Van de Koele Meren des Doods | Frederik van Eeden | Literary Fiction | Speaking Book | Dutch | 2/6
Van de Koelemere des Doots, hoofdstuk 6. Dit is een LibriVox-opname en dus vrij van oorteursrechten. Voorgelezen en opgenomen door Karole Jansen. Van de Koelemere des Doots van Frederik van Ede, hoofdstuk 6. Door de schrik van dit geval ontstond bij alle betrokkene verzachtingen en wekenheid, zoals mensen en ook wel dieren, gedweewoorden, verschrik door hun er daden uitwerking. Het feit werd door al die twisten zonder afspraak als niet gebeurd beschouwd, nog bestraft, nog besproken. Het wieg had nog brouw, nog spijt. Zij verwonderte zich alleen, over zichzelf en over hoe het nu zou zijn als het Lot had mede gewerkt en niet tegen. Zij had het haren gedaan, maar God had het blijkbaar niet gewild. Zij was nu rustiger en zeer zacht jeegers elk, ook jeegers de jevrouw. Zij wilde nu ook zeer braaf zijn, alle zonde vermijden, geen vrevel of drifttonen en in alles gods wil doen. Haar daad was als een ruwe schok die een bloemblad doet lospringen in een open gaande bloem. Zij voelde zich ouder en rijper en met iets wat bijna op achting voor zichzelf gelijk om het gewichtige wat zij gedaan had. En zij was ook nu schenend als indadelijk twee gesprek met God getreden. Zij had gezegd met de daad, ik wil, en God had geantwoord, ik wil niet. Dit verhief haar meer dan het vernederde. En zich niet meer zo gans, min en onwaardig voelend, kreeg zij weer lust in goed zijn en mooi leven. Van toen aan, maandenlang, was zij vrij van bezoekingen, haar geest ledig van het onrijnen en donker bekoorlijke. Maar het jaar dat volgde scheen haar een vreemd en gewichtig jaar. Het was alles anders voor haar ogen. Wat haar gebeurde wist zij niet beter te benoemen dan wakkerwoorden. En zij had onmiddellijk te gedachten dat zij nu al wat ze in haar voorgaand leven had gezien en ondervonden, nog wel eens zou willen zien en ondervinden. Daar zij zeker wist nu alles veel beter en duidelijker gewaar te zullen worden. Maar later bemerkte zij dat deze gedachte telkens opnieuw terugkwam. Zodat zij telkens meende nu de dingen eerst recht ontwaakt en met vol besefte ontwaren.  En dit nimmer ophoudende wakkerwoorden met telkermalen weerkeerende schijn dat het nu toch niet wakkerder kon, uiteindigde wel met haar kregel en geprikkel te maken, zoals een wandelaar die steeds weer nieuwe heuvel ziet reizen achter die welke hij voor de laatste hield. Zij kwam weer buiten op merbesteen naar drie jaren afwezen. Het bracht haar in spanning. Hoe zou zij nu al dat geliefde weer zien, haar oude kamertje waar zij ziek was geweest, de koepel aan het meer, zou het nog net zo rieken, een rasveldje aan het riet en het boodshuis in de grote lindebomen waaronder men Tee drinkte zomersavonds en het perk met de grote roze struik en de ene hoge dennenboom, het wonder van de kleistreek waar geen dennen groeien. Hoe zou het haar aanzien? En het kerkhof. Het kerkhof met moeder. De dingen waren ernstig vertrouwelijk bij terugzien. Hetwig zat voor op het grote rijtage en het kwam alles stuk voor stuk ernstig onveranderd terug. Terwijl zij met vanspanning en tearheid gesperrde ogen zag, zacht prevelend en begroetend. Wisten ze het? Zou het willen sterven en was bijna dood geweest, wisten ze het? Toen kwam voor kort een illusie dat alles was als vroeger en dat was haar goed als werd een grote zonder vergeven. Was het dan vroeger zonder droefheid? Nee, maar nu zou het zo mooi zijn als vroeger en zonder droefheid. Dit duurde niet lang. De ernstige schijnderdingen werd tegen de avond strak en zonder. Ze hadden een oude harmonie, maar het gezin dat er in terug kwam had die verloren. En toen ging alles wang, klinken en schijnen. Men wist niet hoe men aan tafel zitten zou, in welke rangschikking. Men wist niet hoe men de dag verdelen zou. Men twisten een weinig en ieder voelde verslagenheid. Hetwig sloop weg en ging naar het kerkhof. Zij kroop door de haag als van ouds en ging zitten bij het graf. Het stofferregende zacht en de schemeringsstegel noem. Toen kwam het bekende geluid van de dorpsklok die acht uren sloeg. Wat leek het oude leven zalig waar aan die klank herinnerde? Er brak iets open in hetwig en ze begon te schrijden met haar gezicht in het gras. Zij schrijden heftiger, met schokken, snikken en riet moeder, moeder.  