Afscheidssymposium prof  de Roo op donderdag 24 november 2016 - Tranzo - Tilburg University
een beetje afgelopen en in elk geval op landelijke niveau er zijn bestuurlijke akkoorden waarin de sector in feite zegt wij vinden dat macro-budget een legitief iets en wij laten ons daar min of meer in opsluiten maar daarvoor proberen we er altijd onder uit te komen er is natuurlijk een hele goede reden waarom dat verzet er was de gezondheidszorg is een geweld dynamische markt is echt een groeimarkt en als je wordt gewonden aan een budget dan betekent dat je die groei niet meer één op één kan vertalen in meer geld naar je toe in een hogere premie in feite maar dat je met het beschikbare geld moet proberen ook die groei op te vangen en dat kan, dat begrijpt iedereen wel dan moet je efficiënt te gaan werken met het beschikbare geld moet je op een of andere manier beter gebruiken en dat is ook precies wat de overheid en de politiek altijd zei als wij op landelijke niveau aanklopten wij de overheid dan zei dat het niet geld genoeg er is geld genoeg je moet het gewoon beter gebruiken ik ben daar ervaringstijdskundig in ik ben een tijdje lang branchevoorzitter geweest aan het eind van de Nederlandse Zorg Federatie eind jaren 90 en wij brachten elk jaar een rapport uit gezondheidszorg in Tel en toen was het wel heel mooi geobjectieveerd en dan kwam je daar weer in Den Haag en dan zei die politie ik ga nou eerst maar eens doelmatig werken twee verschillende werelden die helemaal langs elkaar heen schoven en dat was misschien wel een eilig spel wat we hadden op landelijke niveau maar ja, ondertussen was er wel een budgetering ingevoerd en daar moest je dus aan houden dus op instellingen niveau, op organisatiediveau moest je hier gewoon aanpassen er was maar zo veel geld en de vraag die na je toe kwam die mensen hadden steeds hogere verwachtingen ja, dan moet je wat dus wat moet je dan doen nou, in de eerste plaats ik heb het nu over de periode in de jaren 80 als zo'n financiële opgave naar je komt dan kijkt je rond in je organisaties wie daar verstand van heeft dat waren niet de mensen die op dat moment echt in controle waren, dat waren de professionals dus je ziet in de jaren 80 dat in de bestuurlijke sleutelposities veel professionals worden vervangen door financials dat is logisch want, waarom je had in dat handelingsrepertory had je een kostenstratigie nodig je moest wat aan je kosten gaan doen want anders kwam je niet uit dan was het eind van het jaar kon de kast niet kloppen nou, dus wat we zien is dat vanaf de jaren 80 in de gezondheidszorg een kostenstratigie komt maar wel een primitieve wat ik zag, in de jaren 80 dat is eigenlijk in de jaren 90 dat was een soort besmetting van uit het Haagse politieke jargon die zei, er moet bezuinigd worden als je ging graven, dan ging het helemaal niet over bezuinigingen maar over het afrennen van de groei maar ik bedoel me dat bezuiniging het slagwoord was, er moet bezuinigd worden ja, je moest elke keer maar weer bezuinigd worden want anders kwam je straks niet uit met ons geld en hoe bezuinig je dan en daarom was het primitief zeker in het begin nou, dat doen we met de kaasgaaf iedereen moet gewoon 10% indever in de eigen organisatie in het beleidsmatige jargon een beleidsarme oplossing daar zit er geen keuzes in dan is zo'n bezuiniging niet gekoppeld aan het toekomstbeeld dat toekomstbeeld is fucking putters waar woont het naartoe nee, we moeten bezuinigen het is pompo of verzuipen, zoiets onderdeel van die primitieve kostenstratigie was het uitstellen van investeringen maar als je dat doet en het doet dat het systematisch dan won je in feite je infrastructuur uit dan zit je met dingen die al 10 jaar lang zijn afgeschreven of zo en steeds, weet dat fouten gevoelige worden, dat soort zaken dus dat is misschien voor 1 of 2 jaar wel aardig om te doen maar niet als een systematische strategie en dus ook gaan fuseren want wat in de boekjes gelezen dat schaalvoordelen oplevert nou, ik denk dat ik wel zo'n stapel literatuur heb van mensen die geprobeerd hebben om uit te rekenen wat er allemaal opgeleverd heeft en dat gaat alle kanten om want het is zo complex en zo ingewikkeld en ik ben er nog steeds niet van dat die fusies die schaalvoordelen hebben opgeleverd die in theorie zo beloofd worden in een geval werd gezagd in de praktijk als die jaarrekening moest worden opgemaakt dan leveren we het allemaal niet zoveel op en dat betekende omdat die financiële druk zo groot was en eigenlijk nog steeds is dat er een proces opgang kan van afwentelen van kosten van zo'n primitieve strategie we wenden het af op personeel dus we geven ons personeel geen salarisverhoging meer dat was in de jaren 80 aan de orde toen zijn de salarissen van de verpleging, verzorging, zijn we verwoorden en dat heeft onder geweldige explosie genijd in 1990, toen is nu 91 is er opgericht en toen kon dat dus niet meer sindsdien is er van die afwenteling als strategie geeft mogelijkheid meer aanwezig maar je kan ook afwentelen op zorgvrager dat is heel simpel, wachtlijster toen we begonnen in de jaren 80 in de jaren 90 liep dat verder op toen had een aantal mensen inderdaad schrijven nee, maar het is toch een verzekering die zijn naar de rechtbank gelopen en hebben gezegd ik vind het dat er geleverd moet worden geen wachtlijster en dat is toen opgeloft door te zeggen van wat zijn acceptabele wachtlijsteren dus een paar dagen of een paar weken de treknormen en zo is dat dan weer politiek allemaal ingebed maar vanmorgen reed ik hier naartoe en toen hoorde ik op de radio alweer dat een ziekenhuis in het zuiden van het land alweer had gezegd ja, het raakt bij ons allemaal verstopt wij kunnen onze patiënten uit de ziekenhuizen niet meer kwijt naar de verpleeghuizen want hij zei wachtlijster en dan betekent dat de mensen de ziekenhuizen in moeten dan komen we ook op de wachtlijst dus het begint alweer te groeien we moeten maar eens opletten dat de afwenteling begint weer te komen wat een alarmierend verschijnsel is je kan ook afwentelen op het zorgproces en dat is iets wat ik begin van de jaren tacht heb je gezien gebeuren en dat groeit nog steeds door eigenlijk en tegenwoordig is daar veel aandacht voor de verarming van het zorgproces in het zorgproces zitten elementen die kan je niet goed meten we hebben daar wel woorden voor we noemen het warme zorg aandacht, zei Diana niet zo goed meten bij dat is de eerste wat wegbezuinigd wordt als je dus de werkdruk opvoert in de gezondheidszorg dan wing je de mensen om zich te concentreren op de technologische kant van de handelingen van die relatie waar ik het net over had en de rest laat je dan maar lopen want die technologische ingrepen die zijn vitaal om het leven en de gezondheid verder te kunnen doorzetten maar het zegt niks over de kwaliteit van het leven afwenteling dus dus je ziet in zo'n primitieve kostenstrategie allerlei ongewenste effecten afwentelingseffecten en wat daarbij in feite het meest zorgwekkende is is dat die verschijnselen die maken inbreuk op die kernwijders want wachtlijsten zei het natuurlijk niet overal ze zijn hier en ze zijn daar maar niet op alle plekken dat leidt tot ongelijke toegang in de zorg lijken de leiders ons zelf tot ongelijke behandeling denk ik in de zorg het leidt er ook toe de zorgprofessionals dit is een verlies van mijn beroepsheer hier kan ik niet meer achter staan zeker als die warme zorg verdwijnt dan gaat er dus iets weg wat wel een inbreuk maakt of er is een verlies van die prachtige waarde van de best denkbare zorg die zowel door professionals als door zorgvraagers traditioneel verwacht wordt die hele hoge waarde van het gaat om de kwaliteit van het leven Bram de Svan heeft daar mooie dingen over gezegd de zorg is toch wel echt iets anders het is iets excertieels het gaat om de kwaliteit van het leven de best denkbare zorg dat is wat je graag wilt bieden als professional dat is graag wat je wilt hebben als zorgvraag maar als de zorg verarmt is dat niet meer de best denkbare kwaliteit van de zorg dus een inbreuk op de kernwijders dat is natuurlijk