Eline Vere | Louis Couperus | Literary Fiction | Speaking Book | Dutch | 5/10
Ze hadden invoudig zitten praten en toen was zij ineens opgestaan en zo neergevallen. Ze was zo geschikt. Zou hij dood zijn, vroeg zij trillend? Wel, nee, het is alleen een flauute. Hij heeft het nog eens gehad toen je op de horse was. Nog eens, vroeg Eline met open mond. Betsy antwoordde niet, maar de deur werd zacht geopend en ze wilde gewoon geten. Kan ik je helpen? vroeg hij zacht. Nee, nee, laat maar. Neem Eline maar mee, ze is zo geschikt. Toe, laat me je helpen, meekte Eline. Ach nee, straks komt de dokter open en dan is alles in orde, ga maar. Otto vroeg of hij naar Rijen wilde lopen, maar Betsy weigende en hij voerde Eline weg. Hij kwam vol z'n bureau en ze hadden afgesproken te gaan wandelen, maar hij bracht haar nu naar de salon en deed haar zitten. Betsy vertelde dat hij het meer heeft gehaald, maar ik heb nooit zoiets gezien. Ik dacht dat hij dood zou gaan, want Vera had diezelfde trek om de mond tot ze stierf. Hij regte zij tussen haar snikken uit. Hij trok haar aan zijn borst en kust haar voorhoofd. Kom, lieveling, bedaar nu. Ik geloof ook niet dat het iets is, wat rilje. Ik ben er zo zenuwachtig van geworden. Ik, ik voel me niet meer. Och, Otto. Hij klopte haar zacht op je handje, en hij hield omvat. Wees nu maar kalm, kom. Kom. Zo iets maakt me geheel van streek. Ik kan haar niet tegen zo iets te zien. Het was of er iets als zelf verwijt in haar ziel sloop, en zij dacht na of er een verband was tussen haar laatste woorden tot Vincent en zijn flauuten. Maar zij herinnerden zich o'n gesprek niet meer en ze liet zich moe tegen Otto schouden neerzinken. Want een kind ben ik her, murmelde zij nog bevend. Maar heus, ik kan zo iets niet zien. Vroeger heb ik eens een hond zien overrijden, en ik huile er nog als ik er aan denk. Je bent wat overgevoelig, versprak hij. Oh ja, ik ben zo, ik ben zo. Laat me, laat me zo maar liggen, lispelde zij, en vleiden zich dichter tegen haar aan. Lieveling, fluisterde hij. Mijn Otto, mijn man, antwoorden zij smachtend. Oh ja, ik ben zo overgevoelig.  Wat zal je in last van me hebben? Ik ben altijd zo, die arme Vincent, he. Ja, hij is niet gezond, geloof ik. Zij bedaarde in zijn kant, terwijl zij lang tegen hem liggen bleef. Zij weende niet meer, maar heren ogen stonden vochtig en droevig. Want zij dacht na over de bliksemunde gedachte van dat ondeelbare tijdstip, dat spook waarvoor zij geschikt was. En zij herrieb het in haar geest om het goed onder de ogen te zien. Het mocht nooit meer terugkomen, nooit meer. Dat had haar zo doen ontstellen. 3. Na het middagmaal, in de haast gebruikt, toen de dokter uit de buurt reeds vertrokken was, liet Betsy toch dirk met de coupé naar dokter Rijen rijden. En zodra deze kwam, ging zij met hem naar Vincent, die met de bed had gelegd. Zij wist, door de eerste floute van Vincent, alles wat zij nu te doen had. En zij had hem volgens dokter Rijers aanwijzing zeer laag met het hoofd laten liggen, door kusses onder zijn rug te schuiven. Langzamerhand kwam Vincent bij en open hij even zijn ogen, maar hij sloot ze aanstons en dwale stegst even met de hand over het dek rond. Dokter Rijer temperde het licht in de kamer en hebben val de grootste rust aan, zowel in het vertrek als in het reële huis. Het is toch niet gevaarlijk wel dokter, vroeg Betsy beneden in de salon waar Eline, Otto en Henk waren. Niet onmiddellijk mevrouw, antwoordde Rijer die haast had en zijn elegante demissezon dichtnoopte. Maar u begrijpt, zo tweemaal in betrekkelijk korte tijd, niet voor meneer Vera's gestel. Hij schijnt me zeer anemiek, zeer zwak, rust, zoals ik u zei, de niet waar. Heeft u de familie Vera Lijnredes gezien? Ze zien er uitstekend uit allemaal, de kinderen ook, een allerliefst vrouwtje. Nu, adieu, ik mag zeker nog van uw equipage profiteren. Adieu, adieu, blijft u binnen meneer van rad. Anna, de kindermijd, ging bij Vincent waken en het bleef zeer still in huis, terwijl Henk zijn dutje maakte op dat er geen rumoer door Mina's onhandigheid zou ontstaan, ben naar bed bracht. Otto en Eline waren alleen in het boudoir. Ben je nu weer kalm, vroeg hij zacht, terwijl ze op een kusse aan zijn voeten ging zitten en haar hoofd tegen zijn knieëleunde. Ze haalde diep adem en knikte van ja.  Zo, bij hem, voelde zij zich veilig en rustig en dacht zij er niet aan zich reken schap te geven van haar gedachte, die hem weinig warde in haar berijn. Vincent's plotslinge ziekte, hun gesprek dat haar maar niet goed voor de geest kwam, haar medeleide voor die neef die haar haar vader deed haar denken. Ze wilde nu niet aan dat alles denken, ze wilde nu slechts gelukkig zijn, bij haar Otto. Ben jou, ben ik altijd kalm, ben jou heb ik het altijd zo goed? Maar je zegt me wel eens, dat je soms zonder reden nerveus bent en melancholiek, geloof ik, ook niet? Natuurlijk, nu ben je getroffen, nu was er wel reden voor, maar als je nu het zo zenuwachtig wordt zonder reden, zal je dan ook bij me komen? Natuurlijk. Zullen je dan bij me komen en me alles vertellen, wat je maar vertellen kunt en vertrouwen in me stellen omdat ik van je hou en altijd zal proberen je weer op te heffen uit die buien? Zal je dat? Beloof