Niels Holgersson's Wonderbare Reis | Selma Lagerlöf | Action & Adventure Fiction | Dutch | 1/12
Hoofdstuk 1 van Niels Holgersens Wonderbare Reis. Dit is een LibriVox opname. Alle LibriVox opname zijn vrij van auteursrechten. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Marcel Koenders. Niels Holgersens Wonderbare Reis door Selma Lagerlöf. In vertaling van Margarita Meibom. Hoofdstuk 1, De Jongen. Ducca Bouter. Er was een z'n jongen die zo ongeveer 14 jaar oud was. Lang en mager en met vlashaar. Hij was eigenlijk een deugniet. Hij had het meest plezier in slapen en eten en verder hield hij van kattenkwaad. Nu was het een zondagmorgen. En de ouders van de jongen waren bezig zich klaar te maken om naar de kerk te gaan. De jongen zelf zat in zijn hemdsmouwen op de rand van de tafel en dacht er aan hoe heerlijk het was dat vader en moeder allebei weg gingen, zodat hij een paar uur lang zijn eigen baan zou zijn. Nu kan ik vaders geweer nemen en een beetje schieten zonder dat iemand zich er mee hoeft te bemoeien, zei hij in zichzelf. Maar het scheen wel dat vader de gedachte van de jongen geraden had. Want juist toen hij op de drempel stond, klaar om heen te gaan, bleef hij staan en keerde zich om. Nu je niet met moeder en mij mee naar de kerk wilt gaan, zei hij, vind ik dat je de prikte minste wel hier thuis lezen kunt. Wil je me beloven dat je dat doen zult? Ja, zei de jongen, dat kan ik wel doen. En hij dacht natuurlijk dat hij niet meer lezen zou dan waar hij lust in had. De jongen vond dat hij moeder nooit zo voortvaarend had gezien. In een wip was zij bij de boekenhanger kreeg het prekenboek en legde het klaar op de tafel bij het venster, open geslagen bij de preek van de dag. Ze zocht in de Bijbel de tekst van de preek op en legde het boek open naast het prekenboek. Toen trok zij de grote leunst toe bij de tafel waarin anders niemand dan vader zitten mocht. En die het vorig jaar op de verkoping in de pastorie van Femmenhuk was gekocht. De jongen zat er op de tafelrand over te denken. Dat moeder zich al te veel moeite gaf om de tafel in orde te maken.  Want dat hij niet van plan was meer dan één of twee bladzijden te lezen. Maar nu was het alweer als of vader dwars door hem heen komt kijken. Hij ging op de jongen toe en zij streng denken nu om dat je behoorlijk leest. Want als we thuis komen zal ik je elke bladzij overhooren. En als je wat overgeslagen hebt kom je er niet gemakkelijk af. De preek is 14,5 bladzij lang zijn moeder. Als of ze de maat volwouw maken. Je mag wel gauw gaan zitten lezen als je hem uit wilt krijgen. Toen gingen zij eindelijk heen. En toen de jongen hen in de deur stond na te kijken vond hij dat hij in de val gelopen was. Nu lopen ze er zich in te verheugen dat zij het zo mooi in orde gemaakt hebben. Dat ik de hele tijd met mijn neus in die preek zitten moet. Zolang ze weg zijn. Maar vader en moeder verheugden zich in het geheel niet. In tegendeel, ze waren heel bedroefd. Hij was een arme keuterboer en hun hoefen was niet veel groter dan een tuintje. Toen ze er in het begin kwamen wonen, konden zij daar niet meer dan een varken en een paar kippen houden. Maar ze waren bijzonder vlijtigen en knappe mensen. En nu hadden ze en kooien en gansen. Het was hun buiten gewoon goed gegaan en ze zouden tevreden en blij naar de kerk zijn gewandeld. Als ze niet over hun zoon hadden hoeven denken. De vader klaagde erover dat hij traag en luid was. In school had hij niets willen leren en hij was zo onbruikbaar dat met een nauwe nood de gansen kon laten hoeden. En moeder kon niet ontkennen dat dit waar was. Maar zij was het meest bedroefd omdat hij zo wild en akelig was. Hart tegen de dieren en boos aardig tegenover de mensen. God mogen zijn bozen wil breken en hem een ander hart geven, zei zij. Anders wordt hij in ongeluk voor zichzelf en de onzin. De jongen stond te lang over na te denken of hij de preek zou lezen of niet. Toen was hij met zichzelf overeen gekomen dat het het beste was deze keer gehoorzaam te zijn. Hij ging in de grote learningstoel zitten en begon te lezen.  