niet houtbaar en je ziet dan dat ergens in de jaren 90 het verder gaat maar dit repertoire is niet goed we hebben een ander denkkade nodig en dan wordt de bedrijfskunde omarmd en daar heb ik dus zelf ook aan meegedaan dus als ik hier nere dingen over zeg dan kunt u dat meteen ook op mijn eigen rekening zetten dat is in ieder geval een handelisrepertoire wat helpt omdat je dat niet meer denkt in termen van bezuinigen maar je denkt in termen van verhogen van productiviteit en dan ga je dus bijvoorbeeld fordio management doen je gaat uitbesteden je gaat je zorgprocesen ga je herontwerpen nou dat levert echt wel wat op dat geeft geweldige efficiëntie verbeteren pro shoenregelen ik heb er nog steeds geen mooie Hollandse woord voor maar het is het zelf tanken in de zorg we schaarven een deel van de zorgprocesen naar de zorgvraagers en als ze genoeg intelligent zijn ze hebben enig denkvermogen dan zijn ze in staat omgeving de productiviteit en de efficiëntie te verhogen en die verwachtingen van die politici te honoreren maar ja het is toch niet het definitieve woord en dat zie je omdat we ook nu nog steeds in de zorg ik had het net al over die wachtleesten hij wordt geklaagd over het verlies aan kwaliteit van zorg en namens de service kwaliteit in het bedrijfskundig jaargrond en daar wordt over geklaagd dus het is nog steeds niet zo dat we weer terug zijn bij die best denkbare zorg met die goede toegankelijkheid we hebben die oude waardes als het waarde wel verloren voor een deel maar niet kunnen herstellen er is geen weg terug en dat heeft te maken met de feit dat ook die bedrijfskunde te bepaalde tekortkormingen heeft een tekort iets meer dan 100 jaar geleden is begonnen in de industriele omgeving massa productie en dat betekent dat als je dat soort processen kijkt dan heeft een bedrijfskunde ontzettend veel te vertellen daar kan je heel veel van leren en als je dan in de zorggrond kijkt dan denk je van ja laboratoria zou daar een mooi voorbeeld van zijn daar kom je dus een heel end mee maar de zorg is natuurlijk niet alleen maar het is een dienstverlenend proces zorgen aan wie er zijn dienstverlenende organisaties maar de bedrijfskundige theorie op het gebied van dienstverlenende organisaties is eigenlijk pas in de jaren 50 op gang gekomen en als je dan ziet wat ze bestudeerd hebben wat zeg maar de grondslag is van het denken over hoe je dit soort organisaties moet functioneren dan gaat het over accountriciëcantoren dan gaat het over banken dan gaat het over recreatiebedrijven maar het gaat niet over gezondheidszorg dat element van die dienstverlening waarbij die symbiotische relatie aanwezig is en die vertrouwensrelatie tussen die professional en die zorgvrager ja dat vind je natuurlijk niet banken doen wel net als of maar goed dan moet je juist luiden dat ik nog maar een keer te lezen oké en de bedrijfskunde is dus wat zwak ten opzichte van dienstverlenende organisaties als het over professionele organisaties gaat met professionele autonomie daar is eigenlijk de theorie voorweiding pas in de jaren 90 weet je van op gang gekomen Nederland is daar een frontrunner in wij hebben Wecherman met zijn boekers en publicaties over het manager van professionals en ja dat is heerlijk maar als je naar Amerikaanse literatuur kijkt dan zijn professionals mensen ja daar moet je zo snel mogelijk dat zijn onwilliger die willen zich niet in laten ordenen in mooie gestammerdiseerde processen daar kom je niet zo heel ver mee er zit een geweldige spanning tussen bedrijfskundigdenken en het denken over professionele organisaties en te slotten ja zorg aanbieders in elk geval in Nederland zijn publiek private hybrides het zijn private rechtelijke organisaties die publieke taken vervullen nou daar vind je in de bedrijfskunde heel erg weinig over dat geeft dat betekent als ik het probeer samen te vatten en nu praat ik Frans van de Bosna hoogleraar bedrijfskunde aan de RSM en die ging twee jaar geleden met pensioen misschien zitten we zelfs wel in de zaal en die heeft heel nadrukkelijk aangegeven dat er schort in die bedrijfskunde dat is namelijk er is geen goed focus op maatschappelijk rendement gaat en niet om het rendement van ouderhouders met andere woorden die theorie vorming daar zit er als wij een gat in en dan zit er ook een gat in als het gaat om de logica van de haastse politiek aan de ene kant en de logica van de bedrijfskunde aan de andere kant die publiek private hybride dat zijn twee logica's die op elkaar botsen en nu kunt je dat bijvoorbeeld zien bevrouw Schippers is totaal tegenstander van de politicaal integratie tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars terwijl mijn collega's schud in de jaren tachtig prachtige publicaties hebben geschreven over hoe mooi dat kan worden als je juist dat soort organisaties met elkaar integreert maar dat heeft te maken met ideologische cursus met politieke cursus die staan dan haaks in een concrete situatie op de bedrijfskunde logica om te zorgen dat je goede constatiatie hebt ja, dat lukt dus niet dat is allemaal helemaal niks en daar blijft het niet bij die bedrijfskunde als je gaat graven heeft een wilde set die niet zo zonder meer de vereniging is met de wilde set uit die bestuurlijke cultuur die ik er net voor u heb beschreven om maar iets te noemen het is, bedrijfskunde is het heel erg goed om in bepaalde situaties activiteiten te concentreren banken hebben dat goed begrepen die hebben al hun bankfiliaan in kleine dorpen hier in Brabant hebben ze weggehaald want dat kost natuurlijk verhoudersfeest heel veel om die in de lucht te houden op een gegeven moment heeft iemand gedacht dat dat bij de geboortezorg ook zo is en dat is natuurlijk zo je kan het ook uitrekenen en dan is het de oplossing en dat is de oplossing die nu ook hier gekozen is de economie is allemaal heel erg juist zijn goed verdedigbaar en zelfs macroeconomisch misschien maar u zult maar een zwangere vrouw zijn ergens invereren en dan naar goes moeten voor de bevalling en dat is al onderweg maar een extra complicatie met andere woorden het is een leuk idee dus de concentratie het is een mooi bedrijfskundig concept maar het staat haks op zaken als kwaliteit van zorg toegankelijkheid van zorg portfolio management ook zo is portfolio management is de essentie is dat je zegt ja wat doe ik allemaal ik heb een aantal activiteiten en sommige zijn verlieslatend de bestuurlijke traditie hier was dat als je profitcenters had als je activiteiten had waar je geld aan verdiende dan hevelde je het overschot die loscenters waar je geld bij moest portfolio management zegt ja dat moet je niet als systeem doen je moet gewoon activiteiten waar je steeds geld bij moet structureel geld bij moet je moet je gewoon sluiten maar als je dat allemaal gaat doen en ik zie het in de zorg gebeuren dat het focus van zorgorganisaties versmalt maar krijg je dus doelgroepen in de zorg die zijn van weest die kunnen nergens meer terecht omdat de organisatie in feite het voor zichzelf gekozen heeft en niet voor de zorgvraag die in het veld aanwezig was en als je dus een kostenintensiever patiënt bent waar de NZA geen goed tarief tegen over heeft gesteld dan ben je behoorlijk in de aap geloceerd in Nederland we moeten gaan kijken bij Omega in de Eiberg daar zit een complexe dubbel gehandicapte kinderen die weet niet wat je ziet maar wat interessant is is kijken van hoe wordt dat dan gefinancierd je wilt niet weten wat daarvoor lobby traject aan de grondslag heeft gelegen om te zorgen dat daar in elk geval net voldoende geld binnenkwamen om deze kinderen een menswaardig bestaan te bieden ze zijn zeer kostenintensief behandeling is zeer intensief ja en dan val je buiten de normale paden dan moet je je uitzonderingsprocedie bevechten en dat is een hele lastige en dan loop je dus het risico dat er voor jouw categorie onvoldoende geld beschikbaar is maar in segmentatie op het moment dat we in Nederland de situatie creëren daar komt er straks op terug dat zegt wat echt feeding is de bestemingspartij ik kan het misschien wel via een u-weg-constructie maar dat