Tijl Uilenspiegel in Vlaanderen | Jan Bruylants | Historical Fiction, Myths | Audiobook | 9/10
Boek 3 hoofdstuk 17 van Thijle Uilerspiegel in Vlaanderen. Deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart Telleel. Thijle Uilerspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands. Boek 3 hoofdstuk 17. De dochter van de Molenaar. Thijle en Laure stapte eens wind over de baan zonder een woord te spreken, iederlang zijn kant in gedachten verdiept. Ze waren beide gekleed als doodarme boeren die eerder bedelaars geleken. Dat ze niet tot deze laatste behoorden bewezen pak met koorden dat Thijl op de rug droeg en een doek met lijnwaad dien lame op de schouderad liggen. Het waren dus kooplieden, kramers die de dorpen afliepen om hun kop waar van de hand te doen. Dat ze er zo arm uitzagen was niet te verwonderen, daar niemand in die behoorde tijden eraan dacht iets te kopen. In ieder geval geen lijnwaad. Misschien wel hiernaar een eind is ter record dat er wanhopige geplundere boer zou aankopen om zich op te knopen. Wapen zanden de twee mannen niet. Dat was een goede voorzorg, want wie door de Franse gevat werd en een wapen bezat, werd door de kop gebrand. Ze bereikten tegen het vallen van de avond een groot dorp, waar ze een ongewone behoering ontwaarde. Mannen, vrouwen en kinderen liepen over de weg van een grote baan die het dorp door sneed, sprake luid en met vele gebaren, bleven in groepjes staan praten of spoelen zich voor tijdens de kom van het dorp. Wat mag gegaander zijn vroeg lame. De Franse zullen hier zijn om de dorpen sproedelijkheid, gelijkheid en vrijheid te brengen, de zolen naar het leger te sneuren en de dochters te mishandelen. Als we dan maar terug gingen en een andere weg insloegen. Lame, lame. Gezijd tegenwoordig zo bang als een wezel. Als we telkens dat de Franse in aantocht of op onze weg zijn moeten terugkeeren, dan zullen we niet ver komen. Het hele land is als een Frans mierenest. Wie weet of we de dorpen liggen hier geen dienst kunnen bewijzen. Het aansporen zich tegen de vijand te verzetten. Dat heet gehund in dienst bewijzen? Lame, als gezoop blijft spreken, dan ga ik met u niet verder. Dan ga ik alleen mijn weg. Goedzak past de inlag uit. Omdat ik voorzichtig ben. Dat zal niet lang duren.  Zodra ik een Fransman te zien krijg, zal ik de kogoom weer in mijn arm voelen en de voorzichtigheid zal weer naar de maan zijn tuin. En een vrouwtje dat haastig voorbij stapte, bij de arm grijpend en staande houdend vroeg Goedzak haar. Waarom lopen de hennen en kijkers hier zo verwacht door een en kakelen en piepen ze dat het klettert en fluitst? De vrouw keek hem met grote ogen aan. Als u het zo duidelijk vraagt, zult u het wel spoedig weten. Lacht de tijl. En zich op zijn beurt dat het moedertje richt in het sprak hij. Wat is hier gaande, vrouwtje? De Fransen komen. Zijn die hier dan nog niet geweest? Nee, laat ze komen. Dat is toch zo eerlijk niet? Niet echt? Gezondere wat van beleven. Onze jongens hebben vanuit het bos op de rakkes geschoten en er twee gedood. Des te beter, zij tijl. Dan zijn er eens twee minder voor uw dorp. Ja, maar ze hebben twee van onze jongens kunnen gevangen nemen en die hebben bekend dat het mannen uit ons dorp waren die in het bos in Hindelaar hebben gelegen en nu komen de Fransen naar hier om ons te straffen. Wel, wel. En wat gaat gedoen? Vluchten? Het bos in? Met al wat niet te heet of te zwaar omdragen is? Uw mannen ook? Ja. Zonder zich te verweren? Dat zou niet helpen. Ieder soort voor het zijn en de rapsten zullen het meeste kunnen bergen. En het vrouwtje spoeder zich voort. Zou het gegenen mor te doen? Kreeg tijlen. Hoe meer Fransen gedood, hoe meer echte voorschijn komen. Ik spreek niet van de Fransen, ik bedoel de boeren. Zou het gedee willen vermoorden? Ja, ze verdienen het. Als ze zich zo lafhartig gedragen en alles aan de vijand overlaten op de vlucht slaan als hij het puntje van zijn neus laat zien. Als ze gaan lopen, zou het geiaan doden? Als ze niet gaan lopen, worden ze door de Fransen gedood. Tijl tijl geoverdrijft. Laat die mensen hun vel redden. Zo kwamen ze op de grote markt van het dorp, waar een aantal dorpelingen voor het gemeentenhuis opgehoopt stonden en schreeuwen en tieren om het luisteren als of zij hevig aan het twisten waren. We zullen eens zien zij tijdens het goed zak over bloed in hun aarder zit en geen botermelk.  