je me dat? Ja, natuurlijk. Vroeger had ik niemand dan heng, bij wie ik dat wel eens mijn troos zocht, maar ik geloof niet dat hij me begreep, hoewel hij altijd heel vriendelijk was. Maar nu heb ik jou. Zeg Otto, geloof je ook niet dat ik in je leven heus van iemand houd, het zie je heus houden, niet maar zo ins verlieft zijn voor een ogenblik, dat heb je wel eens meer geloof ik. Jij niet? Nu niet, antwoorden hij glimlachend. Dan ben je het ook met me eens, van mij hou je, op mij ben je nu niet zo een beetje verlieft omdat ik er aardig uit zie. In het eerst begreep ik nooit waarom je van me hield, maar nu wel, het is omdat, ach ik weet het niet, ik kan het niet zeggen, ik weet wel goed, ik weet nu alles voor je, niet, maar toen je mij van de winter die waaien gaf, die waaien van Boeki, hoe hield je toen van me zeg? Hij liet haar zachtjes voortkeuvelen aan zijn ne voeten, en hij antwoordde met een kus op haar haar, zij wist het dat zij hem kon beloven, vertrouwen, volslagen vertrouwen, hij zou haar begrijpen en hij zou haar weer gelukkig maken, ieder ogenblik dat zij het niet zouden zijn.  Maar eindelijk na het gekeuvel was hij moe, vanaar schrik van al die emoties en zij sprak niet meer, en neuride slechts een weinig, tot zij in de avondschemering die tussen de zware gordijnen viel, insleep, steeds met het hoofd op zijn knie. Hij veroorde zich niet, maar bleef onbeweegelijk op haar staar en voor het eerst, sedatij haar lief had, rees iets als een twijfel in hem op, of alles wel woorden zou, zal zij het zich voorstelden. Een droeve wee moed straalder uit zijn blik en voelde nu, dat, hoe gelukkig men was, het geluk altijd vermengd werd met een droppel, alsm, al vloeiden die ook slechts uit eigen overpijzingen en eigen verdwijflingen erin.  Einde van hoofdstuk 20 opgenomen door Karola Jansen op 25 april 2008 tot Rotterdam www.karolajansen.nl hoofdstuk 21 van Eline Veren dit is een opname voor LibriVox alle LibriVox-opname zijn vrij van noteursrechten ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org voorgelees door Karola Jansen Eline Veren van Louis Coupérez hoofdstuk 21 1 George Wouden van Berg studeerde druk voor zijn examen voor vieze consul en Emily was op een goede dag naar de verstraatens getogen en had een lang gesprek gehad met meneer en mevrouw terwijl Lily zeer zenuwachtig en ongelukkig, Tomarie de rederiek was getroost geworden Emily had zich scherzend voor ontschuldigd over het weinig ceremoniële van haar bezoek maar waardelijk haar oude vader was ziekelijk en ging nooit uit en zij nam hem alles uit handen tot zelfs een verzoek om access voor zijn zoon ze was het nog volstrekt niet met George eens dat men leven kon zonder geld en ze heb gegeven zeer goed dat meneer en mevrouw verstraat ook nog al bezwaren zo'n levensopvatting zagen maar enfin, de jongen had toch een toekomst niet waar er schinnen nu hunne zinnen zo op die dwaarsheid gezetten hebben dat men het niet toch niet uit zou praten het kwam er nu maar hierop aan hadden meneer en mevrouw iets tegen zijn persoon of wilden zij de kinderen toestaan van alkanden te houden en te wachten tot zij samen de wereld konden ingaan zonder al te grote waarschijnlijkheid dat zij van honger zouden omkomen zouden meneer en mevrouw zich op een gegeven ogenblik van Lily kunnen scheiden en was het antwoord gunstig en geen bepaald revue een bepaald engagement of alleen een enfin een verbinding des hartes onder meer het was zeker niet goed van de kinderen dat ze zich een weinig geafficheerd hadden en dat de hele stad ervan wist maar het waren twee onbezonde schapen en ze zouden met de tijd wel voorzichtiger worden de vraag was nu maar en Emily preciseerde haar vragen nogmaals op het haar vrij moedige levendige joviale manier slechts inwendig en weinig ongerust over het antwoord dat komen zou en mevrouw voor straten zucht en schudde bedenkelijk het hoofd maar meneer had tot Emily's blijdschap niet al te veel onoverkomelijke bezware maar bezware hij had ze Lily was nog zo jong nog zo een echt kind was het niet beter dat ze zich nog niet bond en liever eens rondlief kijken of er waren Jacob niet ergens ander school hij mochten wouden heel graan hij had ook wel gemerkt dat er een degelijk vond in de jongen zat maar toch waren zijne optimistische overwegingen niet al te veel gebaseerd op zijn verliefdheid had hij niet inderdaad meer behoefte dan hij nu belicht in zelfverblinding en dweperij voorgaf hij was toch gewend aan zekere luxe aan uitgaan Emily hoorde schijnbaar opletten toe inderlijk toen volle overtuigd van al die bezware die zijzelf eens geoppert had maar nu had zij zich tot de dwaarsheid van dit bezoek laten verleiden nu wilden zij ook haar jongen niet afvallen nu wilden zij het laten voorkomen maar er waren alleen bij de heer Verstraat bestonden en bij niemand anders en nu zou zij trachten ze te weerleggen zo ging het als men eens iets dolst deed verviel men van de ene dwaarsheid in de andere en zij zou nu moeten redeneren tegen haar eigen gevoelen in het was een moeilijke taak al kon zij nog zo goed praten en het was misschien tot het ongeluk van haar jos dat zij zo pleit de jongen was zo verliefd en misschien had hij toch wel aan het rechten