Klaasje Zevenster, deel 3 | Jacob van Lennep | Published 1800 -1900 | Audiobook Full | Dutch | 3/6
Waarop Nikolette met de kinderen vertrok? We zullen u toch spoedig weer hier zien, meneer van Donia, zei toen mevrouw van Zierik. Alles is nog zo onzeker, antwoordde hij. Ik ben even als de vogel die kringen in de lucht beschrijft eerij de plaats gevonden heeft, waar hij zich nederzet. Ah, aan die beeld spraak herken ik onze oude factor weer, zei van Zierik. Maar weet je wat, ik twijfel hem niet aan of, als je morgen bij de koning gaat, hij je tot lid van de eerste kamer benoemt, en dan zie je mij spoedig weer hier. Voei, van Zierik, wil je meneer nu al in het oude manhuis stoppen? Vroeg mevrouw. En meneer Flink, denk-ie zich hier in den Haag te etabliseren? De hemel bewaar mij, antwoordde Flink. Ik hoor je niet thuis. Ik heb met november kamers gehuurd te Amsterdam. En dan zal ik zien of er tegen de zomer ook hier of daar aan de kant van Uttacht of Arnhem iets te vinden is, waar ik me kan terugtrekken. Oh, teveel bijvoorbeeld. Daar is het zo beeldrug, lispt de Mary Looshert, die in zichzelf bedacht dat zij zich het gezelschap van de oude Flink getroosten zou, als haar aan equipage en een buitengroek bezorgde. Of de drie bergen, zei mij je vrouw Rolrode, daar is het ook zo lief. En dan, zo in de proximiteit van Uttricht, dat heeft Svinders zoveel avantage's. Maar zeilt het toch heel enig hebben, zei Jeanette Looshert. Je moet toch gezelschap zoeken. Nu, wil je dan eens beurt om beurt bij mij komologeren? Voeg Flink op alles behalve uit lokkende toon. Maar één ding moet ik je luisteren, ik val een slaap als er muziek gemaakt wordt. En van Rijmela Rij heb ik geen verstand. Die ongelikte beer, dachten de drie jonge dames. Maar toonen het niet. Afropos, Donia, zei van Zierik, als je overmorgen vertrekt, konden we wel eens reisgenoten zijn. Ik ga naar Vriesland, zei Donia. En ik naar Amsterdam, zei van Zierik. Misschien wat verder, toch dat is nog onzeker. Nu, dan gaan we tenminste een goed eind samen, zei Donia. Althans, zo weer met dezelfde gelegenheid van hier reizen. De heren namen u hun afscheid. Flink, om in de Hollandse schouwburg te gaan dutten. Donia, om in de club, aan het Edelen Wist spel deelt te nemen.  Tilbury, om in de Witte Societijd, naar het pot spel te kijken, en op de hand van deze ofgenen, bekwamen billiardspelig te pariëren. Van Zierik, om in de besoondekamer, een partijtje hondbre te maken. En rol rode, om al daar, achter het hondbre tafeltje, naar het spel te kijken, tot hij, als naar gewoonte, erbij in slaap viel. Loos hert eindelijk, om gelijkheid uitdrukte, met zijn minister te werken. We zullen doen, als zij, onze buiging voor de dames maken en ze alleen laten, zich, zo goed zij kunnen, vermakende, met te praten over allerlei onderwerpen, voor haar misschien hoogst belangrijk, maar die ons, in het minst, niet aangaan. Einde van het elfte boek. Twaalfde boek, eerste hoofdstuk, van Klaasje zevenstech, deel drie, door Jacob van Lennep. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten, opname door Anna Simon. Zijn er een gesprek, door de schrijven op de spoorwagen gevoerd, met Val X, en al zo, een tussenhoogstuk, dat tot het verhaal zelf, niets afdoet, en waarvan wij dest niet min, de lezing uit drukkelijk aanwevelen, vooral aan de personen in de eerste regels, ter eerste bladzijde, van het eerste deel genoemd. Het gebeurde onlangs, dat de schrijver, de lotgevallen van Klaasje zevenstech, zich, met om het even welke sporttrein, om het even waarheen begevende, in de wagen waarnaar plaatsnam, iemand aantrof, die onze lezers hebben leren kennen, onder de naam van Louise van Erlangen, de jonge juffrouw, die in enkele reizen, als correspondent van Nicolette, voor het eerst en voor het laatst in ons verhaal is opgetreden, en die tans al zeer het jaarend getrouwd is, en moeder van een half do zijn kinderen. Er was niemand in het compartiment gezeten, buiten de twee genoemde reizigers, en dit gaf dan ook aanleiding, dat het gesprek tussen hen beiden, levendigig, en van weerskanten vrij moediger zijn kon, dan het in het bijzijn van een toehorder zou geweest zijn. Te huisgekeerd, tekenen het beschrijvig, het gesprokenen uit zich heugen op, en de wel hij oordeelde, dat de kennisneming daarvan, voor de meesten onder zijn lezers, niet van belang ontblood zou zijn, achtheid gepast, het opgetekende hiermede te delen. De vermijding der herhalingen van, zijde zij, antwoorden hij en dergelijke, wordt de samenspraak naar de ouderwetse trant gegeven, en mevrouw X, wie over haar naam wij verzwijgen, met zij, schrijver deze, met ik aangeduid.  