Paddeltje, de scheepsjongen van Michiel de Ruijter | Johan Been | Children's Fiction | Dutch | 5/6
Aan de beratslaging daarover, naam ook het opperhoofd van de stamdeel met een paar van zijn raadslieden bij te pas, omdat de stierman al de vluchtelingen onmogelijk om meenemen. Hij zei er zeker van te zijn dat de poortwachters van Salé secuur geteld hadden uit hoeveel personen zijn reisgezelschap had bestaan. Wanneer hij nu het kind niet eens medegerekkend met vier personen meer terugkwam dan waarmee hij uitgetrokken was, zou dit achterocht kunnen opwekken. Welzaam en kunnen zeggen dat de medegebrachte personen de verloeren gewaande factoren en zijn medegezellen waren. Lief men kans dat de sand deze lieden spreken wilde om te vernemen over een nieuw handelsgebied te openen viel. Nee, alle argwaan moest van het schip van de ruiten worden afgeleid. Het was dus beter dat twee van de vluchtelingen, waarbij twee matrozen gevoegd zouden worden, een andere wegkozen. De schipper had dit geval voorzien en het wel het best geoordeeld dat deze vier op een door hem aangewezen plaats naar de kust zouden doordringen. Daar zouden zij een tijdje moeten vertoeven om genoeg samen levensmiddelen voorzien. Zo spoedig hij zijn zaak in salé afgedaan had, zou de ruiten vertrekken en zover de zee op zijlen tot hij geheel uit het gezicht daar haven was verdwenen, waarna hij de steven zou wenden om hen te komen oppikken. Het voornaamste was dus dat het juiste punt der zeekust waar de vluchtelingen naar mijn hoopte slechts korter tijd behoefte te vertoeven juist bepaald werd. Gelijk er iets medegedeeld is, munten de ruiten uit in de gaven vertrek in kaart te brengen. Zilk een kaart was door de stuurman mede gebracht en onder voorlichting van het opperhoofd die de veiligste weg naar de zeekust aanwezig werd dat punt nu vastgesteld. Het opperhoofd deed meer. Hij beloofde met een groot deel van de zijnen de vluchtelingen te zullen vergezellen. Daar zij al gewoon waren morse gewaden te dragen waarvan ook de twee matrozen zouden worden voorzien zou bij een mogelijke ontmoeting met soldaten of ambtenaren van de sand de verschijning van enige zwervende inlanders niet bijzondere aandacht trekken wat naar mijn vertrouwde even in het geval zou zijn wanneer zij in hun tijdelijke neerzetting aan de zeekust door dergelijke lieden ontdekt werden. Mochten die hoogstoevallig juist op het ogenblik aanwezig zijn als het schip in het gezicht kwam dan zou men een teken geven welk teken ook nu afgesproken werd.  Paltje nam op zich om nog deze dag de kaart na te tekenen een kunstje dat hij al dik was bij de nauwe had moeten vertonen waar hij niet weinig trots was. De stuurman zou zijn eigen kaart weer meenemen zodat de schipper precies wist waarheen haar koers zou moeten zetten terwijl het gezelschap dat zich naar de kust zou begeven door de hulp van Paltje eveneens in het bezit van deze onmisbare gids zou zijn. Toen dit vasttond moest er bepaald worden hoe de personen over de twee reisgezelschappen het ene naar Salé het andere naar de kust verdeeld zouden worden. De beslissing stond aan de stuurman. Er is een vrouw bij de vluchtelingen. Het spreekt vanzelf dat we op zeemans wijze met de vrouw beginnen. Die moet het eerst uit de nood gered en het spoedigst in veiligheid gebracht worden. Dus die gaat met mij mee. Dan zullen de poortwachters wel heel raar opkijken als een mattoos in een vrouw verandert terugzien, spotte jaap. Jaap, snoude de stuurman. Jij houd je mond. Ben ik daarvoor lid van een krijgsraad en dat nog wel voor het eerst van mijn leven? Bromde jaap. Zeker, er moeten in alle besturen jaaproers wezen en zoveen ben jij nu, begrepen? Jaap mopperde wat, maar durfte de stuurman toch niet erg tegenspreken. Wat jaap en zijn maats niet weten, hervatte de stuurman glimlachend, is dat Babette al mattoos geweest is. Al heeft ze er niet voor gevaren. Grote ogen bij de luidjes die nog niet van het geval op de hoogte waren. De stuurman verdeld hun hoe Babette al in matroze kleren had