Camera Obscura | Nicolaas Beets | Single Author Collections | Sound Book | Dutch | 9/13
Gerre Twitzen, oudervreugd uit Kamera op Skura. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opnamen behoren tot de publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden al vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Kamera op Skura van Hildebrandt, Gerre Twitzen, oudervreugd. Met ingeopende brief in de hand en in glans van genoegen, op het gelaat begroeten de heer Twitzen zijn gade aan het ombeid. Morgen komt onze kandidaat thuis, zei de heer Twitzen. Onze wie, vroeg mevrouw, zei een erg genote. Onze student, antwoordde de heer Twitzen. Maar hij is nu kandidaat. Hij schrijft mij dat hij zijn examen gisteren gedaan heeft. Het zal wel goed geweest zijn. Daar ben ik niet bang voor. Wij beleven genoegen aan dat kind, zei mevrouw Twitzen, water op de thee schenkende. Is het niet buiten gewoon gauw, dat hij examen gedaan heeft? Zeker, liefste, zeer zeker. Hij is pas vijf jaren te leiden. En je moet denken, hij heeft drie jaar gebruikt voor zijn eerste examen. Zijn propa deuties, niet maar? Vier mevrouw Twitzen, met deftigheid in. Trots dat zij het moeilijke woord zo goed had leren uitspreken. Juist, mijn kind, dat is een ding. Daar de meeste lucht ik overheen lopen. Maar hij heeft daar zijn werk bijzonder van gemaakt. Hoor eens, hij kost ons daar kinder een handvol geld. Maar de medicijnen, heb ik altijd horen zeggen, is een dure studie. Hij moet niets verzuimen. Maar hoe lang zal wij er nu nog wezen moeten, nu hij kandidaat is? Wel, ik weet het niet. Hij wilde er graag de chirurgie en de obstetrie bij leren. En dat zal nog wel wat tijd kosten. Maar wie weet waar hij dan ook geschikt voor is? Zo, zou je dat denken? Vroeg mevrouw Witzen, het mes, waar zij zich in bootram mee maakte, houden weg in de brood laten te steken en haar man strak aanzienden. Alles is mogelijk, liefste, antwoerde haar echt vriend. Den brief nog eens inzienden. En een blij de glimlaar vertoonde zich op zijn wezenstrekken. Maar staan daar niet zeker jaren voor, vroeg mevrouw Weda, terwijl zij haar ogen sedeglijk neersloeg en met ene bijzondere oplettendheid haar bootram in reepjes neemt. Wat meen je, vroeg de heer Witzen, die hetzelfde meende als zijn eegade? Wel, antwoerde de goede vrouw, de punt van haar mes met grote nauwkeurigheid beschouwende, om zo het een of ander te worden.  Wat een of ander, moedartje, vroeg de eggenoedlachende. En van verlangen brandende het grote woord dat hij zelf niet uitdoorstspreken van de lippen van zijn weder helft te horen. Wel, antwoerde mevrouw Witzen, hoe ooit was die jongen, hoe heet ie hoe kwees, hoe wat, toen hij professor werd. Te, te, te, antwoerde de heer Witzen, terwijl zijn ogen van genoeg geschilderd en zijn aangezegd zich zenuwachtig bewoord. Je moet zo hoog niet vliegen, moedartje. Als hij maar een knap dokter wordt, dat is heel wel. Dat is ook zo, haar nam zijn vrouw, wie het speed dat zij zich zo onvoorzichtig had uitgelaten. Het hoeft ook niet. Ik zou heel tevreden zijn als hij maar gelukkig is in de praktijk. Wij mogen ook niet alles vergen. Wel, nee, zei de heer Witzen. En daarin boven ging me vrouw Voort, wie weet of het goed voor hem zou zijn. Een professor moet immer zo alle verschrikkelijk studeren. Dat moet hij zeker, vrouw Lief, was het antwoord, maar dat was voor onze Gerrit het minste. Ja, dat wil ik ook wel geloven, haar nam, de moeder van Gerrit. Met toch, ik zei dat daar nu zo, maar ik kan je eerlijk zeggen dat ik er nooit over