Hij trat vooruit en ging op de bovenste treden van de kleine trap staan die naar de deur van het gemeentenhuis leiden. Niemand had hem bemerkt toen plot zijn de krachtige stem over de dorpelingen klonk. Mensen, luister eens. Mensen, hoogte eens naar mij. Aller keken de man aan die daar in zijn pedelaarsplunje op de trap stond die zij van haar nog pluim kenden en die daar luider riep dat ze naar hem luisteren moesten. Mensen, scheelde uit de spiegel weer. Hoogte eens daar het gedek u te zeggen hebt. Terwijl alle duswegen en bereid waren te vernemen wat de zonnelijke kerel hun wilde zeggen, de smid van het dorp. Een hooggebouwde sterke man op tuid toe en vroeg wie zei het gij? Een mens zoals gij en al de anderen. Maar de fansten zijn in aantocht en ze zullen wel draa het dorp ontsingeld hebben en we moeten hier dus geen nutteloze woorden verspillen. Laat ons vluchten! Kreeg één uit de hoop met een schrillen stem en de daad bij het woord voegende zette hij het op een lopen. Laat ons redden wat nog te redden is, riep een ander en hoogde het voorbeeld van de eerste boer. Nog een tiental andere verlieten in Haas de marktplaats. Zo luid hij kon met een stem die als een donder over het plein klonk, riep uit de spiegel hen naar Laffaarts! Laffaarts! En zich tot de andere richting kreeg hij Zijn er nog Laffaarts onder u? Zijn de woorden hadden door hem gewenste uitslag. Waren er nog boeren tussen de hoop die lust hadden om naar hun huis te eilen, hun goed in veiligheid te brengen en zich in het bos schuil te houden tot de Franse zouden verdwenen zijn, de enkele woorden van uitspiegel waren als sweepslagen om hun oren. Wie de massa sweepslagen durft toedienen, is de massa de baas. De boeren bleven luisteren. De smid had uitspiegel de hand toegestoken en hem gezegd, gij zei de man. Waarom? Hij kende tuin niet en wist niet wat deze zou zeggen. Was hij een Franse pion? Wat ging er gebeuren? Daar zouden ze met geen antwoord hebben kunnen opgeven, maar die vragen stelde hij zich ook niet. Hij voelde dat uitspiegel een vriend was, een man met wilskracht en moe, zoals hij.  En daarom ontstond er plots in hem een grote sympathie voor de bedelaar die daar gans alleen tegenover al die dorpsbewoners luidt de Laffaarts hun naam dorps toe roepen. En tijdenspak tot de boeren is er hier iemand in geheel uw groot dorp die weet wat moet is. Heeft er nog niemand van u alle in zijn leven twist gehad met de ene of andere vriend en gevochten met die maat? Of heeft niemand van u een druppel vlaams bloed in de aarders en loopt daar water in rond? Een dof geborg steeg uit de groep boeren op. Als ik u daar zo zie staan, flink gebouwd, blakend van gezondheid, dan vraag ik me af waarom geniet allen een wapen in de hand hebt op dit algemeen klaar om alleen over uw lijken de Franse in uw dorp te laten dringen. Heeft er niemand van u allen een geweer? Onder schijtende boeren staken de hand op en riepen, ik heb er heen, ik ook. Lopen dan halen. Maar zeg eens, maak van de gelegenheid geen gebruik om in het bos in te vluchten. Uile spiegelketten uitstikken te mensen en de waarde van elk woord dat hij sprak en waarvan hij van tevoren dit uitweeg zou kenden. Waren er tussen de boeren van plan naar huis te eilen en dan de vlucht te nemen met al wat ze dragen konden? Na die laatste uitroep van tijden zouden ze dat niet meer durven doen tegenover hun dorpsgenoten en ze zouden nu alle met hun vuurwapens terugkeren. Uile spiegel vervolgde tot de boeren die hebben nog talrijk stonden aan te grapen. En gij die? Omdat je geen geweer bezit zult de vijand hier later meestal spelen zonder hem een strootje in de weg te leggen? Gen moest alle van schaamte over uw lamlendigheid in de grond wegzinken. Heb je dan geen zeisen? Geen rieken? Geen knuppels om de fransen naar het hart of de kop te tasten? Loop jij ook naar huis en komt niet terug dan gewapens. De geden die zelfs geen stok vinden om de vijand te slaan, mogen met de vrouwen en kinderen naar het bos vluchten en daar zit er bier en een beven van schrik tot wij de fransen op de vlucht zullen gedreven hebben. Ik wacht u hier binnen enkele ogenblikken terug. Alleen verwijderde zich met haast behalve de smidt die tot tijden sprak.  