Andersens Sproken en vertellingen | Hans Christian Andersen | Myths, Legends & Fairy Tales | 7/9
Zun grootvader had hem beloofd dat hij deze lader zou krijgen, maar hij moest eerst grotend sterk worden om haar te kunnen hanteren. Hoe kleine knap ook was, toch moest zijn resigheid hoeden, en als hij een goede geide hoeder mag heeten die met de dieren weten klimmen, dan was Rudy er zeker een. Hij klom zelfs een weinig hoger dan de geiten. Hij hield er veel van de vogelnetsjes hoog boven in de bomen uit te halen. Hij was stoutmoedig en dreest, maar glimlacher zag met hem slechts als hij bij de bruisende watervast stond of het neerrollen van een lawine hoort. Hij speelde nooit met de andere kinderen. Hij kwam slechts dan met deze in aanraking als zijn grootvader hem de berg afstond, om handel te drijven en van de handel hield Rudy juist niet bijzonder. Hij klom liever alleen op de bergerond, of zat bij zijn grootvader en hoorde deze van de oude tijden van de mensen in het na puur gemijringen zijn geboorte plaats vertellen. De mensen daar, zei de grijsaard, had er niet van ouds er gewoond. Zij waren uit het hoge noorden gekomen, waren stanvaders woonde en zweden heette. Rudy beroemde er zich nogal wat op dat hij dit wist, maar hij leerde ook nog wat van andere en deze andere waren zijn huisgenoten die tot het dierengeslacht behoorde. Er was een grote hond die Ayola heette en aan Rudy's vader toe behoord had. En ook was er een kader. Deze kader stond bij Rudy vooral hoog aangeschreven, die had hij met klimmen geleerd. Kom maar eens met mij op het dak, had de kader gezegd, en wel duidelijk en verstaanbaar, want als men een kind is en nog niet kan spreken, dan verstaat men de kippen de ene heel goed. De katten en honden spreken ons dan even verstaanbaar toe als vader en moeder. Alleen moet men daarvoor nog heel klein zijn. Zelfs groots vader stok kan dan hinneken, en in geheel paard worden met koppoten en staart. Bij enige kinderen houdt het verstaan later dan bij anderen op, en van de zulke zegt men dan dat zij achterlijk en heel lang kinderen gebleven zijn. Wat zegt men al niet? Kom maar eens met mij op het dak, Rudy. Was zeker wel het eerste wat de kader gezegd en Rudy verstaan had.  Wat de mensen van het naar beneden vallen zeggen is laudere beelding. Men valt niets, als men er niet bang voor is. Kom aan, zet u een poot zo en u andere zo. Vol eerst met uw voorpoten. Goh moet ogen in uw kop en neen geledenmaat te hebben. Komt er ergens een kloof, spring nou maar en houd u vast. Zo doe ik het. En zo deed Rudy het dan ook. Daarom zat hij zo dikwijls op de dak voor spijt de kader, zat met hem in de toppen van de bomen. Ja, hoog op de rand van rots waar de kader niet kon komen. Hoog erop, zei de bomenstruik, ziet je wel hoe hoog wij kunnen rijken, hoe wij ons vasthouden, zelfs aan de uiterste, smallekant van rots? Rudy bereikt het berchtoppen, tikkels nog voren dat de zon daar kwam, en daar dronken hij zijn morgendrank, de frisse, versterkende berg gelucht. Dien drank, die slechts de goede god weet klaar te maken en waarvan de mensen alleen maar het recept kunnen lezen waarin geschreven staat, de frisse geur van de kruiden van de berg, van de kruisenmunt en de tijm van het al. Alles wat zwaar is, zuigen de hangende wolken in, en de wind slijpt en vrijft de over de toppen der redinnen heen. De gees van de geur gaat in de lucht over, om haar lichter en frisser, gedurig frisser te maken. En dat was Rudy's morgendrank. De zonnestralen, die zegen brengen de dochters ter zon, kusten ze hun wangen, en de duizeligheid stond op de loer, maar waagde het niet