Niels Holgersson's Wonderbare Reis | Selma Lagerlöf | Action & Adventure Fiction | Dutch | 4/12
Hoofdstuk 11 van Niels Holgersons Wonderbare Reis. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Marcel Koenders. Niels Holgersons Wonderbare Reis door Selma Lagerlöf in de vertaling van Margaretha Maybom. Hoofdstuk 11. Het kleine Karols eiland. De Storm. De wilde Gansen hadden op de noorderlijke punt van Eurland overnight. En waren nu op weg naar het vaste land. Er woeien een vrijsterke zuidenwind over het Kalmar Sond. Zodat zij naar het Noordegendreven waren. Toch werkte zij zich met een flinke vaartvoort in de richting van het land. Maar toen zij de eerste klippen bereikten, hoorde zij een gewelde geluid als of een menigde vogels met sterke vleugels aankomt vliegen. En het water onder hen werd opeens pikswart. Aka hield zo snel de vleugels in dat ze bijna stil bleef staan in de lucht. Daarop daalden zij om neer te strijken op de zeespiegel. Maar eerder Gansen het water bereikt hadden kwam de westerstorm over hen. Rees joeg die mistwolken, zout, schuim en kleine vogels voor zich uit. Nu rukte hij ook de wilde Gansen mee en wirp ze onderste boven en slingerde ze voort naar de kant van de zee. Het werd een akelige storm. De wilde Gansen probeerden telkens om te keren. Maar ze konden het niet. Ze werden naar de kant van de OC gedreven. De storm had ze al voorbij Euland gejaagd en voor hen lag de eenzame woeste zee. Ze konden niet anders doen dan met de wind meedraaien. Toen Aka merkte dat ze niet in staat waren om te keren, vond ze dat het onnodig was zich door de storm over de gehele OC te laten drijven. Ze streek daarom op het water neer. De branding was al hevig en werd steeds woester. De golven rolde aan zeegroen met sterk schuimende koppen. De een steeg al hoger dan de ander. Het was als of ze wet ijverden, wie het hoogst kon komen en het woedendst te schuimen, maar de wilde Gansen waren niet bang voor dat bruisende water. Het scheen hun in tegendeel een groot genot te bereiden. Ze spannen zich niet in met zwemmen, maar lieten zich drijven hoog op de koppen der golven en naar beneden in het golfdal en hadden even veel plezier als een kind in een wieg.  Hun enige zorg was dat hun troep uit elkaar gedreven zou worden, de arme landvogels die door de storm voorbij werden gejaagd. Hoog in de lucht riepen afgunstig, jullie had geen nood, jullie kunt zwemmen, maar de wilde Gansen waren toch ook niet buiten alle gevaar. Ten eerste maakte dat dwiegen hen onuitsprekelijk slaperig. Onophoudelijk wilden ze de kop omkeren, de snavel onder de vleugels teken en inslapen. Niets is gevaarlijker dan zo in slaap te vallen en Aka Rytelkens niet slapen wilde Gansen, wie slaapt raakt weg van de troep, wie van de troep wegraakt is verloren. Niet tegenstaande alle pogingen om er zich tegen te verzetten, sliep de een naar de ander in en zelfs Aka was op het punt in te slapen. Toen ze plotseling iets rond, hoogs, zich zag verheffen op de kop van een golf. Zeehonden, zeehonden, zeehonden riep Aka met luiden, schelle stem en hief zich met klappende vleugels op in de lucht. Het was op het laatste ogenblik eerder laatste wilde Gansen uit het water opgekomen was, waarom de zeehonden zo dichtbij dat ze naar haar poten hapten. Zo waren de wilde Gansen weer midden in de storm die hen voor zich uit naar zee dreef. Hij grunde nog hem, nog zichzelf rust en ze zagend geen land enkel woest de zee. Ze sloegen weer neer op het water, zodra ze dat durfden. Maar toen ze een poos op de golfen gewicht waren, werden ze opnieuw slaperig en zodra ze sliepen kwamen de zeehonden weer aanswemmen. Als niet de oude Aka zo waakzaam geweest was, zou niet één van hen er goed zijn afgekomen. De hele dag duurde de storm voort en die richtte de vreselijkste verwoestingen aan onder de massasvogels die in die tijd van het jaar aan de trekken waren. Sommigen werden uit hun koers gedreven naar een vreemd land, waar ze van honger stierven. Anderen werden zo moe dat ze in zee zonken en verdronken. Vele werden tegen de klippen verpletterd en vele werden een prooi van de zeehonden. Die hele dag duurde de storm en Aka begon zich eindelijk af te vragen of zij met haar troep zou verongelukken. Ze waren nu doodmoe en nergens zag zij in plaats waar ze konden rusten. Tegen de avond durfden zij niet meer op zee neer te strijken, omdat die heel plotseling met grote ijskotzen werd gevuld die tegen elkaar aanbondsten.  En ze vreesde daartussen verpletterd te worden. Een paar maal probeerde de wilde gansen zich op het ijs op te stellen. Maar nu een schoofde woestestorm ze weer in zee. Een ander keer kwamen de onbarmartige zeehonden op het ijskruipen. Tegen zonsondergang vloogen de gansen nog eenmaal door de lucht. Ze waren bang voor de nacht onder het vliegen. De duisternis scheen al gauw te komen op die avond, zo vol gevaren. Het was verschrikkelijk dat ze nog geen land zagen. Hoe zou het toch gaan als ze de hele nacht op zee moesten blijven? Ze zouden of tussen de ijskotzen verpletterd worden of door zeehonden opgegeten. Of door de storm uit elkaar jagt. De hemel was in wolken gehuld. De maan hield zich schuil en de duisternis daalde snel. En al meer en meer werd de hele natuur zoveel ontzetting dat de dapperste angstig werden. Het roepend van trekvogels in nood had de hele dag over zee geklonken. Maar nu men niet meer kon zien wie het waren, die zo riepen, klonk het akelig en griezelig. Onder hen op zee bonsten de stukken drijveis, dreunend tegen elkaar. De zeehonden heven hun woestenjachtliederen aan. Het was alsof de hemel en aarde zouden instorten. Het gevaar. De jongen had een poos naar beneden in zezen te kijken. Opeens meende hij dat die sterker begon te bruizen, dan vroeger hij keek op. Vlak voor hem uit, op maar een paar meters afstand, verhief zich een stijle kale bergwand. Aan zijn voeten sloeg er de golven op in hoog opspattend schuim. De wilde gansen vloegen recht op de rots aan en de jongen kon niet anders denken dan dat zij hier tegen verpletterd moesten worden. Maar nauwelijks had hij er zich over verwonderd dat Akkadit gevaar niet op tijd ontdekt had, of ze waren bij de berg. Toen merkte hij ook dat voor hem de halfronde opening lag van een god. Daar vloegen de gansen in en het volgend ogenblik waren zij in veiligheid. Het eerste waar de reizigers aan dachten, voor ze zich de tijd ginden zich over hun redding te verheugen was te zien of alle kameraden ook gered waren. Dat waren Aka, Eiksy, Kolme, Nelja, Vissie en Kusie. Alle zes jonge gansen, de Ganserik, Dontje en Duimelot. Maar kaksy van Niola, de eerste gans links was verdwenen en niemand wist wat er van haar was geworden.  