Majoor Frans | A. L. G. Bosboom-Toussaint | Literary Fiction | Audiobook | Dutch | 7/8
Opname deelt 22 van Major Frans. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opname behoort tot het publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden als schuiwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Anna Simon. Daar het zondag was, ving het feest aan met kerkparaden, zoals Frans is het noemde. De generaal, in zijn kwaliteit van het signeur, de villageen en bij zijn gezetheid op het genen een goede klank had, was een voorstander van de publieke godsdienst en had tot vaste gewoonte zich iedere zondagmorgen met zijn kleindochter in de ambachtsheerlijke bank te vertonen, te bewijzen dat hij tot een gemeente behoorde en de behoorlijke referentie had voor haar instelling. Of hij gesticht werd is twijfelachtig, maar dat hij de toeschouwers stichten door zijn waarde gehouding is bijna zeker. Als auto-monitair beschouwde hij het als dienstplicht, en of hij zich verveelde of ergerde, men zag het hem niet aan. Recht op, met het gelaat naar de spreken gewend, zat hij te luisteren, onvrikbaar, onbeweegelijk, of hij aan wat anders dacht stond niet op zijn gelaat te lezen. Tegen het midden van de predicatie viel hij zijn ogenwelings toe, maar daar de grootste helft van het gehoor in dezelfde toestand van slaperigheid geraakte, ergerde het niemand, zelfs niet de predikant, die aan deze uitkomst gewoon was, en inderdaad ook niet het recht had zich daarover te verwonderen. Althans op die ochtend, toen ik in dit verplicht kerkbezoek begrepen was, vond ik er, met het beste wil om gesticht te worden, geen de minste opweking, en alleen de ergen is dat de man, wie in de zorg voor enige gemeente was toevertrout, zo weinig conscientie had om haar hoogste belangen op zo'k een schrale wijze te behartigen. In het gebed zelfs tintelde geen sprank van gloed of leven, en het was of de man een paskwil op zichzelf had willen maken, toen hij tot tekst had genomen, de vermaning van Paulus, die tot geest drift behoorde te ontvlammen. Zijd vuurig van geest, want zelf was hij nog heet, nog koud, hij was lauw, aakkelijk lauw, een ware lauw diceer, en wie de apostol met zijn strengste woord ze hebben toegevoegd, wees liever een bestrijder dan zo'k een pondgenoot.  En de langzaamheid, de onnatuurlijke deftigheid waarmee tot ijveren werd aangemaand, was zo opvallend strijdig met het enthousiasme dat zo'n onderwerp voordelde van hem die het koos, dat men zeer zeker een acteur zou gesoufleerd hebben die zo slecht in zijn rol waren geweest. Maar men was in een kerk, men moest zich onthouden, en de ongeschikte dinaar kon zonder stoornissen en gang gaan, zolang zijn eigen geweten hem niet waarschuwden. Het verheugde mij eventueel als het mij verraste, dat de gemeente nog in zichzelf leven genoeg scheen te hebben, om met opgewektheid de psalm te zingen, die gelukkig door een niet-alteslecht bespeeld oorgo werd begeleid. Ik zal niet zeggen dat Francis zich goed hield, want de ergenis, de verveling, een jaarzekere droevheid en verontwaardiging stonden op haar gelaten lezen, en ze scheen geen rust te kunnen houden. Ten laatste sloeg ze haar kwartro-bijbel open en ging daarin zitten lezen, als waren zij alleen geweest. Ik zag dat zij even zeer de aandacht als het de ergenis wekte. Het was kennelijk dat zij de publieke opinie tegen zich had. Ik werd natuurlijk aangegaapt als een vreemde verschijning, die op allerlei wijze werd gecommenteerd en geëxpliceerd. Ik zag de lieden fluisteren en de hoofden bijeensteken, zoveel maar doenlijk was. Rolf, die zich eens voor altijd van die corvée had verschoond, onder pretext dat hij een vrijgeest, wals zij daar niemand al van geloofde, had mij geraden thuis te blijven, daar ik er toch niets aan hebben zou. Maar ik was geen vrijgeest en vond geen reden om mij te onttrekken, en achter de gelegenheid gunstig om Francis onder godsdienstige indrukken te observeren. Ik hoopte er daarbij op, bij het terugkeeren door een woordje te spreken over Rudolf, maar dat viel tegen. We waren in het wagetje van de pals naar de kerk gereden, en de generaal zou op gelijke wijze terugkeren. Dus sloeg ik Francis voor samen terug te lopen. Het was even een kwartiertje, het zogenaamde kerkpap en de grote laan. Maar ze had te veel haast op de werven terug te zijn, bij al de drukte die haar daar wachten. Ik kon haar alleen mijn teleurstelling te kennen geven, dat de stichting in de stille dorpskerk, waarvan ik mij nogal iets voorgesteld had, zo zeer bedorven was door de man zelf die moest voorgaan. Ja, dat is het zwakke punt bij onze Protestantse godsdienst.  Er hangt te veel af van een enkele. En als het nu heel mooi is, dan is het ook weer niet goed, want dan zie je alles voorbij om hem, was haar antwoord. Ik kon er niet bij blijven, en te minder daar ik het kostelijke stuk al meer had gehoord. Het is zeker met te veel moeite samengesteld om haar eens te dienen. Om nu te zeggen dat wij slaperig volkje de vermanen niet hard nodig hebben, dat is wat anders. Maar dan moest het spiritus zijn en geen lauwater en melk. Gij moet dominee niet zo hard vallen, Francis, zei de generaal, die begreep daarover zijn knorde. De man zat hier al 30 jaar en door de afgelegenheid van het dorp, heeft hij haar haastgene aanraking met de collega's. Daarbij een troep kinderen en zo'n saaie vrouw, het lot van de man is te beklagen, dat geef ik toe. Alleen, ik vraag, waarom zij er niet wat anders geworden? Glazenmaker bijvoorbeeld. We konden er je beste in gebruiken. Nou ja, Francis, nu gedaan komt, de katten moeten vannacht weer derelijk hebben huisgehouden in de onbewonende vleugel, zei de generaal. Volgens Rolf gaan ze maar door de gebroken ruiten in en uit, en Frits heeft glasscherven gevonden tot in de perken. Wel groot papa, we mogen de arme dieren wel dankbaar zijn dat ze die moeite nemen, want het leeft daar binnen van de ratten en muizen, zei Francis gevat. Maar al redden ze zich door hun aardigheid, we waren op een gevaarlijk terrein geraakt, en het was maar gelukkig dat we de werf opreden en al ter stond door Rolf verder ontvangen met het bericht dat kapitein Willibald Reeds was gearriveerd. Hij had nog niet uitgesproken of de person in kwestie kwam ons tegemoet, en boten generaal zijn dienst om hem bij het uitstappen te helpen. Francis was er met haar een gewone vlugheid al uitgesprongen, eer ik of iemand anders zich kon aanbieden. Wel Willibald, dat is goed van je gedaan, ons kluizen naarzins te komen opzoeken, sprak Francis op luide, gulle toon, terwijl zij gemeenzaam zijn armdam, en nog wel een groot tenu. Het feest van mijn koloneel vreulen, en daarbij ik ben om dienstzaken te zetten geweest, en kon niet nalaten mijzelf het genoegen te geven bij het terugkeren de werven te bezoeken. Braaf, maar ik kreef het nu zo slecht met de drukte.  Daar komen waardelijk de pauze al aan, en de meester met de schoolkinderen. Ik moet toch even mijn hoed en mantier afwerpen, maar ik heb tussen kennis met mijn neef Leopold van Zonshoven, die ook op de werf is aangeland, omdat hij te zet moest zijn. Echt er niet voor dienstzaken zover ik heb kunnen aangaan. En met die voorstelling in het wilde liep ze het huis in, terwijl wij met de generaal en rolv langzaam volgden. Kapitein Willibald, in zijn onbrispelijke militaire tenu, was een man van een fijne, slanker gestalte en een innemend voorkomen. Hij was in volle zin, wat mij noemen kan, een belle visier. Zijn manieren, zijn toon, zijn houding, alles in hem was onbrisplek. Zou men niet dat willen aanmerken, zou het dit zijn, dat hij te mooi was voor een man. De fijne, lichtbruine kneeveltjes, de als met een penceel afgetekende wenkbrauwen, die de helderen bruine ogen eercierder dan betekenis gaven, de blozende kleur afgewisseld door een wit, dat haast aan een dames tint dit denken, de voorkomen regelmatigheid zijn er trekken, alles was zo zacht, zo harmonieus, dat het een waar genoegen was dit menselijk gelaad aan te staren. En toch, erom brak iets aan, iets waarom een schilder van talent mogelijk geweigerd zou hebben zijn portret te maken. Er zat geen uitdrukking dan die van een joviale bonomi. Er was niets markants in, niets waaruit men een karakter kon opmaken. Of het moest zijn iets wekelijks, dat mogelijk een neiging tot sentimentaliteit verraden, iets dat teringleiders eigen kan zijn en zijn gehele voorkomen deed aan denken. Maar hij scheen de leeftijd te boven, waarin de noodlottige kwaal het liefst harenoffers kiest. Ik mocht u immers wel een kistje sigaren meeprengen, generaal, sprak hij hem dit aanbiedende. Ik weet zo precies wat u graag rokt. Wel zeker, beste jongen, je doet het mij plezier mee, men mag hier buiten wel wat provisie hebben. Wat zegt gij ervan, Leo? Ik schaam mij omdat ik zo niets voor u wist te bedenken, maar later hoop ik mij revanche te nemen. Ik wil niets van u, dan dat gij u verzoent met uw oom de minister, fluisterde hij mij in. En ik begreep me al te goed de bedoeling van die ijs. Maar ik moef ze niet te antwoorden, want Francis kwam binnen en aanvaardde met handigheid haar taak als gastraal.  