denk. Je moet het nu weer zo helemaal niet weggooien, antwoorde Gerrit's vader. Nee, zei Gerrit's moeder, dat nu juist niet. Het is meer gebeurd, zei Witzen, zonder eigen te weten wat dit bedeute. O ja, waarom zou het ook niet plaats kunnen hebben, zij, mevrouw. Men kan zich niet meer appliceren dan Gerrit, haar nam Witzen. En hij zou, geloof ik, wel veel gescheedheid hebben om te onderwijzen, ging zij verwoord. Dat geloof ik ook. En ik denk ook wel dat ze zulke jonge leu in het oog houden, vroeg de hea bij. Het zou in groot geluk wezen, maakte zij aan. Dat zou het zeker verklaren, maar je kunt dan niet opaan. Verdiensten worden niet altijd erkend, net als met je prijsvraag. Maar hij had toch het accessit, zei de moeder. Hij had de medaille moeten hebben, zei de vader. De gekken krijgen de kaart, zei de moeder, die op eenmaal alles aan het geluk begon toe te schrijven. Het zou goed klinken, zei de vader. Professor Witzen. Ach kom, Witzen, zei de moeder. Wie er beurt het nu weer was om nedrig te zijn.  Vlei er je toch niet mee? Dat doe ik niet, verzekerde haar echtvriend. Ik zeg maar dat het mooi klinken zou. En volgde in stilte. Meneer tuurde in het handelsblad en mevrouw zette in boordje van een koos op. Maar hun beide gedachten waren bij professor Raad van Gert, waarvan zij, elk voor zichzelf, zich overtuigd hielden. Indien maar in dit ondermaant ze waren verdiensten op haar rechte prijs werden geschat. En hun geruime tijd bleef het gelukkig echtbaar in deze zoete overdenking verdiept. Daarop brakte je weer zetstelswegen. Wij moesten toch iets daeren van de kandidaar doen, dunks me, zei de heen. Dat heb ik ook al gedacht, want woorden zijn eenstemmige dierbaren. In die neetje zou er aardig zijn. Ja, wie al zo? De Vanooien, denk je niet? Best, ik zou ze zelf geen vragen. En dan de Van Hoels voor Al. Vrijdag is nog wel een goede dag. Maar we moeten volstrekt mevrouw Stork hebben. Die kentgerden het geheel niet, merkten we ze aan. Goed, antwoorden zijn gemeld in voor mijn rekening. Zij zal hem wel bevallen. Het is een allerinteressantste vrouw. Weet je wel dat er bij Vanooi een nigtje gelogeerd is? Dat is ook een vreempje. Nu, hoe meer, hoe liever. Maar dan dienen er nog een paar heren ook bij. De jonge hateling. Je weet niet of Gerrit wel heel haarderingachtig is, merkten we neerwitse aan. He, waarom zou Gerrit niet haardelingachtig zijn, vroeg mevrouw. Het is een heel aangenaam jong mens. En ik vind het zo'n knap uiterlijk. Jongens, het is zo'n knap uiterlijk. Je moet denken, haarderingachtig. Van wie van onze jonge mensen hoort Gerrit nu eigenlijk. Zodat hij op de academie is, gaat hij met niemand van de Rotterdamse jongen lui meer om. Mij is het wel, zei de heer Witse. En zouden we wagenstert ook niet vragen? Wel zeker wagenstert, antwoordde z'n eegarden. Dan zijn we zeker dat het een vrolijk dienis wezen zou. Het dieniproject was gereed. En hoewel het ter ere van Gerrit was opgemaakt, was er echter bij de keuze daar gasten weinig op zijn genoegen gelet. Tot verschoning zei, gezegd, dat het oogmerk van dit ouderper veel eer was om met een knap bezoond te pronken, dan om de oppassende zoon in genoegere gedachten bezorgen. De heer Witse ging die dag reeds vroeg uit om verschillende bezoeken af te leggen.  