lotgevallen van Ferdinand Huyck | Jacob van Lennep | Historical Fiction | Dutch | 4/11
Hoogstuk 12 van Ferdinand Huik. Dit is een LibiVox-opname. Alle LibiVox-opname behoort tot publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibiVox.org. Opname door Anna Simon. De Lotgevallen van Ferdinand Huik door Jacob van Lennep. 12. Hoogstuk. Waarin men nadere kennis maakt met de leden Desfamidie en waarin Tante Letje een confituurvlek op haar halsdoek bekomt. Wel nu, voeg mijn vader, die nog altijd te schrijven zat. Zijd jij wel vandaan van uw slaapje? Mij dunkt, jij waard ook in het geval van Argus. Soek zo boeise, okulos, at opecht taque, lumina samno. Ik voelde dat ik een kleur kreeg, toen ik antwoorded dat mij de rust verkwikt had. Dat verheugd mij, zei de mijn vader. Ik had al half berouw, dat ik u bij mijn gesprek met Heint had laten assisteren. Maar geen sleep zo gerust, dat de stadsomroeper zelf u niet wakker geschreeuwd zouden hebben. En is er altijd met iets geweest dat u het ene oor is ingekomen, zo vertrouw ik dat zo ik het andere oor weer is uitgegaan. En verzoek u althans er niemand, zelfs mij niet, iets van te laten blijken. Dit was juist het genik zelf ook verlangde, en ik verzekerde mijn vader, dat ik van het ganser harde aan zijn aan verveling voldoen zouden. Het is wel, zei de hij, neem nu een stoel en ga bij mij zitten. We moeten een onderhoud hebben, dat ik liefst niet te lang wilde uitstellen. We hebben nu de tijd, en in de volgende dagen zullen we over weinige ogenblikken kunnen beschikken, want men zal u wel komen bezoeken, en het zal zijn. Salutant, adkeunam volkant, adventum gratulantur, gelijk terentie zegt, of zij het geen ochtens slaperen om naar mij te luisteren. Ik betuigde dat ik voorkomen bereid was hem aan te horen, waarop hij al dus begon. Gij zei het nu weder terug, en ik vertrouw dat zulks niet zal zijn om hoe dagen in eidelen ledigheid door te brengen en een straatslijper te worden. Integendeel vader, niet zal mij aangenamer zijn dan mijn tijd op een nuttige en werkzame wijze door te brengen. Zeer goed, ledigheid is een duivels oorkussen, gij weet wat Ovidius zegt. Queritur, egistus, quare, citfactus adulte, impromptu est ratio, decidiosus erat.  En welk beroep zout gij u liefst verkiezen? Ik bekend u, antwoordde ik, dat ik daarom trend mijn keus niet zouden weten te bepalen. Hm, zeiden mijn vader, het hoofdschuddende, daar houd ik niet van. Een jong mens moet altijd voor dit of dat vak een voorkeur hebben. Ik haat onverschilligheid in dat geval, die is niet natuurlijk op uw jaren, tenzij bij domkoppen en losbollen ondergene van welke categorie ik u rang schik. U edelen weet dat ik het verwijt van onverschilligheid niet verdien, en dat ik als kind een bijzondere geneigdheid had tot de zeedienst, welke echter vroeger om gegonden redenen niet heeft kunnen ingewilligt worden, en mij tans ook weinig zoubaten, daar ik te oud ben om te beginnen. Ik heb intussen zo vaak ik over het onderwerp nadacht, terecht of te onrecht gemeent, dat de reden waarom u edelen gewijgerd hebt mijn liefhebberij ten dezen in te willen gaan, daarin gelegen was dat u edelen iets anders voor mij op het oog had. U eet leef mij laten studeren, en zult misschien verlangen dat ik advocaat worden. Doch ik bekend tot mijn leed wezen dat ik op reis veel verleerd heb, en mij weer trucs zou moeten oefenen, wil ik der balie geen schande aan doen. Dat laat zich alles wel hoeren, zei de mijn vader, met een glimlach. Bovendien, hoe zie ik voor mij de betrekking van advocaat, Nobile Illoud Officium, boven alle andere stel, en u, wat mij betreft, gaar en gezien had onder de zodanigen quiurus nodus et legum en ik mata sovunt. Levert echter dat amt al dan ze de eerste jaren weinig verdiend zijn op. En hoe zie ik niet in een bekrompend standleef, is mijn vermogen te gering, en mijn huisgezin te groot, om u, zo ga je het trouwen eens in het hoofd kreeg, een behoorlijk uitzet te geven. Ik zou u wel door mijn invloed aan deze ofgene post kunnen helpen, maar ieder heeft zijn eigen inzichten, en schoon ik die van anderen eerbiedig, heb ik voor mij een tegenzin aan het uitdelen van bedieningen. Ga je moet door uw eigen bekwaamheid protectie verdinnen, en niet door gunst alleen voor het komen. Intussen, ik moet u dan schuldig zeggen, dat het mij in zekere opzichten niet spijt, dat uw keus nog niet gevestigd is.  Want nu vlieg ik mij, dat hij te meer geneigd zot zijn, te doen, het geen u voordeligst zijn kan. Wat zout hij van de handel denken? De handel is een heerlijk iets, antwoordde ik, enigszins verwonderd over deze plotseling en vraag. Maar dat mij niet zonder fondsen beginnen kan. Niet? En hoe doen we dan zoveelen die hier met een paar schellingen in de zak? God weet waar vandaan. Kom maar aanwaaien. Mensen, koram, nemo, kwad, patriaam, monstrare, parentis, en die eermen hun rechten naam nog weet, aan het hoofd van een huis van negoties staan. Doch hij hebt gelijk. Ga je moet ook met iets beginnen, en daardoor doet zich een gunstige gelegenheid op. Gij weet, het huis van Bempten, van Balen en Komp, heeft, zeden te dood van uw oom, onder diezelfde firma, maar alleen onder de directie van laatst gemeld blijven bestaan. Uw tante heeft haar geld daarin gelaten, maar haar oogmerk was, en is nog, u, bij uw terugkomst, mede in die zaak te plaatsen en deelgenoot der firma te maken. De gelukkige uitslag, uur pogingen te Livorno aangewend, om bij de liquidatie van de firma Bertini nog een deel terug te bekomen van het geen dat huis aan uw tante schuldig was, heeft haar goede gedachten om trend uw bekwaamheid ingeboezend. Ik ben mijn tante zeer verplicht voor de goede dunk die zij van mij heeft, en herken haar vriendschap te mij waard. Gij hebt ook elders op uw reizen persoonlijke kennis gemaakt, met verschillende correspondenten van het huis, en naar enig uitdrukkingen te oordelen, welke sommigen hunnig in hun brieven om trend uw hebben gebezicht, en welke uw tante mij mede gedeeld heeft, komt het mij voor dat jij hun wel bevallen zeid. Dit kan nooit kwaad, en zal bij hen het krediet voor het huis niet doendalen, wanneer jij daar associé van wordt. Weliswaar, omnia non pari terebus soent omnibus apta, en jij zei het niet van jongs af tot de handel opgeleid, maar ik vlaai mij dat enige inspanning, gevoegd bij de op uw reizen verkregen ondervinding, en vooral de leiding van de heer Van Balen, uw weldra op de hoogt zullen brengen waar je op wezen moet. Het komt er nu slechts op aan om te weten of jij geen tegenzin in het beroep zelf hebt.  Ik geloof dat ik mij voor tuin met voeten zou stoten, in die ik zulke aanbod niet dankbaar aannam. Maar is de heer Van Balen insgelijks met deze schikking voorkomen tevreden, en ziet hij er niet tegenop, een onbedrevene als mij tot compagnon te nemen? Hij heeft geen bezwaarigheden gemaakt, en de drie ton welke uw tante in het huis heeft gelaten, wegen ook nog al tegen enige bedenkingen op? Nu, ik wens u geluk, en ik hoop dat jij uw zowelzijne achting, als het vertrouw, uw tante, zult waardig maken. Ik kan niet ontkennen dat mijn eigen liefde zeer gestreeld werd met het vooruitzicht dat ze voor mij opende. Ik was nu geen ledenganger meer, die zonder bepaald doel in de wereld voortleefde. Nee, ik zag mij als deelgenoot in een bloeiende zaak geplaatst in een betrekking waarin het slechts van mij afging een ruim bestaan en de achting mij naar medeburgers te verwerven. Ik kon niet nalaten mijn blijdschap en mijn vader te betuigen. De gehele geschiedenis van de vorige dag was voor mij op de achtergrond teruggeplaatst en alleen denkend aan hetgeen waar mijn tante was mede gedeeld, deed ik die nagaande een menig te vragen, wel kan mijn goede vader uit zich in genoegen maakte te beantwoorden. Ons onderhoud deed de tijd met snelheid vervliegen en nog waren wij aan het reddeneren toen het ophouden van een rijtuig voor de huisdeur en het klinken der schel ons verwittigden dat onze dames uit de kerk terugkwamen. We gingen naar de zijkamer. Er stonden niet slechts ene, maar twee koetsen voor de deur. Uit de eerste kwam mijn moedig met Susanne en Tante Letje, uit de tweede Tante van Bemten en Weldra traden de vier dames de kamer in. Tante Letje in haar effe violetkleurig taffe gewaad met haar stijven neepmuts zonder enig sierraad dan haar prachtige kerkbibel met schilpadde band en gouden sloten. En Tante van Bemten met haar fontanges, Brusselse kanten en honderden van linten en keuken. Twee volkomen contrasten, maar beide elk in haar soort voortreffelijke mensen. Tante Letje, welke nu een eerbare vrijster was van ongeveer 45 jaren, ging bij de boze wereld door voor het geen men een fijne kwezo noemt.  