hem te naderen. En de zwalen we van het huis van zijn grootvader, waarop niet minder dan zeven esten waren, vloogen naar hem en de geiten op en zongen, wijn en gij, gij en wijn. Zij bracht een goede van huis, van zijn grootvader, ja, zoals van de beide kippen, die enige volgers in huis, waarmee Rudy zich echt er nooit in liet. Hoe klein hij ook was, had hij toch een reis gedaan, en voor zo'n klein jongetje, juist geen kleine reis. Hij was in het Kanton Walliserland geboren en over de berge hierheen gedragen. Nog kort geleden had hij de voeten naar burger Staubbach bezocht, die als een zelvere lint voor de met sneebedekte verblindend Witteberg, de jongvrouw, in de lucht vladderde.  Ook die krendelfalt, bij de een grote gletscher was hij geweest, maar dat was een treurige geschiedenis. Daar vond zijn moeder de dood. Daar was een kleine Rudy zijn kinderlijke voorlijkheid kwijt geraakt, zij zijn grootvader. Toen de jongen nog een jaar oud was, lachte hij meer dan dat hij huilde, had zijn moeder geschreven. Van dientijd af waarop hij in de ijskloof gezeten had, was er een andere geest in hem gevaren. Zijn grootvaders pak je over Marzelde, toch men wist het toch overal in het gebergde. De vader van Rudy was Possellion geweest. De grote hond die in de kamer van zijn grootvader lag, had hij hem altijd op zijn tocht over de Simplon naar het Meer van Genijve vergezeld. In het Ronendal, in het Kanton Walliserland, woonden nog bloedverwenten van vaderszijden van Rudy. Zijn oom was een onverschokke gemziager en een welbekende gids. Rudy was nog maar een jaar oud toen hij zijn vader verloor en zijn moeder verlangde nu met haar kind naar haar bloedverwante in het Werner-Oberland terug. Daar vader woonde enige uren van Grindelwald af. Hij snijdt allerlei houten voorwerpen en verdiende daarmee zoveel dat hij kon leven. In de maand juni ging zij met haar kind in gezelschap van twee gemziagers over de gemmie naar Grindelwald toe. Reeds hadden zij het grootste eind afgelegd en waren over de hoge bergerigd tot in het sneevalt gekomen. Reeds zagen zij gedal met welbekende houten huizen voor zich liggen en hadden nog slechts een grote gletscher over te lopen. De snee was vers gevallen en verborgen kloof die welisware niet tot op de diepe grond rijkte waar het water bruiste maar toch altijd dieper dan een man slengte. De jonge vrouw die haar kind droog gleed uit veel naar beneden en was verdwenen. We hoorde geen gil, geen zucht, maar we vernam het huilen van een klein kind. Meer dan een uur verlieper voordat haar bijt in met gezell uitnaast bij gelegen huizen touwen en stokken gehaald hadden om ze mogelijk nog help te bieden en na veel inspanning haalde men uit de ijskloof twee lijken tevoorschijn naar het schijn. Allerlei middelen werden eraan gewend, het gelukte het kind in het leven terug te roepen, maar de moeder niet. En zo kregen de oude grootvaders slechts een kleinzoon in huis, een wees, dezelfde knaap die meer lachte dan huilde.  Het scheen echter, alsof hij nu het lachen geheel verleerd had. En die verandering moest zeker een gletscherkloofplaats gegrepen hebben in de koude, zonderlinge ijswereld, waar de zielen daar verdoemde tot aan de jongste dag ingekerkerd zijn, zoals de zetterse boer geloofd. Als een bruisend water tot ijsgestolten samengeperst als tot groene brocken glas, ligt de gletscher, het ene grote ijsbrook op het andere gestapelt, beneden in de diepte bruis je snel flietende stroom van gesmolten sneem en vloeibaar geworden ijs. Diepe holen, grote gloven strekken zich daar beneden uit. Het is een zonderlinge glazen palijs, en hierin woont