Tijl Uilenspiegel in Vlaanderen | Jan Bruylants | Historical Fiction, Myths | Audio Book | 6/10
Hoofdstuk 14 van Tijl-Uilenspiegel in Vlaanderen. Deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. Tijl-Uilenspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands hoek twee Hoofdstuk 14. Uilenspiegel op onze lieve vrouwen toren. Gewet wat er vandaag moet gebeuren, spaktelen toen ze de morgen van de 31e oktober ontbijt nuttigden. Nee, zei Tijl, maar het zal toch niet goed zijn, want als er hier tegenwoordig iets moet gebeuren, dan ruikt er de Frankrijk en dat betekent niets. Sneet langer hem het woord af. Deze is toch voorzichtig in hoe wat woorden kinderen zijn moeder Anna vermaand. Ik heb deze morgen gehoor en vertellen dat er reeds 60 rijke burgers in de gevangenis opgesloten zitten. Ja, die zitten daar als geizelaas voor de achterstallige brandschatting van 10 miljoen. Zolang de som niet is bijeen gebracht, mogen ze er niet uit. Dan kunnen ze nog lang zitten, zijn Nelen, want het gemunt geld is zo rare in de stad als de Witte Raven. En als sinjate willen ze te Parijs niet, kreeg het Lammer. Natuurlijk niet, sprak haar een spiegel, ze maken ze er zelf. Zeg Nelen, wat gaat er nu vandaag weer plaatsen hebben? De vrijheidsboom wordt op de markt herplant. Spijtig dat wij niet eerder wisten, zei Lammer, we hadden hem weer eens kunnen doen breken, zo gelijk met het bambje van de beeld. Lammer jonge, pas op uw woorden, want u kunt nooit weten of u geen stans kun op met zijn oor tegen het sleutel had licht en gezout uw woorden duur betalen. Als het in de Asiathis kan het geen kwaad moet drangen, gaan we niet kijken, vervolgde Lammer. Zeker, zei Thijlen, zulke plechtigheden mogen we niet laten voorbij gaan zonder onze verknoktheid aan de Republiek te betonen. Ik ga met u sprak Nelen. Dat zal niet kind. Waarom niet? Ik heb met Lammer nog iets te doen. Je gaat u toch weer niet aan een gekke daadwagen tegen de Franse, geeft de moeder verschikt. Moeder, zulke woorden passen niet, tegen de Franse kunnen geen gekke daden verricht worden. Sssst, jongen, sssst, zei de oude. Het is goed, Thijlen, sprak Nelen. Ik zal met moeder naar de planten gaan kijken, jij zet man en weet wat je te doen en te laten hebt. Jij spreekt als een vlaamse vrouw en dat doet me genoeg Nelen.  Kom Lammer, we gaan een wandeling doen tot aardewerf en daar spreken we over de zaak. Op straks 11 uur werd de stoet voor het planten van de vrijheidsboom ingericht. Men zag een groep juffers, waaronder zelfs van de eerste adel der stad, in het wit gekleed en met drie kleuren glint versierd, daartoe bij breven van burgemeester de Haan al dus gedwonen, Vien al Habiblan, portaal en bouquet sur ton coeur République, et la couleur nationale de la Quaffure, zich aansluiten bij een getal ouderlingen. Ze vergadelt dit in het huis van mevrouw Roos op de Meer, in gezelschap van Knapen, beneden de twaalf jaar. 58 rijke juffers hadden echter hun medewekking geweigerd, omdat hun de bloed verwant en als geizelaars de brandschatting in de gevangenis zaten. Dat was die zondeling en mengeling van zin. Een eikenboom, de rode muts in top en versierd met Franse strikken, werd door hen in zegen toch naar de grote markt gevoerd, plecht statig opgevolgd door het bestuur, terwijl het geluid van al de klokken en het spelen van de bijaard verkondigden, dat de vrijheidsboom ditmaal volgoed werd geplant. Plotsend in keek Dargon, die aan het hoofd van het bestuur stapte, de wingbrouwer Fonsend, de burgemeester aan, dan blikte hij naar de toren op. De stadsbestuurders staden insgelijks elkaar ondervraagend in de ogen. De bijaard, die zijn zilveren tonen over de stad zond, had plots de marseillezer afgebroken en heldergalmde nu de tonen van het straatlietje, dat bij het eerste heen gaan der Fonsen gezongen werd boven al ter werpen, godzij gedankt de Franse luizen gaan verhuizen. In de stoet, en tussen het volk, hoorde men ook het ongewone spel van de bijaard en sommigen neuriden stil het lietje mee. Woedend bevalt Dargon een officier te gaan zien wat er daarboven gebeurde. Indien de bijaard spelen gek is, stek hem dat in het zonthuis, kreeg hij. En dan zei hij niet, doe hem dat in de gevangenis. Dat is wat al te straf. Spoedig. En uit de toren klonk het nog steeds over de stad, godzij gedankt de Franse luizen gaan verhuizen. Toen de stoet op de grote maat kwam, werd door de bijaard de marseillezer hernomen.  