Men weet, het is geen ongewoon verschijnsel dat in grote familien, vooral in die waar verschillende zusters zijn, zich ene daarvan reeds vocht begint te onderscheiden door het dragen van een stemmig, onopgesmukt gewaad, door het afsveren van alle wereldse vermaken, door de schier uit sluitende omgang met predikanten, zilver zorgen zijn zogenaamde vroomen, door het spreken der talen kane aanst, gelijk men het bezigen van veelvuldige bijbelse uitdrukkingen noemt, door het getrouwd ter kerkengaan en het houden of bijwonen van oefeningen ter onderlingens tichting. In de kerk kwamen haar spoedig herkennen aan de deemoedige gang waarmee ze naar haar plaats, aan de eerbied welke de plaatsbewaarsters voor haar koesteren, zodat zij alleen nimmer gedwongen zijn in te schikken, aan de groter des voorzangers, aan het lange gebet dat zij, zodra zij gezeten zijn, vanachter de breed uitgeslagen waair doen, eindelijk aan de wijze waarop zij de leraar aanzien en de blik vol hemel vreugde, andere zeggen vol hoogmoed, opwaartslaan, zo vaak in de predicaatie gewaag gemaakt wordt van uitverkorenen, waaronder zij zich bij uitsluiting achter te behoren. Gewoonlijk zijn het nog de mooisten, nog de geestigsten der familie, welke tot deze kasten behoren, en versluiten ze haar leven in de vrijsterstaat. Toch er is geen regel zonder uitzondering en men zou onbillijk handelen door de aanleidende oorzaak van haar gedrag, altijd te willen toeschrijven, aan haar verees van in de wereld geen opgang te zullen maken. Er zijn er enkelen, ja, bij wie die reden veel mogen gegolden hebben, zelfs buiten haar weten. Er zijn er die, hoofdvaardig op haar vermeende godsvrucht, in Fariceus hun hoogmoed, op haar medekristinnen, als het de tollenaren en zondaren nederzien, alles wat andere goeds en loflijks verrichten, met een naam van blinkende zonderbestempelen, en die alle christelijke deugten bezitten, maar alleen de hoogste, de voornaamste, de liefde, onbeheren. Maar al mogen dit met enkele het geval zijn, ik houden mij overtuigd dat de verrewegte meeste van haar niet tegenstaande de kleine gebreken waarmee ze behep mogen zijn, vaak als voorbeelden verdiend te worden aangeprezen, boven de zodanigen die haar gedrag bespotten en beschimpen. Zodanig althans was het oordeel het welk mij de omgang op mijn tante letje over de personen van haar slag heeft onvellen. Bij haar voorzeker bestond de godsvrucht niet enkel in uiterlijke vertoning, maar woonde die in haar rijn mensliefend hard.  Mijn mocht aan haar stijven, smakeloze kleding berispen, de Bijbeltaal waarin zij sprak, mocht niet al dit evenzeer ter snede worden aangebracht. Zij velde wél ligt nu en dan een tegre streng oordeel over schuldige vermaken, maar niemand kon haar te lasten leggen dat zij niet in oprechtheid wandelde. Haar kennis was niet uitstekend, maar ze bezat wat oneindig meer geld, een vast en onverzettelijk geloof en zonder aan andersdenkende de zaligheid te willen ontzeggen, blikte zij die met vrouwme Christenzin als haar wettig erfdeel tegemoet. Zij vooral was was van kwaadsprekendheid en voer altijd tegen de zonde, nimmer tegen de zon daaruit. En wanneer ze zich met kracht tegen de leer daar goede werker verklaarde, moest maar niet vergeten dat in haar voorkomen bewaarheid werd uitgeen onze catechismes leert, dat het onmogelijk is dat een warachte geloof niet zou voortbrengen, vruchten der damperheid, want nimmer was haar hart of haar beurs voor de leidende natuurgenoot gesloten. En wanneer zij gaf, vervulden zij letterlijk het voorschrift als Heilands en wist haar linkerhand niet wat haar rechten uitdeelde. Haar gebrek haar genoegzaam doorzicht en haar zucht tot liefdanigheid waren oorzaak dat zij somtijds haar gaven ook aan onwaardig een weg schonk. Toch zij verklaarde meer dan eens dat zij liever honderd malen door slechte lieden bedrogen wilde zijn dan dat een vrouwme noodleidende ongetroos van haar af zouden gaan. Een geheel andere vrouw was haar zustig, mevrouw van Bempten. Nog zeer jong gehuurd zijnde met een schatrijke echtgenoot die geen naaste betrekkingen hadden. Haar bij zijn vroeg tijdig afsterven aan het hoofd van een kolossaal vermogen had achtergelaten, had zij zich door haar maatschappelijke positie gedwongen gezien in de grote wereld te leven en haar geneigdheid had zich daar niet tegen gekant. Haar rusteloze, nimmerlang met hetzelfde voorwerp bezige geaardheid dreef haar aan, gedurigd nieuwe voorwerpen van belangstelling en verstrooing te zoeken. Haar dagen rolde voort in een bestendige afwisseling van gastmalen, feesten, comediepartijen, speelreisjes enzovoort. Zij las ook, maar zonder keuze of onderscheid. Stichtelijke boeken, romans, brieven, verhalen, zedenkundige werken, poesie, al wat maar gedrukt werd. Doch zij faalde meestal wanneer ze iets van het gelezen in de pas zou brengen en moest als dan de hulp inroepen van mijn zuster Susanne die zelf een liefhebster van lezen en in het bezit van ijzer vastgeheugen zelden bij die gelegenheid tekortschoot.  Men moet echter uit het bovenstaan en niet afleiden dat Tante van Bemden in de slechte zindenswoorts een wereldse vrouw was. Schoonend het algemeen geen lauda-tor temporis actie, durf ik zeggen dat in die dagen een ongodsdienstige vrouw iets onbekends was. Tante van Bemden ging trouw ter kerke, kende haar catechismes op een haar, wist ze goed als iemand zelfs met Tante Letje een gesprek over geloofspunten te voeren en zich zeer dapper te verdedigen wanneer deze haar barispte dat zij nu en dan bij de remonstranten der kerken ging. Ze was mede deelzaam, zelfs milde. Maar haar godsdienst was, gelijk men wel het zegt, zonder verzuim van affaire. Intussen, wie haar recht kende, vond ze gedwongen te verklaren dat haar gebreken, zoals zij al die naam verdienden, uit de maatschappelijke toestand voortvloeien waarin zij geplaatst was, terwijl haar goede hoedanigheden uit haar hart voortkwamen. Voor mij had tans die nimmer dan wel daden van haar ontving. Ik zou schanderlijk doen in die ik een andere getuigenis van haar gaf dan dat zij, alles wel gewogen, een uitmuntende vrouw was. Wees van harte welkom, waarde Nief, zei de Tante Letje, terwijl zij mij om helsten. Al zo zullen de vrijgekochten des heren wederkeren, vervolgens zich tot mijn vader wendende. Wel mocht gij, waarde broedig, de profeet nazigen, brengt mijn zonen van verre, ja, van het einde der aarde. De verdere wensen die zij uiten, werd ik verhinderd te verstaan, want Tante van Bumton had zich voor mij geplaatst en drukte mij met traan in de ogen aan haar hart. Goede dag, beste Ferdinand, reep zij. Wel, zijt geëindelijk daar. Ja, ik durf niets tevoegend bij de vrouwengezegde van Zustig, anders zouden ik zeggen met racine. Hoe zegt racine ook weer een zandje? Te zee et arriver, te zee et an celieu. Diklemeerde Susanne. Tussen twee haakjes vervolgde Tante. Heb gij de nieuwe uitgave van racine mede gebracht, welke ik verzocht had dat gij bestellen zoud? Hoe gelukkig was het dat ik juist heden in de stad moest zijn om een comparitie te houden met de heer Van Balen, die geloof ik, vrij rare op zijn neus zou kijken en wanneer hij u ziet.  