lotgevallen van Ferdinand Huyck | Jacob van Lennep | Historical Fiction | Talking Book | 2/11
Hoogstuk 4 van Ferdinand Huik. Dit is een liepenvox-opname. Alle liepenvox-opnamen behoeren tot publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilligig, ga naar liepenvox.org. Opname door Anna Simon. De lotgevallen van Ferdinand Huik door Jacob van Lennep. Vierde Hoogstuk. Geen verhaald wat me verrecht in de koepel voorviel. De voorstanders der nieuwe school, welke zeer het enige tijd in de letterkunde uit hoofd begint op te steken, schijnen met verwerping der oude invoudigheid, welke wij van de Grieken en Romeinen hadden ontvangen, in hun voortbrengselen, vooral in die van dramatische aard, machtig veel prijs te stellen op treffende en ongehoorde tegenstellingen en contrasten, en op alles wat vreemde en door hun onverwachte verschijning sterk schokkende uitwerkingen te weegbrengt. Hier toe behoeren voornamelijk de zogezegde coude theater, welke tegenwoordig bij onkundigen, ja zelfs, ik zeg het met leedwezen, bij etterlijke die beter moesten weten, meer indruk maken en meer tojuigingen verwerven dan de vrijste gezichten of de schilderachtigste beschrijving in onze beste dichters. Wat mij betreft, welicht komt het daarvan daan dat ik op mijn oude dag mijn smaak niet weet te ploien naar die deshedendaagse tijd, maar ik kan maar van mezelf het niet verkrijgen dat verschrikkelijk bonte, dat sterke licht en bruin, al die schuddende en schokkende contrasten te beonderen. En zo ik al in enkele gevallen vrede heb met die coude theater, welke mij doorgaans eer een lach van medeleiden dan een kreeg van genoegen afpersen, het is in een blij of kluchtspel waarin ik oorde dat ze thuis behoeren. Mijn vergeven mij deze uitwijding, welke sommigen misschien zal ergeren en aan allen waarschijnlijk ongepast en misplaats zal voorkomen, maar het is een voorrecht van de ouderdom bij etterlijke gelegenheden wat lang van stof te worden en wat te beuzelen, geen soms basenen wordt. Tot mijn verdere verschoning moet ik zeggen dat de aanleiding daar toe zich zeer natuurlijk verklaren laat uit de toestand, waarin meer vrouw Blake en ik, zowel als de drie nieuwe personages die ons kwamen verrassen, ont aan het slot van het voorgaan de hoofdstuk bevonden en welke toestand over en weder een der aardigste coude theater opleverde, die immer in de gevingeerde toneelwereld kan worden uitgedacht. Verbeeld u slechts aan de ene zijde, dus schrijver deze gedenkwaardige geschiedenis in de vrije dos die vroeger beschreven is en die door de regen niet beter van aanzien geworden was.  Op handen en voeten onder de tafel liggende om de klu op te rapen van mijn vrouw Blake, die op het groep het blonde hoofdje had omgewen en zodra ze de aankomenden herkenden met neergeslaag ogen en bloedrode wangen als op haar plaats genagelblees staan, gelijk iemand die op een schuldige daad wordt betrapt. En aan de andere kant de drie nieuw aangekomenen, verbaasd en als ver suft op de drempel staande om dit toneel aan te gapen, en zeker alle drie in de waan verkeerende dat het hier niet zuiver toe ging en dat mevrouw Blake een vrije had die zich onder de tafel zocht te verbergen. Waarlijk, dit leverde een toneel op, het penseel van mijn oude kennestroost of en hem gelijk is schildig overwaardig, en opdat het niemand die zich mocht opgewekt gevoelen, deze ontmoeting op het paneel te vereeuwen, aan de vereiste bijzonderheden ontbreken mogen, welke hem in staat kunnen stellen alles als naar het leven af te beelden, wil ik hier de beschrijving bijvoegen van de drie personen door welke onze tet-a-tet zo onverwachtsgestoord werd. De voorste van hen was niemand minder dan de eigenaar zelf der Hofstede, de Heer Jacobus Blake, een man van middelbare lengte, schraal en ongezond van uitzicht en voorzien met een gelaad waarvan men de kleur gevoegelijkst bij die van een glas zuiver Amsterdamse grachtwater zou kunnen vergeleken hebben. De rimbels die zijn voorhoofd gehoefden, de ziekelijke uitdrukking van zijn het diep in de kasse weggezonke ogen, de ver vooruitstekende kin en magere wangen, en het gemis van de grootste helft zijn er tanden, gaven hem het voorkomen eens afgeleefdend grijsarts, of schoon hij werkelijk niet ouder was dan drie en vijftig jaren. Zijn houding echter was altijd afgemeten en deftig, ja in sommige gevallen niet van waardigheid ontbloot, en zijn voorkomen dat van een fatsoenlijk man. Zijn gewaad bestond in een effenzomerok van gevlochten zilverdraad. Vanuit de brede omslagen der mouwen die tot even onder de ellepoog gereikten vielen aanzienlijk pak Lubben op de voorarm neer. Het kamizool was van zwart gebloemd daamast, even als de weidebroek, en tussen beide in blonk een hagelwit linnen. De zijde kousen staken in grote vierkante schoenen met hoge rode hakken voorzien. Hij doog tans geen degen maar een kostbare hartvanger opzijde, aan een zilveren ketting, in een schede van Robbevel, en waarvan het gevest van Ivor was vervaardigd, ingelicht met goud.  