de ijsjongvrouw, de gletscherkonigin. Zij, de dodende, de verpletterende, is half in kinderlucht, half de machtige gebiedster de rivier. Daarom is zij ook bij machten zich met de snelheid ergens op de bovenste top van de sneebar te verheffen, waar de stoutmoedige bergbeklimmers eerst trappen in het ijs moeten hakken om een goed heen neer te zetten. Zij zeilt op bedunnen en rijdt ze snelle stroom langs en springt daarvan het ene rotsblok op het andere, omvladderen door haar lange snee met de lokken en haar blauwachtig groen gevaat, dat als het water in de diepe meer van zutterland schittert. De verpletter, vasthouden, aan mij behoort de mocht, spreekt zij. Een schone knap heeft me mij ontstolen, een knap die ik gekust maar niet doodgekust heb. Hij is weer onder de mensen, hij hoeft de gijten op het gebergte klimt op waarts geduurg hoger, vijver van de andere weg, maar niet van mij. Hij behoort mij toe, ik zal hem halen. Zij gaf de duizeligheid bevel voor haar te handelen, want het was een ijsjonk vrouw in de zomertijd in het groen waar de grozemend groei te warm. En de duizeligheid klom op en heer, er vergief zich één, er vergieve zich drie. De duizeligheid heeft vele zisters, een gehele schaar, en de ijsjonk vrouw koos de sterkste van die vele die buiten en binnen haar taak vervullen. Zij zit op de balustrades van trappen en torens, zij loopen als katten langs ze kanten der rotsen, zij springen over de balustrades heen, slaan in de lucht als ze zwemmen in het water, en lokken haar slachtoffer in de navgrond. De duizeligheid en de ijsjonk vrouw, zij grijpen bijden naar de mens, even als de poliep naar alles grijpt wat er in haar nabijheid komt. De duizeligheid moest rudie grijpen.  Ja, tien grijpen, zei de duizeligheid, daardoor ben ik niet in staat. De kat dat ondier heeft hem maar kunstig geleerd. Dit mensenkind bezit een eigenaardige macht, die mij van zich stoot. Ik vermag hem niet te grijpen deze knap, als hij op de takken boven de afgrond zit, en hoe graag zou ik hem op de voet zolen kittelen, of hem een buiteling in de lucht doen maken, maar ik ben hier toe niet in staat. Wij zullen het wel gedaan krijgen, zei de ijsjonk vrouw, jij of ik? Ik, ik. Nee, nee, klonk het om haar heen, alsof het een echo van het geleid haar kerkklokken in de berg was. Maar het was gezang. Het was een samensmeltend koren van andere natuurgeesten, goede, beminnelijke geesten. Het waren de dochters der zonnestralen. Deze legeren zich ieder avond in een kring rondom de bergtop. Daar sprijden zij haar rooskleurige vleugelen uit, die met de dalen der zon gedurigd schitterender worden en een gloed over de hoge alpen verspreiden. De mensen noemen dat alpengloed. Als de zon dan gezonken is, verbergen zij zich op de bergtop in de witte sneeuw en slapen daar, totdat de zon weer opgaat. Dan komen zij opnieuw tevoorschijn. Vooral hebben zij de bloemen, de kapellen en de mensenleef. Onder deze laatste, hadden zij zich in zonderheid rudie uitverkoren. Gefangt hem niet, gekrijgt hem niet, zeiden zij, groter en sterker heb ik er wel gevangen, zei de ijsjonk vrouw. Nu zongen de dochter en haar zon een lied van reiziger, wie eens mandelde stroom wegvoerde. De wind nam het hulsel maar de man niet. Je kunt hem wel grijpen maar niet vasthouden, jij kinderen daar kracht. Hij is sterker dan wij zou zijn. Hij klimt hoger dan de zon onze moeder. Hij bezit het overwoord, dat wind en water aan banden legt zodat zij hem moeten dienen en gehoorzamen. Jij maakt het zware drukende gewicht los en hij verhaft zich hoger. Heerlijk klonk het koor, als het geluid enerklok. Iedere morgen drongen de zonnestralen door het enige raampje het huis van de grootvader binnen en beschenen het stille kind. De dochter is daar zonnestrale kusten uit. Zij wilde de ijske zandooën, toen smelten en uitwissen, die in de koninklijke maag de gletschers hem gegeven had, toen hij op de schoot van zijn doorde moeder in de diepe ijsklooflag en daaruit als door een wonderger het werd.  