Wat was er gebeurd op de toren? Toen onze vrienden aan de werf wandelden, spakt hij tot zij de bakker, Lame, ik heb een plan om de feestelijkheden te stooren, die we de vrijheidsbouw niet kunnen doen vallen, moeten we toch iets doen om de Franse niet zonder onderbreken van hun plantingsplezier te laten genieten. We moeten de toren op. Ik ben gereed. En je weet nog niet eens wel ik van plan ben op de toren te doen. Dat is gelijk, als geen zondwerp, dan is het altijd een degelijk plan. Het ergste dat je mij kunt voorstellen is samen van de toren op de grote maak te springen, om de feestelijkheden te hinderen. En ik zou het doen. Nee, zover zullen wij het niet drijven. We gaan tot op de eerste galerij en wachten op de komst van de bijaardspeler. Is hij aan de gang met de marseillezer en Zairas, dan drinken we hem iets anders te spelen. Een Oostrijkslied of van de Franse luizen. En ze zullen beneden aardig opkijken als ze dat horen. Goed gevonden. Het is spijter dat ik niet beneden en boven kan zijn tegelijkertijd, om de gezichten te zien die de Franse ratten zullen trekken als ze horen, dat lange wappen het met hun comedien niet eens is. En nu naar boven. De twee mannen beklommen de toren. Ze werden er zonder moeite op toegelaten, daartoe de torenwachter één daar burgers was, die s'avonds bij Oude Spirol aan huis kwam en mede had gedaan aan het roven van de wagen met schilderijen, die door Louten aan Barbier naar Parijs werd gebracht. Oude Spirol stond met langer op de vooruitstekende stenen naast het uurwerk en liet zijn een blikken over de stad gaan. Daar ligt de koningin van het Noorden, Spakij, vast gestoegd aan de zilveren bron van overvloed, die door de overheersers is uitgedroogd geworden. En hier beneden riemelen honderden vreemdelingen, die niet zoals walleer handel en voorspoed aanbrengen, maar op de schelde stad als een hoop kraaien zijn neergestreken, om ze niet meer te verlaten, zolang er een munstuk, iets van waarde zal te vinden zijn. En de signoren laten begaan. En straks zullen de edelste hun dochters hulden brengen aan de vreemdaadzuigers. Ik zou de toren willen afbreken, Lamme. De toren afbreken, Thel. Afbreken, steen voor steen, om ze neer te ploffen op die menigde hier bededen.  Er zijn vele altwerpen daarbij. Dat zou men niet weer houden, want zij die alles laten begaan verdienen met de vijand te sneuvelen. Ik zou gals de stad onder het puin van de prachtige toren willen begraven, want ze zijn niet meer waarde te leven. Ze verdienen niet naar dit ponkewiel te mogen oplikken. Gezijd de strengtuil. Geen zins. Ik zou die uur platen met volle kracht naar beneden willen slingeren, om de kop te pletteren van die dargon. Die dood van armoede naar altwerpen kwam afgezakt, en die het als heer en meester speelt. Hij zou dan weten hoe laat het is. Ik zou de torenspits in de vinsters van het stad huis willen werpen, om de keros te treffen die signor van geboogte zijn, en hun meesterschap over de stad misbruiken, om de Franse honden te dienen, hun wensen ervoor komen, de slaven te zijn van die lieden welke zeggen, en heer te zijn gekomen om de slavernij af te schaffen. Tijl, ik hoor iemand op de trap. Verbergen wij ons. De bijaatspeler kwam heigend tevoorschijn uit de trapopening, ontsloten deur van zijn speelkamer en zetten zich voor het klawier. De tonen der marseillaisen klonken uit de toren. Zie, zij lange, kinder op de meer zetten stoot zich in beweging. Dan is het tijd. We moeten spoedig handelen, zonder aarzelen en allen middelen aanwenden. Ze slopen naar het speelkamertje. Uit de spiegel legde de hand op de schouder van de bijaatspeler die verschikt omkijk. Het liedte van zijn luizen, zei thuis. Maar ik speel dat niet, zei uit de speel. Of het doodt u en doet tenminste de bijaatszwijgen. Ik durf speel, gebootuin, speel of gezet een band is doods. Dit rodeoed had een paar seconden hoogstels geduurd. De bijaardier gaf toe. Met bevende hand en bevende voet herbegon hij het spel. Maar hij ook was antwerpen daar. En bij het spelen de eerste mate herwon hij zijn tegenwoordigheid van de geest en het liedte van zijn luizen vloog in zilveren tonen over de stad. Uit de spiegel had de arm van Lamme vastgeklemmt en met een vreugde glas op het geluidssprak hij Lamme. Zo doen wij dat. Plots spits de goed zak de oren. Gerucht op de trap sprak hij. Dat is de tijd dat we wegkomen.  