betekent dat als dat zicht bij wordt dat de zorg niet met de bestenkbaar zorg is dan kan je de mart gaan segmenteren dat is bedrijfskundig is je hebt bij je korfzorg en zeman-zorg waarom niet bedrijfselkundig helemaal verantwoord maar vanuit die oude bestuurlijke cultuur die ik net aangehaald zei Je wilt geen maatsegmentatie in de zorg hebben. Je wilt voor iedereen de beste denkbare zorg hebben. Nou, die bestuurlijke cultuur, die valt uit één. Dat had ik al gezegd. Wat je ziet, is dat de gevestigde aanbieders, omdat dat bedrijfskundige kader toch niet één op één op de gezondheidszorg past. Het zijn al die bestuurders, die zijn op een eigen manier maar een beetje gaan winkelen in die bedrijfskunde, zou ik kunnen zeggen. De een gaat pakten. Dit eruit en de ander pakten. Dat eruit. Het vringt hier en daar. En iedereen heeft daar zijn eigen oplossing voor. Er is geen gemeenschappelijkheid meer in de richtingen die je inslaat. Iedereen in het eigen hieren nu voor zijn eigen organisatie past het bedrijfskundige handelingsrepertoire aan. En dat geeft een soort puriformiteit sinds een jaar of tien die we daarvoor eigenlijk helemaal niet kenden. En dan hebben we ook nog een stel nieuwkomers die zijn helemaal onbelast. Die komen van buiten. Die hebben een eigen waardemix. En de eigen bedrijfsmodellen daarbij. En die trekken zich sowieso al niks aan van wat er in het verleden gebeurd is. Wij door de puriformiteit nog verder toe neemt. We hebben bijna aan het eind. Ja, wat zie je nou gebeuren op dit moment in de praktijk? Wat zie ik gebeuren in de praktijk? Er is een categorie gevestigd aanbieders. Ik denk dat de meeste, zoals we hier zitten, dat, zeg maar, uit die context komen. Jullie organisaties vertonden waarschijnlijk 30 jaar geleden al. We staan nu ook nog steeds. We staan waarschijnlijk over 30 jaar ook. Dat zijn de gevestigde aanbieders. Dat zijn, in de bestuurlijke cultuur, als ik daarnaar kijk, de bestuurders die nog steeds goyaal zijn aan dat beleidskaderzorg, die proberen hun tenten te runnen op een manier waardoor ze uit kunnen komen met het geld, wat landelijk is afgesproken. Dan heb je dus een kostenstratigie nodig die heel krachtig is, omdat je anders die geweldige groeipotentieel in die markt zit, die wildheid zou je kunnen zeggen, de wildgroei misschien zelfs van de zorgmaart, die kan je anders niet opvangen. Je moet geweldig aan je kostenstructuur werken. En wat je ziet, is dat de een kan het wel, de ander kan het niet. Sommige zakken door de ondergrens heen. En in Den Haag zijn ze dan snel klaar. Dan zeggen ze, ja, we hebben zo'n paradepaartjes, maar daar doen ze het heel erg goed.  Ja, maar dan zouden ze nog eens eventjes naar de bedrijfskundig moeten kijken, want dan is er ook nog zoiets als locatie voordelen. Als ik bouw in Oostroeningen, dan kost me wat minder dan als ik bouw in de centrum van Amsterdam. En dan heb je een structurele kostenverschil, dat werkt nog jaren door. Dat soort zaken. Daar wordt niet over gepraat in de politiek. Dus dat is maar een snel klaar. Bovendien zie ik, ik zit zelf in een directiegroep, dat ook de mensen die als paradepaartjes worden aangepreezen, dat die zeggen, ja, maar dit houden we niet vol. Dat kader is, dat wordt zo knellend, wij gaan op een gegeven moment ook onderuit met onze kwaliteit. Maar sommige zaken al door de ondergrond heen. Voor de pauze is er over het plascontact gesproken, heel even kort, dat is dan weer zo'n signaal, heel spectaculair. Dat is toch ergens weer een partij door de ondergrond heen gezakt. De politieke reactie is dan om kwaliteitseisen te normeren en zichtbaar te maken. Op dit moment loopt er dus een discussie van hoeveel begeleiders moeten er op een groep de mensen. Ja, dat is allemaal wel leuk. Maar als je zo normeert, dat breng je dan in kaart. In wezen, bedrijfskundig zien, de ondergrens. De bodemkwaliteit, als je normeert, dan normeer je niet de top, als je normeert zegt iedereen, oh, dat is wat ik minimaal moet doen. Dus je lokt uit, als het ware, dat er een marktsegnatatie over staat. Dat is een onbedoeld effect, hoor, van wat er gebeurt. Niemand wil dat natuurlijk. De discussie wil er zeker geen marktsegmentatie. Maar op het moment dat je kwaliteitseisen zichtbaar maakt, op zo'n manier als het nu gebeurt, zet je de deuren open voor marktsegmentatie. Dan zijn er aanbieders die zeggen van, hey, ik hoef er dus alleen maar dat en dat te doen. Zoals scholieren opgelaten zeggen, ja, als ik het zes heb voldoende, dan ga ik wel over. Dat is wat ik zie gebeuren. Dat ik zie gebeuren bij de gevestigde aanbieders. En het gaat iets verder. Dat zijn die andere soortige aanbieders. Er zijn gewoon ondernemingen. Er zijn ondernemingen, of ondernemers, die hebben geld, die hebben kapitaal en die zoeken rendement. En dat deden ze vorige buiten te zorgen. En nu denken ze, nou, er zijn ook wel marktkantse in te zorgen.  Als we daarin stappen, dan is er ook rendement te halen. En soms doet ze dat heel mooi. In de ouderzorg heb je de Martaflora-huizen. Topkwaliteit. Echt topkwaliteit. Als je daar naar binnen gaat zegt, ja, zo wil ik het graag hebben. Zoveel rust, zoveel aandacht, zoveel luxe, zoveel komen voor. Zoveel van die mooie dingen die Diana in feite in beeld bracht. Je herken je meteen, want je ziet het, je voelt het. Er is de atmosfeer voor de organisatie. Je hebt ook organisaties, die zetten in het bodemkwaliteit. Dat zie je in de thuiszorg, zie ik het heel duidelijk. Ik zie dat ook in de ouderzorg gebeuren. Dat zijn partijen, die komen gewoon binnen als ondernemers. En die zetten het in de markt. Dat is de marktsegmentatie. Als het gaat om de bodemkwaliteit, in de tijd dat ik brandjevoorzitter was, mocht je wel eens op ministerie komen, dan zat er ergens in de gang. Op een houten bankje zaten er een paar mensen. En dan zei John Bergst tegen mij, John Bergst op mijn directeur. We zeiden, ja, dat zijn de mensen van BtN en van de neefheb. We zeiden, wat is dat dan? Dat zijn de commerciële. Ze bestonden altijd al. Pure commerciële ondernemers. Maar ze zaten in de krochten van de gezondheidszorg. Ze werden eigenlijk niet getolereerd. Ze moesten in het riool en daar moesten ze voor blijven. Want ze hadden een winst-oogmerk. En dat wilden we niet. Maar ze zijn nu door de marktwerking, zijn ze salonveeg geworden. Ze moeten mij eens op de website kijken. Ze praten gewoon even mee aan zijn blazerhoog van de toorden. Maar sommigen van deze aanbieders, die zetten heel bewust in op bodemkwaliteit. Die hebben gezien dat de markt segmenteren valt aan die bevorderen dat. Twee delingen in de zorg. Wat we ook zien, dat zijn heel andere soort aanbieders, dat zijn professionals. Die in die grote gevestigde organisaties hebben gewerkt en zeggen, nou, dat willen we niet meer. Want wij verliezen daar te veel beroepser in. En wij zien mogelijkheden om met focus factories, klein schalige organisaties, om daar iets moois mee neer te zetten en die kernwaarden weer te herstellen. Om weer als professional te werken zoals wij dat willen. Om die beste kwaliteit te realiseren zoals dat voor ons professioneel ook zou moeten kunnen zijn. Je ziet het in de ziekenhuiswereld bij zelfstandige behandelscentra.  