Majoor Frans | A. L. G. Bosboom-Toussaint | Literary Fiction | Speaking Book | Dutch | 3/8
Opname deel zeven van Major Frans. Dit is een LibriVox opname. Alle LibriVox opname behoort tot het publieke domijn. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilligig, ga naar LibriVox.org. Opname door Anna Sion. Al spreken de had ze mijn arm losgelaten en liep vooruit met zo'n snelle stap dat het bij kan zijn drafje gereken. Ik, wat langzaam haar na, een veeodale ophalbrug over die blijkbaar sinds lang tot omweegelijkheid was veroordeeld. In gelijke toestand verkeerde de grote poort. De zware, geheel met ijzere boute en scherpe pinne bezette deur hing in de veroeste hengsels, zonder dat men zich er moeite getroost had haar weg te nemen, om dit teken van verval te verbergen. Waartoe ook. De dikke, bijkant in puin vallende ringmuur was al niet meer aan de poort verbonden. En de voormalige schietgaten waren tot wijde, spleten, open gesperkt, waardoor we een reus kon binnengaan. Tijd om verder rond te zien was er niet, maar het voorplein optredende, veel mij ter stond, het hoofdgebouw in het oog, dat ondanks zeker merk tekenen van verwaarlozing nog een grootse indruk maakte. Het moet vernieuwd zijn in de dagen van onze stadhouderwinnende derde, want het was geheel opgetrokken in de rijke en deftige, al was het ook wat gemanireerde stijltierdagen. En toen was het uit een ruime hand gegaan, maar daarna zaten van die onbekompe bouwheren, hadden wat al te veel op de werken hun ervoorvaderen gerust, en de degelijkheid van de 18e eeuwse bouwtrand, niet hunne zorg, was oorzaak dat het geheel nog niet het aanzien had, een her jammerlijke ruïne. Het midden gedeelte dat Angroton gebouwd was, en enigszins vooruitstak, was nog tamelijk goed onderhouden, maar kennelijk uit hun schrale beurs. De rijke ornamenten boven de vensters en de dubbele deur, die eenmaal vergruld moet zijn geweest zijn, waren nu met een dun geheel verfje overtoogen, en de glansige, kleine ruiten van purper spiegelglas, waren door gewoon fensterglas vervangen. De meer achterwaarts gelegen zijvleugels waren prijsgegeven aan een verwaarlozing, die het waarschijnlijk maakte, dat ze niet meer bewoond werden, wat als de bovenverdieping, die geheel verfeloos was, en waar de ruiten, door tijd of toevallig gebroken of gebarste, niet eens meer vernieuwd waren. Enkele daarvan had men eenvoudig met grouw papier toegeplakt. Voor anderen was die moeite niet eens genomen, zeker uit zorg voor goede luchtverversing.  Maar het spreekt wel vanzelf dat ik alleen vluchtige opmerksamheid kon geven aan hout en steen. Reeds vorig het brede perronoptrad met de gebroken fase waarin alwees vegeteerden, kwam het halve garnizoen, zoals Frans zich uitdrukte, ons tegemoet in de persoon van de kapitein, die ik terstond als de oude militaire zou herkend hebben, al waar ik er niet aan voorbereid geweest wie ik zien zouden. Al toch hij de burgerkleding, blauwe jas en pantalon, het vest hoog aan de keel toegekropt en de zwarte stoptas die hij zich nog niet had kunnen ontwennen, en die identiek was met zijn persoon, zoals zijn dillemsoorden en zijn metalen kruis, zijn rechtenvaste houding, ondanks het stijve been, tot gebruik van een stok noodzakelijk maakte, en de politiemuts die hij wat kranig op één oor had gezet. Alles duidde in hem de oud-gediende aan, die nog maar te halve in zijn abdicatie berustde. Hij is geen man van diep in de vijftig, die nog pik zwart haar had, en een donkere knevel, lang en puntig, a la Napoleon en stijf uitstaande avance van kosmitiek. Zijn hoogrode kleuren en bruine, brutale ogen, zijn harde trekken met iets grof sensueels in de uitdrukking, vooral door de dikke, rode lippen en de zware, korte kin, gaven iets ruws en gemeents aan zijn voorkomen, zodat hij werkelijk veel meer had van een sejant major, die daar eerlijk gepasportheerd te zijn een baantje bij de politie heeft gekregen, dan van een officier die eens aan het hoofd zijn er compagnie heeft gestaan, en die een eervolle rust geniet. Maar Francis had mij reeds gewaarschuwd dat ik niet te veel aan het uiterlijk moest hechten, en ik was voornemens mij over niets te ergen, nog boos te maken, om ongehindert mij naar waarnemingen te kunnen doen. Een leunende op zijn stok, en een lange, duitse pijp in de mond waaruit hij dapper dampte, kwam hij op ons toe, bracht even de hand aan de muts, en had al inderdaad een vreemde wijze waarop hij ons verwelkomde. Wel, via gaas, major, wat is dat? Heb je geen krijgsgevangenen gemaakt, of krijgen we een kwartiering? Een bezoek aan de generaal kapitein, hernaam Francis, voortstappende, en mij een wenk geven naar te volgen zonder de moeite te nemen mij voor te stellen.  Een verduiveld slecht ombijt gehaat, een half uur op de vreulen gewacht, de eieren te hard, de biefstuk als leer, zijn excelentie uit zijn humeur, en dat alles, omdat de vreulen goed vindt op een ongelegen tijd uit te rijden, redder te voet thuis te komen en de held van het mooie avontuur een triomf mee te brengen in de vesting. Bromde de kapitein op half knorrige, half scherzende toon, terwijl hij ons achterna liep. Zicht naar hem omkerende sprak, Francis, en dat alles, omdat uw majoer, zij drukt de zondeling op de titel, het genoeg gehaat, jonker Leopold van Zonshoventen ontmoeten, haar neef. Laat u dat genoeg zijn, en als je verder te klagen hebt, breng het dan maar op het rapport. We stapten de vestibule binnen, waar we de huisknacht vonden, die de deur had opengedaan en die voor ons uitweek op militaire wijze de hand aan de mud sprengende. Ondanks zijn lieverijrok, toeg hij nog een soldaatepantalon, zodat mij niet veel waagte met de onderstelling, dat hij vroeger de generaal als oppasser had gediend. Na even aangetikt te hebben, opende hij nu voor ons de deur van het salon. Een ontzegelijk ruim voortrek met goudklier behangsel, waar de generaal in een hooggeruchte leuningstoel zat te dommelen. Dat laatste bewees zijn iets wat verschrikt opstaan, toen wij hem al vrij dicht genaderd waren, want Francis was met sparen aan de liefde zaggis binnengetreden, en ik had er teveel belang bij hem op mijn gemak graden te slaan, om niet haar voorbeeld te volgen. Maar de luidruchtige stap van de kapitein, die goed vond ons achterna te lopen, wekte hem uit zijn siesten. Wel verre van het voorkomen te hebben, dat ik mij had voorgesteld van de klukken onhandelbare profendeur, die autante Roselaar op allerlei wijze ergenis had gegeven, zag ik voor mij een kleine, maagere grijzaart, winsgelade, zowel zijn gestalte, iets fijn en gedisintreerd had. Een langer, rechterneus, dunne bleke lippen, niet even een knevel rondom de ingevallen mond, zacht blauwe ogen, die iets dofs en slaperers hadden, dat mogelijk seks tijdelijk was, maar het ook wel het gevolg kon zijn van afmatting en gedruktheid. Silvergrijze haren hing en in lange, enigszins krullende vlocken om zijn slapen. Hij was geheuld in een verkleurde damaste chamber-kloak, waaronder een helderwit fest tevoorschijn kwam, terwijl een zwarte, zijde foelaar de maagere hals vermonden.  Zijn fijne handen waren blank, ondanks hun doorheid, en de sterk uitkomende aders. Hij doog een brede goudering met een wapen in kornelein gesneden, die tot kasek kon dienen, en die naar met zekere zenuachtige beweging heen en weerschoof onder het spreken. Daar was niets van de krijgsbevelhebber meer in de man, die ik nu voor mij zag, dan alleen een zekere, deftige belevenheid, die bewees dat hij als hoofd-officier in de hoogste kringen had verkeerd. Een onbeschrijflijk gevoel van meewarigheid overmeesterde mij bij het zien van die zwakken door zorg en leiden die neergebogen grijsaart, een indruk nog te meer versterkt door de bijgedachten dat ik het instrument zou moeten zijn om hem de genadeslag te geven, tenzij Francis. Maar reed stelde deze mij voor aan haar grootvaardig op haar eigenaardige wijze. Grootvaardig? Ik breng een jonker leeuwpot van Zonshove, die geen hartelijk welkom moet het heten, want hij is een curiositeit in de familie. Familie? Jonker van Zonshove? Ah. Ja, ik herinner me. Ik begrijp. Antwoorden deze op een toon van verbazing en verlegenheid, die duidelijk bewees dat hij volstrekt niet op de hoogte was. Maar toch, hij behoog zich beleefd en stak me de hand toe, die ik niet nalaten kon met zekere hartelijkheid te drukken. Neemt toch plaats, jonker, sprak hij, naar een stoelwijzende, waar tegen de kapiteinstond te leunen met een air of hij plan had mij die te betwisten. Excusier, Grootvaard, Neve Leopold en ik hebben een uur lang op de heide rondgesukkelt. We zijn bek af en rammelen van de honger. We komen bij u praten als we eerst gezien hebben of de kapitein ons nog wat van het disjuné heeft overgelaten. Is er nog een dekt Frits? Voeg ze, zich tot de bediende richtend, die tot haar orders wachtend welst blijven staan. Het is bij half twee vreemde, antwoorden deze, met zekere verlegenheid de schouders ophalen. Grijpt gelijk Frits, het is de regel van het huis. Wie niet op het appel is, wordt niet meegeteld. Breng ons hier er maar wat brood en koud vlees. En een glas port voor de heren, voegde de kapitein erbij. Wilt wel Frits zich verwijderen om aan die orders te voldoen, ging de kapitein vlak voor mij staan, terwijl hij sprak. Pardon jonkig, ik moet u een schuld opnemen.  