De Tafel van Martinus - Léon Hanssen - Tilburg University
Ja, en wij gaan nu verder naar het slotinterview. En dat slotinterview heb ik vandaag met cultuur, historicus Leon Hansen. Mittels ook hier aangeschoven. Leon, fijn dat je er bent. Hallo. Doe ik jou tekort met deze omschrijving. Wil je nog eens meer over jezelf vertellen? Nee, ik ben verbonden hier aan de Dante-faculteit van de universiteit als cultuurhistoricus. We zijn nu vooral bezig met online culture, maar dat ben ik. Ja, en de reden dat we jou vandaag hebben uitgenodigd, is het verschijnen van dit prachtige boek. Handboek van de vagebond, voor de vagebond in de voetsporen van vrije denkers. Een prachtig boek. Bijna en sclopedisch volgens mij. Als het gaat om de vagebond, volgens mij is er niks te bedenken over de vagebond wat niet in het boek staat. En ook dat groep al dat weer de vagebond... Hoe begint zo iets? Ben jij heel je leven al gefascineerd geweest door die vagebond? Ik moet aan toevoegen dat het zich concentreert op de vagebond in onze westerse wereld. Elke cultuur over de hele wereld kent de figuur van de vagebond. Als een figuur die zich van het organisme afsplitst en in eigen weg gaat en zich aan de randen van de gemeenschap beweegt. Dat bewegen is een belangrijk iets, de mobiliteit. Maar dit boek concentreert zich vooral op de cultuurgeschiedenis van West-Europa en... De Westerse vagebond. Waar komt die fascinatie van jou vandaan? Dat gaat heel lang ver terug in mijn studie. Eén van de grote figuren die ik mee heb beziggehouden. Ik heb onder andere zijn brieven uitgegeven. De grote historicus Johan Huizinga. Autuur van Herfstedermiddeleven. Autuur van de homo-loedens, de spelende mens. Die spelende mens zit eigenlijk al die notie van het vagebonderen. Van dat rondswerven en van je weg laten bepalen door het pad dat zich voor je voeten uitstreekt. En je durven overgeven aan de roes van het toevall. Dat is een vol van spelen. Je losmaken van de discipline en je losmaken van wat er voor geschreven is. Dus ook je losproberen te maken zelfs van de algoritmen. En van de blockchain. Dat is natuurlijk iets heel belangrijk. Huizinga heeft zich daarmee beziggehouden. En zegt ook ergens over zijn eigen werk dat hij zich altijd heeft... ...bekwaand bijna in het vagebonderen van de geest. Dus hij heeft zijn geest eigenlijk vrij spel gegeven.  En op die manier is hij tot bijzondere ontdekkingen gekomen. En tot nieuwe inzichten gekomen. En hier ben je tijdens je studie al mee begonnen? Ja, dat heb ik eigenlijk heel snel opgepakt. En een van de grote inspiratoren van waar ik altijd mee bezig ben geweest... ...is de Duitse filosof Friedrich Nietzsche. Die ik eigenlijk helemaal in het begin van mijn studenten tijd... ...van A tot Z, kun je gerust zeggen, gelezen heb. En nog steeds tot op de dag van vandaag, ademloos lees. Daar is nog een hele boel natuurlijk bij gekomen. Maar juist ook bij Nietzsche is dat thema van het vagebonderen. Bijvoorbeeld dat hij zegt van kijk eens, je bent als denker helemaal niks... ...als je niet erop uitgaat. Dat je hier bijvoorbeeld, we zitten hier in de brandepark in Tilburg... ...erop uitgaat en je denken als het ware om... ...laat zich laten besterken, laten beïnvloeden... ...laat leiden door de grillen van wat je tegenkomt. En dat verrijkt. Dat is natuurlijk iets wat iedereen kent die een lange wandeling heeft gemaakt... ...die ook al eens een keer verdwaald is... ...of mensen die lekker lange fietstochten maken, dat je geen slos komt. En dat je opeens heel nieuwe dingen gaat denken... ...en tot nieuwe inzicht in komt waarvan je denkt, waar komt... En dat is een hele mooie ervaring. En tegelijk in historisch perspectief lees ik in je boek... ...van ja, eigenlijk was vroeger die vagebond bijna een soort licht-crimeel-figuur. Nu is het eigenlijk iets heel moois en misschien wel iets wat we allemaal wel een beetje zouden willen. Ja, dat culturele en dat element van de geest... ...die de vrije loop krijgt, dat zit er eigenlijk