rondgelopen en daar hadden alle groots schikken vooral jaap. Zie je wel jaap? merkte de stuurman op, dat het niet ongezellig is, jaaproer te wezen. Dat begin ik ook te geloven stuurman. Als je eens een plaatje voor me weet in de voedschap van vlissingen, nou, dan houd ik me aan bevolen. Ik zal het in mijn testament beschrijven, jaap. Toen ging stuurman Derksen wedervoort. Hoe dat nu precies gaat, dat weet ik op het ogenblik niet. Dat zullen we maar het best aan Babette zelf overlaten, want als het op slimheid aankomt zijn wij mannelij maar onnozelijk krukken bij de vrouwtjes vergelaken. Dat heeft de Goeverneur van Loevestijn ondervonden met huig te groot en ze boeken kist. Allen lachten.  Het was nog zo heel lang niet geleden dat het gebeurd was en men had er altijd nog veel schik in uit elkaar over te vertellen. Zo lachten. Veritas, zei stuurman Derksen, zegt die bruine signeur eens dat ik het hem bij gelegenheid op een winteravond zal komen vertellen. Veritas was wel zo verstandig om deze boodschap niet letterlijk over te brengen. Hij zei dat de zeerlui lachten onder de vrouwtjes zo slim waren. Het opperhoofd hiefs zijn handen op. Daar wist hij van mee te praten. Hij riep de getuigenis van zijn raadslidden in en die raakte hem ook dadelijk in vuur. Ze waren heel basis voor hun vrouwen die moeren, maar per slot van rekening deden zij toch in de meeste gevallen wat hun talrijke wederhelften hadden voorgenomen. Zie zo, begon stuurman Derksen toen het gelach wat bedaard was. Met papetten is het dus in orde en alweer op zeemans wijze komen met de vrouwen de kinderen aan het beurt. Weerlijk moet u bekennen dat dit het lastigste geval is. Hoe krijgen we dat kind binnen de poorten van Salé? Men keek al elkaar aan. Ja, goede raad was duur. Mag ik eens wat zeggen, stuurman? Begon jaap. Wat zou jij nu uitgebroed hebben, maat? Wel zie je, je spakt daarvan Hugo de Groot en nu hebben we wel geen boeken een kist, maar... te deksel. Wat een kraan van een kerel is die jaap, riep de stuurman uit en ook de anderen betuigden hun bewondering. Welzekig, men zou in een soort rieten koffers en een daarvan kon een bedje gemaakt worden en als men dicht bij Salé was konden kleine daarvoor een pootje ingestopt worden. De kist zou stevig op een meilezel worden vastgeschort en er zou de noordige zorg voor gedragen worden. Dat zal ik wel in een orde brengen, riep paddeltje uit. Ho, ho, hernaam de stuurman. Jij hebt niets te bedissen, een jongen. Wou jij hier ook al de lakers uitdelen? Maar... mond houden. Wie lid van een krijgschat is, spreekt als het hem gevraagd wordt. Of is een jaaproer, plaagde jaap. Nee jongen, hernaam de stuurman. Dat ben jij niet meer hoor. We zullen jou in de gaten houden, want je hebt meer in je hoofd dan appelschillen. Jaap was ergens en nopjes over dat pleimpje en het opperhoofd aan wie Veritas het plannetje uitgelegd knikte de jonge metroos goedkeurend toe.  Dat schiet op, ging de stuurman voort. De vrouw is al bezorgd, het kind ook, en nu moeten jongen onder dak. Ik bedoel paddeltje. Een algemeen gelach volgde. Kijk eens, spotte de stuurman. De jongen probeert vuurot te worden, maar hij is er te bruin voor. Paddeltje vond het niet aardig. Ik ga mee om. Haast zei hij om zus, maar hij bedacht zich gelukkig nog bij tijds en zweegt daarom plotseling. Van wie gaat hij mee, voeg jaap erg onnozel, onbarbette. Een nieuwe uitpasting van gelach. De stuurman gaf paddeltje die er danig in zat, een knip oogje, niet al te erg aan moest trekken en vervolgde toen. Alle gekheid op een stokje. Veridas kan ik niet meenemen, want die is een salee bekend als de bonte hond. Lange meo is ook niet, die is daar ook al te veel in de kijken gelopen. Zelfs ben ik bang dat sommige paddeltje herkennen zullen, die ook nogal langs de straat slente in zijn vrije tijd, en over wie gesproken werd toen hij door de rovers ontvoerd was. Ja, maar stuurman, ik ben in die tijd al heel wat veranderd. Wat een snor, plaagde Jaap. Daar zegt je wat Jaap, je hebt vandaag je goeie dag