Wat jij daar met enige woorden hebt bekomen heb ik te vergeefs getrachten bereiken met reeds dagelang met de dorpsgenoten toe te spreken. Ik kon als nergens een tiental overhalen de wapens op te nemen en de fransen af te wachten. We hebben ons gewapend in het bos gescholen en een paar ruiters die wellicht op verkenning waren uit de zadel gelicht. Ogelukkigluk waren er een aantal andere franse soldaten langs het bos doorgedrongen die ons op het feit hebben betrapt en twee eronder hebben gevangen genomen. De franse bende komt na naar ons dorp afgezakt om ons te tuchtigen. Ze weten echt niet hoe talrijk we zijn om ons te verdedigen en ze durven niet al te best de aanval wagen. Dat zou ons wellicht toelaten met een paar honderd mannen vijand af te weeren en dat wilde ik die halfhouten diets maken als jij hier gekomen bent om hun de les te spelen. Het was nodig want mijn woorden werden op gemor onthaald en ze waren van plan hun huis in pan te laten en te vluchten. Het valt nu te bekijken of er nog veel van hen zullen terugkomen. Onderweg is de boothut misschien weer in de blokken gezonken en die kralige kerel zullen dan toch de weg naar het bos verkozen hebben. Dat geloof ik niet te zijn tijl. Hier en daar misschien één maar de meesten komen terug. Ik zie je reeds opdagen. Inderdaad klaar met talrijke woeren weer naar de markt, de ene met een gewere op de schouder, de andere met een oude sable aan de zijde, een ander met een zeis, nog een ander of een riek of met een groot mes aan de stok gebonden. In kwart uur steden uit de spiegel de boeren had toegesproken, waren er een klein driehonderd voor het gemeentehuis te samengekomen. De burgemeester en de pastoor van het dorp waren met tijl, lammen, de koster en de smidt in het zaal van het kleine gebouw bijeen en bespraken de toestands. Ik heb een tiental boden uitgezonden naar de omliggende gemeente, zei de burgervader om daar de dorpse woners tot de opstand en hen naar hier te doen komen. Als ze opkomen, zoals onze jongens, dan kunnen we over een duizend al gewapende mannen beschikken.  Dat is voldoende spaklammen om 2.000 Fransen op de vlucht te jagen, want eens in de strijd vechten de Vlamingen als leeuwen. Hoe minder bloed er vergroten wordt, hoe beter, deed de priester gelden. Gezegd het verkeerd bij neer pastoor, zei de smidt, hoe minder Vlaams bloed dat er vergroten wordt, hoe beter, wilt gezeggen. Als wij de Franse niet doden vermoorden zij ons. Er is niet te kiezen. Gemoet uwe evenaars te beminnen zoals u zelf, ik weet dat, maar dat palet toch niet, dat ik meer van mijn eigen vuil houdt, dan aan de huid van de sansculotte. Laat ons die nutteloos tijd verliezen. Zo kwam tijd in het midden. In de oorlog dood mensen evenaars te, omdat anders die evenaars te zijn evenaars te dood. Laat ons nu eens nagaan wat er te doen is. Ik denk dat we de vijand in een hinderlaag moeten lokken. Hij moet er verrassen. De Bende Franse is wel echt veel beter gewapend dan wij het zijn. En daarom moet een onverwachte aanval ons de zee gegeven. Het beste dat we doen kunnen is de huizen langs de grote baan te bezetten en ons daar zo stil houden als het bij mogelijk is. Komt de vijand, dan denkt hij dat alle dorpsbewoners op de vlucht zijn gegaan. Dat hij meester is van het donendorp. Het eerst waar een sansculotte in zoek gevallen denkt, is natuurlijk aan plunderen. De soldaten zullen de kant te verspreiden om in de huizen te dringen en naar buiten zoeken. We hebben dan slechts kleine groepjes onverwachts op het lijf te vallen en dat zal in het eerst ogenblik zo geharwaar heersen dat we er 10 tegen 1 de schrik zullen in krijgen en de dappere keras wel echt op de vlucht zullen gaan. Kunnen we er dan enige neervellen dan zullen ze zo spoedig niet weer terugkeren. Misschien niets meer van zich laten horen en dan niemand vertellen hoe ze hier onthaald zijn geworden. Ik schik nu alles op zijn beste omdat wij voor zulke gevallen staan waar het leven of dood geld steeds op de beste uitkomst moeten helpen. Dan gaan we met moed aan het werk. Hoe vind je mij voorstel? Het was de smid die op deze vraag antwoorden. Daar even heeft de burgemeester gezegd dat ik de man ben om onze jongens aan te voeren.  