Nadat de conducteur de kaartjes had onderzocht, de trein in beweging was gekomen, en de gewone goeden, bennevenste niet min gewone weerkundige beschouwing gewisseld waren, begon zij, ik heb de twee deven van Klaasje Zevenster gelezen, meneer. Ik, zeer veel eer voor mij, mevrouw, zij, ja, en ik ben blij dat ik u eens ontmoet, want ik moet geducht op uw knorren. Dat doet mij zeer veel leed, mevrouw, en mag ik vragen, waar ik uw toren mee heb verdiend? In de eerste plaats vind ik het mooi onbescheiden van u, een brief van mij te laten drukken. Ik moet u doen opmerken, mevrouw, dat ik uw ware naam verzwegen heb, even als ik met betrekking tot al de personen heb gedaan, die in mijn verhaal voorkomen. In alle gevallen had je me eerst volof kunnen vragen, mij schrijven openbaar te maken. Er staat zover ik weet niets in de brief, waarover mevrouw zich zou hebben te schamen. In tegendeel geloof ik, dat ieder die hem leest, hulde moet doen aan het gezond verstand, zowel als aan het hart van de schrijfster. Hm, een brief van een jong meisje, dat pas de school heeft verlaten. Nu, het ware te wensen, dat alle jonge meisjes, die hetzelfde geval verkeerend, zich zo verstandig en in zo goed neer Duits, wist te uitdrukken, als in haar tijd je vrouw Luise van Erlangen. Zij, de schouders ophoudende, je schijnt al een heel geringe dunk van onze jonge meisjes te hebben, meneer. Voetnoot, die beschuldiging is glad verkeerd. De schrijver heeft een zeer hoge dunk van onze jonge jevrouwen en van haar briefstijl. Maar tegen mevrouw X kon hij toch om haar weder in een goede luim te brengen, wel niet anders spreken dan naar hem gedaan is. Ik heb een grote dunk van mevrouw X, mevrouw. Doch veroorloof mij wederom u te vragen of het opnemende van die brief de enige reden is, uur ontevredenheid. Nee, voorwaar niet. Ik heb een andere en vrij wat gewicht gargief tegen u. Je hebt niet meer of minder gedaan dan uw lezers verdrogen en dat wel op een wijs die ik liever niet kwalificeerend zal. Ik, geheel uit het veld geslagen, mijn vrouw, dat is een beschuldiging. Ik hoop toch dat het maar scherts is. Volstrekt niet, ik spreek in volle ernst.  Maar wees dan zo goed u nadat te verklaren, want ik begrijp volstrekt niet waar mijn vrouw op doelig kan. Je begrijpt me heel goed en anders zal ik het u duidelijk maken. Op de eerste bladzijde van je boek geef je hoog op van de roem van zetelijkheid die je werken verworven hebben. Founufu donepa mal du linge. En dan geef je de plechtige verzekering dat er niets in je boek zal voorkomen dat mij niet gerust aan jonge meisjes kan voorlezen. Dat is zo, dat heb ik gedaan en... En nu, bij voorbeeld, vraag je dat nog? Ik betuig u niet te weten waar ik mijn belofte onthrouw zou gebleven zijn. Nee, het is zeker heel stichtelijk voor jonge meisjes om aan te horen als je van die Mie Lammert, of hoe het het schepsel, vertelt. En dan die conversatie op de slaapkamer van Maurits tussen hem en Drenkelaag. Het is wat fraais. Kon ik dat aan mijn dochters voorlezen? Dus mogen volgens u uw dochters niet weten dat er lichtzinnige deernen bestaan die zich verlopen en er de gevolgen van bezuren. En even min, dat er mans zijn die er geen bezwaren vinden de onschuld van een jong meisje te belagen. Dat zullen ze later vanzelf wel komen te weten. Hij behoeft haar althans niet in een romant te worden verteld. En je weet zeer goed, meneer, wat ik bedoel. Ik weet dat niet volkomen, mevrouw, maar wel wat ik bedoeld heb. Namelijk onze maatschappelijke zeden en toestanden naar waarheid af te schilderen. En moet ik dan zwijgen juist van zodanige drift en en hartstochten als in de samenleving een hoofdrol spelen. Is het niet veel eer plicht daar tegen te waarschuwen en de lottige gevolgen van te doen zien? Het stond in volkomen vrij al dergelijke schandaleuzen onderwerpen te behandelen. Mets je maar niet in je inleiding beloofd het niet te doen. Ik verzoek mevrouw mijn inleiding nog eens over te lezen. Ik heb daarin wel beloofd niemanden zullen ergeren, maar ik heb zeer voorzichtig uitgezonderd de zodanigen die preutsheid met kiesheid verwaren. Ik dank u voor het beleefde compliment. Ik behoort dus naar uw mening tot de pruits. Ik mag dit niet beslissen, mevrouw. Alles hangt aan deze af van de bepaling der grenzen binnen welke men iemand vergunnen moet zich te bewegen eer men hem beschuldiger mag aanstoot te geven.  