Tijl Uilenspiegel in Vlaanderen | Jan Bruylants | Historical Fiction, Myths | Speaking Book | 5/10
Boek 2, hoofdstuk 4 van Tijl Eilerspiegel in Vlaanderen. Deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. Tijl Eilerspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands. Boek 2, hoofdstuk 4. Hoe Eilerspiegel tegen de ene en onverdeelbare Republiek opstond. De Stadsku Lotte hadden we licht aan hun vrienden bericht dat het te antwerpen in La Lekkerland was voor de uitgehongerde Fransen, en werd dagelijks door kleine benden versterkt die naar de Scheldestad kwamen afgezakt. De gebogelde generaal verjeren was ook binnen onze muren verscheiden aan het hoofd van zijn benden nationale gendarmen, die nog vreselijker boevendronisch vertonen dan de overige verlossers. Het was het uitschopt. Het schuim van de Franse schurken die antwerpen als hun eigendom beschouden, her en meester speelden over haar bewoners, hun haven en goed. De 16e november had de Franse Republiek de Schelde en de Maas vrijgemaakt, en de 8e december kwam een Franse oorlogsvloot uit een zestel schepen bestaande in onze haven. Om de heropening van de stroom te vieren, werd Zanderendaags de Club van de Vrijherter Schelde of het genoodschap van de vrienden de rechten van de mens in feestsitting gesticht. Klaas de Smit had zij de liefde voor de Franse Republiek als stil voor de zonzin verzwinden. Als hij de Zanderendaags met gezonder kop ontwaakte en zich nu kon vergewissen dat de officier zich als een gemene dief had aangesteld, bestoot hij bij de generaal bevelhebber een klagdeer te leggen. Tussen alle koren is kaff, sprak hij, en een enkel bandiet kan toch een gransvolk niet verantwoordelijk maken. Hij veranderde echter van gedacht, toen zijn buurman Piet, de schijnwerker, hem met hoef gelaten kwam vertellen dat de sansculot die bij hem de nacht al doorgebracht, al het silverwerk had meegenomen en zijn de zoon die zich tegen de diest al had durven verzetten, een ranzening had toegediend. Zijn het dan alle schurken, kreeg Klaas? Ik geloof, zei Thaar, dat de braven lieden tussen die kerels zo raar zijn als witte raven. Wie zou dat gedroomd hebben? Moeder Teugels, die een winkeltje in de straat openhield, kwam insgelijks met de Smitklagen, want daar hadden de Republikeinen nog erger huisgehouden. Ze hebben mij naar huiskast stuk geslagen en in de haast verbrand omdat ze beweerde kouder te leiden, zei het wedende moederke, en ze hebben gisteravond mijn tientje mishandeld, de bandieten, zodat het bij ze echt de bed van ligt.  En ze hebben mijn ontslieve vrouwenbeeldje verbrijzeld, de goddeloze. Ik durf niet in huis blijven als ze straks terugkomen. En die dieven en misdadigers werden door ons magistraat ontvangen, kreeg de Smit. Onder het gejubel der signoren, zei Thaar, die zich bijna een breuk riepen, vroeg de langen erbij. Uit de spiegel heeft het voorspeld, je hebt ze nu en je zult ze moeten houden. Wie zegt dat, sprang de Smit. Ze zullen eerder buiten de stad zijn dan ze er binnenkwamen, en als het in de Jodenstraat alleen niet is, dat ze hun dijfelswerk hebben verricht, dan zullen er pauw en perk aan weten te stellen. Het zal te laat zijn, meen de tijl. Als het kalf verdronken is, vult men de put beaamde langen, en wat kunst je met een doodkalf en een gevulde put uitrichten. We zullen zien, zei Klaas, we zullen zien, er zijn nog mannen te antwerpen. Die juichen als kinderen wanneer ze een half gekleden fransman zien, sprak uit de spiegel. Des anderen daaks vergaderde, ter huizen van de Smit, enige kranige antwerpse burgers om na te gaan wat er hun in die benaude toestand te doen stond, en iedere avond kwamen zij in het geheim bij Klaas bijeen. Deze had gedacht dat de officier populoo zou teruggekeerd zijn om na te gaan of men hem met een gode wakkerval niet voor de gek had gehouden, maar had hij een woning gevonden waar meer te stelen was, of zat het silveren kistensbeeld van binnenweg, in ieder geval hij liet niets meer van zich horen. Toen de vergadering van de vrienden van de rechten van de mens werd aangekondigd, besloten de vrienden van Klaas deze bij te wonen om de sloots luiden tegen de verdrukking en de knevenlarijen de fransen op te komen. Dat was een gelegenheid. Ondanks het smeken en wenen van Nelen en van zijn moeder vergezelden duidelige kranige antwerpen naars, nammen volgde natuurlijk zijn er vrienden. De feestzitting had plaats in de sodaliteit op het Jeusuitenplein. Toen tijlen en zijn gezellen er binnen traden, was de gevreesde bultenaar aan het woord en met veel armengeswij en donderende stem sprak de aanvoerder der Nationale Sendarmen, Citoyen, de vrijheid der schelden zal voor u een bron van rijkdom wezen die onuitputtelijk is en nooit heeft het oppest te wezen dat over het helal beschikt groter heil aan een volk geschonken.  