Waaheen, naar boven, de twee mannen waren nauwelijks verdwenen als een officier en twee soldaten tevoorschentraden en naar de bijaardsspeler sprokken. De bevelhemmer had zijn het degen getrokken. De Marseillaise, kreeg hij woest, de Marseillaise, of ik doorsteek u. En weer niet in de tonen van het Franse volks niet zich uit de toren horen. Toen de stoet op de grote markt verschenen was, moesten de klokken zwijgen. Zij zult rekenschap geven over uw daad, zijn de officier tot de bevende bijaardier. De smaad die gij de een en onverdeelbare republiek en het Franse volk heeft aangedaan zal niet ongestraft blijven. Je hebt uw hoofd op het spel gezet en als je er met verbadding van afkomt, mocht je uw hand kussen. Volg me. De bijaardsspeler had eindelijk zijn spraak teruggekregen en zegde, maar heeft bij gedwongen het lied tegen de Franse te spelen. Wie heeft dat gedaan? Twee mannen die op de toren zijn gekomen als ik nauwelijks de Marseillaise was begonnen. Waar zijn ze? Ik weet het niet. Waar ligt daarboven? Dan zullen wij ze vinden. Kreet de officiere snelde, gevolgd door zijn mannen de trap naar de tweede gallerij op. Van Lamme en Uilenspiegel was er geen spoor te zien. De Franse bevel hebben bekloopt zelfs de ladder die tot in de helft er toren spitslijdt. Niets. De kerel heeft bij me drogen, sprak hij. Daar zal hij ook verboten. Ik laat mij niet voor de gek houden, zo min als de republiek. De bijaardsspeler werd door die soldaten gebonden en naar de gevangenis geluid. Erg plezant is het hier niet sprak Lamme, die aan de buitenkant van de toren, met de voet op een uitspringend stuk steen stond en zich bij de hand aan een stenen naald vastgeklampd hield. Nee, ik heb reeds aangename ogenblikken in mijn leven gekend antwoorden tijl die schrijdings op de stenen teen van de tweede gallerij zat en zich bij de twee handen aan het onderste gedeelte vastgeklampd hield. Ik geloof dat ze naar beneden zijn. Laat ons nog maar enige ogenblikken wachten. Ik kan het niet langer meer uithouden, vooruit dan maken. Wees voorzichtig, Tijl, want jij zit daar nog gevaarlijker dan ik. Als bij ons van beneden bemerkt zijn we verloren. Ik zit tegen de toren aangedrukt. Thou geest, je kunt bij een handje helpen. Ik ben er.  En hij stak over de gallerij gebogen, Tijl de hand toe, die zich al zo uit zijn netelijke toestand kon redden. Toen ze bij de beneden gekomen waren en behoedzaam uit de toren geslopen, zij uit de spiegel totzij de bakker, dat gevaar is weer al achter de rug. Toen ze bij de beneden gekomen waren en behoedzaam uit de toren geslopen, zij uit de spiegel totzij de bakker, dat gevaar is weer over achter de rug. Ik beef er heel nog, antwoorden Lamme, als ik terugdek aan het ogenblik dat we daar als vleermuizen tegen de toren hingen. Indien de verwenste Franse solden hier ons had bemerkt, zouden we spoedig beneden zijn geweest, een slag op onze vingers met zijn degen en uit de spiegel en goed zak vielen aan stukken en brokken op de grond. Als de oude bija dieer spreekt, zullen we ook nog enige plezanten stonden beleven. Kent hij u? Nee. Mij even min, zodat we weinig tevrezen hebben langs die kant. Gaat gemeden de vrijheidboom planten? Dat is een gedacht. We moeten trachten ons te doen opmerken door Dargon, onze beschermer. Komt er dan verraad, dan beroepen we ons op hem. Naar de maat. Ze kwamen juist tegenover de maat, toen Dargon zijn redevoering eindigde. Met behulp van ellenbogen en schouders drongen zij door het volk en hoorden nog de laatste woorden van de Franse commissaris. Burgers, broeders, vrienden. Zo klonkt het uit Dargon's mond. Het is uit de grond van onze hart dat deze geheiligde boom