eind zij was ook niet een orakel er waren wel meerhoudentjes die het krap hadden kleine ambtenaartjes eerste luitenans nee, nee, opon voelden ze zich toch bespotelijk maar er was niets, niets meer aan te doen en terwijl ze pleiten voor George was zij innerlijk woedend dat hij haar zo ver gebracht had kon zij die jongen dan niets weigeren en moest zij zelf ermeden werken tot zijn verderve maar zij hield woord zij viel hem niet af en zij pleiten zo goed dat mevrouw Lily ging halen die zeer weenden en Emily herhaaldelijk kusten van hun engagement zou echt er nog geen sprake zijn mevrouw hield niets van zo'n arme luis engagement dat wel jaren duren kon en Emily praatte Lily voor dat de verbindingsdeges harte gesanctioneerd door haar ouders reed ze heel veel betekende intergegeven omstandigheden het was toch ook beter zo, niet waar bevielen zij al kan er niet bij nadere kennismaking dan werd er nog niets verbroken dan een platonische band en bevielen zij al kan er meer en meer wel nu, dan des te beter kom, zij moest het maar niet al te donker inzien er was werkelijk nog al een beduidende overwinning behaald op die onpanzerde ouder harte en wat wilden ze dan toch eigenlijk meer zo maar ineens trouwen zeker he morgen receptie of een paar dagen naar stadhuis en kerk en dan op een zolderkamertje onder de hane balken zeker, dat zou charmant zijn Lily lachte door haar tranen heen en zij kusten haar ouders zij zou alles goed vinden zoals papa en mama het wensen twee die middag werd George ten eten gevraagd en men had daarna een heerlijke septemberavond in de tuin het was laat toen George wegging laat toen Marie en Lily samenheuren slaapkamer opzochten en zich ontkleden Marie luisterde vriendelijk en geduldigd naar Lily's gestap over honderden plannen voor de toekomst ze zou het heerlijk vinden te reizen en George betrekking bracht natuurlijk mee dat zij dit later veel zouden doen dit zou zij zich niet uit het hoofd laten praten maar ook dat zij zich niet al te veel illusies maken moest behaagelijk strikte zij zich tussen de koele lakens uit glimlachend tegen de rozige visionen haar fantasie de armen boven hun hoofd gebogen dat in het verwarden licht blond hun heren lach ook Marie vleidde zich te rusten en het was een oogblik stil in het donkere vertrek toen er zag je ze aan de deur gelkloopt werd die dadelijk open ging de meisje schrikte even stil, het is niets, ik ben het onderdruktestem en ze zagen een kleine gebogen gestalte in nachtjak en nachtmuts met een kanderlaar binnen treden het is niets, ik wil alleen maar eens even komen babbelen het was ouderdien het familiestuk der verstraatens de goede gemijd die altijd zo handig hield met comediespelen en tabloos vivaan ze kwam op haar kousen aan terwijl het licht van de blaker op haar verschompt gelaten onder de witte muts een gele gloedwerp Martin, je laat me schrikken schim, Marie stil, iedereen is aan de bed maar ik dacht dat je toch nog wel niets zou slapen ik kom eens even babbelen, mag ik? zeker Dien, je mag hoor sprak Lili opgewekt wat heb je te vertellen Dien zette zich op de rand van Lili's bed je begrijpt ouderdien is niet zo oud of ze merkt wel wat als er iets aan de hand is en zie, als ze dat zo merkt dan kan ze dat niet voor zich houden dan moet het eruit, jouw kleine ondeugd de wijsvinger wat Dien, vroeg Lili kom liefje, hou je nou maar niet zo onnozel denk je dat ik niet weet waarom je vanmiddag gedaan hebt of je huilde en waarom vreulen in mijn liezo lang in de seren heeft gezeten zie je, toen dacht ik al zoiets vervollen ze met een knip oogje van haar ingevallen oog en ik pakken zeer er bij mij heen en jawel, om half zes daar komt ie aanzetten, daar bleef lekkertjes eten hoor oh wat Dien, wat kakel je toch verweerde Lili zich nee, nee Dien kakelt niet, Dien weet heel goed wat ze weet nou hoor, je weet ook wel wat je doet wat dan wel kind je hebt groot gelijk het is wat een bestendige jongen zo een liefzacht gezichtje met zo'n blond snortje het is net een mannetje voor je jij bent ook nog al fijnjes ze zijn net een spannetje niet warm jouw frammerie geknipt voor elkaar, gaapt de marie van haar uit haar lakens zij bevalt je, vroeg Lili keurig, antwoordde Dien en hij is altijd zo vriendelijk tegen mij en tegen bed hij kan het altijd zo aardig zeggen als ik hem open doe zo, dag Dien, hoe maak je het altijd zo een woordje erbij begrijp je zo, niets trots en dan vergeet hij nooit z'n voetjes af te wegen Lili schaterde het uit je bent toch niet boos dat ik dat zeg vroeg Dien wel nee Dien, ik ben heel blij dat hij in je gratis is ja, bedoel je toch niet in het eerste uur wel zie je, overdag heb ik het altijd te druk om me goed lucht te geven dit is nu net een uurtje om vertrouwelijk te zijn en Dien mag je toch wel eens een raad geven zie je, ik ben ook getrouwd geweest en het is niet alles kind het is niet alles ja, in het begin denk je dat het een heel aardig is huisje te spelen, maar later dan komen de kleintjes en dan komen de zorgen ik heb het drie gehad kinderen zie je, en het is wat een moeite zo groot te brengen ik heb niet veel plezier van ze beleefd en is er gestorven, een jongen toen hij 14 jaar was en mijn andere heeft niet al te best opgepast ja, gerust dat heeft hij hij is toen al zoveel als koloniaal gegaan alleen mijn meisje, daar heb ik plezier van je weet ze zijn Rotterdam getrouwd met een kleermaker ja Dien en zeg eens, wanneer denk jij nou te trouwen met je mannetje? 