Een jong man die zo ineens bij onze major in gratis geraakt, moet al heel wat bijzonders zijn. Waar ik met de ongemanierde snorbaard alleen geweest of onder vreemde, ik zou geweten hebben hoe zijn in pertinentie te beantwoorden. Dan tegenover de generaal, tegenover Francis, die mij op ergenis had voorbereid en stilswijgend langkmoedigheid had aanbevolen, aanzelde ik hem met antwoord te geven dat hij verdient dat, toen een generaal invieel. Kapitein, er klonk gezagende toon, ondanks de zachte stem van de grijzaart. Er zijn aardigheden die er onder ons door kunnen, maar gescheiden te vergeten dat wij nu niet onder ons zijn en dat hij vreule moord dan mankeert. Omdat ik haar major noem, nu zij ons opeens met iemand van de familie in de flank valt? Excusier mijn excelentie, maar dan had mij mijn vooruit de cosigne moeten geven. Nu zal het in meemorie me parten spelen. Het komt er niet op aangehoopa, viel Francis in. Op zijn leeftijd zou hij toch wel bij al zijn kwaden gewoon te blijven, al zou men kunnen eisen dat hij het respect voor de klein dochter van de generaal van zwänken niet vergat, omdat hij er als kind de exorcities heeft geleerd. Maar als genaamd consigne van de dag vraagt, kapitein, let er op, het is dit. Beleeftijd jegens mijn gast, die na ik mee nooit een deeg heeft gedragen, maar toch, daar geef ik mijn woord op, niet van het humeur is om met zich te laten spotten. Ik boog tegen Francis, het geen met de gelegenheid gehaft de kapitein de rug toe te keren zonder kennelijk opzet. Daarom mij duidelijk werd dat de gemeenschame voet waarop hij met Francis stond van haar kindzijd af en de zondelingen manier waarop zij met hem omsprong zijn ongepaste aardigheden bij kans wettigden. Dat men zijn uitvallen zomaar als de haren invollen ernst moest opvatten en dat zijn bedoeling beter was dan zijn wijze van die uitdrukken. Toen Frits met de portwijn was gekomen schond de kapitein drie glazen boordevol. Precenteerde het eerst aan mij en de generaal en het zijneopheftne sprak hij ruw goed hartig. De gezondheid van onze waardig commandant en uw welkomst jonker, het is van harte gemeent. Ik geloof dat we hier snakken naar een nieuw gezicht, maar de major heeft niet alle dagen zo'n luim van gastvrijheid. Daar kan je staat op maken.  Ik tracht de Francis aan te zien om de indrukwaar te nemen die deze opmerking bij haar zou teweeg brengen. Maar ze had zich van mij afgekeerd om wat brood en koud vlees voor mij klaar te maken en wipte daarop de kamer uit, zonder meer notities te nemen van geen wolfseide dan van het gegromener vlieg. Wat mij aangaat, ik had te veel behoefte aan enige verkwikking om niet met de kapitein aan te stoten en gebruik te maken van het geen haar zorgmaat bereid. Toch haast ik mij, want ik achte het onbeleefd de generaal dus zonder toespraak te laten, die inmiddels opnieuw wat sluimerzieks geen geworden. Maar het bleek me toch dat hij sluimerde als een poes die niet op haar gemak is, met half geopende ogen. Zo ras hij waarnem dat mijn eetlust genoeg zijn was voldaan, wenk tijdens de kapitein, die niet naliet, mij opnieuw in te schenken en fluisterde deze iets in, waarop hij zich verwijderde, na mij nog eens met onrustige en nieuwsgierige blikten hebben gade geslagen. Toen mij alleen waren, richtte de generaal zich op uit zijn lusteloze houding en sprak mij toen met zekere deftige ernst. Een woordje onder ons, jonker, als het u belieft, ik boog mij. Maar wees zo goed hiernaast mij te gaan zitten, ik ben een weinig hardhorig. Toen ik voldaan had aan zijn verlangen, ving er aan. Vergeef mij dat ik u een vraag moet doen die u enig sinds ongepast kan voorkomen. Is het voor de eerste maal dat jij mijn kleindochterij had ontmoet? Ja, generaal. En de ontmoeting die zeer toevallig was, was heel gelukkig voor mij. Ik gaf mijn kleine schets van mijn kruis toch naar de werven. Nu, dat verheugd mij, sprak de grijzaart met een zucht van verlichting. Ik vreesde om nu de waarheid te zeggen dat er iets achterstak. Mijn kleindochter heeft veel goed, dat mag ik met waarheid zeggen, maar zij heeft zo haar eigen naardigheden. Ze kan wel eens wat brusk uitvallen en heeft zekere zucht om alles te wagen en alles te braveren die haar almenige omgelegenheid heeft berokkend, almenige veiligendschap op de naals gehaald. Ik vreesde dat het u en haar iets voorgevallen was, dat zij nu trachten goed te maken, zoals dat haar meer gebeurt.  De vreule heeft niets bij mij goed te maken, generaal, en de welwillendheid waarmee ze mij hier een goede ontvangst heeft toegezicht, moet ik te meer waarderen, sinds zij niet de gewoonte heeft uit banale hoffelijkheid te handelen. Ik wenste wel dat zij die gewoonte wilde aannemen. Hervatte de grijzaart met een zacht hoofdschudden. Doch wat u betreft, wees verzekerd, dat ik haar toezegging niet de schande zal maken. Gezijd mij van harte welkom. Maar verklaar me toch iets. Francis zegt dat geef van de familie zijt, en ik herinner me wel dat ik in de tijd van Sonshoof heb horen noemen, die aan mijn overleden vrouw was gepaanteerd, maar het is al zo lang geleden dat ik waarder niet meer weet hoe dat er nog kan naar zit. Mijn grootmoeder was een vreule van Rosellaar, generaal. Ah, juist, van moederszijde alzo. Zij moet getrouwd zijn met de Frans Edelman, zou ik mij niet vergis. De baron Bermane was van Belgische afkomstgeneraal. Nou ja, maar wij waren toen midden in de Franse tijd en mij nam het zo straf niet op met de nationaliteiten. Ik herinner mij nu heel goed te bezwaren die mijn vrouw maakte om de receptie te gaan uit oorzaak van broyerie met vreule Sofie. Ik zette het door omdat men de confinances in acht moest nemen uit aanzien van de baron Bermane, die aan onze perfect was gepaanteerd. Het jonge paar vertrok naar eenderzellige departementen en ik heb er niet meer van gehoord. Later, tijdens de regie in van Koning Willem I, vanaam ik van derde dat baron Bermane in Hoge Gunst was geraakt bij de koning. Die Gunst heeft de ongelukkige Edelman duur genoeg geboed daar zijn oorzaak was dat hij trouw hield aan zijn vorst tijdens de Belgische opstand. Het ging hem door zijn familie zeer kwalijk werd genomen. En wat erger was, de haat van het gepeupel hem vestigde in die mate dat men zijn kasteel in de nebei het van laken plunderde en verbrandde en hemzelfde die zich kloekmoedig tegen die baldadigen verzette op gruwelijke wijze vermoorde. Weer een van die feiten uit die tijd van jammer en verwarring die ik mij nog zo goed kan voorstellen. Mijn soldaten branden van verlangen om de muiters en plunderaars naar verdiensten te straffen. Maar ongelukkig werd hun lang, veel te lang werkeloosheid opgelegd.  