Fulco de Minstreel | Cornelis Johannes Kieviet | Action & Adventure Fiction | Talking Book | 1/3
Hoogstuk 1 van Vilko de Minstereel. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opnamen behoort het publieke domijn. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Anna Simon. Vilko de Minstereel van Cornelis Johannes Kiewit. Hoogstuk 1. Een Laterit. Het was op een schone augustusavond van het jaar onze heren 1297, dat drie ruiters in gestrekte draf langs de herweg gereden die naar het zot van de Heukel omvoerden. Ongetwijfeld hadden zij een warme rit achter de rug, want een wits schuim liep de edele dieren langs de zijden en de klederen der ruiters waren met stof bedekt. Het was een hete dag geweest, zo heet als het in de honddagen maar zijn kan. Het zonnetje had de gantse dag als een gloeiende bol aan de wolkenloze hemel geschitterd en haar verzengende stralen naar het aardrijk geschoten. En nu daalde het langzaam ter Kimmen en stond op het punt van onder te gaan. Toch bleef het nog warm, zelfs drukkend in de lucht, en er bestond grond voor de vooronderstelling dat er wel eens een donderpui zou kunnen volgen. Het stof van de uitgedroogde weg vloog dwarrend van onder de hoeven der twee voorste paarden omhoog en hulde de derde ruiter, die een weinig achteraan reed, in een zo dichter wolk dat het hem bijna onmogelijk was geregeld adem te halen, een opstandigheid die zijn lot verre van aangenaam maakte. Toch deed er geen moeite om die stofwolk te ontvluchten en zich bij de andere ruiter te voegen. Een vluchtige blik op de kleding van het dritaal zou reeds voldoende zijn om daarvan de reden te doen kennen. De sierlijke klederen der voorste ruiterstocht laat er geen twijfel over of ze worden gedragen door heren van edele bloeden, terwijl de groveren stof die de derde ruiter omkleed, de dienstman verraat. Toch bezien wij hen liever wat nader. Hoe treft ons de koele blik en de vieren houding van de oudste der edelieden, een schone jongman van hoog sinds vijfentwintig jaren leeftijd, wiens plonde haren krullen tevoorschijn komen van onder de rode met goudraad gerande muts. Van welk een fijne stof is zijn korte, rijk geborduurde lijfrok vervaardigd en welk een tal van edelstenen flickert aan de gordel die hij om zijn middel draagt en waaraan een blinkend zwaard aan het gevest eveneens met kostbare stenen bezet, bevestigd is.  In zielijke plooien golft hem de blauw fluwele mantel om de schouders. Zijn korte broek rijdt hem tot niet verder dan halverwege de dien en zijn benen zijn met bruine hozen bekleed. Goude spoeren aan de hielen toonen aan dat hij niet alleen edelman, maar ook ridder is. De schone jongman is koninklijk gekleed en zijn vieren worstelijke houding doet die kleding eer aan. Hij zit keurig tepaard. Bijna, alsof hij met de vuurige schimmel die hij bereidt, een wezen vormt. Uit het tuigage van het ros blijkt eventueel de rijkdom van de edelman. Ook die is versierd met edelstenen en parlen. De stijgpeugels zijn van zilver. Het donkerode dekkleed waarop in zilverdraad het wapen van ijstelstein is gestikt is van kostbaar fluweel. Toch, hoe vorstelijk en rijk de indruk ook mogen zijn die deze ruiter teweeg brengt, koninklijk bloed stroomt hem niet door de aderen. Het is heer Gijsbrecht, de eigenaar van het macht geslottet ijstelstein en zijn naam is reeds niet tegenstaande des ridders jeugd, beroemd in het graafschap. Was hij niet een van de eerste edelen die van ruiters en voetknechten vergezeld optrok om de moord in 1296 op graf Flores vijfde geplicht te vreken. Hoe zeer was hij verontwaardigd over de lage daad, waren Gerard van Welsen, Herman van Woerden, Jan van Kuik en ook zijn eigen oom Gijsbrecht van Amstel zich hadden schuldig gemaakt. Naardags had het gerucht van de vreselijke moord hem bereikt of hij verzamelde zijn strijdmacht en rukte op het slot Kronenburg aan, maar Gerard van Welsen een schuilplaats had gezocht. Daar verenigde hij zich met de kennemers en Westfriezen die aangevoerd werden door Klaas de Grieber en met de heren van Kleef en van Zuilen en viel met ontstuimige kracht op het moord slot aan. Weldra stond hij bij de belegeraars bekend als een van de stoud moedigste ridders van het Graafschap, die bij een bestorming immer de eerste, bij elke terugtocht de laatste was. Waar het gevecht het heet, het gevaar het grootst was, daar kon men er zeker van zijn de vieren gestalten van de jeugd geridderd te vinden. Van terugdijnsen was bij hem geen sprake. Voorwaarts, auto's voorwaarts, was zij een leuze. Voor een groot deel was het aan zijn beleid en zijn dapperheid te danken omdat het slot Kronenburg werd ingenomen en de moordenaars hun gerechten straf ontvingen.  En zo geducht hij was in de strijd, zo bemiddelijk en ineemend was hij in het dagelijks leven. Van hem kon getuigd worden dat hij was een ridder zonder vrees of blaam en een sieraat van zijn stand. Rechtvaardig jegend zijn onderzaten was hij milde voor de armen en wezen en weduwen een beschermer. De ruiter aan zijn zijde is, hoewel niet zo kostbaar, toch op gelijke wijze getooid als hier Gijsbrecht. Uit het wapen van Eiselstein dat op zijn lijfrok en ook betek leed van de zwarte hengst die hij bereid gestikt is, raadt Gij dat hij tot het huis van hier Gijsbrecht behoort. Het is jonker Jan van Asperen, de schildknaap van Gijsbrecht. Hij telt ongeveer 17 jaar en al kan men hem geen schone jongeling noemen, toch is hij flink gebouwd. Uit zijn aetrekken spreekt meer moed en woestekracht dan stranderheid. Uit zijn donkere ogen meer trift dan geest. Toch is hij eerlijk en trouwhartig. Voor zijn heer zou hij gaar naar zijn levenwagen. De gouden spoeren vinden we bij hem niet. Hij is dus nog geen ridder, waarvoor hij dan ook wel wat te jong is. De derde ruiter, die zich soms met een grappig gezicht het stof van de lippen