onder ons wordt opgericht. Het is het teken van vereniging, het welk wij aan de vrienden de vrijheid geven. Mochten, uit zijde Boezem, die beginsels van eeuwige waarheid voortkomen. Mocht haar klaarheid alle mensen treffen, die onder het juik de slavernij gebukt gaan. Frankrijk zag zich verplicht eerst de alleenheersintervellen en daaraat tot Republiek verheven te hebben moesten haar en lege joden vrije mannen, de slaven tot verre op hun eigen grondgebied vervolgen tot zij volkomen vertrouwen in haar zouden stellen en in de legers die zij het tot onze ondersteuning uitgezonden heeft. Braver Franse, geen brengt ons dit kostelijk geschenk, de vrijheid en de gelijkheid. Het is aan u dat wij het verschillend zijn en dat geeft u een voortdurend recht op onze erkentenis. Wilt u ons in behoud van verzekeren, omdat onze harten aan de eeuwen verbonden zijn.  Wij ook het onveranderlijk geluk door twee natieën kunnen verenigen en in het vervolg maar eenvolk uitmaken. Leven de Republiek Die kreeg werd door meestal de omstanders herhaald, toch zonder geest geeft, want ieder dacht aan de kostbaarheden die hij voor de Republiek had moeten inleveren en die voor altijd verloren waren, verloren zonder de minste vergoeding. Dagon bewerkte Thijl en zij de makker en zond de twee taal een groet met de hand. Dagon heeft ons opgemerkt, zei Arne Spiegel, nu hebben we van de toren niets te vrezen. Hoe vind je die woordkrammerij van onze vriend? Ik begrijp niet hoe de signoren bij zulke toespraak koud en overschillig kunnen blijven. Het is al Franse bombast, een boom met een boezem die geplant is in de grond onze harten en meer andere dingen, met kop nog staart, opgesaust met vrijheid, gelijkheid, broederschap, slavernij en gewikkeld in een levende Republiek. Wie luistert daar nog naar? Kom, we gaan neelen en moeder thuis gerust stellen. Het einde van half stuk 14. Boek 2, half stuk 15, van Thijl Eulenspiegel in Vlaanderen. Deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. Thijl Eulenspiegel in Vlaanderen, door Jan Bruilands, boek 2, half stuk 15, hoe Lamme Goedzak boos werd toen hij de Godin der Rede zag. Eulenspiegel en Lamme werden niet voor ontrust wegen zijn waakstuk op de toren. Meer dan één burger werd in hertenis genomen, toch bij gebrek aan bewijzen weer vrijgelaten. Het einde de zaak was de bestrafing van de bejaardier, die een zware boed in gemunt geld opliep. Zodra Eulenspiegel zorg zat vernomen, sprak hij tot Lamme. We moeten dat die oude keer overgoeden. Dat zullen we, zei Lamme, als jij het donige geld bezit. Hier is het. Lamme nam de beurs die Thijlem rijkte en sprak. Als jij het eerste deuntje op de toren hoort, heeft de man zijn geld. Goedzak beklomde toren en wachtte de bejaardier. Toen deze was geen tad Lamme op hem toe. Ben heeft u gestraft, sprak hij, omdat je bij de plichtige onthulling van de vrijheidsboom het Litterfranse luizen over de stad hebt gezonden. Ja, zei de bejaardspeler, en ik was zo onschuldig als een lam. Men heeft mij gedwongen, uitleggingen zijn overbodig.  Enige antwerpse burgers hebben veel genoegen gevonden in het niet dat jij gespeeld hebt, en enige geld ben je gebracht om je toe te laten de boet te betalen. Hij rijkte de verbaasde man de beurs toe en was heetslangs de trapopening verdwenen als de bejaardier van zijn verrassing bekwam. De 30e november was antwerpen weer al in feest. De instelling van de Franse rustdag, of D.K.D., de zondagen waren door de republiek afgeschafd en verdwangen door een 10-daagse rustdag, werd gevierd. Op 10 uur voornoen, onder het geluid van klok en bejaardspel, waren de leden de criminele rechtbank uit het huis nummer 25 ter lange gasthuisstraat, dat door de eigenaar, de heer Delafay de levergem verlaten was, al zingende, voorafgegaan door hun bedienden en een vaandeldrager. Achter volgde het schaffeld waarop de pijnbank, de gauw en het rat aangebracht waren. Ten midde van het rat, het welk rondel met ketenden en boeien was behangen, stond ene pauzelijke drie dubbelkronen met portretten van vorsten en prinsen, waar neven ze de wereldbol, de cardinaalstaf, twee beschoppelijke staven, twee kijzers of kodenskronen. Aan