Hij deed het met een brief van Gerrit in zijn zak en gaf aan oude huizen waar hij kwam, breed op van de ongehoorde kundigheden van zijn zoon Gerrit. Er zijn verschillende wegen om een zoon of dochter ongelukkig te maken. En de heer Witse had ze dat lang deze ingeslagen. Om de waarheid te zeggen, het wast man zwakke zijden. De heer Witse was een zeer welgesteld man uit een deftige burgerstand en utaris van beroep. Hij had in heel goed en helde verstand en ook veel verworvene kennis. Maar zijn denkbeelden om trenten meerderheid van een gestudeerd persoon waren ouder overdrevenst. Men kon niet zeggen dat hij zijn zoon als kind bedorven of over het perkje tilt had, want hier toe was hij te beredeneerd geweest. Hij had een jonge Gerrit in een zeer goede opvoeding gegeven en hem wel onder de duim gehouden. Maar zo raast hij als student was ingeschreven, had hij de onbepouwste hoogachting voor hem opgevat en welke hoogachting de moeder zeer genegen was te delen. Daar de jongeling haar enige spruit was. Haar kundige man die algemeen om zijn helderhoofd geach werd geloofde niets te zijn in vergelijking met een zoon die jaar zich altijd zeer op zijn studie bevleidig had. Maar toch wel ligt nog in vele opzichten beneden hem stond. Vooral in punten waar het op in klaar inzicht en juiste onderscheiding aan kwam. De beste zijde van Sman's overtuiging in deze was dat zij hem zeer liberaal denken deed over alles wat de studie en bekwaamheden van Gerrit kon uitbreiden en in de hond werken. Gerrit's bibliotheek was één van de beste die ooit een medisch student bezeten had. En dat hij na het ingraat verwolven te hebben Parlein en Parijs zien zo leed geen twijfel. Einde Gerrit Witsen Oude vreugde Gerrit Witsen, meisjeskwal in uit Kamera op Skura Dit is een LibriVolksopname. Alle LibriVolksopnamen behoren tot het publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden of vrijwilliger ga naar LibriVolks.org Kamera op Skura van Hildebrand Gerrit Witsen, meisjeskwal in Klaartje Donsen zat in de zijkamer van meneer en mevrouw Vernooy in de vensterbank en maakte een schelkoord voor de aanstaande viader van haar vader en heeft tussen beide haar liefgezicht op om eens op de hoogstraat te kijken maakkeerde het meestal wederaf en tot haar werk.  Klaartje Donsen was een frisse, vrolijke, prettige Gelderse dene van nog geen 18 jaar. Ze had bruin haar in vele lange kroon langs haar wangen nedervallende en voor het overige in een zware vlecht op haar hoofd samengesträngelt. In sneeuwwit voorhoofd, grote blauwe ogen met inheldere tinteling en vrijmoedige opslag. Blozende wangen en een mondje zo plezierig geplooid dat men niet wist wat men haar liever van krijgen zou een kus of een zoetwoordje. Klaartje Donsen was buitenopgevoed had als kind alle jaren het eerste groen gezien kippen, eenden en goudvissen gevoerd ten keufbal geslagen en zolang zij hun panteelond roeg schrijd links op een hit gereden. Zij kende alle soorten van bomen onderscheiderlijk en wist daar een boven wat ze waard waren Zij kreeg alle jaren te paasen een potlammetje en hield op de zolder meer dan 20 duiven die uit haar hand aaten. Zij groeten de knapen van het dorp niet als mannen of vrienden maar als jannen hengend koerten of hoe zij heten mochten. Zij zag niet op tegen een beetje sneeuw of een beetje voort en had honderd mal in haar jong leven in een regenbui zitten hengelen. Klaartje Donsen was sinds enige dagen bij oom en tante vernooit de Rotterdam gelogeerd. Zij was nog nooit in hoont geweest en had zich machtig veel van het logeren in ene stad als hoorns tweede koopstad voorgesteld. De donkere hoogstraat was er zeker vrij wat tegengevallen en ook weer zij niet dat keien en klinkers zo vuil konden wezen als die van Rotterdam bij slecht weer doorgaand zijn. Wanneer het is, ik