blaast, is, zoals we iets opmerkten, een dienstman. Zijn naam is eenvoudig Vulkow en zijn er kameraden noemen hem nog eens Vulkow de minst drill, welke naam hij te danken heeft aan zijn schone stem en aan de vele lideren waarop hij hem op feestdagen dikwijls onthaalt. Hij is een vrolijke jongen van ongeveer 20 jaar, die de grootste heldenstukken met onverstoerbare kam te verricht. Heer Gijsbrecht houdt hem in hoge ere en is, wanneer hij zoals nu op reis gaat, het liefst door hem vergezeld. Hij weet dat Vulkow zijn volle vertrouwen waardig is en bovendien dankt hij hem het behoud van zijn leven. Nooit zal hij het vergeten hoe Vulkow zich bij de beleging van Cronenburg door een dichter drum van vijanden heen sloeg om hem te redden toen hij zich in de hitte van de strijd vergeten en te ver tussen de vijanden gewaagd had. Van alle kanten drong het deze op hem aan en ongetwijfeld zou hij het leven verloren hebben in die Vulkow hem niet met gevaar van zijn eigen leven verlost had.  En Vulkow is zich bewust dat hij bij zijn heer een potje breken kan maar nooit komt de gedachte bij hem op daarvan misbruik te maken. Hij draagt zich steeds zoals de goed dinaar betaamd. Zo ook nu. Hoeveel last hij met opgejaagde stof ook veroorzaakend mogen hij denkt er niet aan zich ongevraagd bij de andere ruiters te voegen. Gelukkig wendeneer Gijsprecht zich tot hem en riep. Wel, hoe heb je het met de warmte Vulkow? Als een jong speenvakertje aan het braadspit edelen heer ik begin bijna te sissen. En je bent bijna onzichtbaar ook jongen. Zie eens jonger, is het niet alsof je Vulkow door de wolken zag vliegen? Haha, lacht de jonger Jan. De wolken hangen gelukkig nogal laag bij de grond Vulkow. Het zou anders slecht voor je uitzien. Alsof het er nu mooi voor mij uitzag jonger. Ik geloof dat mijn tong wel voor herweg te gebruiken is. Kom naast ons rijden Vulkow, geboot Heer Gijsprecht. We mochten je anders nog uit het gezicht verliezen. Die uitnodiging behoefte niet herhaal te worden. Wat een warmte en wat een stof, zegt de Vulkow. En met een knip oogje tegen die jonger en een blik op de tas die haar in de zadel had hangen, liet hij erop volgen. Ik wet dat ik wat twee bekers wijn nodig zou hebben om al het opgezamelde stof weg te spoelen. Mijn keel is er droog van. En één om wat af te koelen op de koop toe, vervolgde jonger Jan, terwijl hij het knip oogje van Vulkow beantwoorden. De jonge edelman glimlachtte. Een poosje geduld nog, zei hij. Binnen een half uur bereiken we de zoom van het woud dat we door moeten trekken. Daar vinden we dan tegelijk tijd water voor onze paarden, die ook wel een vervrissing nodig hebben en een zachte mos rond om ons een ogenblik opnieuw te zetten. Maar lang kunnen we toch niet toeven, want het is al laat en we hebben nog een flinke rit voor ons. Uw edelheid heeft gelijk, zei de jonger Jan. Het wordt al vrij donkig en we moeten minstens nog twee uur rijden. Het zal laat zijn en je wordt op de beurt aankomen als we maar niet na middag nacht in het bos zijn. Vulkow glimlachtte.  Hij wist wel waarom jonger Jan niet graag na midden nacht door een bos of langs een kerkhof ging. De jonger heeft gelijk edelen heer, zei hij spottend. Dan zal het niet pluis zijn in dat donkere woud. Wat nu jonger, vroeg hier Gijsbrecht, terwijl hij de wenkbrouwen vondste. Je bent toch niet bang. Bang heer, riep de schildknaap uit en het donkere bloos verft de hemde kaken. Bang? Ik ben voor niemand bang. We hem, die het zou durven wagen, mij zelfs maar een stroohalm in de weg te leggen. Bice and yours, het zou hem slecht vergaan. Bij die woorden sloeg hij de hand zo driftig aan zijn zwaart dat het geringkel daarvan zijn zwarte hengst de oren deed spitsen. Goed gesproken, hoewel de straf wel wat zwaar zou zijn voor een zo kleine misdaad. Hij nam de edelman grim lachend. Ik wist ook wel dat de jonger van Asperin geen lafvaart kon zijn. Maar waarom wil je dan zo graag voor midden nacht op de beurt zijn? De jongersweeg. Hij schaamde zich de oorzaak van zijn vrees te noemen. Maar Vulco, die maar al te gaande toegaf aan zijn zucht tot spotten, antwoorde in zijn plaats. Wel edeleer, dat is licht te bevroeden. U weet het toch even goed als wij. Van 11 tot 1 zijn er spoken op de been. De jonger is niet bang voor schepsels van vlees en bloed, maar voor zulke wezens die men met zijn zwaart wel drie maal door midden kan hakken en dan toch niet gewond zijn. Brrr, het is om te rillen. De waasheid, mobbelde hier gijsprecht. Wees toch niet zo kinderachtig jonger, zulke wezens bestaan immers niet. Ze bestaan wel hier, zei de jonger beslist. En ik bekend dat ik een liever niet ontmoet. Ik ben er bang van. Ik ook, spotte Vulco. Spotte maar niet mede, vermaandde de jonger ernstig. Ik verzeker u dat ze bestaan. Jonger Herman van Sierenberg heeft me onlangs er wel zoveel van verteld, dat ik volstrekt geen lust heb persoonlijk met zijn kennis te maken. En hij zegt dat het vooral de spotters zijn op wie de witte wijven het gemunt hebben. Nou, wee, dan zal ik er van lusten als ze me zien. Lachte Vulco. En noemde hij ze witte wijven. Wat vertelde hij er zo al van? Dat zeg ik aan geen spotters, mobbelde de jonger verstoord.  