Camera Obscura | Nicolaas Beets | Single Author Collections | Book | Dutch | 5/13
Een oude kennis hoe vertreffer ik zij was, uit camera op skeura. Dit is een LibriVox-opname, alle LibriVox-opname behoornd tot de publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden of vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Camera op skeura van Hildebrandt in oude kennis hoe vertreffer ik zij was. Mevrouw De Leu was niet ver af bezig met Jantje te beknoren over het leven dat zij maakte. Zij wist ook niet, zij ze met een oog op den tuin knechten. Waarom er altijd wat aan dientuin gedaan moest worden als de familie erin was. De Leu troeg zijn vriend aan zijn vrouwen op en wilde vertrekken. Nog een woordje, zei mevrouw De Leu, wat liest er, zei de dokter. Zou daar niets aan te doen zijn, waar aan? Aan die jongens, welke jongens, Willem en Achneen, aan die jongens daar in het veld. Wat wil je dan hebben dat er aangedaan werd, dat het ze verboden werd, zei mevrouw de dokterin. Maar lieve, daar hebben we iemand het recht niet toe, zei de dokter. Nu, ik vind het dan al heel indecent en vooral voor Muntje, die daar altijd onder de Cypress zit. Zou je niet, de dokter hoorde niet, maar was al weg. Dit zaaltje van echter gesamespraak betrof in vijf touw knapen van acht of negen jaar die zich een kwartier afstand van veldzicht in het wijnland bevonden. En het opdien brandend heet in achtermiddag, veel frisser vonden in het water van de tocht dan in hun klederen. U, ooit de dokter, zei Bruist, toen hij met mevrouw De Leu alleen was, schijnt veel van de eenzaamheid te houden. O ja, meneer, ik beleef heel veel plezier aan dat meisje. Ze is altijd met één of ander boek in de weer. Ik verzeker u dat zij haar Frans nog beter verstaat dan ik. Zij leest Engels en Hoogduits ook. Kom aan, zei de heer Bruist. Dat is plezierig. Ja, hier een hond zijn zulke heerlijke gelegenheden voor dat alles. Mevrouw De Leu meende dat deze opmerking de verdiensten van haar welp verkleinde. Het scheelt wel veel, meneer, antwoorden zij, hoe men van die gelegenheden profiteert. En mijn dochter studeert veel. Studeert eigenlijk altijd. Haar grootste genoegen is studeren. En ze houdt zich ook niet op met al die dingen waar een meisje van haar jaren anders gewoonlijk plezier in heeft.  De heer Bruist hield niet van zoek soort van meisjes. Hoe oud is u dochter, vroegt hij. 16 jaren, zei mevrouw De Leu, haar hoofd oprichtende met moederijke majestijd. Vlos ipsen, preverde de heer Bruist. En zo, als ik zeg, ging mevrouw De Leu veroord. Engels, Frans en Duits. Ik geloof dat ze nu weer met een Engels boek is uitgegaan. Heeft u haar niet gezien? Ik heb een dame gezien die onder een boem zat te lezen. Zei de heer Bruist, die anders niet gewoon was een meisje van 16 jaar ene dame te noemen. Maar hij dacht Engels, Frans en Duits en altijd lezen. Ocht, dat is haar lievelingsplekje, zei mevrouw De Leu. Wij zullen haar eens gaan opzoeken. Het is haar koel en wij kunnen haar uitrusten. Ze naderden het lievelingsplekje. De dochter stond op en neeg nogmaalt voor de heer Bruist. Mevrouw De Leu ging naast haar dochter op de tuinbank zitten. De heer Bruist vond haar in stoel. Wij komen hier wat bij je zitten, Mina. Wat leest je daarwerkend? Fast weer Engels. Ach nee mama, het is maar zo'n boek. Ik wist zo gauw niet wat ik mee zou nemen. Ik zag dit liggen. Is Jankje weer zoet? Er was iets zeer schichtigst en onrustigst in het gelaat van Mintje. Het was om de waarheid te zeggen, geen heel moeilij meisje. Ook al bleek en met iets heel eliks in de ogen die altijd haar zijde uitkeken. Daarbij had zij als ware het zenuwachtige trekken in haar gezicht die dan heer Bruist niet aanstonden. Mevrouw De Leu droomt haar niet op aan om het boek te zien. Voor zover de heer Bruist merken kon, had het ene sterke gelijkenis op zeker werkje getiteld Amour et Amouret de Napoléon, waaruit zonder twijfel veel zichterijks is te leren voor een meisje van 16 jaar. Enige ogenblikken zat de drie touw daarneder. Terwijl mevrouw De Leu enkele woord voerde tegen haar dochter om gezegd een uit te lukken die haar grote voortreffeligheden aan den dag konden brengen. En dan schudde zij weder eens het hoofd over de badende kleine jongens in kwartier, uurs, varen, in het land. O, zei mina, en haar vingers trouwde ze zenuwachtig over haar boek dat zij eigenlijk aan stuk zat te maken. O, het is naar dat het hier zo onvrij is.  