Een volk dat aan de boorden van een stroom woont als de schelden welke het bestaan van dit volk door de eeuwen heen waarbordt, zoek een volk moet vrijwezen. Ik heb vernoben dat geen echter voor de vrijheid blind zat gebleven omdat nooit iemand u heeft leren zien naar die gouden zonnen die licht en leven brengt aan allen. Daarom ben ik hierheen gekomen om u te leren wat de vrijheid is. Vele onder u vormen zich geen gedachten van wat de vrijheid wel eigenlijk is. Zelfs zijn er voor ingenomen tegen dit hoogste goed dat een volk kan betrachten. Ben heeft u steeds in de onwetendheid gehouden om uw testen beter te verdrukken. Ben heeft u de onverschilligheid gegen de vrijheid aangekweekt om u in de kluisjes te kunnen houden. Ik zal u uit de onwetendheid uit de onverschilligheid helpen en ik weet hoe ik dat doen moet. Ik die een de eerste soldaten geweest ben in de plaatsomwenteling van de 13e juli. Ik was toen kapitein in de districteur Cordellier de Parijs dat de eerste plaats is waar de vrijheid in volle gloor is opgestaan. En zijn de gebouw de vuisten aan de vergadering tonende die aanhoudend zijn en reden met gejuich onderbrak ging verjeren voort. Deze handen hebben de eerste grondslagen gedekt van de club der Cordellier onder de benaming van de vrienden van het recht van de mens. Daaruit dat die grote en vreselijke waarheden zijn voortgesproten die troden hebben onvergeworpen, skeptes gebroken en kronen vermorseld. Daar is het dat ik redervoering in heb gehoord en dat ik wel zelf voor het vergadert volk heb gesproken en die woorden hebben de groten op de vlucht gedreven koningen gepijnlicht, verdrukkers de schrik op het lijf vrijaard. Deze zelfbeweer ook invuurde de geestrift aan en een donder van toejuigen in een bak los. De mans ging daardoor aangemoedigd, want nog krachtiger dreunde hij de volgende zinsneden op. Ziet van je? Ik ben nog steeds dezelfde man die ik was in de club der Cordellier, in de club der Jacobijnen. Ik kom hier om dergelijke vereniging in uw e-stad op te richten. Ik heb de Parijsnodeweg de 16e getecht. Ik telegeer Frans. Zonder te wachten, totdat de Oosterrijkse vorst mij de oorlog verklaren, dat ik hem zelf de oorlog, omdat hij koning is en omdat ik mens ben. Die bombast had het beoogde uitverweksel.  Mijn zwijden met hoofdhexels, mijn riep, mijn jubelde en de gastenvergadering huidde het Franse volksliedje Vievele son, vievele son, dan zo'n lacar manjol. Vievele son de canon. Als daar wezen ik het op bedaren gekomen waarin ging de geboggeneraal voort. Citoyen, uw ogen waren gesloten voor het licht. Het deksel der onwetendheid liet u niet verder zien. De Franse komen u de ogen openen. Citoyen, blik ten hebel. Gezijds was God het gewild heeft. Zegt alle dagen tot die God die u daar zijn evenbeeld heeft geschapen, heren, helpen ons om de weldater vrijheid waardig te zijn die jij in ons hart hebt geprennt en die door onze vaders was verlogend. Grote God geeft het weer aan onze zielen. Dit ene ontmoede gevoelen. Wij zijn uw afbeeldsels. Maak ons uw waardig. Er steeg ik kreten van afkeuring uit de groep Fransen die de vergadering bijwonen. De Ede en een onverdeelbare republiek had immers ook God afgeschapt. Bij de geboggelde kenden ons volk en wist hoe het aan zijn Goddienst verkleefd was en had het dan ook nodig geoordeeld in die zin te spreken om de antwerpenlaars te winnen. Die grote voordelen hebt gij van het oprichten van deze club te verwachten situaïer van deze maatschappij van vrijvolk. Geen koningen nog edelen meer. Geen geestelijkheid nog monneken. Geen erfelijke wethouders. Iedereen was nu tevreden. De ongrotsdienstigen zowel als de anderen en de toejuigingen basten opnieuw daverend los. Plotsen inklonken zware stem door de zou en de volgende woorden vielen als een donderslag op de benigde neer. De sansculotte heeft onzin gesproken. De antwerpenlaars die in de zaal aanwezig waren keken elkaar met angst in de blikken aan. De Franse drongen vooruit om de spreker deze woorden reken schap te vragen en te tuchtigen. De grootste wanoorde heerste voor een ogenblik in die menigde. Uiden spiegel bleef Kallem op de bank staan die hij beklimmen had omringd door de vrienden van de smits. Daar liet de stem van Ferrière zich horen. Laat die man spreken. Nee, nee, klonken uit de mond de Franse. Laat hem doods. Laat hem spreken, riepen de antwerpenlaars die in de beginnige geluid hadden durven geven, maar nu door de woorden van de gebogel de generaal aangemoedigd werden. Luister naar Ferrière. Ik eis stilte, kreeg de kleine overste stem toch stem. Hij eiste, de gevreste. Op een ogenblik was alles stil. En uilig spiegel sprak.  De Fransman zegt er daar even dat hij naar hier gekomen is om ons de ogen te openen voor het lichte vrijheid. Het is al vrijheid wat de klok slaat, maar het schijnt betoed dat de ogen de Fransen zelf voor de vrijheid gesloten zijn gebleven. Als je hier iemand beletten wilt vrij te spreken, dan zul je me toch niet komen zeggen dat je weet wat de vrijheid is. Dat gedied haar zuid van de vrijheid. Ik ben zo vrij u dat als inleiding te onderwerpen. De antwerpen naar zijn Vlamingen die in de zaal waren en de gebogel de generaal hadden toegejuicht al hoewel ze niet veel verstaan hadden van zijn Franse toespraak, lieten luide kreten van instemming horen. Ferrière liet door een zijder officieren die Vlaamskenden de woorden van de tijd overzetten. Hij bemerkte dadelijk dat hij met een geduchte tegenstrever te doen had. Goederaad was hij duur. De spreken door zijn trawanten toen neerhalen, dat wilde de beeld niet doen omdat het wel echt een te slechte indruk zou gemaakt hebben op de Signe Horen. Hij laten voort spreken was wel echt toch het beste om het hem te beletten als hij te gevaarlijk zou worden. Stilte bevallde generaal opnieuw en uit de spiegel vervolgde. De Fransman is hier gekomen gelijk de Vos die volgens het spreekwoord als hij zijn de neus in het kiekenhokstak heel beleefd zij elk een goede dagmannen. Ik weet niet wat de kiekens hebben geantwoord maar ik weet wat Gijli heeft gedaan als de Franse Vos in uw hok is geslopen. Je hebt hem toegejaagd. De kiekens deden waarschijnlijk hetzelfde want zij zijn ook gepluimd geworden. Ik geloof dat de situaier Ferrière te Parijs en Daprekeran is geweest en hij een zulke, schone redevoeringen heeft uitgestoken als hij hier doet en ik wil zelfs geloven dat de grote op de loop zijn gegaan en de kodingen naar pijn van in hun buik hebben gekregen. Of dat nu de woorden van de generaal gedaan hebben of de wapens zijn er aanhangers daar wil ik geen oordeel over vellen. Ik weet alleen dat we zelf de oorlog wel zouden verklaard hebben aan Oosterrijk als het nog wat geduurd zou hebben. Maar we mogen de situaier Ferrière toch dankbaar zijn dat hij het in onze plaats doet.  