gebruik de uitdrukking van in een lieve Rotterdamse zelf als of het water chocolade geregend heeft. In paar maren was zij uitgeweest. De brede blaak met haar en menigte van winkels, de boompjes en de vrolijke wijnhaven met haar schijnbaar door alkander gewaarde schepen met kleurge wimpels en nummervlaggen, de deftige leuvenhaven met haar staatige huizen bevielen haar nog om. Maar het nieuwe werk vond zij de moeite niet waard en wandeling genoemd te worden en de plantage talde zij onder de omstreken van Gorken. Meest behaagde haar het ruime riviergezicht op het hoofd maar ook van oei die haar deed genieten vond het er te winderig en moest er de rug aan toekeren terwijl zij met een lachend gezicht een windlied begaan.  Die de strikken van haar hoed deplapperen tegen de leuvel en de tip van haar schaal achter haar oodreef. Voor het overige liep zij met meer gerustheid achter de paarden in haar vaders stal of onder de koeien op haar vaders wijde. Dan in het gedrang van ene Rotterdamse straat waar horen en zien haar verging van de menigte van overrijwagens die zij altijd meende dat het opzettelijk op haar tenen gemunt hadden. Meer dan aankerig vond zij het wanneer als in de kleine draai steeg geschieden tegrond zich plotseling voor haar voeten opende of smerge pakhuiskenaars met roonde vaten haar geduregnooptende toevlucht te nemen tot één of andere stoep. En als ze van ogenblik tot ogenblik iets uit de lucht werd nedergelaten dat van onderenscheen genoemd te worden. Haar oom en tante meenden had zij haar wel met klaartje en waren alle beste, hartelijke mensen die haar met veel nadruk te logeren gevraagd hadden. Bij gelegenheid had zij haar ooders in den verleden zomer op een klein toertje naar Kleef in bezoek hadden gegeven. Maar zij namen juist niet veel deel aan de vermakende stad. Klaartje had gehoord dat het Rotterdam een schoonburg was, waar de hondsen en de Franse acteurs uit Den Haag beurtelings het turné betraden en niet minder dan drie concertzalen. Dientenkevoren had zij ze voorgesteld dat deze etablissementen machtig veertig daar genoegen zouden bijdragen en haar op een ganz nieuwe wijze van maken. Meneer Vernooi was de goedhartigste koopman die ooit op twee benen liep en zijn even, goedhartige vrouw hoorde, nood, inboost of onaangenaam woord uit zijn mond. Hij was altijd even joviaal en opgeruimd. Maar der avonds als hij zijn contoursloot toog hij na de sociëteit aan Missitia en maakte daar zijn vast partijtje. Daarop kwam hij met slaan van tiende thuis en was dan weer even goedhartig en joviaal als toen hij uit ging. Maar van schouwburg of concert was intussen niets ingekomen. Deze teleurstellingen maakte evenwel de lieve Clara niet neerslachtig. Zij bleef te haar eigen blijkjesigheid behouden. Of schoon, zijn nu en dan wel eens na huis verlangde al was het maar alleen om te weten of de duiven haar naar zuiden kennen.  Nu zat zij in de vensterbank aan de donkere hoogstraat en dacht aan buiten en kiek dan weer eens na de straat en verwonderde zich over het aantal malen dat in landaren vuren door de volks menigte in het uitoefenen van zijn beroep werd gestoord. Het was omstreekst 12 uur en het koffiegoed stond op tafel. Mijn vrouw vernooi kwam binnen. Zij was een dikke dame van een 40 jaar met een roze, rood gezicht en een belangrijke onderkin en die als zij sprang in een rij zeer grote, witte tanden ombloten. Zij droeg in hele blonden toer onder haar muts en was gekleed in een schotstmerinos in Japan met aanmerkelijke ruiten. Stilswijkend zette zij een sleutelmandje