Afscheid prof. dr. Fred van Iersel - School of Catholic Theology - Tilburg University
Beste Fred, deze tekst is het laatste klusje van het project van deze videoproductie. Je was kort betrokken bij het opstarten ervan en nu kun je dan het eindproduct gaan bekijken. De video markeert jouw afscheid als bijzonder hoogleraar en gaat over waar jij hier al die jaren voor hebt ingezet. Grote thema's die met org en vrede te maken hebben. Rechtvaardigheid en vredespolitiek, geweld en conflictbeheersing en ook de professionaliteit en het welzijn van de militairen. Want je zal maar op uitzending of vredesoperatie beslissingen moeten nemen over geweld en daarmee ook over leven of dood. En je zal maar gewond raken of je zal maar mede soldaten van je zien sneuvelen. Het werk van de dienst reestelijke verzorging binnen het leger is dan van wezerlijk belang. En jouw leerstool ondersteunt dat vredesetiek, model injury, morele reflexie en meewerken aan een ethische cultuur binnen de krijgsmacht. En met op de achtergrond en eigenlijk denk ik op de voorgrond de grote waarde van de menselijke waardigheid. Het was een mooie klus om te doen, interessante thema's met interessante mensen en na de interviews zitten ze zich allemaal tot jou persoonlijk richten. Veel kijk tussen. Bistel, Dion, wat waren jouw eerste indrukken als legerbischop? Eén van verbazing. Ik kreeg een brief in de bus die ik toen ik thuiskom openmaakte en daar zat nog een brief in. Ik dacht, oh, dat is nog een interessante vraag of ik een kandidaat die bischop moet worden ofzo. Maar dat bleek dat ik zelf de mensen benoemd was tot legerbischop in ieder geval concepten benoeming. Toen heb ik een gebeld met de nunsjes, wat is dit nou? Het vroeger kwam ik aan, wat betekent dat nou? Ja, overtoen reed je naar het buitenland, maar goed, nou ja, ik. En toen kwam de kennismarkt natuurlijk met de mensen, het voorstellen, tv, maar ja, helaas is het nog niet echt van start gegaan voor mijn gevoel, omdat we nog niet de kans hebben gekregen om met alle leidingen van de krijgsmacht te praten, wanneer ook bij de admiraal geweest, vies admiraal, en de rest moet nog komen. En op paar gezernes, een paar gesprekken had ik natuurlijk inmiddels, zowel met de staf van de Bistom, maar ook met wat Amousiniërs natuurlijk, het afscheidig geweest natuurlijk van Tom Vervelstra en de vorige hoofd Amousinië.  Dus ja, het is nog een beetje wennen, ja, wat er in gedompeld is. En aftasten van wat het precies is? Ja, en wat je ervan kunt maken, want iedere bisboek kan daar natuurlijk een beetje van maken, ik wil het niet mensen voor de voeten lopen, anders heeft denk ik, pasief niet voor niks in de tachtig jaren dit als een eigen bisbom gemaakt, waardoor er ook kansen ontbestaan om er netjes meer van te maken dan een referenschap, zeg maar. Wat zijn uw voorzichtige plannen dan? Hoeveel duurt u het gaan invullen? Nou, allereerst heel goed luisteren naar wat men zegt. We hebben natuurlijk nu te maken met de bespreking rond het rapport Bovens, want Bovens, de oud-coveneur van Maastricht, van Limburg, wij noemen dat de confroevendeur nog, alsof het buitengebieden zijn, maar het commissair van de koning, die de geestelijke verzorging van de krijgsmachters heeft doorgelegd en die hem een paar aanbevelingen gedaan heeft, daar zijn we nu met de minister over aan het spreken. Wat gaat heel voorspoelig? Mijn speerpunt nu zal zijn, dat mensen dat is voor wat ik nu voor ogen heb, is proberen wat meer katholieke militairen te vinden en die ook te vormen en die dan ook zelf de ene van de manier in te zetten in de pastraat. Ik heb me natuurlijk geschitterend met de pastraal geestelijke verzorgers, die hun werk voor mij hartstikke goed doen. Ik vind het een hele fijne club. Natuurlijk was ik daar voor de eerste keer kwam, bij het afschieten van Bovend Veelsteren was het echt ook een hartelijk welkom. Ik voelde je gewoon. Dus het is fijn om daarbij te werken. Maar ik denk ja, dat is in de pastraat ook zo. We moeten lekenpastraat, moeten we ook proberen te bevorderen. Wat ik aan het bevorderen heb, is dat zeer benadrukt en ik merkte in de prochie ook. Als prijstalspastraal werken ze wel veel doen, maar als ze leken zelf niks doen, dan leeft de gemeenschap niet op. Dus wat ik voor een plan ben, is dat net te proberen te promoten, activiteiten, bedenvaarten, leuke, laagdrempelige activiteiten, die over zorgen dat ook, namelijk katholieke militairen zich wat meer gaan interesseren voor hun eigen geloof, die dan op hun beurt ook andere militairen kunnen interesseren om het kerstendom ook belangrijk te vinden. Natuurlijk een beetje een precieuze, of een prekerige zaak.  