Toen de wilde gansen merkten dat niemand anders dan Kaksy van de troep was weggeraakt, namen zij de zaak Kalm op Kaksy, was een oude wijzevogel. Zij kenden al hun wegen en gewoonten en zij zou wel zorgen dat ze weer bij hen terugkwam. Toen begonnen ze rond te kijken in de god. Er kwam nog zoveel daglicht door de opening dat ze konden zien dat de god diep en breed was. Ze verheurde zich dat ze zo'n prachtig nachtverblijf hadden gevonden. Toen een van hen een paar schitterende groene punten in het oog kreeg, die in een donkere hoek glinsterde, dat zijn ogen, Riep Aka, en zijn grote dieren hier binnen. Ze stormden naar de uitgang maar Duimelot, die beter in het donker kon zien dan de wilde gansen, Riep hen toe, daar hoefen jullie niet voor weg te lopen, dat zijn maar een paar schapen die tegen de wand van de god liggen. Toen de wilde gansen aan het schemer ligt in de god gewend waren, zagen zij de schapen heel goed. Er waren zoveel evenveel volwassen dieren als ze zelf waren, maar er lagen ook nog enkelen lammetjes. Een grote hamel met lange gebogen horens scheende voornamsten van de kudde te zijn. De wilde gansen gingen hem diepbuigende tegemoet. Wees welkom in deze wildernis, zeiden ze, maar de grote hamel bleef stil liggen zonder een welkom schoet. Toen meende de wilde gansen dat de schapen boos waren omdat zij in hun grot waren gekomen. Het kwam misschien niet gelegen dat we in uw huis binnen drongen, zei Aka, maar we kunnen het niet helpen. De wind was ons te sterk en dreef ons hierheen. We hebben de hele dag in de storm rondgesworven en wij zouden al blij zijn als we hier vannacht mochten blijven. Hierna duurden uit een hele poos eer een van de schapen met woorden antwoorden, maar daarom tegen was het duidelijk te horen dat een paar van hen diepsuchten. Aka wist wel dat schapen altijd verlegen en wonderlijk waren, maar deze schenen er in het geheel geen begrip van te hebben hoe ze zich moesten houden. Eindelijk zeiden een oude schapenmoeder die een lang en bedroefd gezicht had en een klagende stem. Er is niemand onder ons die u zal verbieden te blijven, maar dit is een huis van Rauw.  En we kunnen onze gasten niet meer ontvangen, zoals vroeger u behoeft u daarover, niet te bekommeren, zei Aka. Als u wist wat wij vandaag hadden doorgemaakt, zout u wel begrijpen dat wij blij zijn als we maar een veilig plekje hebben om te slapen. Toen Aka dat gezegd had, stond de oude schapenmoeder op. Ik geloof dat het beter voor u zou zijn in de eerste storm rond te vliegen dan hier te blijven. Maar nu moet u toch niet van hier gaan, voor we u zo goed als ons huis dat toelaat onthaald hebben. Ze wees naar een holte in de grond die vol water stond. Daarnaast lag een hoop kaff en stro, en zij verzocht de gansen zich daar aan te goed te doen. Wij hebben van het jaar veel sneeuw gehad hier op het eiland, zeiden ze. De boeren aan die we toe behoren, komen bij ons met hoi en haverstro, op dat we niet zullen doodhongeren. En dit stro is alles wat er van onze welvaart is overgebleven. De gansen wirpen zich dadelijk op dat voedsel, en zij vonden dat zij goed terecht waren gekomen, en waren in hun beste humeur. Ze merkte wel dat de schapen angstig waren, maar ze wisten hoe gauwschapen bang worden en dachten niet dat er enig werkelijk gevaar dreigde. Zodra ze gegeten hadden, waren zij van plan, zoals gewoonlijk te gaan slapen, maar toen stond de grote hamel op en kwam op hen toe. De gansen vonden dat ze nog nooit een schap met zulke lange grove horens hadden gezien. Ook in andere opzichten was hij opvallend. Hij had een groot, buldig voorhoofd, verstandige ogen en een goede houding als of hij een trots moedigdier was. Ik ben niet verantwoord als ik u hier laat slapen, zonder u te zeggen dat het hier onveilig is, zei hij. Wij kunnen hier in deze tijd geen gasten voor de nacht ontvangen. Nu eerst begon Akka te begrijpen dat het ernst was. Wij zullen heen gaan wanneer u dat verlangt, zeiden zij, maar wilt u ons niet eerst zeggen wat u kwelt. Wij weten nergens van. Wij weten niet eens waar wij zijn. Dit is het kleine Karelseiland, zei de Hamel. Dat ligt voorbij Gotland en hier wonen alleen schapen en zeevogels. Hoort u misschien tot de wilde schapen, vroeg Akka. Dat schild niet veel, antwoordde de Hamel.  Wij hebben niets met mensen te maken. Er bestaat een oude elvereenkomst tussen ons en de boeren op een hoever in Gotland. Dat ze ons van voorvoer zien als het zwinter sneeuwt. En daarin tegen mogen ze van ons zoveel wegvoeren als er boven een bepaald getal zijn. Het eiland is klein, zodat het niet al te veelen van ons kan voeden. Maar overigens redden wij onszelf het hele jaar en we wonen niet in huizen met deuren en sleuten. Maar houden ons in Gotten als deze op. Blijft u hier ook zwinters, vroeg Akka verwondert? Ja, dat doen we, antwoordde de Hamel. We hebben genoeg te grasen hier op de berg het hele jaar. Mij denkt, het schijnt dat u het beter hebben moest dan andere schapen, zei de Akka. Maar wat is er u dan voor een ongeluk overkomen? Het was heel koud verleden winter. De zee bevoer en toen kwamen drie fossen hierheen over het ijs. En sinds die tijd zijn ze hier gebleven. Anders is hier geen enkel gevaarlijk dier op het eiland. Oh, zo durven de fossen dan ook u aan. Oh nee, niet overdag. Dan kan ik mijzelf en de mijne wel verdedigen, zei de Hamel. En schudden zijn horens, maar ze sluipen op ons toe in de nacht. Als we binnen in de Gotts slapen, we proberen wakker te blijven. Maar nu en dan moet je wel slapen en dan komen ze. Ze hebben alle schapen in de andere Gotten al vermoord. En er waren kudden even groot als de mijne. Het is niet prettig te vertellen dat we zo hulpenloos zijn, zij nu, de oude schapenmoeder. We kunnen ons niet beter redden dan wanneer we tamme schapen waren. Denkt u dat ze hier vannacht komen voor Akka? We kunnen niet anders verwachten, antwoorden de oude. Ze waren hier gisteren nacht en stalen ons een lam af. Ze komen wel weerom, zolang nog een van ons in Devenis. Zo hebben ze ook in andere plaatsen gedaan. Maar als ze zo doorgaan, wordt u immers helemaal uitgeroet, zei Akka. Ja, het zal niet langduren voor het gedaan is met alle schapen op het kleine Karelseiland. Zij de schapenmoeder. Akka stond daar heel besluitenloos. Het was niet prettig en nu weer op uit te gaan in de storm. En het was ook niet goed in een huis te blijven waar zulke gasten verwacht werden.  