hoor. Ik bedoel nu wel niet, dat het schoenbrieempje onder de jongens en neus hem zo sterk veranderd heeft, maar hier bringt me op een aardig plannetje. Er moeten twee matrozen met Veridas en lange meo's mee. Al dadelijk wijze ik daartoe in de eerste plaats Jaap aan, die zijn eigen vandaag zo granen gedragen heeft. Algemene bijval. En in de tweede plaats Simon. Weet je waaraan je die onderscheiding te danken hebt Simon? Nee stuurman, omdat je zo'n mooie blonder ringbaard hebt. Simon keek een weinig schaap achterig de spreker aan, ook de anderen begrepen niet waar de stuurman heen wilde. Je snapt het niet, ik zal het je uitleggen. De poortwaters van Salé hebben een matroos met een blonder ringbaard zien uittrekken en verwachten die baard natuurlijk terug. Met de matrozen aan, spot de paddeltje. Dat denken ze jongetje, en jij met je plaats ook, want wel zal die baard terugkomen, maar er zal geen Simon aanzitten, maar jij. Ik stuurman? Ook Simon keek heel beteutend, maar een algemeen gelach verheeft zich toen de stuurman zijn plannetje nader uit eenzetten. Wie van jullie is al de liddie gepasseerd? Voeg hij.  O ja, nu snapt men het. Dan werd er voor de matroos die Neptunus zou voorstellen een valse baard gemaakt. En Simon zelf begon te vertellen dat hij een zekere vaardigheid had in het maken van een valse baard van Hennep of wat hij nog beters voor de hand mocht vinden. Akkoord, jij maakt een baard die precies op je eigen warboel gelijkt en dan zullen we met wat vislijn die om het vriendelijke snuitje van paddeltje vast plakken. Weerdas vraagt opperhoofd eens of hij wat van het goedje heeft. Dat had deze, en toen was alles in orde. Paddeltje zelf had schrik in het plannetje. Al wat hij maar op een volwassen man kon doen gelijken, zag hij hem aan. Hij lukte wel zijn vrees uit dat het erg stijf zou worden op zijn konen. Daar had hij ondervinding van, want als jongen had hij op drie koningen bij het omgaan met de steg en de rommelpot meer dan eens een baard op zijn gezicht geplakt gehad. Toch men sprak af dat hij met die geschiedenis pas kon beginnen als ze dicht bij Salé waren. Ook voor Simon was dit plan een ware uitkomst. De sukkel had zo waar gedacht dat hij zijn baard zou moeten afknippen en dat had hem erg gespeeden. Hij was dus grots op. Alleen was hij in dit opzicht wat verstandiger dan Paddeltje, die te veel had laten merken hoe ingenomen hij met die nesthaartjes onder zijn neus was. Ze luid plaag en dol graag, zelfs tot in het onbarm hartige toe. Weet een gene die zijn zwakke zijde verraden heeft. Naar het plannen goed in elkaar gezet en de nodige afspraken gemaakt waren, ging men over tot de voelvoering. Stierman Derksen ging er het eerst vandoor naar een zeer hartelijk afscheid van het opperhoofd genomen te hebben. Een betaling voor de verleden gastvrijheid wilde de goede man in geen geval aannemen. Hij was er verheugd over op deze wijze zijn dankbaarheid te hebben mogen bewijzen aan de schipper wie hij zoveel dankverschuldigd was. De stierman had geprobeerd om dan wat meer dan gevraagd werd voor de koopwaart te betalen die hij mee zou nemen. Toch het opperhoofd doorzacht dit spelletje en wilde er niet van gediend zijn. De zeer liet de konden daarom niets anders doen dan enige aardigheden als aandenkend achterlaten, die het opperhoofd heel gevoelig voor was.  Door een stilte werd afgesproken met Veritas, aan wie de stam volstrekt geen verplichting had, dat hij het wel dubbel en dwarsgoed zou maken, wat met heel veel tak moest gebeuren om de brave man niet in zijn eergevoel aan te tasten. De dochter van het eerste reisgezelschap kenmerkte zich niet door enige vermeldenswaardige bijzonderheid. Het zijde door vertreffelijk genomen maatregelen, het zijde doordat de poortwachters van Salé het niet heel nauwnamen met het onderzoek der Lieden van handig door de sandgetikend paspoort konden vertonen. Zonder enig bezwaar kwam men binnen de stad en bereikte de haven, waar Stuurman Derksen maar dadelijk de luikjes per ruiboot naar het schip dat