Zat nu de fameuse zwartzijde japon aan die haar perfect kleden, al was het merkbaar, waaraan zou ik niet eens kunnen zeggen dat zij er enige modus mee ten achteren was. Rolf stond daar getrouwbij in het voordelen van het Dégionné, want Fritz had zijn post bij de deur en die was geen sinecure. Het programma liep af zoals Francis had voorzicht. De schoolmeester, ook nog een oudje die de formalige traditie volgden, kwam met een paar jongens verse opsnijden, die niet beter, nog slechter waren dan in de regel die gelijke feestrijmen zijn, maar die hier minder dan gewonelijk de merit de la propos hadden, want juist was er geen het minste rapport tussen de jubilaris en hen die hem dus kwamen verteren. De generaal bekommerde zich nooit om de school, en het was Francis alleen die, zoals ik later vernam, de arme oude schoolmeester nog wel eens iets toestopte. Voorts kwamen de paalsen, man, vrouw en kinderen, met gul harte geluidruchtigheid hem, die ze nog altijd de landheer noemde, geluk wensen. Grootje was thuisgebleven, anders een curiositeit die het huis van de roselaars nog in volle glans had gekend, en voorts enkele dorpelingen, die om de ene van hun reden de generaal nog erkende en deel deze wijze toonde. Dit alles moest van waterchocolade en broodjes voor de voorzien. Francis had het druk, want ze was kennelijk in haar schik de châtelleren te kunnen spelen, en ik vond het een kansje haar zowenst te kunnen graden slaan. Komplimenteus was ze met niemand, zelfs niet met de burgemeester, die zich per extraordinaire ditmaal vertoonde, zeker om de logeergast wat meer van het nabij te zien. Die banale beleefdheid die sommige mensen drijft om charmante zijn tegen iedereen en het tegendeel te zeggen van het geenzijn menen, wist zij niet te oefenen. Nog wilde dat. Maar zij bezat la politesse duqueur, en daarom ging haar alles natuurlijk en ongekunsteld af. De generaal pruttelde, want zijn gewone disjoneer was een weinigje gemankeerd. Hij moest het met de algemene tractatie, de kolossale boeren tulband en de broodjes doen. Francis maakte haar excuus over aan Willibald, terwijl ze erbij voegde, dat het diner alles goed zou maken, zoals zij hoopte. Het is perfect zoals het is voor een, maar wat het diner betreft, ik kan niet blijven. Gekheid, ik sta niet toe dat geheen gaat.  Te vier uren komt het rijtuig om mij te halen. Ik mag niet later dan zeven uur te A terug zijn. Daar is hier nog maar een stal. We eten vroeg en gekom maar een uurtje later te A, of zijn dienstzaken. Ik kom van zet, de dienstzaken zijn vanochtend afgedaan, maar om de waarheid te zeggen, ik heb met mijn vrouw in de uitnodiging voor een safari bij de kolonel. Gij zult mij ernstig boos maken als je niet blijft. Dat zou me spijten, want ik ben juist gekomen om je gunst te vragen die ik hoop dat gij zult inwilligen. Ik wil er geen zin in, dat weet gij vooruit als ik mijn zin niet krijg. Nou ja, gij zet een aarte te spoten, dat weet ik nog van ouds. Zo zal ik er mijn hoofd maar onder buigen, want ik wil u in een goed humeur brengen voor mijn aanzoek. Dat is dan afgesproken. En nu, laat me voor eerst aan de zorg voor al deze goede lieden. Ik hoorde die twee samen haspelen zonder er mij in te mengen. De onrust die ik een oogblik gevat had, toen ik haar die willybald zo hartelijk en gemeenzaam zag verwelkomen, was reeds voorbij. Iemand waar Francis zo mee omsprong, kon voor mij niet gevaarlijk zijn. Ik heb geen lust Willem, u die joolige en woelige feesturen verder te beschrijven. Tegen drie uur trok alles af. Die jubilaren zat het rust nodig en zocht zijn kamer. Roel vond nog van alles te bezorgen voor het diner. Francis daar aan tegen beweerde dat zij nu adem kon schepen en dat zij nog een rustige half uurtje had te geven aan haar vriend Willybald, die zij, zoals vroegig, gemeenzaam onder de arm nam, als waren hij de dame en zij de cavalier geweest. Ik wilde me eens weegschaan, maar ze riep mij toe dat de kapitein haar niets kon te zeggen hebben wat voor haar neveleopold een geheim moest zijn. Ik vond de onderstelling gewaagd, maar de kapitein verzekerde mij dat ik volstrekt geen fageux-trois-gem zou zijn. En zo wandelde ik mee op naar de vervallekkoepel, een uitgezocht rustpunt. En nu, what's the matter, zei Francis, zich tussen ons inplaatsende. Ik verleen audiëntie. Het is allerer eerste een verzoek van mijn vrouw, sprak hij met enige verlegenheid. Nu, als ik daar een voldoen kan, heel gemakkelijk.  Zij wens te zo seriewe kennis te maken en vraagt wanneer het u convenieert eens enige tijd bij ons te communiceren. Het spijt mij dat ik het eerste verzoek van uw bevrouw moet afslaan, Willybald, maar het convenieert mij het geheel niet, spakt ze ernstig. Ik laat mijn grootvader nooit meer alleen. Wel nu, wat verhindert de generaal? Onmogelijk, we hebben ons niet gereterreerd om weer in de wereld te gaan. Maar we leven niet in de wereld. We hebben ons ingericht op een goede voet, dat is alles. Mijn vrouw houdt er niet van, en ze is nog altijd een weinig timide. En ik beloof u, dat geen gegeen mensen zien zult als jij niet wilt. En de generaal, zou die ook geen mensen willen zien, denk je? Ik vergeet niet dat je te aan, garnizoen, bent en dat hij in een kring heeft verkeerd waarin wij nu niet meer passen. Ach, Francis, het griff mij zo dat jij u zelf zo in de laag te zet, zei de goedhartige man met tranen in de ogen. Ik zet mij waar het lot ons geplaatst heeft. Ik ben geresigneerd, Willybald, maak mij niet weken door ik red stop te wekken. Maak het uw vrouw duidelijk dat er geen onwil achtersteekt. Zeg alleen dat ik niet meer uit ga en geen toilet meer kan maken. Geen toilet? En geziet er zo elegant uit? Sprak hij, haar met zeker welgevallen aanziende. Elegans demodee. Denk maar eens, ik had dezelfde zwartzijde japon aan toen ik voor het laatst met u gedanst heb. Geheel raak kontrakeur, want ik had heel wat anders in het hoofd. Of het mij heugt, en hoe de dames zich daarover ergeden die er later naar weg van Nam een amazonen van gemaakt hebben. Kwanu, de damesmaker al van wat zij willen, als ze hem eens aan het broderen zijn. Liggen schijnt geen kwaad als men zich maar amuseert en de politie bemoeit zich er niet mee. Maar geen genuzie is er minstig genoeg om uit te doen begrijpen dat het nu niet meer gaat. Maar Francis, kon ik mij niet onthouden in te vallen. Als het nu alleen op een toilet aankwam en ga je het graag deed, dan zou ik daar wel raad voor weten. In Den Haag is men er zo vlug mee. Dank je, Leo.  