Polarisatie in de Polder - Studium Generale - Tilburg University
Wat ik probeer te zeggen, is dat tolerantie een heel erg belangrijk instrument kan zijn om zo'n samenleving bij mekaar te kunnen smelen. En tolerantie is niet zozeer je... de ander accepteren... nee, tolerantie is niet zozeer het gedogen van een ander en met een heel naar gevoel daarbij, maar het gaat er vooral om te komen totdat het eens zijn dat je in het oneens bent. Nou, hoe ben ik bij meditatie gekomen? Wat volgens mij nodig is, is een soort individuele verantwoordelijkheid voor begrijpen dat we allemaal mens zijn en dat we als mens nu eenmaal ons goede kant hebben, ons binnengoede kant hebben, maar vooral dat we ook bloot staan is een psychologische mechanisme waar we ons niet al bewust van zijn, zoals bijvoorbeeld in-group-out-group-thinking. Het is heel makkelijk om mensen in een andere groep te willen zien en daar de schuld aan te geven. En het is een heel normaal biologisch principe wat in heel veel gevallen ook goed werkt, maar het kan ook de basis zijn voor heel veel uitwassen. Er is een specifieke meditatie die heel goed zijn, we weten dat heel veel onderzoek zorgt dat we minder stress hebben, dat we de cognitief beter kunnen, ik op het moment niet helemaal, maar de cognitief beter kunnen functioneren, scherper worden meer focus kunnen hebben, maar er is een specifieke meditatie die gericht is op het cultiveren van vriendelijke gevoelens voor jezelf en voor anderen. En in de kern daarvan gaat het er om dat je gaat zien dat ieder mens op een abstract niveau hetzelfde wens heeft, namelijk om een gelukkig leven te leiden, een veilig gezondheid met gemak, wat de visie daarop ook is. En als ik het zo vertel, dan klinkt het als iets, ja, dat snap ik met mijn hoofd wel, maar het mooie van zo'n meditatie is dat je niet bezig bent met cognitief te snappen waarom compassie of vriendelijkheid heel goed zou zijn, maar dat je het gaat voelen. En dat wilde ik heel graag testen, ik heb een eerste pilot study gedaan, de resultaten ben ik nog mee bezig.  Wat ik vooral heb gezien is dat sowieso het introduceren van contemplatie of dat dan is door middel van meditatie, door middel van cognitief bezig zijn, want wat is compassie nou precies voor elkaar hebben, maar ook debatteren waarbij je moet inbeelden in de visie van een ander en daarvoor op moet komen, dat dat allemaal een impact heeft op de opzichte van een tolerantie in dit geval. Het wil het toekennen van mensenrechten naar integrale immigranten. En het allerbelangrijkste, of het leuk iets wat ik ook heb gezien, is dat degenen die die specifieke meditatie deden wel significant verminnerden in hun antisociale gevoelings, vooral als het ging om het in-group-out-group thinking. Dus maar goed, het is nog een begin, ik sta, het was een pilot study, ik ben bezig met opzitten van galtere onderzoek. Dit stuk was vooral, ik leg het stukken beter uit dan had ik het nu vertel in het boek. Maar een opzet om er over na te gaan denken en hopelijk bij verder te gaan. Oké, dank je wel. Als je het over tolerantie hebt, doe ik hier een stapje terug. Ja, één van de grote dilemmens is toch van ja, hoe tolerant moet je zijn met de intoleranten, zeg maar. Je hebt daar ook wat interviews over afgenomen, begrijp ik? Nou, dat is iets, ik heb op een gegeven... Ik ben daarna stelde ik meditatie docent, dat is eigenlijk hoe ik me inspirerde om dat ook te willen gaan onderzoeken, omdat ik zag wat meditatie kon doen voor mensen, maar als wetenschapper vind ik dat onvoldoende, dat is anecdotisch bewijs, nadat ik het onderzoek heb opgezet. Maar ik heb op een gegeven moment een cursus ontwikkeld waarbij meditatie kan worden ingezet om je naar tolerantie te gaan kweken. Het is een cursus in het Engels. Die is er heel veel Amerikanen gevolgd, juist in tijden van de verkiezing in Amerika. En wat ik dus nogmaals anecdotisch bewijs terugkreeg van heel veel mensen, is dat ze het eerst niet altijd begrepen, maar dat het wel werkte. Dat het in ieder geval werkte om de angel eruit te halen om te kunnen gaan zien dat anderen ook het streven hebben naar een goed leven. Maar vooral dat ze zich zelf sterker voelden in hun eigen mening. Dus vaak gaat het gevecht over ik wilde jij mij gelijk geeft, want jij hebt geen gelijk.  