Een touwe bruik en daarboven een witte, lakend spet met een brede, ver vooruitstekende klep bedekte het hoofd. En een das met kantwerk aan de tippen, waarover rijkelijk snuifgestrooid was, omstrikte de hals. In de richterhand hielte hij een lange bruine rotting met barnstenenknop en in de linker een regenscherm. Rechts achter hem bevond zich zijn enige zoon, de heer Lodenwijkblaak, een reizig, kloekgebouwt jongman, met grote bruine ogen, een welgevormde mond en regelmatige trekken, welke hem een allergunstigd uiterlijk zouden geschonken hebben, inderdaan niet in zijn schuinsse blik en in de wijze waarop hij gewoon was de neus en de onderlip op te halen, iets waar gelegen geweest dat van hoogmoed en verachtingssprak en een onaganame uitdrukking over zijn gelaad verspreidde. En in die niet enkele rode vlekjes op zijn vledse wangen verspreid, te duidelijk, haar herkomst hadden geopend baard van de menigvuldige brasserijen en nachtwaken die toen, wat ook een laudator temporis acti, mogen zeggen, meer in zwang waren dan tegenwoordig. Zijn kleding was rijkig en meer nieuwmodisch dan die van zijn vader, of schoon insgelijkst die van een buiterman. Maar zijn rok was van groen laken, als bezaaid met een onnoemelijk getal kleine ronde knoopjes en met wingerdranken van groene flasseiden om de zakken en op de naden geborduurd. Zijn broek, waarboven een drie dubbele gouden horloge ketting bungelde, was van geen ledig. Zijn gerolde bovenkouzen van gele zijden en de onderkouzen van geweven tauwerk. Van onder een oude hoed, die hij zeker in haast had opgezet, golfte een fraaie bruik van kastanjebruinhaar in zielijke krullen naar beneden en deelte zich op de nek in twee zogenaamde magto, waarvan slechts de ene zijn weg over de rug vervolgde, terwijl de andere naar de toenheersende smaak over de linkerschouder naar voren was gebracht. Hij droeg tegen nog jachtmes, maar een klein hondensweepje met een gouden fluitje aan de stil stak hem onder de arm uit, terwijl ook zijn hand, zoals die zijn vaders, gewapend was met een regenscherm. Het zijne echter was van rood taf met gele rand, bloemen en gewerkte franje, dat van zijn vader van golf linnen en meer ouderwetse vorm. Wat de derde personage betrof, die meer achterwaarts bleef en de slinker hand hield, deze was niemand anders dan de heer Lukas Helding, de voortbrengselen van Wien's vernuft, ik in het vorige hoofdstuk heb medegedeeld.  Men had de goede man slechts aan te zien om gewaart te worden, dat hij door de beide heren, in wie een gezelschap hij zich bevond, slechts geduld was en niet meer, en naar verre vanaf was die onafhankelijkheid te bezitten waarop de muzenzonen gewoon zijn zich te laten voorstaan. En waarlijk, het was in die dagen zoals nu een beklagenswaardig lot voor een inborling van ons gemeente best, wanneer hij niet door de voortuin bedeeld zijn, zijn brood met de beoefening der schone kunsten en wetenschappen verdienen moest. Vooral in Amsterdam, waar men weinig of genen achtingkoesterde voor al wie aan de begaafdheden welke hem de natuur geschonken had, het gewicht niet wist bij te zetten van enige goede zakken met ducaten en enige liassen, schuld en kustingbrieven, waar meer dan één schildig Wien's voortbrengselen tans duizenden gelden in een gasthuis stierf, waar meer dan één plaatsnijdig zich uit armoede verdronk en menige geleerden op een vliering woonden. Er was er echter onder de begunstigde van Apollo en het Negental aan wie wel geen rijkdom te beurt viel, maar toch onzeker bestaan werd verschaft, zeer draagelijk voor alle dagse geesten, maar voor hoog vliegende vernuften meer onverduurbaar bij lichtende en lende zelfen. Hoewel onze Amsterdamse patriceers, ik spreek hier in het algemeen, er bestonden enkele en treffelijke uitzonderingen, weinig met de beoefenaars daar kunst ophadden, zij konden bij de steeds klimmende weelden de kunst zelfen hoe langer hoe minder missen. Men bouwde overal nieuwe en prachtige huizen. Goed, men betaalde de bouwmeesters wel, maar dan moesten er ook beelden en vazen zijn in de voortportalen en gangen, schilderijen op de behangstels, basgeljefs boven de deuren, allegorien, beeldspraken en deviesen aan de gevels, stoepen, tuin en zomerhuizen. Men had fraaie ruittuigen, maar de panelen moesten met de wapens des eigenaars en met keurig schilderwerk prijken. Men had zielijk aangelegde lusthoven, maar dit moesten ieder weten en daarom moesten die in een deftig dicht, gelijk men het noemde, bezongen worden. Men had boekerijen, maar het was niet altijd de zaak des eigenaars om die zelf te verzamelen. Eindelijk men had van Augustus en Messenas horen spreken, van de aanmoediging en bescherming door hen aan de kunst verleend, en hoe zij, ter weder vergelding, door dichters en kunstenaars, werden geëerd en geprezen.  