de gauw leg benelde de kijzerlijke septig. Zo voordelde de stoet langs de mer naar de schoenmarkt, tot voor de zetel van het commietijd van Waaksemeid, waar het portret van kijzer Jozef aan de gauw werd opgehangen en waar men de wapenschilder van de ridders van het Gildervlies uit de hoofdkerk gestolen, aanstond aan de gauwgnaagelde en medevoerde. De schoudwouters hadden daagstervoren, in de volgende bewoording aan onze kunstschatten in bezitgesteld van dit commietijd. Ik send u enige schilderijen, voorstellen de beeldenis, de vroeger- en hedendaagse dwingelanden, als ook enige versierselen van hun onzuiveren hoofden. Ik wens dat de vlammen, waardoor die voorwerpen gedoemd zijn, onze inwoners in het algemeen verlichten en hun verdiende afschrik der slavernij inspreken mogen. De leden van de Hoogverbeld Commietijd voegde zeggepijden stort. Deze werd vergezeld door een afdeling Ruiterey, gevolgd van dragers van drie kleurige wimples en van ene wagen waarop een jonge vrouw de reden verbeelde. Deze zeggekij was bespannen met zes paarden, versierd met smadelijke opschriften. Musikanten en Ruiters sloten deze bespotelijke opdracht, die na de voortnaamste straten de stad hebben doorkruist, uit het stadhuis de stedelijke regering ging afhalen en dan voort optrok naar de mer. Daar geschieden als dan een feit dat wel geschikt was om de haat onze burgerij Jeges de Republiek zo mogelijk te doen aangroeien.  De menigde oude gedekstukken, schilderijen en portretten van onze beste meesters, die gediend hadden wij de inguldiging en blijde inkomsten van onze vorsten en goedeurs en sinds eeuwen bewaagd en in eerig gehouden werden, staken de Republiekijnen met de schafotwagen en wat de sigpij bevond in brand, als een of verander aan de reden. En terwijl knetterend de vlammen ter hebel stegen, als jammerde zij met hun eenvuurige toren over het verdiedingswerk dat zij plegen moesten, stond de overheid sigpij het vreugdevoer te vermaken of neuringen zij het sajra ter muziek. Redevoeringen werden uitgesproken en namens het magistraat, namens het bestuurder Scheldestad, werden de volgende woorden gezegd. Osvork heeft nog vooroordelen, maar welk volk heeft ergene? Oh, Franse, voegd bij de weldaten waarmee hij het wil overladen, ook die van het verlichten opdat het waardig worden van de vereniging die het betracht. Oude spiegel stond met zij de moeder en Nelen bij de toeschouws. Inderdaad, sprak hij stil, inderdaad. Osvork bezat vooroordelen. En goud. De Franse zijn reeds met het goude baan op. Hij blijft nu niets meer over dan de vooroordelen en aangezien een Fransman niets liggen laat, zal hij die ook wel meenemen. Wees voorzichtig, tuil, vlaast het de boerig. Heb Gelamme nog niet bemerkt? Nee, hij is met geen ogen meer te zien. Ik begrijp het niet. Ga je hem zien heen gaan Nelen? Ja, ik heb het zeer wel bemerkt. Op de schoenmaak drong hij plots, zonder hem woord te zeggen door het volk er verdween. Het is zonderlijn. Zou wij zijn de gaden gezien hebben? Nadat de redenvoeringen geëinigd waren, dan onze kunststukken door het vuur verslonden, reed de stoet naar de dusgenaamde tempel der Reden, ingericht in het karmelieteklooster, waar de godin der Reden op ene troon werd geplaatst. Daarnaam de schout wout als het woord, er sprak onder meer onzin als woord. Het glinsterend licht der Reden, drinkt heden door de dikke duisterlis der Tweeperij. Eer de zon, haar jaarlijkse omloop nog eens heeft voorbracht, moeten de dwingelanden verplet en de volkeren vrij zijn. Ontsteek dan in onze hart het vuur van een vroomenaarijver, opdat wij, daardoor aangedreven, onze armen wapenen en met onze broeders deelachtig worden aan de lawerkransen welke er nog te plukken zijn.  