Maar nu kwam iets wat zij nooit gekend had en zij schreef dit daar aan toe dat zij nu wakker was en vroeger niet. Zij wist terwijl zij schrijden dat het heerlijk was te schrijden en zij verpaar ze zich onderwijl omdat schrijd door droevheid betekende. Ook wist zij en bedacht zij terwijl zij moeder moeder grijp dat dit de wijze was waarop, naar het geen zij gehoord en gelezen had, kinderen zich gedrogen die hun moeder verloren hadden. Dit verheugde haar een ogenblik, want het was als een bewijst dat zij een goed en vroom kind was. Maar onmiddellijk daarop kwam die vreemde twijfel waarmee zij later gruwelijk vertrouwd zou raken of zij soms schrijden aan haar moeder riep omdat zij wist dat dit zo behorde en door goede kinderen gedaan werd. Als zij, comediespelend, een moedeloos kind had moeten voorstellen, zou zij even zo gedaan hebben. Was het dan nu geen comediespel? Dan was zij geen goed, maar een slecht, uneerlijk kind. En haar vreugde en haar twijfel beide stijgde den schrijns hartstocht. Ze had tegelijk deernis met zichzelf en berouw over haar slechtheid en wanhoop dat zij nooit goed zou zijn en jammer dat zij nooit meer iemand hebben zou als haar moeder om haar te steunen en te troosten en eindelijk toch weer vreugde dat zij zo erg hard huilde dat zij iets deed om zich lucht te geven en dat het wel echt moest zijn omdat ze het niet meer laten komen. Toen riep zij uiteindelijk niet meer moeder maar heel vaak achtereen en ook luid God, God, God, help mij dan toch, zeg het mij dan. Na een tijd zag zij op, stil geworden, verschikt in haar eigen stilte en in de grote plechtige stilte om haar heen door de naklank van het geluid van haar eigen kleine stem. Zij keek rond als wetend dat er iemand was en tot haar grote schrik en schaamte zag zij een jongen bij de haag zitten. Hij had een open regenscherm na zich, hield zich als zag hij haar niet en speelde met takjes die hij behendig wierp en ving. Hij zat plat neer met gevouwen knieën en leek veel jonger dan Hedwig. Maar aan zijn behendig spel merkten zij dat hij wijzer en ervarener was dan zij en nog midden in haar verrassing overdacht zij toch ter stond hoe kan ik dat daar aan zien.  Hedwig stond op, vanuit haar vrijgelaten aandoening haar gehouding dadelijk weer rustig en beslistmakend en ging langs de vreemde jongen heen naar de opening in de haag. Maar de twee zagen al kan er aan en zij voelde beide dat wegenomen was de vreemdheid die twee al kan er voor het eerst zien de gewoonlijke scheid. Hij had donkere vriendelijke ogen en hij keek naar haar aandachtig zonder onbeschaamdheid zodat zij hem rustig weerom beoogde. Ben je niet nat, zei hij. Niet erg, zij zei, en stond even stil. Toen ook kwam hij overeend en Hedwig zag hoe hij dit vlucht deed zonder zijn handen te gebruiken. Daarop ging hij naast haar en zij wandelde samen naar huis. Hij sprak niet over wat hij gezien had en vroeg niet. Dit vond Hedwig gevoelig en lief van hem en het was als een verbinding tussen de twee. Hij vertelde dat hij hier niet altijd woonde in het dorp maar tijdelijk in huis was bij zijn oom de tuinman. Hij was een weesjonge en kwam uit de stad de stad waar Hedwig geboren was. Zij spraken over het weeshuis dat in dezelfde straat stond als Hedwig's huis en hij zei daar haar weleens gezien te hebben maar zij had hem nooit gezien. Zij vroeg al kanners namen en voor het grote inrijhek van Hedwig's buiten gaf zij hem een hand en zij, dag