Over geluk, liefde en economische wetenschap
Mijn artikel gaat niet over geluk, liefde en economie, maar over geluk, liefde en economische wetenschap. En de economische wetenschap gaat over veel meer dingen dan de economie. En dat is iets wat de meeste mensen zich niet realiseren. Het gaat over veel meer dan cijfers en het gaat vooral dus over mensen. En vandaar ook de relatie die er is met liefde en met geluk. De twee kernbegrippen in de economische wetenschap zijn ten eerste wat willen mensen. En ten tweede de constatering dat dingen altijd schaar zijn, zodanig dat mensen niet kunnen krijgen wat ze willen. Dat is natuurlijk ook geen verrassing, maar wat de economie dan probeert te doen is de vraag te beantwoorden van hoe moeten we onze maatschappij inrichten zodanig dat we met die schaarsten zo goed mogelijk omgaan. En dat we die schaarsten dus zo goed mogelijk gebruiken en daarmee de mensen zo goed mogelijk ten dienste zijn van wat ze willen. Nou en daar komen dus die liefde en geluk komen daarbij. Geluk is dat geen wat mensen willen. Iedereen welst elkaar elk jaar weer opnieuw geluk en nieuwjaar. Dus gelukkig zijn, tevreden zijn met leven is het belangrijkste doelstelling. En liefde is natuurlijk belangrijk ook om gelukkig te zijn, maar liefde is schaars. Dus wat mensen willen is de ene kant van de economie, dat is het geluk. En wat schaars is, onder andere, of misschien wel het meest schaars is, is de liefde. Dat is de schaarsekant van de economie. En dat liefde schaars is, dat heeft de moeder Teresa, die heeft dat mooi gezegd. Die zei, gebrek aan liefde is de grootste armoede ter wereld. Dus dat is het verband tussen die drie dingen. En heb ik natuurlijk nog niet gezegd wat het verband dan is met die onwetendheid. Nou, ik heb al iets gezegd dat mensen onwetend zijn over de economische wetenschap. Dat de economische wetenschap dus meer over mensen gaat dan over getallen en over de economie. Economische wetenschap gaat dus ook over schaarsten. En gegeven dat liefde schaars is, is dus de vraag van, kan ik dat misschien produceren? En daar moeten we een onderscheid maken tussen verschillende vormen van romantische liefde. Het is niet zo makkelijk te produceren, maar een andere belangrijke vorm van liefde, naast de liefde, die kan je wel produceren. Dat hebben economen niet zelf uitgevonden, maar dat hebben neurowetenschappers en psychologen.  Die hebben dat uitgevonden. Dat als je mensen laat mediteren bijvoorbeeld over het lijden van andere mensen en hoe ze dat lijden van andere mensen zouden kunnen verlichten, dan ontstaat daar liefde. En die liefde is ook heel belangrijk voor de economie. Namelijk als mensen meer naast de liefde hebben, dan is hun cirkel van betrokkenheid hier groter. En daarbij dus ook bereid met meer mensen te handelen. Dan behandelen we je meer mensen als vriend en dan ga je daarmee handelen. En dat komt ook weer de economie, komt dat ter goede. Ik dacht altijd dat economie ging over, hoe word ik ruik? Ja, dat is een misverstand. Veel mensen denken dat wel, maar dat is dus juist, wat ik noemde, niet alleen onwetendheid, maar dat we het ook verkeer doen. De onwetendheid is dat mensen denken dat je gelukkig wordt als je rijk bent, maar dat is niet waar. En het verkeer doen is dat juist de mensen wel de dingen doen om rijk te worden, maar de verkeerde dingen om gelukkig te worden. Dus je wordt natuurlijk, je hebt geld nodig om gelukkig te zijn. En als je arm bent, daar kan je ook niet tegen gelukkig zijn. Maar wij in Nederland of in het West in het algemeen zijn op dit moment eigenlijk zo rijk, dat de toegevoegde waarde van geld veel minder belangrijk is voor het geluk dan bijvoorbeeld de toegevoegde waarde van vriendschap of de toegevoegde waarde van liefde. Dus je moet eigenlijk niet investeren in rijk worden, maar je moet investeren in vriendschappen en al die andere dingen wel je gelukkig van wordt. Of je moet nadenken over wat je met dat geld gaat doen. Als je eenmaal rijk bent, want dat hangt er wel van af of je dingen koopt, dan word je niet echt gelukkig van, maar misschien word je veel gelukkiger van dingen te doen en er van dingen te doen met andere mensen. Dus we moeten heel fundamenteel nadenken over wat mensen willen. En dat is ook belangrijk voor het beleid, want als het niet belangrijk is om rijk te zijn, maar belangrijk om gelukkig te zijn, dan zou de doelstelling van het Nederlands beleid ook moeten zijn. 