Maar zie je eens heer, wat daar in het donkere lucht komt opzetten. Ik denk dat we een donderbui zullen krijgen. Dat schijnt wel zo. Ik denk dat het bos bereikt. Daar zullen we niet zo spoedig last hebben van de regen. Zie daar de beek, waarvan ik sprak. Laten we hier een ogenblik afstijgen en wat uitrusten. De ruiters stegen af. En nu eerst kom en goed zien hoe warm de paarden het hadden gehad. Het zweet bedekte bijna hun gehele lichaam. En het schuim stond hen op de bek. Vulco nam ze bij de teugel en leidde hen naar de beek, maar ze dadelijk hun dorst gingen lessen. Daarna bond hij ze aan lage boomtacken vast, zodat ze zich aan het welige grasten goed konden doen. En nam toe plaats bij de edeleden. Die waren al ijverig bezig, zich aan de meegenomen mondvoorraad te vergasten. De vermoeiende rit had hun horpen zorgt. Vulco vond het niet meer dan een staaltje van zijn plicht, het voorbeeld van zijn heen naar zijn beste vermogen te volgen. Intussen werd het zeer duistig, hoewel de maans geen. De luchtigd bedekte met donkere wolken die een grillige vorm hadden en er dreigend uitzagen. Weldra begon nu en dan een enkele droppel te vallen. De edelman stond op. Laten we de paard stijgen, zei hij. Wat wordt het verbazend donkig, als we de weg door het woud maar kunnen vinden? Ik zou niet garen op de late avond nog verdwalen. Vulco maakte de paarden los en een ogenblik later reden ze in gelop verder. Het was aan de beesten te merken dat de korte rust hun goed gedaan had. Toch als spoedig dwong de duisternis de ruiters de gang der dieren wat te matigen en toen zij dieper in het woud kwamen werd het zelf zo donkig dat ze aan stapvoedst voortkonden gaan. Ze konden bijna geen hand voor ogen meer zien. De regen nam in hevigheid toe en nu en dan werd het bos verlicht door de blauwe gloed van een bliksemstraal. Van de regen hadden ze eerst niet veel last daar het bladerdak boven hun hoofd en beschermde. Toch Weldra begon dat te veranderen. Het werd zwaar weer. Al vluggig en vluggig volgden de bliksemstraalen okander op en de regen viel bij stromen.  De bladeren konden al wat water niet dragen en begonnen de verzamelde voerraad op de ruiters uit te storten. Konden we hier ergens maar een schuilplaats vinden, zeiden hier geijsprecht. Dicht hier in de nabijheid moeten verlaten hut staan, he, antwoordde Vulko. Ja, dat weet ik, hernam de ridder, maar het is zo donkig. Plotseling flikkende een velle bliksemstraal door de lucht die het bos als in een laai in gloed zetten. Een knetterend geluid en een zware slag volgden er onmiddellijk op. De vuurige schimmel schrikte ervan en begon zo woest te stijgen in dat de ridder hem slechts maar moeite bedwingen kon. Daar staat de hut, riep Vulko. Ik zag haar bij het licht van de bliksem. Hier, links af. Dezelfde tijd tof een nood kreeg hun oren. Ik hoor roepen, riep jonker Jan. Ik ook, schreeuwde Vulko, spoedig hierheen. Volgt mij maar. Hoort! Hoort! Daar plieeg men een misdaad. Vooruit, Vulko, vooruit. Hier is de hut, stijg maar af. Help! Help! Klonk het. In een oogwenk waren de ruiters van hun paard gegleden en de hut binnengeëild. Vulko alleen bleef buiten waar hij de schuwe paarden bij de tegel hield. Weer door kliefte een bliksemstraal de lucht en gaf Vulko de gelegenheid te zien hoe een inelkande gedoken gedaante ongemerkt door de deur naar buiten wilde sluippen. Terug, scherk! Bulderde hij hem toe, terwijl hij met zijn vrije hand snel het zwaartrok en het dreigend oplief. Drug, als je leven je lief is! Zodra de vreemde bemerkte dat hij gezien was, richt hij zich op en zet het op een lopen. Vulko tracht hij hem tegen te houden, toch dat gelukte niet, daar hij de paarden niet durf te loslaten. Dus scherk rukte zich los en vloog heen, toch niet, dan nadat Vulko zwaard met kracht op zijn achterhoofd was nedegedaald. Een rauwe kreet was het antwoord die tuchtiging. Een oog omlik later hoorde Vulko de hoefslagen van een paard dat zich verwijderde. Waar is de scherk? klonkt nu dit stem van Junker Jan, die zich naar buiten spoedde. U komt er oog op licht te laat, Junker, hij is er van door. Dat is jammer, ik had niet gemerkt dat hij de deur uitgeslopen was en zocht hem nog in de hut. Hij heeft het ook lang niet dom overlegd. Het is bepaald een slimme kwant, Junker.  Wat heeft hij uitgevoerd? Kom binnen, dan zul je het horen. Bind de paarden maar hier of daar vast. In dit weer gaan we toch niet verder. Zien we intussen wat er in de hut gebeurd was. Zodra hier Gijsbercht van zijn paard gesprongen en door de Junker gevolgd naar binnen was gesneld, riep hij. Hier is hulp, wie waagt het een ander overlast aan te doen. Help her! klonken vrouwen stem. Toch Zodra had er ridder de klank die er stem niet vernomen of hij riep uit. Wat hoor ik, die stem? Berthe, ben jij het? Goed is hij dank. O, Gijsbercht, wat komt je te juister tijd? Maar spreek, Berthe, zei de Gijsbercht, haar bij de hand vattende. Wat is er, wat overkomt u? Hij is al gevlucht, de onverlaat. Zodra hij je hoorde binnenkomen, liet hij me los en sloop heen. Dan kan hij nog niet ver af zijn, riep Junker Jan, zich naar buiten spoedende, toch, zoals de lezer weet, ook daar was de rover hem te vlug geweest. Gijsbercht trok Berthe naar zich toe en sloeg haar zijn arm om de hals. Maar, mijn Berthe, mijn lieve bruit, hoe komt het toch dat ik u in dit noodweer hier aantreft? En wat gebeurt er toch eigenlijk? Juist dit noodweer heeft mij hier een schoudplaats doen zoeken, Gijsbercht, zei de die jongvrouw. Ik wist immers dat je heden komen zou, maar je verlangen naar u deed mij u tegemoet rijden, in de mening dat ik u wel d'ra zou tegenkomen. Maar je kwam zo laat, Gijsbercht, en... Ja, het werd later dan ik had gehoopt, Berthe, er was nog zoveel in orde te brengen op het kasteel, ten einde mijn schone Berthe met ere als edelvrouw te kunnen ontvangen, dat het mij waarlijk onmogelijk was, vroeger te komen. Eindelijk werd ik door het onweer overvallen, vervochten de jongvrouw, en vond ik in deze hut een schoudplaats tegen de regen. Kort na dat ik hier binnengekomen was, hoorde ik de hoefslag van een paard. Ik meende dat jij het waard, minstkomst daardoor werd aangekondigd. Ik had me bedrogen, een verriemdeling kwam binnen. Een ridder? Nee, een dienstman. Kende je hem? Ik heb zijn gelaad niet kunnen onderscheiden, toch uit zijn wijze van spreken bleek mij duidelijk dat hij een dienstman was.  