Nu Niet Zwanger in Midden-Brabant | Webinar, Tranzo
Welkom bij deze presentatie over het onderzoek naar Nuniet-Svanger in Midden-Brabant. Wat gaan we vandaag vertellen? Voor we kort ingaan op de inhoud ga ik eerst iets vertellen over wie ik ben en wie mijn collega is, waarom en hoe we dit onderzoek uitgevoerd hebben en welke partijen hier allemaal bij betrokken waren. Ten eerste iets over wie wij zijn. Ik ben Marielle Klowin, ik ben senior onderzoeker en coördinator bij Tranto, Akademische Werkplaatspublieke Gezondheid en projectleider van dit onderzoek naar Nuniet-Svanger in Midden-Brabant. En mijn collega Wende Jenigga, die komt zo meteen aan het woord, is de hoofdonderzoeker op dit onderzoek en zij stevenswerkzaam als onderzoeker bij de GGD Hart voor Brabant. Goed, over het onderzoek. Het onderzoek had verschillende doelstellingen. In de eerste plaats willen wij inzicht geven in het bereik van het programma Nuniet-Svanger in de regio Midden-Brabant. Dus met hoeveel clienten is het gesprek gevoerd, wat zijn de uitkomsten daarvan en wie zijn deze clienten. In de tweede plaats is het doel om praktijk ervaringen van hulpverleners en clienten in deze regio op te halen en ook zijn we nagegaan waarop basis van die input van hulpverleners en clienten mogelijke verbeteringen zitten in het programma. Iets over hoe we het onderzoek hebben uitgevoerd. De onderzoeksperiode liep van oktober 2018 tot maart 2021 en in die periode hebben we op verschillende manieren gegevens verzameld. We hebben gebruik gemaakt van zowel kwalitatieve als kwantitatieve gegevens en van nieuwe en bestaande data. Ten eerste hebben we analysies gedaan op registratiegegevens over clienten van de GGD Hart voor Brabant en de keten partners die werken in de regio met Nuniet-Svanger. Ter tweede hebben we nieuwe gegevens verzameld. We hebben vragenlijsten afgenomen onder professionals en aandachtfunctionaren hier in de regio en er zijn interviews geweest met clienten en hulpverleners. Iets meer over de onderzoeksgegevens. In de eerste plaats de registratiegegevens Nuniet-Svanger. Daarbij gaat het om data die verzameld zijn door de GGD Hart voor Brabant over de begeleiding van clienten in het kader van Nuniet-Svanger. De cijfers geven inzicht in hoeveel mensen er bereikt worden met het programma in enkele achtergrondgegevens en het resultaat van de begeleiding. Later in de tijd zijn ook de keten partners van Nuniet-Svanger data gaan verzamelen. Die gegevens zijn wat korter geleden verzameld maar gebruiken we ook in dit onderzoek.  Vervolgens hebben we 131 vragenlijsten inlaat te vullen door aandachtfunctionaren en professionals hier in de regio. In het totaal hebben we 45 aandachtfunctionaren en 86 professionals die vragenlijsten voor ons ingevuld. Tot slot zijn er interviews geweest met hulpverleners en clienten en daarbij gaat het naast aandachtfunctionaren en professionals dan ook om professionals uit het medische domein en uit de geboor te zorgen. Dus om huisartsen, apothekers, skinnekeloge en verloskundigen. Met clienten hebben we ook interviews uitgevoeld en in totaal is er met 11 clienten gesproken over hoe zij de begeleiding in het kader van Nuniet-Svanger hebben ervaren. Dan een kort stukje over verantwoording. In deze sheet zien jullie een weergave van het programma en hoe ons onderzoek ook is opgebouwd. Centraal staat de client en daaromheen bevindt zich als het ware een kring van professionals die allemaal betrokken zijn in de begeleiding in het kader van Nuniet-Svanger. Belangrijk bij de hulpverleners is om op te merken dat het gaat om de totale groep professionals die betrokken is bij Nuniet-Svanger. Dus niet alleen de aandachtspunctioenaren en de professionals die bij ketenpartners het gesprek voeren, maar ook de inhoudelijke coördinator die een belangrijke rol heeft in de regionale netwerk Nuniet-Svanger en apothekers en huisartsen uit het medische domein en skinnekeloge en verloskundigen uit de geboor te zorgen. Dan tot slot voor de verantwoording iets over de partijen die dit onderzoek hebben uitgevoerd. Het onderzoek is uitgevoerd vanuit Transo, Tilburg University, de Akademische Werkbaatspublieke Gezondheid. Het onderzoek is gefinancierd door Sonnenwee in het kader van het programma Zwangerschap en Geboorte 2. Het project is begeleid en in hout en mee beoordeeld door een projectgroep waarin vertegenwoordigers zaten van onder meer. Begeeg je de hard voor Brabant, Elisabeth Tweestedenziekenhuis, het Geboortse consortje in Midden-Nederland en het landelijk team Nuniet-Svanger. Ja, ik ga kort even iets vertellen over het programma zelf. Hoe het is ontstaan, wat de belangrijkste uitgangspunten zijn en wat de doelgroep is en vervolgens ga ik verder met de resultaten van het onderzoek. Al de eerste programma Nuniet-Svanger. In Nederland wordt 1 op de 5 vrouwen ongeplend zwanger en bij een groot deel is dat ook ongewenst. Dat kan te maken hebben met complexe problemen van aanstaande ouders of met de situatie waarin ze zitten en daardoor zijn ze soms niet in staat om een veilige omgeving te bieden voor hun kind.  Om deze onbedoelde zwangerschappen te voorkomen is in 2014 in Tilburg de pilot van Nuniet-Svanger gestart en dat was heel succesvol. In 2016 volgde Rotterdam en beide pilots, het onderzoek naar de succesfaktoren daarvan en de landelijke waardering leiden in 2018 tot het ontstaan van het programma Nuniet-Svanger en tot de landelijke uitvoering. Nuniet-Svanger is ondergebracht bij het landelijk kerrenteam bij GGD gewoon Nederland en zij hebben van het ministerie van VWS de optracht gekregen om het programma landelijk uit te rollen de komende jaren in 50 regio's in Nederland. Inmiddels maakt Nuniet-Svanger ook deluit van het actieprogramma kanserrijke start. Nou, waar staat Nuniet-Svanger nou voor? Nuniet-Svanger ondersteunt kwetsbare mannen en vrouwen bij het maken van een bewuste keuze over het moment van hun kinderwens met de bedoeling dat zij niet onbedoeld zwanger worden en die begeleiding bestaat uit actieve ondersteuning beginnend bij een eerlijk gesprek over kinderwens, sexualiteit en anticonceptie. Even kort over de doelgroep van Nuniet-Svanger. Nuniet-Svanger is bedoeld voor kwetsbare mannen en vrouwen waarbij sprake is vaak van een opeenstapeling van problemen en beperkingen en daarbij kun je denken aan dagloosheid, aan verslaving, aan schulden, een verstandelijke beperking, psychiatrische problematiek maar vaak een combinatie van dus een klienten met multiproblematiek en wat je ook vaak dan ziet is dat we hun sprake is van een gebrek aan zelfredzaamheid en zelfherstellend vermogen. In veel gevallen is bij deze klienten de hulp van de zorg en de sociale omgeving onvoldoende of sluit die niet aan bij wat ze nodig hebben. En voorwege al die complexe problemen bij deze doelgroep zijn ze vaak al in beeld bij hulpverleners. Belangrijke uitgangspunten van het programma. Het programma is preventief en vrijwillig, preventief in de zin dat het onbedoelte zwangerschappen voorkomt en vrijwillig omdat de klient bepaalt. Er is geen sprake van drang of dwang. Centraal in het programma staat de persoonlijke benadering van de klient. Er is sprake van vertrouwen, respect, er wordt tijd genomen voor de klient en de professional sluit aan bij de leefwereld van de klient en dat vraagt ook van de professional het nodige doorzettingsvermogen. In de begeleiding van Unitswanger wordt de klient op maat ondersteund bij het maken van een bewust keuze over kinderwens.  