Want hij verwacht zich op een klein jongetje met een dik hoofd, een rode neus en grote oren, die niets anders kan dan wat cijferen en wat pennen vermaken, en gij zei het voorwaar om trent zo groot als hij. Gij moet ook niet bij hem gaan, zo ga hij er nog niet geweest zijn, want ik wil u eerst de ontmoet ik met hem volstrekt bijwonen en mij met zijn verbazing vermaken. Hij nu gij hierzijds rustig, zei hij mijn vader, zult gij ons wel het genoegen doen van uw rijtuig weg te zenden en hier de avond te blijven doorbrengen, om de terugkomst van Ferdinand met ons te vieren. Eigenlijk, antwoordde Tante, was ik voornemens geweest, daar stond weer naar buiten te vertrekken, maar de omstandigheid dat neef terug is, verandert mijn plan. Ik zal al een hele avond blijven. Op de voorwaarde alleen, dat niet zandje nu haar woord houden en een week of drie bij mij op hij zicht komen doorbrengen. Ik heb haar een kleine verrassing bestemd, die haar niet ongevallig zijn zal. En neef moet ook meenden, al waren het maar voor een paar dagen. Hoe, zei de mijn moeder, mij bij de hand neemende, als vreemde zijn mij te verliezen. Hij is pas terug en wilt gij hem ons weder ontnemen? Wel zeker, bovendien heb ik op m'n overzaken te spreken. Van balen komt zondag bij me eten, broeder heeft in mezelf verteld wat het plan is, maar ik laat hem zelf oordelen of ik iets onbiliks voordig. Volstrek niet, zei de mijn vader, en het zou de plicht van Felingland wezen een paar dagen bij je door te brengen, indien het niet veel leren genoeg gevormd waren. Natuurlijk merkten zijn zuster aan. Het lieve jongetje zou anders ook te veel van zijn stuk raken en die hij zo op een bof, het reizend leven tegen de eentonigheid haar stad verwisselde. Het is beter dat hij zoekjes aan de verandering wennen. En bovendien, hij mag niet naar haar laten op hij zicht komen, want zoals Edison in The Fair Rosamond zegt, The Bower and Lady both are dressed and ready to receive their guest. Wil ik dan zeggen dat het rijtuig van Tante van Bempten maar weg moet rijden, vroeg ik. Als het u belieft, antwoordde Tante, en laat jurens om tien juren terugkomen.  En de koets van Tante Letje? Wat deze betrof, zij maakte zwaarigheid om te blijven, daaraan het met haar gewoontjes treed, de avond uit te gaan wanneer zij de kerken geweest was. Echter werden de bedenkingen, welke zij opperden, zo heftig bestreden en verzocht mijn moedig aan wie er beden zij zelden weer staan kon, haar zo dringend voor deze reis en uitzondering te maken, dat zij eindelijk toegaf. Wij plaatsen ons dan onder teetafel en ik moet hier tussen twee haakjes de betkentenis afleggen, dat onder al de genietingen welke mijn terugkomst bij de mijnen mij opleverde, die van wederom een lekker kopje van die goddelijke drank in echt Chinese porcelijn geschonken te mogen smaken, op ver en na de minste niet was. Nu moet jij ons recht veel vertellen van uw reizen, zei de tante van Bemten. Hoe zegt Lafantaine ook er van de Zwanio? Qui con car beaucoup vu, peut avoir beaucoup rite nu, zei de Susanne, haar terecht helpende. Van harte garene, zei ik, indien u wedelen mij slechts vragen wilt, ben ik tot antwoorden bereid en ik schoof mijn stoel dichter naar de haren. Maar nu schoven ook de overigen hunne zetels bij en ik zag dat mijn taak niet zo gemakkelijk was als ik mij die had voorgesteld, want ik werd van vier of vijf kanten bestorpt met vragen van geheel verschillende aard en daaruit mijn minder gemakkelijk viel die gelijk tijdig te beantwoorden dan de overige om die gelijk tijdig te doen, moest ik wel verzoeken of mijn oordeelijk wilde te werk gaan en ik stelde voor dat ten einde niemand redenen tot klag zouden hebben, elk der aanwezigen te beginnen met tante van Bemten, die rechts van mij zat, op zijn beurt mijn ene vraag zouden doen. Dit vond goedkeuring en nu werd ik beurtelings over de meest uiteenlopende onderwerpen ondervraagd. Aan tante van Bemten moest ik een beschrijving geven van het carnaval dat ik ten napel zat bijgewond, terwijl Susanne mij over de kleding der Oosterrijkse dames ondervoeg. Mijn vader stelde er meer belang in iets van de gedenkstukken van het oude Rome te horen. En dan de letje wilde weten hoe ik toch in dat heidendse land had aangelegd om mijn godsdienstplicht te uitdoefenen.  Toen de beurt aan mijn goede moeder kwam dukte de vraag welke zij deed haar moedelijke tederheid voorkomen uit, want zij verlangde een voorkomen beschrijving van alle zodanige personen die mij op reis van dienst geweest waren of beleefd het hadden betoond en van welk ik in mijn brieven gesproken had. En zij schepte er een zichtbare genoeg in in van hen te horen gewagen die in haar verdingand hadden belang gesteld. Toen de eerste nieuwsgierigheid bevredigd was, werd langzamerhand het gesprek meer algemeen. En dan de van Bemten, wie je gedachte zichzelf de lang bij hetzelfde onderwerp bepaalde en die ervan hield de gelegenheid bij de haren te vatten, nam mijn vader onderhanden om zijn oordeel waarop zij, en met recht, niet weinig prijstelde, over enige nieuw uitgekomen werken te vragen, over welke hij haar echte grotendeels antwoord schuldig moest blijven door zijn beroepsbezigheden slechts zeer weinig tijd tot lezen had en in de weinige ledig ogenblikken die hem overschoten liever zijn oude klassici bij de hand nam dan de voortsprengselen van de dag. Toen u tante bemerkte dat zij om trentese punten weinig troost er langer kon, begon zij over politiek te redeneren. Een onderwerp waarom trent mijn vader geen ignorantie kon pretenderen en welke behandeling hij zich dus getrooste, hoe zeer dat duidelijk op de merken was, dat zulks alleen uit unschrikkelijkheid geschieden, want voor eerst was hij geen vriend van met dames over dergelijke stoffen te reden kavelen en ten andere dwong zijn ambt hem reeds genoeg daarover te horen en wilde hij in gezelschopshijnde ter ontspanning van zijn geest wel eens over iets anders praten. Gedeuren in het onderhoud van mijn vader met tante van Bempten, gaf mijn moeder, voor wie die onderwerpen veel al te uit heems en te hoogdraven waren, mij in vrijbreed voerig dochsier duidelijk verslag van de gehoorde predicatie en voegde er nogmaals de betuiging bij van haar leedwezen dat ik haar niet vergezeld had.  Dan de letje zat stil voor te arbeiden en vergenoegde zich met nu en dan een aanmerking betreffenen het een of ander dat haar meer bijzonder gesticht had te volgen bij het geen mijn moeder verhaalde, terwijl Susanne, die zolang het verslag duurde, zich alleen met haar trekpot en schootritspermoeid had, na het eindigen daarvan het woord nam en mij vertelde wie er al in de kerk geweest was en met wie zij al in het uitgaan gesproken had. Ik ben er gek afgekomen, zeiden zij. Ik had mij gevleid aan mijn buur in het doophek en aan al wie ik ontmoeten zou in echte courante stelte vermentellen. Heden is hier met langspan, alias de muiderschuit, gearriveerd, de heer Verdenland-Huik, zoon van de edelige strengen heer, hoofdofficier en broeder van de bemiddelijke jevrouw, Susanne Alette Huik. Maar jawel, pas ben ik op mijn plaats gekomen, of daar haalt mijn buurvrouw, het dikke wijf van de koperslagig, haar loberantje uit de tas en naar mij drie malen te hebben aangekeken, als wilde zij zeggen, ik weet wat ik weet. En drie malen aan het mooie, zilvere doosje geroken te hebben, steekt ze op mij toe en vraagt, is er meneer uw broeder ook in de kerk? Wel, wel, dat moet een vruchtig geweest zijn. Ja, ik heb het al gehoord van de krantenvrouw. En heeft meneer een goede reis gehad? Wel, wel. En Erik haar kon antwoorden, daartik Bertje Duvet, die aan de andere zijde zat mij op de arm. Je herinnert je Bertje Duvet wel Verdenland, de dochter van Schepen Duvet met die hafeksneus? En begint met een schoorstemmetje? Ik feliciteer je wel, Zanktje, met de terugkomst van je broer. En tegelijk voel ik de dorp vingers van mijn vrouw Muijsvaal, mijn achterbuurvrouw, mijn schouder grijpen als met een arense klo en grondst het in mijn oren. Ik heb het veel genoeg overnomen dat uw broeder terug is. Ik feliciteer je wel. En meteen piept het en beroemt het voor en achter mij al de rijen langs, als waren er overal echos. Ik feliciteer je wel, je vrouw Huik, ik feliciteer je wel. Zodat ik blij was, had het gezang werd aangegeven, want mijn nek begon mij zeer te doen van het knikken en buigen.  