Alleen op de wereld | Hector Malot | Action & Adventure Fiction | Book | Dutch | 1/16
Eerste hoofdstuk van alleen op de wereld. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opname zijn vrij van auteursrechten. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Marcel Koenders. Alleen op de wereld, door Hector Malo, vertaald door Gerard Kellar. Voorreden. Zelden, misschien nooit, las ik een boek, dat zo rijn en eenvoudig en toch zo boeiend en vol afwisseling is als dit meesterstuk van Hector Malo. Door de schrijver aan zijn dochter Lucie opgedragen en zo terecht met de Montillon-prijs bekroont. Alleen op de wereld is rijk aan afwisselende gebeurtenissen, maar niet minder rijk aan gevoelvolle en ook spannende taverelen. Het ademt evenveel mensen kennis als mensen liefde. En zonder dat de schrijver zich tot hoofd toegesteld heeft de jeugdige lezers te onderwijzen, zullen deze er toch hun kennis door vermeerderen. Maar meer nog dan hun hoofd zal hun hart door de lezing winnen. Voor de vorming daarvan vooral verdient dit zeldzaam voortreffelijke boek algemeen gelezen te worden. Gerard Kellar, hoofdstuk één in het dorp. Ik ben een vondeling. Maar tot mijn achtste jaar geloofde ik evenals alle andere kinderen ook een moeder te hebben. Want als ik weende, was er één vrouw die mij in haar armen nam en mij tegen haar boezem drukte, totdat mijn tranen ophielden te vloeien. Nooit werd ik in mijn bedje gelegd of één vrouw gaf mij een kus. En als de december wind de sneeuw vlocken tegen de bevoren ruitenjoeg, nam zij mijn voetjes in haar beide handen om ze te verwarmen. En zij zong dan een liedje, waarvan de wijs en ook enige woorden nog niet uit mijn geheugen zijn gewist. Als ik onze koe hoede op het gras langs de wegen of onder de bomen en door een stortregen overvallen werd, dan kwam zij mij tegemoet en wong me een schuilplaats op in haar volle rok. Die zij optilde om er mijn hoofd en schouders mede te bedekken. Als ik twist had met één van mijn makkers, liet ze mij mijn hart lucht geven en altijd wist ze mij te troosten en met een enkel woord mij gelijk te geven. Op grond van dit alles en om andere redenen, ook om de manier waarop zij met mij sprak en mij aankijk om haar liefkozingen en om de zachtheid waarmee ze mij beknorde, geloofde ik dat zij mijn moeder was.  Op eens echter kwam ik te weten dat zij slechts mijn min was. Zie hier hoe. Mijn dorp, of juist de gezegd het dorp waar ik werd opgevoed, want van mijn dorp kan ik niet spreken, een geboorte plaats heb ik zo min als een vader of moeder. Het dorp waarin ik mijn eerste jeugd doorbracht, heette Chavanon. Het is één van de armsten uit het zuiden van Frankrijk. Die armoede is niet het gevolg van onverschilligheid of luidheid erinwoners, maar van de onvruchtbaarheid der streek waarin het gelegen is. De bodem is slechts met een dunne laag deelaarde bedekt. En om een goede oogst te krijgen, zou men hem zwaar moeten bemesten of verbeteringen aanbrengen die het land niet oplevert. Men vindt dan ook, of althans men vond in de tijd waarvan ik spreek, slechts zeer weinig bebouwde akkers, maar overal grote heiflakten met kreupelhout en braamstruiken. Waar de heidevelden eindigden begonnen de moerasen. En over die hoge lege moerasen blaast de snerpende wind en versrompelt het loof van de bosjes uit enkele bomen bestaande, die hun knoestige en krommetakken her- en derwaarts uitstrekken om mooier bomen te vinden, moet men de hoogte verlaten en de plekjes zoeken welke tegen de wind zijn beschut aan de overderiviertjes, waarop smalder