Delftsche Wonderdokter | A. L. G. Bosboom-Toussaint | Historical Fiction | Soundbook | Dutch | 3/14
Lang heb ik het ervoor gehouden, dat gij tevens van zin, waart veranderd. Nu ja, zo was dat toen ook. Maar, stil, nu rokt verzeker, daar is een wagen die op de herweg blijft stilstaan. Ga even zien, of het is wat ik wacht. En blommers, de deur van de kluis openende, ging op de drempel staan, roepende. Is al de wagen van Gerrit Evertsen? Precies, als het dominee maar op het liefst op te stappen, was het antwoord. Mooi zo, ik kom. Goedenavond, lijst bed. Dank voor je herbergsaamheid en je onderhoud. Ik laat u aan uw meditatie. Maar lijst bed zelf was hem gevolgd, en terwijl zij voor haar huisdeur staan bleef, hoorde zij blommers tot een voerman zeggen. Zo, Gerrit Buur, ben je het zelf? Is je gast niet bij je? Nee dominee, die wacht je in de abdij, was het antwoord van deze. En terwijl hij blommers de hand rijkte om de wagen te bestijgen, voegt hij erbij. Als het de dominee hetzelfde is, wil dan naast mij op het voorkrad komen zitten, dan kunnen we samen nog wat praten. Toen dit geschiet was, reden ze voort. Maar lijst bed schudd het hoofd en sprak bij zichzelf. In de abdij, wat doen ze daar? Hoe komen ze erin? Gerrit Evertsen, dat is er nog een die bij het oude geloof gebleven is, en die zo eigen met dominee. Daar steekt wat achter. Denkelijk had lijst bed gelijk in dat vermoeden, maar het is voor ons nog het oogomelijk niet dat te onderzoeken. Einde van Hoogstuk Vier. Eerste deel van Hoogstuk V, van de Delftse Wunderdokter. Deze liep je vox opname boord op de publieke domijn, opname door Anna Simon. De Delftse Wunderdokter, door ALG Bosproem Toussaint. Eerste deel van Hoogstuk V. De zolderniers, die wij om het kruidveld zeggen rondwoeden, spelen een te belangrijke rol in ons drama. Zij het ook door de verwaringen die zij aanrichten, om een geheel uit het oog te verliezen. Om ze weer te zien, moeten we hen opzoeken in één derminst aanziemelijke buurtum van de stad, in een enge, morgens gesteeg, waar zelfs de zakste poging tot straatverlichting is verzuimd, hoewel het er iets ver in de avond is, en men geen recht had op de maand te rekenen.  Winkelhuizen vindt men er ook niet, waarvan nog het walmende lampje op de toombank door de kleine, toffe wens eruit heen enig licht kon verspreiden om de voorbijgaar het troostrijk bewijst te leveren dat er mensen wonen. In eigenlijke zin wonen er ook geen mensen. Men vindt er slechts achterhuizen van brouwerijen en lakenververijen, ofwel bergplaatsen van allerlei soort van kuipers en brouwersmaterialen, waarin bij dag drukte en werkzaamheid heersten, maar die met het laatste werk uur verlaten werden. Hoog opgetrokken, blinde muren, daar ene zijde met enkele langwerpig uitgeholde luchtgraten, als de schietgraten in ervesting en met ijzeren tradien voorzien, of men de verlatenheid zelf tegen inderingen beschutten wilde, ter andere houdt er loodsen met droogrekken, waarover de vers geverfde stoffenhingen uitgespreid, het geen echter van buiten niet was waard te nemen, ten zijde wind, door de reed te fluitend, zijn spel dreef met het vochtig laken dat hem door leidelijke weerstand tergde. Het verblijf zelf dat wij moeten binnengaan, was niets beters dan een vervallen brouwerij, ingericht tot een ruim kuiperspakhuis met een smalle deur die in tweeën opengaat en niet al te best meesluit. Door de reed in het midden ontwaart men eindelijk enig licht, dat verlockt om het bovendeel der deur open te duwen en een blik naar binnen te wagen. Het is een vreemd, maar schilderachtig tafereel dat zich hier aan ons oog voordoet. De vijftien zoldeniers waren hier ingeleggerd en hielden naar huis op hun wijze. Ze zaten in een halve kring rondom een hoog opvlammend vuur waarvan ze de gloed nog van tijd tot tijd aanwakkerden door er spaanders en oude kuipersduigen in te werpen. Bij die flickering kwam er op hun vermagerde en verwilderde goudieve gezichten een rosse gloed die de matten leidende bleekheid verving en waarbij zelfs hun doffe ingezonke ogen glansden. Maar die glans was niet enkel kunstmatig en vanbuiten aangebracht. Een tenteling van zingenot straalt uit hun blikken en ontspandt de strakke, koude wezenstrecken. Lang, al te lang, in de laatste tijd vooral, gespeend van alle levensgenot, zelfs van de voldoening daar onompeerlijkste behoeften, hebben zij er zich met boes de heishoeng opgeworpen, nu zij de kans tot verzadiging schoonzien. Zij verquikken zich in de milde warmte die het vlammend vuur verspreid in hun kil en ongeschikt verblijf. Om de rook en walm die hun een dikke wolken boven het hoofd draait, geven ze niet.  