18, waar ik weet het nog niet we trouwen nog een lang niet een verhaal maken hoor nee, maar daar zal ik wel voor oppassen trouwens je begrijpt, bed merkte ook wel wat zou er een jaartje over heen moeten oh, minstens maar kom Dien, ga nu naar bed ja, liefje, maar zie je als gekindertjes komen van die kleine blondjes jullie zijn allebei zo blondjes, dan ga ik van je ma weg en dan kom ik bij jou, vind je dat goed? als kindermeid dank je, dan zal je dan veel te oud toe zijn nou hoor, ik zou ze nog goedploeteren en wassen Dien, ik vind dat je onvoegzame dingen zegt Riep-Marie, voei nou, wat is daar nu voor onvoegsaams aan? maar kom, ik ga het is al halve wein waar empel en hoor je, vrouw Marie dan moet jij ook aan de beurt komen die kleine meid is jou nou al voor nou, niet blijven zitten hoor, zal je ervoor zorgen? zeker Dien, ik zal me best doen sprak Marie drom ik dan maar lekkertjes van en jij ook liefje, drom maar van hem en zeg hem, dat Dien hem een lieve jongen vindt met zijn klein snortje, zal je doen? zal je doen, ondeugd? zij pakt een liddie die weerschaterde scherzend bij de schoudig ja ja Dien, ik zal het doen maar je hoeft me niet zo te schudden ej, nacht Dien nou, nacht dan schatjes scht, kind, lacht toch niet zo de oude luizelen wakken worden scht, scht, ik ga, stil Dien ging, geel-achtig wittende gloed van de blaker met een laatst knip oogje volg hij hem zinnige vrolijkheid onhoorbaar sluipend op haar kousen die gekke Dien lispelde Lili nog gelachend en halfreeds in slaap de kamer was weder donker geworden en stil, zeer stil en Marie lag recht met het hoofd op haar kussen de ogen open omhoog naar de zwarte zoldering gerecht einde van hoofdstuk 21 opgenomen door Karola Jansen op 17 mei 2008 tot Rotterdam www.carolajansen.nl eerste deel van hoofdstuk 22 van Eline Veren dit is een opname voor LibriVox alle LibriVox opname zijn vrij van auteursrechten ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org voorgelezen door Karola Jansen Eline Veren van Louis Coupérez hoofdstuk 22 1 Vincent bleef zeer zwak en dokter Reijer had hem uitdrukkelijk verklaard dat hij in de eerste weken niet mocht uitgaan daar de minste aanleiding hem weer flauw zou kunnen doen vallen Vincent schrikte zich zeer leidzaam in dit voorschrift en Reijer prees hem en beweerde dat als meneer Veren niet in de laatste tijd zo verstandig geworden was hij reed ze lang niet meer tot de levende zou behoord hebben hij prees Vincent dat deze zich steeds menagierde bijna dronk niet rookte en de laatste rust vond want Vincent had hem gesproken over zijn anders onverzadelijke lust naar verandering die hem als een passie overmeesterde terwijl hij nu in een goede verzorging zich als in een aangename warmte behaagelijk koesterde alleen over zijn gebrek aan eetlust schudde Reijer bedenkelijk het hoofd zijn dagen bracht Vincent in Elinus Boudwaar door daar Betsy hem geen aparte zitkamer kon geven hij lag op de persische divan en had zich uit zekere behaagzucht in een weide Turkse chamberkloak gehuld een herinnering uit zijn dagen van wilde te smeren na Vaal bleek met zijn uitgebluste oog als van dofblauw porcelijn met zijn kort geknipte lichtbruin haar lag hij daar onder Elinus Aralia in zijn bloedeloze vingeren een boek dat hij niet las het was hem of er geen denkwilde in zijn brein waren en of hij hersenloos was weggezonken in een matten rust in een vermoeidheid als van een zware lichamelijke inspanning hij had alleen kleine kinderachtige gedachtetjes die als brozebellen in zijn geest opwelden en aanstonds uitspatten hij had kleine genietingen en koesten zich in rijerslof die hem streelde terwijl hij zeer leed wanneer hij zonder honger op Eline moest wachten die hem 2 minuten over de tijd zijn onbeid pracht en verder niets hij lag slechts en tuurde Elinus Kamer rond en hij telde al de plaaten, de palmen al de kleine voorwerpen van luxe die er verspreid waren te zochters zette Eline zich bij hem en las hem voor of zong met halve stem bij haar piano lade en Vincent luisterde dromen toe, verloren in een vreemd visioen vol zondelingen geuren en valentinten die zich met krullende arabesken dooreen woelden als een kaleidoskoop van coloriet en parfum hij sprak niet en ook Eline sprak weinig door drongen van de romantische vreugde een vreugde die zij ook aan tante verisbed gevoeld had die van zich te kunnen wijden aan een zieken Vincent werd haar al meer en meer interessant om en in zijn Turks gewaad met zijn Turkse muilen werd hij haar zeer dierbaar om de zorgen waarmee ze hem overstelten de smiddagsbliss hij thuis tot navieren, tot Otto haar voor hun wandeling halen kwam en wanneer hij haar zacht verweed dat zij niet genoeg aan haar eigen gezondheid dacht en zich te veel door Vincent ziekte lied opwinden, zag ze hem dwepend en bijna wenend aan een vroegzij of hij dan niet diep diep medeleiden met Vincent gevoelden die zo verlaten op de wereld was, zo ongelukkig en zo zwak de drukke beraadslagingen over haar uitzet met Betsy waren