Op dat ogenblik werd haar naam met een en half ingehoorde stem uitgeroepen. Je wordt geroepen, kind, zei mevrouw De Leu. Nee, mama, zei mina, en scheurde den omslag bijna van het boek af. De heer Bruij sloeg met zijn stok boterbloemen en krantjes van het gras. Mina, riep de stem op denzelfde toon, waarom kom je nou niet? De nauwe is naar de stad en Jantje zegt dat mama lief op den koepel zit met een vreemde snoes. Mama lief zag dochterlief aan. De vreemde snoes deed al zoveel je het niet merkte en dicht aan de vaart getreden scheen hij al zijn aandacht te weiden aan een voorbijvaarende trekschuit welke hij doorgraag volk mee had toegeroepen, had hij zijn verliest en jasmer gehad. Mevrouw De Luus ogen schoot en vonken uit, zei kneep Mina in een arm. Wat betekent dat? Vluisterde ze, maar ze wilde ten overstaan van den vreemde geen scene maken. Hoorijs, vervolgde stem, geen curen, ik weet heel wel dat je daar zit, maar ik durf daar niet komen. Hier staat je stultje nog van laatst en hier kan niemand me zien. Hij is wegen ogenblik, maar wat kan het mij ook schelen als de oude maar uit is? Pof, daar sprong iemand van de schutting van nummer 32 den bomenritselden en op het lievelingsplekken der vortreffelijke verscheen in opgeschoten knaap van de jaren om op den konrektorschool te gaan met een blauwe pet en een rond buis en met een zeer dom, ondeugend en brutaal gezicht. Dat is iets anders, zei de opgeschoten knaap, zoals hij mama de luw en de heer Bruijs bemerkte. Jonge heer, begon mevrouw de luw bevende van woede. Is het voor mij niet, vroeg de opgeschoten knaap in pertubabel. Nee, jonge heer, antwoorde mevrouw de luw en al was hij hier, wil mag niet omgaan met een jong mens die me dochter doet door spreken op een manier die... die is zoals u gedaan heeft. Dat is iets anders, zei de opgeschoten knaap, maar ik kan het niet helpen dat u dochter mij na loopt. Haar stoeltje staat bij de schutting, niet waar, Min? Je bent een gemene jongen, zei Min, op haar lippen bijtende. Ik heb je nooit gekend, ik wil je niet kennen.  Dat is iets anders, antwoorde hij alweer, want dat gezegde was waarschijnlijk in die dagen op de Conrector School onder de beschaafde vertales Lievius en Vergilius aan de orde en zich omdraagende compliment aan de doctor, hij maakte zich gereed, fluitende het toneel te verlaten. Op dat ogenblik woon Willem, die met zo'n soort van knapen niet mocht omgaan op. Haar, zei de opgeschoten knaap, daar heb je dat lieve jongetje, driemaal in de week, dat is iets anders, Willempje, hoe smakende versen eiertjes uit de kippenhoek van de melkboer. En Willempje, bij de handtrekkende, lachte de opgeschoten knaap recht smakkelijk. Het zal mijn tijd worden, mevrouw, zei de heer Bruis, zich houdende alsof hij niets gehoord had en uit in diep gepeinst ontwaakte. Groet uw man nog wel hartelijk, maar het wordt wat laat. Dank uw vriendelijke receptie, je dina, je vrouw de lu, dag, jongen heer. En eer, mevrouw de lu, die natuurlijk, Allah ijzeriks confus was, iets zeggen kon, had de heer Bruis het liefdingsplekje reeds verlaten. Hij haaste zich door de smarre kronkelpaarden zijn weg te zoeken. Beuk je, klonk het, met een sarre gelach uit één daarom hoepelde apre bomen. De heer Bruis voelde al zijn bloed na het hoofd stijgen, want het was de stem van een zesjarige knaap die zo ras zijn vader de hele gelegd had, natuurlijk was losgebroken. De heer Bruis draaide zich naar alle kanten om ten einde den qua jongen te vinden. Maar hij zag hem niet. Achter kon hij niet na later ene beweging met zijn bambus te maken, al zoveel hij hem een tuchtigen slag toediende. Hij kwam aan de deur, maar onbekend met de geheimen van het slot duurde het vrij wat eer hij er een slaagde die open te krijgen, waarin hem natuurlijk zijn haast en schudrigheid tegenwerkten. Terwijde jongen in een apre bomen met allerlei verandering van stem zijn academische alias bleef haar haren. Goed dank, zei de heer Bruis uit een grond van zijn hart toen hij de meester Jure slaan uit was met het vaste voornemen om zich na het eerste logement, het beste in de stad, die ik nooit noemen zou, te spoeden. Hij was juist nog niet veel koela geworden en uw vriend, Dr.  