altijd wel in. Maar zeker in de, zeg maar, vanaf de laat inmiddelen... ...we heeft die vagebond toch een beetje een licht-crimele klank inderdaad van... ...hij kan je ook bedrigen in de zin van... ...het kunnen interessante figuren zijn die plotseling, zeg maar... ...in het dorp of bij de Herberg aankomen... ...en die muziek kunnen maken, die kunnen verhalen vertellen... ...die kunnen gedichten, voordragen... ...die komen met nieuwe berichten. Dat gebeurt altijd iets met een vagebond in huis. Dat is interessant, maar tegelijkertijd... ...ja, dan zijn ze de volgende ochtend opeens verdwenen zonder te hebben betaald. Een voorbeeld, of ze komen via de achterdeur binnen... ...en ook, zeg maar, ook een standaard item van de vagebond...  ...is ook dat die dan, zeg maar... ...en het einde van de dag bij je aanklopt... ...en dat je je gast vrij opstelt... ...en dat de dochter van des huizen ze ook... ...zeer geïnteresseerd is in deze mooie, gebruinde figuur... ...en dan meer dan normale belangstelling voor die vagebond opvat... ...en die vagebond maakt het dan quasi een beetje misbruik van... ...dat is eigenlijk een beetje een standaard item. Dat ligt criminele en dat verleidende aspect zit er lang in. En we zien hier nu op de schermen achter ons... ...dan gaan we even vooruit in de tijd, in de eentje jaren 50... ...het beroemde touwtje, ik denk van Jante Lau... ...wat is daar de associatie met van? Dan moet je dus denken aan Swiebertje. In Swiebertje was eigenlijk... ...die kennen we allemaal, was eigenlijk een lichte vagebond. Dus die trok erop uit, die was ook echt gekleed... ...als een zwerver, als een zwerver is eigenlijk een vagebond... ...en die had ook steeds wat te vertellen... ...en je ziet ook bij Saartje... ...dat hij zich over hem ontfermd... ...en ja, eigenlijk meer dan... ...moederlijke gevoelingsforaam koestert... ...en daar heb je de veld wachtig... ...en daar heb je de burgemeester... ...die hebben het wat moeilijk met hem... ...maar hij is een charmante figuur... ...en wat ik toch nog even wil zeggen... ...voor dat we van de laatste middeleeuwen... ...naar Swiebertje overstappen... ...in de 19e eeuw zie je het veel interessant... ...want dan wordt die vagebond... ...voor heel veel... ...culturdragers... ...de schilders, schrijvers, filosofen... ...ik heb de naam Nietzsche al genoemd... ...een voorbeeldfiguur... ...die gaan zich als het ware identificeren... ...met die vagebond... ...als een figuur die... ...erg buiten durft te staan... ...en die dus ook kritisch durft te denken... ...ik zag bijvoorbeeld, dat was heel aardig... ...afgelopen uiteinds zondagavond... ...zaterdagavond... ...verborgen verleden... ...Denny de Munk... ...die zegt ergens van... ...je moet kritisch durven te zijn... ...en je moet je eigen stem durven te hebben... ...dat is typisch nou een vagebond... ...naar iets spraks. En in de 19e eeuw zijn er dus... ...denkers en dichters... ...en kunstenaars... ...die pakken het op... ...en die gaan zich echt duidelijk... ...identificeren met de vagebond... ...en dat de hele concept van het vagebonderen... ...dat wordt eigenlijk overgenomen... ...zelfs ook door sociologen in de zin van... ...ook een maatschappij kan vagebonderen... ...dat wil zeggen dat aan de randen van de maatschappij...  ...zicht als het ware delen gaan losmaken... ...en gaan afklontern... ...dat is natuurlijk eigenlijk niet de bedoeling... ...maar de maatschappij of een samenleving... ...moet een organisch geheel zijn... ...en als er delen van af gaan vallen... ...is iets eigenlijk iets wat we niet willen... ...was de brexit dan ook een soort vagebondisme in de tijd? Ja, het is een vagebonderen... ...ja, je eigen weggaan, je eigen pad volgen... ...en of dat nou vervelend... ...of dat naar problemen oplevert of niet... ...maar het heeft ook iets te maken met... ...weer barstig zijn... ...dus je van de hofdmeuten... ...dur van los te maken... ...en je over te geven... ...ook aan de sensatie... ...legamelijk... ...geestelijk... ...die