En nu moest ieder die geld had, een Augustus of Messenas worden, en tenminste aan een paar schilders of dichters zijn hoge gunst doen blijken. Dat bij sommige aanzienlijke ingezetenen een wezenlijk gevoel voor het schone en goede bestond, kan niet geloogend worden. En ik zal de eerste zijn om hulde te doen, aan mannen, gelijk ik er velig gekend heb, die met de luister hun geboorte en het aanzien dat stand en rijk om hun gaven, vernuft, geleerdheid, goede smaak en echte kunstzinwis te verenigen. Maar dat het bij de meeste een zaak van moden was, zal even minn weer sproken worden door iemand die van de toenmalige tijdgeest zegt zijn flauwe kennis draagt. En zo gebeurden het dat schilders van de eerste rang hun een goddelijke kunst moesten verlagen om die te doen, strekken tot het versieren van vertrekken of statiekoetsen, overtekenen van perspectieven aan het einde in haar laan en op de wanden in haar orangerie. Ofwel tot het afbeelden van hun beschermer en zijn huisgezin, in het door hen gekozen, vaak belachelijke gewaarden en houding. Dat het dichter zijn vlucht beperken moest, binde de enge grenzen van het loft dicht, te eeren van de rijkaart die hun betaalde, en van het beschrijvend gedicht, ter verhefding van de buitenplaats waar hij nu en dan het onwaardeerbaar voorrecht genoot een paar dagen door te brengen. Wanneer er namelijk geen en meer aanzienlijke gasten waren dan de jongste boekhouder en dienstfamilie. Want, waagde hij het, hoger tonen te slaan, hij kon van tevoren berekenen dat zij hem geen stuiver zouden oprengen. Zodanig een lot was ook dat van Lukas Helding, wien de herplaak zich had aangetrokken, niet omdat deze enige gevoel voor de dichtkunst bezat, maar omdat gezicht te Lukas Helding hem enige jaren vroeg door zijn zoon Lodewijk, die er zijn redenen voor had, was aanbevolen geworden dat het bezingen der schoonheden welke de Hofstede Guldenhof opleverde. Etelijke honderden van exemplaren in kwartofformaat met fraaie lederenbanden en goudopsneden onder de vrienden en kennissen van de heer Blaak rondgedeeld, getuigden hoe treffelijk zich de hoofddichter van zijn taak gekweten had.  En deze, hierdoor onder het patronaat van de eigenaar der door hem bezongen Hofstede gekomen, genoot sinds de benijdbare onderscheiding van somtijds bij zijn beschermer enige dagen te mogen doorbrengen, en nu en dan met een kleine doucheur in geld, of wel met een oude rok of hoed te worden vereerd. Hij had het in waarheid slechter kunnen treffen, want op Guldenhof waren geen kinderen die met de vergezellen had, wanneer zijn een bokkerwaagetje reden. Een bezigheid die gewoonlijk anders aan zulke logiergasten werd opgedragen. Geen Franse goeverneur met wie men uitgestuurd werd ter wandeling en wie men niet verstaan kon. Geen vrouwtijdshuizes die de portseen aan tafel zelfervoordiende en zorgt toch dat een gast als deze niet meer kreeg dan zijn bekomst. Het ganze huisgezin bestond er slechts uit drie personen, waarvan twee zich weinig of niet met hem bemoeiden en de derde een engel was. Lukas Helding sleet dus, zo dik was hij op Guldenhof kwam, daar werkelijk gulden dagen. Ad en dronk zoveel hem lusten, wandelde waarheen hij wilde, mocht ongemoeid in de boekenij snuffelen, en vond men je vrouw Blaak altijd gereed en genegen om een praatje met hem te maken en hem te plagen. Met dat al, mijn behoefte, gelijk ik heb gezegd, onze Musesoon slechts aan te zien om zich overtuig te houden dat zijn financiën zich geen sins in een voordelige staat bevonden, en Plutus hem even minder gunster was geweest als zoveel anderen die voor en na Lukas Helding de lier van apolo getokkelt hebben. Mijn bemerking geldt echt er alleen het uiterlijke voorkomen van de man, want niet tegenstaande zijn sobere opschik schenen zijn ronde buik en blozende wangen van een betere keuken en meer voorzien en speijskeldig gewagen dan hem gewonlijk ten deel viel. En de goede moeder Natuur had het vergoedingsstelsel ten zijne opzichte in zoveren gevolgd dat zij hem bij zijn armoede een geluk humeur en een blijde verhoorlijkheid had geschonken. Welke hem de nukken der voortuin tot de beste wijsgeer deden tarten, en alleen, gelijk uit het vervolgstal blijken, nu en dan voor smarten van een meer trefende aard moest zwichten.  