Het is ons een grote moeite gespaard maar als hij ons nu nog het plezier wil doen in onze plaats te vechten dan zal onze dank nog groter wezen. Dat zullen we kreeg de gebogel de generaal. Dat hebben we te jamab gedaan en dat zullen we overal doen bij de vrijheid van België geld. Goed is het wedervoel uit de spiegel. Maar we zouden u krone vluchten en het is daarom dat ik het woord dan indien je uw soldaten wilde duidelijk baken dat we naast de vrije Franssen hebben gewezen en wensen dus als soldaner behandeld te worden. Geen koningen nog edelen meer daarover zijn we het met u eens maar dan past het toch niet dat ieder uwe soldaten dat elke stanskulot hier koning komt spelen onze woningen inneemt ons arm eet en al mevoert wat het drage waard is. Iemand die niet zou weten dat hier vrienden gekomen zijn om ons te verlossen en de vrijheid te schenken en op plunderen uit is. Die geeseling bleef vanwege de Franssen niet onbeantwoord. Zij stieten woedende kreeten uit en dronken naar de plaats waar uit de spiegel stond. De reigende vuisten werden tegen hem opgestoken handen die doelkenden messen omkneld hielden. Het ogenblik was hagelijk. De gebogelde overste liep begaan de spot van Tijl had hem al te diep in de lage ziel getroffen. Ferrier sprak tot een zijn er ajudante. Schiet die Oosterrijk erom ver. Hij is een gevaarlijke kerel. De makkers van Euler Spiegel sloot hem in een nauwe kring en de smid had reeds een sansculotte die wat dichtgenaderd was bij de schouders gegrepen en terug in de hoop gedoeerd. De antwerpenaren trok een partij voor Tijl en belette de Franssen die schuinbekte van woede vooruit te komen en algemeen gevecht was nakend. Euler Spiegel bemerkte en kreeg een van die plotselingen die op een gepast ogenblik de dreigendste onheilen kunnen voorkomen. Zijn stem verzwaarend zodat zij boven het gevoel uitklom griep hij, Scytvallin, heb je mij reeds zien vliegen? De Vlamingen keken verwonderd op. Wat betekende die zonderlingen uitroep op dat ogenblik? En de vraag werd door de anderen door Franssprekende antwerpenaren vertaald. Hij vraagt of we hem reeds zien vliegen hebben. Ook dus als culotte vergaten zijn ogenblik hun woede en stijden de signoren ondervraagend aan. Tijnlam van de gelegenheid gebruikt en sprak, ik kan vliegen als een vogel in de lucht.  Ik zal u bewijzen dat ik de waarheid spreek. Laat mij daarboven gaan en ik zal van het dak der sodaliteit naar de toren der Jesuïdekerk vliegen. Dat kan hij, riep Lammen. Ja, dat kan hij, riep de makkers die het voorbeeld van Lammen volgden zonder te weten wat er gebeuren zou. Die man is gek, zijn ferrieren. Of ons alle te slim antwoorden ze dat je dans. Laat hem vliegen, zeiden de Vlamingen. Hij moet vliegen, riepen enige Fransen. Hij moet vliegen of we slaan hem dood. Mellie tijd de trap naderen. Hij klauterde vlucht daarboven. Twee schildwachten werden daar geplaatst en de menigste stroomden naar buiten. Alles stonden omhoog te gapen en gedurig kwam er volk bij. Het Jesuïdeplein was tot tegen de huizen gevuld met mensen die de ogen van het dak er zodat die tijd niet afwenden. Men kon over de koppen gaan. Hij gaat vliegen, zeiden de ene tot de andere. Hoe gaat dat eindigen? Het ziet er hier niet blauw uit, goede Lamsak. Laat hem er maar begaan, antwoorden Lammen. Hij heeft reeds voor eigen vuren gestaan. Daar was geen tijdenshoofd door het dakvenster. Een ogenblik later stond hij in de gouds. Uile spiegel strikte de armen uit als wilde hij zijn de vlucht nemen. Alles was still op het plein. Men zou een muis kunnen horen lopen hebben. Een schaterlach klonk over de menigte. Grote kinderspractijl. Al wat men wil, kan men u wijsmaken. Als ik u zeg, ik kan vliegen, geloofd jij het. Als de Franse u zeggen, we brengen u de vrijheid, dan geloofd jij het ook. Gij verdient een strenge straf en geloofd jij het. Denk hierover na, en jaag de Franse uit de stad. Het is hoog tijd. En met een sprong was uile spiegel terug binnen door het dakvenster. Het was geen seconde vroeg, want meer dan één pistool schoot knallen. De Franse brulden van woede en uitde de sodaliteit binnen. Die van onder tot boven in alle hoeken en kanten doorzocht werd. Maar tijd was verdwenen. Evenus creed Ferrier. Moet ik die kerel in mijn handen krijgen. Hij is in staat de ganze stad tegen ons op de ruie. Generaal sprak Populo, stel 20 cent daar met de mijne beschikking en inbreng u de man gekoord en gebonden. Ik weet waar hem te vinden. Ik zal u belonen, zei Ferrier, haast u.  