Bemerkende dat ik een jongvrouw en alleen was, dron hij op mij aan en wilde mij van mijn sieraden beroven. Toch ik weerde hem van mij af, met alle kracht waarover ik beschikken kon. Waarom gaf je ze niet liever vrijwillig over? Euw krachten waren immers toch niet opgewassen tegen de zijnen. Zou ik aan een schurk, maar gewillig geven? Waarom hij vraagt? Vervolgde de jongvrouw vier. Nee, gijsprecht, daarvoor stroomt mij te veel arkels bloed door de aderen. Ik duwde de schurk met zoveel kracht van mij af, dat hij tegen de grond viel. Maar... Plotseling werd zij in de reden gevallen, door de stem van Vilco, die lachend zong. Breder o, het edelste, was ze naar het oudste, echt mondendrijkste en arkel het stoutste. Goed zo, Vilco, riep hier gijsprecht. Dat liedje bevat waarheid, en je hoort dat de jongvrouw arkels bloed in de aderen heeft. En wat verder, Bertha. Mijn verhaal is uit, gijsprecht. Juist toen hij met vernieuwde woede op mij aanviel, klonken de hoefslagen van paarden, en een ogenblik later kwam jij binnen. Ik denk dat hij achter u om de deur uit gegaan is, wat bij deze duisternis gemakkelijk kon geschieden. Je zeid mijn moedenge Bertha, zei de deriddig. Jammer dat de schurk ongestraft ontkomen is. Niet ongestraft, edelheer, zei de Vilco. Ik heb hem met mijn zwaart en gedachtenis op zijn krullenboel gegeven, waarvan hij lang plezier zal hebben. De lomperd bedankte maar niet eens voor, en ging zondegoed erheen. De kettismaking beviel hem zeker niet, lachte deriddig. De goed staat het met het weer. Bij al die drukte heb ik er in het geheel geen erg meer in gehad. De donderbuis overgedreven, maar de regen nog dat het giet. Het is althans voor jongvrouw van Arkel geen weer om er door te gaan, spakt de schildknaap. Dan blijven we hier totdat het wat droger wordt, besloot geisprecht. Komt, laten we om de tafel gaan zitten, en het ons wat gezelliger maken. Toe, Vilco, zingen ze een lied. Mijn noemt je immers de minst drill. Dan vergeet de jongvrouw misschien haar on aangename ontmoeting en wordt zij op andere gedachten gebracht. Dat is niet nodig, mijn gijsprecht, antwoorde Bertha Lachend. Nu jij bij me zeid, ben ik de schurk al geheel vergeten. Toe, Vilco, zingen ze voor ons. Je bent immers op weg naar een bruiloft, en daar moet men vrolijk zijn.  Als de hoge bruit zelf dat vraagt, mag ik niet weigeren, zei de Vilco Lachend, en met een ondeugende trek op het gelaat vervolgde hij. Ik ken een lied van een ridder en zij bruit, door ik vrees dat de jongkere het misschien liever niet horen wil. Waarom niet? Om mij te zeggen, omdat het al bijna midden nacht is, en er komt iets van een spook in. Dan moet je het juist zingen, Vilco, hij nam de jongvrouw. Een spookgeschiedenis hoort bij deze nachtelijke ontmoeting. Nu goed, luister dan. En Vilco zong met een heldere stem. Daar, waar de gloed der gele duinen zich mengt met groen van eikenhout, de donkere naald der dennebomen zich kleurt op bruin van beukenwoud, daar had een dappere vrieze krijgsman een slot gebouwd op het heuvelzand, en sleet hij kan zijn najaarsdagen na bangestrijd voor het vaderland. Wanneer de laatste zonnestralen kasteel vergrulden met hun glans, staat Sridders dochter Adelheide daar pijnsend op de toerentrans. Zij luistert naar de stem der winden, vertalkt door het groene loverdak, naar het lied van bondgepluimde zangers, blij huppelend van tak op tak. En zwijgt de wind, dan hoort zij het bruis en der golven op het vlakke strand. Die duizend stemmen haar verhalen van wonderen uit het verren land. De beurtzang van de vogelliederen van bladgeruis en golfgedans bekoort en treft het gevoelig harte der schone jongvrouw op de trans. En gins verheft zich uit de bomen het slot van ridder Theodaat. Hij zie, hij komt, wat voert hem tot ons, waardoor die haast dat droef gelaat. De jongvrouw spoed zich naar beneden en groet de makker van haar jeugd, want welkom is haar te alle tijden haar deelgenoot in leed en vreugd. De vorst haar Franken, koning Karol, roept zijn vassal een optend strijd. Zo doet nu Theodaat zich horen. Hem is mijn trouw, mijn zwaard gewijd. De Arabier bedreigt de grenzen. De Islam heeft op plicht gezet de ganze wereld te herwinnen voor Allah en voor Mohammed. Waar zulke rampen ons bedreigen voegt mij geen rust, sprak Ilkema. Nu zullen wij de moeren tonen dat ik schoon oud de vijand sta. Nu allen Karols varen volgen neemt Ilkema het zwaarder hand om met zijn broederen te gaan strijden voor Christenom en Vareland.  Moet dan uw dochter achterblijven alleen op het ouderlijk kasteel? Wie zal mij jongvrouw bijstand lenen in die mij ramps moet valt en deel? Wel bitteren droefheid baart het scheiden, maar ik laat mijn diners op het slot. Met moed de Islam te bekampen is Christenplicht de wil van God. Haart trouwe speelnood komt daar troosten. Wanneer een vijand u genaakt houd dapper stand in het vast geloven dat deodaat u goed bewaakt. Hoe kunt u uw vriendin beschermen wanneer gestrijd aan het zuiderstrand? In die ne nood drinkt zal ik verschijnen daarop mijn ridderwoord tot pand. Hoe droefig viel der jongvrouw het scheiden van ouderig en speelgenoot. Slechts hoop op weerzien deed berusten en ook het geloof aan hulp in nood. Sinds gaat hij trouw de transbestijgen door vorst de omtrek heinde en veeg, maar schoon de jaren snel verdwijnen. Het ridderpaar keert nimmer weer. Hier zweeg veelkoon ogenblik. Dat was een treurig einde, zei de Bertha, zacht, terwijl ze geisbreed's hand vaster in de haren drukte. Arme ridders, zover van uw vaderland te moed waar gebeurd zijn. Ongetwijfeld, edele jongvrouw, antwoordde veelko. En zijn ze werkelijk nooit zorekeerd? Vroeg de schildknaap. Nee, jongkig, ze waren in de strijd tegen de moeren gesneuveld, even als zovele anderen. Ze waren als dappere ridders met het zwaart in de vuist gestorven. Ach, wat zal die arme adelhijden zich ongelukkig en verlaten gevoeld hebben? Nu kon haar dappere deodaat en