Als men het niet kan betalen, moet men het niet nemen. Zelfs niet in Den Haag. Ik vergenoeg me ermee, en mijn vriend Willibald moet er ook in berusten. Want de weigering valt mij al hard genoeg, zonder dat er nog bij komt het verdriet om er met hem over te discussiëren. Dit klonk beslissend. En de goede Willibald bleef verslagen zwijgen. Hij zuchte en zag weer op haar met een droevig schouder ophanen. Ik ben rijk, Francis. Ik ben rijk omdat jij het zo hebt gewild. Gevoelde dan niet welke genoeg het mij zijn zou, als jij eens de comfort van mijn huis, van mijn fortuin, mede wilde genieten. Brisson, zei Francis. Ik dacht dat jij mij heel wat anders had te vragen. Ik heb ook nog wat anders te vragen, maar ik durf er nu haast niet mede voor de dag komen. Mijn vrouw had u in confidencie te doen. En de fijnvoelende jongen echt genoot werd enigszins bleek. Le secré de la comédie, riep Francis glimlachend. Mag ik er eens naar raden? Een interessante positie. Er is een doopjurk nodig. Ongelukkig borduur ik zo slecht, ik kan op z'n best mijn dienst presenteren om de luijers te zomen. Dat komt allemaal terecht zonder u vreuden, maar er is een petante nodig, in de verte altijd. En die mag geen anderen zijn dan jij. Mijn kind zal Francis heten of het een zoon naar mijn dochter is. Dit moet gaan me toestaan. Wat zal dat arme kind aan zo'n povere petante hebben? Iets dat voor ons zeer veel betekent. Het zal een naam voeren die wij altijd in het geheugen wensen te houden, en die door ons steeds met achting en dankbaarheid zal worden genoemd. Spak Willibald met gevoel, harde hand toestekende. Ach, gezet een sentimentele dweper, Willibald, dat heb ik altijd gezegd. Maar ik wil niet alles weigeren, het zij zo. Alleen ik moet u waarschuwen dat mijn naam geen geluk aanbrengt. Daar wag ik het op. Ik ben niet bijgelovig, maar daar moet ik me toch beloven hetzelfde tentoom te houden. Daar hecht ik aan, al zou ik met moeder en kind naar de weer voorkomen om een nieuwe kek. Nee, nee, op één dag geen en weer zal ik het er nog wel uitbreken. Wij moeten de zuigelingen aan het jonge moedertje niet derangeren. Ik voel nu al dat Tante zijn menevocatie is.  Ze sprak dat laatste lachende, maar het was een zwaar moedig lachje, en kennelijk voelde ze er meer bij dan ze uitspraak. Willibald ook vat uit zo op. Francis, hoe zou ik wensen u nog eens recht gelukkig te zien? Wel nu? Wie zegt u dat ik niet recht gelukkig ben? Oude vreunders, als zij goede tantes worden, hebben het ook nog haar nut. In elk geval zijn nog geen oude vreunders, Francis. Al heb jij altijd over mij volgtij willen oefenen als waar ik uw jongere broedig. Major Frans heeft geen leeftijd. Dat wil zeggen dat zij al het kind is gebleven, voeg ik haar toe. En een kind dat al het haar zin moet hebben, of ze raakt uit haar muur. Niet waar, capitain Willibald? Ah, riep Francis lachend. Daar hoor ik weer mijn deftige neef, jonker van Zonshoven. Een allerlastigst mens, Willibald, waarmee ons garnizoen nu sinds enige dagen is verstuikt. Hij ziet nergens tegenop. Hij zou me heel graag het commando ontnemen, en hij heeft al zijn best gedaan om mij van mijn major schang te degraderen. In het degendeel, hij wil je verheffen en je plaatsstellen waar gehoord, viel ik in. Heb ik daar geen gelijk aan, capitain Willibald? Groot gelijk, althans als geslaagd, zijn Willibald nu ook lachend. Maar dat zal hij niet, riep Francis. Ik verweer me zo goed als ik kan. We hasbelen de hele dag, dat onderhoudt de vriendschap, en dat breekt zowat de eentonigheid. We spelen qui per garni, zei ik, maar de vreude neemt het spel avorechts op, ze is bang voor het verliezen. En de jonker zou mogelijk al heel weinig gebaat zijn met de winst. Mijn dunkt, dit is iets waarover hij toch zelf het beste kan oordelen, zei Willibald. Nee, want hij tasst in de blinde. Zowel als afgedaan waren met Manjor Frans te verslaan, laat ik er nog daar. Maar daarmee is nog niet uit de weggeruimd wat er mee samenhangt. En dat is een herkules werk waarbij ik, ik bekende het voor u Willibald, die er genoeg van weet, waarbij ik mijn moed en kracht zie bezwijken. Ze sprak in ernst en ik begreep waarop zij doelde. Du courage, dan l'orage, l'es amy son to jour de la, zong ik, haar met intentie aanziende. Ik geloof waardelijk dat hij het ondernemen zou, als men het hem toestond, zei Francis.  Hij zou het ondernemen, zelfs als stond men het hem niet toe, voel ik in. Nu, dan laat ik u in goede handen. Kapitein Willibald is mijn ridder, die desnoods dat degen voor mij trekt, rip Francis, terwijl ze haar het wegliep, want ze zag Frits naartoe komen, die haar door een wenk beduidde dat hij haar iets te zeggen had. Ik ben allermeest haar overwonning, zei Willibald met een zucht. En om u de waarheid te zeggen, jonker, dat komt mijn heden al heel slecht te pas. Want als ik dat die neen hier moet bijwonen, kom ik te laat op die svaree en mankeer ik mijn kolonel. En tegen u in vertrouwen gezicht, er is sprake van belangrijke mutatie bij ons kader. En ik heb enige hoop manjoer te worden. Een weinigje voor mijn tijd, zeker. En ik zou het als een grunts moeten considereren. Maar toch zou ik ontzegelijk graag hoofd-officier zijn, te eer daar het ene verplaatsing te gevolgen zou hebben, die ook voor mijn vrouw zeer te pas zou komen. Maar meneer, waarom dat alles dan niet aan vreulen wordt dan gezegd? Ik meende dat ga u slecht voor de vorm enig geweldliet aan doen. Nee, ik meende het zeer ernstig. Ik had alleen op een vluchtig bezoek gerekenen, maar het zou onkies zijn geweest te zeggen nu zij er zo op aandroom. Mijn beste meneer Willibald, dat is een zwakheid. Dat weet ik me al te goed. Ik ben jammerlijk zwak als het haar geldt. En daarom is het heel gelukkig dat mijn vuurige wens om haar tot vrouw te hebben niet is vervuld. We zouden elkaar ongelukkig gemaakt hebben. Ze heeft zo zeer de gewoonten aangenomen om niet te sederen. En ik heb mij altijd voor haar gekrond. Ik schame niet het voor u te bekennen, want jij hebt het zelf ondervonden, als mijn haar niet toegeeft. Om de waarheid te zeggen, die ondervinding heb ik nog niet gemaakt en denk ik ook niet te maken. Nu, dan moet jij op uw kievieve wezen, jonker. Dat waarschuw ik u. En ik maak u mijn compliment als het u gelukt die weg met haar te gaan. Want zij voelt minachting voor zacht moedigheid, die zij voor zwakheid aanziet en ze heeft haar redenen om toch al geen hoge voelen te hebben van ons geslacht.  Wat mij betreft, ze houdt wel van mij, maar het telt mij heel weinig. De positie die ik had bij haar grootvaardig, wie zij om goede redenen enigszins bestuurt, de verplichtingen die ik aan haar had, alles heeft haar toegeleid om haar een overwicht te geven op mij, waarover ik, ook door de eigenaardigheid van mijn karakter, nooit heb kunnen zegen vieren. Maar geloof daarom niet van mij dat ik zo'n sukkel ben in de regel. Alleen met Franses moet men een uitzondering maken. Ik tenminste. Ik ben haar veel verschuldigd. Zes van een edel moedigheid, van een opofferende goedheid, die maakt dat men haar liefhebben moet. Zelfs al valt zij ruu uit. Ik had arme familie, waarvoor ik als luid tenand, haar wilde ik mij zelf nog zo behelpen, niets kon doen. Maar Franses, die toen nog meende fortuin te bezitten, had intussen voor de mijne gezorgd, zonder dat ik er iets van wist. Oh, nu verwondert het mij niet meer dat jij goede vrienden met haar gebleven zijn, al heeft zij u afgewezen. Ze heeft me niet afgewezen. Ze heeft ervoor gezorgd dat ik haar niet kon vragen. Het is haar gewoonte niet de liede een blauwtje te laten lopen. Daarom werd er van eens gezicht toen zij nog in de wereld verkeerde, dat niemand haar oost serieuun nam. Dat is niet waar, maar zijzelf was serieus genoeg om het gekenzij voelde komen de pas af te snijden, zodat men terzijde gaat wat u ik kon dan. Wat mij betreft, ze heeft mij de weg gewezen die ik ga moest, precies de tegenovergestelde van die ik toen wensde te nemen. Ik ben die gegaan omdat ik niet tegen haar op kon. En nu? Heb jij haar berouw van? In oprechtheid gesproken? Nee. Ik ben gelukkig met mijn zachte jonge vrouw, die mij een groot fortuin heeft aangebracht zonder er zich iets op te laten voorstaan, en die mij tot een gelukkige vader zal maken, naar ik hoop. Als jij uw kleine Francis dan maar niet bederft, zoals jij het haar petante hebt gedaan. Dat is heel wat anders. Maar excuusier, mijn jonger, ik stel te veel belang aan mijn vriendin. Mijn zuster zou ik haast moeten zeggen, om mij niet een vraag te permitteren aan u. Vraag me beste kapitein. Ik zal u in oprechtheid antwoorden. Gij zegt dat gij Kiper Gagne speelt met Francis.  