Maar op het moment dat je die angel eruit kunt halen en kunt denken je hebt een heel andere visie dan ik, maar ik heb jouw validatie niet nodig om mij daar goed over te voelen hoe wat ik geloof, dan verandert er iets in je psychologie en verandert er iets in je perspectief waar je stevig in je eigen schoenen staat en kunt denken nou zij denken dat, want we zullen het nooit allemaal eens worden, dat is ook minst niet wat we willen zijn, ontzettend saai zijn als we allemaal dezelfde in je oven al overdenken. Maar je kunt dan wel je eigen stem gaan hervinden en dus ook met anderen er net zo over denken als jij, ja, op een andere manier een vuist maken en die vuist hoeft dus niet altijd met geweld of met polarisatie te zijn, maar kan juist vanuit een basis, een basisbegrip voor elkaar kunnen zijn. Dat is niet wel dat ik heel veel terug gekregen, maar of ik dat ook kan bewijzen met mijn onderzoek daar, dat gaat nog een paar jaar duren. Oké, nou, kom tegen die tijd nog een keer terug om het te bevestigen dan. Ja, ik hoop het. Frank, je schreef zelf ook een artikel waarin je aangeeft dat niet de verzuiling of de onzuiling het probleem is, maar de herzuiling. Wat een herzuiling zie jij. Nou, het is echt een politiek verhaal wat ik geschreven heb en nu Femke uitleg wat zij geschreven heeft, dat geeft ook weer de variëteiten in het bundel aan. Kijk, als je kijkt in die historie, dan hebben we natuurlijk de verzuiling, dat is bekende iedereen hoorde ergens bij één van de vier clubs. Kortlijk, protestant, socialistisch, liberaal. Daarna zag je de onzuiling, dat was ook de tijd van de polarisatie, de cabinet de Nel, weet ik wat allemaal, dat was ook meen je niet eens zo'n probleem. Maar ik denk, daarna kwam de herzuiling, dat is een term die ik zelf maar bedacht heb. En wat zie je? Je ziet allemaal kleine zuiltjes ontstaan in Nederland. Je hebt de dieren, de groenen, je hebt denk voor de moslims, je hebt de populisten, de anti-brusselaren, je hebt de boeren, je hebt... Nou, ieder clubje is een eigen onversneden geluid.  En waarin de zuilen tijd, werd er in de tof van de zuilen met elkaar gesproken, want het einde moest tend wel gerund worden in Nederland. En dat gebeurt ook heel goed. Maar nu zie je dat er geen verbinding is die kleine zuiltjes sterker, ze moeten het onversneden geluid laten horen. En ik heb net die politieke beschouwingen weer gevolgd, ze studeren in wat ze gaan zeggen. En dan letten ze eigenlijk te weinig op de andere sprekers en het Partij voor de Dieren moet nooit voor de boeren zijn. Als Baudet iets roept, wat pro-brussel is, dan zegt ze achterbanreflekkeren op. Daar hebben jou niet voor gekozen. Dus ze zijn ook bang om in iets ander geluid, laat staan en compromie te willen bereiken. En dat gaat steeds verder door. Ik heb het wel eens opgeschreven, dat voor mij ook in de bundel dat de silo van de boeren, de minaret van de moslims en de windmolen van de milieumensen, je weet elkaar niet te vinden. En de sterker, die zit elkaar in de weg. En dat is het echte probleem op dit moment wat je ziet in de Nederlands parlement. En dat versnippert verder door tot wan issue partijen die hun heilige gelijk steeds naar voren brengen. En dat zie je ook bij de omroepen, zie je dat, met Ongoord Nederland, met iedereen ook weer zijn eigen omroep. Bij de boeren zie je heel sterk wat vroeger El Thio Nederland was. Zie je nu de biologische boeren, Farmer Defense Force, Arkactie, allemaal in eigen clubje ook dat was versnipperd. En dat is geen eenheid. En dat polariseert. Hoe moet dat dan verder? Nou, jouw smaak. Ik vond die vlag wel interessant, want vlaggen zijn symbool. En dan zie je dat de omroepje in de Nederlandse vlag zit op dit moment. Je ziet veel regenboog vlaggen, dat is emancipatie en profilering. Wat je ook veel ziet, en ik kijk even naar de vroeger commissaris van de Koningin Brabant, als ik door Brabant, Zeeland of Limburg fiets, ik heb er nooit zo veel provincijade vlaggen gezien. En het interessantste daarvan is, dat is geen protest in verzet, maar dat is trots een identiteit. En dat versterkt, want naast die Brabantse vlag hangt ook de Nederlandse vlag en de Europese vlag. Dus iedereen mag zichzelf zijn. Brabant, dat zeg ik dan zelf, maar ook zeer of vries of whatever.  