Webinar " Persoonsvorming in het voortgezet onderwijs: juist nu!"  - TST - Tilburg University
ik hoop dat u een inspirerende avond heeft en ik vraag Monique of zij zich als eerste wil voorstellen. Vrijgaan. Dankjewel Arnaud. Dit is trouwens Arnaud Smeets, onze programma voor de directeur, coördinator van Loetje en van al dit soort mooie extra activiteiten en die trekt ons door deze crisis heen in dat opzicht. Dat is heel fijn dat je dit doet. Ik ben Monique van Dijk. Ik zie jou vooral heel groot Arnaud dus als dat de bedoeling is vind ik dat prima maar altijd moet wisselen. Als het goed is kreeg, ligt dat misschien een beetje aan jouw scherm dat je speaker view doet of speaker view niet. Oké. Ik ben Monique van Dijk. Ik ben hoogleraar religieuze educatie aan de vakantijd voor katholieke theologie en van de investeins van Tilburg. Dat wist u al want zo heeft u ook vast de uitnodiging gekregen. Je doet veel onderzoek, ondermiddelbaar schooneren en ik ben vooral heel erg interesseerd in hoe sterke jonge mensen kunnen worden en daar worden we nu extreem toe uitgedaagd dus ik ben bij het jullie er zijn om ons daarmee te helpen en ik hoop dat ik jullie daar ook een hart onder de riem bij kan steken. En dan zou Juliette iets over vertellen wie zij is. Ja ik ben Juliette van Durssen. Ik ben leraar opleider op de Vultes hoogeschool voor theologie en levensbeschouwing en ook op Tilburg University bij de leraar opleiding. Ik geef daar allerlei vak op het gebied van religieuze educatie. Ik doe het bij Monique en bij Thomas Quartier Promotiekonderzoek. En daar kijk ik hoe je met behulp van contemplatieve pedagogiek, met behulp van modestieke praktijken die persoosvorming van leerlingen kunt bevorderen. Nou ja, vandaar dat ik ook bezig ben met dat begrijp persoosvorming. Ja, ik denk dat dat even genoeg is. Misschien komt er wat meer te geven. Ik geef ik het op het moment aan Kwerin. Ik ben Kwerin Hagens. Ik ben ook promovende aan de Theodox-factiteit in Tilburg bij Monique en bij Jan Boffeld. En ik heb het onderwerp al voorbij horen komen in de kwarte deling voorafgaand aan dat we zijn begonnen. En ik onderzoek op welke manier Theologie een bijdrage kan leveren aan de toekomst van het vak levensbeschouwing op katholieke scholen in Nederland.  En dit raakt zowel aan de schoolidentiteit en aan het vak levensbeschouwing zelf in hout en de basis van het vak. Naast onderzoeker ben ik docent filosofie en levensbeschouwing op het bedoelverzichtheden in Tilburg, een Havo-VBJ-school. En ben ik docent cello bij Vaktorium Podiumkunsten. En in mijn presentatie wil ik jullie graag een inkijkje geven. Ja, vrij mijn context in de praktijk van het levensbeschouwing onderwijs. En ik wil erbij belichten dat schoolleiders een belangrijke rol spelen bij het vormgeven van persoonsvorming in de schoolcultuur. En dat het vak levensbeschouwing daarbij een heel specifieke rol kan spelen. En dit betekent dat het vak niet als een bijvak afgedaan kan worden, maar dat het vraagt om een vak bekwaam en bevlogen docenten om de waarde van dit vak onbetaalbaar te maken. Dat was nog eens een presentatie met een uitroptek op het eind. En al is dit zo, zeg maar, het opwarmgrondje. Dan weet u met wie je allemaal te maken heeft. En dan geven we graag het woord harmoniek voor haar inleiding. Dank je wel, normaal. Van harte welkom allemaal. Goeie navond. En wat een bijzondere tijd leven we toch in. En stel je nou toch voor dat je jong bent in deze tijd. Ja, ik voel me natuurlijk ook nog heel erg jong, maar ik bedoel nu even echt jong. En dan ben je zo, zeg maar, tussen de 15 en 1520. Dat is meestal de groep die we jong noemen in onderzoeken. Zij noemen zichzelf nooit jongeren, trouwens. Dus let dan op als u iets wilt organiseren voor jongeren. Dat weten jullie als docent waarschijnlijk ook al lang. Dan haken zij