Daar heb ik niets tegen. Alleen laat het spel niet te ernstig worden, of zo ernstig dat gij uw levensgeluk zowel als het haren erbij inlegt. Gij hebt blijkbaar haar vertrouwen, haar achting gewonnen. Dat is zeer zeker de weg naar haar hart. Speel daar niet mee. Ik smeek het u om haarend, om uw zelfs wil. Daar is tussen u en haar een losse, coquette toon die haar bevalt, dat weet ik wel. Al kon ik die niet tegen haar voeren, maar die mij enigszins ongerust maakt. Gij kunt gerust zijn meneer. Ik ben een eerlijk man en heb de zuiverste bedoelingen. Francis bedriegen? Wie daartoe in staat waren zou een laag hartiger zijn. Zij is de oprechtheid en rond borstigheid zelf. Ja, dat is ze. En daarom is alles wat naar kash kash lijkt haar tegen. En nu, vergun mij iets te zeggen. Wat toch? De generaal zei mij zo ampassant met een enkel woord dat gij geen vertuin hebt, maar grote verwachtingen mitst gij enige soeplessenwistentonen voor zekere bloedverwand. Dat is mogelijk. Waar benoei de generaal zetig mee? Met de toekomst van zijn kleindochter. En dat is hem wel te vergeven, vindt me. Gij moet weten, meneer, dat ik mij zo pas een paar dagen in het stadje zet heb opgehouden. Ik heb daarover je oorspreken. Dat is niet te verwonderen. Mijn is geloof ik nog al praat ik in dat stadje, wacht ik uit. Maar ik voelde dat ik bleek werd. Mijn geheim mogelijke reeds verraden. Wat vertelt me daar eigenlijk van mij, voel ik, te stoutig, naarmate ik meer ongerust was. Dat gij iemand zei, die reeds voor tuin bezit, want mijn vluis zit ook al daarin. Ik laat die kleinsteetse babbelerijen en bemuizucht in haar waarde, dat spreekt vanzelf. Dat gij hier in de provincie reeds grote processies hebt en mijn heer zijt om er nog meer aan te knopen. Nu vraag ik u, waarom weet men daar niets van op te werven? Ik ben hierheen gekomen om mijn nigt Franses te leren kennen. Gezout mij toestemmen dat men het in zo'n geval moeilijk op hoe een zeggen kan laten aankomen, vooral waar het vreule mortaal geldt. Dat is waar. En zelfs behoort er moed toe om zich heen te zetten over zekere anecdotus die omtrend haar circuleren. Maar ik verzeker u dat het vervoelijke leugens zijn.  Ook heb ik niemand willen geloven dan haar alleen. Maar meneer Overberg, die ik daar geen zot vriend had en die mijn voornemer toejuigde, deed mij opmerken dat men in de stadje alles wilde weten van iedereen. Als men niets te weten kon komen, vond men uit. Ik moest bij gevolg een reden opgeven voor mijn verblijf in deze streken. De ware, die Franses was, kon en wilde ik niet avoweren. Ik liet het dus aan hem over iets te bedenken dat aannemelijk was. Ik weet nauwelijks welke verdichtcel hij uit vond. Moest ik dat ook hier nog koppoteren? Als ik eens met hoop van goede uitkomst de hand van Franses zal vragen, behoeft het ook voor niemand meer een geheim te blijven, wat ik al of niet bezit. Is haar vriend met deze inlichtingen tevreden? Hij zou nee zeggen om toch geen andere te krijgen, denk ik. Hernam hij met een melancholiek glimlachje. Zij voor zich is volkomen belangenloos. Zij zal er niet op zien. Maar toch is het waarheid dat zij geen man zonder vermogen kan trouwen. Hoe dat ook zij, maakt haar gelukkig als je haar hart kunt verwerven. Dat is alles wat ik verlang. En zij verdient het. Ondanks de schijn die soms tegen haar getuigd, is het een daar edelste karakters die ik ooit heb leren kennen. Zelfs onder mannen. En zij heeft daarbij niet liet default dus onsex. Al mis zij dan ook zekere beminnelijke zakheden die ermee gepaard gaan. Ik ben adjudant geweest van de colonel, van het ogenblik af dat deze het commando te zet aanvaardde. En ik was spoedig in zijn intimiteit. Zo heb ik Franses onder allerlei omstandigheden leren kennen. En ik mag het zeggen, haar mogen terzijde staan in lief en leed. En nooit heb ik haar zwak gezien. Nooit bezield door eidelheid of zelfzucht. Nooit haar zien terugtrekken waar het een zware plichtgold. Monsieur, elle est plus loin. L'empereur, vous à ton. D'ici m'ailler, Frans is op scherzen de ton. Terwijl zij van achter een vervallen muur optrad. Ik heb niet willen luisteren, maar ik heb toch verstaan. Dat was een hele mooie fraze, Willybald, die jij daar zo met zoveel en vast hebt uitgegand. Het schilder niet veel, maar ik had u geapproduceerd, zoals het publiek, zeker Hollands acteur, als hij zijn fraze depiteert.  Ga je weten het al, frullen, dat ik niet dan oprecht kan zijn. En zo ik iets heb gezegd tot uw lof, ter waardering van uw karakter. Maar was het zeker omdat onze vriend Leopold zijn de bezware daar tegen had ingebracht. Gelukkig is hij iemand die er aan hecht uit eigen oog te zien, ging zij voor het. Hij spreekt in de blik op mij vestigend. En hij weet dat hem door mij althans geen blinddoek zal worden voorgedaan. Hij weet al genoeg van mij. En heeft hier al het nodige bijgewond om uw panageriek op haar waarde te schatten. Toch ik heb er vrede mee. Het is nodig voor de vriend schap dat men elkaar van alle zijden goed leert kennen. Het spijt me dat ik jullie er zo kom overvallen en twee minuten meis ondanks voor luisterving speelde, maar ik kom u zeggen, Willybald, dat uw rijtuig voor is. Wanneer wilt jij nu dat het terug zal komen? Wanneer laat gaan we vrij? Voeg haar enigszins verlegen en mij aanzienen. U vrijlaten, zet voor die getrouwde mannen verleren alle gallanterie. Kapitän Willybald, zie dat tegenop u te bekennen, Francis, dat hij eigenlijk niet blijven kan, viel ik in. Hij vrees zijn colonel te mankeren en tegelijk zijn bevordering mis te lopen. Is het een inval van Leo? Voor Francis? Willybald aanzienen met haar snelle, onderzoekende blik. Hij kleurde waardelijk als een jong meisje. Nee, vreulen, er zullen belangrijke mutatie bij het kaderplaats schrijven. Het is mij ingefluisterd dat ik wat kans heb van major te worden, bij keuze, want ik ben eigenlijk nog niet aan de beurt. Alleen als ik de gelegenheid mis, waarbij de colonel mij een generaal haast zou presenteren, dan... Spreekt het vanzelf dat er geen kwestie kan zijn van uw gunsten verlenen? Mijn hemel, Willybald, waarom uitga je dat dan ook niet gezegd toen ik u prestoom te blijven? Ik zag zo duidelijk dat het u contrariereerde. Frailty, thy name is maan, dekla meerde Francis. En dat bezuinde nog wel mijn lof, terwijl er zoek een offer werd gebracht, riep zij, met een lichtschouder ophalen. Wel een egoistisch testpootje moet ik zijn in uw oog, Leo. Het komt mij voor dat meneer Willybald hier zelf de schuldigste is. Daarvoor zal hij dan ook puten, riep Francis. Hij zal niets meer vergenieten van al de delicatessen die Rolf F.W.  te samen te brengen om zijn generaal te verteren. En gij, jonkig, die zijn bondgenootzijd, gij zult met mij de corvée delen om de dominee en de notaris aan tafel te amuseren. Kom aan, Willybald, maak nu geen complimenten meer. Een kort en goed afscheid, u wordt het geïns weerkomen zult, en dan, uitgerukt, eerder generaal het merkt, anders komt u u ook nog ophouden. Maar vreunen, zo te escharperen, dat neem ik op mij. En nu, Anavang Marche. En ze liep alleen vooruit om Willybald tot spoet te dringen. Wij bereikten dan ook Sansan Combre het voorplein, waar Willybald in een allerliefst lagerijtuig gestapte door een kutsier in lieverij bestuurd. Einde van opname deel 22 van Major Frans. Deze opname behoort tot het publieke domijn. Opname deel 23 van Major Frans. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opname behoort tot het publieke domijn. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilligig, ga naar LibriVox.org. Opname door Ana Simon. Toen hij weggeeed, bleef Frans eens naast mij op perron staan, en sprak met kennelijke voldoening. Ja, wel, men heeft lieverij en wat een prachtige moorkop. Als de arme jongens een zin had gehad, zou hij nu geen equipage houden en mijn slaaf zijn geworden. Hij verdient werkelijk beter. Een door en doorgoed mens Frans is, sprak met een tintje van verwijt. Een engel van een mens, dat weet ik beter dan gij. Alleen, engelen kan men in onze maatschappij zo slecht gebruiken. Men moet een little devilish wezen om er zich door te slaan. Toch, Leo, ik zou hem te kort doen als ik u niet verzekerde dat er één punt is waarop hij vastheid wedertonen. Militaire eer. Ik heb eens te vergeefs getracht hem van een duwel te weerhouden en nog wel een duwel om mij. Ik had een dame gebrutaliseerd, een baroness, een gescheiden vrouw die zich de eerschaf van slachtoffer en in ons huis had weten binnen te dringen. Zat mijn grootvader zo ingepakt dat een goede man er niet aan wist te ontkomen. Zat tot compare zekere Duitse ridder aan wie zij zijde geparanteerd te zijn en dat paar leende elkaar de hand bij het spel. Groep papa werd afgezet, dierlijk afgezet. Ik radde dat en begreep dat een excutsie moest plaatsvinden. Ampleun société, om dat onkruid uit te roeien. En ik aarzelde niet die te voelvoeren.  