Einde van de ijsjonkvrouw, de kleine Rudi. De ijsjonkvrouw. De reis naar de nieuwe woning. Uit andersens, sproken en vertellingen. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opnamen behoren tot het publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Andersens, sproken en vertellingen. Door Hans Christian Andersen. Na verteld door Simon Jacob Andersen. De ijsjonkvrouw. De reis naar de nieuwe woning. Rudi was nu acht jaar oud. Zijn oom, die aangene zijde daar bergen, in het Rolnedal woonde, wilde de knap tot zich nemen, op dat hij iets zou leren en beter in de wereld vooruit komen. Dit vond ook zijn grootvader goed, en deze liet hem vertrekken. Rudi nam al zo afscheid. Behalve zijn grootvader waren er echt nog anderen, wie heeft er wel moest zeggen, en wel in de eerste plaats, Ayola, de oude hond. Uw vader was Posterjon, en ik was Posterhond, zei Ayola. Wij zijn ontelbare malen heen en weer gereden. Ik ken de honden en ook de mensen aangene zijde daar bergen. Veelspreken is nooit mijn zaak geweest, maar Tans, nu wij niet lang meer met elkaar te spreken zullen hebben, wil ik iets meer dan anders zeggen. Ik wil u een geschiedenis vertellen die ik al lang geweten heb. Ik begrijp haar echt dan niet, en jij zult er ook niet begrijpen, maar dat doet u niet toe. Zoveel heb ik er al Tans uit opgemaakt, dat het in de wereld niet heel billig verdeeld is. Nog voor honden, nog voor mensen. Niet allen zijn geschapen om op de schoot te liggen of melk te drinken. Ik ben er aan niet gewoon, maar ik heb zo'n hondje wel eens in de postwagen zien meerijden en daarin de plaats van een mens in nemen. De dame, wie het beestje toe behoorde, had een flesje met melk bij zich, waaruit zij het hondje liet drinken. En koekjes kreeg het, maar het snuffelde er op zijn hoogsteens even aan en wilde er niet eens van eten, en daarom had zij de koekjes zelf maar op. Ik liep in de modder naast het rijdtug mee, zo hongerig als een hond maar wezen kan. Ik koude op mijn eigen gedachten, en dat was niet zoals het behoord. Maar er moet zoveel anders zijn, dat niet is zoals het behoord.  Zou het jij op de schoot willen zitten en in het rijdtug rijden? Ik gun het u van harte, maar zelf kan iemand dit niet gedaan krijgen. Ik heb het niet kunnen doen, nog door blaffen, nog door huilen. Dat waren de woorden van Ayola, en Rudi omhelste hem en kustte hem hartelijk op zijn natte snoet. Daarop nam hij de kater op zijn arm, maar deze verzette zich hier tegen. Gewoord mij te sterk, en tegen u wil ik mijn klauwen niet gebruiken. Klimma over de bergen, ik heb u het klimmen immersgeleerd. Verbeeld u maar niet dat je naar beneden zult vallen, dan blijft je wel hangen. Dit zeggende sprong de kater weg, want hij wilde niet dat Rudi zou merken hoe de treurigheid hem in de ogen te lezen stond. De kippen liepen trots in de kamer rond. Eén had haar staart verloren. Een reiziger, de jager wilde zijn, had haar die afgeschoten. De kerl had de kip van een roofvogel aangezien. Rudi wil over de bergen trekken, zei de ene kip. Hij heeft altijd zo'n haast, zei de andere. Ik neem niet graag afscheid. En nu trippelden zij beide weg. Ook te gijten, zei hij waar wel. En deze deed een me, me, hoon, en wilde meegaan. Dat was zeer