En als de klient vrijwillig gekozen heeft om die kinderwens uit te stellen, dan wordt de klient begeleid bij het kiezen en het realiseren van anticonceptie en dat gebeurt in samenspraak met het medisch domein. Unitswanger ontsorgt de klient door praktische ondersteuning. En daarbij kun je denken aan het maken van een afspraak bij een huisart, het meegaan naar de genicoloog voor het plaatsen van een spiraaltje, maar ook ondersteuning in de weerwar van financiën. Wordt de anticonceptie vergoed, kan ik het betalen, hoe zit het met beschuld hulpverleening en is er wel echt een bijdrage nodig vanuit het programma. De hulpverleener neemt deze zaken over van de klient zodat die dan niet overhoofd na te denken. En als laatste een belangrijk aspect van Unitswanger is de intensieve samenwerking in de keten. Het programma valt of staat bij een goede samenwerking, zowel binnen het sociaal domein, maar ook tussen de domeinen, dus het sociaal domein met het medisch domein. En dat medisch domein, dat zijn de huisartsen, genicoloog, loskundigen en die zijn nodig om flexibel anticonceptie te kunnen realiseren. Nou, het programma Unitswanger kent een aantal sleutelveguren. Die zijn hier te zien. Allereerst hebben we de inhoudelijk koordinator. Die zorgt voor de regionale koordinatie, die vormt de verbindende factor in de regio tussen de ketenpartners, dus het sociaal domein, het medisch domein. De inhoudelijk koordinator zorgt voor scholing en intervisie van de aandachtsuncionarissen. En dat is ook een belangrijk aspect in het kader van de kwaliteitborging, want die intervisie is verplicht en met intervisie wordt gezorgd dat het programma ook echt wordt uitgevoerd, zoals gepland. Daarnaast ondersteunt het inhoudelijk koordinator aandachtsuncionarissen bij complexen problematiek en beheerte aan de inhoudelijk koordinator de financiën van het programma als het gaat over het vergoeden van anticonceptie. De aandachtsuncionarissen werden ketenpartners. Een aandachtsuncionaris vervult een ambassendeursrol in de eigen organisatie. Daarnaast kan de aandachtsuncionaris geconsulteerd worden door professionals als het gaat over gespreksvoering, over kinderwens en ondersteunt de aandachtsuncionaris professionals bij complexen problematiek. De aandachtsuncionaris zorgt ook dat de professionals beschikken over de juiste kennis en vaardigheden voor de gespreksvoering met de cliënt. De professional, dat zijn eigenlijk de mensen in de organisatie die direct contact hebben met de doelgroep. Zij signaleren de kwetsbare cliënten en zij gaan in gesprek over kinderwens.  En als de cliënt gekozen heeft om die kinderwens uit te stellen en gekozen heeft voor anticonceptie, dan zorgt de professional voor toeleiding naar de reguliere route om die anticonceptie te realiseren. Dit zijn de sleutelfiguren binnen het programma als het programma eenmaal staat. Als het programma start zijn er nog meer betrokkenen, dan is er in ieder geval een programmaleider die zorgt voor de opbouw van de structuur van het programma en bovendien wordt de regio dan begeleid vanuit het landelijk unitzwanger door een kwartiermaker die helpt bij de opzet in de regio. Tot zover de informatie over het programma zelf. Daar gaan we nu over naar de resultaten van het onderzoek. En zoals Marielle net al aangegeven heeft, hebben we in eerste instantie gekeken naar het bereik van unitzwanger in de regio middenbrabant. En daarvoor maken we gebruik van registratiegegevens. Hier een kaartje van de regio met Tilburg als grote gemeente in het midden en daaromheen een aantal kleinere gemeentes. Hier wordt ook duidelijk dat we twee soorten registratiegegevens hebben. Er is opgeschaalde casuïstiek en er is reguliere casuïstiek van de ketenpartners. Opgeschaalde casuïstiek gaat om klienten die door de ketenpartners zijn doorgezet naar het programma, zijn aangemeld bij de inhoudelijk koordinator. En dat kan zijn omdat het complexe casuïstiek is, dat kan zijn vanwege financiële redenen en dat kan ook zijn vanwege follow-up of een combinatie van die factoren. Reguliere casuïstiek gaat over klienten die door de ketenpartners zelf begeleid zijn. We hebben gegevens van opgeschaalde casuïstiek vanaf de pilot in 2014, dus dat betreft een periode van 2014 tot 2020. Ketenpartners zijn pas later betrokken bij het programma en zijn ook later gaan registreren, dus daar hebben we ook minder gegevens van. Als we kijken naar de opgeschaalde casuïstiek, dan zien we in de periode van 2014 tot 2020 dat ze met ongeveer 580 klienten het gesprek is gevoerd. De praktijk heeft uitgewezen dat er een registratie nooit waterdicht is. Dat zijn altijd klienten die niet worden geregistreerd en klienten die wel worden geregistreerd, daar is de registratie niet altijd volledig van. Dus we kunnen hier ook geen harde cijfers presenteren, maar het gaat hierom cijfers bij benadering, vandaar ook de gebruikte tekens van ongeveer of minimaal. Nou, bij de opgeschaalde casuïstiek gaat het om in ieder geval 580 klienten waarmee het gesprek is aangegaan.  We zien hier dat die groep voornamelijk uit vrouwen bestaat en we zien ook in de registratie terug dat het vrouwen betreft die ook in het verleden te maken hebben gehad met één of meerdere abortussen en met één of meerdere uithuisplaatsing van kinderen. Het grootste gedeelte van deze vrouwen heeft kinderen, het gaat om om 90 procent. Als we kijken naar de begeleidingsduur, dan zit daar een hele grote variatie in. Die gemiddelde is die anderhalf uur, maar die variëert van minder dan een uur tot zelfs 38 uur. En dat heeft vooral te maken ook met de reden van opschaling. Je kunt je voorstellen als een klient wordt opgeschaald naar het programma toe vanwege financiën dat dat minder begeleiding vraagt dan wanneer een klient wordt opgeschaald omdat de casuïstiek heel complex is. Dan vraagt dat meer inzet van de inhoudelijke coordinator. Even blijven bij de opgeschaalde casuïstiek. Uiteindelijk zien we dat in ieder geval bij 455 klienten dat zij gekozen hebben om de kinderwenzen uit te stellen op vrijwillige basis en ook gekozen hebben voor anti-conceptie. En die 455, dat zit op ongeveer 80 procent van de groep klienten van meegesprekken, is