als gevaren haar bedreigden. De dood maakte hem onmogelijk om aan zijn ridderwoord getrouw te blijven. Toch niet, edele jongvrouw, hij nam veelko. Luister slechts, het lied is nog niet ten einde. Nee, veelko, riep de jongker angstig, nu niet. Zing dat dan liever later eens. Het is nu midden nacht en... Kom, dwaasheid, zei de ridder, lachend. Toe, veelko, laat ons nu horen De plaaglustige veelko had geen verdere aanmoediging nodig. Luister dan, zei hij. De woeste noorman trekt door het land en plundert klosers en kastelen. Geen slot is voor zijn machtbestand. Het moet al in de eigen ramspoed delen. Wie slechts de minste weerstand waagt wordt spottend in de dood gejaagd. De noorman godvried komt voor het slot en eisen dop van adelhijden, die vruchteloos bij dreigend lot van vorst of ridder verbijden. Maar, schoonzij ook geen uitkomst ziet, zich overgeven wil ze niet. De dinaar stonen trouw en moed. Men weet, er is geen hulp te wachten.  Verbitterd door het vergroten bloed die weerstand achter wal en grachten zweert woeste godvried brand en moord en dreigt vergrand met galg en koord. Maar kost het krachten, hij wint veld, de overmacht is niet te keren. Elk dienst knecht op het kasteel is held, het uiterst zich te weeren. Steeds veller wordt het slot benard, de hoop verfloutt in het moedigst hart. De vijand legt een sterke dam, begint met woede storm te lopen. Schoon menigen om het leven kwam, ramijt men deur en slotpoort open. Verlampt wordt elke weerstandskracht. Kasteel is draa in s vijands macht. De noorman godvried drinkt vooruit, daar ziet hij jongvrouw adelhijden. Ik eis de meesterest op buit, die zeker lang mijn komst verbijden. Schinkt aan geen sterveling gena, voor mij de bruid. Ha ha ha! Hij sleept haar eilings met zich mee en spot met tranen en klachten. De jongvrouw overstelpt vanwege. Beproeft vergeefs haar zwakke krachten. Zij dekt zich jammerend het gelaat en roept verwart. Help Theodaat! Een slagweer gant, daar splijdt de aard, een zwarte redder springt naar voren. Een scherp en vlammend zwaart werpt onversaagd zich op de noeren. En godvried, over mand van schrik, tijnt zitterend voor die vuurige blik. Wat bat het of hij weerstand biedt, één bliksem slag, hij stort daar nedig, al wat onvluchten kan ontvlied en keert naar het spookslot, nimmer wedig. Een holgelach klinkt spotend na. Voor mij de bruid. Ha ha ha! Verschrikkelijk! Dat was een ontzettende gebeurtenis. En ik noem het dwaas, jarokkeloos, om zulk een lied in het holst van de nacht te zingen en dan nog wel midden in een dicht woud. Het is goed om... Hoog, kom, jonker, viel jonkvrouw Bertha hem in de reden. Wees toch niet zo kinderachtig in bang. Ik begin bijna te geloven dat er nog heel wat veranderen moet eer de ridderslag waardig zijn. Het was een mooi lied, Vilco, het was werkelijk zeer mooi. Vilco's ogen tintelde van genoegen. Hij had zijn doel, de jonker bank te maken volkomen bereikt. En ook was hij gevleid door de vriendelijke woorden van de schone ridderbruid. Maar jonker Jan had geen genoegen. Hij gevoelde zich gekrenkt en vernederd. Hij trad op de jonkvrouw toe en zijde het gevest van zijn zwaardgrijpende. Eenmaal hoop ik u een edelheid met de data kunnen tonen dat dit zwaard geen lafaar toe behoort.  Een jonker van Asperin kent geen vrees. Behalve verspoken, lacht de Vilco. Zwijg, ellendige dorper, wilde er Jan, het zwaartans uit de schede trekkende. Waag je uit de spot te drijven met een edelman? Bij Sid Joris. Genoeg, genoeg, kwam hier Gijsbergen-tant tussen beide. Geen twist hier in het bijzijnde jonkvrouw. Steek dat zwaartop jonker. Je weet het in mezelf zeer goed daarvoor kennen we je reedt zelang. En Vilco? Twijfelde er ook niet aan jonker, vervolgde Vilco de jonker de hand toestekende. Ik wilde u alleen maar een weinig plagen. De jonker namde hem toegestoken hand aan. Dat is dus weer een orde, hernam de ridder. Ik geloof dat de regen eindelijk opgehouden is. Laten we vertrekken. Heer Otto zal wel ongerust over u zijn, Bertha. Vilco haalde de paarden en een ogenblik later ging het in gelop verder. Het edele bruidspaar reed voorop. De jonker en Vilco volgden. Het was nu niet zo duister meer tussen de bomen. De maan goot haren zilveren straden door het bladerdak en teken de scherpe schaduwen op de grond die de jonker Jan niet zonder wantrouwen werden aangezien. Hij vreeste dat Vilco's lied maar al te zeer geschikt was geweest om de aandacht tegen vreeste nachtalven op hen te doen vestigen. Toch niets verdachtslied zich zien. Ze hadden ongeveer een half uur gereden om van Ruitersaga naderen. Dat zal u hervaardig met zijn gasten zijn, Bertha, zei de gijspat van Eisselstein. Ik denk dat hij ongerust geworden is en nu komt zoeken. Ik denk het ook, hoewel ik mij die vrees niet begrijpen kan, antwoordde Bertha. Het vermoeden was juist. Heer Otto van Heuchelom had zich over zijn dochter ongerust gemaakt en was haar met zijn edele gasten tegemoet gereden. Daar zijn ze! Er moek het uit verschillende monden toen de verschillende Ruiters ook aan de genaderd waren. Heer Otto reed vooruit en begoedde zijn aanstaande schoonzoon en dienst gevolg met grote hartelijkheid. We weiden ongerust, Bertha, zei hij vriendelijk. Het was ook al te onverzichtig om zo laat nog zonder geleiden uit te rijden. Waarom geen schildknaap meegenomen? Omdat de jongvrouw van Arkel geen vrees mag koesteren, heervaardig, antwoordde Bertha lachend. In dat geslacht kent men immer dat woord niet. Je hebt gelijk, antwoordde de edelman, eveneens lachende. Maar mijn vieren dochter vergeten niet dat er een grote afstand bestaat tussen moed en rokeloosheid.  