treurig. Twee flinke gidsen uit de omstreken, die over de bergen naar de andere kant van de gemmi wilden, namen Rudi mee. Hij volgde hen te voet. Het was een stevige mars voor zulke knaap, maar hij had goede krachten en zijn moed begaf hem niet. De zwaluwen vlogen een eind mee. Wij en gij, gij en wij zongen zij. De weg niep over de snel flietende luchine, die uit vele kleine stromen uit de zwarte kloof van een griendenwald gledje ontstaat. Als bruggen dienen hier los legende boomstammen en rotsblokken. Toen zij bij het ellernwald aangekomen waren, begonnen zij de berg te beklimmen, waar de gledje zich van de berg rug losgerukt had, en liepen nu over en om eisblokken heen naar de gledje toe. Rudi moest nu eens een eindje kruipen, dan weer een eindje lopen. Zijn ogen straalden van lauter vreugde, en hij trapte zo vast met zijn met eisen beslagen bergschoenen, als of hij bij iedere stap een spoor moest achterlaten. De zwarte aarde, die de bergstroom op de gledje achtergelaten had, gaf deze het aanzien, als of hij beschimmeld was.  Maar het blauwachtige, groene, glasachtige eis keek er toch doorheen. Wij moesten kleine meren omnopen, die zich door blokken eis ingedampt, gevormd hadden. En op zulk een reis kwam een nabijheid van een groot rotsblok, dat waggelend op de rand in haar kloven het eis lag. Dit rotsblok verloor zijn evenwicht, ronden naar beneden en lieten echo's uit de diepe, holle kloven haar gledjes naar boven klinken. Het ging maar steeds bergopwaarts. De gledje zelf liepende hoogte als een stroom van moest op ingestabelde eismassa's, die tussen stijlen rotsen vastgeklempt zaten. Rudi dacht er een ogenblik aan dat hij, zoals men hem verteld had, met zijn moeder diep beneden in één van deze kille kloven gelegen had. Maar als spoedig werden deze gedachten verbannen, en kwam dit hem voor als de andere geschiedenissen, waarvan hij er zo vele had horen vertellen. Nu en dan, als de mannen dachten dat de weg toch wel wat al te bezwaarlijk voor het knapje was, staken zij hem een hand toe. Maar hij werd niet moeder, en op het gladden eis stond hij vast als een gemms. Zij betraden nu de rotsgrond, en liepen nu eens tussen naak te rotsen, dan weer tussen dennen en over groene wijden, telkens door afwisselende nieuwe landschappen. In de ronte verhiven zich de sneeuwbergen, weernamen de jongvrouw, de munch, en de uiger, en ieder kind in de streken, en ook aan Rudi bekend waren. Rudi was vroeger nog nooit zo hoog op het gebergde geweest, en had nog nooit de uitgestrekte sneeuwzee betreden. Hier lag deze nu met haar onbewegelijke sneeuwgolven, waarvan de wind nu en dan een vlok wegblies, evenals hij het schuim van de golven der zee wegplaast. De gletschers staan hier om zo te spreken hand aan hand. Elke is een glazen paleis voor de eisjongvrouw, wie je macht en wil het is, te begrijpen en te begraven. De zon scheen warm, de sneeuw was verblindend, en als met blauwachtig, witte, vonkelende diamanten bezaaid. Onttellbare insecten, in zonderheid kapellen en bijen, lagen bij hopendood op de sneeuw neer. Zij hadden zich te hoog gewaagd, of de wind had ze zo hoog gedragen, totdat zij van de koude stierven. Om de wetterhoorn heen dreigende zwarte wolk. Zij daalde naar beneden, opgeswollen van hetgeen zij in zich verborgen. Een orkaan, vernieelend, wanneer hij los barst.  