aangegaan. Dan de reguliere casuïstiek. Zoals ik al zei, zijn dat minder klienten. Daarnaast is het zo toen ketempartners gingen registreren dat zij dat op hele verschillende manieren deden en vanaf 2019 hebben we gezorgd dat dat op een uniforme manier gebeurt door middel van een digitale link en daarin registreren zij de afgeronde casuïstiek. Maar wel meer induidig. We hebben daarom hiervoor gekozen om de cijfers in beeld te brengen over de periode van één jaar ingaan, er vanavond het moment dat ze gebruik hebben gemaakt van die digitale link. Daaraat blijkt dat ze met ruim 430 klienten in gesprek zijn gegaan, ook meer een deel vrouwen, net als bij de opgeschaalde casuïstiek. Het percentage vrouwen dat kinderen heeft is iets lager dan bij de reguliere casuïstiek, maar wel grotendeels dus vrouwen met kinderen. Van die 430 klienten bleek dat ongeveer een derde dat daar geen verdere begeleiding nodig was, omdat de anticonceptie volgens betreffende professional adekwaad geregeld was. Een deel heeft dus wel verdere begeleiding nodig. We weten niet van al die klienten de uitkomst van het traject, maar we weten wel dat in ieder geval 140 klienten vrijwillig gekozen hebben om de kinderwens uit te stellen en bij hen is anticonceptie gerealiseerd.  Er zijn dit kale cijfers en we hebben het hierover in totaal ongeveer 600 klienten, maar dat zijn wel 600 verhalen, 600 mensen bij wie een onbedoelde kinderwens is voorkomen en daarmee ook heel veel leed. En dat is wel goed om je te realiseren als je de cijfers ziet. Ja, dat zijn heel veel ketempartners betrokken in middenbrabant, inmiddels 21 en hier een beeld van wie dat allemaal zijn en dat laat wel zien dat het ook heel divers is. Dan gaan we nu verder met de praktijkavaringen van hulpverleners en daar zal mijn collega Marielle iets meer over vertellen. Ik ga verder met iets te vertellen over de praktijkavaringen van de hulpverleners in de regio middenbrabant, de aandachtsfunctionarissen en de professionals die uiteindelijk het gesprek verhoeren met de klienten van Unitswanger. De gegevens hiervan zijn gebaseerd op de vragenlijst die is ingevuld door 131 professionals in de regio waarvan 45 aandachtsfunctionarissen en 86 professionals die werkzaam zijn bij één van de 21 ketempartners in de regio. Aan hen zijn vragen gesteld over het werken met Unitswanger of ze het bij hun taak vinden horen of het hun lukt de doelgroep te signaleren of ze het gesprek goed kunnen verhoeren en ook of ze het onderdeel hebben kunnen maken van hun eigen werk en wat ze prettig vinden of moeilijk vinden aan het werken met het programma. Met een bredere groep hulpverleners zijn ook interviews gehouden. Het gaat dan om 27 feest-to-feest interviews. Ook hiervoor hebben we met aandachtsfunctionarissen gesproken en met professionals. Daarnaast is er een interview geweest met de inhoudelijke coördinator in de regio Midden-Brabant en is gesproken met zes betrokkenen uit de medische en de geboortezorg waaronder de huisarts, de apotheek, ginnikelogen en verloskundigen. Kort iets over de achtergrond van de aandachtsfunctionarissen en de professionals die we gesproken hebben. Een kleine minderheid van de mensen die in vragenlijst hebben ingevuld is werkzaam bij de GGD hard voor Brabant. Dan gaat het bijvoorbeeld om jeugdverpleegkundige, GGD-artsen en professionals van het SOAS-centrum. De meerderheid van de aandachtsfunctionarissen en professionals die de vragenlijst heeft ingevuld is werkzaam bij een van de andere ketenpartners in de regio Midden-Brabant. De aandachtsfunctionarissen werken gemiddeld al wat langer met het programma, namelijk gemiddeld zo'n 20 maanden. En de professionals werken gemiddeld iets minder lang, namelijk gemiddeld 9 maanden met het programma op het moment dat zij de vragenlijst voor ons invulden.  Ook zien we dat de aandachtsfunctionarissen over het algemeen al wat meer clienten begeleid hebben in het gesprek over nu niet zwanger. Gemiddeld, ze hebben gemiddeld iets vaker meer dan 15 clienten gesproken, terwijl de professionals over het algemeen tussen de 1 en 5 clienten gesproken hebben. Natuurlijk zijn er ook professionals die meer of minder clienten hebben gesproken, maar het geeft wel weer dat de aandachtsfunctionarissen over het algemeen al wat meer ervaring hebben dan de professionals. Goed, dan naar de inhoud. Wat vinden de professionals en aandachtsfunctionarissen eigenlijk van het programma? Nou, wat we hebben gezien in onze vragenlijst is dat zij zich in grote mate verantwoordelijk voelen voor de uitvoering van het programma, zowel persoonlijk als wat betreft de organisatie waar zij voor werken. Hier is te zien dat bijvoorbeeld 98% van alle aandachtsfunctionarissen en 85% van de professionals zich zelf verantwoordelijk voelt voor het programma en de uitvoering daarvan. En ook vinden vrijwel alle aandachtsfunctionarissen dat nu niet zwanger structureel onderdeel zou moeten zijn van hun werk. En bij professionals is dat 80%, dus iets minder, maar ook nog steeds een grote meerderheid. Deze citaten geven goed weer hoe dat leeft onder professionals en aandachtsfunctionarissen. Een citaat wat goed aangeeft hoe belangrijk aandachtsfunctionarissen en professionals het vinden is bijvoorbeeld hoe de cliënter ook opreageert. Ik vind gewoon dat we onze verantwoordelijkheid moeten nemen om het te blijven bespreken. En aan de andere kant zegt een professional of een aandachtsfunctionaris. Ik denk dat iedereen zich wel in het programma kan vinden, maar niet iedereen vindt dat het bijzijn of haar werk past. Goed, dan over het singilleren van de doelgroep. In hoeverre lukt dat. Om succesvol te kunnen zijn is het voor het programma belangrijk dat hulpverleners de doelgroep van nu niet zwanger herkennen en daarnaast moeten zij zich kunnen inleven in hun leefwereld. 91% van de aandachtsfunctionarissen geeft aan goed in staat te zijn de doelgroep van nu niet zwanger te singilleren. En bij de professionals zien we dat dat percentage iets lager ligt, maar nog steeds toch bijna op 80%. Ook geeft aandachtsfunctionarissen wat vaker aan dat zij een goede inschatting kunnen maken van de leefwereld van cliënten dan professionals. Onder hen is dat ongeveer 64%. Nog iets meer over dat singilleren. Aandachtsfunctionarissen zien ook dat het professionals niet altijd goed lukt om de doelgroep van nu niet zwanger te singilleren.  