Ik geloof dat jij beter op gewassen bent voor deze taak en ik bed u ze te willen op u nemen. Zullen uw dorpsgenoten daar vrede bij hebben? Ik ben een vreemdeling. Ze hebben mij nooit gezien. Zullen ze vertrouwen in mij kunnen stellen? We zullen hun zeggen die jij zei en dan zullen ze u toe juichen en met vastberaden moed tegen de vijand optrekken. Gij zult zeggen wie ik ben. Ken je mij dan? Met naam nee, maar ik heb duidelijk een sterke vriendschap voor u gevoeld om middelijk begrepen dat jij geen arme koopman, geen helperoefende waskraven zei zoals u uiterlijk zou kunnen gissen. Nee, jij zei nadal aan het strijd en overal tegen de vijand in het kruittreed. Is het niet zo? Ja. Hoe moet ik u aan onze jongens doen kennen? Hoe is u nam? Tijl uit de spiegel. En doe vrietenslammen goed zak. Zoals gezegd. Meer moet ik niet weten. Laat nu de Franse maar komen. Blijf slecht enkele ogenblikken hier. Ik ga onze jongens het goede nieuws melden. Ik heer dadelijk weer. De spit uit de naar buiten. 9 minuten later keerde hij in de kamer terug en sprak tot uit de spiegel onze streilers wachten om u als hun aanvoerder toe te juichen. Tijl verliet het gemeentehuis door de andere weg gevolgd en als hij op de markt verscheens tegen Luiden juist kreeg hij op waar tussen het groep leven tijl en leven onze aanvoerder uit klonk. Zo is de massa. Deze boeren kende tijd uit de spiegel niet. Ging er alleen voort op het geem en over zijn fratse en zijn helden daden verteld had dat was hem voldoende om hem toe te juichen en hun gans vertrouwen in hem te stellen. Een goede naam hebben, befaamd zijn, verdient ervoor verdient, dat is voldoende om het volk te gebieden en te leiden. Tijl deed teken met de hand dat hij het woord tot de boeren wensde te richten. Op een oogslag heerste op de markt de grootste stilte. En Eilersbier was pak met zijn krachtige medeslepende orgaan. Gij verlangt dat ik u aanvoer liever dat ik u helpen om de Franse het vuur aan de schenen te zetten als zij in het dorp komen. Ja, ja, klonk het, leven tijl.  Ik zal het doen omdat ik nog tegen deze verdrukkers heb gestreden hun zwakke kanten ken en dus weet wat er te doen is. Ik heb twee voorwaarden te stellen waar ga je een Fransman kunt neerschieten mogen hem in geen geval sparen. Ik zal vroeger nooit iemand gedood hebben, zelfs de vijand niet. Maar ik ben bloedorstig geworden waarin de Fransen geldt, omdat zij mijn moeder hebben gedood en mijn gaden hebben ontvoerd. Nu roep ik hen toe, oog voor oog, tand voor tand. De andere voorwaarde is dat gestipt bij een bevelend nakomt en de strengste tucht in uw rangen heersen. Het is door gebrek aan leidzame gehoorzaamheid en ijzere tucht dat de boeren steeds het onderspit hebben moeten delven. Neemt je die voorwaarden aan? Uit alle mond klonk het onmiddellijk ja, zeker ja. Sweert jij het? Dadelijk staken alle de rechter hand op en als in Korriepen zij wij sweren het voor God en zijn heilige. Nu, stak uilenspiegel zijn hand in de hoogte en riepen trillende stem. Ik swer op mijn beurt op al wat meer dierbaar is dat ik u zou aanvoeren tot de laatste Fransman hier gevlucht of gedood of zijn of ik door de vijand zal geveld wezen. Weerklonken de kreten. Leven tijl, leven ons aanvoerder. Deze gaf nu het bevel dat in tiental boeren met geweren gewapend bij hem aan het gemeentehuis zouden blijven en de andere zich zouden verschuilen in de huizen langs de baan om daar op verdere onderrichtingen te wachten. Een gewapend hoepje zou langs het bos op verkenning uitgaan. Op een omgezin was de markt verlaten aangeduid. De boeren stonden in rang voor het gemeentehuis waar tijl nog met de burgemeester en de pastoor aan het spreken was. Naar het schijnt, zo zegt de priester, is Wallace Bosch toen naar het kamp ter Fransen gevlucht. Niemand weet er het fijne woord van, maar hij kwam toch met de vreemde deugd niet hier terug en hij moet hun grote diensten hebben bewezen want hij had bij de aanvoerder veel in de pap te brokken. Wat ik weet, de pastoor ging niet voor het. Hij keek uit de spiegel aan maar dat is een gansche geschiedenis en ik zal daar nu niet mede voor de pinnen komen.  