door deze zorgen een weinig vermindert en een zelfs zijde zij met starende ogen tot haar zuster dat zij het toch vreselijk zou vinden in november te trouwen wanneer Vincent bijna stervende was Betsy haalde echter haar schouders op en toon haar katalogische verlinnegoed en stalen van de mast en kant maar in linne kon hier nu onmogelijk haar gewone belangstelling voortoonen en zij ging naar Vincent en ze vreemde haar verwijtend aanzag zij had zich ten laatste hun gesprek gewisseld voordat hij flauw gevallen was herinnerd en er was een plotseling een startvloed van emoties door haar ziel gevolgd zij verbeelde zich dat hij alleen in onmacht was gezonken omdat zij gevraagd had of het onvoorwaardelijk was voorbeschink dat zij met auto zou trouwen zij verbeelde zich dat hij zo ziek was omdat hij weer lichtige geheimen hartstocht voor haar koesterde die hij tot nu toe angstvallig verborgen had hij was immers nog nooit zo lang in den haag gebleven als deze keer hij bevond er zich nu bijna een jaar terwijl hij er anders nooit dan enkele weken vertoeft had Arben Vincent haar zorgen trooste hem nu alleen zouden hij er niet te veel voetsel voor die hartstocht uitputten die hartstocht die toch hopeloos moest blijven daar zij van niemand anders dan van hun auto houden kon zij had graag naar iemand die gedachte bekend maar het was zo moeilijk aan wie? aan Otto dat vond zij niet kies aan Betsy die zou daar zeker vragen dat wist ze vooruit waarom ze zich toch altijd hersenschimmig in het hoofd moest zetten aan m'n vrouw van Raad? ja die zou haar Raad geven zij zou naar m'n vrouw van Raad gaan op een ochtend alleen zonder auto maar toen zij bij de oude vrouw kwam vond zij haar vermoedens over Vincent zo moeilijk in woorden te brengen dat zij niet tot de bier besluiten kon en weg ging zonder zich uit te hebben en zij trooste zich met de weemoedige gedachte dat Vincent wel ligt sterven zou voorzij getrouwd waren en dat haar zorgen hem dan zijn laatste dagen nog hadden verzoed de dagen gingen voorbij terwijl het vermoeden dat Vincent die stille hartstocht koesterde haar meer en meer zekerheid werd en zij als wegzonk in een vreemd medeleide voor haar arme zieken haar kalm geluk dat onverstorbaar had geschenen glipte haar al meer en meer als een vogel die zij te vergeef zocht vast te houden uit de vingeren en een nerveuse onrust begon in haar ziel op te borrelen terwijl zij de moed miste zich bij Otto uit te storten want de gedachte aan Vincent schoven nevel tussen haar en Otto een nevel die dichter en dichter werd als iets wat hen kon scheiden zij rilde wanneer zij dit gevoelden en na een halve dag met Vincent en in haar onrust te hebben geleefd smachten zij naar hun Otto in winst kalmte zij hoopte te zullen bedaren na vieren kwam hij zij gingen wandelen hij bleef eten, ze waren avonds veel thuis ze waren veel alleen en wanneer hij om half 12 weg was en zij zich terugdrok in haar slaapkamer moest zij zich geweld aan doen om niet in tranen uit te barsten daar zij uit zijn bijzij niet meer zo weldadig een rust putten als voorheen in tegendeel zijn bedaardheid ergerden haar nu en dan als iets onverschillig zijn lakko niks dat haar in haar langzame hand van onrust opbruisende stemming haatelijk scheen vooral wanneer zij hem met Vincent vergelijk in wie zij doelend leed van moeder Otto's eenvoudige woorden waarachter zij nog zo korte voren schatten van liefde had zien schuilen ergerden haar nu ook past hij dan nooit eens uit in een vlaag van passie in een hartstochtelijke betuiging over over wat ook maar bleef hij dan altijd zo kalm, kalm, even gelijk moedig gevoelde hij dan nooit iets dat is een hartworstel met iets anders iets dat in hem ziedend bruist zou hij zich door niets laten ontroeren, zich door niets laten schudden uit die rust die bijna letargie scheen ja hij was wel lieve goed maar hij had geen diep gevoel misschien was zijn kanter wel niets dan egoisme dat zich niet liet bewegen door de smart van andre en die smart van andre stelde zij zich nooit anders voor dan verpersoonlijk in een martlaarschap van Vincent diep ongelukkig gevoelde Eline zich na zulke gedachten het waren de spooken de spooken die al grijnsender en grijnsender opdoemden nadat het ene spook was opgedoemd zo plotseling in het gesprek met Vincent zij wilden zij wilden zich niet door hen laten medeslepen zij wilden ze weg, wegjagen maar telkens en telkens rezen zij weder op en weerpen zij haar hun killen twijfelingen in de ziel zij streed met ze een vreselijke strijd zij dwoong zich de zoete gedachte welke haar met idyllische wilden vervuld had dus haar verblijf op de horzen nog eens te denken zij dwoong zich haar zacht geluk haar blauwe ekstaanse weder te vinden maar dat geluk, die ekstaanse ze waren weg en toen zij dat gevoelde eens op een slapeloze nacht een zware stilte door het gehele huissuist en zij met grote staar in de ogen zo eenzaam op haar bed lag toen zij dat voor het eerst vol en vreed gevoelde gevoelde dat ze weg waren dat ze nooit meer haar zouden toelachen en ze vreemd haar in haar glans toen eindelijk borsten zij los in een hevig en wild gesnik zo wild, een hevig als zij nog nooit gesnikt had en zij omhelst de woest haar kussen als was dat