De indruk van deze gehele reis, het nachtverblijfje boven, de laatere weg, de diepe rotskloven, waar het water gedurende tijdruimte, waarbij de gedachte duizelende rotsplokken doorgezaagd heeft, brengte zich onuitwisbaar in het geheugen van Rudi. Een verlaten steninggebouw en genenzijden van de sneeuwzee verleende hun gedurende de nachtbeschutting. Hier vonden zij houtskolen en reishout. Als spoedig was er een vuur aangelegd en het nachtleger gereed gemaakt, zo goed als het ging. De mannen scharen zich om het vuur, rookten hun pijpen en dronkende, warme, geurige drank die zij zelf toeverijt hadden. Ook Rudi kreeg zijn aandeel van de drank, en er werd van het geïmzinnige karakter van het alpendant, van de zonderlingen, geuzachtige slangen in de diepe meren, van het herenleger van nachtspoken verteld, dat de slapende door de lucht naar de wondebare, drijvende stad Venetio overbracht. Van de wilde herder, die zijn zwarte schapen over de beide dreef, al had men deze ook niet gezien. In alle gevallen had men toch het geklingel van hun belletjes gehoord, het schorre geblaad daar kudden vernomen. Rudi luisterde nieuwsgierig, maar zonder enige vrees. Deze kende hij niet, en terwijl hij luisterde kwam het hem voor, alsof hij het spookachtige, hollige brul hoorde. Ja, het werd gedurig duidelijker, ook de mannen hoorde het, heelde met hun gesprekken op, luisterde en zeiden tegen Rudi dat hij niet mocht gaan slapen. Het was een feun, die geweldige stormwind, die zich van de bergen af in het dal werpt en in zijn woede de bomen knakt, alsof het rietjes waren, die de houten huizen van de ene oever naar de andere slert, even als wij een stuk op het schaapbord verzetten. Na verloop van omstrengs hun uur zeiden zij tegen Rudi dat het gevaar nu geweken was en dat hij kon gaan slapen. En vermoeid van de reis viel hij als op commando in slaap. De volgende morgen zetten zij hun tocht weer voort. De zon bescheen op deze dag voor Rudi nieuwe bergen, glatchers en sneeuwvelden. Zij waren in het kantoon wel eens er land gekomen en bevonden zich aan gene zijde van de bergrug, die men vanuit de grindemalt ziet. Maar zij waren nog ver van Rudi's nieuwe woning verwijderd. Er vertonen zich andere kloven, andere wijden, bossen en rotspaden. Ook andere huizen en andere mensen kwamen tevoorschijn. Maar wat voor mensen? Het waren wangedrochten. Zij hadden aakleggen, bollen, geelachtige gezichten.  Hun halzen waren zware, lelijke klompen vet die al zakken naar beneden hingen. Het waren kroplijders. Zij sleepten zich met moeite voort en keken de vreemdelingen met wezenloze blikken aan. De vrouwen zagen haar vooral afschuwelijk uit. Waren dat de mensen in zijn nieuwe woonplaats? Einde van de ijsjonkvrouw, de reis naar de nieuwe woning. De ijsjonkvrouw, de oom. Uit anderen zijn sprokke vertellingen. Dit is een liepervoksopname. Alle liepervoksopname behoren tot het publieke domein. Voor meer informatie of om je aantemalt als vrijwilliger, ga naar liepervoks.org. Opname door Julie van Walgem. Andressen sproken een vertellingen, door Hans Christian Andressen, navertaald door Simon Jacob Andressen. De ijsjonkvrouw, de oom. In het huis van de oom, waar Rudi nu woonde, zagen de mensen er goddank uit, zoals hij ze gewoon was te zien. Hier was slechts een enkele kroplijder, een arme idiot, een van die beklagenzwaardige schepselen, die in een verlatenheid in het Kanton Walliserland altijd van huis tot huis gaan en in iedere familie een paar maanden blijven. De arme Sabrily was juist de heren toen Rudi aankwam. De oom van Rudi was nog een krachtig jager en verstand bovendien het Kuipersanbacht. Zijn echtgenoten was een kleine, levende gevrouw met een vogelgezicht, ogen als een adelaar en een lange met haar begroenen hals. Alles was hier voor Rudi nieuw, klederdracht, zeden en gebruiken, zelfs de taal, maar deze zou het oor van de knap als voedigleren verstaan. Het