Ik geloof dat Gertans wel wat anders zult te doen hebben dan naar een verhaal te luisteren dat Thauers weinig op het lijf heeft. Er zijn andere gebeurten die zijn aan te stippen zodat de Fransen meester in ons land zijn. Het zal de tijd droden, sprak tijl. Ik heb mannen op verkenning uitgezonden en zolang die niets komen melden moet ik met mijn wacht hier blijven. Ik hoor garen de helden daden daar indringens vertellen. Dat doet mijn bloed en ik ben weer helden voor de geest wat ze mij en de mijnen misdaan hebben en het zal me in de strijd kracht en moed bijzetten. We luisteren naar de geschiedenis van Wallisbos, meneer pastoor. Hij greep een stoel bij de leuding en schoof hem de priester toe. Allergingen zitten, behalve llammen die de zaal verliet, maar enige ogenblikken later terugkeerden met enige tinde bekers en een kruik bier. Als goedstak naar een verhaal moest luisteren, kreeg hij een droge keel en daarom nam hij hem. Als ik het al toch verlang te weten, zei de pastoor, zal ik u zeggen dat Wallisbos de zoonwas van een welhemmende pachtig en waar licht een brave jongen zou geworden zijn, hadden de omstandigheden er niet anders over beschikt. Vaderbos had een schone hoeven, een stal zoals een uren die het ronde geen te vinden was. Met vele koeien en een viertal paarden en zoveel mensen in kon, hoorde het land hem toe. Hij leefde gelukkig in welstand, met zijn vrouw en vijf kinderen waarvan Wallis de jongste was. Opeens greep het onverbiddelijk noodlot het gezin van de pachter in zijn klauwen en op enkele weken, sleepte de tieve ziekte, moederbos en vier kinderen naar het graf. Ook de vader en zijn jongste toog werden door de verschrikkelijke kwaal aangetast, zweven de geruimetijd tussen leven en dood, door komende gereds worden. Wallis scheen niets uit de ziekte te hebben overgehouden, maar met de oude bos was het heel geld, want van die tijd af was hij zwak in het hoofd. Dat zou misschien stillaan verdwenen zijn en de man zou nog een gezond mens zijn geworden, hadden het oogelijk hem niet voortdurend vervoerd. Maar nauwelijks was hij van het ziek werd opgestaan of zijn stal werd door het noodlot getroffen en één voor één werden de koeien door een plaag neergeveld.  Voeg daar nu bij dat dit jaar de oogst volkomen mislukte en gezond begrijpen dat de man die dan al in de hersenen geraakt was de tegenspoed niet kon te boven komen. En, om de kroon op al die onheilen te plaatsen, zocht de arme kerel troost in de beker en werd op korte tijd een onverpeterlijke dronkkaart. Wallis was toen 14 jaar en je kunt u voorstellen hoe hij opgroeide. Hij werd door de vader geheelaars een lot overgelaten en leefde als het waren in het wild. Een paar jaren later was al het land van bos verkort en ging de hoeven ook in andere handen over. De zoon betrokken een klein huisje ver van het dorp gelegen en de oude bos dronk tot de laatste duit alles opwas. Eén morgen vond met hem in het bos verhar. Wallis bleef geheel alleen het huisje bewoden kwam nooit in het dorp en zelde in aanraking met de bewoners. Hoe hij leefde en waar hij het geld haalde om de huur van het huidje te betalen dat wist niemand. Soms verdwenen hij gedurende verschijtende dagen, ja, weken mensen wist waar hij zich dan heen begaf waar hij zich bevolgd. De oude moet nog geld hebben achtergelaten zo werd er in het dorp verteld en Wallis leefde op zijn rente. Eens had een verren neef want het bos had geen familie op het dorp met Wallis wilde spreken over een erf in de zaak en was naar het huisje van de alleenloper gegaan. Hij vond hem in zijn woning maar had hem geen woord kunnen zeggen want de jongeling had zijn geweer gegrepen en de neef toegestoud of ik schiet u een paar kogels in de hespen. En daar de anderen bemerkte dat het gemeent was en Wallis op hem aanlegde had hij, sneller dan hij gekomen was, de terugweg genomen. Een dorpeling was eens naar de stad gereden en wisten vertellen dat hij daar Wallis in gezelskap van andere jongelieden in een herberg had gezien waar hij dapper de beker aansprak. Maar wij hebben hem dezelfde avond met zijn geweer en zijn hond in het bos ontmoeten menemen dat de man zich bedrogen had.  