Zij rond en open gelaad zijn kleine maar geest geogen, zijn lachende rode lippen hadden, om voordelig uit te komen, een betere lijst verdiend dan het maagere puikje waaruit enige grijze haren omstapten die te kennen gaven dat hun eigenaar de zes kruisjes reeds achter de rug had. Wat het overige van Sman's kleding betrof, om met een dichter van zijn slag te spreken, zijn kamizoos gewoon van Damast was, was het slechtste stuk dat aan zijn bast was. En miste reed lang de grote helft daar knopen, waarmee het vroeger versiert was geweest en weer plaats tegenwoordig vervuld werd door hem menig te spelden, zo hoog opgestoken dat zij het vraagpunt in het midden lieten over al dan niet enig linnig goed onder dat vest verborgen was. De rok was bij uitstek vrij, geweest, maar de kleur der gele, blauwe en oranje ruiten welke daarop te zien waren was lang verschoten en het fatsoen ten ene malen ouderwets geworden. Ook was hij niet ruim genoeg om dicht geknoopt te kunnen worden over de vooruitpuilende buik die met moeite geborgen werd in een groen fluuele broek, welk laatste kledingstuk, nog zo goed als nieuwzijnde, merkelijk tegen de restafstak. Witte, geweven kouzen, welk tot boven de dijen rijkten en onder de knie met een paar marokkijnen kouzenbanden opgehouden werden, omsloten de korte en met fraaie kuiten voorziene benen, waarmee hij angstig op en neertrippelde, om een paar grote honden van de heer Blaak te ontwijken, die hier vermakingschijnen te vinden, om hem met verlegenheid te brengen. Wanneer men zich nu bij dit alles, een klein degetje met tinnen gevest, onder het rokspand half verborgen en een paar lompgemaakte schoenen voorstelt, zal men zich een klaar denkbeeld kunnen maken van de persoon van Lukas Helding. Ook hij doet een regenscherm, maar het zijne was zo bedekt met lappen en zetstukken dat de oorspronkelijke aard en kleur der stoffage niet langer te onderkennen was. De drie personages, waarvan wij de beschrijving hebben gegeven, bleven dan, als gezegd is, in stom een verbazing op de stoep staan en hij herinnerd dat Helding, gelijk deze na de hand beweerde, aan soldaten die, verdadigd met een dak van schilden, regenschermen, dicht gevoegd, een bres beklimmen en halverwegen worden gestuid. De verbazing, welke zich op drie onderscheidende tronien vertoonden, leverde een kluchtig en veel betekend contrast op.  Bij de oude herblaak scheen ze vermengd met een gevoel van angst en toren, terwijl ik hem de mond wij deed openen en de knop van zijn rotting krampachtig vastknijpen. Zijn zoon wierp het hoofd in de nek en tock de neus in de wenkbrouwen naar boven en op de lippen van Helding er is een glimlach die hij zich haasten met de hand te bedekken in de onzekerheid hoe een scherts met dit voorval zou kunnen worden opgenomen. Het stilswijgen door de wederzijdse verrassing veroorzaakt duurde echt er niet lang. De drie heren traden binnen, vooraf gegaan door de beide honden die dadelijk al plaffende en grommende toeliepen naar de ongelukkige indringer die ondertussen met de klu in de hand van onder de tafel voor de dag gekomen was. En de jonge juffrouw ging haar oom een schreden tegemoet. We kwamen u halen in juffer, zei de dingeerblaak, op een toon van omtevredenheid welke de omstandigheid enig sinds vettigde en zonder enige de minste notitie van mij te nemen. Niemand wist waar ge heen gestoven waard. Ik was, ik, ik zat hier te lezen om, antwoordde het lieve meisje, beurtelingsrood en bleekwoordende. Het regende zo en... We waren bang dat ga u verveel te hebben, zei de lodewijkplaak, met een schampere lach, terwijl hij tevens een schuintse blik op mij weerp. Maar we wisten niet dat ge gezel schop had. De herplaak, weerp op zijn zoon een enig sinds onvergenoegde blik en wende zich tot mij als om mij te vragen wie ik was, toen ik, verlangende mijn lieve gastrouw uit de verlegenheid te redden, vooruit trat en hem voorkwam. Ik hoop, meneer Blaak, zei de ik, dat ga je het mij niet ten kwaarde zult duiden, zo ik hier voor enige ogen blikken een schuilplaats tegen de regen heb gezocht. Dat staat voor de deur, omopelde helding half luid. Zo ga je voor regen vreesd of guren noorden winden, ga je kunt in dit verblijf een zoete schuilplaats vinden. Ge waard zeg er bang, voerde lodewijkplaak mij spottenen tegemoet, dat de dak lekte en dat geslechts onder de tafel tegen de regen beveiligd zou zijn. Ik raapte deze klu op, die de juffer had laten vallen, zei de ik, zo bedaard mogelijk en rijkte meteen het garen naar mijn bekoorlijke gastvrouw toe, die het met een beleefde neiging aannam.  