We zijn als gisterverzorgers natuurlijk een van de vele zende instanties als katholieke. En we kennen ons plaats, somsom te zeggen. We zijn zo respectvol naar andere geloofige, andere opvattingen toe. Anders hebben we een eigen identiteit. En gelukkig wordt dat door de staat ook goed gegarandeerd, dat iedereen zijn eigen inhoudelijke zelfstandigheid kan bewaren. En we hebben een blijde boodschap, dus die wil ik graag verkondigen aan iedereen. Ik noemden al een van de belangrijkste aspecten van de taak van legerbis op zielzorgen. U stipt dat al aan. U bent niet de werkgever van de Amosinies. Nee. Dus wat is uw officiële rol als legerbiskop? Nou, ik denk het inspireren en ook het houd ik aan het sturen van de geestelijke verzorgers van de kreegsmacht. Dat is natuurlijk een beetje vatelijke rol spelen. In de zin van de hoofdkrijgsmacht van Amosinie, dat is natuurlijk de centrale spil in het geheel. Die is wel organisatorisch als inhoudelijk, natuurlijk, verantwoordelijkheid raak voor zijn mensen. Maar tegelijk is er iets spirituels, een verbondheid met de kerk in Nederland, maar ook met de wereldkerk, die ik vertegenwoordig. Als ze zenden, de instanties noemen ze dat. Zoals de minister hebben een eigen vertegenwoordiging in een boeddiste, de hindus, de moslims, de land natuurlijk ook verenigd in een verzameling clubs die op een gegeven moment kerk, kerkgenoerschappen, die in Siro's samen zijn. Maar ik ben van buiten dus de link naar de outside world en de grotere wereldgemeenschap, om hen daarmee te stimuleren. En ook, ja, dat is gewoon het voordeel, de contacten te hebben met eventueel biskoppen in het buitenland, militaire biskoppen, die als men op uitzending gaat, wel echt ondersteuning kunnen bieden. Dus een beetje de paraplu van wat ik... Ik moet me dus niet zoveel bemoeien, denk ik, met concrete, operationele zaken. Dat zijn ze goed genoeg in. Maar het geestelijk huis, denk ik, dat Amuse Niels toch moeten blijven voelen van... je bent toch lid van die lokale kerk en van de wereldkerk. En dat is natuurlijk toch wel eens, ja, in zo'n hele specifiek situatie waar je heel individueel werkt vaak met de groepen. En ook in een hele eigen wereldje leeft, wel erg belangrijk, die die link naar achter, naar buiten blijven houden.  En geeft het ook de Amuse Niels binnen het leger een officiële status? Ja, die staat woordvertraald vaak met de siglaire term vrijplaats, met een plaats waar militairen zonder last van ruggespraak gewoon zichzelf kunnen zijn, waar ze alles kunnen vertellen van problemen met hun militaire oversteunt tot aan eigen problemen in de relatiesphere of financiële sfeer of misschien zelfs verslavingssfeer of wat dan ook... Amuse Niels moet van alle markten thuis zijn natuurlijk. Die moet natuurlijk in staat zijn goed te luisteren. Hij moet ook wegen vinden met zo iemand om te kijken hoe kunnen we dat oplossen. Maar tegelijk is hij gebonden aan zich heimoosplichting. Is het ook in een soort onmogelijke situatie bijna om mensen concreet te helpen? Dus ik heb er advies gegeven. Maar het is tegelijk ook een... Dat je in een soort lastige positie brengt omdat je... Je kunt niet aan touwtjes trekken, je kunt niet naar de ovens te lopen of weet je wat, dan zijn mensen vragen gaan meegeven of wil dat dus bespreken. En je kunt wel, als je eerst een gezocht op een gegeven moment naar de komendant gaan en zeggen nou ik vind dat deze man er zo doorheen zit of deze vrouw het is ook goed zin. Als die er eventjes uit zou gaan, dat kan wel... Is er ook een soort vertrouwerspersoon in de media? Absoluut, ja. Dat is een groot vertrouwerspersoon. Ook voor de niet-gelovige, ook voor de onkerkelijke en ook voor mensen die regelingen met kerk hebben ben je ook als katholiek geestelijk verzorgen want het geldt voor alle andere geestelijke verzorgers ook een soort plaats waar je... mens kunt zijn. Hier zit een systeem, een militaar systeem dat is ook goed, dat moet ook zo functioneren denk ik, anders werkt het niet. Want ik lijf je mens, in ieder geval bleef vlees en bloed met een geweten, met een gezondheid gezondheid of niet gezondheid met een psychische gezondheid, soms ook gewonden zil, de een of andere manier. Is het voor die rol en de betekenis van aanmoedeling is dan de redel van dat ze officieer zijn? Ja, ik denk wel dat om een bepaald gezag te hebben ook naar de militaaire oversteen toe, naar de militaaire leiding toe en ja, een soort stukje vrijheid hebben om dingen te kunnen doen. 