Dan, ik wil me nu niet meer in die ergenissen verdiepen. Wat is er van de weduw en haar kinderen geworden? Zij was het met de haren ontkomen en keerde naar Holland terug met haar zoon en zeven dochters waarvan de oudste verloofd was met jonker van Zonshoven. Het huwelijk ging door ondanks de bezwarende tijdsomstandigheden. Ik ben hun enige zoon. Wel, dan merk ik zoveel als uw auto om jonker. Die berekening heb ik ook gemaakt en daarom. Komt u mij toch niet over familiezaken spreken, wil ik hopen? Voeg hij een zichtbare onrust. Maar mijn waren hier auto om, men kan immers wel over familieaangelegenheden spreken zonder dat het juist onangenaam moeten zijn. Hmm ja, ik merk wel dat geen van Zonshoven zit. En ze is lang vreemd aan de jammerlijke feiten die de roselaars hebben verdeeld. Ze hebben ook al in letterlijke zin niets gedaan en dan bijten en vereten. Op zulke wijze dat er schatter verloren zijn gegaan in processen en dat Francis en ik nog leiden onder de naweien. Ik wil het geloven, beste oom, maar uw moeder was al een dermale. Dat stelt me gerust. Toch zo het anders waren, zo ga je een ander bericht kwam brengen dat voor Francis pijnlijk zou kunnen zijn of beschamend voor mij. Ik weet het, men betwist tot de geldigheid toe van mijn huwelijk in Zwitserland. Of zo het geldzaker betreft, waarin ik, of iemand termijnen betrokken kon zijn, dan wist ik u zo edelmoedig en sparen het haar zolang het haar gespaard kan worden. Ik ben oud en al zo gebogen onder de last des levens dat ik er nogal wat bij dragen kan. Al ben ik erbij kans onder versuft. Mogelijk weet ik er wel iets op te vinden om een gat te stoppen of iets dat recht af te leiden. Alleen wees oprecht met mij en zeg het mij ronduit hun vertrouwen. Wel generaal, ik zou daar veel op kunnen antwoorden, maar verschoon mij voor dit ogenblik. Vreulen maar dan heeft mij dezelfde vraag gedaan, met de goede bedoeling om jezelf mogelijk onaangenaamheid te sparen. En ik heb haar geantwoord naar waarheid, dat ik kennis kwam maken in de hoop de familiebetrekkingen, die al vrij los geworden zijn, na daar aan te binden.  Ze heeft mij de eer gedaan zeker vertrouwen te stellen in mijn loyaliteit en mij een acceptie genoemd in de familie. Wel geloven dat ik een oprecht verlangen koest te om mij dat vertrouwen en die gunstige onderscheiding waardig te maken en ik verzeker u dat het mijn grootste trion zou zijn, zo'n van Zonshoven het geluk mocht hebben de wonden te helen voorheen door de roselaars geslagen. Dan zou er veel moeten gebeuren, mijn beste jonger, hernaam van zwänken met een zwaar moedig hoofdschudden. Maar toch, reeds de wens, is prijzenswaardig. Na een ogenblik pijnzins hervatte hij. De waarheid, dat geld de zenuwen van de oorlog, moet in deze ook gelden voor de vrede. Uw eivereste pogingen zouden vruchteloos zijn, zodat elementon brak, en toch houdt mij ten goede en dus ook mijn vergis. En toch vrees ik dat de van Zonshovens op dit punt schraal zijn bedeeld. In mijn herinnering werden ze geacht te behoren tot de specialiteit die men lanobles besvaneuus noemt, waardig gelieden, maar die in de noordzakelijkheid waren geraakt om naar winstgevende ambten en bedieningen te staan ten einde te kunnen leven. Dat is volle commuwaar generaal, en mijn vader maakte in deze gans geen acceptie. Daarbij was hij, zoals ik gezegd heb, getrouwd met één die er zeven freudus dermalen die bij de Belgische opstand alles had verloren, en leven moest van het pensioen dat haar moeder genoot en dat wel haast met die overlijden voor haar verloor gingen. En deed de koning niets voor de freudus? Wat wilde je best de oom? De enige zoon was forstelijk voortgeholpen, maar stiervende bloei des levens en lied zelf een gezin na. Wat verdienstelijks hadden die meisjes nog voor koning Willem II, dat deze geheugen moest houden van de trouw door haar vader kunnen zijn en bewezen. Dat is wel zo, maar toch behoort het daarnaast de plichten de vorsten om de digniteit van een adel te helpen ophouden, en wat brengt een dieper vernedering dan de armoede? Ik ben het met u eens dat de armoede een zware beproefing is voor elk mens, en niet het minst in onze stand best de oom, maar een vernedering behoeft er voor niemand te zijn.  Het geheim om rijk te worden wordt dik was niet gevonden, dan met het verlies van zekere achting voor zichzelf, en het komt naar mijn gevoelen al de eerste adel toe om hierop het nobles oblige te letten, en zichzelf niet te kort te doen. Ook daarom kan ik het niet goedkeuren, dat men als edemann liever alles wacht van vorste gunst en alles afwacht wat deze opligt, dan zich mannelijk boven zekere ingeroesde vooroordeelijken te verheffen en door eigen energie en werkgracht te verwerven, wat men juist om zijn digniteit te handhaven, niet met de hand op te houden, moest willen aftronen. Ik voor mij heb daar tenminste zo over gedacht en naar dat begincel gehandeld. Met die uitkomst dat gij volgens de traditie uur voorzaten naar de ene van de repost heb gestaan, voeg van zwänken wat verdrietelijk, tot hier toe niet. Maar daar valt mij iets in. Op dit ogenblik is er een Van Zonshoven minister van Buitenlandse Zaken, hervat er de generaal. Dat moet indien ik mij niet bedrieg, een vermogen man zijn, in welke graadzijdge met hem verwandt. Hij is mijn oom. Wel nu, dat is zo kwaad niet, met een post bij het ene van de gezandschap derogiert me niet en bij wat talent en goede relaties komt men dan licht verder. Dat stemme ik u toe en dit bekende u dat ik een zekere zwakke moment er ben in zo'n gedacht heb. Maar die oom is juist de man die om maar een zaak te noemen door zijn huwelijk met een meisje dat nog geest, nog hard, nog beschaving had. De koffiekleurige dochter van een schatrijke oostelling zegt een miljoenen van de nabop, heeft toegeëigend, zonder de armenvrouw iets meer te geven dan zijn hand en zijn naam. Dat is inderdaad een jammerlijke messallianz. Maar waar het volgt voor u, dat jij een oom hebt die schatrijke is en kindeloos, eindigt hij, vragen daar wijzen. Zeker, en nu al op leeftijd, maar met wie ik gebroeieerd ben en zal blijven, zolang ik een laagheid zal achten om kniebijgunnen te maken voor hem ter verzoening. De generaal schudde het hoofd. Nog altijd wel bloed van de roselaars. Nee, de Van Sonshovers waren nooit ha-dragend, maar vier, en zietgegeneraal, al heb ik in de wieg niet met tinkjes kunnen spelen. Ik heb geleerd dat er betere trots is dan adeltrotts.  Ik heb geleerd dat mij geen creusensbehoefte zijn om zijn onafhankelijkheid te bewaren, die ik had moeten opgeven als ik mij in de armen geworpen had van die oom, maar die ik nu heb behouden door eigen werkzaamheid, door sober te zijn en met overleg te handelen. Door mij geen behoefte te scheppen, dan die ik met mijn matig inkomen wist te voldoen. Zo ben ik nu vrij man gebleven tot hier toe en om in mijn volle mening te zeggen, dat is mij meerwaard dan mijn adeltom. Bravo, bravissimo! Het was de diepe volle altstem van Francis, die zich achter mij hoeren liet, en de handen die mij zo dapper hadden toegejuigd, legde zich nu vertrouwelijk op mijn schouders. Door de half geopende port-pricé, die het grote salon van de ruime eetzaalschijden onopgemerkt binnengekomen, daar wij met de rug naar die deur toegewenst zaten, was hij stil blijven staan om ons gesprek niet te stooren. Maar toen zij hoorde wat haar instemming vond, had zij, die zo geheel de premier-movement was, zich niet kunnen onthouden. Gij ziet het jonger, spakt de generaal wat verdrietelijk met gevronste wenkprauw. Met zo te spreken heb je mijn kleindochterinner zwak getast. Zij droont van onafhankelijkheid. Het is haar illusie niets of niemand nodig te hebben. Niet mijn illusie, groot papa, mijn beginsel is het. Lever vrij en arm te zijn om mij zelf te blijven. Lever ontbeeringen te leiden en offers te brengen dan laagheden te doen om behoefte en begeer te in te widdelen die mijn mannelijke behoorten overwinnen. Ik zeg mannelijk, Leopold, al je zie je kwestie van mijzelf, want tot vastheid van wil en klokheid van daad betreft, op punten als deze, daar behoort een vrouw voor, geen man te wijken. Ja, ik hou maar verzekerd dat wij daar in de meeste uur voor zijn. Von Zwenke bezig op de lippen, sleote ogen en dook neer in zijn armstoel of hij een knotslag ontvangen had. Maar verslagen acht hij zich toch niet, want na enige ogenblikken hievij zich weer op en spakt tot Francis. Ik geef het u toe dat ge het mij afwint in het kracht om ontbeeringen te dragen, maar jij zou toch niet kwalijk doen u van tijd tot tijd toe te leggen op enige zelfbeheersing.  