrouw met de dergelijke last eveneens binnen trat en zij werd op de hielige vocht door een man gekleed in een vaal lakenspak die niet minder schrok toen hij hen zag dan zij ontsteld waren toen ze ook kander herkenden na een ogenblik van pure verbazing een oude man met de pijp deelde barsten ze alle drie in lachen uit laat de schoonwaakster maar lopen die zorgt wel dat ze nummer 1 is riep de vrouw die het eerst was binnengetreden laat de wasvrouw maar lopen die zorgt wel dat ze nummer 2 is en de doodbinder dat hij nummer 3 is dat is nou toch een buitenkantje ouwe Jan we zijn alle drie hier bij elkaar gekomen zonder het te willen dat had je nooit op een betere plaats kunnen doen zij ouwe Jan zijn pijp uit de mond neemend kom maar in de voorkamer het is al een hele tijd geleden dat je daar voor het eerst binnenkwam en de twee anderen zijn ook geen vreemde wacht even dan zal ik de deur van de winkel dicht doen wat piep die er is geen roestig rustig eizer in de hele zaak dan de hengst was van die deur geloof ik en ik vind het zeker dat er geen ouder botten zijn dan die van mij we zijn allemaal geschikt voor ons vak we passen goed bij elkaar kom in de woonkamer, kom binnen de woonkamer was de ruimte achter het voorhangsel van lompen de oude man poogte de sindels van het vuurtje wat bijeen met een oude trap roe en nadat hij zijn smokerige lamp wat afgedaan had met de stil zijn er pijp stak hij deze laatste weer in de mot terwijl hij dit deed weer op de vrouw die reeds gesproken had, de bundel op de vloer en ging met een brutaal gezicht op een kruk zitten, sloeg de arm over elkaar op haar knieën en keek uit dagend naar de beide anderen wat zou het ooit je vrouw deelberg, zei het mens iedereen heeft het recht voor zijn eigen te zorgen dat deed hij ook dat zeg u eens wel, zei de wasvrouw geen loerdraaien zou ik denken nou, blijf dat dan niet staan alsof je bang bent mens wie weet er wat van wij zullen elkaar toch geen loerdraaien zou ik denken nee, dat geloof ik ook niet zei je vrouw deelberg en de man tegelijk dat denken we ook niet nou, goed dan, riep de vrouw wie miste puitingen als die wij hier brengen zo'n door je man zeker niet nee, daar kun je van op aan lachte je vrouw deelberg als hij ze nog naast een dood had willen houden die oude en verrek waarom was hij dan geen gewoon mens met een beetje hart in zijn lijf als hij dat gedaan had dan zou er wel iemand geweest zijn om voor hem te zorgen toen de dood hem te pakken kreeg in plaats van zo als nou te liggen sterven helemaal alleen dat is het waardste woord nou heeft hij net wat hij verdient uit ik wou dat het wat zwaarder was antwoorden de vrouw en dat zou het, daar kun je van op aan als ik nog meer te pakken had kunnen krijgen maak dat pak je maar eens los Jan en zeg me hoeveel je ervoor geeft zeg het mij ronduit, ik ben niet bang om de eerste te zijn en ook niet dat zij het zien voor we elkaar hier ontmoeten wisten we ieder voor zich ook wel dat we voor ons zelf zorgen en dat is geen zonde toch de galanterie, haar en vrienden liet het niet toe en de man in het kale laak is een pak het eerste de bres beklimmend opende het eerst zijn pak het was niet groot, een paar zegels een potloothouder een paar machetknopen en een broosch van geringen waarde dat was alles deze artikelen werden één van één onderzocht en getaxeerd door de oude Jan die de sommen die hij bereid was te geven voor elk bedkrijt op de muur schreef en ze samen optelden wat er niet meer kwam dat is jouw rekening, zei Jan en dan werd ik levend gekookt geen scheldingdoeken bovenop wie volgt? je vrouw deelberg kwam nu aan de