Maar toen hij een poosje lang de woorden halfluid opgerabbeld had, was het alsof hij slaap kreeg van dat gerabbel. En hij merkte dat hij knikken boelde. Buiten was het allerheerlijkst lenteweer. Het was nog niet later in het jaar dan de 20e maart. Maar de jongen woonden in de gemeente West Femmenhuk. Heel in het zuiden van Schaanen en daar was de lente al in volle gang. De bomen waren nog niet groen maar alles stond fris en volknoppen. Er was water in alle geppels en het hoefblad stond in bloei aan de kant van de geppel. Al het kreupel houdt dat op. Het stenen walletje om de akker groeide was bruin en glansend geworden. Het beukenbos in de verte stond als het ware te zwellen en werd ieder ogenblik dichter. De hemel was hoog en helderblauw. De huisdeur stond op een keer zodat men in de kamer de leveren ik gehoorde zingen. De kippen en gansen liepen in de tuin en de koeien die zelfs in de stal de lente lucht voelden, begonnen nu en dan te doen. De jongen las en knikken boelde en streed tegen de slaap. Nee, ik wil niet slapen, dacht hij, want dan kom ik er den hele morgen niet door. Maar hoe dat nu kwam, hij sliep in. Hij wist niet of hij lang of kort geslapen had, maar hij werd wakker door een licht gedruis achter hem. Op de venstabank, recht voor de jongen, stond een spiegel en daarin kon hij bijna de hele kamer zien. Juist toen nu de jongen het hoofd oplichten, keek hij toevallig in de spiegel. En toen zag hij dat de deksel van moederskist open stond. Nu had moeder een grote, zware, met ijzerbeslagen ekenhoutend kist die nooit iemand anders dan zijn zelf mocht open doen. Daar bewaarde moeder alles wat zij van haar moeder geerft had en waar zij bijzonder goed op paste. Daar lagen een paar ouderwetse boerinnepakjes van rood laken met korte lijfjes en geploeide rocken en met kralen versierd borstuk. Daar waren gesteven witte hoofddoeken en zware zilveren broodjes en kettingen. De mensen wilden nu zo iets niet meer dragen. En moeder had er al vaak aan gedacht die oude dingen weg te doen, maar zij had het niet over haar hart kunnen verkrijgen. Nu zag de jongen in de spiegel heel duidelijk dat de deksel van die kist open stond.  Hij kon niet begrijpen hoe dat gekomen was. Want moeder had de kist afgesloten eerst heen ging. Het zou moeder niet overkomen dat zij de kist open liet als hij alleen thuis was. Hij vond het griezelig, hij was bang dat de diefde kamer was binnengeslopen. Hij durfde zich niet verroeren maar zat stil in de spiegel te staren. Terwijl hij zo zat te wachten tot de dief zich vertonen zou, begon hij er zich over te verwonderen wat dat toch voor een schaduw was. Die over de rand van de kist viel, hij keek en keek en kon zijn ogen bijna niet geloven. Maar wat in het begin maar een schaduw was, werd al duidelijker en hij merkte al gauw dat het iets werkelijks was. Het was niet meer of minder dan een kabouter die al zijn ruitertepaard op de rand van de kist zat. De jongen had wel over kabouters horen spreken, maar hij had nooit gedacht dat zij zo klein konden zijn. Hij, die daar op de rand van de kist zat, was niet groter dan een handbreed. Hij had een oud, rimpele gezicht, zonder baard en droeg een zwarte rok, korte broek en een zwarte hoed met breder rand. Hij was heel netjes en keurig met witte kant om hals en mouwen, gespen op de schoenen en kouzenbanden met rosette dichtgeknoppen. Hij had uit de kist een geboord duurt mitstje genomen en zat zo aandachtig naar het ouderwetse werk te kijken, dat hij niet gemerkt had dat de jongen wakker geworden