Op mijn leeftijd valt het hard onder iedere vorm zekere beschuldigingen te moeten horen, als men toch al zoveel geleden heeft en zulke harde slagen van het noodlot had door te staan. Zeker had het hier anders kunnen en moeten zijn, maar ik zie helaas geen kans meer op redres. Ik ben niets meer dan een gebogen grijsaard, onmachtig zich op te heffen uit stof der vernedering waarin wij zijn weggezoeken. Ik kan nu helemaal niets anders leven, al weet ik dat ga u mijndend willen getroost, wat ga je niet behoorden te dragen. Kom, kom, grootpa. Gewet wel dat mijn uitvallen harder klinken dan ze gemeent zijn. Gewet wel dat ik veel wat mij tegen is met luchtigheid dragen om uwend wel, maar van mij te eisen dat ik goedkeuren zouden wat mij ergard of niet toejuigen wat zo geheel mijn instemming heeft als Leo's uitspraak van de Reven, dat is te veel gevecht. Zulke zelfbeheersing zal ik nooit kunnen oefenen. Dat is wel ongelukkig, veelde generaal in, niet zonder wat bitterheid, want wat zal Neve Leopold van ons denken, als hij u bij iedere aanleiding zeker verwijt te horen uitspreken. Hij zal denken om dat hij in een familie gekomen is die zich niet voor hem trachten vermommen en dat acht hij in eer en een voorrecht. Dat is een avantaas dat geen ruimsgroot zult genieten, jonker. Als je hier wat lang blijft, viel nu de kapitein in die weer binnen was gekomen. Onze major vooral heeft de loffelijke gewoonte iedereen zonder aanzienstidspersoons terstond te zeggen waar het op staat. Haaren opinies van welke aard ze ook zijn, onverweld lucht te geven en als er iets wordt gezegd of gedaan dat haar hoog edelgestrengen niet bevalt, baratenexecutie hoor, even als bij de vondessen van de Krijgstraat. Het was vondswinke aan te zien dat deze plompe aardigheid over zijn kleindochter herminderde, maar toch weer sloot hij de ogen en klemde de lippen op een, als wil haar liefst niet mee te doen hebben. Mij dunkt kapitein dat het toch van insgraatie wordt bewezen, anders had geimmers al lang een congé hebben gekregen, zij Frans is scherzend, maar toch hetuigde die scherzmeer van bitterheid dan van vrolijke luim. Dat bewijst alleen waar mijn langmoedigheid vreule major, gewet wel dat ik mij door u laat troeven als een conscript door zijn corporaal.  Ik zou hem van de prins veld maar schalk niet hebben afgewacht wat ik van u verduur. Gij begint er zwak en vervallen uit te zien van al dat leiden en die mishandelingen, spotte Franses. Kapitein, spakt nu de generaal, die met gebogenhoofd en een zeker zenuwachtige verlegenheid naar dit katjespel had ze te luisteren, niet zonder ondersteeker hoe het zou aflopen. Kapitein, kat u menig mijn wens te kennen gegeven om amfamieën te blijven. En ik, excelentie, niet ralende dat het onderhoud amfamieën zoveel aantrekkelijks voor u zou hebben, kwam het gewone middel tegen melancholie voorstellen, een partijtje piquet. Dank je kapitein, nu geen kaarten, ik wens van het gezelschap van mijn neef te profiteren. En gij komt als een spelbreker invallen terwijl deze juist op het propo was van zijn lebensbekendnessen die mij groot belang inboezemen, weet Frans het toe. Gij zou het veel beter doen met eens rond te zien naar mijn reezweep die ik ergens op de hei verloeren heb aan de zoon van het bos. Toen ik neef Leo ontmoeten had ik er nog. Het is geen licht corvée zo'n ding weer te vinden in het zand, bram er alf. Maar gewet wel, ik ben er zo mee de ontgift en als gij haar weerbrengt, doet gij mij plezier. Nu, daar ik niet van dienst proef te zijn bij de generaal, zal ik het proberen. Een malicious dispoot kon ik niet aan laten tegen Frans eens te zeggen, haar met de vinger dreigend. Ze kleurde even en glimlachtte. O, jonker, dat is nog zo erg niet, zuchte de deemmoedig en vazal. Toen Fruele Major nog een kind was, had gij het eens moeten bijwonen. In die dagen heb ik wel wat anders te doen en te leiden gehad. Precies, zei Franses, toen heb gij mij mee bedorven en meer dan de anderen. Zacht zat gij nu ook wat harder voorboet. Als ik zo zware penitentie doe, moet ik ook absoluutie hebben, sprak hij deemmoedig. Absoluutie nooit, maar wapenschorsing voor de gedele dag, maar ik denk dat is mooi genoeg. Ziet daar mijn hand erop. Hij nam die met een zacht hoofdschudde en een aarzelende blik, als had hij geen groot vertrouwen in de overeenkomst.  Ik zag iets vochtigens in zijn oog schitteren, dat mij met zijn brutale gemeensamheid verzoende, maar waarover hij zich blijkbaar schaamde, want hij ontrok zich aan onze opmerksamheid door een schielijk aftocht. Toch keerde hij terug op de ogenblik zelf dat wij ons voor een vertrouwelijk onderhoud hadden gezet en wenden zich rechtstriks tot Franses. Ik weet wel dat ik u weer stoor kon Fruele, maar het is, geloof ik, nog beter ik dan Fritz. Ik ontmoette aan de brug de coutier van de jonker, die vragen komt wanneer hij voor moet zijn. Ik aarzelde met mijn antwoord, in het ongewisse of mijn wens, om zo lang mogelijk te vertoeven, niet in strijd zou zijn met de inrichting van het huis. Toen in de kapitein halfluid tot Franses hoorde zeggen. Ik heb al eens naar de cocoonel om gezien, daar is er wel één klaar voor de keuken, maar niet voor vandaag. Daar moet hij op rekenen. Het is jammer voor Le Cher Cousin, maar Le Cher Cousin, als hij mij daarmee bedoeld, viel ik in, dit punt van overleg aangrijpende, zou ik niets liever wensen dan de dag hier te mogen doorbrengen, alleen hij maakt niet de minste aanspraak op een fijn diner. Wel, het spreekt vanzelfde geblijft eten in Nevilleopold, à la fortune dupont, sprak de generaal, naar Franses te hebben aangezien, die nog altijd scheen te aarzelen, eerst hij instemde met de uitnodiging. Het kan niet anders, sprak ze eindelijk besloten. Wie komt er voor een paar uur naar de werven? Daarbij, we hebben nog zo weinig aan elkaar gehad, maar eigenlijk moest het niet zijn, wij behoortden niemand aan onze tafel te noden. De vraag is maar of jij mij de hele dag hier houden wilt, Franses, viel ik in, onderstellen dat het zij over een schraal menu topte. Het overige betekent niets, ik kan al desnoods met een koud maal doen. Nu ja, ik ken dat, gezet gerust dat men u niet bij het woord zal vatten. Heus, Franses, ik... Als je het meent, zijt geen fenomeen, ripsen lachend, maar genoeg, het blijft erbij. Kapitein, wil je het eens goed overleggen met de kutsier, want het zal nodig zijn dat de jongker niet te laat door het bos rijdt. Waarom toch? Er zijn er hier geen rovers denk ik, of geest gemogen dat ik de wilde jager in werkelijkheid zal zien verschijnen.  Nee, dat wel niet, maar er zijn doolwegen en... Als jij mij voor zo bad houdt, rijd ik niet weg voor midden in de nacht. Waartoe, die fanfronade, we zullen vroeg eten en om zeven uur het rijtuig, kapitein, sprak Franses met gezag. Gebeschaamd met Franses met zo pover hospitaliteit, veelde generaal in, is niet veel beter dat neef van Zonshoven deze nacht hier logeren blijft, om morgen op zijn tijd terug te rijden. Een logeergast, grootpapa, ik ga weet dat zo niet, maar daar zijn we waarlijk niet op ingericht. Nota benen riept de kapitein met een luidelach, we zouden een halve compagnie kunnen herbergen. Uk compagnie zeker, viel Franses uit, meer bits dan Edelmoedig tegenover de man die als eerste luitenand was gepensioneerd. Het bleek wel dat hij ontzacht had voor zijn manjoer, want hij werd bleek van ergenis, maar hij verbetigde lippen om een antwoord terug te houden en zweeg. Franses is geen toch te goed hartig om de krenking niet weer goed te maken. Ik meen de kapitein dat er plaats genoeg zouden zijn voor een half regiment, maar zoals men soldatenhuis vest, terwijl de jongen van Zonshoven aan Haagse wilde gewoon. Gewoon aan een kamer met alkoven op de tweede verdieping in een burgerhuis, repliceerde ik. Luister vreule Franses, als jij jongen van Zonshoven niet herbergen wilt om redenen die voor u haar wettigheid kunnen hebben, zeg het dan maar ronduit, maar maskeer ze niet onder zo'n uitvluchten. Kamers zijn er genoeg, dat is onwedensprekelijk. En nu, ik slaap op de eerste stromatras de beste die jij ergens laat neerleggen. Ik schana voor u, Franses, spakt de generaal met zachte verleegstem. Dat is weer een van die kaprices. Als jij dan volstrekt blijven wilt, spakt Franses, mij aanzienen met een koel en verdrietelijk gezicht, zal ik trachten een slaapkamer uit te zoeken waar de ruiten heel zijn. Kom, kapitein, arrangeer dat met de koetsier. Van de corvée om de reisweep te zoeken, zijt jij verschoont. Vandaag fungeert jij als marchel de logis. En haar slaaf bij de armnemende, zonder een blik op mij te werpen, verliet zij met hem het vertrek. Einde van opname deel 7 van Major Frans. Deze opname behoort tot het publieke domein. Opname deel 8 van Major Frans. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opnamen behoort tot het publieke domein.  