Maar is ook Nederlander. Is ook Europiaan. Dat vind ik het zo mooi dat je ook stickers met de Brabantse vlag krijgt bij het provinciehuis. Dus dat tikkeltje is het energie, heb ik wel zo'n wim gevraagd, is het energie. Is het identiteit trots of is het promotie. Maar het einde is de mix van dingen. Maar dat verbindt wel, en dan kan het ook zo zijn, dat de identiteit van de mensen in verschillende provincies ook nog verbindend is overal gezien. En ik zie het ook bij veel onderzoeken. Uiteindelijk is de meerderheid die gaat niet naar het Mali-veld. De meerderheid schloopt geen treinen. Blokkeert geen snelwegen. Dus ik heb ook hoop dat die meerderheden, dat die meerderheid, dat die er uiteindelijk heel sterk is. Laatste punt in dat kader, ik liep op printje daar door de haar. En dan kwam ik studenten tegen van Centres Journalistique uit Tilburg. Die vroegen mij, wat vind je van de polarisatie? Ik dacht, hebben ze nu al de bundels gelezen. Maar dus dat was heel positief. Ik vroeg wat bedoel je. Ja, de polarisatie en de strijd in Den Haag. Waar leidt dat toe? Ik zei, uiteindelijk gaat het om mensen en ik heb misschien minder vertrouwen in de politiek. Minder in de politieke partijen. Maar uiteindelijk wel vertrouwen in mensen. En dat is perspectief wat we in de bundel ook aan willen geven. Mag wel. Dank je wel, Frank. Paul. Wat kun je zeggen over de ontwikkelingen met betrekte polarisatie als je naar de verschillende decennia kijkt als in de loop van de decennia. Je stelt onder andere de vraag of de samenhang tussen allerlei, al die nieuwe opvatningen sterkere wordt. Wat kun je daarover zeggen? Een aantal dingen liggen ook in het verleken wel van wat Kita zijn. En het sluit wel een beetje aan of gaat ook een beetje in tegen het beeld dat Frank schetste. Die gaat aan het eind maar in het begin van zo'n idee van zijn allemaal kleine zuiltjes en alles deelt op. En Sambia ook kieren daarvan dat je op dit oplink in Nederland natuurlijk allerlei extreemere dingen kunt aanwijzen van opsplitsing en radicaliteit. Maar het interessante is dat uit allerlei onderzoek blijkt van dat is niet de uitdrukking van wat er in de bevolking in de breedte leefte. Van die zuiltjes zijn er.  Maar dat is maar allemaal opgeteld een hele temperatiesje van de hele politie. Het grootste deel van de mensen zit ergens, hebben wel iets met die boeren, hebben wel iets met de klimaat en zijn twijfelend, etc. En ik denk dat onze onderzoeksbevinding voor wat er in de publieke opinie leeft daar erg veel steun aan geeft dat als je daarna gaat kijken dus niet afgaat op de opvallende verschijnselen van polarisatie maar meer wat leefte de bevolking in de breedte dat je dan over decennia eigenlijk niet een polarisatiebeweging kunt aanwijzen. Je kunt onderwerpen aanwijzen en op andere onderwerpen zijn ze veel gelijker gaan denken juist. Zo hebben we daarna gekeken zonder opvattingen dan is er meer konvergentie geweest de afgelopen decennia dan die vergentie. Kijt je naar hoe verschillende groepen tegenover elkaar staan dan is zeker de opleidingstiveaus want dat hebben we ook al lange aangegeven hebben andere en maar ik boven als ik het wil hebben er al lange aandacht voor gevraagd daar zit een serieus probleem dat ook nog wel wat verder uit elkaar dus daar zit echt wel een ding maar al kijk je naar leeftijdsgroep al kijk je naar mannen en vrouwen dan is er ook eerder of minstens zo vaak naar elkaar toe groeien dan uit elkaar groeien op het punt waar je het over hebt die ideologie dat ze ook een punt van polarisatie kunnen zijn dat misschien niet die afzonderlijke opvattingen veranderd maar dat ze enorm gaan klusteren als ik weet hoe jij over boeren denkt dan weet ik ook hoe jij over abortus denkt dat is een enorme over die hele lengte van 40, 50 jaar zie je ook dat niet dan zie je eerder dat in deze eeuw de meningen wat loserig van elkaar zijn gaan samenhangen dan sterker wat er wel gebeurt is in de politiek dat zeg maar de grote tegenstellingen zo'n vraag iets waar iedereen zich een beetje ook orienteert, links-rechts wel veranderd is in de zin van meer een tegenstelling is geworden van sociaal economisch gelijkheid, vrijheid, naar meer hoe denk je over de grote wereld de Europa, etc.  hoe open sta je tegenover diversiteit versus het willen beschermen van je gemeenschap dus daar is ook wel wat aan de hand maar over de hele linie bekeken heb je in die bevolking dus eerder meer conferentie dan divergentie en is het volgens mij heel belangrijk en ook wel belangrijk voor je handelingsperspectief te beseffen dat al die dingen die in de media gebeuren die in de politiek gebeuren al die radicale vormen die je ziet van een ijzenberg van een polariserende bevolking maar het zijn dingen die gebeuren maar daaronder ligt een bevolking die nog steeds heel erg in het midden zit zitten twijfelen, etc. 