haar geluk als was dat de vogel die aan de klem van haar vingers ontsnapt zij schudde haar hoofd nee, nee, zij wilde niet zij wilde gelukkig zijn als vroeger zij wilde van haar otto houden zoals toen in de dennebossen ze wilde niet meer van hem het was onmogelijk, het mocht niet het zou ook niet zijn ze wilde zich dwingen met al de geestkracht van haar wil van hem te blijven houden zoals zij tot nog toen gedaan had ze wilde zich aan hem blijven vast klemmen zoals zij zich nu klemden aan haar kussen en grijnsende spoken zouden hem niet uit haar omheilsing kunnen losrukken het bleef roerlo still in huis alleen daar hoorde zij de grote klok in de keuken, beneden, hardtikken onophouderlijk tikken en een dodelijke angst overviel haar bij de hardheid die er metale ze konden een dodelijke angst dat haar geluk zich niet binnen haar ziel zou laten dwingen een dodelijke angst dat onzichtbare magten haar een hellend pad zouden afjagen terwijl zij opwaarts wilde opwaarts en toen een woede een woede omdat zij het zo duidelijk gevoel en het niet gevoelen wilde en omdat zij te zwak bleef om onzichtbare magten op te dringen 2 toen Eline de volgende morgen wakker werd, was zij betrekkelijk kalm ze was moe en had een weinig hoofdpijn maar haar ellende bleef haar alleen bij als de herinnering aan een sombere droom omdat zij er zich niet in verdiepte ze huiverde dit te doen nee, ze zou nu weer zichzelf verwoorden ze zou zich nooit meer laten medeslepen door zulke afschuwelijke nachtmerries die haar alleen in een afgrond van smart wilde storten omdat zij niet verwoordde het was niets dan dat ze was onwel ze sleep slecht en in die slapeloze stille nachten rezen dan al die spooksels op ze zou met dokter Rijer spreken over haar insomnis ze voelde zich voor lucht en verruimd nu zij na nog een weinig te zijn ingedommeld het vale daglicht door de gordijnen zag schemeren ze stond voeg op, stoel je er beneden met Ben, bracht als naar gewoonte Vincent zijn chocolade en zijn kadetje met de patina overliet en zag zij met Betsy de kathologissen en de stalen na zoveel fijne tafelakkers zoveel fijne servetten van zoveel en dan gewone voor iedere dag van zoveel en nog van die beeldige slopen met geborduurde letters van zoveel die waren niet duur in de loevere Betsy moest bedenken ze behoorde nu goed op de dubbeltjes te gaan letten en dan in die andere kathologis van die aardige t-lookies in tussend warrelde haar haar gedachte verstrooit heen en weer en diep in haar ziel bleef een somberheid liggen, als een zwarte modder op de grond van een meer, schijnbaar onbewogen en blauw. Toch spannen zij al haar zielskrachten in, en Betsy merkte onder de beraadslagingen niets. Daarna ging Elina naar boven, naar Vincent. Ze wilde hem een grote brief brengen die voor hem gekomen was. Hij lag al steeds in zijn Turkse chamber-kloak op de divan. Toch kwam hij langzamerhand bij. Dockert Rijer had hem zelf verklaard dat hij nu een kleine wandeling zou kunnen maken. Maar zijn rust was hem te lief geworden en hij had beweerd dat hij nog te zeer tegen een wandeling op zag. Nu Elina binnenkwam knikte haar vriendelijk toe. Hij was verwend door haar duizenden kleine zorgen en hij was haar dankbaar voor. En deze dankbaarheid ontstak in zijn doof oog een vriendelijke gloed die Elina voor liefde aanzag. Ze rijkte hem de brief en vroeg hoe hij het maakte. Goed, zo langzamerhand beter en beter, sprak hij mad. Maar hij richtte zich eensklapps vlug op en scheurde de envelop open. Elina wilde zich aan de piano zetten. Zo, eindelijk dan, hoorde zij Vincent bijna verheugd uitroepen. Zij keek hem vragend aan en daar, een portret in kabinetformaat uit de enveloppen gevallen was, raapte zij het op. Het is uit New York. Van Lawrence and Claire, sprak Vincent, de briefvlugd doorlezend. Hij heeft iets voor mij gevonden. Aan hetzelfde handelshuis, waarbij hij belang heeft, zal een plaats openvallen. Elina schrikte. Zij bezag het portret. Het was een weinig beschadigd door de poststempels. En wat denk je? Vroeg zij. Hoe meen je? Wat denk je te doen? Zodra ik beter ben, te gaan. Maar, maar ik ben het nog lang niet, eindigde hij kwijnend. Te gaan naar Amerika? Ja, zeker. Ben je dan blij dat je kan gaan? Natuurlijk. Wat zal ik hier blijven hangen, niet waar? Nu ik weer een betrekking kan krijgen. Hij dacht nauwelijks aan wat hij herantwoorde. Hij viel terug in de persische kussens en een dans van bonte visione dwarrelde rond voor zijn geest. Hij herinnerde zich zijn vroeger de leven van eindeloze afwisseling, van telkens wisselende verschieten en dijns in de horizonten. Afwisseling was het leven. Afwisseling zou hem wedergenezen, zou hem weder verjuichtigen. Hij herinnerde zich zijn vriend, een kerngezonde ziel in een krachtig lichaam. De enige man die hem deed vermoeden dat er iets anders in het leven was dan levensmoeheid. Elina echter gevoelde diepmedelijden voor Vincent.  