Uilen spiegelte dat vooruit en vroeg de toelating om als burger der stad en als Vlaming, enige woorden te mogen zeggen, wat hem geredelijk werd toegestaan, daar de Franse met genoeg zagen dat een antwerpen naar, zo dachten ze, en een belg mee wilde doen aan hun een gekke comedie met de godin der Reden. En tijdens sprak, met zijn krachtige orgaan, dat dezelfde tijd aangenaam en doeltreffend klonk. Burgers en burgeressen. Vandaag is wel het schoonste feest ingesteld dat ooit de antwerpen werd gevierd. Kan er op aarde iets schooner bestaan dan de Reden, en zijn er lieden meer te loven dan harendinaars? Daagong, die bij de plechtigheid aanwezig was en tijd kende, had met verbazing uit de spiegel om het woord te horen vragen, en zijn verbazing bereikte het toppun toen hij in begin van de Redenvoering van onze held vernam. Daar schuilt iets achter, dacht hij. En tijdens sprak. Burgers en burgeressen, hulder te reden, die u door de Republiek is aangebracht geworden. Gij weet het alles zo goed als ik, dat er geen grijntje reden in grans de scheldestad te vinden was, vooral eer de Franse van Lossers er hun pleide intreden gedaan hadden. Tans zeidgevang reddeloze signoren, geestrijke Franse onderdanen geworden. Huldig te Republiek dus, die bron van reden. Stormachtige toejuigingen braken los. Ieder woest zich af wie deze Vlaming welzijn kon. Behalve Dagon, die het hoofd schudde en dacht, tijdens in de hersens geraakte of iets van plan. Uile spiegel vervolgden. Burgers en burgeressen, gij zeid niet waardig dat de Franse u uit de slavernij hebben verlost, want gedurfd klagen. Ik weet het, over het verbreken uur boeien. Gedurfd opstaan tegen de mannen die uur verdukkers verjaagd hebben. En welke redenen hebt gedaag toe? Dat men u als een jaten geeft die de waarde niet hebben van gemunt geld? Dat is een bewijs dat de reden nog niet geheel in u is doorgedroggen. Het is toch redelijk veel minder waarde te hechten aan papieren dan een goud en zilver? Het spel begint, dacht Dagon. De aanwezigen keken ook andere ondervraagend aan. Tijlen vervolgden. Gij klaart, omdat de Republiek uw kostbaarheden heeft opgeuist. Weer een bewijs dat geniet redelijk zeid, want koken moet kosten. De Republiek moet een leger onderhouden om vorsten en dwindelanden van hun troelen te spijten.  En het is dus gewettig dat de genen die reeds van het juk bevrijd zijn, al geven wat ze bezitten om hun even naast de insgelijks van het juk der verdrukkers te verlossen. Gij die klaar dat gearboeden leidt, dat je uw levensbidden moet afstaan voor de vreemden in het leger. Gij hebt in genedelen reden tot klagen. Zegt de gezonde reden u dan niet, dat in een Republiek, daar waar alleen nog vrijheid, broederlijkheid en gelijkheid heerst zijn, vooral gelijkheid. Ieder het zijden moet bijdragen voor het nut in het belang, ter schutting van het algemeen. Er worden vele ongelukkigen, vele hongerleidenden tussen onze verlossers aangetroffen en het is dan ook allerplicht, al wat gebezit met hen te delen. Zij die zorgen voor het algemeen, en dat gaat vol. Persoonlijk mag ieder van armoede en honger doodvallen als het algemeen mijn leven blijft, er baat bijvindt. Als je dat die begrijpt, zij het gewaard van armoede te sterven. De schouts pak fluisterend met de Franse officieren. Die kerel mag niet verder spreken, zei hij. Het gen hij zegt is gevaarlijk, of het gemeente is of tot ophitzing onze mensen moet dienen. Wees dus waardige burgers, enig, enig en onverdeelbare republiek. En als je honger hebt, klaag dan niet, want het is om haar recht te houden dat je u die oploffering moet getroosten. Denk aan de volkeren en de oude tijden, die alles oploffen doen om vrij te wezen. En denk eraan dat het beter is vrij van honger te sterven dan gevoed in de slavernij te leven. De kerel raakt immer de gevoelige snaarde de signoren aan, zij de schout, en spreekt alleen van honger en arboede. We moeten hem doen zwijgen. Ulle Spiegel bemerkte dat de schout niets goedzinnig zin had, en hij eindigde zijn toespraak in de volgende bewoordingen. Burgers van Antwerpen, gezij de Lafvaarden, gelaten hoe geboren de grond of vreemd gespaars verontreinigen, houdt dat gebroed in het leven in steden het te verjagen of de nek op te vringen. Gezij de Lafvaarden, de naam van Antwerpen na niet langerwaardig. Ulle Spiegel sprong tussen de menigte, en zocht zich een uitweg te banen. De Fransen en Frans gezinden brulden van razernij, en het was met de degen of de pistolen in de vuist dat ze voor uitdrogen naar de plaats van waar tijd het woord tot de vergadering had gerecht.  