En waard ga je ook aan het borrelen, nichtje, voeg lodewijk, naar de tafel gaande en een der flesjes opnemende. Mij dunkt, ga je hield hier openhoof. Wat zeg je? Pooiet? Tegen helding. Heeft de maag ook een prikkel nodig, voor waar je aan tafel gaan? Helding naderde met enige strijkages en het glasopnemende dat lodewijk voor hem had ingeschonken, hield hij het zo lang in de hand totdat het zoon van zijn beschermer het zijne geledigd had, waarna hij met kleine teugjes de fijne liqueur begon in te slorpen. En heeft mij niet u genodigd hier te komen schuilen, vriendje? Voeg mij de heer Blaak op een vrij knorrige toon, tegelijkertijd zijn paraplu aan helding overhandigende, die red zijn handen volhebbenen, zich haasten zijn glas op tafel te zetten en de beide regenschermen neder te slaan. Het is hier anders een besloten plaats, vochten de eigenaar van Guldenhof, een zware gouden snuifdoos voor de daghalende en er drie vingers van zijn rechter hand indompolende. En geen herberg waar iedereen zomaar vrij mag inlopen. Dit gezegdhebbenen bracht hij de lading snuif tussen zijn vingers bevat naar haar bestemmingsoord en stakte doos aan helding toe, die deze beleefdheid niet durvende wijgeren spoedig de beide natte regenschermen onder de linker armbracht, dat groot nadeel voor zijn kleed, en met de rechter hand van het aangeboden gunstbewijs gebruik maakte. Maar je vrouw is zo vriendelijk geweest, maar je niet van hier te jagen, antwoorde ik, enigszins bedremmelt over de barse toespraak van de heer Blaak. Overigens is het zrekkelijke weer mijn verschoning zo ook onbescheiden geweest ben. Mijn naam is... Ik vraag u niet naar uw naam, viel mij de oude herende reden. Enigszins hardhoorend en buitendien ontevreden zijn de, verstond hij slechts zijn halve het genlijk vrij zagjes gezegd had. Maar me dunkt, het weer is nu al heel wat bedaard, en ga ik kost nu alweer opkijren, vriendje. Tegen deze wenk, of dit bevel, was niets in te brengen. Ik trad daar halfen naar me je vrouw Blaak, en haar mijn dank betuigende voor haar vriendelijk onthaal voeg ik, of ze mij ook enige bevelen te geven had, voor Amsterdam. Ik dank u, meneer Huik, zeiden zij, met nadruk mijn naam doen de woeren. Ik denk zelf eerst daar staar te komen, en hoop misschien van de week nog, met vrouw uw moedig en zandje te komen bezoeken.  Het horen deze woorden, bracht geen geringen verandering in de glatstrek aan der aanwezigen teweeg. De heer Blaak zag op, gelijk mijn zicht, als of hij het te keulen had horen donderen. Lodewijk begon te lachen, toch mijn wijze, die mij nog onbeleefdaar toescheen, dan zijn trotsen blik van korte voren. En Helding liet van verbazing de beide regenschermen op de grond vallen. Oh, is het een kennis van u, Jetje, voeg Lodewijk, na een ogenblik zwijgens. Wel, had je dat maar ten stond gezijd, meid lief, daar was Vardig die zich al verbeelde dat meneer een medegenood was van de bende van Jacob. Huik, huik, herhaalde de heer Blaak, zijn nicht en mij beurtelingsaanziende. Is meneer van de familie, van de hoofdofficier van die naam? Ik ben zijn zoon, antwoordde ik, met een buiging. Heeft meneer ook enige boodschappen? Ik wist niet dat uw edeling kenniswaard met mijn nicht vervolgde hij, zonder op mijn aanbiedingen te letten. Meneer is, geloof ik, uit landen geweest? Anders zou meneer weten dat het de gewoonte in Holland niet is, dat jonge dames wanneer zij alleen zijn, bezoeken van hieren ontvangen. Ik kom van de reis, hervat ik, enigszins geraakt, en zie me je vrouw Blaak heden voor de eerste maal. Ik wist niet dat er zich iemand in de koepel bevond, waarin ik schuilen kwam, anders waren ik zo onbescheiden niet geweest. Het schee mij toe, alsof deze mijn verklaring de heer Blaak een pak van het hart nam. En, als wilde hij zijn onbeleefdheid vergoeden, voeg hij mij, of ik niet totzijnend wilde komen en iets gebruiken. Ik sloeg zijn aanbod af, zeggen dat ik mijn spoeder moest, daar ik ga naar voorpoort sluiten, binnennader wilde wezen. Wel nu, steek dan tenminste een pijp op voor uw vertrek, zei de heer Blaak. Lodewijk zal wel een tondel doos bij zich hebben. Ik heb mijn vuurslag vergeten, zei de Lodewijk, zich met onverschilligheid omwendende. Helding neem eens de moeite van die glaasjes wat om te spoeden en in het liekkeurkeldertje te bergen. Voei, zei de Henriette. Ik wist nu haar naam. Dat is dameswerk, dat zal ik wel bezorgen. Ik ben het roken buitenslands verleerd, zei de ik, en groeten nogmaals het gezelschap. Op de stoep gekomen hoorde ik Lodewijk overluid zeggen. Nu ja, geloof maar vrij, jesje, dat het de zoon van de heer Huik zou wezen.  