Willibald stond mij trouwter zijde, maar had gewild dat ik het voorzichtig zou aanleggen. Dan, hij begrijpt, voorzichtigheid en ik. Je n'y a lait pas de meen mocht. Ik betrapte de valse spelers op hetendaat en ontdekte ze voor aller oog zodat de dame in questie woest kwaad op mij werd, maar zich moest retireren. Haar vriend de chivalier, een soort van matamoren, achteruit zijn plicht haar appartij te nemen en iemand uit te dagen. Die iemand als Willibald, omdat deze zich cariemant in zijn weg gesteld had toen hij mij wilde beledigen. Ik smeekte, ik dronk Willibald zich niet met de integrant in te laten die stelling geen eerlijke partij zouden zijn. Het hielp niet, hij was onvoorzettelijk. Groep papa zelf die liefst geen esclandraat gewild, moest berusten. De militairen eerst geen te eisen. Ik stond doodsangst uit en betichtte mijzelf dat ik altijd ongeluk toebracht aan mijn vrienden. Willibald kwam op het terrein met zijn escondanten en vond er de geducht tegenstander niet. Het voorgenomen duwel had natuurlijk veel optien gebaard en de aandacht ter politie geversen op den Herr Ritter. Er werd door Haar naar zijn antecedente geinformeerd en hij werd nu herkend als een chivalierindustrie, waarmee ze er eens vroeger had te doen gehad. Zo ontkam Willibald aan de eer om met tien brepteur de degen te kruisen. Maar hij had er door gewonnen in mijn achting. Mijn zou gedacht hebben dat de Beaumonde mij nu dank zou geweten hebben voor de uitrijving van zulke intriganten uit zijn kring. Toch niet. Het was Major Frans die het bedreven had. En San Zégaar voor een barones die al had ze zich met een chivalierindustrie gecompromiteerd, toch een vrouw was van goede toon, met uitstekend fijne manieren. Het was goed dat het gedaan was, maar het had zo niet moeten geschieden. En bovenin al had Frans de Simradon er zich buiten moeten houden, alsof we onder al die fijn, beschaafde heren en dames één was die de zedelijke moed zou gehad hebben om een valse speelster in de kaart te zien. Om niet te zeggen dat ik er naast toe was, die mijn arme grootvader zag misleiden, zag plunderen. Maar wat doe ik die oude historisch op te halen? Ik hoor al een rijtuig rollen, daar komen de gasten.  Zie daar rolf in grote nu, die zich in post stuur stelt om voor een ceremonie meester te spelen. Bravo, kapitein! Neem het maar voorbij waar, want ik moet nog een weinig aan mijn toilet verschikken. En wegwassen, het huis weer binnen. Daar de kapitein werkelijk in uniform was, met zijn de Willemsordel op de borst, acht ik mijn verplicht om mij ook nog wat op te knappen en maakte mij uit de voeten eerder gasten uit te tegen. Het diner was zoals men dat verwachten kon na de aanstalte die rolf en frantus er te samen voor hadden gemaakt. Eén bijzonder hij had trofd mij. Er was nu zeker ruimte van tafelzilver, zwaarouderwets en met wapens voorzien. Ik begreef dat frantus met de kapitein had samengespannen om het familie zilver terug te krijgen. En het goedhartige schepsel durfde er voor zichzelf geen nieuwe zijde Japan van nemen die ze bepaald nodig had. Welke een genot zou het voor mij zijn, haar eens voor al die opofferingen schadelos te kunnen stellen. En zij, die waniet droomde van zulke uitzichten, zat haar toch uiterlijk zonder smartelijke preoccupatie en zelfs door haar verrolijkheid, door haar guilheid, het gezelschap opwekkende om de vormelijke stijfheid te breken, die sommige deze liedemenden te moeten aannemen. De verveling waarmee ze mij gedreigd had, kwelde me niet. Ze had zich neergezet tussen de dominee en mij. De notaris kreeg de ereplaats naast de generaal en de ontvanger, die tegelijk als postbeamte fungeerde, zat aan dienst linkerhand. Daarbij sloten zich een paar stevige herenboeren aan, ouderlingen en leden van de gemeenteraad, de enige onder de notabelen die tegen de burgemeester en voor de generaal partij trokken, zo vaker punten van verschil oprezen in hun Lilliputse maatschappij. Kapitein Rolf zat dus zijn in en verzuimde niet hen aan te moedigen de wijn hier aan te doen en hen opmerkzaam te maken op de exkieze merken welke hun weer ervoor gezet. Dominee was meer opgewekt als gast aan tafel dan een spreadiker tegenover zijn gemeente. Hij bleek een drukke anekdote kramag die Francis nogal in stof leverde voor een uitval. Dames waren er niet. Francis had het vrouwelijk personeel in de bank gedaan. Of deze haar, dat weet ik niet echt uit te maken. De zoon van de palsen, dezelfde die palfgeneerstdiensten deed bij het rijpaard van Francis, assisteerden nu frits bij het dienen.  De oude knechtoog ditmaal een liefrijrok die mij aan een gemeentemorposeerde officiele chasteetdenken. Was het dit of iets anders dat de goede mandipmaal zo stijf en plechtig maakte dat het mij een aandacht trok. Hoe dat zij, grijs geworden onder de discipline, verzuimde hij zijn er dienst niet. En alles liep flink en geregeld af, zoals in een huis waar orde en goed beleid voor zitten. En toch was er veel wat mij pijnlijk aandeed en stof gaf tot nadenken. Een huis dat in puin dreigde storten en waar mijn feest viert. De zoon des huizes die uitgedreven was en toch weergekeerd, zonder dat er een plaatsje voor hem was aan de feest is van zijn vader. Die mogelijke nu alweer in het gereel draaft er van zijn halsbrekend beroep. En die vader die hem niet miste, die hem bovenal niet terugwenste. Ik kon niet naalaten de generaal aan te zien met de pijngedachte aan Rudolf. De fijne ego-wist was weder in zijn humeur geraakt. Zijn spijt over het eschaperen van Wiedibald had hij spoedig verzet bij het genot zijn lievelingsgerechten, waarmee hij werd geverteerd. En hij bleek bij uitnemendheid de man voor het wilderige, gezellige leven. Het scheen hem niet in het minst te preoccuperen hoe de luxe van het onthaal was daargesteld. Hij genoot die aan Fun Conneseur en sprak erover met zijn gasten zonder enige gijnen. Wat Francis betreft, zij kent haar op lichten als gastvrouw en zij behoort tot die gelukkige die met buiten gewone veerkracht bedeeld Even gemakkelijk op een gegeven ogenblik haar last en leed weten te verzetten en van zich af te werpen als die in de regel met klokheid te dragen. Zij was aan Thun van Plaagseucht en wij kibbelde prettig. Ze stoot de aan met Rolf die zonder haar de titel te geven een toast had geïnproviseerd op zijn major. In het eind wij amuseerden ons ieder op zijn wijze en tot mijn voldoening tafelde men niet al te lang. Onstreeks zeven uur liet Francis ons aan zijn sigaar. Ik durfde nu niet met haar ontsnappen. Ze liet koffiedienen en daarop nodigde Rolf ons in het prijeel in de tuin. Hij had kruidenwijn gemaakt, die moesten wij proeven. Dat voorstel werd met toejuiging begroet en het was zokwaad niet gevonden. De gasten waren plakkers. De herenboeren hadden hun wagens besteld tegen acht uur.  De generaal had zoiets gemompeld van een partijtje Billiard maar ze excuseerden zich en dat was gelukkig want het Billiard Laker was in een dierlijke staat. Francis had vooruit elk spel geprobeerd en de tijd moest toch worden omgebracht. Ik had altijd hoop Francis te zien opdagen maar daar zij niet te voorschijn kwam, begreep ik dat zij zich terug getrokken had om uit te rusten. De dominee die het eerst uit de voet heen ging, klaagde dat hij te vergeef naar haar gezocht had om afscheid te nemen. Eindelijk kwam Frits in alle plechtigheid aandelen dat het rijtuig voor was. Een zogenaamd speelwaagtje met solide lerenhuiven overdekt waarin voor alle plaats was en dat aan één der notabeelen behoorde. Daar de generaal en weinigjes hadden soezen al wilde haar er niet vooruit komen was ik met Rolf meegegaan om het gezelschap uitgeleide te doen. Daarop excuseerde de kapitein zich bij mij en ging volgens gewoonte in de Billiard Kamer zijn er wel verdiende rust nemen. Ik bleef nogal op het binnenplein rondlopen, besluitenloos of ik al dan niet het huis weer zou ingaan, toen ik opeens Franse zag aankomen door de oude poort die nooit meer gesloten werd. Haar tegemoet te gaan en mijn pleidschap te betuigen dat ik het zo trof, haar voorsteller nu nog te samen eens rond te wandelen, was even schiedelijk gedaan als gedacht, maar voor een wandeling was het te laat voerden ze tegen. Zijzelf was maar eens naar de boerderij gelopen om het grootje van de palsen wat lekker nij ervan het die neer te brengen, dat was haar rust geweest. Maar ze wilde graag nog op met mij de tuin in en een poosje praat op de bank van de vervallen koepel waar men zulke mooi ver gezicht had. Alleen moest zij eerst even omzien naar Grootpapa. Die zit nog in het geheel te dommelen en mij dunkt hij zit daar goed. Ja, maar de avond is luchtig en is Rolf bij hem? Rolf haalt de schade in van de verloren sieste. Franse is fronste de wenkbrouwen. Grootpapa moest vandaag niet alleen zijn en ze verhaast haar tred. Zou het geen geloven dat ik de hele dag zeker een onrust heb gehad? Gij? Men zag het u niet aan. Dat moest er nog maar bij komen. En waarom die onrust? Hij heeft het allemaal niet eens aan Ruedolf gedacht.  