was. De jongen was heel verbaasd toen hij de kabouter zag, maar zo erg bang werd hij niet. Het was onmogelijk onbang voor iemand te worden die zo klein was. En omdat de kabouter daar zo in gedachte verdiept zat, dat hij niet zag of hoorde, dacht de jongen. Dat het grappig zou zijn hem een poets te spelen, hem in de kist te duwen en de deksel dicht te klappen of zoiets. Maar de jongen was toch niet zo moedig dat hij de kabouter durfde aan te raken met zijn handen. Hij keek in de kamer rond naar iets waar hij hem een stootje meegeven kon. Hij liet zijn ogen van de klaptafel naar de kachel gaan en van de kachel naar de klaptafel. Hij keek naar de pannen en de koffie kan, die op een plank naast de kachel stonden.  Naar de water emmer bij de deur en naar lepels en messen en vorken en schalen en worden, die door de halfopen kastdeur te zien waren. Hij keek op naar vadersgeweer, dat aan de wand naast de portretten van de Dense Koningsfamilie hing. En naar de geraniums en fuccia's, die in het venster bloeiden. Eindelijk viel zijn oog op een oud kapelle net, dat aan het kozijnen. Nauwelijks had hij het net in het oog gekregen of hij trok het naar zich toe, sprong op en zwijde het over de kant van de kist. En hij was zelf verbaasd dat het hem zo meeliep. Hij begreep bijna niet hoe hij dat klaar gespeeld had. Maar hij had werkelijk de kabouter gevangen. De stumper lag onder in het lange net, met het hoofd naar beneden en kon niet naar boven komen. In het eerst wist de jongen helemaal niet wat hij met zijn vangst beginnen zou. Hij vond het alleen vermakelijk het net heen en weer te zwijden, zodat de kabouter geen gelegenheid zou hebben naar boven te kruipen. De kabouter begon te praten en smeekte zo inig omvrij te komen. Hij had hen zoveel jarenlang goed gedaan en was een beter behandeling waard. Als de jongen hem nu los liet, zou hij hem een ouderijks daal degeven en een zilveren lepel en een gouden munt, zo groot als de kast van zijn vadersgologe. De jongen vond niet dat dit bot groot genoeg was. Maar het was hem zo gegaan. Nu hij de kabouter in zijn macht had, was hij bang voor hem geworden. Hij merkte dat hij met iets vreemds en griezelers in aanraking gekomen was. En hij was maar blij dat hij van dat duivelse gedoe weer afkomen kon. Hij ging daarom dadelijk op de koop in en hield het net stil, zodat de kabouter eruit kruipen kon. Maar toen hij er bijna uitgekropen was, viel het de jongen in dat hij grote schatten had moeten bedingen en alle mogelijke heerlijkheden tenminste had hij dit moeten bedingen, omdat de kabouter hem de prik in het hoofd zou toveren. Wat was ik dom dat ik hem vrij liet, dacht hij. En hij begon het net te schudden, opdat de kabouter weer naar beneden zou vallen. Maar op hetzelfde ogenblik dat de jongen dat deed, kreeg hij zo'n vreselijke oorvijg dat hij meende dat zijn hoofd in stukken zou springen.  Hij vloog eerst tegen de ene land en toen tegen de andere. En eindelijk viel hij op de grond en bleef daar bewusteloos liggen. Toen hij weer bij kwam, was hij alleen in de kamer. Hij zag geen spoor meer van de kabouter. De deksel van de kist was gesloten en het net hing weer op zijn gewone plaats in het venster. Als hij niet gevoeld had, hoe zijn rechterwang groeide van de oorvijg, zou hij in de verzoeking gekomen zijn te geloven dat alles maar een droom geweest was. Vader en moeder zullen in alle geval wel beweren dat het niet anders geweest is, dacht hij. Zij zullen wel niets van de preek willen aftrekken om de kabouter. Het is het beste dat ik maar gauw ga zitten lezen. Maar toen hij nu naar de tafel ging, merkte hij wat wonderlijks op. De kamer kon toch niet gegroeid zijn, maar hoe kwam het dan dat hij zoveel meer stappen moest doen dan gewonelijk om bij de tafel te komen. En wat bezielde de stoel, die