Presentatie Wendy Albers Zorgsalon 8 oktober 2020 Tranzo
Goedemiddag, mijn naam is Wendy Albus en ik ben inderdaad onderzoeker bij Transo en bij Quintus. En ik wil jullie kort even meenemen in hoe het slachtofferschap bij mensen met ernstige psychische aandoeningen eruit ziet. En ik ga kort ook even wat vertellen over onze gespreksmodule, die Victoria heet. Die hebben we uitgezet bij hulpverleners in ambulante teams, in fact teams. Nou, ik heb hier kort wat beeld te geven bij die grote concepten die jullie op de eerste slijtzaak staan. Slachtofferschap, discriminatie en stigma zijn grote thema's. Maar waar gaat het nou eigenlijk over? Nou, dit zijn een paar uitspraken die we verzameld hebben gedurende ons onderzoek van de clienten. Ik denk niet dat de mensen hier in de zaal het kunnen lezen, maar ik zal het zelfs misschien even voorlezen of meelezen. Ik krijg gevoel dat ik minder snel verlof krijg dan collega's. De mishandeling en bedreiging was bijdes tijdens opname. Men moet een rekening meehouden dat mijn slachtoffer kan worden. Wordt van tijd tot tijd wel eens nageroepen door hangjongeren. Ik voel me vaak niet veilig last van een onveilig gevoel door vroegere trauma's en PTSD. Hierdoor ook erg weinig vertrouwen in anderen en in zichzelf. Ik ben bedreigd en mishandeld door een druk stielen. Nou, dit gaat over allerlei onderwerpen. Ik hoop dat jullie een beetje een beeld krijgen wat nou precies het slachtofferschap is. Dus het zijn niet alleen maar de criminele incidenten die we wel vaker voorbijzien komen. Het gaat ook over veel subtielere nare ervaringen die klienten meemaken. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, komt slachtofferschap veel vaker voor dan daderschap. Jullie zien in beeld een grafiekje onder klienten waarbij ruim de helft van de klienten in het afgelopen jaar slachtofferschap of slachtoffer is geweest van één of meerdere incidenten. En dan kun je dus denken aan de dingen die hiervoor op de slide staan maar ook aan bedreiging, geweld, seksuele intimidatie of misdrijf. En als ze dan iets naast meemaken, dan ervaren ze ook zes keer meer incidenten dan mensen uit de rest van de bevolking. En als je dan hebt over naregheid en discriminatie en stigma, komt dat ook enorm fors voor sommige onderzoeken geven zelfs aan dat de helft van de klienten regelmatig discriminatie ervaart op basis van hun psychiatrische diagnose. Dat zijn volgens mij forsse aantallen. Omwille van de tijd ga ik hier niet helemaal op in.  Maar wat jullie vooral zien op dit plaatje is dat het overwegend rals is. Wat eigenlijk wil zeggen dat de klienten met ernstige psychische anoeningen veel vaker dit soort naregheid meemaken dan mensen zoals jij en ik uit de rest van de bevolking. En dan vooral als het gaat om de persoonlijke incidenten, dus het kan ik zelfs inzoomen, die staan in het midden. Hier ergens seksuele intimidatie, seksuele misdrijf, bedreiging en geweld. Dat zijn echt dingen die gericht zijn op de persoon en waar je ook wel van kunt voorstellen dat het enorme gevolgen heeft voor zo'n persoon. Hier staan er een aantal. Je kunt denken aan het toename van symptomen, verlies van zelfvertrouwen maar ook in anderen wat ik hier niet heb kunnen laten zien maar wat ook al eerder gehoord is. Veel van dit soort incidenten komen voor in de huiselijke sfeer en worden gedaan door bekenden van de klient. En al dit soort dingen zijn een enorm obstakel voor herstel en gevolg of herstel en rehabilitatie. Als het dan gaat om participatie onder de klienten met psychische klachten, dan weten we uit onderzoek dat slechts 10 tot 20 procent van de klienten betaald werk heeft. En daarnaast hebben ze veel minder vrienden en zijn ze over het algemeen ook niet heel erg blij met de kwaliteit en de kwantiteit van hun sociale netwerken. En halen ze ook minder sociale steun uit die netwerken dan dat ze eigenlijk graag zouden willen. Ook al eerder aan bot kwam deze cijfers die gaan over de groep als geheel. Maar wat we ook hebben onderzocht in dit project is hoe ziet die groep er nou uit als je zo op splits. Zijn er profielen in te onderscheiden als het gaat om slachtofferschap, daderschap ook, discriminatie en participatie. Het eerste poppetje was al in beeld. Ik kan ook niet alle uitkomsten van dit onderzoek behandelen maar in grote lijnen zagen we dus eigenlijk inderdaad het poppetje met het rode-shirt aan. Die maakt ongeveer net zoveel mee als mensen uit de rest van de bevolking. Als het gaat om slachtofferschap en discriminatie en qua participatie zitten ze wel iets onder gemiddeld als het gaat om betaald werk en sociaal functioneren.  Het middelste poppetje was een groep die vooral wat moeite had met het sociale weinig vrienden scoren ook lager op kwaliteit van leven dan het eerste poppetje en dan het poppetje met de stekeltjes die scoren behoorlijk hoog op zowel slachtofferschap als daderschap. Maar voelde zich dan naast ook het meest onveilig van alle groepen en hadden ook de laagste kwaliteit van leven. Je zag ook over de poppetjes heen dat de kwaliteit van leven afnam en het gevoel van onveiligheid nam enorm toe. Als het gaat om ondersteuning die klienten krijgen dan is het wel eerder genoemd de ambulante begeiding de factteams daar krijgen ze ondersteuningen van op allerlei gebieden zo ook op participatie en rehabilitatie. Wat we weten uit bijvoorbeeld oude scores is dat dat vaak wat moeilijker gaat en dat de scores op dat soort items best wel laag zijn vergelijken bij andere gebieden en dat als het gaat om slachtofferschap dat het wel vaak wordt besproken door de case managers maar dat er eigenlijk niet echt tools zijn om dat op een structurele en systematische manier te doen is dat eigenlijk wel een goed idee. Dat praten overal die narigheid. Dat weten we inmiddels ook dat dat zeker wel een goed idee is het zorgt voor meer erkenning. Klienten voelen zich meer gesteund als er vaker over gepraat wordt daarnaast zorgt ervoor dat ze in de toekomst beter met dat ze de narigheid kunnen omgaan en er zijn zelfs onderzoeken die laten zien dat een vermindering plaatsvindt van slachtofferschap en in tegenstelling dat ook wel wat we vaker teruggehoorden in ons onderzoek en ook in de literatuur dat toename van symptomen was niet het geval. We hebben dus inderdaad daar een gespreksmodule voor ontwikkeld de Victoria Interventie. Heel kort, het zijn vier stappen waarin de hulpverlenen onderzoekt of de klient vastloopt door alle nare ervaringen die ze meemaken in het sociale, in de maatschappij en door stilte staan bij die ervaring en echt erkenning te geven ook voor die intensiteit van die ervaring komt daar weer ruimte voor de oorspronkelijke wens en ook om daar weer naartoe te bouwen. 