En bij het uitgaan was het nog erg, want toen dacht ik, dat ik nooit de dorpel veel minder koets zou bereikt hebben, zo drongen mensen om mij heen. Is het waar wat ik gehoord heb? Is verrenantwaardelijk terug? Ik kom eerst daar eens uw broeder zien. Hartelijk geluk! En ze voort. En zo ging het voort, zodat mijn ribben bond en blauw zijn van de stompen en duwen die ik gekregen heb, van al de lieden die uit laudere deelnemming op mij afkwamen. Zandje overdrijft weer, volgens haar gewoonte, zei de mijn moedig. Ik heb maar een paar mensen gesproken die er iets van schenen te weten. Maar Zandje schijnt ervan te houden die gelijke opschuddingen in de kerk te maken. De mensen moesten wat meer denken, zei de tandteletje, dat de kerk is een bedenhuis en niet een plaats voor eidelijk klap en onnut gesnap. Maar het is als de profeet zegt, zelfs in mijn huizen vind ik haar boosheid. Ik wilde wel niet, dat hij over deze stofte gelezen had, een dierbaar boxke, dat geschreven is door de eerzame weduwe knijpduim en dat tentitel draagt, over de onkristelijke opschudding in godskerken, waarin dat alles uitvoerig betoogd wordt. Het is niet gedrukt, maar zij heeft het ons eens op de oefening bij de zielbezorger Zout Brandt voorgelezen. Ik zal het u wel eens bezorgd, Zandje, het kan u nuttig zijn. Spreek mij niet van je vrouw knijpduim, tante, zei de Zandje. Die kan mij nooit door woorden of werken meer stichten, sedet ik haar laatst in de oude kerk met een andere oude juffer, een kwartierlange psinkijven en knorren over haar plaatsen, dat geen viswijven het erger hadden kunnen doen. En wat mij het meest erg hadden, was dat, toen zij gezeten waren, zij daadelijk de waaiers uitslog om te gaan bidden. Maar de oude heerslijper, die achter haar in de ouderlinge bank zat, tykkte haar op de schouders en zeiden, wacht daar liever nog wat mede tot jij bekoeldzijd, en denk inmiddels om Matthäus vijf, vier en twintig. Hoe is het, Zandje? Krijgen wij geen thee meer? Vroeg mijn vader, die, of schoon luisterende naar de redeneringen van Tante van Bemten, echter genoeg van Zandjes vertelling gehoord en tegoed de onvergenoegde blik van Tante Letcher bespeurd had, om niet te begrijpen dat het gesprek een andere wending moest nemen.  Zandje begreept die wenk en haast zich, terwijl zij de kopjes vulden, mij te vragen welke der plaatsen die ik bezocht had, ik het liefst op mijn verblijf zouden kiezen. Van mijn kant willende medewerk op het gesprek zover mogelijk van het vorige onwerp te verwijderen, gaf ik een ontwijkend antwoord en begon de voor- en nadelen op te tellen van al de voornamste steden waar ik enige tijd had doorgebracht. Mijn vader moest zich staanen dit gesprek voor enige tijd verwijderen om ansbezigheden en nu viel Tante van Bempten, die mij van Romen hoorde spreken, mijn plotseling in de reden om mij te vragen of ik de fresco's in het faticaan gezien had. Ik antwoorde toestemmend en wilde een uitgebreide beschrijvig van deze kunststukken geven, maar kwam er deze reis vrij van, want Tante schenig legenheid alleen te willen waarnemen, niet om van mij iets te vernemen, maar om mij een reden twist te vertellen tussen de kunstkoper Tempermes en de makelaar Moselzalf, betreffende in haar toepoehorende schilderij welke de eerste beweerde dat dat een originele Carlo Dolce was, de andere daar aan teren voor een kopie hield. De behandeling van dit punt gaf aanleiding tot een obslachtige uitwijding over de Italiaanse school, welke gevolgd werd door een vertoog over het voortreffelijke de curselijven van Douillet, en besloten met een aanbeveling van de pastijbakker Jacobs. De verscheiding der jongerenleden van de familie, die nu uit de verschillende scholen terugkwamen, gaf een nieuwe wending aan het gesprek, door aan Tante een andere bezighij te bezorgen, want aan mijn broer Fritz Verzochthebbende, haar een groot pak aan te reiken, met groot papier omwonnen dat uit het rij te komen en een hoek daar kamer gelegd was, opende zij het en vertoonde aan de verheugde kinderen een menig teprentenboekjes, welke zij onlangs gekocht had en hun tegeschenken aanboot, aan elk in het bijzonder de uitlegging op de koop toegevende van het onderwerp dat in de boekjes behandeld over de plaatjes afgebeeld was. Met vele aanwijzingen daarbij, op welke wijze en ten welke einde zij een en ander best zouden kunnen gebruiken. De mildadigheid van Tante bracht mij te binnen dat ik ook geschenken had rond te delen en zodra het tegoed van tafel was genomen, verzocht ik Fritz en Jacob mij even naar mijn kamer te willen volgen.  Zij voldeerde slechts schoor voetende aan mijn verzoek, want het koste hen moeite, de geschiedenis van Robinson Cruzoway met fraaie hout sneeuwplaten en de galerij van uitheemse klederdrachten nedert te leggen, maar deste hoogers tegen hun blijdschap toen ik, hen in mijn kamer gebracht hebende, mijn koffers opende en daaruit een talrijke hoop pakjes, dozen en andere snuisterijen haalde, waarmee ik hen beladen, terwijl ik mij zelf belasten met die voorwerpen, welk het meest gevaarliepen van te breken of beschadigd te worden. Mijn hemel, verkenand, waar moet dat alles heen? Vroeg mijn moedig, toen ik, vergezeld van mijn twee helpers, de zijkamer instapten. Zij gelijken wel de drie koningen, die met giften en gaven uit het oosten komen, fluisterde Susanne tante van Bempten in het oor. Stil, zeiden deze met een bestraffende blik, laat dat de letje u niet horen. Mijn tijd, zijn dat allemaal presenten? Riepen mijn zusters letje en keekje, terwijl ze haastig opstaande een hoektafel hierbij schoven om er mijn waren op uit te stallen. De twee jongsten, Karel en Truitje, klappten in de handen en dansten van vreugde. Wel vergenant, ik geloof dat jij uw arm gekocht hebt, zeiden mijn moedig, haar bereienwerk neerlegende. Kom toch nergens aan kinderen, uw broeder zal het u immers wel wijzen. Ik hoop dat er voor mij ook wat bij is, zeiden Susanne, insgelijks opreizenden en zegt nevens mij vervoegende. Zelfs dan de letje kon haar nu schierigheid niet bedwingen en ik vond mij wel draa door de gehele familie omringt. Het was een plechtig ogenblik. Daar stonden zij allen om mij heen in gespannen verwachting en de stilte werd alleen afgebroken door half gesmoorde uitroepen als wat zou ik toch krijgen? Hé, wat ben ik nu schierig? Ik weet wel wat ik zou verlangen. Stil toch, hindruurbroeder niet. He, dan wat een boel dingen. Wat mij betreft, ik liep mij geen woord ontvallen, maar één der zes of zeven scharen om niet de gewagen van even zoveel knipmesjes welke mij werden overgereikt aannemende, maakte ik mij gereed om over te gaan tot het los snijden der pakjes toen ik mijn hand plotseling weer erop hief. Wat is er? Wat is er? Vroeg een onderscheidende stemmen. Zullen wij niet wachten tot vader weer terug is? Voeg ik. Daar kikken zij alkanders wijgend en zuchtend aan.  Wel, foeie, zei de Susanne, dat is niet mooi, ons ongeduld eerst op de proef te stellen en dan niet te voldoen. Ja, maar bedankt dat Ferdinand gelijk heeft, zei de mijn moedig. Het zal vader zeker genoegen doen de uitpakking bij te wonen en daar moeten wij hem niet van beroven. Zijt nu verstandig kinderen, vervolgde zij, ziende dat deze engene de lipliet hangen. Uw vader zal wel zo aanstond terugkomen. Daar is papa, daar is papa, riep opeens een paar stemmen. En daar stond liepen al de kinderen de kamer uit en kwamen terug. Mijn vader, die uit zijn studeervertrek juist terugkwam bij zijn gebloemde avond Japon voortsleurende. Ik geloof dat ik der goede uren terugkom, zeiden mijn vader, wie een blik op de tafel geworpen, nog meer dan het drokander roepen der kinderen de toedrag der zaak deed begrijpen. Nu ging de schaar hergang en het kleine truitje was uitgelaten van vreugd, toen de losgemaakte papieren haar een vrij gekleden pop deden aanschouwen. Ik hoop, zei de kareltje, mij met zijn blauwe ogen vraagend aanzienden. Ik hoop! Maar hij durfde toch niet te zeggen wat hij hoopte, want hij begreep dat het anders kon uitvallen. Maar toen ik hem het voor hem bestemde toedrijkte, zag hij dat zijn wens naar een verfdoos toch verwezenlijk twas. Het zou bij u, waardelezers, weinig belangwekken, indien ik stuk voor stuk de voorwerpen ging opnoemen, waarmee de jongeren leden der familie beschonk. Of schoongij, voor zoverig jij zelf ooit in het geval zeid geweest, dergelijke geschenken na uw terugkomst van een buitenlandse reis rond te delen, of in uw jongeren jaren, die van andere ontvangen hebt, u de gewaarwoordingen nog wel levendig zult kunnen voorstellen, welke men hen als dan gevoeld, en welke te strelen er zijn, naarmate het geschonkenen meer de behoefte of de wens van het ogenblik bevredigt. Wat mij betreft, ten deze opzichte slaag ik zeer gelukkig, want al wat ik uitdeelde was ook juist hetgeen men verlangde. En mijn broeders en zusters begonnen ritse denken dat ik de gaven had, op verre afstand iemands gedachte te raden, toen een glim lag mij naar moedig aan de oudste, althans deed gissen, dat de goede vrouw mij in haar laatste brieven enige wenken gegeven had, omdat hetgene meest welkom zou zijn.  