op tafel neer en begon koffie te zetten. Nu klaart je, zei de zij dat wij zij water opgoed. Er is goed nieuws. Wij hebben in pret zich vooruitzicht tegen overmorgen. Tegen overmorgen tampte, zei klaartje, het schouwkoord op de vensterbank neawelpende en een vrolijk gezicht toonende. Ja, antwoordde mevrouw vernooi, rad in zwat, wij gaan naar de comedie. Nee, kind, er is vrijdag geen comedie. Naar het concert? Miss, miss, zij tanden en bang dat er nog meer vermakerigheden van die soort in de wilderige verbeelding van haar nigtje op zouden komen, voeten zij ja bij. Wij gaan uit die neeren. Uit die neeren, en dan klaart je in weinig te neder geslagen. En bij wie? Ja, dat is het punt. Bij wie? Dat kan ik onmogelijk raden. Nu, ik zal het je dan maar zeggen. Bij de familie Wiltse. Gerrit is overgekomen. Nu klaart je, bloes maar zo niet. Lieve tanden, ik blozen het geheel niet, zij klaartje opstaande en in de spiegel kijkende. Ik heb immerste man nooit in mijn leven gezien. Dat is goed, maar je hebt genoeg van hem gehoord. Hij nam tanden met een lachje en hij interesseert je wel. Klaart je die tanden praten en nam haar schouwkort weer op. Inderdaad, het was alles behalve ene onwaarheid dat de lieve meid genoeg van een jonge Wiltse vernomen had. Mijn vrouw vernooi was één, goede vrouw. Ik geloof, de treedsten hebben opgemerkt, maar die juist niet gebeuking onder overmaat van verstand. Zij had volstrek geen kinderen, schoon haar welvarend voorkomende spotdreijerd uitgelopen, dat zij haar wel gehad, maar ze even als saturnes, heidense gedachtenissen opgegeten had.  En daar ze twee meiden uit die nog daar en boven door een naester, een werkster en in oppassen ondersteund werden, was haar leven vrij gemakkelijk. Liever nog, zij had niets te doen. Van lectuur hield zij juist niet bijzonder veel. Behalve als zij ziek was. Iets dat haar zouden gebeuren. En daar zij zich, toch gerne ergens mee vermaakte, had zij er haar zinnen opgezet te bestuderen welke mensen te Rotterdam en Elders al zo geschikt waren om te samen in het huwwerk te treden. Veel al leidde deze berekeningen tot geen degelijk resultaat. Maar nu een mooi nechtje te logeren hebben, kon ze niet nalaten haren in dit opzicht zo speculatief en geest met deze bezig te houden met het vaste voornemen de slots om haren overdenkingen en die mogelijk te verwezenlijken. Na lang rondzoeken reed voordat klaartje gekomen was en na haar in gedachten meer dan tien maaltelkens met een andere bruidigom voort al datte hebben gebracht, was zij eindelijk stil blijven staan bij het denkbeel dat de jonge student Twitzen in geschikte partij waar niet ge zou zijn. Deze was in ja of vijf ouder dan zij zijn ouders bezaten in redelijk vermogen en behoorde daarin boven tot haar best te vrienden waartoe hoe zakelijk medewerkte dat er niemand in de gantse Erasmianse stad gevonden werd die geduldiger en liefderijker de loftredenen op de knapbezoen aanhoorde dan de heer en mevrouw Vernooy. Toen zij dit huur ik al zo bij haarzelf had vastgesteld kon zij zich onmogelijk in de toekomst enig geluk verklaard je denken dan zij je werkruik eerst voor de burkenstand vertrokken en vervolgens door haar lievelingsbredica ingezegend was en begon het ook langzame hand tot de artikeren van haar edere geloof te behoren dat het in den hemel ouders was besloten. Zij twijfelde er dan ook geen ogenblik aan of Gerrit zou tegen zijn verblijf en klaartje wel eens overkomen en peinigde zich met te willen uitspuren hoe deze overkomst desnoods door te drijven zouden zijn. 