Het einde van Hadstuk 4. Boek 2, Hadstuk 5 van Thijleuillesbiegel in Vlaanderen. Opname is Vrij van Auteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. Thijleuillesbiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands. Boek 2, Hadstuk 5, Namens de Republiek. Populo begaf zich met zijn de manschappen naar het huis van de smid in de Jodenstraat, gevolgd door een Bendersanskulotte en etterlijke antwerpen daar. Ook Klaas, Lamme en hun gezeller volgden de groep zonder te weten waarheen deze zich begaf en wat er ging gebeuren. Toen alle die Jodenstraat insloegen ze Klaas, ze hebben het op mijn huis gemunt. Ze weten dat Thijle bij mij verblijft. Laat ons dan wat vooruitdringen, ze Lamme, want die bandieten zijn voor alles in staat. Voor het huis van Klaas bevouw Populo halt en klopte met het handvat van zijn sable op de deug. Tof weergalmde de slagen. Binnen bleef alles stil. In naam de Republiek, Repopulo, geen antwoord. Populo sloeg geweldiger op de deur. Niet roerde binnen's huis. Intussen waren Klaas en Lamme bij de schrijnwerker, devens de smitsen binnengeslopen, zo in de Hof geraakt, langs achter in het huis gedrongen en hadden de twee vrouwen die meer dood dan levert waren van angst bij de buurman binnengebracht. Voor de derde maal, in naam de Republiek, Populo, en kort daarop bukt de deur in. Zware slagen dreunden en het hout vloog tot Spanders. Eindelijk lacht de zware deur op de grond. De Sendarmen en de Fransen drongen het huis binnen dat van onder tot boven werd doorzocht. Geen levend wezen was er te ontdekken. Populo's geluid was purperkleurig, zijn woedeken degene palen. Hij dacht teil en nele te vinden en gevangen er volgde niemand. Plunder het huis, kreeg hij. Dit bevel hoefde niet herhaald te worden. Het was het gewoon werk de Salskuloten. Populo duidde erbij zijn er hand langens de kostbaarste stukken aan die hij in de voorkamer in een mand deed bergen. Het leerendeel kwam hem toe, als aanvoordig. Enige minuten na tien waren allen verdwenen want met hun buiten bleven de verlossers niet lang te plaatsen. De ene achter zich niet veilig voor de andere. Alles was stil en uit de brede schoon van de haart kwam tuin tevoorschijn gekropen. Op ditzelfde ogenblik hoorde hij voetstappen in de smidsen.  Terug in de schoonvluchten was niet mogelijk want de mannen die in de smidsen waren kwamen op de kamer af waarin uit de spiegel zich bevond. Hij bemerkte de grote mand waarop kostbare gordijnen geworpen waren. Hij kroop erin en trok de stoffen over zijn lichaam. Hier staat de mand, in de stem. Laat er onspoedig mee wegkomen, zei de andere halve luid, want de wachtronde nadert. Ui de spiegel herkende de stem van Populo. De mand werd opgelicht. Ze weeg tuinvol zwaar, vluisterde de stem weer. Een kostbare buit zei Populo, een schat. Gezotterd plezier aan beleven dachtijl. In de straten was het pik donker, men kon geen hand voor de ogen ontwaren. Omzichtig, stak uit de spiegel zijn arm onder de gordijnen uit en gaf een slag tegen de hoed van Populo zodat het hoofdteksel een eindweeks de straat invloog. De officier die de mand los, die ook aan de handen van zijn makker ontglipte. Wat betekent dat? Sprak Populo, zijn de pistol grijpende en de haan overhalende. Waarom laat je de mand zo plotseling los? Vroeg de andere. En mijn hoofdteksel? De wind. Er is geen wind. Wilt ge soms vechten om de buit alleen te bezitten? Ik schiet u neer als een hond, begrijpt je dat? Ik had de mand met beide handen vast. Dat was inderdaad zo. De mand kon hem niet genaken van achter de mand en hij had toch maar twee handen. Hij was benicht iets uit hun vensten geworpen of van een dak gevallen tegen de hoed. Populo raapte het hoofdteksel op in sprak. Kom, laat ons verder gaan. Vooruit. Een tiental stappen konden ze nauwelijks gedaan hebben als de officieer weer een slag tegen de hoed kreeg die ook zijn hoofd raakte en hem deed zuizenbollen. De andere liet de mand weer los. Populo sprong op zijn makkartoe en vatten hem bij de stot. De aangevallende trok zijn mes. Uilenspiegel kroop uit de band en sloop in de duizendenis weg. Des anderen dag sond men op de straatweg het lijk van Populo. Een mes in de borst geplant. De kennenspaking met Thijn Uilenspiegel had hem geen geluk bijgebracht. Populo werd met veel pracht begraven. De moord werd op de rekening gezet van de vijanden de vrijheid en gaf Miranda de gelegenheid om nog strenger tegenover de signoren te wezen.  Klaas de smid bekloeg zich bij de magistrat over de plundering van zijn woon en werd geen gevolg aan zijn klacht gegeven. De overheid dorst aan het Frans Jan Haagel geen opmerking maken over zulke kleinegeden. De smid richtte een klacht tot de Franse opperbevelhebber en, wonder bovenwonder, werd gevolg aan gegeven. Klaas ontving een vergoeding in Assignate. Het einde van hoofdstuk 5 Boek 2, hoofdstuk 6 van Thijn Uilenspiegel in Vlaanderen. Deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leel. Thijn Uilenspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilans boek 2, hoofdstuk 6 hoe Uilenspiegel in Handje Hilp bij het planten van de vrijheidsboom. Jan Pot wonen in een klein laag spalhuizen op de hoek van de afhellende straat. Die nemen ze het vleeshuis naar de doorgang onder dit gebouwleider. Hij was de eigenaar van de Pousinellenkelder. Al dagen legen. En de dagen dat hij geen vertoning in zijn schouwburg de besturen had, lapte hij de schoenen van de mensen uit de buurt en dreef Tevens handel in al wat hielende. De buren zeiden dat Jan Pot er warmpjes in zat. Hoe het gekomen was, wist niemand te zeggen, maar ieder was het bekend dat Pot de vriend der Fransen was, sinds zij in de stad waren. Trev hij handel met de situaïen. Bewees hij hun diensten. Wat er ook van zei, Jan was één der kloekenburgers die bij