dat met zich mee brengt... ...het is namelijk ook een kick natuurlijk... ...om dat te doen. Het is leuk om de los te maken... ...of niet je ergens daaraf te doen. En die kick... ...dat is iets wat in de... ...zekerende kunst van de twintigste eeuw... ...door de Dadaisten... ...en in de jaren zestig... ...de zeerongroepen... ...heel op kunstenaars... ...die hebben dat... ...de kunstenaar Tangeli... ...die met die waanzinnige... ...beelden en constructies... ...die zichzelf kunnen vernietigen... ...van die machines... ...die zichzelf kapot kunnen maken... ...en dat brengt de roes met zich mee... ...en die waren eigenlijk... ...heel sterk gegepen... ...door dat... ...door dat... ...vaargebonderen. Dan krijg je in de jaren zestig natuurlijk... ...Bob Dylan... ...en de hele... ...de proof op beweging ook... ...en de hippiebeweging... ...en die pakken... ...dat hebben... ...like a rolling stone... ...dat is eigenlijk... ...helemaal... ...dat idee van dat... ...vaargebonderen... ...dat dan op de achanden komt. Dus ja... ...ik ben een kind van die tijden... ...kun je voorstellen... ...voorbeelden genoeg... ...en dat neem je mee. En wij spraken elkaar van tevoren... ...en toen zei je ook... ...ja, de vaargebond is ook... ...want dit zijn allemaal voorbeelden uit het verleden... ...maar je zei... ...het is ook een hele actuele figuur. Ja. Dat is toelicht... ...waar zie je dat nou? Nou... ...dat is ik heel aardig... ...zelfs in de aandacht van... ...schrijven van dit boek... ...kreeg mensen in... ...mijn omgeving... ...kreeg je door... ...dat ik daarmee bezig was... ...en die zeiden... ...Lion, we zijn ontzettend... ...bonief naar jouw boek... ...want... ...wij hebben... ...ervaren dit eigenlijk... ...aan dan lijven met ons kind. Ja, onder de zoon of dochter... ...die heeft op een gegeven moment gezegd... ...van... ...ik wil niet meer gewoon meedoen... ...in die... ...in die...  ...in dat rat van die maatschappij... ...en ik wil haar uitstappen... ...en ik wil mijn eigen weg uitstippelen... ...in elkaar bek bekken... ...en dan zeggen die ouders tegen mij... ...van ja... ...onze dochter... ...die zit nog ergens in Zuid-Amerika... ...en... ...hoe moeten wij dit begrijpen? We snappen dit wel... ...maar aan de andere kant... ...maken we ons ook... ...zorgen erover... ...hetzelfde geld natuurlijk... ...en dat is... ...ook voor mensen van mijn generatie... ...aan ook van de jongere generatie... ...heel erg goed... ...herkenbaar... ...dat onze kinderen... ...eigenlijk in... ...zijn maar in de grote steden... ...in de metropolis van... ...van Europa... ...geen woning meer kunnen krijgen... ...en wat doen ze dan? Ze gaan eigenlijk aan de randen van de steden... ...waar de stad een beetje overgaat... ...in de natuur... ...gaan ze... ...Tiny houses... ...bouwen... ...en bewonen... ...en zoeken... ...en zelfs gewoon kamperen... ...en dat... ...en dat... ...opzoeken... ...van de rand... ...en die daar vestigen... ...en onderweg zijn... ...dat is typisch... ...vaar gebonderen. En tegelijkertijd... ...jij noemt bijvoorbeeld het backpack... ...ook daar zie je natuurlijk... ...alweer kritiek komen... ...dat... ...20 jaar terug backpacken... ...door... ...Thailand nog avontuurlijk was... ...en tegenwoordig... ...even los van corona... ...ja je hebt zoveel informatie... ...op je smartphone... ...iedereen weet precies... ...waar je moet zijn... ...dat is niet meer echt... ...backpacken... ...dat is niet meer echt losmaken. Ik heb dat... ...ik heb dat een eigen... ...eigenlijven... ...ondervonden... ...in mijn studenten tijden... ...heb ik verre fietstochten gemaakt... ...die heb fiets te gaan... ...zeg maar... ...ehh... ...voor een vakantie... ...het kostte al nog niks... ...schoon een tentje achterop... ...dat kon je gewoon... ...dat... ...naar Italië of wat dan ook... ...en... ...en ik herinner me een keer... ...dat ik in Frankrijk... ...ten zuiden van Limose... ...op een... ...op een... ...bij een kasteelruïne was... ...het