Zonde in het deftige dorp | Johan de Meester | Published 1900 onward | Audiobook Full | Dutch | 3/5
Zelfs zijn Leo had Herman niets durven bekennen, nadat hij hem tegen Cordebruin had gewaarschuwd. Hij was van hem beide de oudste, en hij was de zwakke. Dat had hem verlegen gemaakt en verwokkig. Hij had zich in stilte beklaagd, omdat hij zich moest beschuldigen. En van Leo had hij tegen de jongens gezegd, dat hij klikte. Hij had zich voelen vervreemden van thuis, omdat hij niemand iets vermoedde. De heervrouw natuurlijk niet, maar ook vader nooit, en zelfs niet Leo. Ze gaven niet om hem. Ze gaven het hem niet aan, wanneer hij sterk was gebleven, en zo minthuis als op school merkte iemand het op, wanneer hij weer had gezondigd. Ook van God had juist dat hem vervreemd. Ho, hij had er Cordebruin om gehaat. Toch wanneer hij, bij George in een leerkamer, met hem en Korg op de kategisatie zich voorbereiden, en Korg zei, zeg, laat we eens wat opzoeken, dan voelde hij soms even ergenis, omdat hij rijke luissoontjes dat door ze doen, terwijl ze te leren hadden voor zijn vader, maar hij deed mee, en ze laazen het, en smoesten. Met de obsessie tot de verboden daad, was de kwallende lust gebleven om over deze dingen te lezen. Ook hier te Edinburgh, vooral ook hier, althans in de eerste stuliteit, en al door met het bewustzijn dat het ongezond was. Hij maakte zich wijs dat hij onderzocht om te weten, doch telkens besefte hij aan zijn opwinding, wat een prikkel dit snuffelen was. Andere medische studenten studeerden over ziekten, en gingen zich onder het lezen verbilden, verscheiden ervan bij zich te hebben waargenomen. Zover was zijn studie nog lang niet, en hier behoeft hij niet van te weten. Het was een zenuwachtig vooruitlopen, een zoeken naar dingen die hem nog niet aangingen, uit ongezond verlangen om over die dingen bezig te zijn. En dat hier in Schotland, maar het vele gezonde van de eerste dag af, afgunst, maar ook verlangen gewekt had. Hoe had het verhaal van hem getroffen van Beryl, die een oudste broer had van bijna veertig, getrouwpende prachtvrouw, vader, man van positie, rijk, en voor wie, naar Beryl als iets doodnatuurlijks verteld had, Cricket de grootste vreugde was, de passie, het enige dat hij niet later kon.  Hij ging alle sport zo slecht af, hij vond het tijdverlies, moeite voor niets, hij bleef het zo voelen, wat hij er nu ook van wist en nog hoorde. Zou meneer van Woest hem in de tijd doorzien hebben, toen hij met zo'n nadruk zei, The Edinburgh is alles gezondheid. Hij had hij ook hier niet gevonden, en toch had hij zijn best gedaan. De grote, woedende lust in lezen, die had hij zich toch hier bezorgd. Wel aanvankelijk, veel over dat. Maar was dit ook niet het gewone eerstejaars plezier geweest, om nu en dan over de vervelende dingen van het studiebeginn heen te springen. De belangstelling in het seksuele vraagstuk en het zichtige element van het leven was maar een deel van zijn stormoendrang naar kennis, begrip. Die wilde drang was de crisis geweest. Zonder multatulie, niet dat meelei met alle misdeelden en niet die roes van twee bereidjes waarin hij de mooie dien een slachtoffer en een vrouw voor zich had gevonden. O, dat ellendige impulsieve waarmee hij zich zo veel al wijs had gemaakt. Het was geen trek van de wedelaars, hij moest het van zijn moeder hebben. Als die was blijven leven, hoe anders? Maar thuis, met al het aardelijke? Ja, hij wist, hij was ja loers. Ook daartegen had hij gestreden, gebeden. Maar hij was toch ook de oudste. Joep had het ook al, van zijn klen primus in de kinderkamer. En iedereen gaf het meest om Leo. Vroeger niet, maar sedert mama. Zijn hekel aan die. Ja, Dina wist handig te integreren. Alles had samengewerkt naar dat. Als professor Motsli ook voor de vakantie niet zo onhebbelijk was geweest, zou hij niet zo moedeloos zijn thuis gekomen. Zonder dat schwermen met de ideeën zou de schiektoenerij thuis en in het hele dorp hij niet zo hevig hebben geërgeerd. En zonder de Max Havelaag had hij niet zo vastgehouden aan het idee van Indië. Alles had hij zich wijs gemaakt. En nadat hij het zichzelf op de mouw had gespeeld, was hij ermee bij dientje gekomen, die zich reten gaat later spelden, omdat er zo dolgraag mevrouw genoemd was. Ach, die meid. Het was nu zo. Hij had er toch wel veel te danken. Zijn obsessie was hij kwijt. Tot welke prijs? Oh, als hij doordacht.  