de smidklaas dagelijks vergaderten en middelen beraamden om het gewelter sansculotten te keer te gaan. Het was in zijn huis dat Nelen, uit de spiegel en zijn moeder voorlopig een intrek hadden genomen of, liever, zich verstoken hadden om aan de opzoekingen en de vraag de verlosers te ontslappen. Bij mij zei Pot komen er te veel Fransen ratten zodat ze niet op de gedachten kunnen komen hier vijanden, der een en onverdeelbare republiek te zoeken. Houd u maar stil kinderen. En je komt er nog heel huids van af. Eén januariavond kwam Jan thuis bijna van iedere onbekende kamer die hij zijn schatkamer noemde en die zich gehuim en breed onder de straatweg uitstrekte. Wilt u nu eens iets weten, kinderen, sprak hij. Weet u wat de buld nu heeft uitgevonden? Hij gaat toekomende zondag de vrijheidsboom planten op de grote markt. Ze moesten er de scheur kan opknopen, zei Klaas. Dat is waar, maar dat zal nu niet gebeuren.  Ze zullen er eerder de vrijheid aan hangen, sprak Lammen. Zo trekken ze de goede burgers van Antwerpen op stopen en bravelieden denken dat het gebeurd is, wedervoerpots. Maar het plezantste van al is dat Pir Janssen's de boom moet leveren en planten. Hij die de republiekijden zou doodkijken als zijn de ogen messen waren. Zondag heeft die vertroding plaats, vroeg Arnes Pyrrho. Ja, met muziek, klokkengeluid en kanon gebuldig. Pir Janssen's woont niet ver van de kipdoorpoort. Zo is het. Ik ga zaterdagavond naar hem toe. Dat zal niet gaan, jongen. Tijl waagt u in godsdam niet op straat, smerkte Nelen. Niemand zal mij zien. Ik heb iets voor met die boom de vrijheid. Toen Tijl, zei Lammen, ik ga met u mee. En ik ook sprak de smid. Ik zal met plezier zo'n sansculot onder de handen hebben. De voorzichtigheid is de moeder van de porceleinwinkel, zetpot, stelt u niet nutteloos aan het gevaarblood. Nog de smeking en daarbij de vrouwen. Nog de wijzerraad van Jampot kon de Tijl weer houden en zavonds begaf hij zich met zijn de twee Makkers naar de woning van Pir Janssen's een landbouwer tuinier die op de weg van de kipdoorpoort naar Borger Hout wonen. De man wist draa van wat er sprake was en bracht de vrienden bij de boom die zanderen dag, zoals Sinebeel ter Vrijheid op de Grotermarkt moest geplant worden. Als ze veilig terug thuis waren verevlammen zich ver genoeg te handen en bij de vrouwen en pot lachten als stijl hun mededeelden wat hij gedaan had. Des anderen dag vertelde Jan aan het verenigd gezelschap hoe de boomplanting was afgelopen. Ze kwamen met de boom van de meer door al de Franse deugdieten in groot uniform begeleid. De gendarmen waren er ook bij, de spitspoeven met hun de beeld aan het hoofd. De muziek speelde dat het een aard had en als de boom op de markt was geen begon Carolus te luiden en de bijaard speelde en de kanons donderden op het groenkerkhoof en de schelden, gezot ze wel gehoord hebben.  En de boom, vroeg Thuil, hield zich goed, recht, vier, zoals de Vrijheid boom betaamd, alleen schudden hij nu en dan met de kruin als om te zeggen tot de burgers wat vangt Gijde toch allemaal aan? Maar als ze de boom ophouden om hem in zijn putten laten zinken braken de pinnen die wij er in geslagen hadden een slabs af en de doorgezagende stam kraakte en maakte een buiging tot bijna tegen de grond. De Vrijheid lacht geknakt voor het stadhuis. Goed gelukt, sprak Thuil. Dat is in mijn lazer, lacht de lame. En wat zegt de Franse verlossers? Zo stonden als van de bliksem geslagen. Niemand dacht er aan de boom te bekijken die door Perens en de knechten dadelijk op de wagen werd geladen. De geboggelde generaal was in een Franse colère geschoten en brommde als een ketterdier is. Hij gaf bevel op bevel en weet je wat ze gedaan hebben? Ik geef het u te raden in tien keren. Ze hebben de arenen van het stadhuis gehaald zo net als of die koperen vogels er schuld aan hadden. Ze zullen koper nodig hebben, die dieven, zij thuil en dat was een gelegenheid om zonder veel opzien te maken die koperen zinnen beelden weg te nemen. Maar het is mogelijk. Morgen wordt er een nieuwe vrijheidsboom geplant. Door Periansers vroeg Lamme, ja door hem, gaan we die boom nog eens schoeten, vroeg goed zak leutig. De beeld heeft Periansers gratis logisch in op het steen beloofd als het boom niet geplant geraakt. Dat is erger, zij Lamme. Voeg de uilenspiegel erbij, gebocht nooit plezante dingen herhalen Lamme, want dan is het fijner af. Het einde van half stuk 6 Boek 2, half stuk 7 van Thijl Uilenspiegel in Vlaanderen Deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leeuw Thijl Uilenspiegel in Vlaanderen door Jan Bruylans boek 2, half stuk 7 hoe Uilenspiegel de buld het tweede graf bezorgde. Nu gaat het toch te ver, zij Lamme, toen hij in de onderaartse kamertrad waar Uilenspiegel aan Nelen en zijn moeder verhaalde van zijn de omswervingen in het land. Als ik nu eerere paar dagen verlopen zijn, geen Franse rat in de schelde heb verdronken, dan mag ik geen Lamme goed zak meer heten. Bedaar Lamme, sprak Thijl Bedaar, zeggen ons eens wat de deugnuten nu weer gedaan hebben.  