Cobbenhagen 2020 - Jan Pelle
Ja dames en heren, een prachtige urgentie naar voren gebracht zo even, we moeten veranderen opdat we niet veranderd worden. We moeten toen naar een duurzame, inclusieve, innovatieve economie. Er is een technologische revolutie gaan en laten we daar verstandig op inspelen. Terecht de boodschappen die naar voren zijn gebracht en dat besef ik zeg dat voorzichtig is ook groeiende in Den Haag en in Brussel. Precies de reden waarom ook vorig jaar het kabinet in Vons heeft aangekondigd, Sylvester Reverand wat Vons, dat Vons zou miljarden moeten gaan bevatten en het is precies ook de reden waarom nu ook in in Brussel Europees commissie met een hele serieuze ambitieuze agenda bezig is. Ook daar zijn grote getallen meegemoeid, daar zijn ze nog niet uit, maar de hoofdstukken zijn ongeveer wel wel wel vast. Met andere woorden erdienen zich in Europa, in Nederland en ook in Brabant, het dienen zich serieuze financiële kansen aan. En dat verband heb ik vier vragen. Hoe moeten wij nu in Brabant inspelen op die nieuwe financiële kansen die zich in Den Haag en Brussel aandienen? Tweede vraag over welke financiële kansen hebben we dan? Wat kan ik daar nu over zeggen of kan ik er niet over zeggen? In de derde plaats hoe deze kansen te versilveren, dan gaan we dat ieder voor zich doen, dat is niet wat VNO NCHW wil, zij houden net als ik over zijn pleidooi voor wat ik zou willen noemen een gezamenlijke strategie. En als inderdaad voormalig directeur van de BOM, kan het niet anders dan een pleidooi houden voor een gezamenlijke Brabantse strategie. En vervolgens mijn laatste vraag stelt dat we nu kiezen voor zo'n gezamenlijk strategie. Wat zou dan goede uitgangspunten kunnen zijn die ter grondstag liggen aan die strategie. En ik eindigt natuurlijk met een conclusie. Hoe moet Brabant inspelen op de nieuwe financiële kansen die zich voordoen en in Den Haag en in Brussel? Wat mij opvalt, dames en heren, om te beginnen is dat op dit moment in Nederland er een spook van lijstjes waart. Er waart een spook van lijstjes door Nederland. Hoe zit het? Heb je je lijstjes wel opgesteld? Heb je het al ingeleverd? En we moeten hebben haast. We moeten niet te laat zijn. De ministers vragen om lijstjes.  Ik ken lijstjes van gemeenten, ik ken lijstjes van de VNG, ik ken lijstjes van de IPO, ik ken lijstjes van de universiteiten. Nederland is in de ban van de lijstjes. Op zichzelf niks mis met lijstjes. Ik ken geweldige lijstjes, inspirerende lijstjes. Een lijstjes die me ogenblikter binnen het schiet, misschien heeft hij ook die biografiegelezer over Leonardo da Vinci, ouw, die lijstjes. Dit moet ik nog uitzoeken, aan die moet ik dat vragen, daar moet ik op uit, dat moet ik gaan bezoeken, zulke lijstjes ja, dat droom ik van. Wat een nieuwsgierigheid, wat een creativiteit. Er zijn dus fantastische lijstjes. Soms, ik geef dat graag toe, zijn die lijstjes ook buitengewoon politiek op het doen. Dat begrijp ik ook, wat er moet worden is kort. Maar als we nu kijken naar dat fonds dat het kabinet heeft aangekondigd, dan weten we eigenlijk nog buitengewoon weinig. Het wordt een groeifonds en moet een miljard in, maar wordt het wel een fond, zoals wij dat bij de Brabens Ontwikkelingsmaats bij altijd de fonds noemden. Met andere woorden gaat dat fonds een investeringsstrategie kennen. Hoe zit het met de investeringscriteria? Komt er een onafhankelijke governance? Moet het revolving gaan zijn? Wordt er aan de mensen eisgesteld? Of wordt het een vernieuwde versie van het aardgasbatend fonds? Dat weten we nog niet en daarom weet ik ook nog niet helemaal zeker dat op al die lijstjes die nu circleren eigenlijk wel de goede investering voorgestellen staan. Hoe dan ook, er komen kansen. Want ook al is nog niet duidelijk hoeveel miljarden, hoe dat fonds nou wordt gestructureerd. Er staat een interessante passage in de brief die het kabinet in december heeft gestuurd aan de Tweede Kamer, zo genoemde