Dat zijn specialisten. Dat zijn niet de mensen met kapitaal die zorgen, die kijken of ze marktkansen in de zorg vinden. Nee, dat zijn mensen die vaak uit hun familieomgeving, of uit hun eigen erfenis, of wat ook, of soms door een ening bij de bank, maar dat gaat tegenwoordig heel slecht. Geld bij elkaar halen en een ZBC beginnen, een zelfstandige behandelscentrum beginnen. Daar zit, behalve ondernemerschap, ook een stuk, professioneel idealisme in. En je ziet, je hoeft maar een ZBC binnen te lopen. Het is een wereld van verschil. Ik denk dat dat er ook ervaringsterskundigen, ik zou daar mooie verhalen over kunnen vertellen, dan komen dan Jan de Borrel toe. Ik heb een ander voorbeeld erbij gestaan, dat is een van mijn art-cursisten, dat is een psychotherapeut, en die heeft op een gegeven moment gezegd, ik breek uit mijn organisatie, ik begin voor mezelf, met een heel ander model, ik begin telefoontherapie, want wij zouden die mensen naar mijn toek moeten komen. Eén keer een intake, face-to-face, en daarna kunnen we het zij, met internet, met beeldschermen, het zij gewoon over de telefoon, kunnen we gewoon met elkaar praten, en zo kunnen we het ook afhandelen. Dat is ook zo'n mooi voorbeeld van een professioneel, die op de oogblik trouwens bezig is met crowdfunding, want het staat zo geweldig aan, het wordt zo herkend, als een terugkeer naar de oude, de oude waardes in de zorg, het wordt zo goed herkend dat de huisartsen nu graag naar hun verwijzen, de drie of vier verschillende locaties gaan openen, dan heb je ongeveer een ton nodig om dat te doen, en ze zijn ook geladelijk op de helft via crowdfunding om dat te doen. Het is een heel leuke modellen, dat geeft toch wel in de gehoop, en het is ook wel een uitdaging voor de gevestigde aanbieders, je hebt ook burgerinitieven, en Kim heeft het er al over gehad, er zijn op dit moment, alleen al in Oost-Brabant, 140 van die zorgcooperaties, die zitten vooral op het gebied van zorg en welzijn, die ondersteunen burgers in de thuis-situatie, maar je daar begint het te bewegen. Daar zit een stuk bewustwording in, en ik weet het ook wel, het heeft ook met een klein schalige dorpskerne te maken, daar gaat het natuurlijk makkelijker dan in de stad, maar ook hier liggen wel allerlei perspectieven.  En daar gaat het niet om geld, en als er geld nodig is, dan wordt het ook eventueel wel uit eigen zak, wordt dat erbij gehaald. Verwendenzorg is een heel speciaal iets, dat zijn middenincidenten, dat is iemand die eigenlijk voor zichzelf, Joke Leenders, initiatief en neemt, sponsor geld haalt, en daarmee heeft het benaam in de gren, ik heb de zorg, en in de psychiatrie mensen een top ervaring geeft. Dat kan je alleen maar doen, als er niet altijd optimale zorg wordt geduiferd, top ervaringen. Met de verwendzorg, moet ik mij eens in de kant lezen. En dan, en dat is heel interessant, en dat geeft veel hoop voor de toekomst, dat zijn de aanbieders die eigenlijk uit dat micro-budgets voor de zorg breken. Dat zijn de mensen die zeggen van, ja luister eens, wat die zorg verzekeraars bieden, is voor ons niet genoeg, om die waarders, die verwacht worden in de zorg, om die te realiseren, om het zorg aanbod op een dus daar nog niet foto brengen, dat we aan alle verwachtingen voldoen. Dus wat doen we dan, we gaan, dat die zorg inkomsten gaan me aanvullen, dat deed sommigen van die ondernemingen ook, dat had ik eigenlijk even moeten zeggen, die Martaflora-huizen, daar kom je natuurlijk alleen maar binnen, als je heel veel geld hebt. Want het is niet de bekostige wat ze daar doen, uit het BKZ, dus je moet er ook geld bijbrengen, en dat gaat dus heel eilig, maar er zijn ook aanbieders die doen dat anders. De hospices, de zelfstandige hospices in Nederland, hebben een speciale voorgeschiedenis, en die kregen alleen maar de thuisvorg vergoed, terwijl je daar werd opgenomen. En wat er dan gebeurt, nog steeds, in dezelfstandige hospices, wordt gezegd van, kunt u zelf uw verblijf betalen? En het is verbaaselijk, hoeveel mensen dat kunnen, en als het niet zelf kunnen kan, de familie eromheen, zeker in de hospicesfeer, dus dat wordt betaald, maar ja, er zijn ook mensen die kunnen het niet betalen. En wat je dan ziet, is dat die hospices, die zijn geweldig verankerd in hun lokale samenleving, en zijn in staat om daardoor geld uit die samenleving te trekken, van mensen die het waardevol vinden, dat dit zorg aanbod er is.  Dus die hospice worden gedragen door de lokale sociale infrastructuur, zou je kunnen zeggen, daar komt geld uit, dat geld in de aanvulling, op datgene wat er, zeg maar, macrobudget die er kan worden geneverd. En het is fantastisch in dit soort huizen. Het ziet er echt prachtig uit. De Thomashuizen, gaan zelfs nog een stapje verder. Thomashuizen is voor verstandelijke handicapten, dat is een familie die is kleinschalig, daar zijn dan professionals, ik heb het verhaal helemaal gehoord van enige van mijn oude studenten, echtpaarden, die daar in feite de tent runnen, maar het zijn wel professionals die dat doen, die vervullen alle functies voor deze mensen, voor deze handicapten mensen. En ja, dan krijgen dus geld uit de langtuur gezorgverzekering, dat is één, maar deze mensen zijn, deze formule, ze zitten ook zo in elkaar, wat er ook geld, uit andere sociale regelingen wordt gehaald. Dus er worden als weinig subsidieregelingen, die in Nederland bestaan, sociale wetgeving regelingen, die worden gestapeld met elkaar en die worden gebruikt om daar de woon- en leefsituatie te realiseren. Dus er wordt gegogeld, nou, gegogeld is, die zo net wordt in dit geval. Er wordt een verbinding gemaakt tussen zorggeld en wajongeld bijvoorbeeld. Ik zie jou zitten. Jacques Wachtmans is iemand, ik zie hem knikken. Heel creatief. Er wordt dus op die manier met geld omgegaan. En omdat er ook nog een huurcomponent in zit, wordt er ook nog wat huurgelden gegoogeld en dat wordt zo creatief gedaan, dat men er op instellingstniveau, en ik denk dat dat belangrijk is, dat er op instellingstniveau een soort micro-solidariteit ontstaat. Dus niet het solidariteit zoals wij die nu nationaal georganiseerd hebben in onze sociale regelingen. Nee, je doet dat dus in het hier en nu van het micro-niveau. Je haalt overal geld bij elkaar en je zorgt dat de mensen die het geld niet hebben, dat die gecompenseerd worden door de mensen die het wel hebben. Solidariteit, maar op micro-niveau. De Thomas-huizen zijn een succes. Het gebeurt nu, de familie wordt nu gekopieerd voor de menten mensen. Dat heet de herbergia, als ik het goed heb. En als je, dat is dan de derde variant, die ik zie, als je naar Amsterdam gaat en naar het centrum van Amsterdam, zeg maar, rondom de Nieuwmaart, werkt de Regenburggroep. En de Regenburggroep is ook zo'n soort formule.  Je kunt het voorstellen in het centrum van Amsterdam. Daar zitten echt, voor een deel zitten daar de mensen die aan de onderkant van de samenleving zitten. De Regenburg-booggroep zorgt voor deze mensen. Dat doet ze ook weer met collectieve middelen. Maar die middelen worden ook weer aangevuld met nauwelijks door geldstromen die uit de kerk komen. Sociale geldstromen. En je ziet dat al deze partijen, hospices, Thomas' huizen en die Regenburggroep, die zijn goed in het genereren van sociale geldstromen in aanvulling op onze collectieve financiering. En daardoor zijn ze in staat om professionals meer mogelijkheden te geven dan, zeg maar, in het reguliere aanbod vaak kan en een hogere kwaliteit te bereiken, waardoor ook de zorgvagers ontzettend blij zijn. Nou, dan het laatste is dat er ook nog nieuwe toetreden zijn die bedoeld of onbedoeld een puur private markt ontwikkelen. Dan hebben we het weer over segmentatie en over twee delingen in de zorg. Nijgeertien, dat zijn ook een paar autocosisten voor mij, die zijn op een gegeven moment een fertilisatiekliniek begonnen en die trekken eigenlijk een soort zelfstandige behandelscentrum. Je trekt de fertilisatieactiviteiten in de ziekenhuis en je zet ze in een aparte kliniek neer. En wat gebeurt er dan? Dan zeggen de verzekeraars en dat is helemaal begrijpelijk. Je kan wel leuk met iets nieuws beginnen maar je krijgt geen contract van ons. Dus ik heb met de jongens gesproken en zei, hoe ging dat dan? We moesten in het begin gewoon de private markt op en we konden achter mensen aan die een restitutiepolis hadden. Maar we hadden geen contract. We hadden geen contract. En als je dan toch je ambities hebt en je wilt overleven, dan ga je dus op de private markt zitten. Nou, in de fertilisatie is dat niet zo moeilijk want er zijn grote koopkrachtige doelgroepen, dus dat loopt als een trein. Ze hebben nu al drie van dit soort centra. En nu gaat het nog steeds harder lopen om dan nu de verzekeraars te zeggen voor God. Dat is toch wel mooi wat jullie doen hier, daar hebben we bewezen. Dus nu krijg je een contract. Maar ondertussen hebben ze onbedoeld wel een private markt gestibuleerd en mensen daar aan gewend, dat als je maar betaalt, dat je dus ook wat kan krijgen. En in Den Haag zit een club. Goldcare. Occidenten. Dat zijn professionals. Dat zijn medici.  