Zij krijgen bijvoorbeeld weinig cliënten doorgestuurd vanuit hun collega's of ze horen van collega's dat zij de doelgroep van nu niet zwanger niet in hun keeslood hebben zitten. En dat is volgens aandachtsfunctionarissen niet altijd terecht. Om beter te kunnen singilleren zegt een aandachtsfunctionaris dan ook treffend collega's zouden zich eigenlijk moeten afvragen wat het voor deze cliënt zou betekenen als er nu een kindje zou komen. En als er dan problemen of zorgen zijn dan moet het gesprek in het kader van nu niet zwanger dus worden aangegaan. Dan over het daadwerkelijk voeren van het gesprek. Ook hier zien we dat het aandachtsfunctionarissen naar eigen zeggen goed lukt om het gesprek aan te gaan over kinderwens, sexualiteit en anticonceptie. Professionals hebben hier op nu iets meer moeite mee. 70% zegt dat het hen goed afgaat om het onderwerp besprekbaar te maken. Scholing en training zijn hierbij van groot belang. Aandachtsfunctionarissen waarderen de scholing die zij krijgen heel erg vanuit nu niet zwanger. En professionals geven aan dat zij dit voor een deel missen. Zij moeten het werken met nu niet zwanger vooral zichzelf eigen maken door training on the job en in afstemming met hun aandachtsfunctionaris. Van de drie gesprekstema's vinden professionals sexy weliteit het moeilijkste om te bespreken. Twee derde geeft aan dat het goed lukt om het gesprek hierover aan te gaan en een derde vindt dat toch lastiger. En dit citaat geeft dat heel mooi aan. Het stukje sexualiteit, hoe bespreek je zo'n gevoelig persoonlijk onderwerp? Ik moet zeggen dat ik het ook niet en dan stel ik soms de vraag van oké geen kinderwens, maar hoe zorg je er dan ook voor dat je het niet zwanger wordt? Maar echt over sexualiteit praten, dat is nog best wel lastig. Vervolgens kort iets over implementatie en borging van nu niet zwanger. Lukt het ook om nu niet zwanger vast onderdeel te belaat te worden van het eigen werk zoals de bedoeling is. Veel aandachtsfunctionarissen en professionals geven aan dat nu niet zwangers vast onderdeel zou moeten zijn van hun werk. Dat is bijna 98 en 80 procent. Maar in de praktijk lukt dat niet altijd. 78 procent van de aandachtsfunctionarissen en de helft van de professionals heeft nu niet zwanger niet echt kunnen integreren in het dagelijkswerk. En tijd wordt hier als een belangrijk knelpunt genoemd.  Iets meer dan de helft van de aandachtsfunctionarissen en slechts een kwart van de professionals zegt voldoende tijd te kunnen vrijmaken voor nu niet zwanger. En dat variëert dan van gewoon werk niet genoeg tijd hebben om alle relevanten onderwerpen in een kort consult aan bod te kunnen laten komen, maar ook om echt de diepgang aan nu niet zwanger te kunnen geven die het volgens de professionals en aandachtsfunctionarissen nodig heeft. Het implementeren en vasthouden van nu niet zwanger gaat dus niet vanzelf en vraagt om onderhoud. En dit citaat geeft dat heel mooi aan. Ik denk dat het programma nog iets meer zou moeten gaan leven. We hebben toen die eerste scholing en bijeenkomst gehad en ik denk dat er nog iets meer aandacht voor zou mogen zijn in de zin van het mag wel een aantal keer terugkomen voordat het echt voor iedereen genoeg gaat leven om ingebet te raken. Dan iets over de rol en de ervaring van de aandachtsfunctionarissen in het programma. Hier zien we dat de aandachtsfunctionarissen vaak niet alle dingen kunnen doen die zij willen doen en die horen bij hun rol in het programma. Zo lukt de tweede uur van de aandachtsfunctionarissen om nu niet zwanger goed op de achtena te houden binnen de eigen organisatie en het derde geeft dus aan dat het niet goed lukt. En zo'n kleine 60% van de aandachtsfunctionarissen zegt voldoende facilitering van hun management te krijgen voor de werkzaamheden in het kader van nu niet zwanger. Ondanks dat het management vaak wel erg positief is over het programma voelen de aandachtsfunctionarissen zich dus niet altijd goed gesteund of gefaciliteerd hierin. Eén van de aandachtsfunctionarissen zegt hierover. We hebben ook echt aan de bel getrokken bij ons management. Zo van, we hebben de handtekening gezet, we zijn verantwoordelijk, maar wij kunnen die verantwoordelijkheid niet raken zoals het nu ingericht is. Toen hebben ze uiteindelijk toch gezegd, ja dan krijg je jullie daar uren voor. Dan iets over de samenwerking tussen de ketenpartners. Ten eerste de ketenpartners in het sociale domain. Deze samenwerking krijgt vooral vorm door samenwerking tussen de aandachtsfunctionarissen in de regio. Zij weten elkaar steeds beter te vinden en trainingen en intervisie helpen daar goed bij. Aandachtsfunctionarissen geven ook aan dat er vaker afstemming is over clienten tussen de betrokken partijen, maar dat dit zeker ook nog beter kan.  Soms moet er gewoon snel geschakeld kunnen worden en dat lukt nog niet altijd. En de samenwerking is ook nog niet altijd goed geborgen. Het hangt soms nog af van individuele personen en is kwetsbaar bij persoonlijk, bij bijvoorbeeld persoonswisselingen. De samenwerking met het medische domein. Daar zien we dat enkele huisartsen nauwbetrokken zijn bij de uitvoering van Unitswanger en die samenwerking verloopt ook goed. Zij snappen het programma en ze zijn flexibel in het realiseren van anti-conceptie. Maar bij veel huisartsen in de regio midden Brabant staat Unitswanger niet goed op het net vlies of onvoldoende. En samenwerking verloopt hierdoor ook minder vaak goed. Ditzelfde geld eigenlijk voor de appetekers zijn zij flexibel in het aflever van anti-conceptie, maar niet alle appetekers zijn betrokken of op de hoogte van het programma. Maar we merken in de interviews ook dat het discussie is over de rol van de huisartsen binnen Unitswanger. Zijn zij er alleen voor het realiseren van anti-conceptie of zouden zij ook een grotere rol moeten gaan spelen in de signalering en mogelijk ook de uitvoering van het programma? Dan tot slot iets over de samenwerking met de geboortezorg. De samenwerking met de genicologe in Tilburg verloopt erg goed en loopt vooral via de inhoudelijke coördinator en de genicologe. De genicologe zijn erg flexibel in het realiseren van anti-conceptie en Unitswanger is ook goed bekend op de hele afdeling in het ziekenhuis. Alle medewerkers kennen het programma en ze weten bij wie ze moeten zijn op het moment er een client is voor Unitswanger. Bij signalering zetten genicologe clienten door naar de inhoudelijke coördinator van Unitswanger in de regio. De samenwerking met de verloskundigen is ook goed in ontwikkeling. Verloskundigen nemen een steeds grotere rol in in het signaleren en doorzetten van clienten van Unitswanger. De geboortezorg signaleert dus zeker en is ook betrokken bij het eventueel realiseren van anti-conceptie. Maar zij voeren niet zelf het gesprek over Unitswanger met hun clienten. Over de samenwerking binnen de keten of het lokale Unitswanger netwerk horen we ook terug in de interviews dat het niet iets is wat vanzelf ontstaat. Het is niet zo dat als partijen gecommitteerd zijn aan het programma dat die ketensamewerking dan ontstaat. Dit vraagt om investering en heeft tijd nodig. In Midden-Brabant heeft die samenwerking zich over een lange periode kunnen ontwikkelen.  