zag er niet groter uit dan zo pas. Maar hij moest eerst op de sporten tussen de poten klimmen en dan verder klauteren om op de zitting te komen. En het ging al net zo met de tafel. Hij kon niet over het blad van de tafel heen kijken zonder op de leuning van de stoel te klimmen. Wat in de wereld is dat toch, zei de jongen. Ik geloof dat de kabouter, de leuningstoel en de tafel en de hele kamer betoof wat heeft. Het prekenboek lag op de tafel en schijnbaar was het precies als anders. Maar daar moest toch ook iets aan mankeren, want hij kon er geen woord in lezen zonder gewoon weg op het boek te gaan staan. Hij las een paar regels, maar toen keek hij toevallig op. Daardoor viel zijn oog op de spiegel en toen liep hij hard op. Kijk, daar is er nog een. Want in de spiegel zag hij duidelijk een klein, klein kaboutertje gekleed met een slaapmutsje en een lerenbroek aan. Die is precies gekleed als ik, zei de jongen en sloeg de handen in elkaar van verbazing. Maar toen zag hij dat de kabouter in de spiegel hetzelfde deed. Toen begon hij zich aan zijn haren te trekken en zich in de armen te knijpen en rond te draaien.  En ogenblikkelijk deed hij daar in de spiegel het en na. De jongen sprong een paar keer rond om te zien of er een of ander klein keeltje achter hem stond. Maar hij vond niemand. En toen begon hij van schrik te beven, want nu begreep hij dat de kabouter hem betovert had en dat de kabouter, der hij daar in de spiegel zag, niemand anders was dan hijzelf. De wilde gansen. De jongen kon maar niet geloven dat hij in de kabouter veranderd was. Het is zeker maar een droom of verbilding, dacht hij. Als ik even wacht, word ik wel weer een mens. Hij ging voor de spiegel staan en sloot de ogen. Hij opende ze eerst na een paar minuten en verwachtte toen dat het weer over zou zijn. Maar dat was niet zo. Hij was en bleef even klein. Overigens was hij precies zoals hij geweest was. Het lichte vlashaar en de zomersprouten op neus en lippen, de lappen op zijn lerenbroek en de stoppen in zijn kouzen. Alles was precies enig. Alleen was alles kleiner geworden. Nee, stil te staan en te wachten tot het overging dat diende nergens voor. Dat merkte hij wel. Hij moest wat anders proberen. En het verstandigste wat hij doen kon was, meende hij, de kabouter op te zoeken en zich met hem te verzoenen. Hij sprong op de grond en begon te zoeken. Hij keek achter stoelen en kasten en onder de slaapsofa. En in de oven. Hij kroop zelfs in een paar rattengaten. Maar hij kon de kabouter niet vinden. Onder het zoeken schrijd hij en smeekte en beloofde alle mogelijke dingen. Hij zou nooit weer zijn hoortbreken tegenover iemand. Nooit zou hij weer ondeugend zijn. Nooit weer slapen onder de prik. Al zijn maar weer een mens mocht worden. Zou hij zo'n beste, lieve, gehoorzame jongen zijn. Maar wat hij ook beloofde, het hielp hem geen zier. Opeens kwam het hem in de gedachten dat hij moeder had horen zeggen dat het kleine volkje gewoonlijk in de koestal woonde. En hij besloot dadelijk daarheen te gaan. Om te zien of hij daar de kabouter niet kon vinden. Het was een geluk dat de huisdeur op een keer stond. Want hij zou niet bij het slot hebben kunnen komen om die open te doen. Maar nu kwam hij er zonder bezwaar door.  