alvast af, want zelfs zullen ze niet tot jongeren. Maar zijn ze gewoon unieke mensen. Ze zijn op zich al interessant om te onthouden. Maar stel, je bent jong nu tussen de 15 en 25. En nou ja, je zit op school bijvoorbeeld. En net voor je eindexamen zat je ongeveer. En of je bent net uitgevallen van school, omdat je eigenlijk helemaal niet past in het systeem, maar het school nu aanbiedt en het allemaal veel te precies gerecht is. En dat allerlei vakken in het hele bestand zitten, wat jij helemaal niet graag wil volgen. Al dat soort dingen is heel ingewikkeld. Dus er is ook grote uitvalmers onder de leeftijd die normaal met school gaat.  Of je bent student, je bent net een beetje op kamers aan de wonen. En je bent lekker aan het studeren, een beetje aan het chillen met je vrienden. Gewoon zoals het leven is, en wat je vooral wilt is vrij zijn, onafhankelijk zijn en los van die ouders komen. En dan, ja, dan komt er een wereldwijd virus en wat los barst. Waardoor ineens, wat je niet ziet, maar waardoor ineens alles anders wordt. Dus je gaat niet meer naar school, niet meer naar de bibliotheek om te studeren. Je gaat niet meer met sporten, je gaat niet meer met je vrienden chillen. Dan mag alleen maar digitaals, krijg je ook nog een bekeuring. Soms wonen je ineens samen met je vrienden met je elkaar, anders niet meer mag zien. Dus dat gaat veel te hard bij ineens samen. Je hebt ineens geen baantje meer, geen bijbaantje meer. Of je hebt juist een bijbaantje, hoor ik net. Maar dan op een hele andere idee, dat je gewoon een school zou hebben gehad. Je doet helemaal geen eindexamen. Opeens is het een jaar afgelopen. Al die dingen gebeuren en dan begint het leven wat nu. Dan valt alles weg wat jouw zekerheid gaf. En we merken dan pas hoeveel dingen je nodig hebt om je zeker te voelen. En nog belangrijker, wat moet je doen als dat soort dingen die schijnzekerheid bieden ineens weg van. En dat is precies waarom wij tot het idee kwamen om dit web naar te organiseren. Want precies vorige week ook riep premier Rutte op jongeren met hem in gesprek te brengen. Hij wilde aan hun vragen hoe het zat. Nou, ik vond het echt een fantastisch idee. En ik denk dat het het allerbeste zou gaan. Af die jongeren ook genoeg geequipeerd zijn, nog bagager hebben en in hun kracht staan om dat ook echt te kunnen. En daar zijn een aantal dingen, er is een aantal dingen voor nodig. En het allermooiste gebeurt dat eigenlijk. Bijvoorbeeld in het vorige onderwijs bij het vakleven schoon. Maar dat zou je niet verbazen als u de titel heeft gezien. Wat is dan nodig om dat te doen? Want ga u zelf maar eens na. Het alles is wel veranderd. Alle contacten, we zeiden het net als je het constant naar een beeld schermt te kijken. Je hebt geen echt menselijk contact meer.  Maar je valt ook stil omdat je je er bijna dreig te gaan vervelen. Omdat er zo weinig kan wat je anders deed. En ik denk dat dat de unieke kans is om ons te vervelen. En ik denk dat jonge mensen bij uitstek nu isoleren. Wat altijd de gedachte is geweest is je moet zo hoog mogelijke diplomas halen. Hoe verder hoe beter dan kan je een betere baan krijgen. Kun je ook beter gaan verdienen later. Dat is allemaal de sky is the limit. Hoe voller je CV is, hoe beter het is. Dus mensen gaan er vooral op uit om zo vol mogelijk te bouwen. Waardoor heel veel burn-out-klachten ontstaan, weet je wel. Er is veel depressie omdat het te hoog ligt dat je dat bijna toch nooit kunt halen. Er is veel eenzaamheid. Omdat al die virtuele vrienden toch niet zo vriendenblijker te zijn. En dat merk je nu ook. Nu dat allemaal weg valt is het nog veel heftiger geworden. Maar dan heb je nog duidelijker een richting nodig om te voelen. Wat vind je nou echt van belang? Wat zit er in jou? Wat is nou echt van waarde? En dat is heel erg ingewikkeld. En jongeren zouden heel