Toen nu het kleine volkje beschonken, of om niet dubbelzinnig te spreken, begiftigd was, kwam de beurt aan de groteren, en Susanne zette grote ogen op toen ik haar met een sluier vereerde. Mijn zouthans zeggen, me voilà, die in aanwijking mij naar bekrompen middelen, als een kostbaar geschenk kon worden aangemerkt. Voor mijn moedig had ik een netgewerkt zakhorloge mede gebracht, en voor tante letje en eenvoudige door sierlijk gesneden ivoren waaier, die haar bijzonder behaagde, omdat haar vrij en toch niet opzichtig was. Tante van Bemten, die alles had of kon laten komen, wat de wilde verlangen kon, ontving een kleine antieke urn, welk ik te Roma had gekocht. Dit geschenk wacht een langdurige vergelijking teweeg tussen de antieke en hedendaagse smaak in bouw- en beeldhoudkunst. Eindelijk was mijn vader niet weinig in zijn schik, toen ik mijn doos open schuivende, hem een kleine verzameling aanbood, de Romeinse munten, die voor de tijd daar keizels in gebruik waren, door mij gedurende mijn verblijfde Rome bij ingebracht. Mijn vader was, ondanks de bezigheden welke zijn ambt hem opleiden, een minder gebleven der klassieke oudheid en van alles wat daarmee in verband stond. En het was hem de zoetste verposing van zijn arbeid, wanneer hij in de weinige uren van uitspanning, die hem te beurt vielen, zich in de lezing en beoefening zijn en geliefkoosten schrijvers verlust gekon. De brokken uit de Latijnse dichters, waarmee hij gemeenzaam was, werd hem dan ook, gelijk men uit de voerenstaande bladzijde heeft kunnen zien, niet minder dik was in het dagelijkse gesprek door hem te pas gebracht dan de aanhalingen uit het corpus Jurus. Ja, somtijds ontvielen hem die, wanneer hij tegen mijn moeders sprak, hetgeen dan bij deze en vooral bij mijn zuster, niet zelden een glimlach of vrolijke scherfsteed ontstaan. Maar niet alleen de werken der ouden waren mijn vader dierbaar. Al wat zich, al waren het zichs zijdelings aan de dagen van Athene of Rome's grootheid hechten, was hem welkom. En die geldstukken, wie je gehalte of indelijke waardij voor zeker van weinig betuidenis was, en die hun meeste waard daaruit ontleenden, dat het stelvrij volledig scheen, werd door hem met te meer opgetogenheid beschouwd, naarmate er grootste herinneringen die ze bij hem opekten. Allen waren dus recht vergenoegd en tevreden.  En de veroorlijkheid werd niet weinig vermeerderd, toen een grote taart ter viering meire terugkomst gebakken, op de tafel verscheen en de zintuigen door de aangenaamste geurend strelen kwam. Witte broodjes, schoteltjes met kalsvlees en ostentong en heerlijke vruchten, zoals in Europa de stookkasten van ons land alleen kunnen opleveren, omringden de hoofdschotel. En de sleutel des wijnkelders werd mij toevertrout om een fles te halen van de wijn die mij het best beviel. De kinderen kregen allemaal verlof tot tien uren op te blijven, en de avond liep zo genoegelijk af als men bij mogelijkheid verlangen kon. Ja, de algemene vreugde werd door geen ander toeval gestoord dan dat tante letje door het afbrokelen van een stuk taart een confituurvlek op haar hagelwitte halstoek kreeg, en dat Jacob een half vrass wijn stortte over één en der prenten welke hij van tante Betje gekregen had. Twee ongevallen, die echter, zover aan mij gebleken is, geen blijvende indruk bij de leidende partijen achterlieten. Einde van twaalfde hoofdstuk. Deze opname bevindt geen publieke domijn. Hoofdstuk 13 van Ferdinaand Huik. Dit is een liepjevoxtopname. Alle liepjevoxtopname behoort het publieke domijn. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilligig, ga naar liepjevoxt.org. Opname door Anna Simon. De lot gevallen van Ferdinaand Huik door Jacob van Lennep. Dette in de hoofdstuk. Behelzende hoe Susanna en Ferdinaand harren waren en hoe de laatste in hun welkomst dicht verheerderd wordt. Ferdinaand, zeiden mijn zuster Susanna, toen ze zich de volgende morgen alleen bij mij op mijn kamer bevond, maar zei mijn hielp, mijn kledingstukken en linnengoot in de kasten te schikken. Gij weet dat gij mij nog rekeningsschap schuldig zei wegen ze gezichten dat gij u gisteren morgen heb laten ontvallen. Zandje, zei ik, terwijl ik haar aan zij de vest overrijkte. Gij weet dat ik nog de vier schaar over u moet spannen wegen ze misdrijf door u begaan. Boe, boe, denk niet dat gij mij met uw grote woorden zo'n afschrikken. Tussen beide gezicht, daar zal heel wat speksteen nodig zijn om de verlekken uit het vest te krijgen. Terzake, wie heeft u verteld dat ik uw brieven heb laten lezen? Wat knaag dat geweten? Wie heeft u verlofgegeven, de gedenkwaardige memorieën die ik met u zond onder het oog van anderen te brengen? Kom, maan, daar hebben wij een formele accusatie, gelijk mijn vader zou zeggen.  Alleen is ze nog, zo ik mij niet bedriek, wat vaag en ongedetermineerd. Ja, ik kan ook wel stadhuiswoorden samenflansen. Ik weet zeer goed dat mijn iemand niet condamneert wegens toegebrachte slagen tenzij mijn eerst weten op wiensruchte slagen neergekomen zijn. Vragen aan wie heb ik uw prooschrift te mede gedeeld? Antwoord aan mevrouw Henriette Blaak. Schuldig bevonden, gekrecht een kleur, spoedig tot een confessie. Wie heeft u dat gezegd? Voeg duzanne, terwijl ze uit lauteren verbazing een baptiste hemd dat zij opgevouwen had, weder open liet rollen. Een eerapproachable getuigen, mevrouw Blaak zelf. Gehebt u daar gesproken? En hoe vind je haar? Een zeer aardig meisje, maar dat doet niets tot het prong in questie. Zeer aardig, bekend maar dat jij op haar verliefd zei't, gekrecht een kleur, spoedig tot een confessie. Verliefd, op het meisje dat ik maar eens in mijn leven gezien heb, denk jij dat ik zo spoedig vlam wat? Alsof wist ik niet dat de jonge heren op uw leeftijd verlieven wanneer ze slechts zijn vrouwen muts op een bezemstil zien. Altimaal praatjesen van de tekst af te dwalen. Vragen nogmaal of hij genegen zeid, buiten pijn en banden, de confessie af te leggen, van te hebben geperpertreerd het enorme en in een land van goede justitie, intolerable feit, van haar gezichten juffer Henriette Blaak en de hemel weet aan wie nog meer te hebben gegeven, communicatie van zodanige schrifturen en geheimen stukken als u waren toegezonden door de wel edele heren verdingen aan het huik, jurist romani, neo, non, canonici, doctor en welhuisd, deovolente, compagnon in het huis van Bempten, van Balen en Co. En zo ik dat nu al bekennen, wat dan? Dan zal ik u verder interrogeren en vragen wat jij tot uw defensie hebt te allegureren. Dat uw schrift onleesbaar is, zodat de heer van Balen de handen van schrik in de kandes al slaan wanneer hij het ziet en dat ik de hulp van m'n vrouw Blaak die zich voorkomen verstaat op het oncijferen van allerlei hieriogliefen en manuscripten, het moeten inroepen, om er uitwijs te worden. Die defensie gaat mank, want mijn schrift is net en leesbaar genoeg en zo ik om het papier te besparen wat klein geschreven heb, uw ogen zijn jong en goed en er zijn overal brillen te koop.  Ik heb tenminste geen bril nodig om te zien dat er al heel wat aan uw kouzen zal te mazen zijn en dat, zog er nog een paar dagen langroop reiswaard gebleven, ga je hier bloods voet zat kunnen aankomen. Doch, laat ons een speltje bij die gekheid steken en vertel mij eens zonder omwegen, wanneer, waar en ter welke gelegenheid jij Henriette gesproken hebt. Gij verdiend het dat ik uw nieuwsgierigheid onbevredigd liet. Maar kom, ik ben een goede broedig en zal medeleiden met u hebben, want jij zou het misschien barsten van ongeduld en dat waren ongelukkig voor uw zijde kurs. Ik voldeet dan aan haar verlangen en gaf haar een vrij omstandig verhaal van mijn wedervaren op Gildenhof waarmee ze zich niet weinig vermaakte. Maar dat is wachtig, een roman, fing ze aan, nadat ik mijn verhaal had geëindigd. En al had gij er nog zo tegen, gij zijt nu toch naar de schone orde der dingen verplicht op haar te verlieven. Maar gij ziet dat uw verhaal mijn vrijspraak mede brengt, want hoe zout gij het mij nu ten kwade kunnen duiden dat ik uw brieven aan Henriette heb laten lezen? Had gij anders wel zo'n heerlijke stof tot onderhoud gehad? Gij zijt mij veel eer grote dankbaarheid verschuldigd, dat ik in uw afwezigheid mijn best gedaan heb om aan een lief meisje goede gedachte van u te doen opvatten. Ik geloof dat ik dit als een compliment moet opnemen, waarmee de gezoek goed te maken uit geen geverbruid hebt. Eik kom, gij het veel te grote dank van uw eigen bekwaamheden om iets voor mijn complimenten te geven, en ik ben overtuigd dat de betuiging van Henriette dat zij gelachen heeft om uw gekke uitdrukkingen en uw beschrijvingen bewonderd, uw eigen liefde bijzonder gestreeld heeft. Ja zelfs, biegt maar zuiver op, heb gij niet juist daarom van mijn misbruik van vertrouwen, melding gemaakt, ten einde de gelegenheid te hebben, u hebt mij over Henriette te onderhouden. Carpeur en Amareux, il est douce de causé de l'objet de suffeux. Ik glimlachte, want er was veel waar zijn het geen zeiden. Maar pas op, vervolgde zij, en hou je hart achter dubbel slot, immers volgens nog, de heer Blaak zou je toch de hand zijn er niet toestaan.  