zag er hier wel varend uit, in vergelijking met een vroeger verblijf bij zijn grootvader. De kamer was groter, de muren brijkten met horens van Jemsen een blank gepolijst jachtrore. Boven de deur ging een beeld van de heilige maagd en daarvoor stonden frisse alperose en een brandende lamp. Zijn oom was, zoals gezegd is, in haar onverschokkendste Jemsenjager zuidige hele omtrek en ook in haar beste gitsen. In dit huis zou Rudi nu de lieveling worden. Weliswaar was er alleen, namelijk een oude, blinde en doven jachthond, die nu echt er niet meer op de jacht mee ging, maar het toch vroeger gedaan had. Men had zijn goede eigenschappen uit vroegere tijden niet vergeten en daarom werd het beest nu tot de familie geregend en goed verpleegd. Rudi streelde de hond, maar deze liet zich niet meer met vreemde in, en dat was Rudi immers voor hem. Lang bleef hij het echter niet.  Hij schoot al spoedig wortelen in het huis en in het hart. Hier in het kant van Walliserland is het nog zo kwaad niet, zei de oom, en Jemsen hebben wij. Die stirven het niet zo spoedig uit als een steenboek. Hier is het nu veel beter dan een vroegere tijd. Hoeveel er ook de heren van de vroegere dagen verteld wordt, dan onze zijn toch beter. De zak is opengemaakt, er gaat een luchtstroom door ons ingesloten dal. Iets beter komt er al tijd tevoorschijn wanneer het afgesledenen vervalt, zei hij. En als zijn oom eens recht in zijn nopjes was, dan vertelde hij van die jaren zijn er jeugd, en verderop tot in de kachtigste tijd van zijn vader. De Walliserland, zoals hij zich uitdrukte, nog een dichtgemaakte zak was. Vol zieke mensen, beklagen zwaardige kopleiders. Maar de Franse soldaten kwamen hier. Zij waren de beste geneesheren. Zij sloegen de ziekte ter ston dood en de mensen sloegen zij oogdood. Van het slaan hadden de Franse verstand. Zij hebben ze op meer dan één manier een slag te slaan, en de meisjes hebben er ook verstand van. Daarbij knikte de oom zijn vrouw, die geboren Franseid was, al lachend toe. De Franse hebben in de rotsen gehouden, dat het de lust was om te zien. De Simplonweg hebben zij in rotsen gemaakt, zodat ik nu tegen een kind van 3 jaar kan zeggen, ga eens naar Italië toe, houd de grote weg maar. En het kind zal goed en wel in Italië aankomen als het de grote weg maar houdt. Daarop zong zijn oom een Frans Lied en Reep Hoera en Levenapolian Bonaparte. Hier hoorde Rudi voor het eerst van zijn leven vertellen van Frankrijk en van Lyon, de grote stad en de Ronen. Daar was zijn oom geweest. Er zouden niet vele jaren verlopen, of Rudi zou een uitstekend gemziager worden. Hij had er veel aanleg toe, zei zijn oom, en deze leerde hem de buks hanteren, leerde hem het micken en het schieten. Hij nam hem in de jachtijd mee naar de bergen en liet hem van het warme bloed er gemzen drinken, dat hij jager de duizeligheid benemt. Hij leerde hem ook de tijden onderscheiden, wanneer op de verschillende bergen de laweenen zouden hier storten, smiddags of zaves, al naar de zonnestralen terwerken.  Hij leerde hem op de gemzen en op haar springen achtergeven, zodat men op de voeten de land kwam en vast bleef staan, en als er een rotskloof geen steun voor de voet was, dan moest men zich met de ellebogen, met de lendenen en met de kuiten vastklampen, zelfs met de nek kon men zich vastklemmen als het wezen moest. De gemzen waren slim, zij zette voorposten uit, maar de jager moest nog slimmer zijn, ze van het recht of spoor afbrengen en op een dwaalweg voeren. Op zekere dag, toen Rudy met zijn oom op de jacht was, hing deze zijn jas en zijn hoed op de Alpenstok, en de gemzen zagen de