Bachelor Rechten: videocollege 'Drama op het voetbalveld' [fragment 2 van 4] - Tilburg University
Wat gaat er nu gebeuren? Welke actie wordt er tegen die mensen ondernomen en wie onderneemt die actie? Heeft u enig idee wie nu wat gaat doen? Ze worden aangehouden, wat u zegt? Ze zijn reeds aangehouden? En wordt process verbaan gemaakt? Ja, process verbaan. Ja, een hechtenis. Nou, het gaat hier nog allemaal misdrijven, denk ik. En wie klaagt ze aan? De officier van investitie, dat is eigenlijk een heel normaal beeld. Als er zo iets gebeurt, zo'n geval van excessief geweld, wat daar gaat het hierom, dan treedt automatisch eigenlijk het strafrecht in werking. En wat mevrouw hier terecht zei. Ja, er is een politie die mensen zullen worden gearresteerd, die mensen kunnen vervolgens worden verhoorgd, kunnen in voorlopige hechtenis worden genomen. En uiteindelijk zal er dan een strafproces tegen ze worden aangespannen. En dat strafproces wordt tegen ze aangespannen door de officier van investitie die dat doet, namens de staat der Nederlanden, namens u allen dus. Dat is eigenlijk een heel vertrouwd beeld, zoals dat naar voren komt, bijvoorbeeld in kranten of op de TV. Maar zo is het lang niet altijd geweest. Zo is het lang niet altijd geweest. Als je kijkt in vroeger tijd, in vroeger tijd, als je zegt, ja, de duisteren eeuwen, toen trok de overheid zich veelal weinig aan van zo'n geval als dit, zo'n geval van excessief geweld. Dat trok de overheid zich weinig van aan. De overheid trok zich überhaupt weinig aan van strafbare feiten. Zolang je maar niks deed waar de hele gemeenschap last van had, of zolang je maar niks deed waar de overheid zelf last van had. Dan deed de overheid dus niks. Er was wel een rechtelijk apparaat, maar dat ondernam zelf geen actie. Dat ging ervan uit dat uw belangen zijn geschonden, de belangen van u als de slachtoffer zijn geschonden. En daarmee bent u de meest direct belanghebbende om dan maar iets te ondernemen. Dus ook op strafrechtelijk gebied dan maar iets te ondernemen tegen degene die uw belangen heeft geschonden. Dus bij allerlei delicten, zoals geweldpleging of sedendelicten of vermogensdelicten, was het aan het slachtoffer van het delict om een strafproces te beginnen tegen de dader. Dus het slachtoffer zelf moest naar voren komen en moest de dader officieel aanklagen en zorgen dat hij strafrechtelijk zou worden vervolgd en berecht, dus moesten klacht worden ingediend.  Maar ja, zult u zeggen, in dit geval heeft dat excessive geweld, heeft geleid, tot een dodelijk slachtoffer. Die grensrechter is overleden. Dus hoe kun je in zo'n geval dan nog een klacht indienen? Aangezien de meeste dode personen nou niet meer zo heel veel te klagen hebben. Maar dan was het toch vereist dat dan het lichaam van het slachtoffer, het lijk dus, om het zo te zeggen, dat dat voor de rechter werd gebracht en dat dan de klacht werd geaard door een van de familieleden en dan niet zo bij wijze van een soort buikspreekrij, zeg maar, want naast de familielid zo'n beetje achter zijn hand de klacht uit, namens het slachtoffer. Maar het slachtoffer was er zelf wel, de nedergeslagenen was er zelf wel de klager. Dus namens hem, uit zijn naam, werd dan officieel de klacht ingediend. En het was ook meestal zo dat dan het lijk niet ter aarde werd besteld, zolang de procedure nog niet was afgerond. Dus hij bleef officieel in de zaal als klager. Dus er was een systeem van private klagers, van slachtoffers van delikte die zelf maar moesten zorgen dat de dader werd gestraft en die daardoor dus ook de dader zelf officieel aanklaagde. En dat betekende ook dat degene die een ander aanklaagt, dat die belast was met het leveren van het bewijs van datgene waarover werd geklaagd. Dus die private klager die moesten het bewijs leveren van hetgene hem was aangedaan. En dat betekende, dat als jij daar stond als klager en jij slaagde niet in het leveren van het bewijs, dat dan de klacht zich tegen jou keerde. Als jij je bewijs niet kon leveren van datgene wat jou was aangedaan door degene die jij aanklaagde, dan keerde de klacht zich tegen jou. Dan werd je geacht een valse aanklacht te hebben ingediend en dan werd jij bestraft. En dan werd jij bestraft met meestal de straf die jij aan de ander had willen laten opleggen. De straf in kwestie waar toen jij de ander had willen laten voordelen als jij je woorden had kunnen bewijzen, ja die straf valt jou dan zelf ten deel. Dat was de straf die stond op het al te lichtvaardig aanklagen. Dus je had een private aanklager die zelf de dader van het strafbare feit aanklaagde.  Wat deed dan de rechter, wat deed de rechtbank in dit geheel? Ja de rechtbank deed niet zo heel veel, de rechter in dit geval was heel passief. Die nam aan die hele rechtstrijd tussen aanklager en aangeklagde nam de rechter helemaal geen deel. Het enige wat de rechter deed was er op toezien dat die rechtstrijd op de juiste wijze werd gevoerd. En zo'n rechter waakte over de procesoorden. Die zag er op toe dat partijen die procesoorden in acht namen. En die stelde dan op het eind van de procedure stelde de rechter officieel vast wie van beide nu gelijk had en die wees dan vonders. Dus het was een hele passieve rechter. Nou zo is het lange tijd geweest. Zo is het lange tijd geweest en dan komt eigenlijk pas verandering in zo rond het jaar 1200. Zo eind twaalfde begin dertiende eeuw dan komt hier geleidelijk aan verandering in. 