Toen hij in de gang kwam, keek hij rond naar zijn klompen. Want in de kamer had hij natuurlijk op kousen gelopen. Hij dacht er met verwondering over hoe hij zich redden zou met die grote, lompe klompen. Maar op hetzelfde ogenblik zag hij een paar kleine klompjes op de drempel staan. Toen hij merkte dat de kabouter zo zorgvuldig geweest was dat hij zelf zijn klompen veranderd had, werd hij nog angstiger. Het scheen wel de bedoeling te zijn dat al dit aakelige lang zou duren. Op de oude, eike houten plank die voor de gangdeur lag, sprong een mus rond. Noulux kreeg hij de jongen in het oog over hij riep, die lied, die lied. Kijk eens naar Niels, de ganzenjongen. Kijk eens naar klein duimpje. Kijk eens naar Niels Holkerson, klein duimpje. Dadelijk keken de ganzen en de kippen naar de jongen. En daar begon een geweldige kakel. Kuekele kue, krijde daar aan. Dat is zijn verdiende loon. Kuekele kue, hij heeft mij aan mijn kam getrokken. Kaa, kaa, kaa. Dat is zijn verdiende loon, riep de kippen. En dat riepen ze maar al door. De ganzen liepen naar elkaar toe, staken de koppen bij elkaar en vroegen wie kan dat gedaan hebben? Wie kan dat gedaan hebben? Maar het vreemdste van alles was dat de jongen verstond wat ze zeiden. Hij was zo verbaasd dat hij op het stoepje bleef staan duisteren. Dat komt zeker omdat ik in een kabouter ben veranderd, dus zei hij, daarom zeker versta ik nu de taal van de vogels. Hij vond het onuitstaanbaar dat de kippen maar niet op hielden te roepen. Dat het zijn verdiende loon was. Hij gooide ze met een steen en riep. Houd je stil schooiers. Maar hij had er niet aan gedacht dat hij niet meer zo was dat de kippen bang voor hem hoefden te wezen. De hele topkippen renden op hem toe. Om hem heen staan en riep Kaa, kaa, kaa Dat is je verdiende loon. Kaa, kaa, kaa Dat is je verdiende loon. De jongen probeerde weg te komen. Maar de kippen vlogen hem na en schreeuwen zodat hij er bijna doven werd. Hij was zeker nooit van hen afgekomen als de huiskat er niet aan was gekomen.  Zodra de kippen de kat zagen, werden ze stil en deden als of ze nergens aan dachten dan aan krabben in de grond om eten te zoeken. De jongen sprong dadelijk op de kattu. Lieve, beste poes, zeg hij. Je kent zeker wel alle hoekjes en gaatjes. Heel op de plaats. Wees nu eens lief en vertel me waar ik de kabouter kan vinden. De kat antwoorde niet dadelijk. Ze zetten zich neer, legde de staart zeerlijk om haar pootjes en staarde de jongen aan. Het was een grote, zwarte kat met een witte vlek op de borst. Her raar lag glad en glansde in de zondenschijn. Zij had de klauwen ingetrokken en haar ogen waren ingaalgrijs. Met enkel een klein smalspleetje in het midden. De kat zag er inderdaad bescheiden uit. Ik weet wel waar de kabouter woont, zei ze met een zachte stem, maar het is niet zeker dat ik in dat vertellen wil. Zei de jongen, zie je niet hoe hij me betoverd heeft. De kat deek de ogen wat wijder open zodat het groene en lelijke erin begon uit te komen. Ze spon en snorren ervan genoegen voor zijn antwoorden. Moet ik je misschien helpen omdat je mij zo dikwijls aan mijn staart getrokken hebt, volgens ze eindelijk. Toon werd de jongen boos en vergat helemaal hoe klein en machteloos hij nu was. Ik kan je nog wel eens aan je staart trekken, zei hij, en sprong op de kat toe. Maar opeens was de kat zo veranderd dat de jongen nauwelijks kon geloven dat het hetzelfde was. Ieder haar op haar lichaam stond overeind. Ze zetten een hoge rug, de poten werden langer, de klauwen sloeg ze in de grond, haar staart was kort en dik geworden, de lagen achteruit, de mond plies, de ogen stonden wijd open en ze gloeiden als rood vuur. De jongen wou zich niet laten bankmaken door een kat en deed een stap vooruit. Maar toen nam de kat een sprong. Kwan boven op de jongen neer, gooide hem onderste boven en ging over hem heen staan met daarvoor poten op zijn borst en de bek open boven zijn keel. De jongen voelde hoe de klauwen door zijn vest en hemd in zijn huid dromen en hoe de scherpe hoek tanden zijn keel kietelden.  