Het is een verkleden field die zien komt of er iets van zijn gading is. Ik hield mij niet op om te weten of de bevallige Henriette mijn verdediging op zich zou nemen, maar stapte niet weinig ontevreden over de handelwijze zo vanvardig als zoon de hoofdsteden af. De wel de koepel wanneer men van de kant van Amersfoort kwam, voorbij het hek was, moest ik de landweg vervolgenden die nogmaals langsgaan. Toen ik zolks deed, lichte ik beleefdelijk de hoed tot afscheid. De heer Blaak beantwoorde mij goed op een coole, toch op paste wijze. Zijn zoon zag mij aan met een onbeschaamde blik die ik hem met woeker terug gaf. Wat zij niet betrof, het zij uit verlegenheid, het zij uit onverschilligheid, het zij omdat zij aan de inblazingen van Lodenwijk gehoor had gegeven, zij bleef met de rug naar het venstengekeerd met helding praten, en mijn hoop om nog een enkele blik als waar wel te erlangen, was in rook vervlogen. De bui was nu geheel over, en de lucht aangenaam verfrist door het onwedig. Sechs enkele waterloze wolkjes dreven nog in het zwerk rond. Vrolijk zweefden de vogels om mij heen, als om de wederverscheiding van het zonlicht te begroeten. De weg daaron tegen was, als ze denken is, nog glibberig en vol plassen. Alleen het voetpad was redelijk, maar ik had zeker al een geruimetijd doorgestapt, Erik, zij op het fraaien weer, zij op het slechte weg begon te letten. Zo geheel waren mijn gedachten van de zondelingen ontmoeting op Guldenhof vervuld. Een onbeschrijfelijke, en mij toen nog onbegrijpelijke, mengeling van hoogst genoegelijke en alleronaangenaamste gewaarwoordingen hield mij bezig. Met verrukking dacht ik aan het lieve gezichtje, aan de zoete, welluidende spraak, aan het spelend vernuft der beminnelijke herriette, maar met vrevel en misnoegen aan de zotte rol die ik naar mijn mening tegenover haar gespeeld had. Ik ging al de woorden na die ik had uitgesproken, de gehele houding die ik had aangenomen, en ik vond al wat ik gezegd en gedaan had, zot en onverstandig. De oude heer Blaak had mij in de aanvang, de zoon bij voortduring, onbeleefd behandeld. Toch hun bejegening trok ik mij minder aan dan die van herriette, welke mij, ik kon op mijzelf niet ontkennen, tot afscheid de rug had toegedraaid. Ongetwijfeld, dacht ik, was zij mijn gezelschap langereeds moede, en beleidde daarvan eindelijk ontslagen te worden.  Ongetwijfeld had ik het onderhoud dat zij wel met mij heeft willen voeren, alleen te danken aan het slechte weer dat haar dronk met mij te blijven, aan haar beleeftijd en aan haar vriendschap voor mijn zustig, en geen zins aan enig behagen dat zij er niet schepte. Dan weder voeg ik mij af, waar mij toch eigenlijk haar welwillendheid of tegenzin aanging, en hoe ik mij zo verlegen kon maken over de gevoelens, temijn en opzichtige koester Torren Juffer, die ik voor de eerste maal meins levens zag. Ik had toch op mijn reizen vele vrouwen en meisjes ontmoet, zo schoon en misschien nog schooner dan deze, maar nooit had ene daarvan zulke een indruk op mij gemaakt. Was die teweeg gebracht door het verrassende, het romaneske, gelijk mijn tand zou noemen, der ontmoetting? Maar zo velig mijzelf bekende, was mijn karakter kam en bedaard, zelden of nooit na mijn ziel haar vlucht naar het gebied ter verbeelding, en niemand had ooit uit zijn aard minder aanleg dan ik, om zich ideale te schepen, die met ingebeelde hoedaniggeden te versieren, de wezenlijkheid aan de schijn op te offeren, in het kort een roman held te worden. Ik verwonderde mij dus zelf over de onrustige beweging, die in kunnen het hoofd voelden, en over de ongewone heftigheid, waarmee de mij het hart in de boezem klopte. Ja, ik was er ten laatste niet ver af, om die toe te schrijven aan de invloed van de brandenwijn die ik genutigd had, en die misschien van beter en sterker alloy was, dan de geestrijke dranken welke mij in andere landen tapte. Wat hiervan wezen mocht, de gespanne stemming waarin ik mij bevond, verliep mij niet eer dan toen ik, met natte voeten en een hore gemaaag, mij voor de herberg van Eemnes bevond, al waar ik mijzelf al het voorgesteld heb middag maal te houden. Einde van vierde hoofdstuk. Deze opname bevindt zich in het publieke domijn. Hoogstuk vijf van Ferdinand Huik. Dit is een LibiVox opname. Alle LibiVox opname behoort tot publieke domijn. Voor m'n informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibiVox.org. Opname door Anna Simon. De lotgevallen van Ferdinand Huik door Jacob van Lennep. Vijfde hoofdstuk. Het welke bangen lieden bijavond niet moeten lezen.  Wel, dat treft nou ongelukkig, riep dewardin na mijn schoenen bij het vuur in de keuken geplaatst, en mij in een opkamertje te hebben gelaten waar zich een tafel bevond, beladen met de overblijfselen van een al daar gehouden middagmaal. Dat is jammerkoop, man. Dat je nou geen aanbereidje vroeger gekomen waard, dan had je mee kunnen aanzitten met twee passagiers die je reed te hebben, en bij kanzal de profijant daar ben huis hebben met te pakken. Zo, zei ik, niet zeer gesticht over deze onwelkomen mededeling, en voorziende dat mij de overgeblevene spijzen nu dubbel zouden worden aangereken. Waren dat zulke schrokkers? Dat wil ik naar justement niet zeggen, antwoordde de vrouwdeshuisens, terwijl ze de overgeschoten klikjes ontweldigden aan de duizenden en ene vliegd hierop aasten. De jongen verest er althans, hij het bij kansje mond volgegeten, maar zij behalve wat ik nog overhad aan vleis, en nog een brood, dat ik van de