Wat zou Wallis de halve wilde die niet wist of niet kende die toch in de stad gaan uitrichten hebben? Nochtans had de dorpeling goede ogen gehad want de jonge bos ging dikwerf naar de stad waar hij, met nog een andere deugdiet die vroeger onze gemeente had verlaten in gezelskap van een aantal bandieten verkeerden die van diefstal leefden. We verdamen zooks toen die bende enige tijd later op hun rovtocht bij de durven gegrepen en in de gevangenis werd opgesloten. Wallis was bij hen en werd insgelijks op het droge gezet. In zijn huizen werden opzoeken gedaan door de heren van het gerecht en er werden talvalgestolen voorwerpen ontdekt. Zelfs in Kelk die in een kerk van de omtrek onvreemd was geworden werd er gevonden. De scheuk was dus zo laag gevallen dat hij de heilige voorwerp van de herendienst niet meer erbiedigde en in de tempel de herendeurde te stelen. Hij was dus wel bijzonder geschikt om later met de Franse mee te gaan. Hij werd veroordeeld met andere schatfruiten en behoorde van hem iets meer. Ieder dacht dat als de poorten van de gevangenis voor hem zouden geopend worden hij in de stad zou blijven met zijn makkers of daar vreemde streken trekken om er zijn oneer te verbergen of opnieuw zijn divesteeltje uit te oefenen. Na zijn geboorte durf zou hij toch niet meer durven terugkeren daar was allemaal hier over taart van. Ieder dacht er zo over omdat niemand wist dat Wannis een bijzondere reden had om naar het dorp terug te keren of tenminste hier in de omdrek te komen rond Sperven. Hij had zijn hart hier gelaten. Wannis is een flink gebouwte jongeling en trinkje van de Moderna had zolks ook opgemerkt zodat tussen beide jongen lieden een gevoel van genegenheid was ontstaan. Ze hadden Malkander dikwerf ontmoet in veld en wijden en Wannis was avonds dikwerf in de buurt van de molen over de tuinhaag met trinkje enige woorden te wisselen. Later heb ik vernomen dat hij het meisje had wijsgemaakt dat hij dikwos dagelang met noesdeijver in de stad ging arbeiden met zijn lastig werk reed zijn heel sommetje had bijeen vergaard en binnen enkele jaren genoeg zou bezitten om een hoefen te betrekken en er als prachtig alles flink in te richten.  En daar zou dan de erfenis bijkomen die hij te verwachten had want twee oude moeien die ook in de stad woonden om mee lopen en ze bezaten een spaarpotje. Eens zover dan zou de molenaar er wel licht in toestemmen trinkje met hem te laten trouwen en ze zouden als een deftig en welhevend gezin hun plaats tussen de dorpers in nemen. Wat kan men een onnozel 16-jarige meisje niet al wijsmaken als men in de stad bij het uitschot de samenleving op stil is. Trinkje geloofde al wat de deugd die daar vertelde en de jaren voor zich had eerder aan trouwen kon gedacht worden zag ze een gelukkige toekomst tegemoet. Ze had ongelijk haar ouders niets te zeggen want die zouden haar doen inzien hebben dat Wannes haar beloog en bedroog maar jonge meisjes spreken uit schuchtigheid of ongegronden vrees niet over haren intieme aangelegenheden aan hun ouders en zo geraken ze dikwerf in het onheilen. Misschien sprak Wannes toch wel de waarheid hij ging slecht naar de stad als hij goed de slag te doen was en keerde dadelijk na de hoofdtocht weer terug naar het dorp om er zomer te leven en zo had hij wel licht een rond sommetje vergaard. Wie weet of hij niet van plan was als men hem niet in de gevangenis had weder te krijgen en een hoefen te betrekken als hij geld genoeg zou bezeten hebben om er eerlijk zijn brood te verdienen met een landbouwer stil. Het gestolen goed voor de pinnen te brengen en het te doen doorgaan als de erven is zijn tanten de huwen en er weer terug bovenop te komen. Wie weet. Als hij dan het verleden had kunnen begraven zijn tuin dan zou er een mens meer van de stechten weg op de goede baan geraakt zijn en de maatschappij zou er niets bij verloren hebben. Er in tegeneel een eerlijk mens bijgewonnen terwijl Wannes nu wel ligt als een booswicht zou eindigen na de mensen nog veel spel te hebben geleverd. Ja, dat heeft hij en dat zal hij nog doen maar dat zou toch ook geweest zijn waar hij in zijn voordemer geslaagd want oneerlijk verkregen goed brengt geen heilaan. Door diefstaf verzameld goed leidt onvermijdelijk naar de beelstaf en het armentrientje zou misschien naar de pool van ellende en schande meegerukt zijn geweest.  