goed in gesprek kunnen met de premier. Denk ik omdat zij bij uitstek de creativiteit hebben om oud te boksten denken. De leeftijdgroep zo rond mijn generatie wil graag weer dat het zo wordt als het was. Omdat kenden we dat we lekker weer rond kunnen reizen. Ja, dat zeg ik zelf ook als reis in de professie. Ik vond het heel leuk, die wereld over de reis. Met je gewoon weer lekker naar je werk kan rijden als je met z'n allen in de file kan gaan staan. Al die dingen ben je heel erg gewend te doen. Maar als we nu in stil komen te staan, wat blijkt dan echt kernachtig van waarde te zijn? Dan zie je dat de natuur opleeft. Dat er weer visserswemmen in de grachten bij Venetia. Dat de lucht weer zuiver is, dat de CO2 eindelijk onder de norm gedaald is. Dat er zelf wel moois gebeurt. Dat is geen toeval, mensen. Ik ben daarvan overtuigd dat de aarde een soort halt heeft geroppen. En dat het dat ons nu dient om daarover na te winken. Dat klinkt allemaal heel zweverig.  Ik weet ook zeker dat heel veel jonge mensen nu denken, ja, nou, daar heb ik al niks aan het doen. Maar weer gewoon alles wat we gedacht hebben. Maar het belangrijkste blijkt toch dat het eigenlijk je uitdraagt. Om te gaan kijken waar sta je voor. Wie ben jij nou eigenlijk? Wie ben ik? En de kern van die vraag is eigenlijk de vraag die juist jonge mensen nu zich aanstellen zijn. Want die zijn midden in de identiteitsvorming bezig aan het zoeken naar wie ben ik nou eigenlijk. Wij denken altijd al een beetje te weten. En daar wisselen we nu ook weer heel erg in deze tijd. Ook wij worden wat wiebelag. Maar stevig, als je nog geen steviger wordt als gat. Dat je dat net aan het ontdekken bent in het leven, wie wil ik zijn? Wat zou ik willen borden? Wat zou ik willen doen in m'n leven? Met wie zou ik een relatie willen hebben in dit leven? Al die vragen stel je juist op dit moment wel alles in de wereld in een soort vaakje leidt. Omdat het volstrekt onduidelijk is hoe de toekomst eruit zal zien. En juist dan heb je wortels nodig om te kijken wie ben ik echt. Waar kan ik houd vast vinden? Ook als alles gewone wegleidt van. Dan heb je iets nodig wat jou houdt vastgeeft. Dan hoor je een steviger geworden op mensen daardoor. En dat doe je het beste door met elkaar daarover te hebben. Daar aan te schuren. En eigenlijk het beste in je groep leeftijdsgenoten. Zoals bijvoorbeeld in een klas in het voortgezet onderwijs. Of in een groep met studenten die dat als bijvak doen of whatever. Het gaat om dat je met elkaar daar aan schuurt. En dat je nadenkt wie ben ik, wie wil ik zijn. Wat zijn mijn unieke talenten? Want ieder mens is beniek. En als je iets leert nu. Weet je dat je als mens iets anders bent dan al het andere wat je dachten zijn. Van de concerten waar je heen wilde. De vakanties waar je naartoe zou gaan. Waar je nu alleen maar foutjes van over hebt. Dan wie ben je dan uiteindelijk zelf. En waar zit dan de kern van jou? En dat zou je erg graag naar boven willen krijgen. Dan raakt je daar geword op. Als je dat goed kunt.  En daar kennis over hebt over hoe dat werkt. Dan kun je ook een attitude ontwikkelen. Een houding krijgen. Dat je denkt, wat ga ik in deze wereld doen? Want ik ben niet alleen op de wereld. We hebben wel een iPhone en een iPad. En ze zijn heel erg ikgericht. Want zo zijn ze ook heel erg opgevoed. Omdat we dachten dat dat de ultieme wens was. Dat iedereen autonome zou zijn en vrij. Maar het blijkt dat dat helemaal niet echt werkt. Want de mens is bij uitstek geen eiland. Dan moet die verbinding maken met die anderen. En dat leer je door met elkaar te kijken. Wat kan ik in de wereld doen? En wat kan jij aan de wereld doen? En wat kan ik voor jou doen? Waardoor de wereld er stil beter wordt. En dat wordt ons nu echt letterlijk iedere dag geleerd. Als je ziet waar we toegestaagd worden. En ik hoop dat