Toen ze een poos hadden nagedacht, wenden ze zich tot duimelot. Ik zou wel willen weten of u ons helpen wilt, zoals je al zo dikwijls hebt gedaan, zei ze. Ja, zei de jongen, dat wilde hij wel. Het is wel akelig voor je niet te kunnen slapen, zeiden wilde Gans. Maar zou je wakker kunnen blijven tot de fossen komen en ons dan wekken, zodat we weg kunnen vliegen. De jongen had daar niet heel veel lust in. Maar alles was beter dan er in de storm weer op uit te moeten. Zodat hij beloofde wakker te zullen blijven. Hij ging naar de ingang van de grot. Kroop achter een grote steen om voor de storm beschut te zijn en ging op wacht zitten. Toen de jongen daar een poos gezeten had, scheen de storm te bedaren. De hemel werd helder en de manen schijn begon op de golven te spelen. De jongen ging naar de ingang om uit te kijken. De grot lag heel hoog op de berg. Een smal stijlpad leidde naar boven. Van die kant had hij zeker de fossen te verwachten. Hij zag nog geen foss, maar daarom tegen iets waar hij in het eerst heel bang voor werd. Op het smalle strand beneden stonden een paar grote reuzen of andere steenemonsters. Of misschien waren het wel mensen. Eerst dacht hij dat hij droomde. Maar nu was hij er heel zeker van dat hij niet in slaap was gevallen. Hij zag de grote mannen zo duidelijk dat het geen zinsbedrog kon wezen. Sommige stonden op het strand en andere vlakbij de berg, als of ze van plan waren, ertegen op de klouteren. Sommigen hadden grote, dekke koppen en andere in het geheel geen kop. Sommigen hadden één arm en sommigen hadden een bochtel van voor hem en van achter hem. Hij had nooit zo iets wonderlijks gezien. De jongen stond zich daar bang te maken voor die reuzen, zodat hij bijna vergat naar de fossen uit te kijken. Maar nu hoorde hij een klauw langs een steen schrapen. Hij zag drie fossen de helling opkomen. En zodra hij wist dat hij met iets werkelijkst te doen had, werd hij weer kalm en was in het geheel niet bang meer. Toen viel het hem in dat het toch aakkelijk was alleen de gansen troppen en de schapen aan hun lot over te laten.  Hij dacht dat hij dat liever anders in orde zou willen maken. Hij liep gauw de grot binnen, schudde de hamel aan zijn horens zodat hij wakker werd en sprong meteen op zijn rug. Sta op, vader, we zullen proberen de fossen een beetje bang te maken, zei de jongen. Hij was zo stil mogelijk geweest, maar de fossen moesten toch iets gehoord hebben. Toen ze boven kwamen, aan de ingang van de grot beleven ze staan, om te overleggen wat zij doen moesten. Daar binnen hoorde ik duidelijk iemand zich bewegen, zei de een. Ik zou willen zwille weten of ze wakker waren, ga jij er maar gerust op af, zei de ander, ons kunnen ze tenminste niets doen. Toen ze verder in de grot kwamen, beleven ze staan en snogen in het rond. Wie zullen we vanavond nemen, fluisterde de foss die vooraan liep. Vanavond zullen we de grote hamel nemen, zei de laatste, dan gaat het later gemakkelijk met de andere. De jongen zat op de rug van de oude hamel en zag hoe ze voortslopen. Stoot nu recht vooruit, fluisterde hij. De hamel stoot er toe en de eerste foss werd halst over kop teruggeslingerd naar de opening van de grot. Stoot nu links, zei de jongen, en wende de grote kop van de hamel in de juiste richting. De hamel gaf een geweldige slag die de tweede foss in de zijtrof. Hij rolde verschijne malen rond, eer hij weer op de been was en weg lopen kon. De jongen had wel graag gewild dat ook de derde een stoot had gekregen, maar die had al gemaakt dat hij weg kwam. Nu denk ik dat ze wel genoeg hebben voor vannacht, zei de jongen. Ja, dat denk ik ook, zei de grote hamel. Ga nu op mijn rug liggen en kruip onder de wol. Je verdient wel dat je het goed en warm krijgt naar al die wind waarin je gelopen hebt. Het helsehol, de volgende dag, liep de hamel rond met de jongen op de rug en liet hem het eiland zien. Dat bestond uit één enkele geweldige rots. Het was als een groot huis met loodrechte wanden en een plat dak. De hamel liep eerst naar het dak van de berg en liet de jongen de goede wijden daar zien. En hij moest erkennen dat het eiland vooral voor schapen scheen gemakte zijn.  Er groeide op de berg niet veel anders dan windhaver en zulke door kruidigeurende gewassen waar schapend veel van houden. Maar er was zo waar nog wat anders te zien dan schapen wijden. Als men eenmaal de helling opgekomen was. Daar zag men ten eerste de hele zee die nu blauwend in het zon ligt haar glansen de golven voortrolde. Alleen hier en daar tegen een landtom stoof ze op in schuim. Vlak in het Oosten lag hotland met effen, lang gestrekte kust en in het zuidwesten het grote karelseiland van dezelfde constructie als het kleine eiland. Toen de hamel heel dicht naar de kant van het bergdak ging, zodat de jongen langs de bergwanden kon neerzien, merkte hij dat ze helemaal vol vogelnissen waren. En in de blauwe zee beneden lagen zwarte waterhoeders, eiligansen en andere watervogels. Zo mooi en vredig bezig met vissen in de stroming. Het lijkt hier wel het beloofde land, zei de jongen. Jullie schapen, woont hier maar mooi, ja. Wel is het hier mooi, zei de grote hamel. Het was als of hij er iets bij had willen voegen, maar hij zei niets en zucht alleen. Maar als je hier alleen loopt, moet je wel oppassen voor al die spleten hier in de berg, ging hij een poos laten voort. En die waarschuwing was wel nodig, want op verschijne plaatsen waren er diepe en brede spleten. De grootste daarvan heette het Helsenhol, die spleet was vele vame diep en bijna een vaam breed. Als iemand hier inviel, was het met hem gedaan, zei de grote hamel. Die jongen vond dat dit klonk als of hij een bijzondere bedoeling had met wat hij zei. Daarna bracht hij de jongen naar het strand. Nu kon hij van dichtbij die reuze zien, die hem de vorige nacht zo bank gemaakt hadden. Dat waren niet anders dan grote rotspillaren, de jongen kon niet genoeg naar hen kijken. Hij meende dat als er ooit hekzen geweest waren die in steen waren veranderd, dan moesten zij er zo uitzien. Hoewel het heel mooi was aan het strand, wou die jongen toch liever boven op de berg wezen. Het was akelijk daar beneden, omdat er overal dode schapen lagen. Hier hadden de vossen hun maaltijdend gehouden. Hij zag geheel afgeknagde skeletten, maar ook lichamen die me half opgegeten waren.  