Doch, laten we naar het kasteel terugkeren. Het is al midden nacht. Een half uur later reden ze de hoge poort van het slok binnen. De edelen begraven zich naar de vrouwen die in de grote burgerzaal waren en Velko ging naar de keuken waar hij als een oude bekende welkom gast begroet werd. Einde van hoogstuk 1 Hoogstuk 2 van Velko de Minstreel Dit is zijn Liepevoxtopname. Alle Liepevoxtopnamen behoren tot de publieke romijn. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilligig, ga naar Liepevoxt.org. Opname door Anna Simon. Velko de Minstreel van Cornelis Johannes Kiewit Hoogstuk 2 In en om de burger. Was alles al vroeg in de weeg op de aardelijke berg te heukel om. De hoge gasten die het slot herbergden waren nauwelijks van de sierlijk gebeeldhouder ledig kanten omgestaan of ze begraven zich naar de diep naar binnen gemetzelde vensters om door de kleine in loodgevatte ruitjes een nieuwsgierige blik naar buiten te werpen. Met pleidschap zagen ze dat het donderbij die de vorige avond had gewoet plaatsgemaakt had voor een lach aan de hemel en een helderzondje. Op het binnenplein trofden ze daar in beweging. Bedienden liepen ieverigenen weer om alles voor het feest in gereedheid te brengen. De paarden werden uit de stallen gehaald en gereinigd. De hoofdstellen werden gepoetst en opgeknapt de dekkleden geschuurd. Het was een galag en gepraat van de bedienden een beries en een hinneken van de paarden en een kakelen en snateren van het opgeschikte pluimvee zonder einde. Gins buiten de poort op dat wijland zagen zij een ander turneel. Op een vierkant afgezetplein zagen ze zich met het heisen van een groot aantal vlaggen. Elke vlag verschilde van de overige en alle toegeverschillende kleuren en wapens. Door de zon beschenen en door een zacht winkje bewogen geven zij aan het turneel een aanstekelijk vrolijk aanzien. Op die afgezette wijden zullen de edelde ridders die dag hun krachten met de kandarmeten, want daar zal ter ere van het bruitspui een steekspel worden gehouden. Heerlijk vooruitzicht voor de ridders en edelvrouwen die zich vol pleide verwachting de middels afkeren om zich voor de feestelijkheid te kleden. Op de binnenplaats vinden we onze oude bekende vulko terug. Hij is bezig de vuurige schimmel van hier geisbrecht met de meeste zorg te reinigen en op te sieren.  Hij heeft het vrije dier juist geroskant en haalt er nu met een schuig de losse haartjes af zodat het beest glimt in de heldere zonnestralen. Geduldig laat het vulko zijn gang gaan. Het schijnt of het dier begrijpt dat er heden een wedstrijd gehouden zal worden in schoonheid, moed en kracht. Zie zo schimmel, zegt vulko, het dier liefkoosend op de blanke hals kloppende. Die mag zelfs de keizer van Duitsland je zien hoewel ik moet zeggen, dat jou en mijn heer minstens even veel waard is. Kijk, daar komt Junker Jan aan. Goedemorgen, Junker. Goedemorgen, vulko. Jongen, daar heb je eer van. Wat is die schimmel toch een edel dier? Ik heb zijn weergaan nog nooit gezien. Wie heeft gelijk, Junker? Het is een edel vierbeest. Dat mag je zeggen. Ben je op de kantplaats geweest? Het is er in orde, hoor. Het mag gezien worden. Oh, vulko, dat ik slechts de riddersporen hadden. Hoe gaarne zou ik meekampen om de erepalm? Dat kan ik me begrijpen, Junker. Zou hier Hendrik van Vianen ook komen? In dat geval hebben de andere ridders niet veel kans op de prijs. Hij is nog nooit overwonnen, naar ik hoor. Volkomen waar? Jammer dat hij er zo trots en prattelp is. Ik wou dat hij eindelijk zijn meester onze heer Gijsbrecht waren, zei de vulko. Ha, wat zou ik lachen? Maar wie komt daar de poort binnen rijden? Als men van de duivel spreekt, trappen we op de staart, zegt de spreekwoord. En nu geloof ik dat het waarheid bevat. Dat is immers de heer van Vianen. Niemand anders. Dat kun je aan zijn trots en bars uiterlijk wel zien. Oef, wat een gezicht. Hij kijkt als een oorworm. En hier mag men met recht zeggen. Zo heer, zo knecht. Zie je eens wat een galgetronie die dinaar heeft. De ruiters waren genaderd en steigen van hun paarden af. Een klein hoofdknikje van de edelman moest als goed gelden. Hier, pak aan, zei hij Norst tot John Carjan hem de teugels toerijkende. Je moet het beest zacht met een wolledoek afrijven en water geven. John Carjan verroerde zich niet. Waren de vragen op wat vriendelijker toont tot hem gericht, hij zou geen ogenblik gearzeld hebben dadelijk een stalknecht te ontbieden hoe wat het volstrekt zijn werk niet was. Even min als dat van vulko.  Ik wist niet meer te dienen, maar aan een zo onbeschofd bevel wilde hij niet voldoen. Vulko gaf ook niet veel blijken van bereidwilligheid om het bevel op te volgen. Hij kon zijn lachend bijna niet bedwingen toen hij zag hoe woedend de barse edelman werd. Ik ben geen stalboef, jonker, gaf John Carjan, koelt een antwoord. Mijn naam is John Carjan van Asperen en ik ben schildknaap van heer Gijsbrecht van Eisselstijn. Pak jij dan aan, hondsfot, gebote riddig aan Vulko. Bij het vergist zich, klonk het spottend uit Vulko's mond. Mijn naam is geen hondsfot. Ik heet Vulko en ben dienaar van Loop naar de duivel, wilde de vianen woedend, terwijl hij dreigend zijn reisweep ophief. Sla mij niet heer, riep Vulko, hem met vonkelende ogen toe. Die tijd is voorbij, dankzij onze edelig raar floris, waar het niet die zweepte gebruiken, of ik vergeet dat hij een edelman zei. Bij die woorden was Vulko, die terwijl hij zijn werkverrichter ongewapend was op John Carjan toegelopen, en trok dien zwaard uit de schede. De edelman mij voelde nog een ogenblik en liet toen de zweep zakken. Het is geen dat hij een weinig ontzag had voor dat blinkende voorwerp. Vlukkend gaf hij zijn paard en zijn eigen dienaar over en begaf zich in het kasteel. Toen hij geheel uit het gezicht was, keken Jan en Vulko ook aan en barsten in een schaterend lachen uit. Wat een opgeblazen en norsher is dat, zei de jonker, die man leef 200 jaar te laat. Ik geloof ik dat de wereld alleen voor hem gemaakt is en dat iedereen voor zijn wil moet buigen. Is die vriendelijke man jou hier, voor Vulko spottend aan de vreemde dienstband? Ik behoor hem met lijf en... Ben je een lijveigenen? Dat ben ik helaas. Het is niet alles om zo'n heer geheel en al toe te behoeren. Ik heb gezien hoe gauw hij met de zweep in de wereis. Ik tenminste heb in mijn leven meer slag gehad. Dan eten, lacht de Vulko. Je ziet er bleek genoeg vooruit. Nee, meer slag dan mijn lief is, wilde ik zeggen. Daar geef je misschien wel reden toe. Hij nam Vulko plagend. Daar de uitdrukking van Smans gelaten, hij meen het geheel niet beviel. Toch niet, doch, laat ik de paarden maar op stal zet. Ik heb geen lust om.  