Er is geen schoorsteen. Zij hebben een haart geimproviseerd op de stenen vloer, juist waar z'n opening in de muur vonden, waardoor een deel van de rook kan optrekken zodat de wind hun terwille is. Zo niet, wat bekommeren zij zich om zo'n kleinigheid? Zij hebben wel een wat anders te denken. Een tweet al hunig, woont de Sneden gerookt spek aan de punt ene spies geregen en laat ze in de vlamm braden. Hun makkers hebben weer andere zorg. Zij wisten met merkwaardige vindengrijkheid een ijzere ketel tussen drie haakbussen te bevestigen en op die wijze boven het vuur te hangen. Een hachelijk onderneming die geheel hun aandacht vordert. Er moet opgepast worden dat de marmiet haar evenwicht houdt, dat de haakbussen niet wankelen en het zielend nat in de vlammen verloren gaat of hen over het lijf start. Intussen heeft die vinding van een warme, verkekkende drang te voorzien reed haar moeite beloond en de tinnicoos, de enige die zij rijk zijn, is reeds herhaaldelijk rondgegaan in de kring. Het verhitte bier door brandenwijn aangezet en met honingverzoed doet reeds zijn werking zoals uit de verweerde aangezichten is waar te nemen. Een omgekeerde bierton waarover een paar planken zijn gelegd dient hun tot bevet en prijk met een stapel grof brood en een doorgesneden kaas. Een mes ligt er nevens bij wijze van nodiging om toe te tasten en de bijzonderheid dat de meeste hunnig ben honkkaas in de ene, een sneebrood in de andere hand houden, levert het bewijs dat die nodiging niet eidel is geweest. Ze hebben nu eens overvloed en kunnen hun hong en dorst ten volle verzadigen. Al is het niet met datgene wat een verfijnde tong keur van gerechten zou noemen en wat menig verwend de wekening bepaald zou tegenstaan. Ze hebben zoveel ontbeeringen geleden in de laatste tijd dat zij nu eens in de ruimte goede sier willen maken sinds zij de middelen toe hebben. Ze vragen er niet naar of ze ook in één nacht zullen verbrassen het geen hen bij matengebruik voor dagen had kunnen strekken. De zorg voor de dag van morgen hebben zij sinds lang verleerd. Ze leven alleen voor het ogenblik zo hun leefwijze leven heten mag.  Enkele hunnig reed zijn delen verzadigd of nog met gereedigheid staarende op het gebraden spek dat hen wacht veroorloven zich inmiddels de wilde van het toebakzuigen en met het bonkensje de korte, dikgesteelde tabakspijp zitten ze genoegelijk blauwe, walmende kringetjes om zich heen te blazen of ze nooit onrecht hadden gepleegd nog onrust hadden gekend. En toch als we omzien naar de bron waar het deze overvloed vermoedelijk opweld komt het ons voor dat er stof waren geweest tot bezorgdheid en ernstig nadenken. Maar in nadenken vooral nadenken overzetelijk goed en kwaad lachen hun sterkte niet. Hun onderscheidingsvermogen op dit punt is verwart en verstomd zo niet volstrekt verloren gegaan bij het woeste krijgsmans leven dat zij geleid hebben. Ook is het niet zonder aarzeling dat wij ons in hun midden begreven daar het te vrezen is dat het geen rondrein omgaat ons gehoor even om aangenaam zal treffen als onze reuk bij de walgelijke vermenging van allerlei geuren. Rook, tabakswolken, ziedend spek en dampend bier om niet te spreken van de wunzen, bedorven lucht die er ook zonder deze bijkomstigheden hersten moet in die bergplaats van Kuipen en oude biertonnen zonder wens er zo schoorstenen waar vijftien havelose soldiniers dag en nacht huishilden zo goed of zo kwaad als zij konden. Maar toch, we moeten luisteren al is het ook van verre en al is het slechts naar datgene wat ons belangrijk voorkomt in betekking tot jullie aan. Hun ruwe uitingen van pret hun vloeken hun verwenzingen van zichzelf en anderen bij de minste aanleiding verlangen we op te vangen nog weer te geven al is silkrealisme ook nog zo in de mode maar nu wij een hun erg horen zeggen Het is zonder en jammer dat de luitenant niet hier is moet wij toch weten wat er gaat volgen. 