Johan. Toen hij zijn hoedje af hij zag hem vlucht voortstappen als wie een vrolijke tijding meedekrijgt. Het speet haar van de regenscherm die zijn figuur bedierf. Dit was alles vol fijne vreugdertjes voor Hedwig. Er was iets zeer zoets in dit verwonderlijk afwezig zijn van schuchtigheid en schroom tussen twee vremden. Dit klotsling zonder inspanning vertrouwelijk zijn alsof men al kan er lang kenden hoe was het mogelijk en wat was het heerlijk. Het was rustig en heerlijk alsof de wereld nu goed werd. Maar er was ook iets huiverigs en kittelends in als om zacht te lachen van de durf. En toch als kinderen was dit zo gewoon maar nu was er wonder ingekomen en Hedwig dacht dat dit kwam omdat zij nu wakker was. Zij had nu weet van dit als een zeldzaam vreugdrijk doen wat zij vroeger niet beacht zou hebben.  En verhoging en vervijning der vreugde was hierin dat zij voor Johan een voornamer wezen was dat zij stond voor een groot inrijhek en dat hij ging naar het tuinmanshuis. En het wegvallen van de schoom werd een sterke reis omdat hij een weesjonge was voor geringer stand zoals zij dit gewend was te begrijpen. Dit maakte de beweging van toenijging duidelijker en krachtiger omdat de kloven wijder was. Maar niet zo zeer was zij vervuld van Johans persoon als van een die haar meer dan andere trok. Zij dacht eer, ik wou dat ik met alle jongens met alle mensen zo doen kon. Zij had hem ook in die weinige minuten ondanks schemer en regen zeer scherpe zin. Ze wist de kleur van zijn ogen het beregenende ronde zwarte hoedje van slapveld zijn grijs, oud pakje zijn gespschoenen zijn witte boord en frondje van slecht gesteven linnen zijn zwarte burgerlijke dasje met een groen nagemaakt edelsteentje erop. Zij zat aan het avond eten het gezin was tot vrede en genoegelijkheid gekomen na de droeve eerste dag. En het wieg overdacht alle die kleinigheden van haar nieuwe vrienden met wat meewaren gespot maar toch liefderrijk daar hij zo goed scheen en zij was vrolijker en vriendelijker dan inlang. Johan wist echter niets van al dergelijke dingen nog de kleur van ogen nog het maakselderkleder nog iets van schoenen, hoed of toy hem was invoudiglijk een groot wonder gebeurd en hij ging in een glansige wolk van ondergronderlijk geluk. Het wieg stem hoorde hij in zijn oren en hij durf dezelf nauw spreken. Hij was niet vriendelijk in het tuinmans gezin die navond maar als een koortsige en verbijsterde. Hij sliep maar bij korte weilen die nacht, een schrok wakker en dat telkens weer om zijn groot gouden schitterend wonder te koesteren met liefkozende gedachten. En als hij dacht hoe hij haar het eerste gezien had en het geluid van haar snikken weer hoorde snikte hij mee in een hartstochtelijke verrukking. Zij zagen elkaar toen herhaaldelijk weder, elkander hervindend zonder afspraak op de plaatshunner eerste ontmoeting. Voor Johan waren deze uren zijn gehele leven de overige met zichslepend als onvermijdelijke ballast. Voor het wieg was het elke dagen een verschiet waar het licht schemerde door de donkerte van haar dag. Bij de echter vonden in het gesprek een geheel nieuwe ongekende bekoring.  Het waren gewone kinderlijke gesprekken over hun huis en huiselijk leven over school en lessen over de stad en over het zoveel liever buiten zijn. Maar voor het eerst bij beide was er een uitwisseling van meer heimelijke en innige gedachten en gevoelens die nu voor het eerst aan de dag traden en een nieuwe vorm en werkelijkheid er langde. En dit was voor beide bij elke wending verrassing en genot als een vuurwerk dat telkens onverwachte vuurvormen en lichtschoonheden te zien geeft. En het was voor beide in hoogste mate belangrijk. Zij herdachten elk gesprek met aandacht van morgen tot avond en zagen op het volgende uit zo gespannen als een veldheer op tijdingen van het vijandelijk heer. Het wieg dacht met een glundere voldoening dat zij nu eindelijk een