En die hebben daar een orthopedische kliniek, het Goldcare. En die hebben helemaal geen contracten. Met wie dan ook? Die beginnen er niet eens aan. Dat is echt een private markt natuurlijk. En dan denkt je, ja, hoe kan het dan? Wat is dat dan voor een businessmodel? Nou, het is heel simpel. In Den Haag zit natuurlijk veel experts. En die hebben gewoon verzekeringen in de brand. Buitenlandse verzekeren is betalen gewoon. Zo simpel is dat. Mensen die op het patente-offer zitten in Den Haag, die hebben gewoon een internationale verzekering. En je stuurt de rekening in, dan wordt gewoon betaald. Zoals de brandverzekering betaalt, zal ik maar zeggen. En ze krijgen ook mensen langs met een restitutie-polis. En ze zeggen, nou ja, het zal niet genoeg zijn, dus je moet wel bijbetalen. Nou, maar als je echt helemaal in de watten gelegd wil worden, dan gebeurt dat. Dus die hebben een goede business ook. En als je dus naar dat patroon kijkt, en nu kom ik echt tot het allerlaatste, van ja, hoe doe je verder? Ik denk dat zowel de burgers, zoals wij hier zitten, en ook die andere groepen die Kim heeft aangegeven, burgers en professionals, die willen allemaal de best denkbare zorg. Het zit niet in ons denksysteem dat de zorgbaard gecegmenteerd kan worden naar kwaliteit. Wij willen allemaal de best denkbare zorg. Nogmaals, Bram de Zwaan heeft uitgelegd waarom. Het gaat over onze existentie. Het gaat over ons leven, over de kwaliteit van het leven. En we weten allemaal wat eindig is, maar in de tussentijd willen we wel heel goed leven. Niet in het hiernaalmaals, maar in het hierneumaals. Dus dat is één. In de tweede plaats, dat macrobudget, als je dat goed bestudeert, dan moet je erkennen dat dat in feiten, de begrotingstechnisch, binnen de Rijksuitgave, aan een soort plafond zit. Als het groeit, ja, dan groeit het. Niet harder dan het Brutowinlandse product, dan de economie groeit. Maar de zorgvraag groeit veel harder. Dat weten we allemaal wel. En die kosten strategieën, die beschikbaar zijn, die hebben uitgeprobeerd in de afgelopen jaren, daarvan zie je, dat ze zijn uitgeput. Dat ze nog steeds allemaal negatieve effecten hebben dat de weg terug naar het herstel van die oude waarde is gelijk het toegang, gelijke behandeling, solidariteit. Die weg hebben we daar net niet mee kunnen terugvinden.  De oude kosten strategieën waren klimatief. De nieuwe kosten strategieën zijn veel beter, maar hebben ook onbedoelde neven effecten. Waardoor die waarders, die we zo hoog zouden willen houden in feiten op de terugtocht zijn, al jarenlang. En wat je ziet, is dat die nieuwe aanbieders waar ik het net over had, niet allemaal, maar sommige tonen eruit weg. En dan even, ja, Gron, niet alleen maar, kosten strategieën, maar ook inkomsten strategieën ontwikkelen. Je moet zorgen dat je dus geld van buitenaf, voorbij die qualitative financiering, dat je daar nog aanvullend geld voor krijgt. Dus je moet ook naar het inkomsten management gaan kijken. En dat kan je dus doen door te segmenteren. Ik richt mij alleen maar op de kroopkrachtige groepen. En daar steek ik het geld van in mijn zaken. En die gegeven ik dus alles wat ze willen. En dat gebeurt op de ogenblik. Maar je kan het ook doen, zoals je andere groepen die ik heb laten zien, die op ingenieuze wijzen, op micro-niveau de solidariteit herstellen. Omdat ze een goede verbinding hebben met de lokale sociale structuur, daar geldt uitwezig te trekken, via kerken of via sponsoring of wat dan ook. En op die manier ook, zowel voor professionals als voor de burgers. Dat is geen wetter te realiseren wat we eigenlijk allemaal zouden willen. Maar ondertussen, in de huidige situatie, is er wel die 2-deling in die zorg. En wijn hoop is dus, dat de ideeën van die micro-solidariteit, die wat ik zich voorzichtig zie ontwikkelen, dat dat snel gaat doorzetten. Dat dat dus ook door de gevestigde aanbieders op een of andere manier wordt overgenomen. En als we dat doen, dan gaat de 2-deling op de terugweg. En dan gaan die partijen die ik eerst heb genoemd, die neef-web en die beter je dan weer terug in het riool. Dank je wel. Mag ik nog even iets zeggen? Ja, want ik ben aan het eind van mijn reis. Die reis is hier in 19... ...zij zei wanneer ben je hier begonnen? Mijn eind 1991 zei ik, toen was ik nog net te bouwen voor een hele mooie... ...en Piet Verheijen. En het is een reis geweest sinds 1991. En ik had een paar reisgenoten. In de eerstplaats Marjan. Mijn muze en mijn vangnet. Wij reisten al met jou voordat ik hier kwam. Wij reisen ook nog door.  Maar ik had hier ook nooit kunnen staan... ...als de zwoog er niet geweest was. En als het bestuur van de zwoog... ...om redenen die ik nog steeds niet voor 100% doorgrond... ...een eindeloos vertrouwen heeft gehad in mei. Ook wel in Jan Moen. Dus Joss, Harry, Tom, Guus, Henny, Rob... ...we zitten hier allemaal ongelovelijk. Je moet hem toch nog eens een keer op een avond uitleggen... ...tijdens al die netjes die we hebben gehad. Tijdens die netjes die we nog moeten komen. Hoe dat nou precies zat. Want ja, ik heb het altijd als een warm wat ervijden. Er is heel veel steun geweest. Maar ik heb het nooit echt begrepen. Ik had ook een reisgenote die er ook al was... ...vooral ik hier kwam als Jan Moen. Die is ook hier met mij meegereist. Wij reizen samen door in een onzekere toekomst, zal ik me zeggen. En ik heb in veerde jaren hier een reisgenote gehad. Het is Emily, de meeste secretarissen. En ik zie haar nu eventjes niet. Oh daar, die staat achterin. Emily is wijd. Maar Emily is de gele die geregeld heeft... ...dat u hier bent zoals u hier nu bent. Dank je wel. En dat wou ik toch even zeggen. Heel erg goed aat. Maar voordat we er een eind aan maken... ...is het mij een eer om het woord te geven aan de heer Werner. Jos Werner is voorzitter van de Svoog. En die stichting is al enkele keren aan bot gekomen. Vele van u zullen beter kennen omdat Jos... ...van de vele dingen die hij gedaan heeft onder andere. Voorzitter was van de eerste Kamerfractie van CDA. En die was voorzitter van de Raad van de Stuur... ...van het UMC van Drabboud en Nijmegen. Jos. Dank je wel. Aat, wat een heerlijk verhaal. Laat ik daar even mee beginnen. En het weer spiegelt ook zo ontzettend goed... ...wat ik altijd een beetje genoemd heb. De Tilburgse school. En de school van Stolten. Ik heb nog les gehad van Stolten. Hier in de Zalne van Meer Gijshaard zitten... ...die wel ligt van deze zeer autoritair... ...en eigen gereide persoon koleesje gehad hebben. Opdat hij toch een boodschap had... ...die ik zelf in mijn werk in de gezondheidshoer... ...altijd heb onthouden en meegewerkt. Stolten was een meester... ...om de partijk van de dag... ...van het analyseren van hoe werkt het nu...  ...in het ziekenhuis, hoe werkt het nu in verpleeghuizen... ...wat is er nodig in de relatie tot de patiënt... ...met behulp van wetenschap... ...wis te vertalen in een microvisie op de gezondheidshoer... ...ontleent aan de praktijk van alle dag. En daar hoort de bron ook te liggen... ...van waarop we beleid moeten maken. En dat heb ik me hele leven lang. Dat heb ik bij me gedragen... ...en dat heeft er ook toegeleid... ...dat ik eigenlijk nooit zo heel erg naar de overheid... ...heb geluisterd. Als ze wat deden, dan toetstik ik het eerst... ...kan ik het gebruiken... ...en betekent het wat voor de praktijk... ...en jouw verhaal was ook een mooie compromis... ...van een wisselwerking tussen praktijk en beleid... ...en alles wat er tussen zit. En ik ben daarom zo... ...onder de indruk van jouw verhaal... ...omdat dat zo heel erg ook de sfeer van stolte weergeeft. En de school van Tilburg is nog steeds gebaseerd... ...besideren van de realiteiten... ...van de echte zorg die gegeven wordt... ...en van daaruit verbetering aanbrengen. En complimenten daarvoor... ...ik heb met plezier naar je verhaal geluisterd. Je bent net precies van... ...ja, de zwoog bedankt... ...maar wij moeten jou danken. Want wij hebben niks