groeibrief, waarin eigenlijk de domeinen worden geschetst die je kunt relateren aan dat toekomstige fonds. En dat zijn domeinen waar mijn hart van gaan kloppen. Er staat letterlijk in die brief van het kabinet voor incidentele investeringen op het gebied van kennisontwikkeling, research and development, innovatie en infrastructuur kan gedacht worden aan financiering uit het aangekondigde investeringsfonds. Dat is goed nieuws. Tegelijkertijd moet u beseffen dat in al die voorstellen aangetoonged worden dat het bijdraagt aan het verdienvermogen van Nederland. Dus op al die lijstjes ook al hebben ze betrekking op kennisontwikkeling aan die invasie.  Hoe draagt dat nou bij aan sterke verdienvermogen in Nederland? Nou, daar gaan de ambtenaren ongetwijfeld hele geleerde discussies overvoeren. Ik zie die schoolstrijd alvormen. Ik kan hem betresten, maar ik laat dat graag bij jou, Sylvester, die buizel over de vraag hoe gaan we dat allemaal bewijzen? Hoe gaan wij nu een investering, ik zeg zomaar wat. Nee, ik zeg niet zomaar wat. Als een investering een holst die echt bitter hard nodig is, dat kennis instituten, hoe draagt dat nou bij aan het investeringsvermogen in het verdienvermogen bij Nederland? Maar hoe dan ook, er komen kansen en het domeinen die worden gezet zijn zeer interessanter domeinen ook voor Nederland. Geldt ook voor Brussel. Welke kansen biedt Brussel? Ook die ambities zijn zeer aansprekend om te beginnen. Climate change. Digitalisering, kunstgmatiglijke ingentie, research, innovation, key enabling technologies. Voila, een grote overlaap met de domeinen die ook het kabinet daarvoor stelt. Ik was van de week bij de Europese Investeringsbank. Die zijn zich aan het voorbereiden en ik zeg dat ook omdat EIB naast de opzoek is ook naar Brabantse bedrijven. Ze hebben al een fantastische lening verstrekt aan een heel mooi Brabantse bedrijf recentelijk. Maar de EIB heeft de ambitie om in 2025, dat is eigenlijk nog maar over 4, 5 jaar, 50 procent van hun leningen zijn direct gericht op climate action. En ze zijn op zoek naar bedrijven die eigenlijk zeggen, kun je daar een handje bij helpen? Best de EIB. En die andere 50 procent, die moeten in ieder geval niet het eerst te niet doen. En dat noemen ze leningen Paris, het verdrag van Parijs, Paris aligned. Dus zowel Den Haag als Brussel bieden kansen, er komen kansen, maar hoe nu die kansen te verzilveren? Ieder voor zich? Of is het verstandig? Ik zal maar dieprometiek uitdrukken. Is het verstandig om ook al vandaag eens te onderzoeken of we niet zouden moeten gaan werken aan een gezamenlijke Brabant strategie die resulteert in concrete investeringsvoorstellen? Nou, het antwoord op de eerste vraag, ja, het is verstandig daar vandaag mee te beginnen. En twee, ja, het is verstandig dat we werken aan een gezamenlijke strategie. Ik zeg al, ik kan niet anders, ik kan me geen voorbeeld noemen van het succes dat ik de afgelopen twintig jaar heb mogen bereiken dat een solo succes is geweest.  Het is altijd een gezamenlijk succes geweest waar een gezamenlijk plan aan te grondslag lag. Maar waarom is het zo verstandig om een gezamenlijke strategie te ontwikkelen? Nog eens even de bekende argumenten waarom gezamenlijkheid toch altijd beter is dan ieder voor zich. Eén, om dat we dan wederzijds afhankelijkheid, tussen overheden, bedrijfsteven en kennisinstelling, omdat die wederheidse afhankelijk kunnen omzetten in acties die voor allen van waarde zijn. Twee, door het gezamenlijk te doen, kunnen we tot acties komen met impact. Als deze fondsen iets willen bereiken, dan zijn het die fondsen met impact. In de derde plaats is het verstandig om gezamenlijk te handelen omdat de talenten en de competenties van elkaar kunnen worden benut. De talenten en de competenties die in het bedrijfsleven ontstaan, bestaan, die in de kennisinstelling ontstaan en die bij de overheden bestaan. Als we dat met elkaar kunnen benutten, komen we absoluut vetter. En