Het eerste konvenant van Unitswanger stand ook al uit 2017 en zelfs daarvoor al waren er partners bij betrokken in toenemende mate. En we horen ook terug dat hulpverleners het van belang vinden om elkaar beter te leren kennen. Bijvoorbeeld in scholing en intervisie bij inkomsten. En wat blijkt, wat er ook al eerder aan de orde kwam, is dat de inhoudencoördinator een hele belangrijke schakel is in het totstand komen en totstand houden van het lokale netwerk. En dan gaat Wendy nu iets vertellen over de ervaringen van de clienten. Naast de ervaringen van de hulpverleners is natuurlijk ook belangrijk en misschien nog wel belangrijker om te weten hoe clienten denken over de begeleiding van Unitswanger. En daarom hebben we het hun gevraagd. We hebben interviews afgenomen bij elf clienten. Dat waren negen vrouwen en twee mannen. Eerst even iets over hoe we die clienten benaderd hebben. We hebben gevraagd aan de inhoudencoördinator, aan aandachtstuntionaris en aan professionals of zij clienten hebben begeleid vanuit Unitswanger en of zij kunnen inschatten of die clienten bereid zijn om daarover met ons te praten. Voorwaarde was dat de begeleiding vanuit Unitswanger wel was afgerond omdat we met het interview niet wilden interveniëren in die begeleiding. Zij hebben clienten benaderd en met toestemming van de contactgegevens van de clienten doorgegeven aan mij. En volgens heb ik met de clienten contact opgenomen om een afspraak te maken voor het interview. Nou in sommige gevallen verliep dat heel soepel en was het de afspraak voor een interview zo geregeld en soms ging dat wat moeizamer en dat had vooral te maken met dat clienten niet reageerde op voicemail berichten, op whatsappjes, dat ze de afspraak voor het interview uitstelden één of meerdere keren of dat ze het gewoon vergeten waren en dat het voor een lichte deur stond. Nou dat stukje van het maken van die afspraak en ook het binnenkomen bij die clienten en zien en ervaren hoe die clienten wonen, dat was voor mij een hele bijzondere en leersame ervaring omdat ik met toepass realiseerde over welke clienten we het hebben. Ik omschrijf het kort als een welkom in de doelgroep van Unitsvanger.  Wel is het zo, toen ik één keer binnen zat bij die clienten en in gesprek ging over de begeleiding van het Unitsvanger, dat ze heel erg open en eerlijk waren in dat gesprek en dat ze het heel fijn vonden om droven te praten. Ook vanuit de gedachten dat ze door delen van hun ervaringen andere clienten kunnen helpen. Nou, hoe denken clienten over die begeleiding? Allereerst geven ze aan dat ze het heel fijn vinden dat het gesprek over kinderwens met hun gevoerd wordt. Veel clienten geven aan dat ze dat zelf niet over nadachten, dat ze er gewoon niet aan toe kwamen, dat ze er geen ruimte voor hadden in hun hoofd, maar ook, het was voor hun ook nieuw, ze hebben zich geven ook aan dat er nooit een hulpverlener was, überhaupt daarover met hun in gesprek ging. Clienten geven aan dat ze het helemaal niet, dat ze geen last hebben van schaamte en dat ze open en eerlijk konden praten over kinderwens en sexualiteit en anti-conceptie. Dat was voor hun geen probleem. Wat ze soms wel lastig vonden en daar zat ook een stukje schaamte in, was dat ze door het gesprek hierover geconfronteerd werden met hoe hun eigen leven was gelopen en de keuzes die zij wel of niet gemaakt hebben in het verleden en dat vonden ze soms wel moeilijk. Clienten waaderen heel erg dat de hulpverlener van hun niet zwanger open en eerlijk is en heel doelgericht werkt. Dat maakt voor clienten dat zij ook heel open kunnen praten en dat leidt weer tot een heel goed gesprek met die hulpverlener. Hier een citaat van een van de clienten waar het ook blijkt hoe fijn de clienten het vindt dat die hulpverlening over kinderwens in gesprek is gegaan. De client geeft ook aan dat als die hulpverlener er niet over was begonnen had ik hier zelf nooit over nagedacht. Wat clienten verder vinden van de begeleiding van het nu niet zwanger. Heel veel gehoord is dat de clienten zeggen ik voel me echt, gehoord en gesteund en dat zijn weer niet gewend van hulpverleners. Ze geven ook aan dat ze in hun waarde worden gelaten. Dat er sprake is van gelijkwaardigheid, oprechte interesse en dat het gaat om hun verhaal. Dat de hulpverlener heel onbevooroordeeld luistert naar hun. Ze voelen echt individuele aandacht.  Ze voelen zich vooral geen nummer en niet van het kastje naar de muur gestuurd en die ervaring hebben ze vaak wel uit edere hulpverlening. En hier wederom een citaat dat dit illustreert. Ze was de enige die echt luisterde en echt ging voor wat belangrijk was. En zij ging vechten voor mij en mijn gezin. Cliënten geven aan dat hun eigen keuze maken, zelf aangeven wat ze willen, dat het een nieuwe hervaring is voor hen. Dat zijn ze niet gewend. Vaak worden dingen voor of over hun beslisd. Daarbij geven ze ook aan dat ze die ruimte hadden, dat ze zelf mochten kiezen dat de hulpverlening niet stuurt. En in het gesprek over kinderwens, ervaren cliënten wederzijd respect en vertrouwen van de professional. En ze zeggen ja, ze werken heel anders dan andere hulpverleners. Ze doen het niet volgens een lijstje wat ze afvinken, maar ze werkt echt vanuit het hart en niet vanuit hun boekje. De hulpverlener van nu niet vangen is open en eerlijk en doet niet achter mijn rug om. En daardoor kunnen ze die hulpverlener ook vertrouwen. En veel cliënten hebben vanuit het verleden de ervaring dat ze hulpverleners niet kunnen vertrouwen. Hier nog een citat dat ook aangeeft dat de cliënte echt ervaart dat die zelf vrijwillig een keuze kan maken. Ik merkte gewoon inderdaad, echt alles is puur op vrijwillige basis. De hulpverlener praat je niks aan. Ze luistert naar wat je wilt en gaat daarop verder. Eerder kwam het al aan de orde dat nu niet zwanger de cliënt ontsorgt. Nou, dat is ook heel duidelijk dat cliënten dat zo ervaren. Ze geven vaak aan dat ze niks snappen van de financiën rondom het vergoede van anticonceptie. Ze weten soms niet of ze verzekerd zijn. Ze weten niet of de verzekering het vergoed in hoeverre de schuldhulpverlening van inbloed is. Soms geven ze ook aan, ik heb helemaal geen geld voor anticonceptie. Nou, die zorgen neemt de hulpverlener van nu niet zwanger uit handen. Die neemt dat over en die regelt dat voor hen. Sommige cliënten geven ook aan van ik wil eigenlijk wel een spiraaltje, maar misschien moet ik wel kiezen voor een ander anticonceptiemiddel, omdat het te duur is. Misschien moet ik iets goed kopers kiezen. Nou, dat zijn allemaal dingen waar ze zich zorgen om maken en dat kan uit hun hoofd.  