beurt laken zijn handdoeken een beetje lijftracht twee ouderwetse zilveren teelepeltjes een paar suikerscheppers en wat lazer haar bedracht werd eveneens op de muur geschreven aan dames geef ik altijd te veel dat is een zwak van me meer, zei oude Jan dat is jouw bedrag als je de rustuiver meer voorvoeg zou het bespijt is overal geven geweest te zijn en zou ik er een daal eraf doen en maak nou mijn pakkie maar eens los Jan zei de eerste vrouw Jan ging voor het gemak op zijn knieën liggen en nadat hij een massa knopen losgemaakt had haalde hij er een zware ouderrol donkere stof uit hoe noem je dit? zei Jan bedchordijnen? haa! antwoordde de vrouw lachend en zich op haar gekruisde armen vooroverbuigend bedchordijnen je wil toch niet zeggen dat je ze met ringen en al van zijn bed hebt genomen terwijl hij er nog leidt zei Jan je wel zeker antwoordde de vrouw waarom zou ik niet? je bent ervoor geboren om je voor tuin te maken zei Jan en dat zul je zondermankeren ik zal vast mijn handen niet voor me houden met ze uit te steken naar het goed van een man als hij dat kan ik je wel vertellen oude Jan antwoordde de vrouw bedaard laat die ouder niet op de dekens vallen zijn dekens? vroeg Jan? van wie anders denk je vroeg het wijf hij is al geen kouvat al heeft hij ze nou niet meer hij is toch niet kapot gegaan aan de een of andere besmettelijke ziekte zei de oude Jan even opkijkend daar hoef je niet bang voor te zijn antwoordde het wijf er was zo van lekker op zijn gezelskap dat ik in zijn buurt zou gebleven zijn als ik dat gedacht had ja en ik zeg je dat je proberen mag om door dat hemd heen te zien tot je ogen er pijn van doen maar je zult er geen graadje in vinden even min als een kalestee het is het beste hemd dat hij had en het is fijn hoor ze zouden het eenvoudig weggegooid hebben als ik er niet tussen gekomen was wat bedoel je met weggooien vroeg de oude Jan hebben om in begraven te worden natuurlijk antwoordde de vrouw lachend er was er een gek genoeg om het te doen maar ik heb het hem weer uitgetrokken als kartoen niet goed genoeg is voor zoiets dan is het nergens goed genoeg voor het staat hem net zo goed hij kan dan moeilijk lelijker inuit zien dan hij toch al deed Scrooge luisterde met afgrijzen naar dit gesprek terwijl ze daar zo zaten rondom hun buit in het schaarse licht dat de lamp van de oude man gaf zag hij op hen allen neer een weerzin die moeilijk groter had kunnen zijn zo zij in het duisterwekende demonen geweest waren die bezig waren het die ga hem zelf te verklanselen haha lachte hetzelfde wijf toen de oude Jan een flanelle zakje met geld voor de dag haalde en hun respectieve bedragen op de grond aftelden zie je, zo loopt het nou met hem af bij zijn leven schikten hij iedereen af om ons ervan te laten profiteren nou dat hij dood is geest 6 Scrooge over het gehele lichaam huiverend ik begrijp het ik begrijp het het lot van deze ongelukkige man zou het mijnen kunnen worden zoals het nu is gaat mijn leven die kant uit genade gehemel wat is dit hij dijnste met afgrijzen terug want het tafriel was veranderd en nu raakte hij bijna een bed aan een kaalbed zonder gordijnen waarop onder een volderig laken iets lach dat hoewel het stom was zich toch aankondigde in ontsachwekkende taal het vertrek was zeer duister te duister om ook slechts enigermaat naar keurig te worden opgenomen hoewel Scrooge gehoorzaamend aan een geheime drang erin rondstaarde nieuwsgierig te weten wat voor een kamer dit was een mat dicht dat buitenscheen viel recht op het bed en op dit bed berooft en geplunderd onbewaakt en onbeweend lach het lichaam van een man