Zelf hunne vuile papierjes in ontvangst te nemen. Hoe dat? Ze beweren dat er valse assignaten in omloop zijn en weet je wie die valse briefjes maakt? Hunne eigene overste, hunne commissarissen van het uitvoerend bewind die te luik en te aak fabrieken hebben opgericht van die waardeloze papierjes. Valsmuntens ook al. Het spel is volledig. Het is niet genoeg dat ze alle schouden en zilveren geld opijsen, maar nu stoppen ze in de hand die gevaarde hebben. En zijn de burgers die vrijheid nog niet moeden? Z'n morgen? Ja, dat weet ik. Z'n morgen zo stil mogelijk en als ze het puntje van de neus van een saskulat zien juichen ze, leven de Republiek. Laf goed je is het. Als ze durven opstaan worden ze in de gevangenis geworpen. Werden niet een viertal leden de Volksvergaardering op het kasteel gevangen gezet omdat ze niet dadelijk aan generaal Miranda 300.000 pond tegen hun geld bezorgden. En de burgers zullen antwerpen die steeds zo tuk op hun de vrijheid die zo verkleefd waren aan hun instellingen en gekozenen laten hun vertegenwoordigers zomaar naar de kassematten van het kasteel voeren. Ze hebben zeker weer gemoord. Ze hebben geen bloed in de aarders, het is botermelk. Ik heb het nog gezegd, ze verdienen al die kwellingen. Ze verdienen een nog strengere straf. Ze hebben het nog gestommet in Kreed. Hoera, hoera. Zijn de Franse gaan lopen, vroeg Thuil? Nee, nee, zijde Smit naar Adersdakend. Nee, maar hij is dood. Hij is dood als haar bier. Wie is er dood? De Bult. Ferrier, de gebogel de generaal? Ja, gisteren morgen, het is 7 uur plot dood gevallen. Echt, waarachtig dood gevallen. Te Brussel. Loon naar werken. Zijn de moeder van Thuil. De duivel hebben zij de ziel, sprak Lamme. Maakt u dat zo verheurt, vroeg Eiderspiegel de Smit? Wat zijn we daarmee vooruit? Er komt een andere schurk in zijn plaats en alles gaat weer de gewone bandieten gang. Ja, knikten Lamme met het hoofd. Zo is het. Zolang al die deugdieten in die dood gevallen zijn, mogen we niet juichen. Er kunnen er zoveel die dood vallen of Parijs zal er ons andere sturen. Ze hebben er daar nog veel van dit soort op overschot. Jan Pot kwam ook met het doodsbericht van de kleine dwingeland in de Kamer.  En wil het genoeg eens wat meer weten, vroeg hij? Ja, zeiden alle nieuwsgierig. Ze gaan het lijkt de Brussel halen en ze zullen het in onze lieve vrouwenkeer brengen waar een mis zal gelezen worden. De geestelijkheid stemt daarin toe. Ze is gedwongen toe te geven. En de burgers laten maar we gaan. Wat willen ze doen? Ik heb spijt z'n tijm dat ik ooit een voet te altwerpen heb gezet. Nelen keek hem verwijtend aan. Ik heb er u ontmoet liefste, sprak hij, en dat verlicht bij de spijt, maar lang zullen we hier niet meer verblijven. De lafheid van het volk doet me te veel pijn. Dat zijn geen vlamingen. Tussen mengelmoes van alle landen, zijn pot, al de vreemde dingen hebben hier de voet gezet. Het is een gemengd bloed, een verbasted ras. En als er nu nog wat Frans bekomt, zal het er niet beter omwoorden, sprak duil. Als er een druppel gezond bloed, echt vlames bloed in hun aarderen zat, zouden zij het lijk van de buld uit de handen de zijde trawant te halen en het in de schelden werpen. De zondag 13 januari werd verjeer begraven. Het lijk van de gebogelig gedeel werd door een afdeling zijn manschappen de Brussel afgehaald. De 12 januari trok de andere afdeling de Nationale Gentamen omtrend 200 mansterk de stoet tot in Berghem te gemoet. Van 1 uur tot half 2 luiden al de klokken over dood. Rond half 3 werd het lijk in een rouwkoets met 4 pijlen bespannen de antwerpen aangevoerd en langs de mer en de voortnaamste straten naar de refugie van het Sint Bernersklooster op de oever gebracht waar de gevreesde sansculot enige dagen vroeger zijn intrek had genomen. Het lijk van de beeltenaar was gebalsumpt en in volle wapende rusting op een praalbed voor iedereen te zien gelegd in een rouwkapell versierd met zinnenbeelden. Boven zijn hoofdlas bij het volgende opschrift Trambleetiraal Kysevij Des anderen daaks zondag werden de elk half uur kanonschoten gelost. Te beginnen van 11 uur luidemen telkens een kwartier per uur over dood. En dit duurde tot 7 uur onafgebroken voort. Te halve vier had de lijkstoet zich op wegbegeven. Voorop gingen omtrend een paar honderd daar toe betaalde armen drummels die men een munstuk in de hand had gestopt elk met de witte brandende flambeel.  Waarachter een afdeling Ruiters gevolgd door een touwrijk geleide nationale gendarmen en andere troepen, allen met vliegende vandoors en slaande trommen. Het lijk van de Bultenaar in de kleding van generaal met lauren bekroond lag op een paradebed gedragen door vier officieren. Daarop volgde de doodskist wel op een baard deden lag met wit satijden kruis. Langs weerskanten gingen er touwrijke priesters, waarachter vier leden van al de mannskloosters ter stad elk met de brandende waskaars in de hand. Achteraan speelde er een muziekkorps treurmarsen en de stoet werd gesloten door Jean-Darmerie de twee scheepsvaandrieks met hun vlaggen en jagers en dragonders te paard. Vanuit de refugie, op de oever trok de stoet langs de bijzonderste straten der stad tijd de hoofdkerk. Voorop liepen er een paar honderd gemeenneschooljes, welke vloeken tentierend aan al de huizen op de doordocht gelegen gingen bellen en de bewoners dwongen, licht op de vensterrichtels te plaatsen, ter ere van de aflijvigen. Het was zes uur toen het lijk van verjeren aan de grote kerkdeur door het kapitel van de hoofdkerk met de deken werkbroek aan het hoofd en in het bijwezen van het stedelijk bestuur plichtig werd ingehaald en naar het hoge koor gebracht waar het op een stelaatje werd geplaatst en welk door 36 brandende van Beewen was omringd. Het koor, de grote kerkdeur en het oksal waren in Witte Rauw versierd met zinnenbeelden toepasselijk aan de overledenen. Toen rond 7 uur de dienst