En andere waar ze maar even van hadden geproefd en die ze verder, onangeroerd, hadden laten liggen. Het was hartverscheurend te zien dat de wilde dieren de schapen hadden aangevallen alleen uit vermaak. Alleen om te jagen en te moorden. De Grote Hamel bleef niet bij de doden staan. Hij liep ze kalm voorbij, maar de jongen kon niet laten naar al die griezeligheid kijken. Nu liep de Grote Hamel weer naar de top van de berg en toen hij daar gekomen was, bleef hij staan. Als iemand die flink en verstandig was, al de ellende hier zag, zei hij, dan zou hij zeker niet rusten voor die vossen hun verdiende straf hadden gekregen. De vossen moeten toch ook leven, zei de jongen, ja, zei de Grote Hamel. Zij, die niet meer dieren verscheuren dan ze nodig hebben voor een onderhoud, moeten ook leven. Maar die vossen hier zijn misdadigers. De boeren aan wie dit eiland toe behoort, moeten u komen helpen, meende de jongen. Zij zijn hier al dikwals geweest, antwoordde de Hamel. Maar dan verborgen de vossen zich in grotten en spleten, zodat ze hen niet konden schieten. Je meent toch niet, vadertje, dat een stumper als ik ze aan zou kunnen. Als jij zelf en de boeren ze niet onder de duim hebben kunnen krijgen, zei de jongen. Wie klein en slim is, kan wel heel wat in orde maken, antwoordde de Grote Hamel. Zij spraken, hier niet meer over. De jongen ging boven bij de wilde gansen zitten, die op de hoog vlakte gaasden. Hoewel hij het de Hamel niet had willen tonen, was hij heel bedroefd ter wille van de schapen en had ze zo graag willen helpen. Ik zal tenminste met Aka en Maarten de Ganserik praten over die zaak, dacht hij. Misschien kunnen ze mij bijstaan, met een goede raad. Een poos later nam de witte Ganserik de jongen op de rug en liep over de berg vlakte naar het Helsehol. Hij liep zorgeloos voort op het open berg dak en scheen dan niet aan te denken hoe wit en groot hij was. Hij zocht geen schuilplaats achter bosjes gas of andere verhogingjes. Maar liep rechtdoor, het was vreemd dat hij niet voorzichtiger was. Want hij scheen het slecht gehaald te hebben in de morgen van de vorige dag. Hij was kruipel aan de rechterpoot en de linker vleugel sleepte.  En hing neer als of hij gebroken was. Hij liep als of er geen gevaar in de wereld was. Snapte hier en daar gras sprietjes en keek helemaal niet om zich heen. De jongen lag languit op de rug van de Gans en keek op naar de blauwe hemel. Hij was nu zo aan het rijden gewend dat hij daar kon liggen en staan. Doordat nu de Ganserik en de jongen zo zorgeloos waren, merkten ze natuurlijk niet dat de drie fossen op de bergvlakte waren gekomen. En de fossen die wisten dat het bijna onmogelijk is een gans te naderen op het open veld, dachten er eerst in het geheel niet aan op de Ganserik jacht te maken. Maar omdat ze niets te doen hadden, gingen ze eindelijk in één van de lange kloven en probeerden hem te besluiten. Ze gingen zo voorzichtig te werk dat de Ganserik niets van hen merkte. Ze waren niet ver weg toen de Ganserik een poging deed om op te vliegen, toen de fossen hier uit meenden op te kunnen maken dat hij niet vliegen kon, haasten zij zich nog meer dan te voeren. Ze hielden zich niet langer in de kloven verscholen, maar liepen boven over de vlakte. Ze verborgen zich zo goed ze maar konden achter bosjes gras en stenen en kwamen de Ganserik onnader zonder dat hij scheen te merken dat hij gejaagd werd. Eindelijk waren de fossen zo dichtbij dat zij de slag konden wagen. Alle drie wirpen zich tegelijk met een grote sprong op de Ganserik. Op het laatste ogenblik moest deze toch wat gemerkt hebben, want hij sprong opzij zodat de fossen hem mistden. Dat betekende nu wel niet zoveel want de Ganserik had maar een paar voet voorsprong. Even bovendien was hij kreupel. De stumper liep voor het zo hard hij maar kon. En Gansen konden immers zo geweldig hard lopen, dat zelfs er een vos moeite heeft ze in te halen. De jongen zat achterstevoer op de rug van de Gans. En riep en schreeuwde tegen de fossen, jullie hebt je te dik gegeten aan schapen vlees, jullie fossen. Je kunt niet eens een Gans inhalen. Hij plaagde hen tot zijn woest van boosheid werden en er alleen aan dachten zo hard mogelijk voor te stormen. De witte Ganserik sprong regelrecht op de Grote Kloof af.  Toen hij er vlak bij was, deed hij een slag met de vleugels, zodat hij er over kwam. De fossen waren hem toen vlak op de hielen. De Ganserik rende voort met dezelfde haast als de voren. Ook toen hij al over het helse hol gekomen was. Maar nauwelijks had hij een paar meter gelopen of de jongen klopte hem op de hals en zei, nu kun je wel stilstaan Ganserik. Op hetzelfde ogenblik hoorden ze achter zich een wildgehel, een schapen met klauwen en niet zwaars vallen. Maar van de fossen was niets meer te zien. De volgende morgen vond de wachter op de vuurtoren van het Grote Karelseiland een reepje boombast onder zijn deur doorgeschoveerd. Waarop met schreven hoekengeletter stond ingekrast, de fossen op het kleine Karelseiland zijn in het helse hol gevallen. Ga maar naar ze zien. En dat deed de wachter ook, einde van hoofdstuk 11. Hoofdstuk 12 van Niels Holgersons Wondebare Reis. Deze LibriVox opname is vrij van noteursrechten opname door Marcel Konders. Niels Holgersons, Wondebare Reis door Selmar Lagerluf in de vertaling van Margarita Mayboom. Hoofdstuk 12, twee steden. De stad op de bodem der zee. Het werd een helderere rustige nacht. De wilde Gansen hadden geen lustbeschutting in één of andere grotten zoeken, maar stonden bovenop de berg te slapen. En de jongen was in het korte droge gras bij de Gansen gaan liggen. Het was die nacht helderen maanden schijn, zo sterk dat de jongen haast niet slapen kon. Hij lag er over te denken hoe lang hij al van huis was geweest. En hij reekende uit dat het drie weken geleden was, sinds hij de reis was begonnen. En tegelijk kwam het hem in de gedachten dat het de avond voorpaasend was. Vannacht komen alle heksen thuis van de blauwe rots, dacht hij, en lachten in zichzelf. Want hij was een beetje bang voor dwergen en kabouters, maar aan heksen geloofde hij helemaal niet. Als er die avond één of andere hekserijgaande was, zou hij het toch wel gezien hebben. Het was zo helder licht tot hoog aan de hemel, dat ook, maar het kleinste zwarte puntje, zich niet in de lucht zou hebben kunnen bewegen zonder dat hij het merkte. Terwijl hij zo lang met de neus in de lucht en daarover dacht, kreeg hij iets moois in het oog.  De maanschijf stond vol en rond, vrij hoog aan de lucht. En daarvoor kwam een grote vogel aan vliegen. Hij vloog niet voorbij de maan, maar het scheen als of hij eruit vloog. De vogels geen zwart tegen de lichte achtergrond, en zijn vleugels errijkten van de ene kant van de maanschijf naar de andere. Hij vloog zo gelijkmatig in dezelfde richting dat de jongen meende dat hij op de maanschijf getekend was. Het lichaam was klein, de hals lang en smal. De poten hingen naar beneden, lang en dun. De jongen zag al gauw dat het een oorjevaar moest wezen. Een oogblik later daalde meneer Ermerik de oorjevaar naast hem neer. Hij boog zich over de jongen en stoot er hem aan met de snavel om hem wakker te maken. De jongen ging dadelijk overeind zitten. Ik snip niet, meneer Ermerik, zei hij. Hoe komt het dat u midden in de nacht uitgaat en hoe gaat het op het huis glimmingen? Wilt u moeder Akka spreken? Het is vannacht te licht om te slapen, antwoorde meneer Ermerik. Daarom maakte ik het plan om hier heen te reizen naar het Karelseiland, en je eens op te zoeken, vriend Duimelot. Ik hoorde van een zeemeel dat je vannacht hier waard. Ik ben nog niet naar het huis glimmingen verhuist, maar woon nog in Pommeren. De jongen vond het heerlijk dat meneer Ermerik hem had opgezocht. Ze spraken over allerlei als oude vrienden. Eindelijk vroeg de oorjevaar of de jongen ging dus had eens uit te gaan en wat rond te rijden in de mooie nacht. Ja, dat wilde de jongen heel graag als de oorjevaar het maar. Zo wou inrichten dat hij voor zonsopgang weer bij de wilde gansen terug was. Dat beloofde hij, en zo gingen zij op weg. Meneer Ermerik vloog weer recht op de maan af. Zij steegen al hoger en hoger, de zee zong diep neer. Maar de vlucht ging zo wonderlijk gemakkelijk dat het bijna scheen, alsof ze stil, in de lucht lagen. De jongen vond dat het, maar verbazend kort duurde, voor Meneer Ermerik weer begon te dalen. Ze landen op een eenzaam zeestrand, bedekt met effen fijn zand. Langs de kust liep een langerij duinen met helm op de toppen. Ze waren niet heel hoog, maar ze belette de jongen toch iets van het binnenland te zien.  