stroken wijland grote kastanjebomen en stevige eiken groeien. Op één van die halverborgen plekjes, aan de zoom van een beek waarvan de snelflietende golfjes zich verliezen in één der armen van de Loire, lag het huis waar ik mijn eerste levensjaren doorbracht. Tot op mijn achste jaar had ik nooit een man in dat huis gezien. Toch was mijn moeder geen weduwe, maar haar man was teenhouder en zoals de meeste andere werklieden uit deze streek verdiende hij de kost in Parijs. En hij was niet teruggekomen, zei dat ik groot genoeg was om te begrijpen wat ik hoorde en zag. Slechts nu en dan liet hij iets van zich horen, als één van zijn makkers in het dorp kwam. Vrouw Barberin, je man maakt het goed. Hij heeft me verzocht, u te zeggen, dat hij veel werk heeft en mij dit geld voor u meegegeven. Wil je het eens natellen? Dat was alles. Vrouw Barberin stelde zich met die berichten tevreden. Haar man was gezond, het werk werd goed betaald, hij verdiende de kost.  Al was Barberin zo lang te Parijs gebleven, daaruit moet men niet opmaken dat hij op geen goede voet stond met zijn vrouw. De bestendige afwezigheid sproodvolstrek niet voort uit gemis en overeenstemming. Hij woonde te Parijs omdat hij daar zijn werk had, meer niet. Als hij op jaren zou zijn geworden, zou hij bij zijn oude vrouw terugkeren en met het geld dat zij dan zouden hebben overgelegd, zouden zij gevrijwaard zijn tegen armoede, als de tijd gekomen was waarin kracht en gezondheid hun hadden begeven. Op een novemberdag, toen het reedsavond begon te worden, hielte voor ons hek een man stil, die ik niet kende. Ik stond voor de deur van ons huis een boterham te eten. Hij opende het hek niet, maar zijn hoofd erbovestekende vroeg hij me of hier niet vrouw Barberin woonde. Ik verzocht hem binnen te komen. Hij opende het hek dat op de hengselsknarsten en kwam het huis af. Nooit had ik iemand gezien, die zo met slijk was bemorst. Gantse plakaten slijk, sommigen nog nat, andere al opgedroogd, bedekten hem van het hoofd tot de voeten en daaruit moest men afleiden dat hij zeer slechte wegen had gevolgd. Toen zij zijn stem hoorde, kwam vrouw Barberin daar voeren en op het ogenblik dat hij de drempel had bereikt, stond zij vlak tegenover hem. Ik breng nieuws uit Parijs, zeiden hij. Die eenvoudige woorden had ik al dikwals gehoord, maar de wijs waarop zij werden uitgesproken, had niets van die waarmee de vroeger de mededeling gepaard ging. Het gaat goed met je man, hij heeft druk werk. Ah god, riep vrouw Barberin uit, haar handen vringende. Dan is er een ongeluk gebeurd met Jeroen. Wel nu, ja, maar je hoeft niet te sterven van schrik. Hij is gekwetst, dat is alles, maar hij is niet dood. Mogelijk eventueel zal hij vermingt zijn. Op het ogenblik ligt hij in het ziekenhuis. Mijn bed stond naast het zijne en daar ik hierheen ging, verzocht hij mij, u dit in het voorbij gaan mede te delen. Ik kan niet langer blijven, want ik moet nog 3 meilen verder en de nacht begint al te vallen. Vrouw Barberin, die er meer van wilde weten, dronk erop aan, dat hij het avond eten bij ons zou gebruiken, want de wegen waren slecht en men zeide dat zich wolven in de omtrek hadden vertoond.  