eindigde, werd het lijk in de kist gelegd en onder het geronk van het kanon in de kerk begraven. Het krijgsvolk dat op de handloos schoen maakte het kerkhof en de lijnwaadmarkt stond geschaard, beweest de krijgseer. Lammem was met Nelen en thuismoeder naar de lijkstoet gaan kijken en nieuwsgierig als hij was had hij de lijkdienst in de kerk bijgewoond. Toen ze terug waren gekeerd in de Kamer van Jan Pot, waar tijd en klaas bij het vuur zaten dat in de haard helder opvlamde, zijn Lammem met een zucht als was hij van een moeilijke taak verlosst. De buld ligt er onder. Hij is begraven als een koning, zijn thuisboer. De koningen zijn afgeschapt, sprak haar de spiegel. Maar de afschappers hebben de plaats daarvoorste ingenomen, met dit daadeel dat we nu bulden op de troon hebben. Gewoonlijk werd men iemand van een stoel om op zijn plaats daar aan zitten, vroeg de oudere spiegel erbij.  Het is een schander, een heilig schennis, zijn Nelen. Ze hebben de ketter begraven in de kerk voor het altar de heilige Lucia. De kerel die op haar Parijs de godsdienst heeft verdelgt en de priestelersdoel verdrinken rust in onze lieve vrouwenkerk. Alles is mogelijk in deze tijd. Nelen had nadenkt enige ogenblikken in de vlam van de Haart gestaard. Dat lijk mag de kerk niet blijven ontheiligen, sprak ze langzaam op ieder woord drukend. Zo zou inderdaad niet mogen zijn, sprak haar de spiegel, maar de burgers zijn te laf om het te belletten. Het lijk moet daar weggehaald worden. Wie zou dat bestaan? Geilie, zijn Nelen kort af. Kind toch, sprak de moeder, met angst in de ogen, waar aan denk je. Als niemand in die grote stad te moet heeft om het te doen, dan kunt Geilie het verrichten die steeds smelt en vit op de lafhartigheid de altwerpen naast. Uien de spiegel drukte de Haart van Nelen zijn ogen schitterden. Nelen, heb dank. Gij spreekt, zoals de Vlaamse vrouw betaamt. Ik ben vier op u. Dus de plicht voor, wij zullen hem vervullen. Je hebt gelijk, de rom van die bandiep mag niet langer de tempo godsontheiligen. Vandaag nog moet de buurt eruit. Dat is poediger gezegd aan gedaan, zei de smid. Van het woord tot de daad is voor kranige mannen de afstand klein, antwoordde Thijl. Wat zei je van plan te doen? Het lijkt te ontgraven. Thijl! Thijl, kreeg de moeder, kreeg er van angst. Het is besloten moeder, de buurt moet de kerk uit. En zich tot de smid wendende, gekent de kosten van de hoofdkerk. Zeker. Hij is één onze vrienden. Hij heeft onze vergaderingen bijgewand. Inderdaad. Ga hem dadelijk vinden. Hij moet ons toegang tot de kerk verschaffen. De vrees zal het te beletten dat hij de sleutel enig zij deur afsta, meer heeft hij gegeten. Thijl, jongen, het is een hoekenloos spel dat gewagen gaat. Moesten we betrapt worden? Of kwam het uit? We zouden het met ons leven bekopen. Ik weet het. Houd je zo zeer aan het leven dat de senior in deze bedrukte tijd beschoren is? Nee, hoe genaamd niet. Ik zou met genoegen mijn laatste druppelbloed geven om het vreemd gespuis te verpletten. Ik heb u het eerst gezegd dat de ketter niet langer in de tempel mocht rusten. En moeder denkt ook zo.  Moeder, gejook, zijt een Vlaamische vrouw. De taak zal me nu licht vallen. Laat ons nu alles poedig regelen. Het zal één der schoonste daden zijn die we ooit gepleerd hebben. Ik ga naar de koster, zei de smid. Lamme doet gemeden, vroeg Thijl. Gehoond me door zulke vragen te stellen, sprak goed zak. Ik heb gezegd dat ik eer er twee dagen voor lopen zijn een Franse rat in de schelde zou verzuipen. De beeld moet de stroom in. Het is toch het lichaam van een mens, sprakmoedig. Van een duivel, zei Lamme. We zullen dus met ons gedriegen zijn om het lijk weg te nemen. Ik ga met u, viel Nelen in. Nee, sprak Thijl, dat gaat niet kind. Ik ga met u meden. Ik wil die blijven bidden om dat we mogen slagen. Nelen, ik, als ik u niet mag vergezelen dan volg ik u. Ik wil deel nemen aan de uitvoering van het plan dat ik zelf ontwirp. Het zei dan zo, sprak uilen spiegel. Heb je dan geen eenvrees, Nelen? Wie een goede daad verricht moet niet vrezen. Een half uur na dien kwam klaas met de sleutel terug. De kosten zullen ons met een lantaren naar de nodige gereedschap wachten. Dat is verwidigd en keurt ons er daad goed. We hebben in de kerk geen onra te vrezen. Dat zal de beeld toch nooit gedacht hebben, zei Lammar, dat een daar eerst de begrafenissen in de schoten der vrije schelden die van zij de situaillende tijd zou wezen. Traag gamde de 12 slagen van m'n nacht uit de toren over de slapende scheldenstad. Het sneeuwde. Schimmen verschenen op de handelschoenmarkt en verdwenen als zwevenden over de sneeuw langs het kerkhof. Aan het kleine poortje dat in de sacristie uitgaf stonden drie mannen en een vrouw. De sleutel knarsten in het slot en centraalde binnen. Pikdonkig was het in de kerk en hun de stappen hoe licht zij ze ook maakten klonken zwaar in de ledige ruimte. Plot schokken ze en bleven met kloppend hartstil. En bewoog iets achtereen een pilaar. Daar straalde een licht uit de kleine lantaren. De kostig, vluisterde de smid. Deze kwam nader en sprak even stil. Volg me, alles is veilig. Voor aan de kerk bevond zich het altaar van de heilige Lucia.  