jas voor de man aan. Het rotspad was smal, ja, het was bijna geen pad, maar slechts een smalle uitstijk langs de gapende afgrond. De sneeuw die hier lag was half on dood, de stenen brokkelde af als men erop drapte. Zijn oom ging daarom plott op zijn buikleg en kropt zo voorwaarts. Ieder stukje dat er van rots afbrokkelde, viel en stuidde terug, sprong en rolde van de ene rots want naar de andere totdat het in de diepte tot staan kwam. Omstreeks honderd schreden achter zijn oom stond Rudy, op een voorrijd springende vast rotspunt. Van hier zag hij een grote lammergeer doodlucht vliegen en zwevend boven zijn oom blijven staan, die hij met zijn vleugerslag in de afgrond wilde werpen om hem tot zijn prooi te maken. Zijn oom had slechts ogen voor de gems, die met haar jongen aan genezijde van de rotskloof te zien was. Rudy heelte zijn blik onafgewent op de vogel gefestigd, hij begreep al wat deze wilde, daarom stond hij gereed om zijn buks af te schieten. Daar sprong de gems plotseling op, zijn oom schoot en het dier was getroffen door de doodende kogel, maar het jong spond weg alsof het zijn leven lang aan vluchten en gevaar gewoon geweest was. De grote vogel sloeg door de knal van het schot verschrikt een andere richting in. Zijn oom wist niets van het gevaar waarin hij verkeerd had, eerst van Rudy vernam hij dit. Terwijl zij zich nu in de beste luime op de terugreis bevonden en de oom een lied uit zijn jeugd vloot, hoorde zij eentklapp zijn eigenaardige luid in de nabijheid.  Ze keken om zich heen en nu vergief zich in de hoogte op de helling de rots het sneeuwdeck. Het behoog zich in golfen als een stuk linnen wanneer de wind daaronder speelt. De sneeuwgolfen braken en losten zich terwijl zijn ogenblik geleden nog glad en vast als marmre platen waren en schuimende verbolge wateren op die als een toffe tonderslag dreunden. Het was een labine die naar beneden storten, niet over Rudy en zijn oom heen maar in hun nabijheid, vlak in hun nabijheid. Hou je vast, Rudy, zei de oom, hou je met allemacht vast. En Rudy heelte naast de boomstam omklemmt. Zijn oom klaaut er de boven hem tegen de boom op en heelte zich daarvast terwijl de labine veerle voeten van hen afvoortrolden. Maar de luchtdrukking, de storm vleugelen ter labine, brak bomen en struiken in de omtrek als of het slechts dunne rietjes waren en weerp ze her en der waard zijn. Rudy zat op zijn hurken, de boomstam waaran hij zich vast hield, was als door midden gezagd en de kroon was varenweg geslingerd. Daar tussen de geknakte takken lag zijn oom met een verpletterd hoofd. Zijn hand was nog warm, maar zijn gezicht niet te herkennen. Rudy stond daar bleek en citterend. Het was de eerste schrik zijn slevens, de eerste huivering die hem over de lediging. Laat op de avond kwam hij met de doodstiding in het huis terug, dat nu een huis van rouw werd. Zijn tante vond geen woorden, geen tranen. Eerst toen men het lijkt thuis wacht, kwam de smarte tijdwaarsting. De arme kropleider kroepen zijn wet, men zag hem de gehele volgende dag niet. Eerst tegen de avond kwam hij naar Rudy toe. Schrijf een brief voor mij, zei hij. Z'n perlik kan niet schrijven. Z'n perlik kan de brief op de post brengen. Een brief van jou, vroeg Rudy, en aan Wien. Aan de heer Christus. Aan Wien, zeg je? En nu keek de idiot Rudy met een geroerde blik aan, vauwde de handen en zijde op een plechtige en verromentoon. Aan Jezus Christus. Z'n perlik zal hem mijn brief senden en vragen of Z'n perlik dood mag liggen en niet de man hier in huis. Rudy drukte hem de hand en zij. De brief komt daar niet aan en geeft ons hem niet terug. 