Delu, vroeg me vrouw Bruis toen een goed hartige echtgenoot, acht dagen daarna en haar het zijde van de vermoeienissen de reis zat uit te rusten, zich verkwikkende en een groot glas rijnse wijn met Bruis en vagingenwater en suiker. Ben je daar prettig ontvangen? Was hij niet opgetogen u te zien? Heeft hij een lieve vrouw bij mooie kinderen? Mijn vriend, Dr. Delu, wijvlief heeft in hele mooie teetuinen in vrouw, twee zonen en twee dochters, waar hij veel plezier aan beleefd vooral en de oudste dochter. Toen roerde hij nog eens in zijn groot glas wijn vagingenwater en suiker en dronk het in één teug uit. Einde van een oude kennis hoe voortreiferlijk zij was. Verre Vrienden uit Kamera Obscura Dit is een LibriVox opname. Alle LibriVox opname behoren tot het publieke domein. Voor meer informatie of om je aansmeld als vrijwilliger ga naar LibriVox.org. Opname door Julie van Malgem. Kamera Obscura van Hildebrand Verre Vrienden Het is een onbeschrijflijke gewaarwoording en een geheel eigenzorde genoegen een vriend uit verre landen na langdurige scheiding weder te zien. Ik heb het eens in volle nadruk gestmaakt. Geheel onverwacht dat er mij in onder de ogen die ik voor toen ruim vijf jaar met vele tranen had verwelgezegd en van win ik sedert maar weinig had vernomen. Het was Antoine van Constantinopel een eerwaardige afstand van heer tot een bosborusleser en die ik hoop dat u met eerbied voor ons bij de vervullen zal. Me denkt althans dat het mij zeer belangrijk maakt zover van huis en vriend te hebben. En toch, ik zag liever al mijn vrienden binnen de grenzen van dit goede Holland. Om de waarheid te zeggen, het behoort onder de tommenstreken mijner jeugd dat ik zo dik was met vreemdeling in vriendschap en vervallen. Gelijk ik het dan ook door ondervinning wijs iedereen die een gevoelig hart in de borst heeft stellig afraad. Want vroeger of later slaat een uur en zij vertrekken de een voor de andere na naar de vier hoeken de zwins zonder iets achter te laten en een treurend herdenken en een albumplaatje. Ik heb vrienden in Engeland, vrienden aan de Kaap, vrienden in Turkije, te Batavia, in Demirari, in Suriname. Met enkele de dierbaarste houd ik een geregeld briefwisseling. Maar wat zijn brief op zulke verre afstand? Zij kunnen onze betrekkingen en toestanden waarin onze vrienden verkeeren niet duidelijk maken.  Van anderen heb ik na het eerste bericht van behouden thuiskomst niets meer vernomen. De meeste zal ik nooit weder zien. Zij zijn ongestorven dood voor mij. Vele weten niet eens dat ik soms tijd ze met ingeliefte aan hen denk en ik zou wensen dat Hildebrand wereldberoemd waren. En dit zijn boek overal verspreid en gelezen op dat zij dit te minst de weten mochten. Nee, ik had het nooit moeten doen. Welke goede jongen zij ook waren, hoe verlockend een omgang, hoe belangrijk hun verkeer, hoe innemend hun manieren, hoe met mijn smaak over inkomstig hun smaak ook zijn mochten, ik had hen op een afstand moeten houden. Ik had mijn hart beter moeten bewaken. Ik had zodra ik een enkel zaadje van vriendschap volde kimmen, het moed onderdrukken en tegen mijn gevoel tevelden trekken, zoals een verstandige molenaar zocht er doen zou wanneer zij bemerkte dat zij bij ongeluk op een prins of een bischof verliefd geraakten. Ik zou dan eindelijk heren minder met de mondvultanden hebben gestaan waar ik zo graag een duizend, lieve en hardelijke woord had gesproken. Want afscheid nemen is een moeilijk ding. Ik zou dan zo het ik was niet mal hebben staan kijken als er een stoomboot afvoer of een wagenweg reed. Ik zou niet zoveel nachten hebben wakker gelegen met angst luisterende naar de storm en gedenkende aan de vrienden die op zee waren, die met zo weinig hout op zoveel water strijven voor wie de