gedaan. Wij waren maar een invoudige steunstichting. Wij maakte het mogelijk dat het er was... ...maar jullie voerden het uit. En toen jij in 1992... ...de leerstoel stolte weer betreden... ...naar dat er 10 jaar lang gedonden was geweest... ...over hoe we het nog verder moesten... ...met een laterschap van stolte... ...met de stichting SOZ... ...Stichting Opleidingen Bezontheidszorg... ...daar was de keuze stolt in ondergebracht. De universiteit had de leerstoel... ...stolte geschrapt in de bezuinigingsronde... ...en het veld van de gezondheidszorg... ...Zorgverzekeraar, Zorgaanbieders... ...die hadden weer de zwoog opgericht... ...om te zorgen dat die leerstoel... ...niet verloren zou gaan... ...en een bijzondere leerstoel op de universiteit gevestigd. En daar was een ongelooflijk bestuurlijk gedoe... ... rondomheen... ...dat ik hier niet zal herhalen... ...maar dat heeft tien jaar lang geduurd... ...voordat er eindelijk overeenstemming weggebreikt... ...van hoe het verder moest eind van jouw verhaal. En hoe het moest het verder en moest een hoogleraar komen... ...en die werd gezocht... ...die naast zijn leerstoel... ...Strategisch Management voor de Gezondheidszorg... ...nog een andere opdracht kreeg... ...de laterschap van stolte... ...hier in de Tilburgse universiteit... ...die weer op te bouwen... ...en dan ben jij geworden... ...en je vroeg net...  ...ik weet niet precies waarom jullie zoveel vertrouwen in me hadden... ...dat zal ik je nu gaan vertellen. Ik had die vraag wel een beetje verwacht... ...want we hebben elkaar al zoveel gezien... ...maar ik zal het er toch nog eens herhalen... ...ik wil het ook aan u alle overbraken... ...want naast zijn normale oogleraarschap... ...moest hij bestuurlijk en organisatorisch... ...de weg daarbij in een hele bijzondere positie gebracht... ...de oplossing was bestuurlijk... ...om met elkaar samen één organisatie te maken... ...voor de ergernis van stolte... ...was op bestuurlijk niveau niet bereikbaar... ...daarvoor waren we al tien jaar lang weg erover gepraat... ...en allerlei discussies en ingewikkeldheden... ...enzo wordt meer... ...maar wij dachten... ...als we nou... ...aard een beetje paus maken... ...en hem zowel... ...de universiteit een hoog leraarstoel heeft... ...en tegelijkertijd directeur maken... ...van de SOZ... ...en ook directeur maken van de Zwoog... ...dan hebben we de drieenheid in één persoon verenigd... ...dat was voor menig bestuurder in het SOZ... ...een te paapse oplossing... ...wij hebben toen gezegd... ...het zal ook niet in Tiara op zijn hoofd krijgen... ...maar wij zullen allen ons best doen... ...om het in de praktijk weer goed te laten functioneren... ...wat we bestuurlijk niet voor elkaar krijgen... ...en jij hebt die rol... ...heb je op je genomen... ...en als directeur... ...van universiteit en van twee stichtingen... ...bij je aan de slag gegaan... ...het is jou gelukt... ...om het hele boeltje toch... ...in goede banen te gaan leiden... ...en ik noem... ...dat heb je gedaan omdat je zo bescheiden bent... ...niet jezelf op de voorgrond zetten... ...maar het belang van wat er moest gebeuren... ...en omdat je vast houdend was... ...en die combinatie maakt het mogelijk... ...dat jij beschikte over de veiligheid... ...die waarschijnlijk jouw maartje Jan Moens... ...nog beter kan beschrijven... ...want hij doet niks anders... ...dan typeren wat een goede directeur... ...hoe die eruit ziet... ...en ben jij daarin geslaagd... ...om in 1996... ...in eerste hoogtepunt neer te zetten... ...dat de SOZ en de Zwoog... ...fuseerden... ...en dat het onderwijs... ...en de leerstoelen van de Zwoog... ...in één organisatie... ...werden ondergebracht... ...de uitvoering werd nog toevertrout... ...en de Tias... ...maar ook dat jasje... ...paste niet meer... ...op wat wij wilden... ...en er bracht een conflict uit... ...in 1997 tussen Tias... ...en de Zwoog... ...over de verdere voortzetting... ...en is de boel ontvlogte... ...ook uit de Tias... ...en is het ook daar...  ...de complicatie... ...van weer een figuur erbij... ...werd heb je vereenvoudigd... ...dat is geen eenvoudige zaak geweest... ...daar is heel wat gepraat... ...en de grondslag geweest... ...maar dankzij jou... ...bescheiden... ...als maar... ...kleine stapjes... ...en een beetje praten... ...en een beetje meedoen... ...had jij een soort... ...bedriegelijke meegaandheid... ...waarmee je toch... ...iets kon doorzetten... ...en dat is... ...je moet bij hem ontzettend uitkijken... ...want als je denkt... ...dat die met je meegaand... ...pas op... ...de volgende dag... ...merk je toch... ...dat er nog een draai aangegeven wordt... ...in een andere richting... ...en dat heb je... ...op een meer dan vertreffelijke wijze... ...heb je dat gedaan... ...we... ...gingen weg bij de Tias... ...en toen... ...is de eerste freeaarsje begonnen... ...met de sociale faculteit... ...want die had toch wel belangstelling... ...om deze activiteit weer te integreren... ...en dat eerste universiteit... ...het had afgestoten... ...zij... ...wij hebben geen belangstelling meer... ...die belangstelling kwam weer op... ...en vanaf dat moment... ...zijn we gaan praten... ...met... ...sociale faculteit... ...om te kijken... ...of hij niet... ...een departement... ...konden opbouwen... ...in de faculteit... ...gegeven... ...hoe die structuren binnen de universiteit... ...in elkaar zitten... ...maar het schijnt wel te werken... ...heb hebben wij in 1999... ...met... ...heel braband... ...een enorm bedrag... ...bij elkaar... ...weet de fietsen... ...om... ...aan de faculteit... ...voor 5 miljoen... ...transo te gaan starten... ...zorgversikkers... ...maar ik daar zitten... ...die hebt... ...dat innovatiegeld... ...van de... ...van de... ...met Wiegel daar... ...geloof ik een miljoen weg... ...gepeuterd... ...voor... ...de provincie... ...Harry... ...jij bent daar... ...met de collectebus rondgegaan... ...en je hebt ook wat in het potje gedaan... ...we hadden zelf nog wat geld over... ...van de cursussen... ...en alles bij elkaar... ...heb hebben we toen 5 miljoen... ...bij elkaar gehaald... ...om transo te starten... ...dat was een enorm feestelijke... ...aangelegenheid... ...heer met Yvonne Verrouille... ...en Wiegel erbij... ...braband... ...gloreren er weer... ...eh... ...zo was het... ...alleen een braband kunnen... ...dat... ...zo makkelijk schaken... ...om even iets bij elkaar te krijgen... ...het klesen voor bestuur... ...toonde ook weer belangstelling... ...en in 2000... ...was er weer een nieuw hoogtepunt... ...toen trapt Henk Gertsen aan... ...als voorzitter... ...van het departement transo... ...en ook Henk heeft... ...een geweldig bijdrage geleverd... ...inhoudelijk... ...en bestuurlijk... ...om dat departement... ...groot te maken... ...wij kregen als zwoog... ...gleidelijk aan... ...steeds meer vertrouwen... ...in de wijze waarop... ...binnen de universiteit... ...vormgegeven wecht... ...en in de periode 2004... ...2007... ...hebben we alle leerstoelen...  ...die we hadden... ...in de zwoog... ...overgedragen... ...aan de universiteit... ...en die ging... ...zegnog betalen... ...ook... ...er... ...beste aat... ...je hebt in dat hele proces... ...wat ik me even kort... ...schilderd heb je... ...een cruciale rol vervuld... ...bij je afscheid... ...kun je met voldoening... ...er terugzien... ...op wat je... ...je hebt je missie... ...voltood... ...en er wat er nu staat... ...en departement Transo... ...wat in het hele land... ...bekend is... ...wat geweldige mooie cijfers... ...kijkt... ...van alle acreditatie... ...instanties voor onderzoek... ...ik weet niet wie dat allemaal zijn... ...maar... ...zijn ook belangrijk heen... ...die waren allemaal fantastisch... ...de... ...publicatiestroom... ...houdt niet op... ...en als je het nu... ...het jaarverslag ziet... ...dat er twee honderd medewerkers... ...die er allemaal aan de slag zijn... ...dan zeggen wij... ...we zijn... ...we hebben onze missie verbracht... ...het is ook een periode... ...van afscheid nemen... ...Jan hebben we... ...afgelopen periode... ...afgelopen jaren... ...of dit jaar nog afscheid genomen... ...aat je vertrekt nu... ...en Henk... ...in het voorjaar... ...in maart... ...dan is een hele generatie... ...vounding vader... ...zal ik me zeggen... ...van Transo... ...die zijn... ...dan vertrokken... ...en gaan we weer... ...met nieuwe mensen... ...en nieuwe generatie werken... ...we hebben met... ...buiten gewoon veel plezier... ...kennis gemaakt... ...met dieken van meen... ...die het gaat overnemen... ...en binnenkort geloof ik... ...officieel benoemd... ...gaat worden... ...en we zijn... ...nog blijer met het feit... ...dat zij... ...ook in haar... ...aanstelling... ...mee heeft gekregen... ...de master... ...die wij zo graag... ...hadden... ...gerheeliseerd gezien... ...aat... ...we hebben samen... ...nog al wat... ...in haar grond gescareld... ...om te proberen... ...dat voor elkaar te krijgen... ...is helaas... ...nog niet gelukt... ...maar... ...dat laatste stukje... ...hopen wij... ...dat dieken... ...dat gaat... ...realiseren... ...en Transo... ...master... ...want het is van de gekken... ...dat er enorm... ...hoeveel... ...het kennis... ...die via... ...transe onderzoek wordt verkregen... ...niet kan worden gestructureerd... ...en overgedragen... ...aan jonge mensen... ...want die hele zorg sector... ...kijk de kant... ...kijk naar de televisie... ...die smeekt... ...om jonge mensen... ...die de transformatie... ...van de zorg... ...kunnen... ...realiseren... ...en de praktijk... ...en daar is hier... ...allet kennis voor aanwezig... ...we hebben er ook... ...alle vertrouwen in... ...dat... ...met dieken... ...Transo... ...een goede toekomst... ...verder tegemoet gaat... ...en we hebben als bestuurder... ...nog besloten... ...om ook als vroeg... ...als steunzichting... ...nu de missie... ...bijna vertooid is... ...om daar... ...ook als vroeg... ...onzelf op te hebben... ...dus jouw takers directeur... ...van de vroeg...  ...is nog niet helemaal afgelopen... ...misschien wel als... ...hoog leraar... ...want jij gaat ook... ...nog de deur... ...ding doen... ...van vroeg... ...en dan... ...als die transoen is... ...de... ...de transoenmaster er is... ...dan is de cirkel weer rond... ...en zijn we weer terug... ...bij wat stolte... ...der steeds had... ...initieel onderwijs... ...in de... ...academische opleiding... ...met gekoppeld aan onderzoek... ...en zijn we weer terug... ...daar waar het hier op Tilburg heurt te zijn... ...de Tilburgse school... ...vanuit de praktijk leren... ...en dan haag laten zien... ...hoe het moet... ...en niet omgekeerd... ...ik heb zelf ervaren... ...ik heb lang in de eerste kamer gezeten... ...dat... ...hoezeer... ...de wereld is veranderd... ...in de burelen van... ...centraalplantbureau... ...financiën... ...worden allemaal dingen bedacht... ...voor de gezondheidszorg... ...marktwerking... ...maar je kunt niet... ...marktwerking zomaar proclameren... ...door allerlei woorden te veranderen... ...als je de beleidsnoten... ...as van het ministerielas... ...verdweent het woord patiënt... ...dat wecht vervangen... ...de zorgconsument... ...siekenhuizen waren zorg aanbieders... ...siekenfondsen werden zorgverzekerijs... ...affair... ...het hele jaar gewoon veranderde... ...maar als ik in muziekenhuis terugkwam... ...naar dat ik uit een haag... ...weers... ...mijn hechsel gesproeld was... ...met al deze begrippen... ...en ik vroeg aan de verpleegkundigen... ...op de afdeling... ...heb je hier nog een zelfbewuste... ...zorgconsument liggen... ...dan keek ze... ...bij schaapwacht... ...gaan... ...en zei... ...waar heb je het over? ...tot op de dag van... ...dan nam ze me mee naar de afdeling... ...wees op... ...een oud vrouwtje van 83 jaar... ...die zat te worstelen met de vraag... ...moet ik mijn schereld nog laten lichten... ...om een herstentumor te behandelen... ...of moet ik me overgeven... ...in de handen van de heer... ...zelfbewuste zorgconsumenten... ...aat... ...jouw werkwijze... ...heeft veelgoed gebracht hier... ...wij als wook... ...en eigenlijk iedereen... ...zijn jouw zeer dankbaar wil je inzet... ...die vaak ging... ...boven datgene... ...ver uit ging... ...boven datgene... ...wat je normaal mag verwachten... ...we willen je daarvoor heel erg danken... ...en een cadeau aanbieden... ...om samen met Marianne... ...is een mooi reisje te gaan maken... ...en dat wil ik jullie hier aanbieden... ...bedriegelijke meegaandheid... ...had je dat een 2000 niet kunnen zeggen... ...dat... ...had me ver geholpen... ...ik hoop dat u nog een paar minuten heeft... ...mot we willen aard ook even... ...achtelijk danken namens Transo... ...aard slikt al... ...aard... ...naar aard is gewoon... ...hij kan niet voldoende geprezen worden... ...veel is aard gezegd... ...hij was directeur van de Svoog... ...ook leraar hier in Tilburg...  ...hij heeft een hele carrière gehad... ...en Rotterdam bij de Erasmus... ...en hij heeft in het verleden... ...meerdere... ...hele belangrijke... ...functies in het land vervuld... ...en top nog eigenlijk... ...nog geleden was hij bijvoorbeeld president... ...van de European Health Management Association... ...en... ...voor ons... ...vanzelfsprekend... ...het belangrijkste... ...in de Godvader van Transo... ...nou gezien de tijd... ...ga ik hier snel erheen... ...want gelukkig heeft Jossa Herve... ...verteld over de ontstaansgeschiedenis... ...over de toevoeging... ...van de opleidingen van Svoog aan Transo... ...en in 2004... ...hij vond een eerste... ...van de visitatiesplaats... ...waar Jossa het over had... ...en zijn wij een departement... ...van de Facultijd Sociaale Wetenschappen geworden... ...dit... ...is aard voor Transo... ...grens verlegend... ...hij kent geen grenzen... ...ook geen ruimtelijke grenzen... ...hij heeft zelf ook iets met ruimtevaart... ...en wat de meeste van u in ieder geval... ...niet zullen weten... ...in 2009... ...tijdens de jarelijkse Transo... ...hij dagen was hij de... ...glorieuze... ...winnaar van de... ...Michael Jackson Moonwalk... ...wedstrijd... ...maar Jan kijkt heel verbaasd... ...hij vertelt dus niet alles thuis... ...in 2002... ...zijn we begonnen... ...met de eerste werkplaatsen... ...van bij Transo... ...en toen was de fabeltjeskrant... ...bij iedereen nog heel bekend... ...en zeker de werkplaats... ...van Ed en Willem Bever... ...en de vergelijking... ...met de werkplaatsen... ...van de fabeltjeskrant... ...was snel gemaakt... ...en Aat en Nik zijn jarenlang... ...de gebroeders Bever genoemd... ...het is nu wat weggenapt... ...maar dat heeft toch heel lang geduurd... ...ik zie dat jouw nageslag... ...ook dat al niet weet... ...jij bent toch wel heel erg... ...zuinig met de informatie thuis... ...nou... ...de Aat zelf... ...is al gewezen... ...op de hele... ...centrale... ...rol... ...van Jan Moon... ...in zijn... ...leven... ...nou Aat en Jan zijn ook jong geweest... ...voor al diegenen die dat vergeten... ...even dit plaatje... ...maar Aat en Jan hebben die relatie... ...echt... ...heel... ...erg... ...gekoesterd... ...en uitgebouwd... ...en dat heeft er zelfs... ...toegeleid... ...en dit is geen fake foto... ...dat ze één jaar geleden... ...in het huurlijk zijn... ...getreden... ...en nogmaals... ...geen fake foto... ...echt gebeurd... ...een onafscheidelijk duo... ...maar hebben ze heel veel... ...samen gezien... ...en de vraag is natuurlijk... ...hoe dat duo... ...in de toekomst... ...toen nu verdergaat... ...bijde hebben altijd... ...een hele... ...duidelijke eigen mening... ...en beide zijn echt geen persoon... ...om vanaf de zijlijn... ...en zeker niet achteraf mee te gaan praten... ...maar... ...deswel niet... ...en ben... ...heerst een klein beetje de vraag... ...of wij hiermee... ...geconfronteerd...  ...gaan worden... ...nou... ...samen uit... ...samen thuis... ...Jost noemde het al even... ...herkort... ...29 maart... ...was het afscheid... ...symposium... ...van Jan... ...nu van aard... ...16 maart... ...mijn afscheidsymposium... ...als voorzitter... ...samen uit... ...samen thuis... ...we vertrekken allemaal... ...en nou ja... ...het is duidelijk... ...dat het hier gaat... ...over... ...Tante... ...wie noemen we... ...Tante... ...wie noemen we... ...Joddy... ...laten we zeggen... ...Aad Jordaan... ...en Tante Jan... ...nou... ...de tijd hier... ...was bijna altijd leuk... ...een aardje... ...heb je bijna nooit verveld... ...het was echt... ...een schitterende... ...periode... ...maar... ...toch... ...meest een tijd... ...was aard... ...echt... ...bizonder goed lachs... ...altijd vrolijk... ...zo kennen we aard... ...en er is natuurlijk... ...een... ...heel... ...lange rijke... ...reden... ...daarvoor... ...en dat is... ...Emily... ...Emily staat er achter... ...dat was toch gewoon... ...de constante factor... ...bij aard... ...in Tilburg... ...en zonder... ...Emily had aard... ...nooit... ...zover gebracht... ...als je wil... ...dingen... ...nou... ...van hij trans... ...wensen we natuurlijk... ...jou al het goed... ...de vraag... ...die iedereen heeft... ...moet het niet verder... ...zonder aard... ...nou... ...het antwoord is ook... ...verrijkt is simpel... ...dan doen we niet... ...blijf bedrokken... ...heeft daar weer... ...enkele kleine toezegging... ...gedaan... ...maar we hebben me Jan beloofd... ...we houden binnen de perken... ...ze kijken nu al weer... ...heel boos naar links... ...dus... ...we nemen gewoon... ...geen afscheid van aard... ...maar we wensen... ...natuurlijk aard... ...en me Jan... ...alle... ...goeds... ...maar... ...dan zullen jullie denken... ...we horen niet veel... ...over onderwijs... ...nu wordt nog even... ...heel kort jouw rol... ...jouw bijdragen... ...in het onderwijs... ...de aanzicht van dat onderwijs... ...belicht... ...door jouw maat... ...Jan Moen... ...microfoon... ...hab jij loopt... ...microfoon... ...Emily... ...komt er al aan... ...aard ja... ...fantastisch... ...afscheid vandaag... ...hoewel... ...het wordt afscheid... ...mogen we eigenlijk niet gebruiken... ...dat u heeft in de uitdaging... ...dat het wordt afscheid stond... ...in de laatste zin... ...maar aard... ...ik heb vandaag... ...en het woordenboek weer opgezocht... ...het betekent gewoon... ...gedag zeg... ...dur je zegt... ...deze mensen vandaag... ...en alle dingen die je gedaan hebt... ...ik wil toch even stil blijven staan... ...ik wil jou ook bedanken... ...en ik zal het doen... ...aan de hand van... ...van het plaatje... ...over het feit... ...dat je... ...behoorlijk verantwoordelijk bent geweest... ...voor een aantal transoleergangen... ...en die transoleergangen... ...die... ...daar heb je... ...of je bent een kartrekkig geweest... ...of een belangdocent... ...nemen je even de management... ...voormedici... ...die we 21 jaar geleden opgezet hebben... ...de stootleergang... ...voor de... ...voorleidinggevende...  ...die geloof ik... ...50 jaar... ...gefucineerd... ...niet onder jouw leiding... ...maar wel... ...doen 35 jaar... ...stoot-advance-programma... ...21 jaar... ...masterclass... ...erste lijstbestuurders... ...die je... ...op de rol heb gezet... ...en ook... ...programma Zorg en Bedrijfsleven... ...die heb je allemaal... ...onder de... ...onder de vlag van trans zo gedaan... ...en aard... ...ik denk dat... ...ik namens iedereen spreek... ...alle cursisten... ...die hier zitten... ...out-cursisten... ...dat ik enorm wil danken... ...voor alle bijdragen... ...die je de afgelopen... ...20, 50 jaar geleverd heb... ...maar meegemaakt hebben... ...we hebben heel veel lief... ...en leedsel... ...maar gedeeld... ...op allerlei... ...op allerlei fronten... ...ik geloof dat Josse nog... ...vlink aan de auto's... ...over kan vertellen... ...maar ik laat natuurlijk... ...ammer nu buiten beschouwing... ...en ik wil jou natuurlijk... ...ook bedanken... ...voor de... ...voor de hele prettige samenwerking... ...we werken al... ...41 jaar samen... ...en ik moet je nog zeggen... ...ik heb... ...met aard... ...nog nooit ruzie gekregen... ...misschien... ...gaat ik je misschien volgende week gebeuren... ...dat kan... ...dat kan... ...heel goed vol terug... ...op de mooie tijd... ...die je op deze universiteit... ...hebben doorgebracht... ...en ik denk... ...dat we de svoog... ...maar ook de universiteerbestuur... ...transo... ...dankbaar mogen zijn... ...voor de wijzer op wijs... ...samen... ...in het onderwijs... ...aan de slag zijn geweest... ...ja aard... ...je bent natuurlijk... ...een hele serieuze man... ...en wil hij alleen maar... ...het serieuze gehoord... ...maar nu komt het natuurlijk... ...ook wel... ...we willen wat anders... ...van jou vertellen... ...en met name... ...willen we iets van jou laten zien... ...en ik heb er zelfs... ...toestemming gekregen van Henk... ...dat zeg wel wat... ...nee niet van jou... ...maar wel van Henk... ...ik heb van Henk toestemming gekregen... ...want... ...we zijn... ...ik denk dat je wel... ...heel veel keer... ...op studerijs bent geweest... ...en... ...bij die studerijs... ...die waren ook natuurlijk... ...heel serieuze... ...en die gaven veel toegevoeten waarde... ...en... ...maar... ...op die studerijs... ...en een aantal cursisten... ...kunnen dat ook beamen... ...hebben ook een aard... ...van een andere kant kunnen zien... ...en ik heb vier plaatjes... ...van vier studerijzen... ...en die moet je je niet doorgeven... ...die is ja niet... ...ververkrijgbaar... ...en ik zal beginnen... ...met het eerste plaatje... ...en het eerste plaatje... ...dat is ook de grote vraag... ...met wie ligt aard in bed? Lichten in de bed... ...met een conjectie... ...met een collega... ...of met een medekursist? Ja, hij zegt het zelf al... ...dat is dus de hooglede lapree...  ...die daar ligt... ...en... ...dat was in de tijd... ...dat was... ...in 1982 een studerij van Boston... ...en we hadden toen geen geld... ...om het hotel te betalen... ...voor twee kamers... ...dus we lagen met z'n drie op één kamer... ...en je ziet het al... ...de jongens hadden ook... ...hele leuke pyjamas aan... ...en ja... ...Ruth, waar of niet? Ja, ja, ja... ...dit was de eerste studerij... ...dat was dan een studerij in Boston... ...die we... ...die we met elkaar hebben gedaan... ...en we nog een studerijs... ...ja, dit is een studerijs... ...en naar Finland... ...twintig jaar geleden... ...als je goed kijkt... ...is daar links... ...de hooglede marzer ligt daar... ...ik lig in het midden... ...en Aad... ...je was je tijdverver uit... ...want let hij vooral op het strakke... ...Italiaanse zwembroekje... ...ja, Aad had je deze al een keer gezien? Nee, ik ook niet... ...die is... ...die is plotseling... ...naar onze correspondent in Finland... ...heeft die opgestuurd vorige week... ...dus het is heel, heel erg mooi... ...dan hebben we nog een studerijs... ...die studerijs is twintig jaar geleden... ...die vond plat in Israel... ...dat was ik niet bij... ...maar het was in Bethlehem, geloof ik... ...en het is dit... ...en u had allemaal leren kennen... ...als een hele serieuze man... ...en die... ...maar de andere kant van me daar... ...je ziet het toch terug... ...in deze studerijs... ...Aad is er nog één... ...dus een andere studerijs, studerijs... ...die je gemaakt in een eisland... ...en wat je toen daar gedaan hebt... ...werkt niet... ...maar je ging om een paard zitten... ...ja, ik kan u vertellen... ...ik moest het van één keer... ...heel kort houden... ...dus ik had nog zes andere foto's... ...maar we houden... ...we houden... ...we houden heel de cent verder... ...Aad, ik wil je enorm bedanken... ...en we maken er verder natuurlijk... ...zo een hele... ...hele prettige tijd van... ...en een hele goede borrel... ...en ik wil graag het woord teruggeven... ...aan Henk. Alle PowerPoints van vanmiddag... ...zijn te vinden... ...op de website van Tranzo... ...behalve de laatste... ...heel aas... ...als verdaal ik naar buiten gaan... ...bij de borrel... ...je kunt aan de ene kant vinden... ...en krijgen... ...het boek van de zwoog... ...aan de andere kant... ...het boek van Aad zelf... ...waar hij al... ...naverwees. Nou, we zijn aan het eind gekomen... ...we gaan naar de borrel... ...maar even een hartelijk woord... ...van dank... ...natuurlijk weer... 