was helemaal... ...ik was er helemaal alleen... ...omgeven door... ...een revierende... ...hemmelende diepte... ...en dat was het... ...mitteerste kasteel... ...waar de... ...dichtere... ...en de... ...de troubadour... ...Vantadoog... ...had... ...gewoond en gewerkt... ...en ik was daar in mijn eentje... ...en ik denk... ...ik ben nu alleen hier... ...ik ben helemaal alleen... ...en... ...dit... ...dit... ...en ik heb daar vaker... ...aan teruggedacht... ...toen de mobiele telefoon werd ontwikkeld... ...toen dacht ik... ...zou het ooit mogelijk zijn... ...dat je op zo'n locatie... ...helemaal alleen... ...op je fiets... ...vanuit... ...Nederland... ...hier naartoe gereden... ...zou het mogelijk zijn... ...dat je gewoon... ...in die ruïne staat... ...en je hoort die windfluiten...  ...en je zou... ...gewoon... ...met je telefoon... ...kunnen bellen... ...naar huis vanuit staat er nu... ...dat leek me onmogelijk... ...dat is... ...dat leek me volstrek onmogelijk... ...omdat ik dacht... ...dat doet afbreuk... ...aan die heel... ...elementaire ervaring... ...van... ...in je eentje... ...op die locatie... ...op dat tijdstip... ...met jouw gedachten te zijn... ...en helemaal vervuld van... ...van die emotie... ...en nu is het heel gewoon geworden... ...en het betekent eigenlijk... ...dat we nergens meer... ...misschien... ...helemaal alleen kunnen zijn... ...nergens meer... ...helemaal verlaten kunnen zijn... ...en dat het vergebonderen... ...eigenlijk... ...een industrie is geworden... ...zoals je dat aangeeft... ...dat is... ...dat is een tragedie natuurlijk... ...dus vandaar dat... ...meen stelling ook eigenlijk... ...die... ...door dat hele boek heen... ...zwerft... ...dat het vergebonderen... ...nu vooral niet is... ...van de verbeelding. Laat we ook nog even kijken... ...want... ...je bent ook verbonden... ...aan een universiteit... ...als wetenschapper ook... ...en ik kan me ook... ...voorstellen... ...dat er wetenschappen zijn... ...zeggen ja... ...het is een prachtig boek... ...en mooi geschreven... ...enorm onderzoek... ...en tegelijk... ...een van de belangrijkste dingen... ...in een wetenschappelijk onderzoek... ...is altijd... ...de definitie... ...en daar speel je zelf natuurlijk ook mee... ...je zegt ja... ...de definitie... ...de definitie van een vagebond... ...die is er eigenlijk niet... ...en je zegt ook zelf... ...ik hou het ook... ...letterlijk van... ...die definitie... ...die notie van... ...is toch wetenschappelijk niet onbevreden? ...die notie van... ...dat vage is iets heel... ...belangrijks... ...en ook daar... ...kan me voorstellen... ...dat wetenschappen daar... ...aanvankelijk wat moeite mee hebben... ...in die term... ...vagebond zit... ...die notie van... ...dat vagebonder betekent eigenlijk gewoon... ...ja... ...meander of zwerven of... ...maar... ...ik ben dan natuurlijk... ...wat meer en meer bezig geweest... ...en die... ...die notie van... ...dat vage... ...wat er ook in zit... ...en dus eigenlijk ongrijbaar zijn... ...dus vageblijven... ...dat kun je ook... ...heel positief definiëren... ...en... ...dat ook daarin bestaat... ...en bestaat een hele wetenschappelijk... ...diskuur over... ...wat vage eigenlijk betekent... ...en wij hebben over vage... ...en we denken dat... ...dat is iets heel negatiefs... ...want het is ongrijbaar... ...maar ook even als wetenschappelijk... ...het is ook niet onwetenschappelijk... ...om het zo vaak te houden... ...of ook dat mag... Nee, totaal niet... ...nee, totaal niet... ...dat bestaat een hele traditie... ...om je daarmee bezig te houden... ...en in de romantiek vooral... ...krijgt dat vagen... ...je moet maar denken... ...aan de silderijen van... ...Turner bijvoorbeeld... ...met die... ...hopmistende trein...  ...die eigenlijk uit de... ...uit de stoom tevoorschijn komt... ...krijgt dat vagen... ...in een heel belangrijke... ...betekenis... ...als een... ...als een... ...als het ware als een wolk van beloften... ...het is eigenlijk in het varen... ...is alles nog mogelijk... ...dus het varen is eigenlijk... ...een bron van creativiteit... ...dus ik probeer... ...in dit boek wel... ...al dit soort noties... ...en ook die notie van die varenbond... ...natuurlijk op een heel... ...wetenschappelijk... ...en ook etymologische manier... ...te onderzoeken. Ja, en we spraken net ook al... ...in het andere interview... ...over de impact die je dan wil maken... ...is als je die term gebruikt... ...is voor jou de impact ook... ...dat je eigenlijk een soort... ...oproep doet... ...om die vagenbond meer te gaan waarderen... ...of moeten we dat ook zien... ...als een oproep... ...aan mensen om de vagenbond... ...meer misschien wel in je los te laten... ...ammer wat meer die vagenbond op te zoeken... ...of moeten we het gewoon zien... ...als een soort... ...bieldingsvorming... ... Gewoon als een stukje opvoeding. Nou, ik heb natuurlijk geen programma... ...en ik heb geen boodschap... ...dat... ...dat het fenomen... ...is op zichzelf interessant genoeg... ...en je moet ontzettend vooruitkijken... ...dat je pleitbezorgen voor de vagenbond wordt... ...van vagenbond heeft mij helemaal niet nodig... ...dat staat voorop natuurlijk... ...dat is hetzelfde wat de socioloog Norbert Elias zegt... ...van zij van... ...ja, ik bekijk al die sociologische ontwikkelingen... ...die bekijk ik alsof ik naar de sterren kijk... ...daar heb ik geen input op... ...en dat is iets wat zich helemaal... ...ver buiten mij afspeelt... ...dat geldt hiervoor ook... ...ik heb er uiteraard enige sympathie voor... ...dat is... ...dat moet je als wetenschappen... ...je moet enige sympathie... ...maar vooral ook enige distanciën... ...hebben ten aanzien... ...vaar jea onderwerp. We moeten er niet zien als een oproep... ...om de vagenbond in ons allereerst te laten. Nee, er is ook geen autobiografie in de zin... ...dat ik mij zelf als een vagenbond beschouw... ...totaal niet. Ik heb de fascinatie voor het onderwerp... ...dat wil je laten zien. Ik vind het bijzonder interessant... ...en het is wel zo... ...dat ik denk dat er heel veel in zit... ...ook als een... ...ook als een... ...wetenschappelijke vorm van denken... ...en van je... ...van kijk... ...waarbij als wetenschappers... ...de laatste 15 jaar... ...zeker opgewezen worden... ...is dat we... ...dat huwelijk moeten aangaan... ...met de kunsten. En dat is niet een verzinsel voor mij...  ...dat wordt ook door... ...zeg maar van hoger hand eigenlijk... ...waar dat steeds... ...dat valt iets te winnen. Nou ja, dan moet je vooral hier zijn... ...omdat die vagenbond eigenlijk... ...zijn maar heel sterk... ...en die artistieke tik ook heeft. Mogen er misschien eens twee voorbeelden bijhalen... ...want we zagen net op de beelden... ...al even voorbij komen... ...Johnny Depp... ...misschien dat we die even kunnen terughalen... ...die was een campagne... ...die viel mij op... ...voor een bepaald parfummerk... ...hij noemt zich daar sovaas... ...dat is natuurlijk niet letterlijk een vagenbond... ...maar we zien natuurlijk wel de overeenkomst... ...een beetje een wilde... ...dat zijn ook vaak de rollen... ...die Johnny Depp speelt... ...ook al de on aangepaste... ...die gekke pirat... ...die maffen... ...in Willy Wonka... ...de chocolade van elke beetje rare... ...eigezinnige... ...wel typisch een vagenbond... ...zo zetten zich neer... ...en tegelijkertijd... ...is Johnny Depp natuurlijk... ...een steenrijk acteur... ...die in een enorme viela... ...met een hectare omheen... ...niet meer echt aan het vagenbond... ...die is natuurlijk... ...door... ...is dit een fouten vleurt? ...die is door... ...de media-industrie... ...is die opgepikt natuurlijk... ...dat zie je ook in reclames... ...je kunt schoenen kopen... ...je kunt jeans kopen... ...waar op een of andere manier... ...de naam... ...vaargebond aan verbonden is... ...als je dat gaat... ...gaat googelen... ...dan valt je om... ...en dan denk je... ...dit onderwerp is waardeloos geworden... Maar dit is dus