Impact: Ton Wilthagen over flex vs vast werk
Eén van de grootste issues in Nederland is de verhouding tussen flex en vast. Vorig kabinet heeft daar geprobeerd wat die verhouding te verbeteren. Is eigenlijk problematisch geworden. Nieuwe kabinet heeft nieuwe plannen om het wel te doen. Het nieuwe kabinet heeft bedacht dat het belangrijk is dat het vaste contract aantrekkelijker is. En als je dat aantrekkelijker maakt, zullen werkengevers minder gebruik maken voor flexkrachten. Als je dat niet doet, dan blijft het doorgaan zoals het nu is. En dat is de afgelopen jaren gebeurd. Dus het nieuwe kabinet gaat wel aan het vaste contract een aantal dingen veranderen. En gaat ook zorgen dat flexmensen wat meer zekerheid krijgen. En wil op die manier de balans herstellen. Wat was er niet goed aan het vorige kabinetje beleid? Bij het vorige kabinetje beleid was ook het uitgangspunt. We willen vast wat flexiebelen maken en flexiebel wat meer vast. Maar wat men deed was vooral het vaste contract nog ingewikkelde maken. Dus daardoor gebeurde er op dat vlak helemaal niets. En door de regels die voor flex geholden, gingen werkengevers nog meer gebruik maken van flex. En werden vooral jonge mensen nog eerder ontslagen en bedankt dan al het geval was. Dus dat het nieuwe kabinet wil dus dat vaste contract aantrekkelijker maken. Dat betekent dat je een langere proeftijd. Je kan mensen 5 maanden proef hebben als je dan overgaat naar een vast contract. Maar gaat ook de loon doorbetaling bij ziekte die 2 jaar is, gaat meer voor kleine bedrijven naar 1 jaar terugbrengen. Dat is een hele grote belemmering. Als je weet die neemt iemand aan maar als die ziek wordt 2 jaar doorbetalen wat nergens in de wereld het geval is. Dus dat doet men. En aan de flex kant gaat men zeggen van je kan een ontslecht voor goeding krijgen. Die krijg je eerst pas na 2 jaar. En daardoor werden mensen vaak voor die 2 jaar ontslagen. En het nieuwe kabinet die bouw je eigenlijk vanaf het begin op. Ook als flexwerker. Waardoor je niet die grote breed krijgt na 23 maanden. Dat bedrijven zeg ik verleng ik niks meer. Want strak moet je ook nog voor goeding betalen. En op die manier probeert men die blandste herstellen.  Maar is het nu beleid wat het verschil maakt? Of is het gewoon de conjectuur die hier omhoog gaat? De conjectuur heeft wel effect omdat mensen dan in beter positie komen en meer kunnen eisen. Maar je ziet dat nog steeds in absoluut de termen nemen nog steeds flexcontracten toe. En de vast contracten stijgen ook wel. Maar in verhouding is de groei nog steeds in flex. Tilbury University heeft al een heel lange traditie om een onderzoek te doen naar die balans tussen flex en vast. We hebben daar ook concepten voor ontwikkeld zoals Flex Security. Hoe kan je nou die balans optimaal maken? Dat moet ruimte zijn voor flexibiliteit. Maar mensen moeten ook bepaalde zekerheden hebben. Dat doen we heel veel onderzoek naar. En dat onderzoek laat bijvoorbeeld zien ook op deze grafiek. Hieronder is het verschil tussen de bescherming van vaste en van tijdelijk en flexibele mensen. Dus dat is de maat van het verschil. Dat kan groot zijn en klein zijn. Voor Nederland is dat verschil het grootste van de hele Europese Unie. En daarom staat Nederland helemaal rechts met het oranje bolletje. Op de andere as zie je dus het voorkomen van tijdelijk werk in landen. En je ziet dat het bijna het niet perfect verband, maar je ziet een duidelijk verband. Is dit verschil groot tussen vast en flex in bescherming, dan stijgt het aantal flexibele contracten. En dat is in Nederland gebeurd. En daar ligt ook een deel van de oplossing. We zullen zien nu dat de wikrapt is. Dus de arbeidsmarkt wordt wikrapper. Het is dezelfde situatie als in 2006-2007. De kantenkoppers zijn uitwisselbaar met de periode van toen. Dus we hebben heel erg de focus gehouden op de vorm van contracten, flexfast contracten. We zijn een beetje vergeten om te kijken naar de inhoud van werk, naar de competenties van mensen. En dat is een ander probleem wat nu ontstaat. Is dat we gewoon de mismatch hebben tussen wat mensen kunnen, die niet werken en wat bedrijven willen. Misschien is er ook een verschil dat de economie gewoon het veranderen is. De economie is aan het veranderen, maar we hebben groei. En we hebben nog steeds 1,3 miljoen mensen onbenut arbeidspotutieel. En we bedrijven die schreeuwen moord aan brand en die zeggen, ja, ik heb geen mensen, maar we hebben wel mensen. Maar die mensen die matchen dus niet. 