Dat zou me veronderen. Ik? Heel veel. Juist aan het diner waar ik zijn vader zo opgewekt zag, kwam hij met telkens voor de verbeelding. Maar ik dacht aan hem eer met onrust dan met medeleide, dat wil ik u wel bekennen. Ik vrees nog altijd een koep de de... van hem. Gij zei zeker dat hij vertrokken is, niet waar? Hij is zijn eigen weg gegaan terwijl ik nog sleep en heeft zijn een portefeuille laten liggen. Ik ga morgen naar A om hem uit te vinden. Doe dat maar niet, want nu ben ik er zeker van dat hij weer zal keren. Hij is mijn koos maag, dat lijkt het alles. Ik weet het, jij hebt een reden voor. Maar toch, zo hard te zijn je ergens een ongelukkige. Zo gij voor hem geleden en gestreden had zoals ik, zou het gij denkelijk niet zachter over hem oordelen. Mijn kan niet op hem aan, zie daar wat mij het meeste in hem tegen staat. Dat is ook een ledig gebrek, maar toch, dat mankeert er nog maar aan. Dat we samen kibbelen over die man. Veel ze in met zo zichtbaar verdriet en ongeduld, dat ik mijn plaidooi opgaf, omdat ik haar juist nu niet meer wilde prikkelen. Mijn zwijgen echten om ze als verwijt, en daar had ze ook geen verreden mee. Zeg mij, liever, sprak zij op geheel andere, bijna vlij in de toon, of mijn diner u bevallen is. Gij zei aan gastvrouw bij uitneemendheid Fransus, ik zou u willen zien aan het hoofd van een huis dat perfect gemonteerd was, en waar mijn tafel zilver niet eerst behoeft te lossen als mijn gasten wacht. Veel ze in, wel wat roer en bitter, maar de bitterheid was bij haar wel te verklaren en te vergeven. Armen, lieve, dat heeft u zeker een geducht offer gekost, voeg ik met deernis, want ze had tranen in de ogen. Wat vernederd kost altijd, hernam zij, maar helaas, ik ben er al overheen. En wat het overige betreft, mijn zomertwallet is er een luchtspiegeling doorgeworden, ging zij luchtige voort. Maar dat is het minste, ik was het de oude man schuldig.  Ik had hem, gij herinnert het u nog wel, Leo, want al te hard ter waarheid gezicht over zekere zwakheden, en nu op zijn verjaardag wilde ik daarvoor moeten doen, maar ik heb me verassing bereiden, die wel doel getroffen heeft. Grot papa was er bewogen door, en Rolf, goede ziel als hij is, heeft er het zijne toe gedaan. Hij is ervoor naar de stad gereden, en wij hebben het samen in stilte gepoetst. Frits mocht het natuurlijk niet merken. Men zou wensen u in de schuld te zien vervallen, onder bemiddelijkheid waarmee gij die herstelt. Mij Francis, wie gij niet schuldig werkt, hebt gij zo allerliefst verrast. Peter gemeent dan uitgevoerd, het eerste het beste dat ik grijpen kon, een souvenir aan de dag waarop gij vergoed mijn vriendzijd geworden. We waren door het huis de tuin ingegaan. Het was een reedschemer donker. Ik werd aangegrepen door een moed die veel op over moet geleken. Ik wilde opeens aan al mijn aarzelingen eind maken. Als ik schrijf, ik wilde, is dat niet juist uitgedrukt, er was iets onwillekeurigs, iets onoverlegd in mijn handelswijze, toen ik zacht mijn arm om haar heen sloeg en alleen zeiden, uw vriend geworden, voorgoed? Ik dank u voor het woord Francis, maar het is mij niet genoeg. Sta mij toe, meer voor u te zijn. Sta mij toe. Meer zou te veel zijn, viel zij in met zichtbare agitatie. Ik bed u, Leo, wil berusten in het geen waar voor elkaar zijn kunnen en bedergt die verhouding die mij, als u, dierbaar is, niet door meer te willen, want het kan toch niet zijn. Daarom, beloof mij, beloof mij ernstig, Leo, dat jij daar nooit weer van spreken zult. Zeker, dat klonk als een afwijzing en het is geen ernst, maar de toon waarop zij die woorden uitsprak, getuigde van een ontroering, is in die kon of niet wilde verbergen. Dit was toch heel wat anders dan haar koele, besliste verklaring op de hei, waarmee ze de vreemeling had willen afschrikken. Ik vat er er moed uit om te vragen. En waarom dan toch niet Francis? Maar ik geef geen antwoord. Zij trok driftig haar arm uit de mijne en liep eindlinks vooruit naar het priël. Het geen zij daar zag, deed haar een kreedslake en zelf stond ik roerloos van schrik toe te zien zodra ik naar daarbij was gekomen.  We zagen Rudolf. Rudolf geknield aan de voeten van zijn vader en dienst handen kussende zonder dat deze uitz geen af te wearen. We meen de getuigde zijn van een verzoening. We hadden ons dierlijk vergist. Rudolf zelf sprong op met een uitroep van schrik en vertwijfeling en sloeg zich voor het hoofd als een wanhopige. Francis, die in één vaart tot het priël was doorgegaan, riep hem toe. Ik heb u gewaarschuwd. Gehebt u vader de dood berokkend? Nee Francis, nee. Hij is bewusteloos. Hij is koud als een lijk, maar ik vond hem zo. Ik besfeer u bij alles wat mijn lief is dat ik hem zo gevonden heb. Werkelijk zat daar de generaal, stokstijf en onbeweegelijk als een dode. Zijn hoofd was op gedwongen wijze naar eenzijde gekeerd en zou mogelijk dieper zijn neergevallen zo het latwerk van het priël nog maar weinig door de dunne bladeren bedekt het niet tegengehouden had. Zijn gelaad zag blauw bleek als waar hij gewoord. Zijn ogen stonden strak en wijd open, maar het was blijkbaar dat zij niet zagen. Zijn gelaadstrekken waren akelig vervrongen. De armen hing als verland langs het lichaam. De hand die rudolf los liet viel roerloos neer en was ijskoud toen ik die vatten om te onderzoeken of de pols was te vinden. Francis maakte zijn das en boord los, ontploten de hals en vreef te slapen met ode kolonje, het eerste wat zij er stond bij de hand had. Het bleek dat er nog leven was. De invrijving met het scherpe, geurige water scheen de reuk zenuwen aan te doen. Er was geen volstrekke gevoeloosheid. Maar er moest hulp zijn, ogenblikkelijke hulp. Is er geen genees hier in de buurt? Vroeg ik. Niet ver het dorp in woont de chirurgijn die hier pas gekomen is, antwoordde Francis. Dan vlieg ik er heen, riep Rudolf met levendigheid. Het is heel beter dat Frits gaat, bestest de Francis. Ze had gelijk en ik liep het huis binnen om de oude getrouwen Frits op te zoeken en aan hem het geval mede te delen. Ik begreep nu wat hem de ganste dag zo strak en sommer had gemaakt. De generaal een attack riep hij met traan in de ogen. Dan is hij geschrikt of heeft zich boos gemaakt en dat is mijn schuld. Maar Frits? Nee, jongen, het is zoals ik zeg.  