bakkerplaat te halen in een grote blikke trommel gestopt, die ze met te hadden, puur als je ze naar het onbekende zuien, en over te naden of te weesp, waar ze dan ook heentrokken met haar lui huifkar, geen stikkenpitje te krijtje waren. Het woord huifkar herinnerde mij, daar stond aan de man die ik tot saar verheven had, en ik voeg aan de waardin of de reiziger niet een rode mantel droeg. Een kerel als een boom, antwoorden zij, en deed ik niet graag alleen in een boszaon moeten. Ja kijk, als de vrijste niet zo'n hupste deen was geweest, en als ze niet alles prond betaald hadden, en nog een fooy aan de meid gegeven toe, dan zou ik bij mijn zondige ziel gedacht hebben, dat het zwarte piet zelf is was. Ik had waarentig medelijden met de dame schaap, zo bedrukt als de keek. Maar medel dat, mocht je geen jongen leiden, koopman, en ik zou er al dat praten, van in een del vergeten van je te bedienen. Na, ik zeg je, je hebt ook al een weertje bij gehaald. Het zal de boer ook rauwen, die al lui hoor je nog niet binnengehaald hebben. Bij het ons is de godzeeg, en al in de schuur, op een paar waardjes na van een kampje dat ver leidt, heel onder een brugge. Maar zijn lui, die het altoos op het laatste laat aankomen.  Heb je nog een heetje in het schuil, koopman? Niet om genegen, om aan mijn praatzuchtige gastvrouw de gelegenheid te verschaffen, haar tong te vieren over een belangrijker onderwerp dan haar hoorbouw, vertelde ik haar dat ik op Gildenhof de regen ontvlucht was. Op Gildenhof, haar haalde zij, enigszins vreemd opzien. Mooie plaatsen, ken je me de blaak? Hij houdt er anders niet veel van, dat men zo'n bij hem oploopt. Ik ken hem slechts van aanzien, antwoord ik. Ook heb ik niet in huis, maar op de koepel geschuild. Nou, kijk, dat had hij eentjes moeten weten. Niet of het is een weldoend heer die vul aan de armeluig heeft, dat moet ik zeggen. Lest hij er nog twee dikke tonnen en een fles wijn nezonder een les, de vrouw van Tijm en de varkenslachter, die een kwaaie kraan had uit. Maar ik wil maar zeggen, hij ziet niet graag mens bij zich. Hij leeft zowat enigszins met zijn niet en zijn zoon. En een mild heer, dat beloof ik je. Men zei het zo, ze zullen een paardje worden samen. Volle neven, volle niet, dus niet zoals het hoort. Ik kon niet naan laten innerlijk deze uitboezening der waarding te beamen. Schoon niet uit dezelfde bewegereden als de goede vrouw, die tot de roms de godsdienst behorende, gelijk uit het gouden kruis op haar boezem te bemerken was, een dergelijk huwelijk af moest curen als met de kerkwetten in strijd. En tussen had haar aanmerking mijn nieuwsgierigheid opgewekt. En zou dat huwelijk al spoedig doorgaan, voeg ik? Dat beloof ik niet kopen. Dat jongenschap is zowat los en liever, zoals ik zei, en houdt te veel van z'n rijheid om van nou af aan de ketting te lidje. Het bericht dat Lodewijk Plaak zijn niet waarschijnlijk trouwen zouden, was mij hoogst onangenaam geweest. Toch de gedachte dat hij zulke verbindenis niet op de ware prijs zou stellen, en die als een lastige band beschouwen, maakte hem volkomen hatelijk in mijn ogen. Na, vervolgte de waarding. Ik had mij wel begrijpen. Het meisje had van de rijtje niet veel gezegd. En dus mijn schuil, puppy, hij kwam wel wat beter schreeuwen. Ik keek de waarding aan. Die de slanken, bevallige rijetten, een schraalpopje dorsnoemen. Het was een dikke, gezonde zus, met wangen of ze de hel had aangebluizen.  Ze schreeuw mij op dat ogenblik zo afschuwelijk toe, dat ik niet verkoos, verder een woord met haar te wisselen. Maar slechts verzoekende dat ze wat spoed maken zouden, mij voor het venster plaatsten en haar de rug toegeerden. Of ze uitgepraat had, weet ik niet, althans ze had de tafel opgeruimd en verliet mij, met de belofte in een ommezintje met het eten terug te wezen. Niets beters te doen hebben me, vermaakte ik mij gedurende haar afwezigheid, maar uit het raam te zien, het welke het uitzicht had op de niet-verre vandaar aan de overzijde van de weg gelegenen kerk, een kloekgebouw, met twee verdiepingen en transen en van een tamelijks spits voorzien. Meer na bij en vlak tegenover mij stond een koepeltje, wat minder prachtigder dan het Van Guldenhoff, en het uitzicht hebben de over een tuintje, het welk geen ander plantsoen bevatten, dan enige heestergewassen, in die er vroeger geschoren, dat ze allerlei figuren op een vanstaltige wijze naboodsten. Ik bekeek deze voorwerpen, welke mij eigenlijk bijzonder weinig belang inboezenden, zo lang totdat de wazem, welke mijn adem op de glasruiten had weegebracht, die aan mijn oog ontrok, en bleef toen kijken, totdat ik bespeurde dat mijn gedachten ergens anders waren. Ik bespeurde zolkes, zeg ik, en wel aan een onweder spreekbaar teken. Ik had namelijk met de vingig een H en een B in