voor jou... ...en dat... ...dit is geen echte vagenbond... ...dit is niet zoals je... Nee, maar je ziet wel... ...hoe actueel die figuur is... ...en hoe die eigenlijk... ...middel in onze samenleving staat... ...en dat is eigenlijk... ...zeg maar een eerste laag... ...die... ...maar dat... ...de... ...de cultuur-industrie... ...doet eigenlijk met alles... ...die zo ontzettend handig... ...alles op... ...ook wat alles wat... ...subversief... ...subversief is... ...wordt eigenlijk... ...ingekapseld worden... ...en commerciel gemaakt... ...en commerciel gemaakt... ...ja... ...op zich is er ook helemaal... ...niet zoveel mee tegen... ...niet zoveel op tegen... ...want zo werken die dingen... ...naar eenmaal... Laten we er nog eentje bij pakken... ...de gitarist... ...want er was ook een scène uit je boek... ...dat ging over... ...huisvaders... ...die naar een nieuw jong... ...naar een nieuw jong concert gaan... ...en dan voelen ze zich wel allemaal... ...vaargebond... ...even vrij... ...en we zijn weer een lekkere rocker... ...en dat bracht mij een beetje... ...op de gedachte... ...en dat werd toen ook een beetje... ...afgeschilderd...  ...als ik zou me zeggen... ...ja, dat is niet echt een... ...vaargebond even... ...en daarna ben je weer... ...brave, huisvaardig... ...en toen dacht ik wel... ...bekroop een beetje gevoel... ...ja, zo wordt het bijna religieus... ...dat mensen gaan opbieden... ...wie is nou de ware... ...Moslim... ...wie is de ware... ...Christian... ...daar zie je dat ook... ...in geloof zijn mensen... ...opbieden van... ...nee, maar wat jij doet... ...in de hedendaagse cultuur... ...of bijvoorbeeld in de Nederlandse cultuur... ...ja, iemand als Groenberg bijvoorbeeld... ...die heeft echt al wat van een... ...van een vaargebond... ...aan de andere kant zie je nu... ...dat die zo graag... ...americaan staatsburger wordt... ...en dat die eigenlijk... ...zit toch steeds meer... ...morële standpunten gaat innemen... ...en zich gaat uitspreken... ...en zich niet meer... ...en zich gaat vastleggen... ...op dingen... ...en dat is dan weer... ...minder des vaargebonds... ...en... ...nieuw het jong... ...ja, iemand die ik... ...heel erg hoog heb... ...en daar kun je heel veel tegen inbrengen... ...maar het is een interessant figuur... ...net als Bob Dylan met zijn... ...neverending tour... ...en met zich hier natuurlijk... ...om die huisvaders... ...die na Nieuw-Jong kijken... ...en zich daar ook... ...inbrengen... ...en die moeten er ook zijn... ...en ik ben... ...werkelijk... ...de allerlaatste... ...die zich neerbuigen... ...zou uitlaten... ...over die huisvaders... ...dat is... ...dat is zinloos... ...dus die moeten er vooral zijn... ...die... ...ik denk ook echt... ...dat hun enthousiasme... ...voor Nieuw-Jong ook... ...heel oprecht is... ...en... ...dat Nieuw-Jong... ...dat moet je zeggen... ...van dat hij juist... ...in die cultuurindustrie... ...heel authentiek probeert te zijn... ...en een mening heeft... ...en dat hij ook... ...zeg maar... ...in een veel bredere verbanden... ...en ik behandel dat ook... ...after the Gold Rush... ...die zijn klaar... ...de beginjaren... ...uit de beginjaren... ...in het begin... ...vroeger jaren 70... ...waarin hij eigenlijk... ...al allerlei dingen... ...aan de orde stelt... ...over, zeg maar... ...de hele milieuproblematie... ...die vandaag... ...zo actueel zijn als... ...als never... ...en... ...we rennen hij dit ook aan... ...in verband brengt met... ...je moet je losmaken van... ...zeg maar... ...van de... ...van... ...dat... ...geen van de dictaten... ...van deze culturen... ...je moet... ...onafhankelijk proberen te zijn. Een verangebond... ...die doet niet mee met een lockdown... ...om maar even een voorbeeld te noemen. Nou kijk... ...dan ga je dat heel erg politizeren... ...en... ...en... ...het is wel belangrijk... ...dat je daar natuurlijk... ...een... ...een autonomen... ...en een kritisch standpunt... ...over innemt... ...maar... ...die lockdownen... 