Ik had het niet moeten toelaten. Maar kon ik? Ik ben die Rudolf wegjagen. Verklagen. Nee, goede trouwenman, dat mocht genieten. Maar nu? Weet de zwijgen en haast u? Dat zult gezien. En hij eilde weg met een spoed of jeugd gekracht was gevaar in zijn oude benen. Toen ik toch keerde, lag de generaal nog altijd zonder kendelijk bewustzijn in dezelfde houding. Er had zeker een heftig gewoordder wisseling plaatsgevonden tussen Francis en Rudolf, waarbij deze de Nederlaag had geleden, want ik vond hem achter het priëel verscholen tegen een boom geleund en zich gelaad bedekend in stommen, radeloze smart. Traanen en handelvingen baten nu niet. Doe de Francis hem toe. Help me liever om hem te vervoeren. Mag ik, riep hij, als opgewekt uit zijn verdwijfeling. Het kwaad is hemers nu toch geschiet. Breng hem over, eer erbij komt. Leo zal je wel helpen. Dat is niet nodig. Hij is mijn vader en dit is mijn recht, riep hij bijna woest. Trattoo en vatten de grijzaard op met de onzichtigheid, maar tegelijk met de zekerheid van iemand voor wie het een lichte last moest zijn. Hij nam hem op de beide armen en hij liep er zo vlug en vast mee voort dat wij moeite hadden hem bij te houden. Bleek als de patiënt zelf vervolgde Francis en wees de grote zijkamer aan als de voorlopige rustplaats. Waren het niet beter ineens door naar zijn slaapkamer op zijn bed, voeg Rudolf, en hij besteg alrit de eerste strap. Maar dat zal u onmogelijk zijn, voerden wij beide tegen. Rudolf antwoordde alleen met voor te gaan en bereikte de eerste verdieping waarvan ouds de generaal zijn logies had. Francis haast te zich de deur van de slaapkamer open te doen en binnen enige minuten lacht de beusteloze op zijn bed, nog altijd met de starende ogen die nietschene te zien. Godlof, we zijn er, sprak Rudolf, met zijn heze stem, nu op een stoel neersinkende. Ik heb wel sterker toers de vorst gedaan, maar geen waarbij mij het hart zo heeft geklopt. Francis dankt hem voor zijn help. Mag ik hier blijven, tot hij weer bij komt, voeg hij oopmoedig. Verscholen aan deze zijde van het ledigant kan hij mij onmogelijk zien. Ga ik kunt nu niet heen gaan, dat gevoel ik.  Maar wij moeten Rudolf laten roepen en als hij komt en u ziet, als hij opschuldig maakt, draaik hem de hals om, doodinvoudig. Ik vond het invoudiger Rudolf vooruit te gaan waarschuwen en tot stilswijgen en toegevelijkheid te stemmen. Ik had medeleide met de arme man dat ik hem met zulke tijding uit zijn feestelijke stemmen moest opschrikken. Ik vond hem nog zo dommelig om hem aan het verstand te brengen wat er gaan was. Toen hij mij eindelijk begreep, meende ik dat hij zelf een beroer te zou krijgen van smart en ergernis en zondeling de laatste was nog heftiger dan de eerste. Wat doet die hier? Hij brengt altijd ongeluk aan. Maar dat kan er niet schelen. Hij ontziet zich toch niet zijn dwaze invallen uit te voeren, al zou hij ook Francis ongeluk gedorm maken en zijn vader vermoorden. Ik wacht hem onder het oog na een raal, na een kopieus diner zoals het zijne was geweest. Nog gevolgd door het drukgebruik van kruidenwijn in de open lucht, heet licht een aanval van beroerd had kunnen krijgen zonder verdere bijkomende omstandigheden. Maar even als Francis hield hij vol dat er zonder Rudolf niets gebeurd zou zijn. Daarom bewaarde hij dat hij zijn krijgsmans plicht verzuimde, zo hij geen kennis gaf aan de bevoegde autoriteiten en de deserteur liet arresteren. Het kostte mij werkelijk enige moeite hem van dit idee fix af te brengen en te doen verstaan dat er een hogere plicht was die der menselijkheid en dat deze hem geboot de zoon niet te weren van zijn vaders ziekbed dat mogelijk een sterfbed kon zijn. Dat Freule Mordaan zelf haar oom gastvrijheid had verleend en dat het aan ons was om het smartelijk familiegeheim te eerbiedigen en te zorgen dat master Smithsen weer een veiligheid kon aftrekken. Deze voorstelling bleek doel te treffen en Rudolf was toch innerlijk te goed hardig wat hij overleid riep dat zijn militair plicht was, tenzij de generaal zelf het uitdrukkelijk begeerde. Toen ik nu vergezeld van Rolf wie er de ziekenkamer binnen ging, vonden wij er eens de dorpsgeneesheer die van een patiënt in een buurschap terugkeerde en die Frits gelukkig had opmoet. Hij achte de toestand zorgelijk en een laatting hoog nodig. Had zijn landset bij zich en wensen de operatie onverweld te volbrengen. De patiënt moest ontleed worden. Frits en Rolf bestrekte hem gewoonlijk tot de kamerdienaar.  Ik leide Francis terzijde in een kabinetje, waarop Rudolf zich verscholen hield in ademloze spanning over de uitspraak van de chirurgijn. Francis liet ons samen om haar zijde Japan te verwisselen met een negligee. Door de deur die wij op een keer hadden gelaten, konden Rudolf en ik alles waarnemen wat er met de patiënt voor viel. Toen hij bij kwam, voeg hij met een zondeling veranderde stem, met een stamelde tong naar Francis. Toen hij nog vorm en haar had kunnen roepen, deed hij haar op verwarden een verwulderde toon vragen die de geneesheer voor koortsachtig eilen aanzag, waaruit het voor ons over geduidelijk bleek dat hij Rudolf gezien en herkent had en ook nu bij zijn er kennis was, daar hij ondanks alles zorgde geen naam te doemen. We moeten de patiënt de meest mogelijke rust verzekeren, anders krijgen we hersen koorts. Bestiste de jonge geneeskundige eer hij heen ging door Frits vergezeld van de spoed op de medicijnen zou blijven wachten. Zou het u rust geven de persoon te zien die gestracks hebt aangeduid, volgde generaal toen wij alleen onder huis genoten waren. Nee. Nee. Ik weet dat hij is. Hij moet gaan. Hij moet mij niet onder de ogen komen of ik vervloek hem. Het werd stamelende en met moeite maar toch bitter en dreigend kennelijk met volle bewustheid. We hoorden een luide snik, Rudolf had verstaan. Het werd nodig hem te verwijderen. Rolf zou die nacht met Francis blijven waken. Ik voerde Rudolf weg, de forse man wankelde op zijn voeten. Ik moest hem steunen. Toen mij mijn kamer bereikt hadden viel hij als een verslagen op de sofa neer. Het is gedaan. Ik had niets beters te hopen en hij schrijdde als een kind. Francis had toch gelijk gehad niet moeten weerkeren tegen uw beloften. Ik ben niet weg geweest. Frits heeft me betrapt toen ik de tuinmuur wilde overklimmen en ik moest me bekendmaken om alarm te voorkomen want hij hield mij in het eerst voor een dief. Daarop boten zich aan mij in één der ongebruikte benedenkamers te verbergen die op de tuin uitzag. Ik zou er mijn vader mogelijk kunnen gadeslaan zonder dat deze bemerkte en zo is het ook geschiet.  Toen zijn gasten heen gingen en gij zelf hem alleen liet nam ik de gelegenheid waarom uit mijn schuilhoek weg te sluipen en hem te naderen daar ik meende dat hij ingeslapen was. Het blijkt dat hij mij heeft herkend en dat alleen de machteloosheid van zijn toestand hem belet heeft mij te verdrijven. Nu heb ik er genoeg van. Nu ga ik vergoed. God zegen hem dat hij nog mogen herstellen. God sterke Francis. Maar ik liet hem zo niet gaan. Ik hield hem die nacht pijmen bij de mogelijkheid dat er verandering kwam in de toestand, in de gezindheid van de patiënt. Ook wij brachten die nachten samen wakende door. Van tijd tot tijd ging ik informeren naar de leider. Tegen de morgen stond toen wij de zekerheid hadden dat er een diepe rustig geslaap was gevolgd kon Rudolf meer gerust gesteld aftrekken. Ik deed hem een eindweg uitgeleiden en beloofde hem op de hoogte te houden van het geen op de wervenvoorviel. Ik heb met Mr. Richard Smidson en hij schijde van mij met hartstochtelijke uitdrukkingen van dankbaarheid voor het weinigje belangstelling dat ik hem had kunnen betonen. Ik had van Rudolf von Zwänke wel niet mijn vriend willen maken maar ik beklaagde hem diep en ik had de overtuiging gekregen dat hij bij een fors lichaam een zwak karakter had. Maar gans geen kwaad hart. En op dat punt de betere was van een vader die hem uitstiet. Ik heb hem rekenen kon waar het tegelijk de hoofdoorzaken van zijn diepe val. Het geen de generaal overkomen was kon een waarschuwing genoemd worden waarvan hij wel haast weer goed bekwam. Toch er bleef zwakte en verlamming van armen en benen na en de konvalessensie voordelde langzaam. Ik moest in die dagen van komer en onrust Francis ter zijde blijven en mocht haar menige last helpen verlichten. Ik mocht wel eens een nacht wakens voor haar overnemen of de leider gezelschap houden of zich wat verfresten in de vrije lucht. Eén van beide moesten wij altijd in de ziekenkamer zijn want Rolf was meer een goed hartig vriend dan een verstandig ziekenoppasser. Op straffen van instorten was de herstellende onthouding opgelegd van datgene waar hij als een groot kind naar hunkerde. En de kapitein was onverstandig genoeg om hem in te willen wat niet diende.  