Hij shreeuwde om hulp zo hard hij kon maar niemand kwam en hij geloofde vast dat zijn laatste uur geslagen was. Toen voelde hij dat de kat haar klauwen in trok en zijn keel los liet. Zie zo, zei ze, nu is het genoeg. Ik zal je deze keer nog loslaten ter wille van de vrouw. Alleen maar dat je weten zou wie van ons beiden nu de basis is. Met die woorden liep de kat weg en zag hij weer even gelad en zag zinnig uit als toen ze kwam. De jongen was zo beschamd dat hij geen woord zei, maar zich haasten naar de koestal om de kabouter te zoeken. Daar waren niet meer dan drie koeien maar toen de jongen binnenkwam begon er een gebrul om te denken dat er minstens 30 waren. Buu, buu, buu, Louis de Meiroos. Het is maar goed dat de rechtvaardigheid in de wereld is. Buu, buu, buu, geven ze alle drie aan. Hij kon niet horen wat ze zeiden, zo overschreeuwen ze elkaar. De jongen wilde naar de kabouter vragen, maar hij kon zich niet verstaanbaar maken omdat de koeien in volslagen oproren waren. Ze gedrogen zich, zo als ze gewoondelijk deden, als hij een vreemden hond bij hen binnen liet. Ze sloegen met de achterpoeken, schudden hun halskettingen, keerden de koppel naar buiten en dreigden met de horens. Kom jij maar eens hier, zij Meiroos, dan kun je een trap krijgen die je voor eerst niet vergeten zult. Kom hier, zei Goud-Lely, dan mag je dansen op mijn horens. Kom hier, dan zal je eens voelen hoe dat was. Toen je mij, met je klompend gooiden, verleden zomer, roeide sterren, kom hier, dan zal ik je de west betaald zetten die je me in het oor gestopt hebt, schroedig Goud-Lely. Meiroos was de oudste en wijster van allen, maar zij was het al de meeste boos. Kom eens hier, zei ze, dan zal ik je al de keren betaald zetten dat je de melkstoel onder je moeder hebt weggerukt en al de keren dat je haar over je benen hebt laten vallen als zij met de melkemmer aan kwam en al die tranen die ze hierom jou heeft geschrijd. De jongen wilden hem zeggen dat hij er beroven had, dat hij zo lelijk tegen hem had gedaan en dat hij nooit anders dan goed voor hen wezen zou.  Als ze hem maar zeggen wilden waar de kabouter was maar de koeien luisterden niet naar hem. Ze maakten zulk een spectakel dat hij bang was. Dat één van hen zich los zou rukken en hij mengde dat het maar het beste was uit de koestal weg te sluiten. Toen hij weer buiten kwam was hij recht moedeloos. Hij kon wel begrijpen dat niemand op de hoefen hem wel helpen om de kabouter te vinden en het zou ook wel niet veel helpen al vond hij hem. Hij kroop op de brede steenval die rondom hun hoever lag met dorens en braamstruiken. Daar ging hij zitten om erover te denken hoe het gaan zou als hij niet weer een mens werd. Als nu vader en moeder uit de kerk thuis kwamen zouden ze wel heel verbaas zijn. Ja, de verbazing zou over het gehele land gaan en de mensen zouden komen van Oost-Vemenhuk en van Torp en van Skurep. Van het hele amt Vemenhuk zouden ze komen om hem te bekijken en misschien zou de vader en moeder hem meenemen om hem op de markt de Vivik te vertonen. Nee, dat was al te vreselijk om aan te denken. Hij wou het liefste dat maar nooit meer iemand hem zien zou. Het was toch verschrikkelijk zo ongelukkig als hij was. Niemand in de wereld was zo ongelukkig als hij. Hij was geen mens meer van alles gescheiden. Hij kon niet meer met andere jongens spelen. Hij kon later de hoeven niet van zijn ouders overnemen en hij kon zeker geen enkel meisje vinden dat met hem trouwen wou. Hij zat naar zijn huis te kijken. Het was een klein, witgepleister boerenhuisje in het kruisvorm gebouwd en het lag als neergedrukt in het veld onder het hoge, schuine stroodak. De bijgebouwtjes waren ook klein en de akkers waren zo klein dat een paard er zich nauwelijks kon omkeren. Maar hoe klein en armoedig het plaatje ook was nu was het nog veel te goed voor hem. Hij kon geen beter woning begeren dan een gat onder de vloer in de stal. Het was wonderlijk, mooi weer. De knoppen begonnen te zwellen maar de heen was geruis en gekwinkeleerd. Maar hij zat in bitter verdriet verzonken. Hij zou nooit meer ergens blij om zijn. Hij had nog nooit de hemel zo blauw gezien als die dag en de trekvogels kwamen aanvliegen.  