mens ontmoet had een wezen als zijzelf van haar eigen maaksel. Hoe liefderrijke vertrouwt zij was geweest met vrienden en huisgenoten ze had nooit dit gevonden dit samengaan van denken, vinden en gevoelen. Maar als de vrienden en huisgenoten de verheerder, nooit gewend aan een zwem van diepere vertrouwelijkheid met wie ook, zag in haar een veel hoger wezen dan hijzelf. Hij verbaasde zich niet, want dit was de engel die hij wel wist dat bestond, die in zijn dromen had geleefd en die hij vast gehoopt had eenmaal te ontmoeten. Met mens en wereld had zijn niets te maken. Hij had niet het wicht genoeg lijke verrassing, maar een geheel van zelf blind vertrouwend als zij, want verheugen was een te zwak woord voor zijn aandoeningen. Zijn leven begon van liever Lee in zware gloed te staan en wat hij gezegd had en verder zeggen zou werd tot ernstig alle gewichtigst overdenken. Hier was dus een diepverscheel van voelen bij schijnbare gelijkheid, maar de twee argeloze en onervarende konden dit niet doorzien. Het scheen of hetwieg door haar groter onbevangenheid juist de scheen was van beide die het meest tot inigheid en vertrouwelijkheid bewoog. Zij wuiverde met de arm om te toonen hoe blij ze was als zij hem ververen zag zitten, haar wachtend aan de graskant van de hoge zwaar bebomen de dijk en ook verborgs zij haar speitigheid niet als zij alkander één avond gemist hadden. Hetwieg bedacht de plannen en maakte de afspraken. Zij nam Johan mede in haar boot en deed lange wandelingen met hem naar de buurige dorpen.  Zij deed dit onbeschoomt, want zij zocht in hun samen zijn het prettige lukken waarbij geen schoom te pas komt. Verdorstend in een steeds schalers hielsleven beklemt door saaiheid en naar geestelijkheid waar tegen niemand haar geleerd had zich met berusting en beleid te wearen zag zij hier een kleine uitkomst wat laving en wat lucht en zij zocht deze met het sterke lust begeren haar eigen. Maar Johan zocht haar en haar alleen. Hij zocht lijnrecht de onverbrekelijke en eeuwige verbinding. Hij deed dit onbeschoomt en onopzettelijk maar gestadig. Als onder de invloed ene algemene kracht die werkte op alle delen van zijn wezen was al zijn doen en later erop gericht of hij het wist of niet hem en haar beeen te brengen zoals de zwaartekracht de aarde van elke beweging der dingen partij trekt om ze dichter bij haar middenpunt te brengen en daardoor, levend in zulk wonder was Johan beschoomd en bevangen onzeker en ongerust dankbaar voor het wiegs luchtige en vriendelijke leiding. Zij bescheedde samen de velden waar het vlas blauw te bloeien begon waar de harde tarwaalme schuifelend golvde en ze zaten aan de rand ersloten onder de knot wilgen terwijl de koeien luidsnuivend graasde aan de overzij. De hemel was wijd en licht aan alle kanten zonder begrenzing zoals dat in het vlakke Holland is. Alleen de grote wolken zeelden langzaam zich vervormend door de zonnige zomersfeer. Ook waren ze uren op het water in het wiegsblauw en witte boot en voeren tussen de eilandjes en door de dolhof van Riet die het grootste deel van het meer bedekte. Dan gingen ze ook wel op één dier eilandjes aan wal tussen Riet en Gebloemte dat hen tot aan de schouders rijkte. De witte kervel en lichtrode koecoesbloem diep dartussen de blauwe vergeten men niet in de sterk geurige munt. Daar zaten zij op de veerkrachtige wekenbodem die beeft onder de tred. Zij bouwden zich een tent van het cel en maakten zich een nesje in het bloemrijk groen zon getinteld tot aan de kim over water, Riet en bloemen. Het was Hedwig zelf die eens begon over hun eerst ontmoeting en vroeg wat hij wel van haar gedacht had. Johan antwoordde met de plechtigste ernst.  