Wie denkt er aan hem die te vragen? Maar toch, stel eens dat ik zo ik state, mag ik dan weten wat hij tegen mijn persoon zou hebben. Tegen uw persoon? Niet z'n ter wereld, maar hij zal alle vrijheers de zak geven enkel in de hoop dat het zijn zoon eens behagen zal op zijn nicht te verlieven. Dat komt overeen uit met het geen mij de waardin te EMS vertelde, maar zo die jonge heer nu niet wil. Spreek er niet van. Er schuilt iets achter, ik begrijp niet wat. Slechts eens heb ik enige dagen op Gildenhof doorgebracht, en toen heb ik met eigen ogen gezien dat de oude heer voor zijn zoon het hof maakte aan zijn nicht. Het is in alle gevallen zeer edelmoedig van hem, want dat lieve brokje van een lodewijk zal zeer rijk worden, en zijn nicht heeft niets en hangt alleen van oomsgoedertielheid af. Hoe, riep ik uit met enige verbazing, want deze mededeling strokte niet met het geen mij doorde heer Bosch, Nopus Henriëtes vader verhaald was. Ik meende. Hier zweeg ik stil, want ik kon mijn autoriteiten niet noemen. Geloof me, vervolgde Susanne. Het is genoeg bekend dat zij niets heeft, en haar oom dit valt niet te ontkennen heeft er echt christelijk met haar gehandeld. Dat is wel mogelijk, en toch zat de man mij in sommige opzichten tegen. Waarom weet ik zelf niet? Dat zei de tante van Bempte ook toen hij haar voor een paar jaren ten huwelijk vroeg. Wat, heeft hij zich op zijn oude dag nog aan een plautje gewaagd? Hij is zo oud niet als hij bij lijkt, zeker als hij in de laatste jaren merkelijk afgevallen, maar ja wel, hij heeft het beproefd, niet lang na dat hij van hier vertrokken waart. Ze heeft hem gelijk aan meer anderen geantwoord. Prince Jecherie Tro Machère Liberté en heeft ons de vreugd niet willen ontzeggen van in haar een erf tante te blijven beschouwen. Echter zijn zijn goede vrienden gebleven, en daardoor ben ik in kennis geraakt met Henriette voor welke tante van Bempte een bijzondere affectie heeft opgevat, en van wie zij dik was getuigd dat zij het enige meisje is dat wel opgevoet van een kostschol teruggekomen is.  Maar hoe komt het toch, vroeg ik na een post hebben nagedacht, dat die heer Blaak zo machtig rijk is, en dat zij niet, die toch de eigen dochter is van zijn broeder, niet bezit? Heeft die heer Blaak van zijn vrouw die schattig geerft? Hoor eens hoe die jonge heer die niet verliefd is, zit naar de zaak informeert, maar denkt ge dan dat ik de geschiedenis van die mensen zo op mijn duimpje ken? Of zij vrouw Geldhard weet het niet, ik geloof dat hij gelukkig in de handel geweest is, en bovendien ergens een aardige erfenis gehad heeft, terwijl de vader van Henrietta daar aan tegen de boel er doorgelapt heeft en ellende gestorven is. Hoe dit zei, de slotsom blijft altijd dat mijn haar even als mij om onze goede hoedanigheden zal moeten nemen, want dat wij anders groot gevaar lopen als vrijsters te sterven. Hier werd het gesprek afgebroken door mijn moeder, die mij kwam onderhouden over de noodzakelijkheid om mijn enige nieuwe kledingstukken als hemden, kouzen enzovoort aan te schaffen, een onderwerp dat, voor het ogenblik althans, nog belangrijker en zeker meer spoedvereisende was dan mijn vrije rij naar een jevrouw zonder geld. Daar mijn waarde lezers belicht niet van deze mening zullen zijn, zal ik hun dit onderhoud schenken en even min gewag maken van etterlijke bezoeken van goede vrienden en kennisen, die mij die morgen met mijn behoudende aankomst geluk kwamen wensen. Wij waren op de naamiddag van dezelfde dag aan het nagericht gezeten, toen men aan mijn vader een gezeegeld pakket overhandigde het welke hij werkt tuigelijk opendeed, waanende dat het in betrekking tot zijn amst betrekkingen stond. Maar nauwelijks had hij een vluchtig oog ingeslagen of verbaasdheid vertonen zich op zijn trekken. Zijn deftig gelaad ontploaide zich en hij barste uit in een luidgelag. Dat gaat u meer aan dan mij, Veiligand, zei hij, mij de brief overrijkende. Ja, lees maar over luid, het zijn geen geheimen. Ik nam de brief op en las niet zonder verbazing het ging volgt. Edelgestrenger Heer, gelijk het van ouds de gewonte is geweest, dat alle braven zich verheugen over het geluk dat aan vroomen en aanzienlijke luiden te beurt valt.  Zo moet de stoffen van pleidschap, welke aan uw edelgestrenger en geëerder familie geschonken is, door de behoudende terugmoest van uw edelgestrengers uitmuntende heer Zoon, ook bij alle richtschapen ingezeten in deze stad een billijke vruchtendoen ontstaan. Bij mij althans is die vruchtend zo levende geweest dat ik mijn gevoel deswege niet heb kunnen nog willen bedwingen, maar hetzelfde in hoogdravende klanken lucht heb moeten geven, welke ik toevertrout heb aan het nevensgaanpapier. Mocht uw edelgestrenger op dit zwakke voortbringsel mij naar nedere gezanggoedinnen een gunstig oog laten vallen, niets zou de aangenamer zijn aan hem die onder oodmoedige aanbeveling in uw edelgestrengersprotekcie de eer heeft te zijn met het diepste eerbied, dienstvaardige en gehoorzame en hoogschattig helding. Mijn adres is op de Raamgracht, Tenhuizen van Heins, portretschildig. Het nevensgaanpapier doet tot opschrift, jubelzang, uitgegand ter gelegenheid der voorspoedige wederkomsten van de wel edele heer Ferdinand-Huik, Zoon enzovoort. Daarop volgt een gedicht van ruim honderd regelen, vrij na het geschreven, en niet beter nog slechter dan de meeste versen die men in die tijd maakte. Ik werd daarin bij Thezius vergelaken, die behoudend te attenen terugkwam. Gelukkig kende de poët mijn avonturen van woensdagavond niet, anders had hij de heer Bos als Minos, Amelia als de verlatende Ariatne en Andries als de Minotaurs kunnen laten optreden. Overigens werd ik overladen met loftuitingen en afgebeeld als een jongeling de bloemder Amsterlandse knapen, zo klok van lijf en leen, van inborst zo rechtschapen, die zedigheid aan moed en geest aan vroomheidpaard, en in des levensbloei reed Toont een mannenaard, terwijl mijn vader de rijkste epitheta Ornancia ontving, die uit te denken of bij de oude dichters de stelen waren. We vermaakten ons alle met dit vrije stuk, en ter koste van de armen vervaardiger, uitgenomen mijn moedig, voor wie het genoeg was dat Helding mijn vader en mij lospraakig af, welke zij ons in haar hart waardig keurde, en die beweerde dat het een zeer zoet versje was, of schoon hier en daar wat al te hoog draagend voor haar verstand. Het is een heerlijk denkbeeld om papa bij Egeus te vergelijken, zei de Susanne, had hij nu maar geweten hoe papa's morgens in verlegenheid was, toen Ferdinand niet terugkwam, dan had hij die vergelijken nog verder kunnen uitwerken, of schoon vader de dwaasheid niet zou gehad hebben van in het water te springen.  