Ze kwamen uit het buitenland en waren over de Oostzeegerijst recht op Smiegehoek aan en nu waren ze op weg naar het Noorden. Er waren zeker vogels van allerlei soort maar hij kende geen andere dan de wildeganzen die aankwamen in twee lange rijen die in een hoek samenvielen. Verschijnen naar troepen wildeganzen waren al voorbij gekomen. Ze vloog en hoog in de lucht maar hij kon toch horen hoe ze riepen. Nu gaan we naar de Rotzen. We gaan naar de Rotzen. Toen de wildeganzen de Tamagansen zagen die op de plaats liepen, riepen ze mee. Nu gaan we naar de Rotzen. De Tamagansen konden niet laten de koppen op te steken en te luisteren. Maar ze antwoorden heel verstandig. Wij hebben het goed hier. Het was zoals we zeiden een heerlijk mooie dag met een lucht zo fris en licht dat het een wagenot moest zijn te vliegen. En bij iedere troep wildeganzen die voorbij vloog werden de Tamagansen onrustiger. Een paar keer klapwiekte zij alsof ze lust kregen om mee te gaan. Maar dan zij, altijd één van de oude ganzenmoeders, wees nu niet waas die daar zullen nog honger en kou leiden. Er was één onder de jonge ganzerikken die door het roepen van de wildeganzen een grote lust tot reizen had gekregen. Als er nog één troep komt ga ik mee, zei hij. En toen kwam er een nieuwe troep en riep als de andere. Kom mee, kom mee. Toen antwoorden die jonge ganzerik. Wacht even, wacht even, ik kom. Hij sloeg de vleugels uit en hief zich op in de lucht. Maar hij was zo weinig gewend te vliegen dat hij weer op het veld viel. De wildeganzen hadden zijn roepen zeker gehoord. Ze keerden om en vloogen langzaam terug om te zien of hij kwam. Wacht even, wacht even, riep hij en probeerden het weer dat alles hoorde die jongen waar hij zat. Het zou toch geducht jammer zijn als die grote ganzerik wegvloog. Wat zou de vader en moeder bedroefd zijn als ze uit de kerk kwamen en merkten dat hij weg was. Toen hij daar aan dacht vergat hij weer helemaal dat hij klein en onmachtig was. Hij stond met de sprong midden tussen de ganzen en sloeg de armen om de hals van de ganzerik. Je zult laten om weg te vliegen, riep hij.  Maar juist op dat ogenblik was de ganzerik er achter gekomen hoe hij doen moest om van de grond op te vliegen. Hij kon niet ophouden om de jongen af te schudden zodat die medelucht in moest. Het ging zo snel in de hoogte dat de jongen rilde. Eer hij eraan dacht dat hij de gans los moest laten, was hij zo hoge komen dat hij doodgevallen zou zijn als hij op de grond was neergekomen. Het enige wat hij doen kon om het wat beter te hebben, was proberen om op de rug van de gans te komen. En daar kroop hij ook op. Maar niet zonder grote moeite. En ook was het geen kleinigheid zich in balans te houden op die gladden ganzerug. Tussen de twee op en neerslaande vleugels. Hij moest diep in de veren en het don schrijpen met beide handen om niet naar beneden te tuimelen. De geruidde doek, de jongen werd zo bedwelmd dat hij lang niet wist wat er met hem gebeurde. De lucht huilde en zuisde hem tegemoet. De vleugels sloegen op en neer. En door de veren bruiste het als of er een hele storm was. Dertien gansen vlogen om hem heen. Alle vladderden en kakelden alles draaide voor zijn ogen en het zuisde in zijn oren. Hij wist niet of ze hoog of laag vlogen of waar ze heen gingen. Eindelijk kwam hij zoverbij dat hij begreep dat hij op moest letten. Waar de gansen hem heen brachten. Maar dat was niet zo gemakkelijk, want hij wist niet hoe hij ooit naar beneden zou durven kijken. Hij wist zeker dat hij duizelig zou worden als hij dat probeerde. De wilde gansen vlogen niet heel hoog omdat hun nieuwe kreiskameraat in de allerfijnste lucht geen adem kon halen. Om hem vlogen ze ook wat langzamer dan gewoondelijk. Eindelijk dwong de jongen zich even naar de aarde beneden te kijken. Toen was het hem als of er een grote doek onder hem lag uitgespreid. Verdeeld in een ongelooflijke massa kleine en grote ruiten. Maar in de wereld ben ik nu gekomen vroeg hij zich verbaasd af. Hij zag niets dan ruid aan ruid. Sommige waren schuin en sommige langwerpig, maar overal waren hoeken en rechtenlijnen. Niets was rond en niets was het punter.  