Onze held, die te midden van een groepje Frans gezinnen terecht was gekomen, die hem de uitweg versperkte en hem vastgrepen, ging een sterkt ogenblik beleven, toen opeens de aandacht van hem afgewend werd en alle blikken op de troonvielen waar de godin de reden gezeten was. Deze laatste had het snijdende kreekt uitgestoten, en met één sprong tussen het volk de vlucht genomen, achtervolgde een struise kerel die een knuppels waarde. De menigte, niet weten wat er gebeurd was, liet de godin door, die naar de uitgang uitde, en, als ieder was en verbazing bekomen was, waren vrouw en man verdwenen. Ulle Spiegel was even minder te vinden. Hij had van de gelegenheid gebruik gemaakt om naar de uitgang te sluipen en zich uit de voeten te maken. Wat was er met de godin de reden geschiet? Toen Lamme, die met uite Spiegel en zijn gezin naar de stoet was gaan kijken, de zegenkarm met de godin de reden had zien voorbijtrekken, had hij grote ogen opgezet en was, zonder iets tot zij de gezellen te zeggen, de wagen gevocht. Hij kon zijn ogen van de godin niet afhouden, en toen deze in de tempo de reden werd binnengeleid, sloop hij achter haar in de zaal, en als ze op haar troon gezeten was, riep hij half luid, vrouw van Lamme goed zak. De godin de reden keek verschrikt op. Zij is het, ze Lamme, ik zal ze godin de redenen. Hij greep een stok, een dik stuk paal dat onder de troon lag, en was op het punt die knuppel op de rug de godin te laten neerkomen, toen hij de stem van Ulle Spiegel hoorde, die vroeg enige woorden tot de vergadering te mogen spreken. Halt, ze Lamme, dat is tijl, ik moet wachten wat mijn knuppel zou me beter te pas kunnen komen. Toen hij het slot van Ulle Spiegel's reden gehoord had, en zag in welke gevaarlijke toestand zijn makker verkeerde, sprong hij plots voor de godin en zijn de knuppel onder haar neus duwende, kreeg hij, hieruit, of ik sla u dood. Lamme, ja, Lamme, die u de kaminjolen gaat neren dansen, hieruit. De knuppel kwam op de schouder van de godin neer. Deze uiten een snijdende gil en sprong van de troon, en zoals we gezien hebben, vluchten zij naar de uitgang. Achtervolg door Goedzak.  Dit alles geschiede op veel minder tijd al de nodig is om het bonder te beschrijven. Na het korte ogenblik van algemene verbazing liep ieder naar buiten om de ontheiliger van de tempel der reden, die de godin van haar het troon durfte verjagen, loon naar werken te geven, toch, hoe men ook in alle richtingen zocht, er was geen spoor meer van Lamme en zijn de vrouw te vinden. De godin der reden woonde op een zolder in de Schuddershofstraat, en ze was natuurlijk, zo snel het harenbeden toelieten naar haar woning geëild, zodat ze op een omgezin die kreide afstand had afgelegd. Als een kat die met een pak slaag bedreigd is, vloog zij als het ware de trap op, maar Lamme was zo vlug als zij de vrouw en eens de deur van haar zolderkamer te kost sluiten, stond Goedzak in het vertrek. Een ogenblik bleef beiden, bijna bij de adem, heigend voor elkaar staan. De vrouw wirpt zich op de knie in een kreeg, sla me niet, sla me niet! Daar past de Lammes woede in woorden los, ha, kreeg hij. De echtgenoten van Lamme Goedzak onteeert zij de naam. Zij helpt de Franse ratten in hun komedenspel op het volk te bedrigen, ha, heks, dat zult gebekopen. Zijn ogen stond in wild, nimmer had ze haar man al dus gezien. Ze smeekte, sla me niet Lamme, in naam onze liefde dood me niet. Lamme hielde knuppel boven het hoofd, gij zult boeten. De vrouw sprong op en hield met beide handen de arm tegen die haar ging tuchtigen. Lamme, ik heb het gedaan omdat ik van honger sterven ging. Goedzak voelde zich calmer worden, hij keek haar aan. Vluchtig kruist hem de gedachte zich in zijn brein. Was het aan zij de schoot niet? Had hij haar niet in het gebrek gelaten zonder zich om haar te bekommeren? Hij liet de knuppel op de vloer vallen. Een kreeg van vreugde ontstapte aan haar mond en servierp haar armen om zijn hals. Lamme keek haar aan, zoals Schoon, met de kroon op het hoofd en in het blanke gewaard der Godin. Hij drukte haar aan zijn de boesen. En terwijl de Franse naar de Godin de reden zochten, beruimde deze middenen, met Lamme Goedzak, om ongemerkte stad te verlaten.  