Voezantje, wat zijn dat voor mallen gezegd, voeg mijn moedig, die de geschiedenis van Egeus en Thesias niet voorkomen helden voor de geest had. Wel, laat Frits u die historie eens verhalen, zeiden mijn vader, Agepurg in Scipias. En Frits, recht in zijn schik, de op de Latijnse school verkregen kunde te mogen luchten, verhaalde nu het geval in al zijn kleuren, het geniet niet doen zal, ten einde aan de mama's die in het geval mij naar moeder verkeren mochten, gelegenheid te laten, zich daarom trend door haar in de mythologie onderwezen zondjes te doen inlichten en zich in het geheugen daar veelbelovende knapjes te verblijden. Verbeeld u nu, zei de Susanne, nadat het verhaal geëindigd was, dat papa, die eer gistermorgen niet anders dacht, of vergenand was door de Minotaurs ingeslokt, uit pure wanhoop dezelfde koep had willen doen als Waelen de Heer Egeus en Gij over hem stond, als badelog uitroepende, waar wilt Gij heen, uwzelf verdrinken in de gracht? Wat zou dat een treffend schouwspel hebben opgeleverd? Nu, ik vind dat malen aardigheden, zeiden mijn moedig. Maar hoe komt die zotte vent van uw terugkomst af te weten, vroeg mijn vader. Ik heb hem bij de Heer Blaak op gulden of ontmoet, antwoordde ik, en gaf nu opnieuw, of schoon dipmaal in weinige woorden, een kort verslag van mijn openthoudt al daar. Het is een arme duivel, zeiden mijn vader, poëta familicus, en dat gedicht hebben wij niet verniet, maar het zij zou. We mochten hem toch wel te eten vragen, zeiden mijn moedig. Niet te haastig best de schat, hij nam mijn vader, ik verbuig hem niet tot gastvriend te hebben, wanneer wij zo daar stond bijten aan het eerste aas dat er ons toewerpt, dan hebben wij kans dat hij ons niet loslaat, waar onze gehele familie lid voor lid bezinkt. Wel, dat waren niet onaardig, zeiden Suzanne. Ik ben nog wel ouder dan Jetje Blaak, en er is nog nooit een vers termijnen-eeren gemaakt. Het wordt hoog tijd dat ik ook eens uit mijn vergedelheid raken. Ik zou voor mijn kant zeer hartelijk wensen dat die poëte eens verzocht werd. Ik wilde wel zien of ik hem niet op mijn aanbiddak maken kon. Zandje, wat zijn dat verzodheden die u door het hoofd malen, zeiden mijn moedig.  Ik bedanker hartelijk voor om de man in huis te halen, zeiden mijn vader, en ik wilde dat er zijn Pegasus naar China reed. Dat is een verwensing en een verwensing tevens, zeiden Suzanne. Intussen, vervolgde mijn vader, zijn beleefdheid moet betaald worden en daarmee de dienst verder aan zich te belasten als zijn detentezen de geconcineerde partij, Heros Celebratus. Ziet daar twee ducaten, die zult hij naar gelang van zaken hem aanbieden of op de tafel laten liggen. Ik geloof dat hij hem nog beter te pas zullen komen dan een uitnodiging aan onze dis, die hem nog een voorje aan de meid kost. Hij is met dat al een eerlijke kerel die veel wederwaarigheden gehad heeft en hij verdient een almoes, zo niet voor het goede dat hij doet, dan tenminste voor het kwaad dat hij nalaat en dat zegt helaas al veel. En onder welke van die twee categorieën schikt u edelen zijn versen, vult Suzanne. Onder genen, zo'n tinnetje, dat is een gepatideerde bedelarei waar tegengene plakaten bestaan. Die toch wel nodig waren, hernaam Suzanne, want ik ben van de mening van de misantroop en zeg als hij met betrekking tot slechte versen, kunnen hem een pendabele après lesse voifet. Het is toch zondeling, merkte mijn vader aan, dat de vrouwen altijd zo crimineel zijn. Zo mijn u tot hoofd officier aanstelde, zou er binnen de 14 dagen een oproer zijn. Einde van 13. Hoogstuk. Deze opname vindt zich in het publieke domein. Hoogstuk 14 van Ferdinand Huik. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opname behoort tot publieke domein. Voor m'n informatie of om je aan te melden als vrijwilligig, ga naar LibriVox.org. Opname door Anna Simon. De lot gevallen van Ferdinand Huik door Jacob van Lennep. 14e Hoogstuk. Waarin Ferdinand op Cognac onthaalt en tegen wil en dank in nieuwe avonturen gesleept wordt. Ik wandelde dan, niet lang nadat wij van tafel waren opgestaan, naar de Raamgracht en vond wel draaien het huis dat ik zocht en het welk kenbaar was aan het vrij slecht geschilderd, toch sprekend gelijkend afbeeldsel ener in Amsterdam de diertijd wel bekende groenvrouw, terwijl ik achter de glasruiten der Zijkamer geplaatst was, neven ze bordje waarop in gekleurde letteren te lezen stond. Zagarias Heins. Portretschilder. Het was een ouderwets gebouwde woning, drie verdiepingen hoog, behalve de zolder, met twee kruisrahmen naast ook ander en een vrij hoge, recht opgaande stoep.  Ik schelde aan. De bovendur ging open, en wel evenals zulks alleen in de tovergeschiedenissen en in sommige Amsterdamse huizenplaats heeft, zonder dat mijn kon gewaar worden door welk middel. Eerst toen ik op zag, ontdekte ik aan het bovenste einde van een vrij stijle van de voordeur door een kort portaal afgescheiden trap, iets dat zich in de duisternis bewolk en naar een vrouwelijke gedaan te zweemden. Wat is er voor je dienst, seneur? klonk de stem uit de hoogte. Ik wilde m. Helding spreken. Kom op, antwoordde de stem, en wees zo goed de deur weer achter je te slaten. Ik ontsloot op dit verzoek de deur geheel, en na die weder behoorlijk gesloten te hebben, trad ik tastende naar boven, mij tot meerdere zekerheid vasthoudende aan de koord welke langs de muur liep, en waarmee de vrouw die boven stond, de deur uit open getrokken. Nou, dat trappen je op, zeiden ze mij, zodra ik bij haar stond, en dan de deur de deur aan je richterhand. Maar pas op, het is wel duister hier. En inderdaad, het was zo donker, dat ik werk had mijn voeten op de rechte plaats neer te zetten. Voor waar, dacht ik, per ardoe at astra. Zo onze dichter nooit de top van de helikom bestegen heeft, het is niet dat hij de gewonkte mist om te klimmen. Ik vond eindelijk de deur welke ik zocht, en klopte aan. Binnen, ik heb een stem, die mij toonde dat ik terecht was. Ik traat in. Het was een achterkamertje met één raam, waarvan de ruiten voor de helft gebroken waren. De vloer was met rode tigelstenen belecht, hetgeen hete zomerdagen zeer fris, maar svinters wat koud moet geweest zijn, terwijl ook de bedsteden zonder gordijnen geen zeer behaagelijk aanzien had. Voor het overige bestond de gehele inboedel uit ene tafel en twee stoelen. Op de ene zat de bewoner zelf, met een blauwe bakkersmuts op het hoofd, een rood baaje buis aan het lijf en kouzen van tauwerk aan de benen. De andere stoel was met de garderoob en de schoedemans beladen. Zijn degen stond er tegenaan. Zijn bruik versierde ene, en zijn hoed de andere knop. Het vereisde geen geringen mate van voorzichtigheid om de bewoner te naderen.  Daar de vloer groot en deels bedekt was met boeken, weer versletenen, bemorsten en gescheurde banden wel getuigden, dat de eigenaar meer hun inderlijke waarde dan hun uiterlijke toy oprijstelde. Wel, meneer Huik, zei de helding, oprijzende, en zijn kort zwart gebrand pijpje uit de mond neemende. Neemt u edelen waardelijk zelf te moeite? Waarom heeft u edelen de meid niet boven gestuurd? Ik waren wel afgekomen en vriend Heinz had ons zijn zijkamertje wel afgestaan. Het is misschien wat vrij postig dat ik zo op kom lopen, zei de ik. Maar de meid zeiden mij, ik moest maar boven gaan. Ik kon niet naalaat mijn dank te betuigen voor de beleefdheid. Te veel eer, te veel goedheid, zei de helding, terwijl hij mij zijn stoel aanbood en de andere ontdeed van het daarop geplaatste kledingstukken, die hij gezamenlijk op de beeldstak in de slaapsteden weerp. Maar wat ik u edelen bidden mag, neemt u geerst plaats. Ik ben geheel verlegen en confus van de moeite die u edelen neemt om zo tot de hanenbalk op te klimmen. Ik woon hier wat hoog. Wel, dat is als het behoort, zei de ik, lachende. Een poëet kan niet te dicht bij de godenhuizen. U edelen geliefde schert zijn, antwoordde hij, maar waarlijk, het is hier te hoog. Voor mij is dit niets. Ik ben het gewend. Alleen Svinters kan het hier wel wat bar zijn. Toch ik blijf er gezond bij en vrolijk. En waarmee er zal u edelen gediend zijn. Nektara van Brozijn is hier niet te bekomen, maar ik heb toch nog een paar vlak ons echt de konjak, die mij overgebleven zijn van een verering, mij gedaan door de waardige heren, Willem de Bronk, toen ik een dichtstuk gemaakt had op zijn gouden bruiloft. Ik kon niet nalaten bij mezelf te lachen, over de niet-onaardige wijze, waarop Helding, terwijl hij mij beleefdheid aandeed, tevens de gelegenheid te baatnam, om mij te kennen te geven, dat hij gewend was, zijn lideren met een cadeau betaal te zien. Ik zocht mij, met al al jeegens hem te verontschuldigen. Zegende dat ik, zo even van davel komende, niet verlangde. Maar het was vruchteloos praten.  