Ik geloof dat je die grenzen al heel ruim stelt, meneer. En die ik te dien opzichte werkelijk wat verga, mevrouw, dan is dit misschien daar aan toe te schrijven dat ik een man van jaren ben en dus niet genoeg op de hoogte van wat onze hedendaagse mama's al of niet een voegzame lectuur voor haar dochters vinden. Ik leef op dat punt wel echt te veel in de maatschappij zoals zij voor 60 jaar aan bestond. Toen lazen onze jonge meisjes Clarisse en Grandeson, die nog wel door een dominee geschreven waren, en werd hem levend dat twee vrouwen tot uteurs had. Boeken niet alleen nog vrij wat langer dan Klaarsje Zevensterch, of schoon dat al lang genoeg is, maar waar vrij wat dingen in voorkomen die mevrouw gewiss nog minder stichtelijk zou vinden dan die enkele plaatsen die haar in mijn werk shockeren. En ze lazen die romance niet in het geheim, volgens Trek niet. Ze lazen ze al familie, en ze helden haar tranen met tuinen bij, en ze correspondeerden erover, en ze discuteerden erover, zo goed als ze hedenten dagen over orthodoxie of moderne theologie zouden doen. En onze grootmoeders, wel, die hadden als jonge meisjes Tom Jones gelezen, en ze prizen het aan, niet slechts als een meesterstuk, gelijk het inderdaad is, maar als een hoogst zedelenpoek. En nu kan ik u verklaren dat die lecture volstrekt geen nadeelige invloed op één van de door mij bedoelde dames, zover ik ze kende, gehad heeft, en ze niet heeft ballet, vrouwen, braven, verstandige huismoeders te worden. Ja, ik zou zelfs durven verbeweren dat juist het lezen van dergelijke boeken wel dadig op haar gewerkt heeft. Het heeft haar een kijkje gegeven buiten die conventionele wereld waarin ze zich bewogen, en heeft haar gedachten kring die gevaar kon lopen, vrij bekrompen te worden, aanmerkelijk verruimt. En ze daardoor in staat gesteld zich aan voorbeelden te spiegelen, klippen te vermijden, zaken en handelingen, waarvan ze zich anders geen flauwe begrip zouden gevormd hebben, met juistheid te beoordelen, zich niet vreemd te gevoelen in de wereld die hen omgaf, en haar plichten als echtgenote moedig met kennis van zaken en oordeeldes onderscheids te verrichten. Ik hoop toch warachtig niet dat het vervolg van je boek in het genre van de romance van Fielding zal geschreven zijn.  Nee, mevrouw, zo min als ik tans kluchten zou willen schrijven in de smaak van de puiterveense helveeg, of peffoen met het schaapshoofd, of zelfs mij in een blij spel alles zou durven veroorloven wat miliëren zich in de zijnen veroorloofden. Ik weet zeer goed dat, even als een gezegd en zijn, die mij in een gezelschap van beschaafde lieden niet meer gedoogd, er taferelen zijn waarover mijn tans een sluier moet werpen. Al doet die sluig, die de nieuwsgierigheid wekt, somtijds meer kwaad dan de voorstelling daarnaak de waarheid zou gedaan hebben. De antieke standbeelden zijn voor het grootste deel in hetzelfde kostuum als Adam en Eva op de schilderijen der oude meesters, en ik heb nooit gehoord dat het beschouwen het zij van die standbeelden, het zij van die schilderijen een naaddelige uittijking heeft gehad op de jeugd. Daantegen heb ik wel eens in openbare galerijen voorstellingen gezien van half of geheel gekleden personaten, die ik ervan zou hebben willen zien weeren, omdat de gedachten die ze in het leven groepen had onrijn was en bij de toeschouwer onrijne gedachten opwekte. Die kluchten waar ik zo even van sprak zouden u gruwzaam aanstotelijk voorkomen mevrouw en in dienst zij die nog gaven die zouden je dochters niet willen heenleiden. En toch zou ik het minder gevaarlijk achten ze daar te brengen dan in medeg voort veel bij het spelen waarvan ik de eer heb gehad u wel eens te ontmoeten. Het is niet het noemen het vertonen zelfs van een zaak dat zoveel kwaad zal stichten het is het verschonen het vergoelijken het behagelijk maken van het kwaad. 