En dat vinden cliënten heel erg fijn dat ze daar niet over naar hoeven te denken. Daarnaast krijgen ze heel veel praktische hulp bij het kiezen en het realiseren van anticonceptie. En dat lijkt misschien eenvoudig, maar het is voor cliënten soms een hobbel om een afspraak te maken bij een arts. En een cliënt geeft ook aan van ja, als die hulpverlener niet mee was geweest, dan had ik nooit naar die genicoloog gedurfd om een spiraaltje te laten plaatsen. Maar omdat zij meeging durfde ik dat wel. Een cliënt geeft aan van ze regelt er zelfs oppas voor mijn kinderen, zodat ik rustig naar de dokter kon. Nou, dat zijn allemaal, is allemaal praktische ondersteuning waardoor die cliënt ontsorgen wordt. Een ander aspect wat cliënten heel erg waarderen is dat als de anticonceptie eenmaal gerealiseerd is, dat er nog nazorg is. Dat ze weten dat als ik vragen heb, als ik advies wil, kan ik altijd nog contact opnemen met de hulpverlener. Die is er nog voor mij. Het stopt niet bij het realiseren van anticonceptie. En ook dat is voor cliënten heel erg belangrijk. Wederom een citaat dat laat zien, dat dat ontsorgen op financieel gebied heel veel kan betekenen voor de cliënt. En in dit geval was het ook een cliënt die geen geld had voor de anticonceptie en waarbij de anticonceptie werd vergoed vanuit het programma zelf. Ze spreekt ook, het is een hele opluchting dat we daar in ieder geval niet over hoefden na te denken. Ja, wat betekent nu niet zwangen voor cliënten? Nu niet zwangen betekent in ieder geval veel meer dan alleen dat gesprek over kinderwens. En eventueel als de cliënte voor gekozen heeft het realiseren van anticonceptie. Het brengt cliënten veel meer dan dat. De dingen die ze aangeven, die staan hier op deze dija ook weergegeven. Ze ervaren rust, opluchting, omdat ze niet meer bang hoeven te zijn voor een zwangerschap. Maar nu niet zwanger geeft cliënten ook zelf vertrouwen. Ze leren eigen beslissingen nemen, ze leren dat ze dat zelf dus kunnen doen. Ze worden in hun kracht gezet. En dat zijn natuurlijk hele mooie dingen die dat programma die cliënten brengt. De cliënten geven echt aan van ja, ik heb het vertrouwen dat ik zelf voor mijn kinderen kan zorgen. En dat had ik niet, voordat ik nu niet zwanger kennis maakte met nu niet zwanger.  En ik weet nu beter hoe ik mijn eigen beslissingen kan nemen. En ik vertrouw erop dat ik dat kan. Dat is natuurlijk ontzettend mooi. Nou, het is zo mooi dat zelfs enkele cliënten ambassadeurs zijn geworden van het programma en die zetten zich in om nu niet zwanger meer bekendheid te geven in de doelgroep. En willen vanuit hun eigen ervaringen ook andere vrouwen, in dit geval wel vrouwen, helpen. Nou, hier nog een citaat dat dat echt illustreert dat nu niet zwanger veel meer brengt. Iemand die aangeeft dat ik het zelf vertrouwen heb om voor mijn kinderen te kunnen zorgen. En dat ik niet meer het meisje ben van vroeger. Dus je ziet dat deze cliënt enorm gegroeid is door de begeleiding van nu niet zwanger. Dan gaan we verder met de aanbevelingen van het onderzoek. En dan zal Marielle eerst nog even iets over vertellen. Dan gaan we nu over naar enkele verbeterpunten en aanbevelingen uit ons onderzoek. Onze eerste algemene aanbeveling is eigenlijk, ga zo door, houdt vast aan deze opzet van nu niet zwanger. Hulpverleners uit het sociaal domein, het medisch domein en de geboorte zorg. Onder schrijven in grote mate het gedachtegoed van nu niet zwanger in Midden-Brabant. En ze zijn meer bewust bezig en zien het belang van het bespreken van de onderwerpen, kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Het voorkomen van onbedoelde zwangerschappen en het besparen van leed voor de cliënt en die zijn omgeving, is iets wat breed wordt onderschreven in de regio. De cliënten zelf zijn ook erg positief, voelen zich gehoord en serieus genomen en ervaren vaak voor het eerst dat de hulpverlening plaatvindt op basis van wederzijdsvertrouwen en respect. Nu niet zwanger betekent veel voor hen. Dan nu enkele aanbevelingen gericht op de uitvoering van het programma in de regio. De eerste aanbeveling is investeren nog meer in scholing, training en interviezie van aandachtfunctieënaren en professionals. Aandachtfunctieënaren geven aan dat de scholing die zij ontvangen essentieel is.  En deze scholing voortzetten is belangrijk voor de kwaliteitsbewaking en zij geven ook aan dat zij de kennis beter up-to-date willen houden en ze willen ook met vakgenoten kastuïstiek bespreken in interviezie bijeenkomsten, om zo nog beter te worden in de uitvoering van hun niet zwanger, in het gebruik van gesprekstechnieken, het verbeteren van hun kennis over anticonceptie, maar ook bijvoorbeeld praten over hoe je oordeel vrij kan blijven in het gesprek over kinderwens met clienten. Professionals ontvangen vooralsnog geen formele scholing, maar geven aan wel behoefte te hebben aan meer kennis over de uitvoering van het programma. De gesprekstechnieken, de route in het programma en ze willen meer informatie over het programma opdoen en kennis van anticonceptie en een deel van hen wil ook graag deelnemen aan interviezie bijeenkomsten. Ook geven ze aan bijvoorbeeld behoefte te hebben aan een website met veel informatie over de opzet, de uitvoering en de mensen die bij het programma horen. Er is een landelijke website die deze informatie verschraft, maar deze is niet voldoende bekend in de regio. Een volgende aanbeveling is gericht op het vergroten van het bereik door een betere singelering van kwetsbare doelgroepen. Bij de ketenpartners gaat het singeleren over het algemeen erg goed, maar er zijn ook geluiden dat een deel van de doelgroep buiten beeld blijft, omdat ze niet als zodanig herkend worden of omdat professionals soms huiverig zijn of onzeker om het gesprek met hen aan te gaan. Bij de geboortezorg en ook bij de huisartsen zien we dat de singelering soms beter kan door het programma nog meer op het netvies te krijgen in de regio. Ook zien we dat er bij professionals soms onbekendheid is met bepaalde doelgroepen, zoals doelgroepen met de verstandelijke beperking of op het terrein van diversiteit, waarbij soms taalbarrières een probleem zijn. Een derde investering op het gebied van de uitvoering is gericht op het investeren in tijd en ruimte bij aandachtfunctuna's en professionals voor de uitvoering van het programma. Tijdsgebrek is volgens aandachtfunctuna's en professionals een van de grootste knelpunten. Aandachtfunctuna's vervullen een zeer belangrijke functie in de uitvoering van het programma. Zij hebben zowel richting professionals in hun organisatie een rol als richting het management. Professionals ervaren tijdgebrek omdat ze in een vaak korddurende consult wat zij hebben met clienten heel veel onderwerp moeten bespreken.  