Meneer Ermerik ging op een zandhoop staan. Trok zijn ene been op en boog de hals achterover om de snavel onder zijn vleugel te steken. Je kunt hier wel wat op het strand rondlopen, zei hij tegen Duimenlot, terwijl ik hier uitrust. Maar ga niet zo ver weg dat je me niet weer terug kunt vinden. De jongen was z'n plan allereerst een duin op de klouteren, om te zien hoe het land binnen de duinerij eruit zag. Maar toen hij een paar stappen had gedaan, stoot hij met zijn klomp tegen iets hartst. Hij boog zich neer en zag dat het een klein koper muntje was, zo door roest verteerd dat het bijna door schijnd was. Het was zo oud dat hij het niet de moeite waard vond, het bij zich te steken, maar het weg schopte. Maar toen hij weer overeind kwam, was hij stom van verbazing, want op twee stappen afstands verhief zich een hoge donkere muur met een grote poort waar een hoge toren op stond. Een ogenblik geleden, toen de jongen zich boog om de munt te bekijken, lag de zee daar nog glinsterend en glansend. En nu was hij verdwenen achter een lange muur met tinnen en torens. En vlak voor hem, waar vroeger niets dan een paar weerbanken gelegen hadden, ging nu de grote poort in de muur open. De jongen begreep wel dat dit één of ander tover gedoe was. Maar hier hoefde je toch niet bang voor te worden, meende hij. Dit was niet zulke gevaarlijke hekserij of andere kwaad waar hij vroeger altijd bang voor was in de nacht. De muur en de poort waren zo prachtig gebouwd dat hij niets voelde dan een groot verlangen om te zien wat daar achter lag. Ik moet toch zien wat dat wezen kan, dacht hij, en ging de poort door. Onder het hoge poortgewelf zaten wachters gekleed in bonte, ruime kleren. Ze hadden speren met lange schachten bij zich en speelden een soort damspel. Ze dachten alleen aan hun spel en letten niet op de jongen die hen snel voorbij liep. Binnen de poort vond hij een open plaats met grote, evenstenige plafijt. Daaromheen stonden hoge, prachtige huizen. En daartussen liepen lange, smalle straten. Op de plaats voor de poort weemelde het van mensen. De mannen drogen lange met pelswerk omzoomde mantels over zijde onderkleden.  Barretten met veren versierd zaten schuin op hun hoofden. Op hun borst hingen prachtige ketens. Zij waren allen zo zeerlijk uitgedost als of ze koningen waren. De vrouwen door gepuntige mutsen, lange kleden met nauwe mouwen. Ze waren ook prachtig gekleed, maar lang zo zeerlijk niet als de mannen. Dit alles hier was immers precies als in de boeken met oude zagen die moeder een enkele keer uit de kist haalde om hem te laten zien. De jongen kon zijn ogen niet geloven. Maar wat nog wonderlijker was om te zien, dan al die mannen en vrouwen, dat was de stad zelf. Ederhuis was zo gebouwd dat het de gevel naar de straat had gekeerd. En de gevels waren zo versierd dat men zou denken dat ze vetijverden wie de mooiste versierdsels zou kunnen vertonen. Als iemand heel snel achter elkaar veel nieuws ziet, kan hij niet alles onthouden. Maar de jongen kon zich later nog herinneren dat hij trapgevels had gezien. Die beelden van Christus en zijn apostelen op de verschillende trailendrogen, waar beelden in nis aan nis stonden langs de hele wand gevels ingelicht met veel kleurige stukjes glas en gevels die gerand en geruid waren in wit en zwartmarmer. Terwijl die jongen dit alles bewonderde, kreeg hij opeens een gevoel van vreselijke haast. Zo iets heb ik nog nooit vroeger gezien. Zo iets zal ik nooit meer zien, zei hij in zichzelf. En hij begon de stad in te lopen, zo gauw hij kon, straat in, straat uit. De straten waren nauw en smal, maar niet leeg en somber, zoals in de steden die hij gezien had. Overal waren mensen. Oude vrouwen zaten voor haar deuren te spinnen, zonder spinnenwiel, alleen met behulp van een rocken. De winkels van de kooplieden waren als marktkraampjes, open aan de kant van de straat. Alle handwerkers zaten buiten met hun werk. Hier werd traan gekookt, daar looide men huiden. Elders was een lange taubaan. Als de jongen maar tijd had gehad, zou hij van alles hebben kunnen leren. Hier zag hij hoe wapensmeden dunne borst, haar nas en hamerden, hoe goudsmeden edelgesteenten in ringen en armbanden zetten, hoe de draaiers hun ijzers gebruikten, hoe schoenmakers rode, zachte schoenen verzolden, hoe de goudwerker goud gaat rijden en hoe de wevers goud en zijde in hun weesels werkte. Maar de jongen had geen tijd om stil te staan.  Hij draafde maar voort, om zoveel mogelijk te zien, voor alles weer zou verdwijnen. De hoge muur liep om de gehele stad en omsloot hij, zoals een hek, een akker omringt. Aan het eind van iedere straat zag hij hem met torens versierd en met tinnig kroon. Bovenop de muur liepen krijgsknechten in glansende harnassen en met helmen op. Toen hij dwars, door de hele stad had gelopen, kwam hij weer aan een poort in de muur. Daar buiten lag de zee met de haven. De jongen zag ouderwetse schepen met roeibanken in het midden, hoog opgebouwd voor en achter. Sommigen werden geladen, anderen, wie op een juist het anker uit, draagers en kooplieden, liepen haastig door elkaar, overal eerst de drukte en leven. Maar ook hier vond hij dat hij geen tijd had om te blijven staan. Hij haaste zich weer de stad in en nu kwam hij aan de grote markt. Daar lag de domkerk met drie hoge torens en diepe met beelden versierde gewelven. De muren waren zo versierd door beelthouwers dat er geen steen was die niet zijn versiering had en zulke pracht als het door de open deurs ging van gouden kruisen en altaren met goudsmeetwerk versierd en priesters in gewaden van goudbrokkaat. Vlak over de kerk lag een huis dat tinnen op het dak had en één enkelen hemelhoge toren. Dat was zeker het raadhuis en tussen de kerk en het raadhuis rondom de gehele markt verhiven zich de vrije gevels met de meest verschillende versieringen. De jongen was warm en moe geworden. Hij meende nu het voornaamste gezien te hebben en begon daarom langzamer te lopen. De straat die hij nu had ingeslagen was zeker die waar de stedelingen hun prachtig akweren kochten. Hij zag veel mensen voor de kleine winkel staan waar de koopman, stijven, gebloemde zijde, zware goudstof, fluweel met weerschein, lichte sluiers en ragfijnen kanten over de toonbank uitspreiden. Tot nu toe. Terwijl de jongen zo hard liep, had niemand op hem gelet. De mensen hadden zeker gemeend dat het maar een kleine, grauwe rat was die hun voorbij stof, maar nu terwijl hij langzaam langs de straat liep kreeg één van de kooplieden hem in het oog en begon hem te wenken.  