De blauwe zijk die het graf van de generaal moest sluiten als slecht voorlopig in de opening geschooken. De kosten rijk de klaas en breekeizer over en de sterke smid na de steen opgelicht te hebben gedeidigd. Het langgerekt gescharrel van de steen over de vloer maakte een Akelig door de echo weerkaatst geluid. Allen bleefden oogendig stil met ingehoude adem. Niet schroeden. Nelen was op de knieën gezakt op de trap van het altaar en bad half luid. Door lammen geholpen haalde Klaas de kist op. Het is geen zware vracht, sprak de smid en zeggen dat de kerel nog dacht een man van gewicht te wezen, zei Eulen Spiegel. Ik zie hem in de sodaliteit door de vuisterballen en de kijzer de oorlog verklaren. Nu ligt hij daag overgeleverd aan de wormen en zij de ziel steekt in de diepste van de ketel van Lucifer. Als ze in de helsel zo'n deugd niet binnengelaten hebben zocht, zoek, zocht. Laat ons dat praten staken, zei Eulen Spiegel. Ieder ogenblik kan er onraad opdagen en we hebben het gevaarlijkst onze taak nog af te doen. Waar is de zak? Vroeg de smid. Nelen stond op en haalde een grote graanzak van onder haar een mantel te voorschijn. Opende kist, zei Thijl. Waarom? We nemen alles mede? Nee, dat gaat niet. Als ze morgen de steen komen vastleggen lichten ze hem misschien op en dan ze dan bemerken dat er een kistbeer is? Dan zullen ze denken dat het duivelhunig in de Rauw is komen halen. Wat geeft dat? Nee, Lamme, nee, de bedienaars daar kijk zouden er door te leiden hebben. Opende kist en haalde twee geruidklaas. Zij het gebevreest? In het geheel niet, maar ik zou niet graag maar de handen aan dat wanschepsel bevuilen. Laat ons in godsnaam niet talen. De vijzen werden van de kist genomen, het deksel weggeschoven en het dicht van de lantaren viel op het vertrokken gelaad van de generaal die aan een beroeg te gestorven was en wie zijn wezenstrekken aankerlijk vervongen waren. Alles wegen. Tegenover het dode lichaam was de spotlust geweken. De dood boesend steeds eerbiedt in. Lamme huiverde als hij het stijve dwergje uit de kist nam en in de zak liet glijden. Zijn de lauweren zei uit de spiegel moeten ook de schelden in eveneens in de zak.  De kist werd terug in de koude geschoven en de steen op zijn plaats gelegd. Lamme en urenspiegel hadden de toegeboelde zak op de schouder van Klaas gedeeld. Behoedzaam verdieten zei de tempel tot de koster voorgelegd. Urenspiegel hadden de hand van Nelen gegrepen. Ze beefde niet eens. Ieder nu weer vlug naar huis langs een verschillende weg spakt tijl. Klaas wees voorzichtig. De eerste die mij in de werk staat sla ik de kop in met het lijk van de buld. Dan zal dat kerelje toch eens in zijn leven voor iets goedsgediend hebben. Groot beschermen u. Ze scheiden en stapten in verschillende richtingen. Tijd voor de Nelen op korte afstand. Klaas ging met zijn vracht op de schouder snel de handschoenmarkt over om langs de Grote Markt en de Wistselstraat de oude beurs te bereiken en kwam behouden onder iemand te ontboeten in de woning van Pot waar de anderen reeds op op wachten. Hij weerp de zak op de grond. Het zweet liep de smid in dikke druppels over het gelaat. Zwaar weegt hij niet, sprak hij, maar de angst woog me wel duizend Pot. Je hebt uw koenen gedragen, Klaas. We hebben alle onze plicht gedaan, zei de smid. En nu maar spoedig de zak open. Nee, kreeg de boerder, nee, ik wil het lijk niet zien. Ik zou geen uur rust meer hebben. Ga dan heen, de moeder, want we moeten de situaillende nodige ballast geven en hem die stevig aan de beentjes binden. Doen we dat zo niet, dan scheurt de zak in het water en de generaal komt de ene of andere dag op de schelden te voorschijn. Ik wil niet dat de senioren hem nog terugzien. Begraven, zei de moeder. Hij moet in de schelden, kreeg Lammel, ik heb het gezoren. Een paar zware stenen werden stevig aan het lijk vastgemaakt dat terug in de zak werd geborgen. Bezijde het steen stond de klaas, Lammel en uit de spiegel aan de poort van de stroom. In naam van de ene en onverteelbare Republiek sprak tijl. Lammel duwde met de voet tegen de zak die in het water geleed. Een plons en de gevereesde verjaer zonk naar de diepte. Op de toren gramde een enkele slag en stierf weg over de stad. Lange wapper beaamd onze daad, zij Lammel plechtig. Het einde van hoofdstuk 7.  Poek 2, hoofdstuk 8 van Tijl-Eilerspiegel in Vlaanderen. Deze Librivox opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. Tijl-Eilerspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands, Poek 2, hoofdstuk 8, waarom Lammel niet meer terugkeerde. Goed zak was het leven gewoon geworden in de Scheldestad hoe onveilig het er dan ook was. Lammel werd het overal gewoon waar een goede beker te krijgen was en de keuken niet te wensen liet. Meer dan eens was het hem gebeurd met Jan Pot s'avonds naar de Herbeeg te gaan en Menige Pot tubelen te drinken om dan, een stuk in de kraag met de sansculotte te verbroederen op de verbroedering te drinken de karmagnolen te zingen en te dansen en Sanderen daar, zoals hij ergens ontwaakte en zich herinnerde wat er gebeurd was razend kwaad op zichzelf te wezen en uit te roepen Lammel, deugniet, geverdient dat met uw geestelen. Als uit de spiegelugistere dag dat moeten zien tussen al dat deugniet er was hij zou u de kop eegeslagen hebben en het zou verdient geweest zijn. Het is een schandaal en dan heb je nog pijnen in het haar op de koop toe. Nu nooit een beker meer aan de lippen de hele kapot krijgt me niet meer mee hij is de schot van alles ja, hij is de ware schuldige. Zo ontlasten hij zijn geweten heel te paar dagen woord ging de herberg voorbij en bleef saavond staars tot hij weer bij de beker versuckelde en Sanderen daaks goed gelaten naar huis zeilde aan de arm van een sansculotte. 