Het had hem verbaasd dat zij gottriep en hij vroeg haar wat zij daarmee bedoelden en of zij meenden dat er iemand was die dat hoorde en er op antwoorden kon. Voor Hedwig was dit verrassend en zij zag de pijn die hem dit vragen deed. Dit niet begrijpend meenden zij hem te kunnen inlichten tot zijn geluk en zij zeiden hem naar haar best te weten de kindelijke termen over God die zij gewend was te gebruiken. Toen zag zij voor het eerst de bitteren glimlach die telkens dwars door haar woordje sneed en ze afsneed en deed verdoren. In de hemel vroeg Johan, daar dan of daar of daar is naar het van zonnecht voller blauw en dan weer naar de bodem en naar de horizon. Hij zit toch niet ergens in een hoekje? Overal? Dan zit hij ook daar in de modder. En zo vroeg hij bij al haar ontoerrijkende woordje zonder ontzacht of toegevendheid door naar de gewone wijze van het jong waanwijsverstand totdat zij verwacht en verdrietig bleef vasthouden aan vageverzekering iets wat zij niet zeggen kon. Johan de schouders op een glimlach de emeerderheid die hem tegenover het geliefde wezen ten uiterste zwaar en pijnlijk was. Dit nu bracht een nieuw en scherp belang in hun gesprekken. Twee zaken waren het nu die Johan uur aan uur vervulde en hem voor en na de slaapwakker deden liggen in bed, prevenend wat zij zeggen wou als zij haar weer zag. Eerst dat hij haar lief had en dan dat zij niet bekrompen en al zelf bewustre werd hij door zijn alleen spraken. Nu wel weten dat hij de echte liefde voelde waarover de boeken spraken en dat het dom was en god te geloven. Schoon zij beide meenden gelijk op te voelen en te denken zoals zij nog nimmer met iemand gelijk opgevoeld en gedacht hadden was in waarheid toch hun aard gans verschijden. Als het weer geklaagde over de onduldbare nageestigheid haar dingen over de zwaarten van het leven terugkeren van kleine dagelijkse kwellingen dan luisterde Johan en dachtig en trachtte in zich iets te vinden wat daarmee overeen kwam maar hij vond het niet en begreep niet. Hij keurde niet af want het scheen hem de eigenheid van hun hoger, fijner bewerktuigd wezen. Hij vond zijn eigen lust en draagkracht daarbij grof.  Maar de vroomheid keurde hij af haar bijgeloof noemend uit kracht zijn er overmoedige reden maar het wieg niet zo gewend als hij alle gedachten door reden en woordspel te begeleiden en te bestendigen hield aan haar vroomheid vast deze het wezenlijke vindend onbekommerd om zijn meest klemmende tegenspraak. Het zijde haar niet veel als Johan onweersprekelijk tonen dat haar woorden en termen onredelijk en in zich tegenstrijdig waren. Het was alsof zij dacht laat woorden dan maar niet in orde zijn de dingen die ik voel zijn wel in orde. Voor Johan was dit ondenkbaar en ondullbaar en hij leefde in een branding van machteloze meelij, ergens en verbazing hoe wonderlijk een meisje doen kon. En dit alles in de zoetste terheid en pijn gehuld omdat dit meisje hem zo lief was. Maar nog vreemde deed zij in zijn mening met het andere wat hij haar te zeggen had. Hij wilde het haar doen weten dat het groot en belangrijk was wat hij voor haar voelde en hij kwam nimmer tot de uiting. Halfom dat Hedwig het altijd als opzettelijk wist te voorkomen. En het was een heerlijk angste, gans vervullend spel, het naderen, naderen aan dat ene wat hij zeggen wilde en het toch niet toekomen. Maar Dickels was hij zo dicht bij en waren zijn verhulde woorden zo duidelijk dat als zij om het grote woord boos zou worden, zij het nu wel geworden zou zijn. Maar Hedwig leidde hem af in sprak over vissen en bloemen en deed of zij niets bemerkte en bleef even uit. Ze bemerkte wel en vond lust daarin. Het was haar zoet. Niet omdat het in haar te branden begon met gelijke vlam, maar om het stelende, het nieuwe en gewichtige niet verschrikkend omdat het een lieve zachtaardige jongen was. Maar zij vermoeden, zonder dit recht te beseffen, dat als zij hem liet doorspreken, dat er dan iets komen zou wat dit prettige verstoorde, iets waardoor zij haar vriendje verliezen zou. Mijn eigen en vaardigheid van geest werkt tuigelijk zoals een slapende de zachtste liching zoekt. En zij bleef vriendelijk daarin niet zoals wat haar verstoorde en zij niet handelijk kon tegen haar gevoel. Zo doende deed zij haar eerst de grote kwaad aan haar evenmens verschrikkelijk in gevolgen en een immer vloeiende pijnbron tot haar redoot.  