Voor mijn informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Anna Simon. De generaal scheen zijn beste willen doen om de ongunstige indruk weg te nemen die hij menen dat ik van Franses moest hebben opgevat. Geloof toch, sprak hij toen wij alleen waren. Dat is het wezenlijk groep met je meent, maar er wordt je niet meer op logeergasten gereken. Geet treft haar au des profus. En dit hindert haar. Daar zij er zich zeker een genoegen van maken zou, het hier recht comfortabel voor je in te richten. Een ander zou er dus geen weten te bewaren en nu zeker een particulariteit te te verbergen die u konden doen twijfelen of jij hier welkom waard. Maar zie je, dit juist kan Franses niet. Mijn kleindochter heeft een uitmuntend verstand. Een goed hart, een vast karakter, maar zij heeft zo haar eigen naardigheden die haar veel tijd zin ongunstig ligt te tellen. Welke dame heeft niet haar kaprices? Haare opvattingen, viel ik in. Ja, maar anderen weten die te kleuren en te dekken met wat blanquetsen en wat fijne vernies. Franses verstaat niets daarvan. Ze heeft ongelukkig geen opvoeding gehad zoals die had moeten zijn voor een jonge dame van haar stand. Sajan, ik wil zeggen, kapitein Rolf en zijn zuster hebben haar van jongs aan een weinigje bedorven. Ze heeft haar moeder niet gekend. Mijn schoonzoom was vreemdeling en begreep niets van de eisen in haar deftige Hollands educatie. Ik was een effectieve dienst en zelde lang genoeg in zijn huis om veel achter kunnen geven op mijn kleindochter. Maar er zijn ogenblikken waarin ik mijzelf verwijt dat ik aan zekere rankkunen toegevende het voorstel niet heb aangenomen van haar oudtante die voor haar opvoeding wilde zorgen. Ze zou dan wel geen vrolijke jeugd hebben gehad, dat is waar. Maar ze zou ook niet als een wilde rank zijn opgeschoten, ongesnoeid en onbargst hem zoals we haar nu zien en daarom boven zou haar het toekomst verzekerd zijn. Voordat alles had ik mijn persoonlijk gegrieven moet het een offer brengen. En de generaal liet in diepe moedeloosheid het hoofd op de borst zinken. Tante Sophie zou zeker haar satisfactie hebben gehad, zo zij die bewijzen van leedgevoel en nabarou bij de gebogen grijsaard had kunnen gade slaan. Ik, als haar representant, meende hem troost te mogen geven.  Kom, generaal, niet zo misboedig. Van een jonge dame evenende de twintig is toch waarlijk het laatste woord niet gezegd. Dat de edele plant wat in het wild is opgeschoten maakt het te frissig en krachtiger. Dat is beter dan de broekkastplanten die ons gedistinueerde kostscholen leveren. Mogelijk zal de hand van een welmenend echtgenoot nog veel kunnen ombuigen en te goede leiden. Dat is juist één daar grote bezwaren, Francis zal nooit haar hand leggen in die van een man die zij van zulke voornemens verdacht hield. Juist gezien, grootwapa. Major Frans zat de gener stond het camando afstaan aan haar minderen. Ze wil niet soms zich zien dan slaven en vazallen. En jonker Leopold zal wel doen zich naar dit gebruik te schikken. Zo hij lust heeft hier conspiraties tegen haar vrijheid te smeden, sprak nu Francis zelf. Ganz niet op scherzende toon, maar met koelen, bijna minachtende ernst. En mij een allesbehalve vriendelijke bliktoewerpende ging zij voort. Dat ze tegen onze convencine heeft, dat jij hier het zwak van mijn grootvader Vleijen zou met onlijd voerbare plannen te vormen. Ik verzeker u niet dat er geen opzet lag in het genekzijden en dat het alleen volgt uit de loop van mijn gesprek met uw hier grootpapa. Hoewel het blijft volharder in mijn mening dat een degelijk echtgenoot die zich weet te doen achter gans geen verwerpelijke gaven is voor iedere vrouw in het algemeen en bovenal voor Major Frans en de bijzonder. Als jij dit comploteren noemt, ben ik hier een samersweerder. Als spreekende zag ik er aan met een vaste, uitdagende blik die zij vier en vermetel beantwoorden, terwijl een gloeiend rood, als van toren, voorhoofd en wangen overtoog. Maar opeens zag ik haar bleek worden, het gelaad afwenden, en het was alleen met een gedwongen lachje dat zij ten antwoord gaf, het samersweerder die te minder gevaarlijk is, daar de generaal u bij de eerste aanleiding het beste zeggen zal, dat vreule Mardin geen andere dan een schatrijke echtgenoot kan aannemen. En zoals jij zelf ons hebt meegedeeld, staan er van Zonshovers niet op de lijst er hoogst aangeslagen in de belasting. Maar Francis, viel de generaal in. Wel ja, bon papa, dat is immers de standmeter waarnaar de heren elkanderheden te daarenschatten. En dit zult gaan we meteen zijn. Als Major Frans verkocht moet worden, dan moet het zijn tot de hoogste prijs.  En nu, neef Leo, gevaalt gelukkig niet in de termen. We kunnen vrienden blijven. Lop eens met me mee naar buiten. Ik zal u wat van het terrein laten zien. Grootvaarden kan meewandelen. De wind is gaan liggen. De zon is doorgeschoten. Het is bijna zacht lente weer. Ik heb de heren van onze gast mijn tuin hoed opgezet. En hier is uw muts, grootpa. De chamberkloak, maar wat toegeknopt. Mijn arm genomen en opgemarcheerd. Die donkere vervocht gezaal geeft maar meufen en sombere denkbeelden. En Ritz, sleepte zij de generaal mee, terwijl ik in aller gewilligheid volgde. En zie daar het waar en waarachtig verslag van mijn installatie op de werven, die ik sinds, het zal nu al drie weken zijn, niet weer verlaten heb. Franse zat gelijk. Het was zacht lente weer geworden, en de bijkants tegen zijn wild naar buiten gevoerde grijsaart, onderfond de verkwekkende invloed van frisse lucht en een ruim uitzicht, toen wij achter het kasteel om, langs de volgieren voortwandelden. De generaal door de arm zijn er kleindochter gesteund, en ik naast haar gaande. Luisterend naar haar opgewekte koud en de malicious reparties die zij altijd klaar had, als er iets gezegd werd wat hij uitlockte. Met een oprichtheid die aan onvoorzichtigheid grinsde, gaf zij de wonderplekken van de werven bloot. Neef Leo was nu toch huisgenoot en zou deze zelf gauw genoeg opmerken, alwees men hem die niet aan, gaf zij de generaal zijn antwoord, die minder gulle bekentenissen had gewinst. Het is nu helemaal niet anders neef, we zijn hier niet rijk, en wij moeten het zijn om een landgoed als dit te bewonen en te onderhouden. Daarbij is het voor groepenpaar geen tijd meer om te laten timberen en verven. Hier aan daar wat glazen laten maken zou juist geen luxe zijn, maar wat zal ik u zeggen, wij zien tegen het werk volk op. De volgieren die voorheen aangelegd was op een grootse schaal, en met haar verguld netwerken uit voorkomen had, eenmaal een menigte van kostbare en zeldzame woners te hebben geherbergt, en de pluimgraaf handenvol werk gegeven te hebben, was nu, zoals Francis niet nalied, mede te delen, op verlangen van de kapitein in een simpele kipperen herschapen, terwijl het tegelijk cocoenen in opgesloten waren, bestemd om voor de tafel te dienen. Een liefhebberij van Rolf, die er zelf verzorgt.  Wij gingen langs een zachtig looing opward, tot aan een vormaals prachtige stenen koppel, geheel in de rijke stijl van de 18e eeuw, maar die ruwen, witte muretoonden in plaats van het voormalig schilderwerk. De vocht en de achterloosheid daar bediend had het geheel bedorven, bekende de generaal, en daar het onze tijd niet was, om zoiets op te knappen, vloeg de Francis erbij, liet ik een brokanteur uit Arnhem komen, die voor de rafelende lappen nog een redelijk sommertje bood. Toch is het hier mijn lievelingsplek, al biedt het dak geen schuil plaats meer tegen regen en sneeuw, maar hier op die rustige bank, die ik er heb laten zetten, gemoet weten, de kapitein kan zo wat timmeren, zijn we toch nog door de muren beschutten. Kom je wat zitten, grootvader? Nevelio moet het heerlijk uitzicht genieten over de hoogte en laagde de heidegronden, door het prachtige dennebos ter ene zijde begrenst. Het was werkelijk een verrukkelijk uitzicht, en als de zon nu en dan door de wolken schoot en er haren lichttinten op wirp, waren er effecten die een schildering geestrift zouden hebben gebracht. Francis schee met volle teugen en met de zorgeloosheid van een onnadenkend kind het verrukkelijke schouwspel te genieten, maar de generaal werd blijker aangegrepen door smartelijke bijgedachten. Ik raden ze, al sprak hij ze niet uit. Alles wat hier het oog aanschouwde, de rijke landen rijen ingesloten, die maar even aan de horizon links opdoemde, had eenmaal tot de bezittinger van de werver behoord. Hij zelf had het goed onbeswaard in handen gekregen, en nu geen duim breed gronds, geen strookje lands, geen enkele boom kon hij in waarheid meretzijnen noemen, en daar zat zijn kleindochter, wie dit alles had moeten tegoeden komen, in argeloosheid neer, en hij kon haar niet anders nalaten dan een ruïne. In die nog maar een ruïne, moest hij zichzelf zeggen, als hij moed had, om tot in de diepte van zijn ongeluk neer te dalen. Dat mijn raadsvermogen maar niet bedroog, beweest mij niet slechts zijn sombers wijgen, de weemoedige blik die hij op Franses weerp, na het ver gezicht een tijdlang te hebben aangestaard, maar ook de vraag aan mij, waarmee hij zijn stilswijgen afbraak, en die schijnbaar doeloos, maar zelf in het hart mijner overpijzingen trof. Apropos Neef, wat is er van die zes meisjes geworden? Franses lacht een luid.  