stormen die hun razen over het hoofd in schuimend golfgewoed geduchte tekenen schrijven weer zin, gevaar en dood beloofd. Het graf gaapt onder hen en dreigt hun allere wegen, hun dood kleedlicht geploot en ruistend in het gevoet, hun lijksanklinkten, hun oor in iedere windvlag tegen, o, heren zij vergaan, dan zij jij hen behoed. Ik zou niet zo dik was op eentame wandelingen hebben stil gestaan bij plekjes waar ik gewoon was iemand bij me te zien, die nu verre, verre weg is en daar nooit meer zal komen, die gedachte werpt een nevel over hun schoonheid. Ondertussen kan ik mijn geheugen niet genoeg prijzen voor de diensten die het mij ten opzichte van mijn verre vrienden bewijst. Niet alleen roept het hun namen een beeldende sebeurdlings met een getrouwenauge zetheid voor m'n geest terug, maar ook brengt het duizend zeer uitvoerige doneeltjes op, toek der Kamer op scoera des teruchtenkens.  Vooral het uur des afscheidstaat van ieder hunner in alle bijzonderheten mij voor de geest. De traan, de uitgestrekte hand, de bevende lippen, de gedwongen lach, de laatste woorden, de wijvende zakdoek in de verte, het omgaan van de laatste hoek en het geheel verdwijnen. Dat alles voel ik nog, en dan zie ik weer onder mij al de onverschillige gezichten die niets met dat afscheid te maken hadden, dus gewoon zij het bijwoonden. Dan voel ik weder de gewaarwoording van een dierbare verwelgezicht te hebben en na te staren en terug die keren tot de bedrijf gewereld. De drukte op straat, de drukte in huis en het watkantmesschelige gezicht van een maatschappij waarin iedereen zijn eigen vrienden heeft en zijn eigen weg gaat. Waar de bd nu aan Afrika als zuidelijk een hoek ten pols van dreerlei rassen voelt en die na Rik Hoor reed ze bruiloft geveerd heb van de dochteruubere vrouw, want hij had een zeer jonge weduwe getrouwd met drie lieve kinderen. Bij u te land trouw het meisjes op haar veertien jaar. En nog staat het met je hele toneel voor ogen van u afscheid uit Leiden, toen jij voor vier jaren in de maand juni met de Colombo uitzoud zeilen. Het was zes uur in de morgen, toen het grote rijtuig voor moest komen dat u naar Rotterdam zou brengen. Nog zie ik u op bovenkamers in die zonderling een verwarring onafscheidelijk van het vertrek van iemand die met zijn geheel huis houden en al zijn meubelen optrekt, een vloer overdekt met koffers, sluitmanden, valise. Hier de minne, het kleine, lieve en pasontwaak de wimpje aankledende, die verwonderd zo vroeg gestorpte zijn met de bruine oogjes nog strak van de slaapse tronten turen. Daar u vrouw voor de sfeel haar mooie haar in orde brengende, en gendzu zelf op de knieën voor een klein zaktwaalet dat op een koffer stond ubaard scherende. De kleine Jan, wat zal je al groot geworden zijn, geheel gekleed en veel te vroeg klaar met een blikke sabel en papierenpatroontas om en een houten geweertje in de naarm, een kind doet alles spelende, tot de grote reis gereed. Mimian Janche, het is hem maar Janche die gedrouwd is. Uw kleine logiet zoet houdende, onze vriend F, hij is reedser Ziele, de goede jongen.  Nog altijd slovende, zoogende en schouwende om het laatste gebruik te goed te helpen inpakken en u trouwens de vriend Bram, halve door zijn gewone vrolijkheid verlaten, gereed om u tot Rotterdam te geleiden. Nog zie ik al die kasten open en op de blanke heren daarin gevoorwerpen van te weinig waarde om meegenomen te worden. Een koffie kan, een gekrammede kop en schootel, een oude pop, een half versleten schaapje op drie poten, gint zijn paar pantoffels wat verder in gesp, op een andere plaats een gescheurde trommel van Jan, aan een kapst ook een oude pantalon van u en in een hoekje een masker dat hij te berlijn op de maskerade gedragen had en dat Bram meenam in het rijtuig om de kinderen vrolijk te houden. Al het gedraag met mantels, hoeden en jassen, het verwarde bezige en de rukken van het vertrek verstrooidde ons aandoening. Maar toen jij al op het rijtuig zat en achter de voorman die niet eens begreep dat jij naar de kaap ging en wegreed met die lieve vrouw en die lieve kinderen, toen schoot het gemoeten me vol. Ik