Je hebt toch gehoord dat je heer je geboden heeft zijn paard af te vrijven en te drinken. Laten we het zelf doen, mompelde de lijveigenen. Ik bedank er hartelijk voor. Er lopen hier dienstlui genoeg. Een hondensweep dat je het op een andere tijd wel zou laten om onnoozele dieren slecht te behandelen en dat zou je verdiend hebben ook. Dan ben ik blij dat jij mijn heer niet bent, zei de andere droogjes, terwijl hij de beesten op stal bracht. Ziet u wel, jonker, dat ik gelijk had toen ik zei de, zo heer, zo knecht. Toch bevalt de knecht me nog minder dan de heer. Mij ook, maar nu ga ik nog eens naar de kampplaats kijken. Zal er zoekjes aan wel al druk worden. Nog een oog om blik, jonker. Heeft u aan die lijveigenen een hondensgemerkt, voeg Vilko zacht. Bizonders. Nee, volstrekt niet. Alleen vond ik dat wij er slecht uitzag. Heb je dan wat aan hem gezien? Ja, jonker, ik heb verschillende dingen aan hem opgemerkt die mij op een vermoeden brengen. Je maakt me nu schierig, Vilko. Wat heb je dan gezien? Ten eerste, dat hij een schurker gezicht heeft waardoor ik hem, zolang ik van het tegendeel niet ten volle overtuigd ben, tot alles in staat acht. Ik ook. En ten tweede? En ten derde? Ten derde is die kap aan het achterhoofd met garen hersteld en ziet haar tamelijk morsig en gevlekt uit. Daarvoor wordt zij gedragen door een lijveigenen. Veel jonker Jan in. Toegegeven, jonker. Maar, en dat is ten vierde, de man ziet al leidend en bleek uit. Dat is waar. Hij kijkt precies, en hij ziet er niet uit. Hij ziet er niet uit, maar hij ziet er niet uit. Dat is waar. Hij kijkt precies, alsof iemand hem op zijn extra ogen trapt. Nu, het ten vijfde? Dat is er niet jonker. Maar aan deze vier gegevens heb ik genoeg om de gevolgtrekking te maken dat niemand anders dan hij gisteravond jonkvrouw Bertha heeft aangerand. Daar zeg je zo wat, riep de jonker verrast uit. Wat ben jij toch al slimmerd, Vilko? Ik zou niet op je gedachten gekomen zijn. Maar nu je het zegt, ja, het heeft er alles gein van. Dat men ik ook, hernaamt Vilko. En het moet al raar lopen als ik hem vandaag niet eens onder zijn smerige kap kijk.  Ik moet er het mijne van hebben. Natuurlijk, en als... maar daar komen weer nieuwe gasten aan. Ik goed je, door mijn tijd. En ik zal de schimmel op stal zetten. Maar nee, daarnaar het hier gijs brecht, ik zal nog een ogenblik wachten. Wie heeft daarbij zich? Dat zijn een geestelijke te zijn. Dus de bischop van Utrecht, antwoordde de jonker, zich verwijderende. Welke krijgst haftig uiterlijk mompelde Vilko? Waarlijk, ik had mij de dappere bischop Willem van Mechelen niet anders voorgesteld. Doch, en nu klopt hij het vuurige ros op de blanke hals. Laat ik je maar op stal zetten, schimmelt je. Hier gijs brecht schijnt te veel in zijn gesprek verdiept om oogfonds te hebben. Inderdaad, de ridder had hij niet opgemerkt. Luister bijna het gesprek, dat hem zo zeer schijnt te boeien, dat hij alles vergeet, wat om hem heen gebeurt. Alleen om mijn vroegere rechten op Derechterland terug te krijgen, al dus klinkte stem van de bischop, heb ik dadelijk na de dood van Graaf Florus. Na de afschuwelijke moord, mompelde hier gijs brecht, terwijl hij de wenkbrouwen vondste, die het graafschap van de edelste vorst beroefde, die het ooit gehaald heeft, en het een prooi deed worden van zijn talrijke vijanden. Waaronder ook ik behoorde, hernam de bischop, doch met het recht aan mijn zijde, zoals gewet. Derechterland behoort rechtens aan het sticht, want de graven hebben het alleen in hun bezit door het recht van de sterkste. Uw hogeerwaarde heeft gelijk, maar gevegeet dat het bij het sluiten van de vrede voor goed aan Holland werd afgestaan. Ik onderwerp mij aan geen vredesbepalingen die de belang van het sticht schade berockenen, zei de bischop trots. Daarom heb ik na Florus dood de opstand der Westvriezen krachten gesteund, en mij van bijna geheel Noord-Holland meester gemaakt. Jammer, drie werf jammer, voor de Hengauze Graaf Jan van Avan had moeten wijken. Bijna was ik meester geweest in Holland. De Westvriezen waren in opstand, de Vlamingen waren in Zeeland gevallen, en mijn leger trok zegenvierend tot medeblik door. Totdat Jan van Hengauon uw dwoong het belegg op te breken, zei de gijsbrecht. Ik weet het. In die gij mij bijgestaan had het, wie weet hoe dan de uitslag zou geweest zijn, zei de bischop op verwijtende toon. Ik mag de wapenen niet voeren tegen mijn leen hier, hoge eerwaarde. Eiselstein is een Hollands leen.  