Bert-Jaap Koops over privacy in de 21ste eeuw
Het probleem met privacy en vooral de wetgeving die momenteel rond privacy is vormgegeven is dat het heel erg gericht is. En dan praat ik vooral over de plaatselijke privacy op het idee dat je een privatenplaats hebt, je huis, waar je heel erg beschermd bent. En dat in de publieke plaatsen je veel minder bescherming hebt, want daar doe je geen privédingen. Dat was vanuit, maar dat is de achterhaald aan het raken omdat je door allerlei ontwikkelingen ziet dat het huis niet meer de plaats is waar alles privé gebeurt. En je op straat tegelijkertijd ook veel kwetsbare wordt. Wat het eerste betreft, dat het huis niet meer de plaats is waar alles gebeurt. Kijk even naar je mobiele telefoon, je smart tablet, je laptop, die neem je mee als je naar buiten gaat. Of mensen hebben al hun gegevens in de kluid zitten, die zijn dan overal toegankelijk. Dus de dingen die je vroeger thuis liet, laat je niet meer thuis achter maar neem je mee. En dat betekent dat je op straat ook heel veel van je privéleven bij je hebt. En dat betekent dat de wetgeving zich niet zal moeten blindstaan op dat huisrecht, waar bijvoorbeeld de overheid aan hele zware voorwaarden moet voldoen willen ze binnenkomen om achter je achter deur te kijken of achter je voordeur. Als je nu bijvoorbeeld op straat door de politie wordt aangehouden, dan zouden ze in principe je smartphone in beslag kunnen nemen. En gewoon kunnen kijken wat er allemaal op staat. Ook als het om een lichtdelikt gaat en zonder toestemming van de rechte commissaris. Dus dat is een groot verschil in rechtsbescherming, wat denk ik aangepast zou moeten worden. Het tweede element daarvan is dat als je op straat loopt, vanuit ben je in feite anoniem. Zeker als je in andere plaatsen rondloopt, je wordt niet herkend. Soms wel, maar dat is dan een toevalligheid. Maar er zijn heel veel ontwikkelingen waarbij je in plaats van anoniem in feite continu identificeerbaar bent. Denk aan alle camera's die overal rond hangen. En er komen drones aan die mensen op straat in de gaten gaan houden. Je moet buule telefoonscentre continu signalen uit. Hier ben ik, hier ben ik en dat kan gevolgd worden. En vooral denk ik over een tijdje krijgen we gezichtshekkening. Daar zijn ze nu al druk mee bezig om dat te ontwikkelen.  En die techniek wordt langzamerhand zo goed dat over een paar jaar, ik weet niet hoe lang. Maar dan zal het gebeuren dat je op straat loopt, iemand maakt met zijn mobiel een foto van je. En kan dan automatisch even die foto via internet checken en krijgt dan een antwoord wie jij bent. En kan dan je hele profiel daarvan in kaat brengen. En dat kan als je op straat loopt of in de trein zit. Maar ook als je in het buitenland, in een demonstratie meeloopt of in een café ergens uitgaat. Plaatsen waar je traditioneel niet verwacht bekende te zien en waar je dus gewoon helemaal vrij jezelf kunt zijn. Moet je in de toekomst allemaal rekening mee gaan houden dat je ook herkent kunt worden. Hoe kun je dat tegenhouden? Dat zijn ontwikkelingen die je niet direct kunt tegenhouden. Maar je kunt wel proberen om het in bepaalde banen te leiden. En ik wil dus vooral ook in mijn onderzoek vooruit gaan kijken. Wat voor van die ontwikkeling kopen we ons af? Wat gaat dat doen met onze sociale verhoudingen? En hoe zou dan zowel de wetgeving moeten worden aangepast? Ik denk dat er wat herziening nodig is van dat huisrecht. En dat moet in feite een soort huisrecht 2.0 worden. Dat dat ook in de publieke ruimte tot op zekerhoogte gaat gelden. Maar het betekent ook dat we misschien iets moeten doen aan die sociale normen. Dat je niet op zomaar op straat iedereen kunt fotograferen en allemaal foto's op internet zet. Of dat de aanbieders van gezichtshekkeningstechnologie ook bepaalde waarborgen inbouwen. En ik denk ook dat we dat mensen alle over moeten hebben. Hoe we hiermee willen omgaan. Maar dat is eigenlijk een tegenstelling tot wat we de afgelopen jaren met nieuwe techniek hebben gedaan. Die hebben we eigenlijk alleen maar omarmd. En dan zijn er gebruikers die iets slims verzinnen of applicaties. En er is nooit een enorm besef op losgelaten. Dus waarom zou het hier wel op losgelaten worden? Het is altijd moeilijk om technologie te reguleren. Technologie heeft zo'n eigen dynamiek. Maar gebruikers zijn ook altijd creatief in het omgaan met nieuwe technologie. En vaak in manieren waar we niet aan gewend zijn of die we niet hadden voorzien. En dat maakt het ook lastig voor mijn onderzoek om vooruit te kijken. 