stond nog lang in gedachten nadat de wager reeds uit het gezicht verdwenen was en toen ik de ogen weer onder mij sloeg, nam ik het zeer kwalijk dat de medselaars met een korte pijpend hoog naar een werk gingen en de melkwoeren met grote koelbloedigheid overal aanschelden. De kar begon het rijden. Maar vooral, vooral dat het kermis was en dat er kramen stonden. Waarom komt ook jij niet eens terug zoals Antoine deed? De vader van Antoine is een Italiaan van geboorte maar genaturaliseert Hollander en bekleed een hoge rang onder ons gezandschap bij de porten. Al zodanig resideert hij sinds een aantal jaren te Perra. Antoine was als kind te Marseille gekomen en had daar zijn eerste onderwijs ontvangen. Als knapen werd hij op één der kostscholen in mijn vaderstad gedaan en wij leerden elkaar in het gelukkige tijdpark van 14 tot 17 kennen en droegen elkander wederkerig een warme en trouwe jongensvriendchap toe. De jongens leeft, het is waardig sokwaad niet voor de vriendchap daar het toch wel bekend is dat deze het geluk bemint. Ja, ik zou bijna de jongestijd in aller geschikse voor een wederzijdige negenheid achten.  De later jongelingschap mogen nog even belangloos zijn en even mijn afhankelijk van maatschappelijke scheidsmuur van rang stand en wat die smier zij, maar zij is de rijp. Men kent als dan elkander te veel, te veel van daarbij. Men heeft er iets te veel kijk op de inwendige mens. Men heeft er iets te veel kijk op de inwendige mens. Een jongen is geheel buitenkant. Men heeft later geleerd zich reden van zijn genegenheid te geven te onderzoeken, na te gaan, te verdenken. Ook heeft men zoveel zetelijke behoefte en hij is te zoveel erlij in een vriend. Men heeft voorzichtiger lief. Verveelt alkander spoediger. Verkooltelechter. Beledigd schilliger. Jongens weten van dat alles niet. De titel Een Goede Jongen geeft recht genoeg opdien van goede vriend en wordt geen andere sympathie gevraagd dan dat men bijvoorbeeld allebei graag wandelt. Graag vuurwerk afsteekt. Graag paat. Graag wat ouder zou zijn. Graag de jonge juffrouw waarvan een kostschool tegenkomt en niet graag Latijnse themaat aan maakt. Het gehele doel daar onderling en genegenheid wordt bereikt als men zich ondertochest door het genot in een goede verstandhouding te samen vermaakt. En wordt die goede verstandhouding alleen verbroken door een kleine jaloezie of een kleine ontrouw? Nu zijn er immers aan weerskanten twee vuisten om te slaan en twee voeten om beentje te lichten. En dan is het alles over en men haalt elkaar weer af om de samenschuitje te varen en in stilte een sigaar te roken. En toont de vuisten aan iedereen en ligt het beentje van elk die niet geloofd het men weer goedmaat is. Ziet daar de vriendschap van Dien leeftijd. Antwanne Niccaltanser stond de Alkander best en vooral dan wanneer wij bijvoorbeeld beide op dezelfde jonge juffer overliefd waren een toestand waarin wij zeer duidelse dame hebben verkeerd. Met de meeste mogelijke bonomi wonen wij dan Alkander op met de blijke van genegenheid onze schone en vonden niets genoeglicher dan tegelijk Alkanders mededingers en vertrouwelingen te wezen. Jij had ons moeten zien lezer als wij bezig waren op onze wandelingen beide dezelfde naam in een boom te snijden of het stoutenplan overlegde om beide haar een teterbriefje te schrijven. Ik herinner mij ook zeer goed de bijzonderheid dat wij op een kermiswandeling onze horoscope trokken en beide voor ons uit de komstige gaten letterlijk hetzelfde portret zagen.  Als gewoon wij onder verschillende planeten geboren waren en het geluid je hem veertien en mij slechts elf kinderen voorspelden. In het avereel dat van mijn toekomstig lot werd opgehangen kwam voor dat de wagen mij ongeluk zou dragen waardoor ik echter door de help van een goed vriend zou worden behoed en ik had op dat ogenblik willen zweren dat die goede vriend niemand anders zou kunnen zijn dan mijn zwartlokkige Antoine. En ondertussen, hoe ver zijn wij van één gescheurd en hoe weinig mogelijkheid bestaat er dat indien ik ooit een ongelegenheid met rijden uitgekomen het zijn getrouwenarm zijn zal die mij retten. 