Groepapa, die opeens belangstelling toont in het lot van zes jonge meisjes tegelijk, dacht ze nog als derg. Spot niet kind, gronden hij, en er valt er met zekere ernst tot mij. Ik bedoel de zes vreudig dermalen, die zusters je oor moeder. Gij wilt weten of Leo misschien door de tijd nog kans heeft om rijk te worden? Veel Franses weer in, met haar eigen clairvoyance en vermetelheid. Das mis Groepapa, daar is niet één erf dan te bij. Heb ik het geraden, Leo? Maar al te goed. Twee haren zijn sinds lang overleden, twee andere zijn redelijk goed gehuwd, daar zijn niet tegen een messalianse opzagen, maar zij hebben kinderen. Tante Sophie alleen leeft nog, en wordt zowat door de familie onderhouden, maar toen ik, in tijd en weilen, dat het leiden kan, ook het mijne bijdrage. Tante Sophie? Er haalde de generaal. Hadden de hermales de handigheid om Sophie Rooselaar tot petante te verkiezen? Denkelijk wel, maar ik weet er waarlijk het vijne niet van te zeggen. Mijn goede moeder sprak mijzelfde van de familieomstandigheden. Maar zou die Tante Sophie dan ook de uitverkorrenen kunnen zijn van onze oude kwelgeest vreule Rooselaar? De generaal kwam op een voor mij zeer onveilig terrein. Ik kon, ik mocht niet oprecht wezen, en ik huiverde tegen dubbelheid onder de eerlijke, open ogen van Francis. Zelf kon zij mijn onwillens te hulp. Zeker niet, reept zij met haar gewone leeftigheid, want dan zou Leo het ons ter stond wel gezegd hebben. Dat is waar, kind. En gij, Leo, heeft mij nu behandeld zoals ons, en nu zelfs geen kennisgegeven van haar overlijden, zelfs niet uitgenodigd om haar begrafenis bij te wonen. Ik weet met zekerheid dat niemand van de familie daar toe uitgenodigd is, en dat zij met de uiterste invoot door haar dokter en haar notaris ten graf is geleid. Dan is het ook niet twijfelachtig hoe wij door haar behandeld zijn, spakt de generaal, met ergenis zijn kleindochter aanzienende, en nu zijn onderzoek bij mij opgevend. Ik voor mij had niet anders verwacht. We zijn in vijandschap elkaar niet schuldig gebleven, maar ik begrijp mij niet hoe zij het over zich heeft kunnen verkrijgen, om het enige kleinkind haar zuster zo te beroven. Maar is het dan zo zeker dat ze dit gedaan heeft, waagt ik aan te merken.  In Uiterst bekent dat haar testamentaire beschikkingen minstens drie maanden moeten geheim worden gehouden. Maar toch zeker niet voor de erf genamen, viel de generaal in. Nee, als zij Francis bedacht had, zou er vooral iets van weten, en dan zou zo een notaris zich niet verstouten ons zo achterloos te behandelen. Nee, het is maar al te zeker dat ze de familie haat zo ver heeft gedreven, dat mijn arme kleindochter, die daar aan volle komen onschuldig is, er dus onderleiden moet. Zonder dat ik een oogomblik op zoiets als een legaat heb gerekend, viel Francis in, moet ik u toch bekennen, dat het mij enigszins verwondert, dat Tante Sophie ook mij in die familie Rancune heeft begrepen. Waartoe verwondert u dat? Vroeg van zwänke, haar aanzienende. Gehebt immers nooit iets van haar gezien of gehoord. Dat heb ik juist wel. Zeer toevallig, dat is waar, maar toch had ze bij die gelegenheid geen reden om zich persoonlijk over mij te beklagen. Hoewelap mogelijk is dat zij, zoals mij meer gebeurt bij een eerste ontmoeting, de ondeugende zag mij even schalks aan, een kwaadend dunk van mij heeft gekregen. Dat lijkt op u, gomde de generaal. De enige kans dat u een mogelijk gegeven was om de voortuim bij de haren te grijpen, willends te verontachtzamen. Maar grootpapa, geverschiet daar uw kruid in het wilde, ge weet immers niet eens wat er tussen de oude vreulen en mij is voorgevallen. Als het iets goed van haar geweest, zou het mij wel hebben meegedeeld. Ik zweeg ervan, omdat ik wist hoe zeer het noemen van die naam, reeds uw driftplachtgaande te maken en omdat ik het onnodig vond u opnieuw te bevitteren. Wat zal ik u zeggen kind, hernam de generaal met een zachte, bewogene stem. Ikzelf voelde me te oud en te strammel om nog voor dat hatelijke wijf een kniebuiging te maken. En ik geloof dat ik liever mijn hand had zien verdoren dan die hard toe te rijke ter verzoening. Maar toch, gij? Ja, het is een zwakheid. Ik bekende het voor u als voorneefleo. Als jij persoonlijk uw pest met haar had kunnen maken en ik daar er wat meer rust had gekregen over uw toekomst, dan zou me dat zeer verheugd, zeer verlicht hebben. Jammer dat ik het niet geweten heb, zei Francis met een luchtig schouder op hanen.  Want wie weet, zo ik de kennismaking had voortgezet en eens mijn best had gedaan, hoe schitterend maar jouw Francer in haar testament waren afgekomen. Maar weer gaan ze spotstig, vertel ons dan toch waar en wanneer gij die oud uitgezien en gesproken. Ach, het is nog zo heel lang niet geleden. Het was in het begin van dit jaar. Gewet wel dat ik de rest naar Utrecht moest maken om zeker een trurrige oorzaak waarmee Leo niets nodig heeft. Ze wil het nooit weten als ze wat goed doet, viel de generaal in. Ach, het was niet zannensware plichtdienk te vervullen had. Ik moest de bekende Dr. D. Raadpleeg over een ongelukkige gangzinnige die in een gesticht werd verpleegd. Niet al te best onderricht van de uren waarop hij te spreken was en bovenal omdat het met mijn tijd uitkwam, draafde ik, met mijn paraplui onder de arm, naar het huis van de grote man. Maakte mij een weinigje boos op zijn bediende, die goed vond mij voor de volgende dag te bescheiden. Onder pretex dat het spreken voor heder verlopen was en zij meester nu aan familie digineerde, waarbij hij niet gestoord wilde zijn. Ik voor mij vond dat er voor iemand van zijn vak dringerder plichten konden zijn dan een familie-digineer. Ik dreigde, ik gong op aangehoord te worden en dwong hem met mijn kaartje naar binnen te gaan. Het ging zeer onwillig, zeer schoor, voetend geschieden. De trouwe man wist misschien beter dan ik kon vermoeden welke inspanning zijn heer na zulke stonden verpozing wachten. Genoeg, mijn aanhouden, zegen vierden over zijn tegenstand. Ik werd ten gehoere toegelaten, tot mijn bevremding, echter in de huiskamer waar de beroemde man was een gewone mens en boterham zat te eten. Ik werd uitgenodigd mee aan te zitten en mij wat te verkwikken. Straks zou mijn atet atet best turniëren. Een goed ontbijt ziende voelde ik zelf dat ik gespoord en gereden had zonder aan de ene behoefte te denken die zich nu deed gevoelen. Ik liep mij niet lang noden en nam de plaats in die mij geboden werd tussen twee dames van leeftijd die mij werden voorgesteld als des doctorse zuster en haar vriendin. Daarop mij volgens het onverschillig was hoe de vriendin van je vrouw D.  heten en ik niet voornemens was mijn geheim aan de ontbijtafel uit te storten, bekommende ik mij niet over die onwetendheid en toch de dame die mij met haar scherpen door dringende, zwarte ogen voortdurend gadesloog, begon mijn nieuwsgierigheid te prikkelen. Ze scheen van een opgewekte levenige natuur en reëerden zeer aardig over personen en zaken van de dag. Haar oordeel kwam mij voor heel helder te zijn, maar onbam hartig. Haar geestigheid had iets bitters en inhumans dat ik geen recht had haar te verwijten omdat ik zelf juist zo zacht niet ben uitgevallen als het het waasheden en de gebreken mijner mede mensen geldt. Maar hoe dat ook zei, het prikkelde mijn strijdlust van repartie tot repartie liep ik bij kans op een twist uit en daar heb je het al, riep de generaal, die oude je vrouw zal zeker een vriendin van het vreule Sophie geren geweest en het werd aan deze niet op de vriendelijkste manier overgebriefd. Wees niet zo voor pare, goh papa, ga in de poont van mijn relage af eraat eraan toe is. Het was dan te Roselaar zelf en met wie ik door zijn discussie was geraakt. Zij, de slimme fakes, wist wie ik was en had mij, naar ik dacht, zo eens willen schatten. Ze had de melis gehad, van haar eigen naam en persoon in het gesprek te mengen en scheed mijn opinie daarover te willen uitlocken. Voor die verzoek ging echt er bezweek ik niet. Ik viel in met de mededeling dat mijn familie aan vreule Roselaar geparenteerd was en dat ik, meer dan mijn lief was, gehoord had van de vijandelijke stemming der familieleden onder elkaar. Maar dat ik mij toch niet gerechtigd achte over een dame die ik niet kende met een andere die mij niet eens bij name bekend was te rejieren. Alarmins doelde ik het dé loyaal achten in een vijandint te bestrijden achter haar rug. Ik dacht niet dat vreule Francis Breton zo bang was voor een duwel, waarbij toegevoegd. Integendeel viel ik uit. Het duwel is een onmisbare zaken in maatschappij als de onsen. Het is eniger mate een veiligheidsmaatregel, tegen leug en lastig. Als ik vreule Roselaar een persoon had opmoed, zou ik haar mogelijk mijn kartel zenden. Die wakkerheid scheen de anderen te voldoen.  