Hij herinnerde zich hoe afgrijselijk cynisch hij het had gevonden, toen van der Waarden te Utrecht na een trip naar Amsterdam op verwijten omdat hij, een geloven student, de nacht in een gemeenhuis had geslapen, had geantwoord. Die vrouwen willen het zo. Nooit zal ik een eerbaar meisje iets vragen. Toen had hij nog zijn recht van kritiek. Toen alleen nog gezondig tegen zichzelf. Het was verschrikkelijk, dat hij dit had gedaan. Hij voelde nu zijn schuld ten volle. Juist nu, door dat vader geen huwelijk eisten. Hoe had hij zich dat voorgesteld al deze weken? Ook vader zou het onmogelijker ervan beseffen. Dina was voor hem nodig geweest. Ze vond wel een man, zo mooie vrouw, in haar stand, een vent die hij dit zou vergeven. Een band had de brief hem afgenomen. Nu voelde hij zuiver, meelij, schuld. Zeerde het haar brieven, was het haat van angst. De omgang met haar had hem verlosd van zijn obsessie. Ho, dat besef van zijn macht over haar. Dat had hem gegeven, macht over zichzelf. Wat anderen hebben uit zichzelf. De meesten, doordat ze kan van aard zijn en niet zo erg veel hoeven te strijden. Maar toch ook veel jongen lui, doordat ze van huis uit, kracht tot zelfbeheersing bezitten. Heel zijn jongens, de meeste jongens, zacht hij zwart. En op de bodem van het zwarte lacht het obsederend verlangen. Toen zijn geloof nog kinderlijk was, vroete die obsessie als de verleiding om iets te doen dat God niet goed vond. Later, in de verharding, had de obsessie het meeste hem van alle godsvrucht vervreemd. Toch was toen wel angst voor God straf gebleven. Ho, hij wist het zeker. Al zou hij helemaal ongelover zijn geworden, iets van die angst, dat we zeggen, van het besef van God's macht zou hij altijd hebben gehouden. Zo'n gevoel waarin men is opgegroeid blijft een mens zijn levenlang bij. God logenaars, die uit hun Calvinistisch gezien geboordig zijn, houden vaak in hun levensbeschouwing de strengheid van het Calvinisme. Voor de predestinatie stellen ze het determinisme. Hij dacht dan wat Lewis, als praktische Amerikaan, verlede zomer tegen hem had gezegd. Als God niet bestaat, nu, wat heb je dan minder gehad in het leven, jij die een ernstig intellects bestaan wilt en als God wel bestaat, dan bestist het geloof over je eeuwigheid.  Dat had hem geergerd als kwetsend praktisch, hoe wil hij toen meende, niet meer te geloven. Nou, wel was hij ver heen geweest. Eén en al ontenvredenheid, opstand, de vrienden uit Amsterdam, van de vrije, hadden zich van hem losgewikkeld. Kals leven alleen was blijven schrijven. Had hem gesmeekt, zeg mij wat je hebt. Dat de hartstocht alles zwart en rood voor hem maakte, bij al wat hij zag tussen hem en het gezienen instond. Hij had het ook deze vriend niet beleden. Nooit had hij het aan iemand bekend. De obsessie had alles voor hem tot iets ongelukkigs gemaakt. Nergens had hij geluk gezien, want wat had hij voor in een levende erzinnen. Hij was niet vrolijk, geen prettige prater, niet lenig van lichaam, en hij was lelijk. En het ergende hem, dat hij lelijk was, zoals het hem vroeger op school had gehinderd, dat hij te stijf, te onhandig en niet sterk genoeg was, bij de spelen. Hij herinnerde zich, dat Leo eens van vrolijk constant had gezegd. Gek, ze is zo lelijk en toch kijkt ze vaak in de spiegel. En dat hij met verbeten vrok had bedacht, ook lelijk te zijn en ook telkens in de spiegel te kijken, met de hoop dat hij één keer zich mee mocht vallen. Die avond had hij half gehuild om het besef hoeveel waarde het uiterlijk heeft juist in al het streven en dingen in de vreselijke struggle naar de bevrediging van het verlangen en de zwelden zeden het zijn elfte jaar. Van de zomer was hij ervan verlost. Dina's gewilligheid had hem verlost. Het was niet haar toegeven toen die nacht. Het was een hele betrekking geweest. Het besef bij haar geen weerstand te vinden en geen weerstand en geen weerzin. Zijn energie was opgeleid zowel in die dagen tot het middelen vinden om haar te trekken als er na van stille voldaanheid. Een vrevel was hem afgevallen en een aarde van zijn gemoet, een vooringenomenheid uit zijn geestgescheldheid geschoten. Hij had blijheid gevoeld de vreugde van het leven. Hij was een ander mens geweest doordat dit hem toe viel. Wat had hij het wel begrepen dat de Fransen dit noemen un bon fortune. Tot, niet als dagelijkse kwelling maar wel als bewustzijn zijn schuld er weer was.  Ontlast voelde hij zich van een obsessie toch belast met een schuld nu wist hij, ook dat was bevligging geweest. Zelfs hier in het pension stond hij bekend als de man daar impulsies maar de behoefte om een ander mens te worden na die zoete zonde, nu toch bedreven had hem tot het theologieplan gevoerd veel meer dan de hekel en medische studie en vader die had kunnen geloven. 