De jongen werd eerst bang en wilde gauw weg lopen, maar de koopman wenkte maar en lachte en sprijde op de toonbank een heerlijk stuk zijde de mast uit als om hem te lokken. De jongen schudde het hoofd. Ik word nooit zo rijk dat ik ook maar één meter van dat goed kan kopen, dacht hij, maar nu hadden ze hem in het oog gekregen, in alle winkels in de hele straat. Waar hij ook heen keek, stond een winkelier en wenkte hem. Ze lieten hun rijke klanten staan en dachten alleen aan hem. Hij zag hoe zij zich haasten daar de meest verborgen hoeken van hun winkels om het beste te halen wat zij te verkopen hadden en hoe hun handen tereelden van haasten ijver terwijl zij het op de toonbank legden. Toen de jonge voortliep sprong één van de kooplieden over de toonbank haalde hem in en legde zilverstof en geweven tapijten met schitterende kleuren voor hem neer. De jongen kon niet laten te lachen. De winkelier kon wel begrijpen dat een arme stakker als hij zulke dingen niet kon kopen. Hij bleef staan en hield zijn beide lege handen uit om hem te doen begrijpen dat hij niets bezat en dat ze hem met rust moesten laten. Maar de koopman stak één vinger op en knikte en schoofde hele stapel prachtige waren naar hem toe. Kan hij bedoelen dat hij dat alles voor één enkele gouden munt wil verkopen? dacht de jonge verwonderd. De koopman haalde een kleine versleten oude penning tevoorschijn. De kleinste die men zich kan voorstellen en liet hem die zien. En hij verlangde zo iets te verkopen dat hij de stapel vermeerderde met een paar grote zware zilveren bekers. Toen begon de jongen in zijn zakken te zoeken. Hij wist wel dat hij geen zend bezat maar hij kon niet laten nog eens te voelen. Alle andere kooplieden stonden om hem heen en probeerde te zien hoe die handel zo aflopen. En toen ze merkte dat de jongen in zijn zakken begon te voelen, sprongen ze over de toonbanken. Namend de handen vol gouden en zilveren sierraden en boden hem die aan. En allen wezen ze hem dat al, wat ze als betaling begeerden, maar één enkele kleine penning was. Maar de jongen keerde zijn vest en broekzakken om, opdat ze zouden zien dat hij niets bezat.  Toen kregen zij de tranen in de ogen, al die deftige kooplieden die zoveel rijkere waren dan hij. Hij werd er eindelijk door bewogen, dat ze er zo angstig uitzagen en hij dacht na of hij hem niet op één of andere manier zou kunnen helpen. En toen kwam hem dat oudergeroeste muntje in de gedachten, dat hij zo pas aan het strand had gezien. Hij begon hard door de straten voor te draven en het liep hem mee zodat hij bij dezelfde poort kwam waardoor hij was binnengekomen. Hij vloog er door en begon naar het kleine geroeste muntje te zoeken, dat hij zo juist aan het strand had gezien. Hij vond het ook. Maar toen hij het had opgeraapt en ermee de stad in wilde lopen, zag hij alleen de zee voor zich. Geen stadsmuur, geen poort, geen wachters, geen straten, geen huis was te zien. Alleen de zee. De jongen kon niet helpen dat hij tranen in de ogen kreeg. Hij had in het begin geloofd dat wat hij zag niets anders was dan een visioen, maar dat had hij vergeten. Hij had er alleen aan gedacht hoe mooi alles was. Hij voelde een groot verdriet omdat de stad verdwenen was. Op hetzelfde ogenblik werd meneer Ermerik wakker en kwam naar hem toe. Maar hij hoorde het niet. De ollevaar moest hem met de snavel aanstoten om zich te doen opmerken. Ik geloof dat je hier staat te slapen, zoals ik, zei meneer Ermerik. Ach meneer Ermerik, zei de jongen, wat was dat voor een stad die hier zo pas stond? Heb je een stad gezien, zei de ollevaar? Je hebt geslapen en gedroomd, zoals ik zei, nee, ik heb niet gedroomd, zei Duimelot. En hij vertelde de ollevaar alles wat hij beleefd had. Doen, zei meneer Ermerik, ik voor mij, Duimelot, geloof dat je hier op het strand in slaap gevallen bent en dat alles gedroomd hebt. Maar ik wil die wel vertellen dat Bataki de kraai, die de geleerste van alle vogels is, met eens heeft verteld dat hier aan dit strand vroeger een stad heeft gelegen die Fineta heten. Die was zo rijk en gelukkig dat nooit een stad heerlijker is geweest, maar de inwoners gaven zich helaas. Over aan trots en pronkerij. Tot straf daarvoor, zegt Bataki, werd de stad Fineta door een stormvloed overstroomd en in de zee verzonken.  Maar de inwoners kunnen niet sterven en ook een stad kan niet verwoest worden. En eens in de honderd jaar stijgt de stad in de nacht op uit de zee. In al haar pracht en ligt op de oppervlakte der aarde één uur lang. Ja, dat moet het wezen, zei Duimelot, want dat heb ik gezien. Maar als dat u voorbij is, zingt ze weer neer in de zee. Als niet een koopman in Fineta in die tijd iets aan een levendfeest neef verkocht. Als jij Duimelot, maar één penning had gehad, al was die ook nog zo klein om de koopman mee te betalen, was Fineta op het strand blijven liggen en de mensen daar hadden mogen blijven leven en sterven als alle andere mensen. Oog meneer Ermerik, zei de jonge, nu begrijp ik waarom u mij is komen halen van nacht. Dat was omdat u meende dat ik de ouders tot zou kunnen redden. Het spijt me zo, dat het niet is gegaan zoals u wilde meneer Ermerik. Hij hield de handen voor de ogen en schrijden. Het was moeilijk te zeggen wie er het meest bedroefd uitzag, de jonge of meneer Ermerik. De levende stad. De tweede paasdag tegen de naammiddag waren de wilde Gansen en Duimelot weer op reis. Ze vloog een voort over Gotland. Het grote eiland lag vlak en even onder hen. Het veld was geruid precies als in Skane en er waren veel kerken en hoeven. Maar er was dit verschil dat hier meer wijden met bomen tussen de velden lagen en dan waren de hoeven niet in een kring gebouwd. En grote landgoederen met oude kastelen met toerendsvoorzien en met uitgestrekte parken waren er in het geheel niet. De wilde Gansen hadden de weg over Gotland genomen ter Wille van Duimelot. Hij was nu al twee dagen lang zichzelf niet geweest en had geen vrolijk woordje gezegd. Dat kwam omdat hij alleen aan die stad dacht, die zich op zo'n wonderbare manier aan hem had vertoond. Hij had nog nooit iets zo moois en prachtig gezien en hij kon er maar geen vreemee hebben dat hij haar niet had kunnen redden. Hij was anders, zo zag moeder niet, maar nu treurde hij echt over de mooie gebouwen en staatige mensen.  