Maar zijt gij dan ook niet, Maarschalk van Utrecht, en mij als zodanig hulpverschuldigd. Ik ben uw Maarschalk hoge eerwaarde en stel daar grote prijs op. Ik zou ook nimmig de wapenen tegen het sticht voeren, even min als tegen de Graaf van Holland. Het zei zo, hoe het mij ook spijt. Toch het is nu voorbij. Er is verslagen, en ik heb vredesvoorwaarden aangeboden, die voorlopig aangenomen zijn. Graaf Jan I is uit Engeland teruggekomen en Jan van Avan, die Holland voor zijn neef, de Graaf uit de handen van de vijandend gered heeft, met schande het land uitgejaagd. Een schone dank, spotte de bischop. Voorzeker, de schande, dat stem ik toe. Dat is niet het werk van Graaf Jan, maar van de heerzuchtige zeel, schijn te hebben, herhaalde de bischop vragend. Het is volstrakt geen schijn, maar wat ik u verzeker. De heer van Borsalen heeft de 16-jarige Graaf zo geheel in zijn macht, dat deze zelfs een stuk heeft ondertekend, waarin hij verklaart, dat hij in alle regeringaangelegenheden de raad en het goed vinden van de heer van Borsalen zal opvolgen. Maar dat is meer dan ergelijk, riep heer Gijsbrecht uit, terwijl hij plotseling bleef staan en hoofd moeten buigen voor die zeeuwse moordenaar, die op de koop toe de onmondige zoon van zijn slachtoffer bij licht als een gevangenen op zijn kasteel bewaard alleen om zelf de septak te kunnen zwaaien. Dat nooit. Hem, die verwate moordenaar, ben ik geen gehoorzaamheid verschuldigd. Liever, grijp ik naar de wapenen en ontdruk de jonge Graaf aan zijn macht. Het geen u ongetwijfeld zou mis lukken, Eiselstein, viel de bischop in. Van Borsalen heeft een groot deel van de adel op zijn hand, al geef ik gane toe dat de macht der vrije poorters niet spoedig te hoog geschat wordt. Toch heb maar geduld. He lang zal van Borsalen niet regeren. Hij jaagt door zijn eigen macht gehandelingen de steden al meer en meer tegen ze in het harnas. Hij schent haar rechten en vrijheden met de grootste willekeur. En wat voor zijn heer Schapei nog erger is, hij ontneemt de Hollandse edelen hun hoge betrekkingen en schenkt-ie aan zijn zeeuwse gunselingen. Heeft hij niet geachten en Jan van Rennesen in zijn plaats tot Baljou van Zuid-Holland aangesteld.  En toen hij zag dat deze edelman bij de graaf in hoge gunst begon te geraken, heeft hij hem toen niet in een walstreek gelokt en hem met schanden het land doen verlaten. Nu het heraloud van Borsalens getrouwen handlangig tot Baljou benoemt. Zulk en dwingelandij gaat alle perken te buiten, Riep Gijsprecht vertoord uit. Maar dat kan niet lang duren. Wanneer de beledigde edelen is zijn rijk ten einde, vult de bischop aan. Doch nu moet er nog rekening met hem gehouden worden en ik in de eerste plaats ben daardoor verplicht, want de vredesvoorwaarden die mij gesteld worden zijn zeer hard. Ik moet zelfs afstand doen van een leenheerschapij over de kastelen van Amstel en Woerden. Een zware ijs hoge eerwaarde. Die Gij moet tachten minder zwaar te maken, IJsselstein. Ik, voel Gijsprecht verwonderd. Ja, Gij, want u draag ik op persoonlijk naar het hof te veren te gaan, om daar de vredesonhandelingen ten einde te brengen. Die jongen redig, getroffen door de eervolle onderscheiding die hem te beurt viel, maakte een hofvlijke buiging en zeiden Ik dank u hoge eerwaarde wel voor die grote eer, maar o, riep de bischop lachend, ik weet wat Gij zeggen wilt. Gij denkt aan uw schone en lieve bruit en hoe eenzaam zij zich zal gevoelen op het kasteel te IJsselstein. Maar stel u gerust. Naar haar nieuwe boomplaats vergezellen en daarop uw gemak uw zaken in orde brengen. In die Gij over twee of drie weken vertrekt is het nog vocht genoeg. Dan neem ik uw opdracht gaarne en met pleidschap aan, hoge eerwaarde vaardig, en dat zal aan mij niet liggen in die de onderhandelingen geen goed einde hebben. Doch, laten we naar de zaal terugkeren, waar we zeker al met ongedood gewacht worden. Weinig uren daarna klonken de heldere klokketonen van de burgkapell overveld en verkondigden ver in het rond dat de huwelijksplechtigheid een aanvang zou nemen. Edle ridders in hun schoonste en sierlijkste klederen gehuild kwamen met hun vrouwen en dochters schitterende van diamanten en edelgesteenten de kapell binnen en na me plaatsen. En nauwelijks waren zij gezeten of daar verschient Gijsward van IJsselstein met zijn schone bruit en de arm. Het bruitspaar begaf zich naar de zetels die voor het altar geplaatst waren.  Alle ogen waren op hen gericht en dat was waarlijk geen wonder, want selder nog was er een schooner paar voor het echt altar geknield. Welk een vorstelijke gestalte gaf die bruidig om, welk een vierheid gepaard met innemende lieftalligheid die bruit te bewonderen. Zodra ze hadden plaatsgenomen begon het koorgezang. De bischop trat door een zijdeur binnen en knielde voor het altar nedig, waar hij pad totdat het koorgezangsweeg. Toen stond hij op om de gewone kerkdienst te doen, waarna hij het jonge paar in de echt verenigde. Schoon was de toespraak waarin hij hun de dure verplichtingen voor hield die zij in dit ogenblik jegens al kan er op zich namen. Hartelijk en van vriendschapgetuigende waren de woorden waarmee hij hun al het geluk toewensten dat op de aardige smaak kan worden. Innig geroerd knielden geisbrecht en betten voor hem nedig en ontvingen zijn zegen. Daarmee was de plechtigheid afgelopen. Onder koorgezang en orgelmuziek verlieten allen het kerkgebouw en dat het daar niet aan gelukwensen en hartelijke handdruk en ontbak is licht te begrijpen. Als spruitsgeschenk ontving Bertha van haar ouders het rijke slot waarin het feest geviet werd. Intussen was het daar buiten om het afgezette toernooiveld nog veel drukker en woeliger geworden dan in de beurt. Honderden mensen, misschien wel duizenden waren van de omliggende plaatsen samengestroomd om het steekspel bij te wonen dat ter ere van dit huwelijk zou worden gehouden. En de mensen trofden het bijzonder de luchtig weeg. Geen wolkje was er aan de hemel te zien en de zon scheen wel te spelen met de schitterende kleuren der vaandos die het toernooiveld versierden. Pratende, lachende en julende bewoog zich de menigte rondom het veld of verdrong zich om de stalages door rondrijzende kunstemakers of koopliden opgericht. Hier tracht een potsemaker door een vloed van snaakse gezichten en het trekken van allerlei lelijke gezichten die naar het algemeen gelag te oordelen blijkbaar in de smaak van zijn hoordersvieden de snuisterijen van zijn meester aan de man te brengen terwijl deze ervoor zorgde ze zo uitlokkend mogelijk op een tafel ter ang schikken. 