De gulle man, kreeg één daar kostbare flesjes van onder zijn bedsteden voor de dag en vulte daar twee kleine kelkjes mede, waarna hij mij zwijgend aanzag, als wilde hij zeggen, nu ben ik gereed, hoe lospraken aan te horen. Ik liet hem dan ook niet lang in verlegenheid, en weten-ne dat de mensen in het algemeen, en dat dichtes in het bijzonder, nog liever gevleid, dan geprezen worden, zwijd ik aan het flauwe voortprengsel zijn er muze meer lof toe, dan ik aan de beste versen van fondel zou geschonken hebben. Ik schaam er maar wel wat over, maar wat zou ik doen? De man had mij met zulke onverdiende loftuitingen op rijn vereerd, dat ik hem wel met gelijke munt in proos had dienst te betalen. Hij hoorde mij zwijgend aan, met een glans van genoegen op het gelaat, nu en dan het bovenlijf buigende, en bij pozen een slokje uit zijn glaasje nemen, hetgeen hij met zoveel welgevallens geen te proeven, dat het mij twijfelachtig voorkwam, wat hem beter aanstond, de lospraak of de brandewijn. Ach, meneer, zei de hij, toen ik mijn kraan van complimenten had uitgeput, dachten alle mensen in Holland zoals u edelen, en legd zij allen zulke een juist oordeel en zulke een fijne smaak aan de dag, het zou er wat beter met ons muzezone uitzien, maar helaas, daar is in de zeven provincie geen liefhebrij voor de dichtkunst meer. De heer Blaak, zei ik, schijnt u nog al te beschermen. De heer Blaak, antwoordde helding, is een waardige schutseer der letteren, en ik ben hem grote dankbaarheid verschuldigd. Jammer maar, vervolgde hij, een weinig bijschuifende, dat hij zoveel zaak in het hoofd heeft en daardoor somtijds zo stil is, zo afgetrokken. Soms gebeurt het, dat ik hem de beste regels voorlees die ik ooit vervaardigd heb, en wanneer ik aan het einde ben en een klein compliment verwacht, dan schijnt hij als uit een droom te ontwaken en vraagt aan zijn zoon hoe de wisselkoers opgenomen is, of welke prijs de koffie op de laatste veilig gehaald heeft. Maar zijn zoon dan, zei ik, zoek iets aan het gesprek op Henriette mensen te brengen. Zijn zoon is een knap jong mens, vulver, nufft en geest, maar zo wilt, nu, de jeugd mag wel wat los zijn. Hij schept er altijd voor maken in de oude helding wat te plagen.  Soms fluit hij een duntje terwijl ik aan het voordezen ben, of maakt proppen en bootbaltjes en knipt mij die tegen de neus. Tja, er zijn geen poetsen die hij mij niet speelt. Hij heeft in mijn laatst niet buiten mijn weten een scharlaken uit lap op de rug gespeeld en quasi om een boodschap aan de pluimgraaf naar de menagerie gestuurd, waar de kalkoenen mij aanvlogen als dol. En in andere reizen, toen ik een lichtkleurige broek aan had, stuurde hij zijn honden een moddersloot in en liet hij vervolgens tegen mij opspringen, zodat ik geen andere kleding bij mij heb bende, de gante avond voor het keukenvliegde moeten zitten om mij te drogen. En zeker niet weer in de zaal had durven verschijnen indien me je vrouw Henriette van mijn ongeval gehoord heb bende, zich mij nog niet ontvermd had en mij uit de oude plunje van haar oom een ander kledingstuk had opgesommeld. Zoals ik zeg, het is een verhoorlijk heer, maar het moet het van hem wel verdragen. Bij zijn zulke oude kennissen, hij heeft soms wilde buien ook. Ik schudde het hoofd en beklaagde bij mijzelf de armenman die op zijn jaren om een aal moest zulke vernederingen dulde moest. En met je vrouw Blaak, zei ik toen, zij althans schijnt u zeer genegen. O meneer, een Engel is ze, weliswaar ze valt niet altijd de fijne knepen der poëzie, maar anders, een hart heeft zij, zoals geen meisje uit de stad. Ja, zodat een zijn huwelijk geeft, de heer Lodewijk zal al een juweeltje van een vrouw aan haar hebben, dat verzeker ik u. Is dat huwelijk reeds bepaald? Vroeg ik, enigszins onrustig. De oude heer zou het garenen zien, maar tussen ons gezegd, vervolgde hij op een vertrouwelijke toon. De heer Lodewijk wil, geloof ik, zijn vrijheid nogal wat behouden. Ja, ja, dat geeft soms tijdens onplezierige turnelen. Maar ik mag niet uit de school klappen. Eer gisteren onder andere, toen uw edelig Gruldenhof verlaten had, was het er vrij onstuimig. Ja, de oude heer heeft niet garenen dat andere jongen lieden hun hoofd aan je vrouw Jetje maken. Zo ik mij op uw bescheidenheid verlaten kon, zou ik uw edelen kunnen verhalen, wat er bij die gelegenheid voor viel.  Ik antwoordde niets, want, of schoonvrij nu schierig, wilde ik de man niet aanmoedigen om familie twisten, waarvan het toeval hem getuig had gemaakt, aan mij te openbaren. De branden mij nadat ik tussen op helding zijn invloed uitgewerkt en hem spraakzaam, of lieverg, openhartig gemaakt. Hij nam mijn sptilzwijgen op als een bewijs van toestemming en ging al dus voort. Vast was uw edelen uit het oog, of daar begon het liever leven. De heer Blaak zette een gezicht, zoals hij alleen bij feestelijk gelegenheden doet. Pas tot een fatsoenlijk, wel opgevoed meisje, voeg hij, met een jong heer alleen te zitten en drank met hem te gebruiken. Toen sloeg mijn lieve flora. Ik ben zets van der wijze gewoon haar flora te noemen, haar oogjes nedig, en zeiden, oh, ik heb geen drank geproefd. Ik heb zelfs geen woord met de heer Huik gesproken eer hij zich bekend gemaakt had. Dat lieve stemmetje had de gewone uitwerking en de omstandigheid die zijn niet hem mededeelde is geen de oude heer een pak van het hart te nemen. Zo, zei hij, had je hem nooit meer gezien? Maar hoe weet je dan of hij u geen knollen voor citroenen in handen gestopt heeft? Geef dit beter, niet meer zo alleen naar de koepel te gaan. Er zwerft zoveel slecht volk tegenwoordig langs de weg en een goudief neemt alle namen aan. Baas Roggeveld heeft ons immers nog verteld van die inbraak. Het is zeker volk van de bende van Zwarte Piet. En dan kleden zich die schelmen soms als heren en sluipen in de huizen om te zien of er iets van hun gading is. Ja, zeiden de heer Lodenwijk en wanneer zij niets anders vinden, pakken ze de mooie meisjes ook al mede. Ik kan u zeggen, meneer Huik, het denkbeeld deed maar schrikken. Verbeeld u mijn aanbiddelijke flora, een pronkstuk dat het oog van ieder kan betoveren, ontschaakt door het groezaam feit van goddeloze roveren. Gelijk de schone die Alkides had geroerd bij ik weet niet welke stroom door een centaur ontvoerd. En zo vroeg ik of het ook zaak waren, al het vrij zat de koepel bevatten naar huis te voeren, want, zei ik, want heer, geloof mij, volle kasten, zij niet vertrouwd bij zulke gasten.  Maar meisje, meisje, zeiden de oude heer alweer om, hoe kon je toch zo onvoorzichtig zijn die man hier binnen te laten? Wel, zei je vrouw Jetje, ik heb er niet binnen gelaten, hij is hiervan zelf gekomen. Ik kon hem niet wegjagen, of wat ik naar huis moeten vluchten en klets nat worden en de koepel open laten staan voor een ingelijk. Taratata, zei toen de oude heer, wat gaat dat mondje weer had? Nu, geef me maar een zoen Jetje, we zullen er niet meer over spreken. Het is eigenlijk de schuld van Lodewijk, die had hier al lang moeten zijn om je af te halen, maar het zijn tijd met Helding op het biljart verbuizelt. Kom, Lodewijk, geef je niet een arm. Nee, zei mijn lieve vloeren, ik weet wel dat Lodewijk liever alleen loopt, Helding zal mijn cavalier zijn, zo hij wil en zij regenscherm hem niet hindert. Wel, zei ik, al had ik er duizend te dragen en nog als Atlas een wereldbol bovendien op mijn schouders, ik zou mijn last niet tellen om zulke eer te mogen genieten. En zo streek ik met de juffrouw naar huis. Terwijl de oude heer niet deed als Lodewijk suur aankijken en Lodewijk een duntje vloot. En oh heede, ik kan het u wel zeggen, meneer Huik, uw edelen zal er toch geen misbruik van maken. Ik weet heel goed wat het liedje was, daar hij de wijs van nu ridde en waarom de oude heer er zo korselig over was. Het is omtrend zo. Ja, zij is aardig jong en teer, maar ik min de grulden vrijheid meer. Ik wil, ik wil haar niet. Een breido knelt, of schoon van goud. Te voeg getrouwd, te laat berouwd. Ik wil, ik wil haar niet. En dat maakte ook dat de oude heer geen woord sprak over tafel en dat zij avonds vrij wat woorden hadden met elkaar. Het was goed dat zij beide gisteren morgen ieder op zijn eigen gelegenheid naar de stad keerden en daardoor de twist niet hervat kon worden. Intussen, de oude heer is daar nog op die verbindenis gesteld en als de heer Lodewijk wat wijzig en bedaarder is geworden, zal hij zijn vaders zin toch wel doen. Het is maar niet plezierig dat het zoveel gehasbel geeft. Maar in Zemels naam mond je dicht, meneer Huik. 