jongeren die kans gaan grijpen. En dat we daar ook over gaan hebben met de jongeren. En dat is dan inderdaad in een plas. En het liest bij het vakleven beschouwen. Omdat dat daar uitstek voor geschikt is. En mocht je nou op een school werken. Waar dat vak er niet is. Doe het dan bij burgerschapsvorming. Doe het dan bij etiek. Bij filosofie eigenlijk maakt me nog niet eens per se. De naam van het vak uit. Maar zorg dat je jongere mensen leert wortelen. Dat ze leren aan het leven. En leren te groeien daarin. Nou, er zijn allerlei handvatten voor het. Handboek is al genoemd. We gaan dat straks nog een keer zien. Daar waren ze allerlei fundamenten. En ook allerlei werkvorming. Om dat met jonge mensen te doen. En ik zie Arnand al zoeken naar het plaatje. Die gaat hem misschien zo laten zien. En daar hebben diverse mensen aan meegewerkt. Oh, die nu meeluisteren. Dus dat is ontzettend leuk dat jullie er allemaal bij zijn. Het gaat niet om mij. Maar het gaat om het feit dat we met elkaar. Die jonge mensen die bordels willen geven. Zodat ze stevige mensen worden. Dat ze weerbaar zijn in deze tijd. Waarin dat zo ontzettend nodig is. En dat ze dan en voor de wereld kunnen zijn. En die mooier maken. Wij kunnen niet bedenken hoe zij dat moeten doen. Dat zullen ze zelf moeten doen.  En daarom laat hun maar aan de zag. Ik ben benieuwd hoe dat dan precies gaat met persoonsvorming. En ik weet dat Juliette daar haar onderzoek naar doet. Vooral naar de theoretisch kant daarvan. Dus die gaat mij daarin aanvullen. En dat is heel fijn. Ik ben heel blij dat ze wel Juliette van Perine er vandaag zijn. Perine gaat aanvullen vanuit haar partijkouderscent. Maar ook zeker vanuit de teleurgie. En ik voel me erg gedragen dat dit soort collega's... ...en dat wij samen hier een stukje in kunnen doen. En ik denk dat dat een mooi verhoord is over hoe ik hoop... ...dat de jonge mensen ook gaat in de toekomst. Dat zij hun talenten vinden. En hun bordels zodat ze het aankunnen in je houten. Juliette, ik ben benieuwd naar jouw verhaal. Dank je Monique. Dank je wel. Arnaud, wel gaan we eerst de poll doen? Of gaan we... De poll kan, als het goed is zien we. Tenminste, nu. Iedereen moet ze daar op drukken. Ja, je kan dus klikken op welk antwoord je het meest aan toepassing vindt. Dus ik ben benieuwd. Het persoonst gaat over het begrip persoonsvorming. Waar hebben we het dan over? Kijk, het is altijd leuk dat er ook mensen heel eerlijk gewoon zeggen... ...dat ze niet beter uit overgaat. Dus dat is alvast mooi. Oh, dat wordt er steeds meer. Oh nee, dat wordt er toch iets meer te bouwen. Ja, oké, het verandert nog een beetje. 89 procent. Je hebt een duidelijk beeld, zegt 820 procent of 27. Af en toe lukt het weer dat nog een beetje heen en weer. 92 procent heeft gestemd. Oké, ze moeten eigenlijk nog even wachten. Ja, 94. Dan geloof ik dat ik wel metel me niet kan stemmen. Dus het honderd zal het niet worden, maar dat maakt het niet. Dan mensen die willen stemmen. Dan mag u 3, 2, 1, nu het kopje indrukken. Dan laat ik de resultaten zien, voordat je ze al niet ziet. Ja. Sherry Vult, kijk. Oké. Wat ziet u het? Kijk, ja mooi. Ja, ik was benieuwd van tevoren. Ik denk, ik weet het, wist ik ook niet precies. Wil er allemaal zouden zijn. Maar de meerderheid zegt inderdaad dat dat dacht ik wel. Ik heb wel een idee van de betekenis van dit begrip. 26 procent zegt ik heb een duidelijk beeld van het begrip.  