Zij had een keer een lief vroeg uit de spiegel Ja, want het arme kind heeft veel geleden als ze vernomen heeft wie Wannes was en hoe hij in de gevangenis kwam. En is ze nu gelukkig zal ze nog heil in het leven kunnen vinden na de plotselingen vernietiging van haar zo heerlijke droom? Laat me u daar niet op antwoorden, zei de priester, want het vervolg van Wannes wedervaren zal u daarover ten volle inlichten. Ik zei dus dat de deugdiet terug naar ons dorp kwam afgezakt zodra hij zijn de straf had uitgeboed. Hij kwam zich hier niet nederzetten geen dak zoeken bij de boeren want hij zou geen onderkomen gevonden hebben misschien wel op stokslagen geworden. Maar hij dwelde de avonds hier in die omstreek rond en was redelijk dikwerf in de buurt van de molen gezien geweest. De kerel verblijft in de stad en komt naar ons dorp om na te spuren of er hier voor hem en zijn de kornuiten geen goede slag te doen is zeiden die boeren. Ieder was op zijn er hoeden. Savals kwam er niemand nog alleen of ongewapend buiten en al de deuren werden op slot gedaan. Zoiets was Wannes nog dans niet van plan alleen in zijn de bedoeling trientje te zien en haar te spreken. Hij kon de lieve meid niet vergeten. Afgezonderd in de gevangenis had hij aanhoudend aan haar gedacht. Hij verbleefd niet in de stad zoals de dorpers dachten maar in de bossen en sleeper snachts in de open lucht. De dochter van de molenaar zodra ze vernomen had dat Wannes in de omtrek huisde had besloten de molen of liever de woonhaar niet meer aan het fenstig. Dat duurde enige dagen tot Wannes verdween en men van hem niet meer hoorde spreken. Trientje had nog steeds aan haar ouders niet verteld dat zij vroeger met Wannes dikwerf had gesproken en zij beloofd had hem te zullen huwen zodra hij een hoeven en het nodige geld zou bezitten. Eens dat de molenaar met zijn gezin aan tafel zat om het avondmaal te nuttigen werd er op de deur geklopt. De hond die aan de band lag had in zijn hoek gekropen Trientje was opgesprongen een angste gevoel had haar plots aangegrepen. Toen niet openvaardig speekte zij. De molenaar keek haar lachend aan.  In de laatste tijd zei het gezol bang geworden als een wezel, zei hij. Het is nog geen negen uur en onze deur heeft goed voorkerkend anders zou hij heel de buurt bijeen bassen. Hij ging de gren door weg schuiven en het licht van het huis viel van die op de drempel stond met een brede hoed op het hoofd die zijn de trekken over schaar doerden en de geweer aan de band over de schoudig. Wat verlangt ge? Vroeg de molenaar. U even te spreken, klonk het antwoord en de onbekende trat in de huiskamer. Trientje zonk op een stoel. Ze had de stem van Wanners herkend. Deze ging zitten. De molenaar keek hem nu in het volle licht aan en een zenuwachtig trillen zijn ook de jongeling herkend had. Wie zei het gij? Wat wilde je van mij? De andere legde zich weer op de tafel naast zich en nam de hoed van het hoofd. Herkend je mij niet? Ja, daar zo even dacht ik dat gij het waard, nu twijfel ik er niet aan Wanners bos. Zoals gezegd. Wat heb je hier verloren? Gezijd hier bij eerlijke lieden en ik verzoek u het hier kort te maken. Ik zou liever uw bezoek niet ontvangen hebben. Of wachten uw vrienden buiten op een teken om hier binnen te dringen, om te doden en de molen te plunderen. Ga dan uw gang maar, want ik ben hier alleen met mijn vrouw en mijn dochter. Wanners werd bleek als een lijk. Een ogenblik bleef hij sprakeloos. Dan sprak hij met zachte stem. Trientje weet zeer wel dat ik niet zou dulden dat een enkel haartje op haar hoofd werd aangeraakt. Het meisje werd vuuroot. Ze sloeg haar handen voor het gelaten en barste in snikkeloos. Wat betekent dat, kreeg ze mode naar. Ik zal u dat in weinige woorden zeggen, sprak Wanners. Wij beminnen elkaar. Dat is niet waar, riept Trientje uit. Dat is niet waar. Hij is zijn vluchten wenend uit het vertrek. De vader keek nu de jongeling met dreigende blikken aan. Gehoord wat het peisje u daar heeft toegewoepen. Wat komt Gier dan vertellen? Ze heeft misschien waarheid gesproken, zucht de Wanners. Na al het genaam het pein gebeurd is voelt ze weer licht geen genegenheid meer voor mij.  