Ja, hij was dan wel verheugd dat hij kon heen gaan, heen gaan waar licht voorzij gehuwd was dat hij geen getuige behoefte te zijn van de treffende slag die zij hem zou toebrengen. Zelt hem nog nooit in zulke levendigheidsin opspringen als nu. Hij had haar dan wel lief en hij leed wel. Zij stond nog steeds met het portret voor hem. Is, is dit Sainte Claire? vroeg zij, bijna wenend om zijn door haar gedroomde smart. Ja, antwoordde hij en nam het haar uit de hand. Het is heel goed gelukt. Zo is hij, zo open en flink, met zoiets levendig zijn opgewekt. Is hij bruin of blond? Donker blond, zijn baard ook. Een prettige zicht, he? Mooi kop. Maar Vincent, wat? Vincent, heus, denk er nog over. Je bent nog zo'n zwak, je zou kunnen instorten. Raadplicht eerst rijer. Maar Ellie, ik ben immers altijd geweest als nu. Ik ben nooit gezond geweest en wil jij me dan onderhouden als ik hier blijf? Vroeg hij met een glimlach. Voor haar was die glimlach weemoedig en zij verweed zich dat zij hem tegenhield. Nee, hij moest gaan. Alleen, misschien zou er een verandering in alles komen. Een zo grote verandering dat hij niet behoefte te gaan of anders zou gaan. Het dwarrelde haar. Ze wist niet meer wat zij wilde en zij torste gedachte die in haar opreest niet uitdenken. Het zou te vreselijk zijn. Te vreselijk voor Otto. Te vreselijk voor haarzelf ook. Die gehele middag bleef Vincent zeer opgewekt en rijer kwam en riet hem zich niet te veel te overspannen. Op Amerika zou hij nog wat later terugkomen. Daar was voor eerst nog geen sprake van. Maar een kleine wandeling of een toertje. Het weer was zacht en warm. Waardig. Dat zou meneer Veren goed doen. Betsy liet dan ook om half drie de land ouwe komen en zij steeg met Elina en Vincent in. Nu, in de buitenlucht, zag Elina eerst goed hoe zeer hij was afgevallen. Hoe groetselijk vaal zijn tint was, boven het witte zij de voelaar die hij om zijn hals geplooid had. Hoe dof en mat hij eruit zag in de elegance van zijn leverkleurige demi-saison en zijn glans in de hoge hoed. Hij lag onbeweegelijk en recht tegen de kussen aan, ze geschroeide handen rustend op de zilveren knop van zijn stok.  Een duizelende lichtheid vervulde zijn hoofd en zo hij niet gezeten had waar hij gewankelt nu zijn long als een golf van zuurstof in zogen. Hij sloot even de ogen die hem pijn deden, terwijl het zuisde in zijn oren en de wielen van het rijtuig draaien in zijn hersens. Maar langzame hand gewende hij zich aan de frisheid er lucht, aan de ruimte voor zijn blik, aan de wendingen van de weg en hij ademde diep en verlucht. Hij voelde zijn levensvatbaarheid geprikkelt worden. Hij voelde zijn zenuwen zich een weinig sterke. Elina deed zijn geweld aan een praten vrolijk met hem of met Betsy. Toen zij na een uur terugkwamen, hielp zijn Vincent uitstijgen en bracht hem geleund op hun arm naar haar zitkamer. Zij hielp hem zijn overjas uittrekken en moeder van emoties en verandering van atmosfeer viel hij neer op de divan en verzocht haar hem alleen te laten. Hij wilde slapen. Betsy had thuisgegeven en er kwamen enige visities, mevrouw Eekhoff met Ange en Leonie, mevrouw Hovel en de jonge heidrecht die met een gegons van conversatie de schemer in de salon vulden. Henk was naar de sociëriteit maar Eline voegde zich bij hen en weldraai kwam Otto. En Eline gevoelde toen hij binnen trat in plaats van de gewone zalige warmte waarmee zijn verschijning vroeger steeds haar hart door trilde, een ijskoude onverschilligheid. Oh, god, hoe was dat gekomen? Hoe was die warmte langzamerhand zo verkoeld, zo verkoeld tot ijskoude? Ze wist het niet, maar het was zo en zij konden niets aan veranderen. Zij knikte hem even vriendelijk toe en rijkte hem haar hand. Zij moest zo huigelen, en terwijl zij Otto's hand vastheelt, praten zij met heidrecht door over de nieuwe chanteuse legiaire van de opera. Aanzien kon zij Otto niet, maar wel hem zo vasthouden, al pratend. Zij hoorde nauwelijks wat heidrecht antwoorden. Zij vloeide bijna over van onpeilbaar medelijden. Daar stond hij, Otto, naast haar. Daar hield zij zijn hand in haar haren. Daar voelde zij zijn zachte vriendelijke blik op haar rusten. Zijn adem bijna her haar beroren, terwijl hij leundde op de rug van haar kocoeuse. Daar stond hij naast haar, vol liefde, en zij? Zij voelde niets meer dan ijskoude. Nee, nee, het mocht niet. Het zou niet. Zij zou zich dwingen. Zij had te veel medelijden met hem. Zij was er hem te zielsdierbaar voor.  Nily, wat heb je kind? Vroeg hij zacht, terwijl de dames en heidrecht opstonden, en Otto steeds de kampachtige druk van haar vingers op zijn hand voelde. Ik, ik, niets wat hoofdpijn geloof ik. Dus prak zij stotterend, en zij blikte hem aan voor het eerst die middag. Zijn oog zag diep in het haren, en zij was op het punt zich woest aan zijn borstenwerpen, hem te omklemmen en hem nooit meer los te laten, om hem niet te verliezen. Maar, zegt Limlachte, en rijk daar haar hand aan mevrouw Eekhoff en Ange. Is het niet meer terug te dwingen? Zou het niet meer terugkomen, dacht zij radeloos? Zij bleef alleen, enige minuten voor het diner. Nily, vrouwtje, zeg me, ben je niet wel, vroeg hij angstig. Je hand is koud. Ik ben wat kort zich, we hebben getoord in een open rijtuig met Vincent. Ik begrijp niet dat Raiër het wilde hebben, ik vond het koud, ijskoud. Als je maar niet ziek wordt, nee, het zal wel overgaan. Zij zag hem glimlachend aan, en eens klaps in een aandrang van wanhoop om helzen heen met beide armen. Wat ben je lief zo bezorgd over met te zijn, vluister zei, en haar