Wat is dat voor een grote geruid de doek die ik daar beneden zie? Zij de jongen in zichzelf. Zonder van iemand antwoord te verwachten. Akkers en wijden. Akkers en wijden, repedaadelijk de wilde gansen die om hem heen vlogen. Toen begreep hij dat de grote geruid de doek de platte grond van Skane was. Waar hij nu over heen vloog. En hij begon te begrijpen waarom, die er zo geruid uit zag en zoveel kleuren had. De lichtgroene ruiten herkende hij het eerst. Dat waren de rocheakkers die in het vorig najaar waait waren en onder de sneeuw groen waren gebleven. De geelgrijzen waren de stoppelvelden waar de vorige zomer koorn gestaan had. De bruinachtige waren oude klavervelden en de zwarte waren lege wijnlanden of opgehoogde tuinbedden. De ruiten die bruin waren met gele randen waren zeker beukenbossen. Want daar tussen staan de grote bomen die midden in het bos groeien. Kaal in de winter, maar de kleine beukjes aan de kant van het bos behouden hun doorre gele blaadjes tot aan het voorjaar. Daar waren ook donkere ruiten met grijs in het midden. Dat waren de grote hoeven in het vierkant gebouwd met de zwart geworden stroodaken en de stenen plaatsen in het midden. En dan waren een ruiten groen in het midden en met bruin omzomd. Dat waren de tuinen waar het gras al begon groen te worden. Terwijl de struiken en bomen er omheen nog naakt in een bruine bast stonden. De jongen kon niet laten te lachen toen hij zag hoe alles geruid was. Maar toen de wilde gansen hem hoorde lachen, riepen ze al bestraffend vruchtbaar en goed land vruchtbaar en goed land. De jongen was al weer ernstig geworden. Hoe kan jij nu lachen? Jij, wie in het allerergste overkomen wat de mens gebeuren kan, dacht hij. Hij bleef een poos ernstig. Maar gauw begon hij weer te lachen. Naarmate hij aan het vliegen en de sterke vaart was gewoon geraakt zodat hij aan iets anders kon denken dan aan het zich in evenwicht houden op de ganserug. Begon hij op te merken hoe vol de lucht was van vluchtenvogels die naar het noorden vlogen. Er was een roepen en schreven van de ene vlucht naar de andere. Zo, zo zijn jullie vandaag gekomen, riepen sommigen. Ja, dat zijn we, antwoorden de gansen.  Wat denk jullie van de winter? Geen blad aan de bomen en koud water in de meren klonkt het antwoord. Toen de gansen over een hoeve vlogen maar tam gevolgen te buiten liep riepen ze. Hoe heet de hoeven? Hoe heet de hoeven? Toen start de haan de kop op. En de antwoorden de hoeven heet Lillgarde van het jaar als verledenjaar van het jaar als verledenjaar. De meeste hoeven heette naar de eigenaars Zoals gewonelijk in Skane maar in plaats van te antwoorden dat het de hoeven van Permatson of Ola Persson was bedachte de haanennamen die zij gepast vonden. Zij die op armoedige hoeventjes op de rijtjes woonden riepen deze hoeve heet Gerteloos en zij die op de allerarmste woonden riepen deze heet Deugnietveel Deugnietveel De groter welgestelde boerenhoeven kreeg een mooie name van de haanen. Als bijvoorbeeld Geluksveld Eierenberg en Geldstad. Maar de haanen van de grote buitens waren te deftig om wat grappigs te verzinnen een van hun kruiden en riepen zo hard als of hij zich tot geheel op de zon wou laten horen dit is het landgoed Dijbeck van het jaar als verleden jaar van het jaar als verleden jaar en wat verderop stond er een te roepen dit is Svanenholm dat moet de hele wereld weten. 