krulletters op de ruit getrokken. Ik werd, toen ik dit ontdekte, enigszins verevelig tegen mijzelf, en haaste mij deze vruchtenmijner afgetrokkenheid van gedachten uit te wissen, als waar ik bang geweest, dat iemand die lezen zouden en een geheim raden dat ik mijzelf nog niet bewust was. Deze daad beg me opeens van het rijk der verbeelding tot het werkelijke leven terug, want het nu weder heldere glas deed mij iemand zien die, een weinig zwaaiende, althans met geen vaste stap, van de kant van soest kwam aangetreden, en daar stond herkend ik in die persoon dezelfde Andries die zulke een opschudding te soest had verwerkt. Reeds wens ik mijzelf geluk dat ik niet op de weg door die lastige kwant was ingehaald geworden, toen ik tot mijn spijt gewaar werd, dat onze matroos, die ongetwijfeld niet gewend was een kapelletje voorbij te gaan, zonder eens aan te leggen, naar de huisduur stevende en binnen trat. Hoe blij de was ik dat ik in een afzonderlijk kamertje gezeten was.  Mids nu maar, dacht ik, de waardin die niet hier brengt, om met mij te eten, gelijk zei mij met die vreemdelingen zijn dochter had willen doen spijzigen. Toch dit liep beter af. Na een geruime poos kwam de vrouw dus huisens terug met enig brood en spek en een kanbier. Ik haaste mij haar mede te delen, dat ik z'n morgens de soest enig ongenoegen gehad had met de man die beneden zat en liever niet met hem opnieuw in aanraking wensen te komen. Nou, ik geloof het wel, zei de waardin. Het is een ongemakkelijke compare ook als heb je gint, die eitje inste Andries. Maar hij zal zich nou stil houden, hoop ik. Hij zult er dan eens heel veel duit en glaasje bier te drinken en een praatje te maken met een kennis van hem die juist beneden was. Ze spreken ondertussen een rare taal, maar die ik liever niet hoor dan al. Het is Duits en toch geen Christenseel kan verstaan. Het is net diventaal. Ik maakte geen aanmerking op dit gezicht te der waardin, het welk zoveel komend strokte met de slechte gedachte die ik reeds van de knap al opgevat. Alleen verzocht ik haar mij te zullen waarschuwen zodra Andries vertrokken was, daar ik niet op zijn gezelschap langs de weg gesteld was. Na deze maatregel van voorzorg zette ik mij aan tafel en begon niets onder graagte op de mij voorgezette spijzen aan te vallen. Zodra echter mijn eerste honger gesteld was, ging ik met meer bedaardheid te werk. Ten einde mijn maalt tenminste zo lang te rekken totdat Andries de herberg zouden verlaten hebben. Doch spek en brood waren reeds van het bord naar mijn maag verhuist en de stem van de lastige matroos deed zich nog in het onderhuis horen. Ik stond op, liep vrever ligt de kamer op en nedig, begon me eindelijk verwijtingen te doen dat ik voor de twistzoeker vreesde en bloos zijn ogenblik over mijzelf. Kom, dacht ik, waarom niet moedig de deur uitgestapt? Misschien ziet mij de kerel niet eens. En, zo hij mij al opmerkt, het is niet gezegd dat hij nu juist weer twist zou zoeken. Maar nee, vervocht ik bij mezelf, de deurklink die ik er in het aangevat, wederlos laatende. Schoon hij mij hier al met vredeliet, hij zou mij op de weg kunnen volgen.  En hoewel ik hem alleen wel zou durven staan, er steekt geen eer in om zich zonder noodzakelijkheid bloot te stellen aan de aanrandingen van iemand die zijn beroep van het vechten schijnt te maken. Wie een dolle hond op moet en niet uit de weg gaat, handelt dwaas. En die dronkaart beneden is niet veel beter dan een dolle hond. Naar door deze fraaie redenering mijzelf overtuig te hebben dat geen vrees, maar hoge wijsheid mijn handelwijze bestuurde, bleef ik bij mijn besluit om niet te vertrekken dan voordat Andries vooruit gegaan was. Het leed echter nog een goed half uur gedurende het welk ik vrij verdrietig het kamertje op een neer ging, al brommende over al de tegenspoeden die wij beletten, mijn weg voor te zetten, en zelfs de aangename kennismaking van Henriette Blaak op de achtergrond stelde. Het leed een half uur, zeg ik, eerlijk de banken in het benedenhuis hoorden verschuven en, aan het raam gluurende, zag ik nu wel draa Andries met nog een man die oog onschijnlijk beter gekletelst dan hij, de herberg verlaten. Ze liepen met grote, schreden voort als mensen die hun tijd verpraat en haast hebben. Ik toefde hierop nog enig ogenblikken ten einde hun gelegenheid te gunnen om zich ver genoeg te verwijderen, betaalde vervolgste factering en vertrok, mijn weg links af naar laren neemende. Ik ging echter in de aanvang niet aan langzaam voort, zowel omdat de slechte staat van de wegen na de regen het lopen moeilijk maakte, als ten einde zeker te zijn van mijn twee wandelaars niet opzijden te komen en keek ondertussen zoveel de slingers van de bochtige weg mij zoiks toelieten voor mij uit om te zien of ik hen ook ergens ontdekte. 