Hij zou de andere morgen verder kunnen gaan. Hij zette zich neder in een hoekje bij de haart en al etende vertelde hij ons hoe het ongeluk zich had toegedragen. Barberin was half verpletterd door een estelling die ingestort was en daar men bewezen had, dat hij niet had behoren te zijn op de plek waar hij gekwetst werd, weigende de aannemer hem elke vergoeding. Hij boft niet, de armer Barberin, zei de hij, hij boft niet. Anderen zouden een remiddel ingevonden hebben om levenslang een aardig jaar geld te trekken. Maar je man krijgt niets. En terwijl hij de pijpen van zijn broek droogde die door de slijklaag stijf een hartwaren geworden, herhaalde hij, hij boft niet. Uit de manier waarop hij dit zijde bleek genoeg dat hij voor zich gaarne verminkt zou zijn geworden in de hoop dat hij dan een goed jaar geld zou krijgen. Toch, zo eindigde hij zijn verhaal, heb ik hem geraden de aannemer een proces aan te doen. Een proces? Dat kost veel geld. Ja, maar men kan het winnen. Vrouw Barberin had naar Parijs willen gaan, maar dat was geen kleinigheid. Zo'n lange, kostbare reis. De andere morgen gingen wij naar het dorp om de pastoor te raadplegen. Deze wilde haar niet laten vertrekken voor hij wist of zij haar man van enige dienst kon zijn. Hij schreef naar de almousanier van het ziekenhuis waarin Barberin was opgenomen en enige dagen later ontving hij ten antwoord dat zij ne vrouw de reis maar niet moest ondernemen, maar hem liever ene zekere som moest senden. Daar haar man, de aannemer, voor wie hij werkte, een proces wilde aan doen. Dagen en weken gingen voorbij en van tijd tot tijd kwamen er brieven waarin altijd wederom geld werd gevraagd. De laatste brief was de meest dringende en hield in dat, als er geen geld meer was, de koe maar moest verkocht worden. Slecht zij, die op het land hebben gewoond, weten welk een ramp en jammer liggen opgesloten in die drie woorden, de koe verkopen. Voor de natuurkundigen is de koe een herkouwend dier. Voor de wandelaar is het een beest dat goed doet aan het landschap. Wanneer het boven het groen zijn zwarte medouwbedekte snuit uitstekt. Voor de stadstjeurt is het de bron van melk, room en kaas. Maar voor de landman is het nog geheel iets anders.  Hoe arm hij wezen mogen en hoe talrijk zijn gezin ook zij, hij is zeker dat hij geen honger zal wijden zolang hij een koe op stal heeft. Met een touw of maar een eenvoudig hennepseel om de horens laat een kind in een koe wijden langs de met gras omzoomde wegen. Waarvan het wijderrecht door niemand gepacht is en de savings heeft het ganze gezin boter voor zijn soep en melk om er aardappelen in te weken. Vader, moeder en al de kinderen de groter zowel als de kleine leven van de koe. Wij leefden er zo geheel en al van vrouw Barberin en ik dat ik op dat ogenblik nooit vlees had geproefd. Maar zij was niet slechts onze voedster maar ook onze gezelin en vriendin. Want men moet niet geloven dat de koe een dom dier is. In tegendeel, ze is een verstandig beest en zij heeft goede eigenschappen die nog beter worden wanneer mensen heeft weten te leiden en te ontwikkelen. Wij liefkoosden de onze. Wij praten tegen haar en zij begreep ons en van haar zijde wist zij met haar grote bolle ogen zo goedig en zacht zeer wel te verstaan te geven wat zij wilde of gevoelde. Kortom, wij hadden haar lief en zij had ons lief. Dat is alles gezegd maar wij moesten van haar scheiden want alleen door het verkopen van de koe konden Barberin tevreden stellen. Er kwam een koopman en naar Rosette van alle zijde bekeken en betast te hebben en onvoldaan het hoofd te hebben geschut en honderd maal te hebben gezegd dat hij ze eigenlijk niet hebben wilde dat ze een koe was van arme mensen en dat hij er niet af zou komen dat zij haast geen melk gaf en slechte boter eindigde hij met te zeggen dat hij ze nemen zou maar enkel en alleen uit medeleiden en om vrouw Barberin genoegen te doen omdat ze een goed mens was. 