Dit in combinatie met het feit dat zij zelfs soms weinig kennis en ervaring hebben met het vroeger voor gesprekken kan het toeleiden dat een deel van de doelgroep gemist wordt. Mijn collega gaat nu verder met de aanbevelingen op het gebied van implementatie en borging. Ja hier een viertal aanbevelingen over de implementatie en de borging van Unitswanger. De eerste aanbeveling zorg voor een betrokken management. Managers zijn dan niet alleen met het tekenen van het konvenant en het aanwijzen van enkele aandachtsunctionaris in de instelling. Managers zijn ook verantwoordelijk en hebben een rol in de implementatie van het programma. Dus voor de managers in middenbraad want maar ook daar buiten draag het programma uit. Laat zien dat je het belangrijk vindt. Weet waar je aandachtsunctionarissen en professionals mee bezig zijn in de praktijk en wat ze nodig hebben en faciliteren. Alleen met een betrokken management kun je nu niet zwanger implementeren in de organisatie. Tweede aanbeveling maak de hele organisatie verantwoordelijk. Uit het onderzoek blijkt dat vooral aandachtsunctionarissen zich heel erg verantwoordelijk voelen voor een Unitswanger. Maar ze missen de medenverantwoordelijkheid in de organisatie. Die wordt niet gedeeld, in ieder geval onvoldoende, door zowel managers als ook professionals. Aandachtsunctionarissen hebben natuurlijk hun inhoudelijke kermtaken, maar zijn daarnaast ook heel ver bezig om de managers en professionals erbij te betrekken en mee te krijgen. In middenbraad want is dat opgelost door af te spreken met de ketenpartners dat in iedere organisatie een intern werkgroep wordt ingesteld. In die werkgroep zitten de aandachtsunctionarissen maar ook een manager, iemand van beleid, iemand die verantwoordelijk is voor de scholing en in gedragskundigen als die in de organisatie aanwezig is. En met die intern werkgroep, nu niet zwanger, wordt gewerkt aan gedeelde verantwoordelijkheid voestwelde uitvoering als de implementatie. En hiermee heeft de aandachtsunctionarissen ook meer tijd voor inhoudelijke kermtaken. De volgende aanbeveling is blijf het programma intern onder de aandacht brengen. Nu niet zwanger is er nu al een aantal jaren in middenbraad want maar bij veel professionals en ook wel bij sommige managers zit het programma nog onvoldoende tussen de oren. Het is nog niet vanzelfsprekend. Om het onderdeel te kunnen maken van reguliere werk, ja dat heeft veel tijd nodig en dat vraagt ook om een lange adem en daarvoor moet je zorgen dat nu niet zwanger blijvend op de agenda komt.  Eén van de manieren waarmee je dat kan doen is met een regionale fact sheet. Daarmee geef je inzicht in hoe het programma zich ontwikkelt, hoeveel clienten er worden bereikt en wat de uitkomsten zijn van die begeleiding. Daarmee kun je zowel professionals als managers meenemen in de praktijk. Die regionale fact sheet is er in middenbraad want die wordt ook verspreid onder aandachtsunctionarissen maar nog weinig ingezet voor interne agenda setting en daar is echt nog wel winst te behalen. De vierde aanbeveling is borig nu niet zwanger in reguliere werkprocesen en in alle lagen van de organisatie. Het is goed om de werkzaamheden van nu niet zwanger vast te leggen in werkprocesen en ook in inwerkprogramma's voor nieuwe medewerkers. Want daarmee maak je duidelijk en dat weet iedereen wat er van hun verwacht wordt. Daarmee zorg je ook voor een stukje continuïtijd als medewerkers weg gaan en dan nieuwe medewerkers voor in de plaats komen. Dat gebeurt nog weinig is gebleken hier in middenbraad want en het is wel heel erg belangrijk voor de borging en dan heb je het over werkprocesen voor de professionals, voor de aandachtsunctionarissen maar ook voor managers, dus in alle lagen van de organisatie. Want ook managers wisselen. Belangrijk aspect hier ook bij is dat niet alleen die aandachtsunctionarissen verantwoordelijk is voor de borging. Dat lijkt nu soms wel het geval maar ook managers en professionals hebben hier een verantwoordelijkheid in. Vervolgens nog twee aanbevelingen vanuit het onderzoek, meer voor de keten van nu niet zwanger als geheel. De eerste is bouw verder aan de samenwerking in de regio. We hebben al gezien in de resultaten dat die samenwerking in de regio tussen keten partners echt gegroeid is. Maar binnen het sociaal domein hangt die samenwerking nog heel erg aan aandachtsunctionarissen en dat zou breder getrokken kunnen worden want het zijn ook die professionals die hierin meer kunnen samenwerken. Dat zou ook kunnen door bijvoorbeeld nog meer te delen over casavistiek. En op het moment dat zowel aandachtsunctionarissen al professionals samenwerken dan krijg je dat ook dat dat meer verspreid is over meerdere personen en dat maakt het ook minder kwetsbaar als bepaalde mensen weg gaan. De samenwerking tussen het sociaal en het medische domein is ook zeker gegroeid maar kan beter.  Wat betreft de samenwerking met huisartsen, met een aantal huisartsen in de regio gaat dat heel goed en die zijn nauw betrokken maar op dit punt is nog heel veel winst te behalen want nu niet zwanger is nog onvoldoende bekend bij huisartsen en veel huisartsen snappen nog niet echt wat nu niet zwanger betekent en dat zij daar heel flexibel moeten zijn als het gaat om het verstrekken van anticonceptie en dat geldt ook voor een aantal apothekers. Daarnaast moet het gesprek nog gevoerd worden over de rol van de huisart binnen nu niet zwanger. Gaat het alleen om het realiseren van anticonceptie of hebben die huisartsen ook een rol bij de signalering van kwetsbare cliënten. Daarnaast kan de samenwerking verder worden uitgebouwd met de geboortezorg. De samenwerking met de genecologen in het ziekenhuis is al heel erg goed die van met de verloskundige is groeiende en dat kan nog verder uitgebouwd worden. De laatste aanbeveling maar zeker niet de minst belangrijke is beperk de kwetsbaarheid van het programma. We hebben al gezien dat de inhoudelijk koordinator maar ook aandachtstuntionarissen een hele cruciale rol hebben binnen nu niet zwanger. En met name over de rol van inhoudelijk koordinator maken hulpverleners zich zorgen. Als die wegvalt, plotseling, dat kan altijd gebeuren, heeft dat grote gevolgen. Dat geldt ook voor aandachtstuntionarissen en de praktijk heeft ook uitgewezen dat bij vertrek van aandachtstuntionarissen het zo kan zijn dat het programma in een organisatie inzakt en dat nieuwe aandachtstuntionarissen het idee hebben dat ze het weer opnieuw moeten oppakken. Dus het helpt al dat het programma uitgaat van in ieder geval meerdere aandachtstuntionarissen per organisatie. Dat maakt het al minder kwetsbaar. En daarnaast is het instellen van de interne werkgroep nu niet zwanger, zoals we dat in de middenbraben doen, maakt het programma op dit punt ook minder kwetsbaar. Wat betreft de rol van de inhoudelijk coördinator? De praktijk in middenbraben heeft uitgewezen dat het werk van de inhoudelijk coördinator eerder toenemt dan afneemt als het programma langer loopt. Er raken steeds meer ketenpartners betrokken bij nu niet zwanger en dat maakt dat de inhoudelijk coördinator gewoon meer werk krijgt. Om deze reden hebben we in de middenbraben gekozen om naast de inhoudelijk coördinator ook een regionale programma coördinator aan te stellen.  