Ze gaf toe dat ik gelijk had, en dat zij maar een spiegelgevecht had willen uitlocken, omdat ze van mij naar uitvallen had gehoord. Het compliment werd gereciproceerd. Dr. D en zijn zuster schenen daarbij niet op een gemak te zijn. De eerste hielf de seanse op, mij uitnodigend hem in zijn kabinet te volgen. Toen ik hier had afgedaan en mij wilde verwijderen, ontmoette ik de mij nu bekende dame in de vestibule. Zij volg me of ik haar aan eindweegs wilde vergezellen. Ze had nog een bezoek te brengen bij hun vriend, waar het rijtuig haar zou komen afhalen. Ik gaf toe aan haar verlangen, maar eenmaal wetenen met wie ik het doen had, was ik op mijn hoede. En dat gaf zeker gestrakheid, vooral toen ik op haar hem nodig ging om een dagje bij haar door te brengen een afwijzend antwoord gaf. Dat was onbeleefd en onverzichtig, viel de generaal in met een hoofdschudden. Ik meen de geheel in hoe geest de handelen, door als excuus aan te voeren dat ik geen uur langer te utrecht kon blijven dan de schikkingen die ik te treffen had nodig maakten. Als de generaal u zo slecht missen kan, is het gelukkig voor hem dat hij niet trouwt, voegt ze mij toe. Of heb ik het mis en is er eet zijn predinent? Ging ze voort. Mijn met haar scherpen zwarte ogen aanziende, of ze het op mijn binnenste wilde doordringen. Het antwoord dat ik aangeven kon, was, zoals jij wel raden kunt, Bompapa, zeer gerustellend voor u. Vroegte Francis er met een ondeugend glimlach je bij. Hoe zij het opvatte, weet ik niet, want we raken op dat ogenblik in een moeilijk pakket. Een troepje jongenlui, van die soort die meer op de sociëtheid studeert dan in de collegekamer, kwam arm en arm gestrengeld op ons aan horten, onder niet al te vlei in het toespraak. Het zei vreule Roselaar, in utrecht een bekende en weinig beminne persoon was. Het zei iets in haar of in mijn voorkomende spot of plaaglust opwekte, dier onwaardige muzenzonen. Waarheid is dat haar hoed enige modus ten achterwas en de mijne ook niet naar het laatste plaatje. Daarbij zei je met haar ouderwetse boateu, ik met mijn regemantel, beide zonder klinoline.  Zij, omdat haar leeftijd haar onsloeg aan zulke dwaasheid mee te doen, ik, omdat ik nooit iets navolg dat ik belachelijk vind en niet verkoos mij door een cage te laten onsluiten, zagen we er, ik moet het erkennen, niet uit als zulke elegante dames die voor diergelijke jongenlui genoegzaam attrets hebben om hun coutoisie uit te locken. Toch hadden ze ons gemis aan elegantie, dat hij niet deerde, als een zeer verschoonlijke fout kunnen overzien en ons ongemoet laten voorbij gaan. Maar het omgekeerde schenen meer pikant. Ze stelde zich in onze weg, sloot een kring om ons heen onder het toewerpen van allerlei ongepaste benamingen, waarvan, oh, hey, slappe je vrouw, oh, hey, mamsel boateu, en hoed, hoed, dacht een minst onwelgevoegelijker waren. Zittgen, neef Leo, ik ben geen pruut die een vies mondje trekt als zijn hartgewoordje zou moeten spreken. Je nomme un chat un chat, als het erop aankomt, maar lafheid en zouteloze aardigheden ergeren mij op het hoogste, vooral van jongenlieden uit de zicht noemen de beschaafde stand. Ik verkoos hier geen leidelijk slachtoffer te blijven en waar ik alleen geweest, ik had er mij met mijn paraplieën onder de arm wel doorgewerkt, maar ik mocht een dame van Tantes leeftijd niet bloot te laden in repressaties. Gij zegt altijd, groep papa, dat ik zo onbesuist de werk kan gaan als mij mijn driftig maakt, en ik bekende het gijne, daar is wat van aan, maar in deze verdien ik u laf. Ik bleef uiterlijk kam tegenover hen staan, trof hij niet dan met een gloed mijn erfondwaardiging, die uit mijn ogen lichte, en begon een dapper de les te lezen over de weinige humaniteit die zij, bedgevers, literatoren en theologanten in dop, betoonde jegens personen die je niets in de weg hadden gelegd. Ik zei een ronduit dat ze zich samen moest over zulke manieren die men op zijn beste ingaan kon verschonen. Afen, ik weet niet recht meer de juiste termen die ik gebruikte bij mijn allocutie, maar het bleek het zijn doel troffen, enkele dropen zwijgend af, andere weken beschaamd daarzijden, één onder zelfs begon zijn excuses te maken en Bootschaan, ons geleiden te geeft tot onze woning, en de hoffelijkheid die wij dankelijk afsloegen zoals gedenken kunt. Daarbij hadden we maar een straat over te steken om bij de notaris van beek te zijn waar de vreule wezen moest.  Ze dankte mij met zekere warmte voor mijn bijstand, prees mijn klokheid en tegenwoordigheid van geest, toch hield mij voor dat zulke overwinning op de publieke weg eigenlijk niet te pas kwamen voor een jonge dame van mijn stand. Het waren zeker wel voegelijker geweest zoals ik het op mijn zenuwen had gekregen, maar die varses doet Francis maar dan niet. En hierop scheiden wij. Had ik geweten, groepapada, dat mijn relaas u zo zou geamuseerd hebben als ik nu zie, dan zou het geuit al drie maanden eerder gehoord hebben. Maar ik vrees er dat het u slechts verbitteren zou, dat ik met tomatosofie in aanraking was gekomen en daarom zweeg ik ervan. En daarna nooit weer iets van de vreule roselaar vernomen? Voegf ons wenken, met een verdrietelijke uitdrukking op het gelaat. Nee, maar ik heb toch een vermoeden dat ze mij het willen verplichten. Het geen mij nog de uurtricht ophield, waaraan schikkingen die ik had te maken om de goede verpleging van mijn patiënten te verzekeren. De geldquestie was ook in deze hoofdzak, zoals dokter D.M. had doen inzien. Wel nu, in de loop van de dag kreeg ik een briefje van hem, waarin hij mij berichtte dat dit bezwaar voor mij uit de weggeruimd was, door eenzijner vermoogende vrienden, die onbekend wilde blijven en geen dank verlangde. Ik onderstelde dat die onbekende mijn nieuwe kennis was, van die morgen, en ik verzuimde niet in de aangegeven toon het project van de dokter te reciproceren. Zie daar, groepapa, wat er is van mijn kennismaking met autantesofie en waarom het mij enigszins verwondert dat zij naar uw onderstelling ook mij in haar vrok tegen de familie het begrepen. De generaal Frons het voorhoofd en mompelde tussen de tanden. Ach, van dat wijf kan men alles verwachten. Maar voor mij was deze mededeling een lichtstraal. Tante had haar testament veranderd na dit voorval, een paar maanden voor haar dood. In het belang van Francis, en niet om zich te verreken, dit bleek mij duidelijk, ze had zo nakeurig naar mij geïnformeerd om mij tot haar mandataris te maken, en ik begreep nu beter dan ooit dat ik Francis moest winnen, moest trouwen. En ik moet u bekennen Willem, dat die noodzakelijkheid mij niet zo heel hard meer voorkwam. Het is waar. Francis had veel zonderlings.  