Maar ze heeft mij lief gehad, dat swerik u en voor haar heb ik gestolen omdat ik geld genoeg wilde bezitter om haar te kunnen huwen. Als ze nu zelf zegt dat het niet waar is, dan moet ik het geloven. Het zei dan zo. Hij drukte zijn hoed weer diep op zijn hoofd en greep zijn geweeg. Vaart allen wel, en trapt naar de deur. Maar hij bleef daar staan en wende zich naar de molen naar zijn vrouw. Luistert goed naar het genek u zeggen ga, sprak hij met vaste stem, print ieder woord goed in uw geheugen. Trientje heeft mij niet meer lief en kan haar niet dwingen mij te beminnen. Maar ze zal nooit de vrouw van een ander worden. Dat swerik u op het hoofd van mijn vader zaliger. En hij verdween. Het meisje had deze laatste woorden niet gehoord. Hij had nooit wechter op de molen over de verschijning van Wannes nog gesproken. Maanden verliepen en er werd van hem niets meer vernomen. Trientje dacht ook niet meer aan hem, dan om te rillen, als ze zich voorstelde dat ze de bruit van zulke bandiet had kunnen worden. Van voortlevende genegenheid voor de deugd niet, was er dus geen spoor meer in haar hart. Dat ze nu voelde kloppen voor een brave jongeling uit de dorp. De zoon van de smid, die haar oprecht die vapt. Bijna in Juinen dat Wannes desavonds de bewoners van het molenhuis de schrik op het lijf had gejaagd, greep de bruiloft plaats. De stoet begaf zich dat de kijk waar ik de echt zou inzegenen. Pas hadden het bruitspaar en de genodigde de molen verlaten en volgde de wegel die daar de grote baan leiden of uit een struikgewas bezijde de weg kwam een man tevoorschijn die zich in zijn volle lengte oprichtte met zijn geweer op de bruidig om aanlichten en een schot loste. Alles was in een oogslag gebeurd. Niemand had één beweging kunnen maken om de moord te verhinderen en zo ontsteld waren allen dat ze een stond als aan de grond gevrozen blijven. De boordenaar was in het struikgewas verdwenen al voeren ze aan gaan dachten op hem toe te springen. De zoon van de smid gaf in de armen van Trintje de geest. Geen woord kon hij nog stabelen sleert zijn paar stuiptrekkingen en het was met hem gedaan.  Een kogo had hem in het hoofd getroffen. Een klopjord werd dadelijk door gewapende boeren in al de bossen ingericht. Maar van de moordenaar werd geen spoor gevonden. Al de Bruinelsgaster had de Wannes herkend. Hij had woord gehouden Trintje zou aan geen ander toe behoren. Zoals ik u straks heb gezegd was het waarschijnlijk toen dat Wannes naar het Legende Franse vluchten. Als deze enige tijd later ons dorp binnenvielen bevond hij zich bij de aanvoerder de Sandskunnotten. Vergezeld van een vijftal soldaten met een molen. Niemand weet wat daar gebeurd is. De molenaar was er niet als de boosmichten er binnen drogen. En als hij enige tijd later uit die stad met karrenpaar terugkeerde vernomen had wie hij zich in zijn huis bevond en daar zijn woning uitde was deze verlaten. Alleen zijn de vrouw lachen bewusteloos op de grond uitgestrekt en als zij weer tot het leven terugkwam was zij zinnenloos. Trintje was verdwenen. Want Wannes werd niet meer bij de Franse bemerkt. De ongelukkige vader heeft zich vruchteloos tot de aanvoerder de soldaten gericht waar hij op vloeken en spotgelag werd onthoud. Het is immeens de gewoonte der vreemde deugdieten de boeren te behandelen zoals de barbaren als ze op roof en plundering uitgingen. In de stad heeft de overheid beloofd op zoekking naar het meisje en de molenaar te doen maar ze hebben daar in deze beroerde tijden ander werk af te leggen al als zoveel andere ongestraft blijven. De Franse hebben onze gemeente verlaten als er niets meer te stelen was en de laatste koel was opgeeist geworden. Nu komen ze terug om kanonnenvlees te zoeken om onze jongens naar het leger te sleuren. De misdalige keert steeds weer naar de plaats ter misdaad, zegt het spreekwoord en dat moet wel waarheid wezen want meneer Wannes bos bij hen bemerkt. Zo hebben de schurken ook mijn vrouwen gekregen. Ik hoop dat de jongens goed gezien hebben en Wannes zich bij de Franse bevindt die wij hier in onthaal zullen voorbereiden dat hij lang in het geheugen zal blijven. Ik gelast mij met hem en ik geef u mijn woord de Franse helden zullen er 2-mal over nadenken eerst er nog een boeren mij durven meesleuren wanneer ze vernemen hoe Wannes bos hier gestraft werd.  Zullen we hier wel Franse te zien krijgen voeglammen onze verkenners blijven zo lang uit de versloten hadden het dorp niet aan te doen en verder zijn opgerukt daar zullen we ons eens gaan van vergewisse spraktheil en is dat inderdaad het geval dan hoop ik wel dat onze gewapende jongens het eens zullen zijn om de rakkers op de hielet te zitten en bij toch kennis te laten maken met Wannes. Komen ze niet naar hier dan zullen de vreemde schurken zich toch neerstrijken in een dorp van de omtrek en kunnen we ze daar wegjagen. 