En ze kunnen dan met z'n tweeën taken bespreken, taken verdelen en eventueel als het nodig is, taken van elkaar overnemen. En dat maakt het programma op dit punt in ieder geval veel minder kwetsbaar. Nou, dit waren in het kort de resultaten en aanbevelingen van het onderzoek nu niet zwanger in middenbrabend. Ik heb met ontzettend veel plezier gewerkt aan dit onderzoek en ik heb er persoonlijk ook heel erg veel van geleerd. En ik denk dat ik ook namens Marielle spreek dat we in ieder geval iedereen die aan dit onderzoek hebben meegewerkt, heel hartelijk willen bedanken. En we hopen dat resultaten en beaanbevelingen uit dit onderzoek ook helpen bij de verdere implementatie en borging van het programma, zowel in de regio middenbrabend als landelijk. We hebben daarom ook een reactie gevraagd van Anne-Marie Keizer, de huidige inhoudelijk coördinator in middenbrabend en Konirij Lasdam, de grondlegger van nu niet zwanger en programma manager van het landelijk team nu niet zwanger. Ik wil heel graag iets vertellen over wat ik vind van het onderzoek. Het is natuurlijk heel herkenbaar. Ik werk nu sinds één jaar, zeg maar, als inhoudelijk coördinator. Daarvoor als aandachtssunctioneer is nu niet zwanger, ook als professionals. Dus voor mij is het heel herkenbaar eigenlijk vanuit drie kanten van hoe er gewerkt wordt. En mijn eerste reactie is eigenlijk dat ik ontzettend trots ben op alle resultaten die gepresenteerd zijn, de verhalen vanuit aandachtssunctioneers, ook de verhalen vanuit de cliënten. We hebben het maar gedaan met z'n allen. We hebben dit programma opgebouwd in middenbrabend en dit is de resultaat na een aantal jaren en ik ben ontzettend trots om te zien wat er staat. En natuurlijk zijn er altijd punten voor verbetering. Daar wordt ook al aangewerkt. Wat ik ook herken, is dat de tijd, het onderzoek al een stuk heeft ingehaald, dus dat er nog heel veel dingen ook al bezig zijn. En daar bouwen we verder aan. Maar dat doen we met z'n allen. Ik als inhoudelijk coördinator, maar natuurlijk ook met het landelijk team, wat ook aan het ontwikkelen is. De aandachtssunctioneerissen, de professionals. We moeten blijven ontwikkelen. We zijn nog lang niet klaar. Er is nog heel veel uitdagingen. En daar zijn we met z'n allen heel druk mee aan de slag aan het gaan en gaan we ook nog zeker mee verder.  Voor mij was het niet verrassend wat er uit kwam uit het onderzoek. Ik had het wel verwacht. En zeker ook de reacties van de clienten. Wat ik heel mooi vond, is dat ik zelf citaten herkende van clienten die ik zelf des tijdens nog heb gesproken. Ik weet dat het heel positief wordt ontvangen door alle mensen in het veld, door de clienten zelf, door de professionals. Maar ook niet verrassend dat die punten van verbetering zijn genoemd. Want ook dat herken ik dagelijks. Het is toch iets wat je elke keer weer moet blijven herhalen. Het is iets wat veneer hebben gezet, maar die olievlek moet zich nog steeds blijven verspreiden elke dag. En dat vond ik elke dag ook merk dat dat nodig is om te blijven herhalen, te blijven noemen, mensen te blijven enthousiasmeren en om te blijven uitdragen. En dat doen we nogmaals met z'n allen. Ik denk dat de meerwaarde van dit onderzoek is dat we laten zien wat er al die jaren nu, vanaf 2014 dat het is gestart tot nu wat het voor effecten heeft, wat het doet met de professionals, met de angstfunctioenaren, met de medische keten en waar de punten van verbetering liggen. Want een programma kan natuurlijk altijd beter. En wat dit onderzoek ook weer bevestigt is dat dit met z'n allen moeten doen, dat we dit blijven uitdragen met z'n allen, dat we met de angstfunctioenaren, met de professionals, ik als een helderlijk koordinator, met het medisch domein, maar ook zeker met het management van de organisaties verder bouwen, aan nu niet zwanger. Dit bevestigt ook weer dat hoe belangrijk het is dat dit wordt gedragen door de managers van de organisaties. En dat we goed bezig zijn nu met het opzetten van de werkgroepen binnen alle organisaties, waar die manager ook in zit. Dus dat blijven we ook doen. Dankjewel dat ik ook de gelegenheid krijg om te reageren op het onderzoek en al eerst Mayelle en Wendy complimenten voor wat jullie neergezet hebben. Echt heel knap. En we hebben natuurlijk mee mogen kijken, ook vanuit landelijk. En vooral ook waar ik zelf heel trots op ben, is dat in 2014 is het programma ook gestart in Tilburg. Ik ben toen met het initiatief begonnen. En wat mij vooral ook in het onderzoek, en dat is ook waar we het voor doen, is voor de doelgroep.  En als je ziet wat jullie opgehaald hebben uit de doelgroep, hoe blij zij er mee zijn, dan denk ik van de staat echt iets heel moois en staat iets heel goed. En wat ik zelf altijd voor ogen hou, want het programma is begonnen op de werkvloer, van daaruit ontwikkelt het zich door en ontwikkelt het zich nog steeds door. Maar bij alles wat je doet, bij alles wat we doen landelijk is inderdaad wordt S-May er beter van. En S-May staat voor ons symbool voor de doelgroep. Dit onderzoek is dan natuurlijk een paar rotjes en daar zijn we heel blij mee. En als je dan ook inderdaad vraagt, wat kunnen we er landelijk mee? Dan is ook vooral heel duidelijk dat het nog werk in uitvoering is. Dus de punten hier van aandacht, de aanbevelingen, die nemen we ons ook zeker ter harte. De kwetsbaarheid van het programma, die vond ik duidelijk naar voren komen, zowel bij de aandachtfunctioonarissen, bij de professionals. Nou, dat heeft gewoon aandacht nodig. We zijn echt nog niet klaar. En we hebben ook korte lijntjes met VWS. Dat is ons opdrachtgever ook, om het programma landelijk uit te rollen. En we zijn een heel end, maar we zijn er zeker nog niet. En die kwetsbaarheid, dat is ook iets wat we daar ook bespreken, dat we dus ook continuering van programma hebben landelijk. Juist om hierop mee aandacht aan te geven. Ja, er is natuurlijk ook iets wat me opgevallen is. En dat is ook tegelijkertijd iets waar ik eigenlijk heel blij mee ben. Want er wordt ook aangegeven vanuit de professionals, vanuit de aandachtfunctioonarissen, meer tijd, mee aandacht voor scholing. En wij zien natuurlijk ook landelijk hoe hierop gereageerd wordt. En we geven heel veel aandacht aan die scholing. Juist om goed de kern van het programma te bewaken. En ook inderdaad dat het op een vrijwillige manier besproken wordt met de doelgroep. En wij krijgen juist heel vaak terug van we zijn zoveel tijd kwijt met die scholing. Dus ik ben eigenlijk heel blij dat het ook aangegeven wordt. En dat is ook echt iets waar we op zullen gaan focussen de komende periode. Van nou, hoe kunnen we nou goed die scholing ondersteunen, zowel regionaal, maar ook landelijk, kunnen we daar dingen voor ontwikkelen die in de regio goed gebruikt kunnen worden. 