En zij deed het in argeloze luchthartigheid, zo gereden en gemakkelijk als het schenken van haar gevoel. En zij was het toegedoemd zo te doen met al haar goedheid en fijn gevoel daar zij na haar moeder dood miste de vertrouwelijkheid en de raad van ervarenen die haar in een welgeordende samenleving niet zouden zijn ontgaan. Want dat haar opvoedstagen gedrag het omgang met Johan niet goed zou vinden, dat wist zij wel. Maar zij had voor die afkeuring niet het minste ontzag. Zij vond daarin niets dan met haar vriendje te verheimelijken. Zij stelde zich tegen de juffrouw over als tegen een vijand, voor wie het niet dezelfde zee de wetten gelden en tegenoverwien onoprechtheid geen kwaad was. Eens sloeg Johan voor, dat zij te samen de zon zouden zien opgaan over het grote water. Hij sloep niet die nacht, en hoe vaak heeft hij de herinnering gekoesterd van dat vreemde, bevrige, koortsige geluksgevoel tegelijk straalend en schrijnend hij opstond, veel te vroeg en huiverend uitscheed in de killen stille, onbewolkte zomer na nacht met de wegbleekende sterren. En hoe hij zat in de nog zwevende douw voor het herenhuis waarin alles sliep van tijd tot tijd volgens afspraak een steentje gooien tegen Hetwigsraam. Dat mag ik doen, privillij, als soetproefende gemeensamheid met zoiets heiliges als haar kamertje. Hetwig kwam uit, fris en wakker, want nooit hielte slaap haar fijn uitdrukingsvol gezichtje lang na het ontwaken in ban van matheid en traagheid. Zij sliep met een wak gelaad en als haar ogen open gingen was alles aan haar wakker. Zij stillde de blafende honden en gingen in de boot en dreven tussen de lelybladen en het riet tot midden op het watervlak, waar dat het wijdst was. Zij hoorde het eerst er nog slaperige chilperde rietzangers en gorsen en zagen de eerste rijgen aan wieken langs de roodende lucht. Toen de lauwe morgen wind het wegvallen der laatste sterren, het angst zich na donkerend westen, de bleke kruimdes hemels en eindelijk het geweldige licht en de eerste zonnevonk op de aardrand. Langzaam naar huis door de warme schijn, beide zwijgen gans bevangen. Johan zo diep in genieting dat hij niet vermocht buiten het ogenblik te denken. Hetwig bang voor de komende dag en zijn gewoonheid, angstig de schoonere gewaarwoordingen wachtend en nagaand.  Invaarend onder het geboom te in de koeldonkere loofschaduwgot waar het boodhuis stond, lichten het door Johan Siel dat hij iets groots, iets heel zaliges verwachten dat nog gebeuren moest. Het werd hem duidelijk dat hij met dit alles iets beoogd had en ook dat hij geslaagd was en nu recht had op zijn loon. Hij leidt bevend te riemen neer en kwam bij Hetwig en zij vroeg dat hij twee malen zeggen moest daar zij hem vragend aankijk. Krijg ik nu een zoen, omdat ik dit heb laten zien? Toen was Hetwig niet verrast nog enigszins verlegen maar ze overdacht snel en kalm met een helder zelfwaarnemen. Dit is het heerlijke waarvan je leest nu gaat het heerlijkste gebeuren. En zij vond het bij kans vreemd dat het alles zo licht zou onder veel pijn en moeiter zou zijn. Toen moesten daarop elkaar met al de ernst en met al de wijding schrijm haar wederzijds van een vooraltijd bedoelde verbinding. De schuid voer onderwel het boodhuis in en Hetwig achteruitzittend stooten zich het hoofd zeer hevig. Thuisgekomen in de saaiheid van de dag schrijden zij klagelijk omdat dit voorbij was niet alleen maar ook omdat het scheen of bij haar het heerlijkste altijd door pijn moest bedorven worden. Einde van hoofdstuk 6 voorgeleesd door Carole Jansen Rotterdam 15 ma 2009 www.carolejansen.nl Haar dagen waren veel lichter nu. 