reeds op de redelag liet vervoeren, om zelf de nodige beschikkingen te nemen aan gaande de rijen lastdieren. Volgens de gewoonte had hij die voor deze tocht aangekocht en wend zich nu tot de eerste eigenaar om zijn wederom te verkopen, tenzij deze een andere koopman voorwist die op het punt stond naar de binnenlanden te reizen. Op deze manier komt men in die landen goedkoper uit dan wanneer men rij of lastdieren in huur neemt. Ook behoefte al niet uitdrukkelijk vermeld te worden, dat van de koopwaren het eerst met de ruiboot de ruimeman meegenomen had, waar een zus voor enige uren verborgen was. Met welk een spanning zag Schipper Michiel Adriaansen dat bootje naderkomen. Hij wist dat de Stuurman nog enige tijd aan wal zou doorbrengen, om toezicht op de meegebrachte koopwaren te houden. Ook hoeveel roeiers er bij het bootje behoorden en kon dus, toen het naderkwam, aan het aantal koppen dat er zich ingbevond, gauw zien of hetzelfde aantal lieden terugkeerde dat door hem uitgezonden was. Hij ontstelde, er waren er even veel, waren de afgezondenen dus onverigd aan zaken terug moeten komen, waren lange meoes en paddetje der halve omgekomen bij de muiterij der vrijbuiters. Toen het bootje dichter bij het schip gekomen was, zodat hij de personen begon te onderscheiden, begrepen hij er niets van. Twee matrozen miste hij. Al dadelijk jaap en na enige twijfeling ook Sijmen, want hij zag wel een matroos met een ringbaard, maar bij beter toekijken moest hij toch erkennen dat het Sijmen niet wezen kon. Verder zag hij een geheel vreemde matroos, een kort, dik ventje die er voor een zeeman dan al heel wonerlijk uit zag.  Hij wist werkelijk niet wat hij van dit alles moest denken. De oplossing van dit raadsel was er niet lang op zich wachten. Al had het hem de hals moeten kosten, paddetje slingende zich het eerst aan boord. Dag schripper, dag schripper, riep hij uit, een beetje schoch voor het zijn gewoond als hij sterk onderhoord was. Daaruitig kreeg hij even met ogen van niet heel goed begrijpen aan. Wat drommel, die groot vent met die vierkante schouders, dat bruin gebrande gezicht. En die baard. Ja, als die baard er niet geweest was. Hij rukte en plukte aan zijn baard dat er de stukken aflogen, een allerzot gezicht, en zijn ogen glansten en lachten en paddetje, riep de schripper uit en stak hem met een verheugd gezicht de hand toe. De jongen greept hij met allebei zijn handen. Dag schripper, dag schripper, riep hij maar. Jongen, begin je hier terug keer aan boord weer met allerlei gekheid. Hoe kom je er nu een vrede toe, een baard om je gezicht te plakken? Dat is maar een valse. Zie je, zover ben ik nog niet. Maar wat anders. Nuja, dat had ik niet nodig, gelukkig. En zijn vingers gingen, alsof ze er heen getrokken werden naar zijn bovenlip. Opdat de schripper toch maar zien zou hoe zijn weer gevonden schepzongen geen kind meer was. De ruiten moest daar hartelijk om lachen. En toen volgt er, naar gelang de andere aan boord kwamen, een uitleggen en een reeks van toelichtingen waarover wij het zwijgen kunnen bewaren omdat ons dit alles reeds bekend is. Het ging alles bij stukjes en bokjes, op de manier waarop paddetje zijn valse baard afplukte. De van Riet gevlochten mand ging ook open en een aardig jongetje kwam eruit. En eerst toen Stuurman Derksen aan boord gekomen en de schripper in dienstkajuit gevolgd was, werd eruitig op meer regelmatige en geheel voldoende wijze op de hoogte gesteld van al wat er gebeurd was en wat er nog zou moeten gebeuren, wilden ook de andere vluchtelingen in staat gesteld worden een toevlucht te zoeken op het veilige schip. Toen bleef de schripper een tijdlang alleen, in de eerste plaats om de nodige maatregelen te beramen en in de tweede plaats om de inhoud van de koker te onderzoeken welke paddetje hem, zodra daarvoor onder vier ogen de gelegenheid was geweest, uit naam van Iltikretto had overhandigd.  Einde van Hoostuk 23 Hoostuk 24 van Paddetje Deze liepenvoxtopname behoort tot de publieke domein opname door Anna Simon. 