Aka en de Ganserik hadden geprobeerd Duimelotte overtuigen dat hij een droom of een visione had gehad waar de jongen wilde daar niet van horen. Hij was er zo zeker van dat hij werkelijk gezien had wat hij had gezien dat niemand hem die overtuiging kon ontnemen. Hij liep zo bedroefd rond dat zijn reisgenoten ongerust over hem werden. Juist toen de jongen het ernst gedrukt scheen was de oude kakzie bij de troep teruggekeerd. Ze was van de kant van Gotland teruggekomen en had over het gehele eiland moeten reizen eer ze van een paar kraaien had gehoord dat haar reiskameraden op klein Karelse eiland waren. Toen kakzie hoorde wat Duimelotts schilden zei ze opeens als Duimelotte treurt over een stad zullen we hem wel goud troosten. Kom maar mee dan zal ik jullie naar een plaats brengen die ik gisteren zag. Hij hoefde niet lang bedroefd te wezen toen hadden de Gansen afscheid van de schapen genomen en nu waren ze op weg naar de plaats die kakzie Duimelotte wou laten zien. Ho bedroefd hij ook was hij kon niet laten als gewoondelijk naar het land beneden zich te kijken waar hij heen vloog. Hij vond dat het er uitzag als of het hele eiland van den beginne af aan zilk een hoge stijle clip geweest was als Karelse eiland maar veel groter natuurlijk maar later was het op een of andere manier afgeplat. Iemand had een grote rol genomen en die er over gerold als of het een stuk deeg was. Niet dat het helemaal vlak en gelijk geworden was als brooddeeg dat was het niet. Toen ze langs de kust vlogen had hij op verschijde plaatsen hoge witte kalkmuren gezien vol grotten en met groenbegroeid maar op de meeste plaatsen waren zij met de weg gelijk gemaakt en het strand liep vlak en eentonig uit in zee. Op Gotland hadden ze een mooie vredige feestelijke middag. Het was zacht lenteweer, de bomen stonden vol in knop. De lente bloemen tojden de grond onder de loofbomen, de lange deurne hangers, daar populieren, wiegden in de wind en in de kleine tuintjes die bij ieder huis lagen stonden de kruisbessend struiken helemaal groen. De warmte en de lente hadden de mensen naar buiten gelokt, op wegen en langs Hagen en waar ook maar een paar van hem bij een waren begonnen zij te spelen.  Het waren niet alleen de kinderen die speelden maar ook de volwassenen. Zij vierpen naar een doel met steenen en gouden ballen vlogen in de lucht met zulke vaart dat zij de wilde gansen bijna bereikten. Het was vrolijk en aardig grote mensen te zien spelen en de jongen zou er wel plezier in gehad hebben als zij zijn vrevel maar had kunnen overwinnen omdat hij de oude stad niet had kunnen redden. Hij moest toch erkennen dat dit een mooie tocht was. Er was zoveel gezang en geluid in de lucht. Kleine kinderen speelden in een spelletje waarbij ze in een kring stonden en zongen erbij en het leger das hels ging er ook op uit. Hij zag een hele schaar mensen in zwart en rood gekleed op hun heuvel zitten en op gitaren en andere koperen instrumenten spelen. Langs en weg kwamen een grote menigde mensen. Dat waren goed tempelaars die ook op reis gingen. Hij herkende ze aan de grote fanen met goudopschift die over hen heen wappen en ze zongen het ene lied naar het andere. Zolang hij ze kon horen. De jongen kon later nooit meer Godland horen noemen zonder te denken aan spel en zang. Lang had hij naar beneden zitten kijken maar nu hief hij toevallig de ogen op. Niemand kan zijn verbazing beschrijven zonder dat hij het gemerkt had waren de gansen aan de westkust gekomen. Nu lag de weide blauwe zee voor hem. Toch was het niet de zee die zo merkwaardig was maar een stad die aan het strand lag. De jongen kwam van het oosten en de zon was aan het dalen in het westen. Toen hij de stad nadelde stonden haar muren en torens en hoge gevelhuizen en kerken heel zwarte tegen de lichte avondhemel. Hij kon daarom niet zien hoe ze er werkelijk uitzagen en een ogenblik geloofde hij dat hier een even prachtige stad lag als die hij in de paasnacht had gezien. Toen hij dicht bij de stad kwam zag hij dat zij leek op die andere uit de zee en er toch ook niet op leek. Het was hetzelfde verschil als of men de ene dag een man zag gekleed in perper en met rijke versierselen en de andere dag ontkleed en in lompen. Ja, deze stad was zeker eens juist geweest als die andere waar hij aan zat denken.  Deze was ook omgeven door een stadsmuur met torens en poorten waar de torens in de stad niet aan land gebleven was, waren zonder spits, vervallen en leeg. De poorten waren zonder deuren, de wachters en krijgsknechten waren verdwenen. Al de schitterende pracht was weg. Alleen de naakten, grouwe stenen waren nog over. Toen de jongen verder boven de stad kwam zag hij dat zij voor het grootste gedeelte met kleine lagehuizen bebouwd was. Maar hier en daar waren nog een paar hoge gevelhuizen en een paar kerken uit de oude tijd over. De wanden van de gevelhuizen waren niet gekalkt en geheel zonder versierselen, maar omdat de jongen zo kort gereden de verzonke stad had gezien, meende hij wel te begrijpen hoe ze versierd geweest waren. Sommigen met beelden, aan anderen met wit en zwart marmer. En zo was het ook met de oude kerken. De meesten waren zonder spits en naakt van binnen. De vensteropeningen stonden leeg. De vloeren waren met gras begroeid en langs de wanden groeide de klim op naar boven. Maar nu wist hij hoe zij er eens hadden uitgezien dat ze met beeldhouwwerk en schilderijen waren bedekt geweest. Dat op het koor versierde altaren en gouden kruisen hadden gestaan en dat daar priesters hadden dienst gedaan in goudbrokkaat gekleed. De jongen zag ook de smalle straten die leeg waren op deze feestdag. Hij wist nu welk een stroom staatige mensen er zich eens hadden bewogen. Hij wist dat ze als grote werkplaatsen waren geweest, vol van allerlei werk. Maar wat Niels Holkerson niet zag, was dat de stad nog op dat ogenblik mooi en merkwaardig was. Hij zag de gezellige hutjes niet in de achterstraat, met de zwarte wanden, nog het witte vogelkruid en de rode geraniums achter de helderen vensteruitjes. Of de vele mooie tuinen en lamen, of de schoonheid, de ruwinnen, volgroen ranken, zijn ogen waren zo vol van de heerlijkheid van het verleden dat hij niets goed in het tegenwoordige kon zien. De wilde gansen vloegen een paar keer heen en weer op dat duimelot alles goed zou kunnen zien. Eindelijk sloegen ze neer op de met grasbegroeide vloer in de ruwine van een kerk om daar de nacht door te brengen. Toen ze zich al hadden klaargemaakt om te slapen, was duimelot nog wakker en keek door de gebastige welven op naar de bleek rode avondhemel.  