Er moest iemand wezen om beide in het oog te houden en Francis was maar enigdampbaar dat ik bleef. Ik zei nauwelijks hoe ik deze afzondering voor liefd nam hoe ik het met mijn bezigheden schikte om weken aan een uit mijn woonplaats afwezend te zijn. Zij kon wel niet weten dat ik geen gewichtige bezigheid had dan haar gaat het slaan en haar hart te winnen. Ik wende voordat mijn schrijfwerk overal even goed was te verrichten. Daar zei mij soms pakketten zag verzenden hilste zich met die uitlegging te verreden en bewonde er zeker instilte meer dan ik het verdiende, mijnzelf verlogening. Zelfde was haar sublime van vrouwelijke défoument. Ze had ondanks alles haar grootvader lief ze vergat alle grote offers die ze hem had gebracht en had gemoedse bezwaren over de lichtere grieven die ze hem had aangedaan. Toen hij in levensgevaar verkeerde trof ik haar soms geknield voor zijn ziekbed en vergiften is smekende voor haar hardheid en onwillekeurige vergrijpen. En toch toen hij herstelde zag zij zelf in dat zwakheid en toegewindheid hem niet dienden. Gedurende zijn ziekte op de hoogte van zijn zaken en zijn bedrijf dan dat door jaren samenleefs had kunnen geschieden. In helde ogenblik had hij mij opgedragen brieven en berichten die er voor hem komen mochten in te zien. Ik kreeg de zekerheid van gevaarlijke speculaties de zekerheid dat hij nog schulden maakte achter Francis om. Toen hij begon te herstellen acht ik het mijn plicht hem in rustige uren daarover ernstig te onderhouden en toen inzien welke jammer hij over Francis bracht als hij dus voort ging. Het zei dat het de overblijvende zwakte was die hem week en gevoelig maakte. Het zei hij werkelijk in de lange slapeloze nachten waarin hij roerloos maar toch met volle bewustzijn nierlag waar hij zichzelf reedselke overwegingen had gemaakt. Hij beleed schuld. Als schoof hij zijn verkeerde handelwijze op de wens om Francis langs die weg enige voortuin na te laten. Maar hij beloofde mij dat alles voor goed af te snijden en wist geen andere redmiddel dan het verkopen van de werf op de meest gunstige voorwaarden. Het begon dan ook hoogtijd te worden voor dit einde. Overberg, door mij telkens tot geduld aangemaand, had nog uitstel gegeven tot de generaal waarop de been was. Maar Van Beek, in zijn kwaliteit van executeur, dron op definitieve beslissing aan.  En ik was nog altijd niet zeker van Francis. Ik had nog altijd het beslissende voorstel niet durven wagen. Zwakkerheid, zult gezegden. Nee, toch niet. Kiesheid. Verschoning. Obsien daarom boven tegen een einde waar een meis geiden kon, terwijl ik wist haar nog zo nodig te zijn. Er stak niets vreemd in dat ik mijn nigt bijstond in de ziekte van mijn autoom. Maar zo haast die nigt mijn verloofd te zou zijn, gebote confinansen dat ik mij verwijderde. En juist omdat het Francis Mardon Gold wilde ik niet tegen die vormzondigen. Al haalde ik, als zij, over klein geestigheid de schouders op. Daarbij, hoe zeer ik nauwelijks twijfelde of zij mij lief had, hoe zeer ik mijn invloed op haar als met de dag hoe zeer ik haar achting, haar volle vertrouwen genoot. Er kon iets in de weg zijn dat haar dit opzien tegen een huwelijk met Wien ook. En zo haar, spreek haar niet meer van, ernstig gemeent was, omdat zij zelf één op zesste in de weigering wilde voorkomen dan moest ik mijn tijdstip om dit verbod te overtreden en op een jaar of een neen aan te dringen wel goed kiezen. Want zo het neen waren, de gedachte alleen dat het neen zou kunnen zijn, bracht mij een rilling over de leden. En toen waren, moest ik troosteloos heen gaan en haar redeloos opgegeven. Daarom bleef ik aarzelen en zwijgen al spraken ook mijn blikken, al wilden al kon ik mijn genegenheid voor haar niet verbergen, al kost het mijn strijd maar niet door hartstocht te laten overweldigen. Daarbij, we waren in zekere zin gelukkig zoals het nu was en er was iets verlockends in, zich zo op de stroom te laten afdrijven en zonder omzien of vooruitzien het tegenwoordigen te genieten. Ik kreeg er zekerheid van. Hij gaf met telkens met zekere aandrang te verstaan dat ik mij met mijn oom de minister behoorde te verzoenen en dat ik daartoe naar de Haagdiende terug te keren, zo haast ik Fransus had voorbereid op de verkoop van de werven aan de bezitter van de Runeberg.  Ik verzekerde hem dat ik welkant zag Fransus te doen berusten in het vetaccompli, maar dat ik het niet goed achter, de kwestie vooraf met haar te overwegen, dat het die dag na zet moest voor mijn eigen zaken en overberg zou haar hand stellen op dat deze verder die zaak kon regelen en dat ik daarna voor korte tijd naar de Haagdiende terug keren in mijn eigen belang. Nadertver koos ik mij voor het oogemelijk niet te verklaren. Ik had zijn vergunning niet te vragen om mij aan Fransus te declareren en was vooruit overtuigd van zijn toestemming als haar antwoord aan mijn wens vol deed. Hij scheen mijn bedoeling te vatten en stak mij de hand toe met ongewone hartelijkheid. Ik zag tranen in zijn ogen. Einde van opname deel 23 van Mayor Frans. Deze opname behoort tot publieke domain. Opname deel 24 van Mayor Frans. Dit is een LibriVox opname. Alle LibriVox opname behoort tot publieke domain. Voor mijn informatie, of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Anna Simon. Een voorwensel voor mijn toertje naar Z behoeft er niet gezocht te worden tegenover Fransus. Zelf heb begreep dat ik nu de generaal wel op de been was en aan haar arm reed zijn paar malen de betuin had gewandeld, mijn onmisbaarheid niet langer kon aanvoeren als motief om te werven te blijven en tegelijk, dat ik voor mijn vertrek nog wel een en ander in een buurige stad had te doen. Eerst in een later avond kon ik naar de werven terugkeren. Overberg was Seren zijn schik en met mij te kunnen aboucheren. De wettische van Beek stond gereed om het opgeheven frakeswaard te laten neervallen en was nauwelijks meer daarvan te houden. Er lagen bij Overberg stapels van gezeegeld papier ten lasten van de generaal de verschillende rente van de verschillende hypotheken die sinds 6 maanden onbetaald waren gebleven. Het was een dezolate toestaand waarvan ik u het tafereel kan besparen. Overberg zou nu aan Van Beek schrijven dat de afstand van de werven zou doorgaan. Hoogst waarschijnlijk te gelijk met het huwelijk en ik in de verwachting dat de praktizijns ons nu wel een paar dagen met vrede zou laten keerde terug naar het kasteel dat ik nu met heel andere ogen aanzag dan bij mijn eerste komst.  Ik wacht in gekleinigheden thuis waarmee ik de generaal en rolf wist plezier te doen en had een eenvoudige paar uren voor Francis gekocht daar de diamanten die ik haar als bruitstooi wilde aanbieden nog niet de raison waren. Ik meende mijn cadeautje te gebruiken als een aanloopje omdat belangrijk onderhoud met haar te hebben dat mij al zo lang op het hart lag. Maar ik vond hij die avond zo gedrukt en ze zag er zo bleek uit dat ik om een glimlach en een plos op dit strak en doffe gelaad te brengen, het ik gaan nu maar sang fasson voor haar neerzetten als een welkomst uit de stad in bijzijn van de generaal en rolf. Zo was het een aardigheid sang consequence die zij in geen geval behoefte af te wijzen. De bloos kwam werkelijk even maar de bedruktheid nam der maanden toe dat ik tranen zag blinken toen ze met haar hand drukte. Daarop verliet ze Eilings het vertrek en we zagen haar niet weer er terugkeren. De generaal ging nog voegd uit rusten en om niet met de rolf alleen te blijven zitten volgde ik hem onverweld. Maar ik voelde mij zo beklemd of de neerslachtigheid van Francis op mij afgaf. Waarom had ze mijn geschenk niet vrolijk en scherzend opgenomen zoals zij meest alles opvatten het zij die zich zo klok en kalm wist te houden onder de meest schokkende omstandigheden. Ik kon niet inslapen van al de warms die bij mij opkwamen waarop ik geen antwoord is te geven en die bij mij moed verlamden mijn hoop deden verzagen. Eerst laat in de avond sliep ik in en dat zware, banger dromen waarin Francis onder allerlei gestalt tergend rondom mij zweefde of sprekend of bereiken kon. Vast besloten niet weer zo'n nacht door te brengen trad ik de ombijtkamer binnen. Alle waren reeds bijeen. Ik vond Francis iets meer opgewekt. Ze vertelde aan de generaal dat ze een brief had gekregen uit u vond Dr. D. net het bericht dat de patiënt waarvoor ze zich interesseerden in beterschap toenam en dat er hoop was op herstel. Al sprekende vouden zij de beide handen op de borst en hiefden ogen ten hemel als met een unwillekeurige beweging van dankbare pleidschap. Maar haar grootvader was vrij wat minder getroffen. 