En zanderemdaaks, smorgens, werd de slapende drinkerbroer op de straat ontdekt, gehuld in het kleed van de Godin en haar kroon op de kop. Waar hij die zonderlinge kledij gehaald had, wist de man niet te zeggen. Lamme wist er meer van, doch hij was nergens te ontdekken. Het huis van uit de spiegel in de Jodenstraat werd aanhoudend door de Franse speerhonden bewaakt, doch geen mens vertonen zich van geheel het gezin. De meid, die alleen thuis was, wist niets te zeggen dan dat al de bewoners de samen waren uitgegaan om de stoeten in en niet meer terug waren gekomen. Dagom was kwaad en schuld de spoorhonden voor uiskakens. Het was de eerste maal sinds hij de antwerpen afgevaardigde en de Franse regering was dat iemand in het openbaar tegen hem durfde opstaan zonder onmiddellijk te worden gestraft en de Franse deur niet wist dat uilenspiegel een sterker tegenpartij was en het wel ligt nog meer zou gebeuren. Het einde van halfstuk 15 Boek 2, halfstuk 16 van Thijl Uilenspiegel in Vlaanderen Deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leel Thijl Uilenspiegel in Vlaanderen Boek 2, halfstuk 16 hoe Uilenspiegel voor Dagom als advocaat optrat. Zoals de lezers het reeds zullen geraden hebben had Uilenspiegel met zijn gezin ter per pot in de kelder tegen het vleeshuis een onderkomen gevonden waar ze alle in de grootste onrust wachten op het verschijnen van lammen die echter niet kwam. Een paar dagen na het voorveld op het feest der reden kwam pot in de kelder ver gezelf van een vrouw met rood geweende ogen van de trek op de mond. Men kon dadelijk bemerken dat die vrouw veel had geleden. Hier is nog een slachtoffer van de Franse verlosers, zijn pot. Neem plaatsmoederke en vertel eens wat er gebeurd is. De vrouw zoek op de stoel die pot haar toeschoof en barste in snikken uit. Kom, niet ween, sprak pot. Zeg eens al wat gewet en misschien ze al mijn vriend raad kunnen geven. Wees calm en vertel. De vrouw droog naar haar traden en met nu en dan een snik tussen de woorden verhaalde zij. Als de sans-culotte terug de antwerpen zei gekomen was iedereen dood van schrik en bijzonderlijk de Engelsen die nog in de stad wonen kregen het kiekenvlees als ze slecht het woord sans-culotte hoorde uitspreken.  Al de Engelsen zijn dan ook gevlucht bij de tweede intrede van het Frans gespaars. De vrouw keek angstig het vertrekgrond. Ik mag dat hier toch wel zeggen. Gewoogd op de Franse schelden als de duivel op zijn moeg, zelfs onder de grond hebben ze hier in de stad niets dan vijander. Al de Engelsen zijn dan ook gevlucht, vervolgde de vrouw. Mijn man, die wever is van beroep heeft van die gelegenheid gebruik gemaakt om een en een partij linnen, zakken en broeken voor een spotprijs aan te kopen op de vrijdagmarkt. De Franse zijn dat te weet gekomen. Een avond is een bende in ons huis gedrongen en na alles doorzocht te hebben zijn ze met al het linne heen gegaan en ze hebben bij de man meegenomen op te sluiten. Ze beweren en hier ontsprongen op new tranen aan de ogen de vrouw dat mijn man het in een gestolen heeft. We hebben bewezen dat het eerlijk gekocht is geworden maar niets heeft geholpen. En Dargon heeft zelfs gezegd dat ik niet beter ben dan mijn echtgenoot en hij van plat was mij te doen aanhouden als medepichtige. Ik heb vier kinderen, arme bloeikers die bijna geen eten meer hebben hun vader in de gevangene zit in het werkstel. Ik bekop nergens gehoor testen meer dat geen enkel van al de overheden Vlaams verstaat. Gezend ben Dargon geweest vroeg Thu Verscheiden de malen? Hij heeft u niet aanhoord? Ja, maar zoals ik u gezegd heb heeft hij mij met gevangenen straf gedreigd indien ik het nog waagde de invrijheidstelling van mijn echtgenote eisen. Uw man is door het gerecht veroordeeld. Ja, hier zonder zicht te kunnen verdedigen want hij kent geen woord Frans en al de rechters begrepen geen lettergreep Vlaams zelfs de getuigen die hij heeft opgeroepen om zijn onschuld te bewijzen konden niets voor hem doen want zij kenden even min Frans. Dargon kan iets voor u doen we zullen samen tot bij hem gaan de moeder kijk Thu met angst in de blikken aan. 