Er was in haar verleden allerlei dat mij nog opgehelderd moest worden, Erik haar met gerustheid, met vertrouwen mijn hand kon bieden. Maar toch had zij een flink karakter, dat bleek mij uit alles. Ze was geen onbeduidende neuf, geen koud zelfs zuchtig wezen, dat haar niets dan aan haar opschik dacht en naar allerlei eidelheid joeg. Ze had mannelijke deugde en het kwam mij voor dat zij zekere vrouwelijke gebreken miste. Maar haar gezucht tot onafhankelijkheid, haar zelf genoegzaamheid, zouden mijn geducht in de weg staan bij mijn veroveringsplan. Dit zag ik reeds nu in. De generaalde bondgenoot nemen, die zich daartoe wel zou lenen in den her alles wist, was zeker de zaak verkeerd aangrijpen. Ik had liefst nu op ditzelfde ogenblik voorkomen op richtheid willen gebruiken en Tante Roselaar gerechtvaardigd, die het waarlijk zo kwaad niet met Francis had gemeend. Maar ik kon mij nog niet voorstellen veel bij Francis gewonnen te hebben. En als ik dan na die gulle bekentenis eens even een gull-antwoord ontving, dat mij van alle verdere moeite ontsloog, wat dan? Wat moest er dan van die ongelukkige grijzaard worden en van Francis zelfen? Nee, ik moest Erik Sprak enige zekerheid hebben dat ik mijn pleidooi zou winnen. Ook enige zekerheid voor mezelf, dat ik geen zaak aanvaardde die vooruit verloren was. Maar al waren ik tot het besluit gekomen om eens een eerste poging te wagen, het goede moment daarvoor was verlopen. Fritz kwam op het drafje naar ons toe en zei tot Francis na zijn gewone militaire goed, Freule, de capitaine laat vragen of hij wel aan de saus voor de pudding denkt en of de Freule de sleutel wil geven voor de provisiekamer, want er is nog geen dessert klaar gezet. Heel goed Fritz, zeg aan de capitaine dat ik voor alles zal zorgen, toen tot mij. Excuzeer me, Leo. Plicht gaat voor genoegen en mijn waardige adjudant herinnert er maar aan dat ik nog keukendienst heb. Meteen vloog ze op en was in een whip uit mijn ogen. En voor mij zal het tijd worden om een weinig toilet te maken, spakt de generaal opstaande. Ik dineer nooit in mijn kamer Japan tenzij bij ongesteldheid. Gij, neef, zult mogelijk uw logiekamer wel willen zien.  Hola Fritz, Fritz! Fritz, die met deftige militaire stappen Francis volgde, was nog genoeg in de buurt om de stem van zijn meester te horen en keerde tot ons terug. Fritz, weet jij waar de jongke logeren moet? Zeker generaal, ik heb de rijstas van meneer al boven gebracht. Zo, had ge een rijstas bij u, vroeg de generaal met een glimlach, mij met enig opzet aanzienden. Wat zal ik u zeggen om, was het al te onbescheiden bij goede ontvangst op een paar dagen gastvrij te rekenen? Wel, volstrek niet mijn jongen, viel hij met gruwelheid uit en wat mij aangaat, wat afwisseling is maar zeer welkom. Alleen zie dat je het met Francis, de vreule heeft mij opgedragen, jongker van Sonshovers en de Kamer te wijzen, spakt de trouwe Fritz, als om zich te verontschuldigen dat hij ons volgde. Dat is juist wat ik ook had te zeggen. Leo, verschomen, zou ik niet zelf te trappen met je oplopen. En hiermee descijden wij, daar wij in de grote vestibule waren gekomen en Fritz mij vorig ging links af, een brede eikenhoutentrap op, die naar de eerste verdieping voerde van de linker vleugel, juist die welke mij had toegeschenen in niet zeer bewoombare staten zijn. Toch was het een ruime, oogesschijnlijk goed gemubbelde Kamer, die Fritz voor mij opende, waar een groot ouder wetsledikant met rood mooré gordijnen mij het eerst in het oog viel. Overigens moest ik mij in een weile aan de duistenis gewennen de hierhersten, zodat ik onderscheide kon met welk soort van behang zoals het getrekker gestoffeerd was. Want zeker uit gewoonte had men van de drie hoge ramen seks één der blinde open gemaakt en nog wel seks een halve. Ook toen Fritz vroeg of ik nog iets had te belasten wees ik op die bijzonderheid en gelaste hem wat licht te maken. Hij verroerde geen fin en bleef stokstijf staan terwijl hij sprak. Jonker, de vreude heeft gezegd dat de blinde gesloten moeten blijven, anders komt het te veel licht want er zijn geen gordijnen. Oh, dat zegt niet. Doe maar op. Ja, maar ook om de tocht, want zie je, omdat er nooit logees komen is dat bij ongeluk vergeten en maken gaat nu zo gauw niet. Hier op het dorp is geen glazenmaker. Ik begreep hem. Er waren wel wat veel ruiten stuk. Nu, dan is het goed Fritz.  Ik zal me behelpen met het licht van dit ene raam. En het lieten goede man gaan, minst trouwe aan de zaak zijn er meesteres uit zijn verlegenijdssprak. Het ene blind, geheel geopend, niet genoeg licht door en enkele ruiten hier stuk was had mensen ervuldig met wit papier beplakt zodat het niet te veel tocht door liet. Het bleek me nu dat er een geschilderd behangsel was in vakken verdeeld met vergrulde baguets omlijst terwijl de bois series en de de sudde pocht mede geschilderd en vergruld waren. Alles stil Louis Keynesen. Maar kennelijk doorgene meesterhand uitgevoerd en sinds zonder enige zorg voor het onderhoud aan vocht en bederf overgelaten die er dan ook alle denkbare schade aan hadden toegebracht in vereniging met ratten en muizen die hier en daar gaten in het doek hadden gebeten. Met de meubels was het eveneens gegaan. Het rood damast en de zijde koorden en kwasten van een prachtige sofa die in een hoek stond was niet slechts verbleekd. Maar op menige plek zo verscheurd en versleten dat het paardenhaar erdoor kwam. Daarbij wachtelden zij op drie poten terwijl er van de hoge antiek gebeeldhouden stoelen eveneens met rode zijde bekleed niet één was waar men met voorkomen gerustheid op kon gaan zitten. Daraan tegen stond de tafel met een marmere blad zo goed op zijn 3 berenpoten met vergrulde klauwen of hij u uit tarten wilde hem te verzetten. Maar op blad zelf was overal gebarsten en miste hier en daar stukken uit het Monzaïk ornament dat een ster moest voorstellen. Tegen deze prachtige maar verwaarloosde antikiteiten vloekte een hoogst eenvoudig moderne wasstafel van grijs geschilderd hout met licht groene randen die hier zeker aan mondintention was neergezet. Vlak onder een ovale spiegel in Rococo-stijl die echter zoveel geleden had van de invloed der vocht gedampe dat hij geen heel onbruikbaar was. Gelukkig had ik een zak spiegel in mijn tas dat mijn voldoende hulpverlenen om mij een weinigje op te knappen voor het diner sinds ik gehoord had dat de generaal aan die etikette hechten. Francis had mijn gewaarsgoed dat er een etensbel werd geluid en dat men stippen op het appel moest zijn wilde men de generaal en zijn staf geen ergonies geven.  Ik was in een oogwenk gered en daar ik mijn kamer niet nauwkeurig behoefte rond te kijken om te weten dat zij het symbool was van de gantse werven vervallen grootheid verquikte ik mij met het heerlijke uitzicht dat mijn genoot redst het ene raamd met schik kon geopend worden. Heen tiende over de vijver rondom het kasteel die bijkants tot een morass was uitgedroogd bereiden zich een prachtig gelderslandschap voor het oog uit. Reeds op enige minuten afstands lacht de ruïne van het aller oudste kasteel die ik mijn voorname eens te bezoeken. Er stond nog een zware vierkantentoren die bewoombaar was voekraaien en uilen welke daarvan zeer dapper gebruik maakte. De bogen die vroeger de kleurde glasruiten hadden omsloten waren nog in een geheel. Kierlanders van Klimop woonden zich eromheen dat nu met de lente aanving nieuw blad te maken. Het moest een staatige ruïne zijn die ik mij zo aantrekken om haar in wezen te houden als mijn rechten op de werven eenmaal verzekerd waren. Want ondanks alles kon ik niet nalaten het kostbare land goed aan te zien met de ogen van een aanstaande eigenaar. Ik was het reeds in zekere zin en niets kon mij hinderen daar een vaarde als Francis maar wilde. Daar luidde de etenspel. Ik haaste me aan de nodiging te goor samen. Ik was zeer nieuwsgierig hoe Francis er uit zou zien als er een weinig toilet had gemaakt. Het geen te onderstellen was uit de exigenties van de generaal. Maar tegelijk zou ik er voor mezelf een goed voorteken in zien na ons gesprek van die morgen. Einde van opname deel 8 van Major Frans Deze opname behoort tot publieke domein. Opname deel 9 van Major Frans Dit is een LibriVox opname. Alle LibriVox opname behoort tot publieke domein. Voor m'n informatie of om je aan te melden als vrijwilliger ga naar LibriVox.org. Opname door Anna Simon De generaal was reeds gezeten en wees mij de plaats naast hem aan de langwerp gefiek aan de tafel. Een meubel dat zeker al diensten had verleend onder het sovereine beheer van autante Sophie zonder iets van zijn soliditeit te hebben verloren en waarom met gemak een 20-tal gast had kunnen plaatsnemen. En wij zouden met ons vieren zijn. Ik stelde mij de gezelligheid voor van een grote tabele dood waarom het met Sophie redineert. 