Toen hij zo een poos gezeten had, dacht hij dat hij er niet meer over wilde treuren, dat hij de verzonken stad niet had kunnen redden. Nee, dat wilde hij niet meer. Nu hij deze gezin had, als die stad uit de zee daar niet weer was neergezonken, zou ze misschien over enige tijd even vervallen zijn als deze hier. Dan was het maar beter dat ze daar in al haar heerlijkheid in het verborgen bleef bestaan. Het was het beste dat het ging zoals het ging, dacht hij. Al had ik de macht de stad te redden, ik geloof niet dat ik het doen zou. Daarna treurde hij niet meer over het gebeurden en er zijn wel velen onder de jongeren die zo denken, maar als de mensen oud worden en zich hebben gewend om met weinig te vreden te zijn, dan genieten ze meer van het visby dat bestaat dan een prachtig fineta op de bodem der zee. Einde van hoofdstuk 12. Hoofdstuk 13 van Niels Holgersons Wonderbare Reis. Deze Librivox opname is vrij van auteosrechten. Opname door Marcel Koenders. Niels Holgersons. Wonderbare Reis door Selma Lagerlöf in de vertaling van Margarita Mayboom. Hoofdstuk 13. Hoe Smaland geschapen werd. De wilde Gansen hadden een goede reis over de zee gehad en waren in het district just in Noord-Smaland neergestreken. Dat district scheen niet te kunnen besluiten of het land of zee wilde zijn. Overal gingen de zeeboezems diep het land in en sneden het in eilanden en schiereilanden in landtongen en landengten. De zee was zo indringerig dat rotsen en heuvels het enige was wat zich konstaande houden. Al het lage land was onder de waterspiegel verborgen. Het was avond toen de wilde Gansen aankwamen van over zee en het heuvelachtige land lag mooi tussen de glansende inhammen. Hier en daar op de eilanden zag de jongen hokjes en hutjes en hoe verder hij het land in kwam hoe groter en beter de woningen werden. Eindelijk werden het grote, witte herenhuizen aan de kant van het strand stond gewoonlijk een kring van bomen. Daar binnen lagen de akkers en op de toppen van de heuvels verschenen de bomen weer. Hij kon niet laten aanbleekingen te denken. Dit was ook een plaats waar land en zee elkaar op zo'n mooie, stille manier ontmoeten.  En als het waren, elkaar het mooiste en beste trachten te vertonen, wat ze bezaten, de wilde Gansen streken neer op een kaal eilandje diep in de Gansenbaai. Bij de eerste oogopslag naar het strand merkte zij dat de lente grote voorderingen had gemaakt in de tijd dat zij op de eilanden waren geweest. De grote, prachtige bomen waren nog niet in blad, maar het veld beneden was bondgekleurd door witte en blauwe anemonen. Toen de Gansen het bloemenveld zagen, werden ze bang, dat ze te lang in het zuiden waren gebleven. Akaar zij dadelijk dat er geen tijd was om een van de rustplaatsen in Smaland op te zoeken. Al de volgende morgen moesten ze doortrekken naar het noorden over Oost-Gotland. De jongen zou dus niets van Smaland te zien krijgen en dat speet hem toch wel wat. Hij had over geen andere landschap zoveel horen spreken als over Smaland en hij had verlangt het met eigen ogen te zien. De vorige zomer toen hij als Gansenjonge bij een boer in de nabijheid van Jordberga diende, had hij bijna elke dag een paar arme kinderen uit Smaland ontmoet, die ook Gansen hoeden. De kinderen hadden hem vreselijk met een Smaland geplaagd, maar eigenlijk was het niet mooi om te zeggen dat Aza het Gansenhoedstertje hem had geplaagd. Ze was daar veel te verstandig voor, maar wie hem plaagrige antwoorden kon geven, dat was Mats, haar broertje. Heb je gehoord Niels, hoe het toeging toen Smaland en Schaanen geschapen werden, vroeg hij. En toen Niels Holgerson, nee, zei, begon hij dadelijk het ouder grappige verhaal te doen. Het was in de tijd dat onze lieve heer bezig was de wereld te scheppen. Terwijl hij daar druk mee bezig was, kwam de heilige Petrus voorbij. Hij bleef staan en keek er naar en toen vroeg hij of het een moeilijk werk was. Oh ja, dat is zo gemakkelijk niet, antwoorden onze lieve heer. Petrus bleef een oogelijk staan en toen hij merkte hoe gemakkelijk het ging, het ene land na het andere uit te spreiden kreeg hij lust het ook eens te proberen. Misschien heb je wat rust nodig, zei Petrus, zodat ik intussen het werk kan overnemen. Maar dat wilde onze lieve heer niet hebben. Ik weet niet of je de kunst zo goed verstaat dat ik je kan toevertrouwen voor te gaan waar ik opperhoud, antwoorden hij.  Toen werd Petrus boos en zei dat hij meende even mooie landen te kunnen scheppen als onze lieve heer zelf. Het was nu zo dat onze lieve heer juist op dat ogenblik bezig was smaarland te scheppen. Het was nog niet half klaar, maar het zag er uit als of het een onbeschrijvelijk mooi en vruchtbaar land woorde zo. Onze lieve heer komt Petrus niet best iets wijgen hem en behalve dat dacht hij zeker dat wat zo mooi begonnen was niet door een ander bedorven zou kunnen worden. Daarom zei als je het met me eens bent zullen we eens proberen wie van ons beide dit soort werk het best verstaat. Jij die nog maar een beginner bent moet dit werk voortzetten dat ik begonnen ben en ik zal aan nieuw landschappen. Daar ging Petrus dadelijk op in en toen begonnen zij te werken. Eerder aan één kant onze lieve heer trok een eind naar het zuiden en daar begon hij scanen te scheppen. Het duurde niet lang tot hij klaar was en dadelijk vroeg hij of Petrus zijn werk al af had en of hij niet welke komend kijken naar het werk van onze lieve heer. Ik heb het mijnen al lang inoorden zei Petrus en men kon aan zijn stem horen hoe blij hij was met wat hij had klaar gekregen toen de heilige Petrus kanen zag moest hij bekennen dat er van dat land niets dan goed was te zeggen. Het was een vruchtbaar en gemakkelijk te bewerken land met grote vlakten waar hij ook heen zag en nauwelijks een zweem van bergen. Het scheen dat onze lieve heer er het er echt op had toegelegd te maken dat de mensen het er goed zouden hebben. Ja dit is een mooi land zei de heilige Petrus maar ik geloof toch dat het mijnen beter is. Laat ons ergens naar gaan kijken zei onze lieve heer. Het land was al klaar geweest in het noorden en in het oosten toen Petrus was begonnen te werken maar het zuidelijke en westelijke gedeelte en het gehele binnenland had hij alleen moeten scheppen. Toen nu onze lieve heer daar kwam waar Petrus had gewerkt schrikte hij zo dat hij bleef staan en zei wat ter wereld heb je toch met dit land uitgevoerd heilige Petrus. Petrus stond ook heel verbaasd rond te kijken.  Hij had gemengd dat niets voor een land zo best was als veel warmte. Daarom had hij een ontzettende massa stenen en bergen bij elkaar gehaald en een hoog land gemaakt en dat had hij gedaan omdat het dichtbij de zon zou komen en veel zonnewarmte krijgen. Bovenop de stenen had hij een dunt laagje vrucht waren aarde gelegd en toen had hij gedacht dat alles goed in de orde was. 