En 11 procent zegt dat ze eigenlijk niet weten waar het over gaat. Of dat het niet goed kunnen plaatsen. Ik hoop in elk geval dat wat ik nu zo ga vertellen dat dat wat bijdraagt aan begrip van de betekenis. Zal ik dan nu mijn schermdelen Arnoldt, kan dit dan weer weg of gaat het vanzelf weg? Gaat het vanzelf? Oké. De pold is weg dus jij kan je vanvelen. Ja, zijn jullie mijn presentatie? Ja. Als jullie mij ook vast goed is. Ik zie Arnoldt, maar jullie zien mij waarschijnlijk. Mijn focus is Arnoldt zien, hoor. Oh ja, ja. Nee, kijk. Ja. Goed. Ik wil wat meer theoretisch in dat begrip persoonsvorm in duiken vandaag. Ja, en je ziet al in de poel dat het best een lastig begrip is. Dus iedereen, de meeste mensen hebben natuurlijk wel een idee van, nou, het zou ongeveer wel daar over gaan. Maar er zijn natuurlijk heel veel verschillende beschrijving en definities van. Dus het is nog niet zo makkelijk om daar precies pad op te krijgen. Wat bedoelen we daar nou mee? Ik denk zelf, ja, iedereen heeft wel een soort eigen beeld. Maar als iedereen ook zijn eigen definitie heeft, dan is het ook wel heel lastig om te zeggen, want we gaan daar dan aan doen op de onderwijs. Dus het is ook wel een beetje, ja, een aantal punten aan te geven van, ik zeg, ja, volgens mij, zijn die heel belangrijk voor dat begrip persoonsvorming. En dat wil ik ook vandaag met jullie doen. Het SLO, de Stichting Leerplan ontwikkeling, die onderscheidt drie visies op persoonsvorming in het onderwijs. De eerste visie, die noemen zij personalisering, dat wil zeggen, ja, dan gaat het er vooral om de individuele talenten van leerlingen naar boven te halen. Je ziet dat bijvoorbeeld heel veel in schoolgid van bestrevene excelentie of we willen elke talent van alle leerlingen naar boven halen. Dat is persoonsvorming als personalisering. De tweede vorm is meer de pedagogische invooshoek.  Daar gaat het vooral om de school als pedagogische leergemeenschap, waarbij de school meer is dan alleen maar het kwalificiteren van leerlingen van de arbeidsmarkt of van de rolopleiding, wat natuurlijk ook heel belangrijk is, maar waarbij de school daar bovenop of daarnaast ook een vrije ruimte zou moeten zijn voor leerlingen waarin zij zich kunnen ontwikkelen en zich kunnen verhouden tot de wereld en tot onderhand. En de derde visie op persoonsvorming in de school is meer psychologisch van de aard. Wil in de Vrijnigde Staten is dat een richting waar veel aandacht voor is. Daarbij gaat het vooral om allerlei positieve eigenschappen van leerlingen te stimuleren en daar aan te werken bijvoorbeeld optiemisme, veerkracht en doorzetting. Nou, in Nederland en ook in Duitsland is eigenlijk een hele lange traditie in die pedagogische visie op persoonsvorming en ik ben bij een onderzoek ook die kant op gegaan. En de vraag was dan in eerste instantie ja, wat is nou eigenlijk persoonsvorming en hoe zou je dat kunnen defineren? En daarbij heb ik gekozen voor aan de hand van onderhandelen van de ven Merle Morelle pedagogische invalshoek. De onderwijs filosofische invalshoek van Bista die natuurlijk heel bekend is in het onderwijs in onderwijswereld en de levensbeschouwelijk pedagogiek van Bert Robben. Nou, aan de hand daar heb ik eigenlijk naar gekeken dat wat interessant is wel is om te zien dat er best veel overeenkomsten zijn in de persoonsvorming te schrijven tussen de drie en daaruit heb ik een aantal bouwstenen gehaald en ik heb hier met jullie gaan spreken van hoe persoonsvorming in het onderwijswereld op de punt beschrijven, definieren. Nee, gebouwstenen heb ik, dus ik hoop dat dat er allemaal wordt binnen de tijd en anders laat ik misschien 1 minuut uit maar dat is wel vast wel ongeveerlijk. Goed, ja, waarom? Dus de eerste vraag is eigenlijk van waarom zou je eigenlijk iets willen met de persoonsvorming in het onderwijs? Nou, Gert Bista die zegt je zou leerlingen moeten opvoeden of moeten vormen richting die verwassenvrijheid zoals hij dat noemt en daarbij gaat verwassenheid niet zozeer over leeftijd maar gaat het hem meer om een verwassenvenier om in het leven te staan en daar bedoelt hij mee dat je vrijheid hebt maar dat je niet egocentrisch die vrijheid gebruikt en dat je die ook hebt uit om goed met anderen te kunnen samenleven. 