ten slotte, ik ben een groot voorstelling van een gezamenlijk strategie omdat we dan met elkaar de verantwoordelijkheid nemen voor een sterke regio Brabant. Dat heeft ons veel gebracht de afgelopen jaren. We zijn er trots op, we worden erkend als een hele sterke regio, maar we moeten wel zorgen dat we ook morgen een sterke regio doen. Dus we zullen gezamenlijk moeten acteren. Zo'n gezamenlijk strategie is vanzelfsprekend, zou ik mijnen zeggen, zinvol voor het bedrijfsleven. Een strategie, als de goede strategie is, schetsen er langer termijnperspectief, creëert vertrouwen en creëert een bepaalde maat van voorspelbaarheid waar ondernemers hun investeringsstrategie op af kunnen stemmen. Het is zinvol omdat een gezamenlijk strategie ook mobilisierend kan werken. Als dat is wat we willen, kan ik meedoen. Ik heb een idee, ik heb een oplossing. Laat mij nu eens uitgedaagd worden om de oplossing aan te reiken voor een bepaald maatschappelijk vraagstuk. En het derde plaats werd gememareerd. Een gezamenlijk strategie biedt business opportunities. Wat zijn nu de uitgangspunten ten slotte voor zo'n gezamenlijke strategie? Ik heb er vier. Het eerste uitgangspunt gaat eigenlijk terug op een les die ik zelf heb mogen ontdekken bij de Brabantse ontwikkelingsmaatschappij. En die is in het Engels geformuleerd, it's not the money stupid, it's the system. Het is heel mooi dat er miljarden komen. Het is prachtig dat Brussel middelen beschikbaar gaat stellen.  Maar wat heb je plat gezegd aan die zakken met geld als er geen goede voorstellen zijn, als er geen goede plangen zijn, als er geen briljante entertaineurs zijn. Dus op zichzelf is die zak met geld niet voldoende. Zoals wij hebben geleerd bij de boom, het gaat om ontwikkelen en die moet ontwikkelen om te investeren. Develop to invest. En elke goede strategie zal dus altijd twee samenhangende elementen bevatten. Hoe ontwikkeld je nu goede voorstellen en hoe maak je daar goede investeringsvoorstellen van het andere woord. Je bouwt met elkaar aan een systeem waarin permanent nieuwe ideeën, nieuwe producten, nieuwe diensten worden ontwikkeld die vervolgens kunnen worden geïnvesteerd. Samen met bedrijven en kennetinstellingen bouw je dus deze voorstellen. In mijn overtuiging zal een regio die in staat is om tot wat het heet in het Engels co-creation te komen, gezamenlijk voorstellen ontwikkelen, gezamenlijk voorstellen, verantwoordelijkheden nemen. Die regio's gaan het winnen in de wereld. In dat verband herhaal ik dus dat de bedrijfsleven harder dan ooit nodig is om de creativiteit te ontwikkelen. Ik zeg dat hetzelfde geld voor de kennetinstellingen. Ik ben een enorme fan van die nieuwe opgaven die de laatste jaren is toegekend aan de kennetinstelling namelijk de valorisatie opgaven. We hebben die creativiteit nodig, die bron van creativiteit, die moet ook van onze kennetinstellingen komen. Maar het zit hem in die samenhang. Het zit hem in die onderlinge wederzijds afhankelijkheid. In dat verband ik mocht een paar weken geleden spreekbord geven voor een van de ontwikkelingsmaatschappijen in Nederland. En ter voorbereiding. Kijk ik me even op hun site. En dat stond letterlijk. Bedrijven vormen de sleutel tot het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Nou, ik heb toen tegen de voorwoordige collega's gezegd. De sleutel, het oplossen van vraagstukken. Als het ons lukt om die vraagstukken aan te pakken, hebben we wel een belangrijke stap gemaakt. En de sleutel, dat zou zonder meer een onderschatting zijn van de waarde en het belang en de noodzaak die ook ligt van overheden om die proces van woning tot stand te brengen. En de rol die de overheden spelen in het opgangbrengen van invasieproces blijkt uit alle onderzoeken moet men absoluut niet onderschatten. Maar de kern is, it's not the money stupid. Het is de system en de system en de system zijn wij met elkaar in co-creation moeten aan de slag gaan. Dat is uitgangspunt één. 