stembrak. Je bent zo goed en ik hou zoveel van je, ik hou zo dol veel van je. Drie. Vincent had die middag nog niet aan tafel. Betsy vertelde aan Otto van de brief uit Amerika. Vincent zou nu een betrekking krijgen in New York. En wanneer hij denkt te gaan? Zodra hij beter is, ik zal goddank als hij weggaat. Eline vermogt haar zelfbeheersing niet meer te bewaren. Raiër zegt dat hij er in de eerste weken nog niet aan denken moet, zij zijn vervinnig met een voedende blik op Betsy. Maar natuurlijk, wat natuurlijk. Als je het niet voor je fatsoen liet, zou je hem ziek als hij is op straat zetten. Als ik kon, dan ja, zou ik het zeker doen. En het is eens vooral, hij komt nooit meer bij mij aan huis. Ik heb nooit iemand gezien die zo indiskreet blijft hangen. Maar Betsy, als hij toch bijna stervende is, riep Eline trillend van voeden. Ach, gekheid. Wat, gekheid, als je hem zag, zoals ik hem zie, kruiste zij. Ach, doe, Eline, laten we niet kibbel over Vincent. De hele jongen kan me niet schelen, je maakt er een melodrama van.  Stel je toch niet zo aan. Ja, stel je niet zo aan. Daarmee word je altijd doodgeslagen als je het minste gevoel toont. Jij, je hebt geen hart, jij. Eline, spak Otto zacht. Gerard, de knechte, bracht de vleeschaal binnen. Erheerst een pijnlijke stilte. Je vergeten je, Gerard, zei Betsy kort. Gerard ging. Jij, jij zou een mens kunnen vertrappen als hij je maar een voet breed in de weg lag. Als hij je maar zoveel hinderte in je platte egoïsme. Die denkt op niets dan om jezelf. En je begrijpt niet dat niet iedereen zo laag is als jij en... Eline, sprak Otto nogmaals. Terwijl Gerard voor de tweede maal binnen trat, met een sauskom. Ach, wat, Eline, Eline. Wat doe ik deze man? Betsy wil niet zien hem, maar ik weet zeker dat Vincen die meurt. Hij vond hem in mijn kamer. Hij stond als een linge. En hij stond met zoveel fijn dat hij deze stupide promenade heeft gehoord. Het is daarom dat ik niet wil schrijven als we de indrukken van een indrukken en alles daar. Als hij niet zo geladen was, zou hij niet langs bij ons blijven. Ik ben er zeker. Hij spraat driftig met vlammende ogen en de Franse woorden vielen van haar lippen scherp en vleimend als naal, de hoogmoedig en trots. Ook Betsy koakte van woedend wel Gerard verdween, maar zij antwoordde niet en hield zich in. Henk kon een zucht niet onderdrukken. Nilly lief, sprak Otto. Ik draag Vincen geen kwart hart toe, hoewel ik geen sympathie voor hem voel, maar ik zal toch ook blij zijn als hij weg is. Zo, jij ook al, snodden zij hem toe. Mag ik uitspreken, vervolgde hij, haar ijskoude hand omknellend. Ik zal het minstens zijn als zijn tegenwoordigheid en zijn ziekte in staat zijn je zo op te winnen en je uit jezelf het te brengen als op het ogenblik. Je weet niet maar wat je zegt Nilly, minstens niet op wat een toon je spreekt. Zijn kalme woorden maakte haar razend. En jij, jij, jij met je eeuwige kanten, je eeuwige lakkonieke kanten, borsten ze bijna gillend uit terwijl ze van tafel op stond en haar servet neersmeet. Ik word haar dol onder die kant, oh god, ik word haar dol onder. Betsy verplett het me onder haar eeuwisme en jij onder je kanten, onder je kanten, onder je kanten.  Ik kan het niet meer uithouden, ik stik haar onder. Eline, riep Otto. Hij rees op en hij omkleinende haar polsen en zag haar vlak in de ogen. Zij verwachten iets vreselijks. Zij verwachten dat hij haar op de grond zou neergooien, dat hij haar zou slaan. Maar hij schudde slechts langzaam, terwijl haar vast hield z'n hoofd en zijn stem klonk bedroefd toen hij invoudig zei de, Eline, vloeie. Oh god, oh god, ik word, ik word kankzinnig, schreeuwde zij in een vlaag van snikken en ze rukte zich los uit zijn grepen, stortte zich de kamer uit terwijl ze in haar vaart enige glazen van de tafel sleepte, die rinkelend en scherven vielen. Vier. Betsy zidderte van woorden en zij wilde Eline nalopen. Otto hield haar echt dat tegen. Ik bedje, laat haar, smeekt hij. Ook Henk was opgestaan en toen Gerard binnen trat, gevoelde zij zich alle drie verlegen voor de knechte over het plotseling afgebroken die neen, over de glazen die in scherven lagen. Laat maar, laat maar, Gerard, sprak Betsy bijna demoedig, laat maar, neem maar af. Het was hun onmogelijk een houding aan te nemen, het kon niet anders of Gerard begreep dat er iets was voorgevallen, al bleef zijn gelaad ook strak en deftig. Eline intussen was de trap opgevlogen en stort haar boudoir in, maar eens klaps schrikte zij, zij had vergeten dat Vincent er was en zij dijnste terug in de geopende deur. Intussen was het toch te laat, maar Vincent sleep nog, terwijl zijn middagmaal onaangehoord op een tafeltje naast het die van stond. Vincent sleep en Eline gevoelde een vrede, romantische voldoening dat zij voor hem zo gestreden had tegen Betsy en tegen Otto. Toch wilden zij hem niet wakker maken en de deur sluitend sloopt zij in haar slaapkamer en bierps zich op haar bed. Haar snikken waren eens klaps opgehouden en zij was wanhopig dat zij niet wenen kon. Haar eenzaamheid, de kant om haar heen, groote een koud bad uit over haar geprikkelde zenuwen en hoewel zij zich haar woorden niet goed herinnerde, meenden zij toch vreselijke dingen gezichten hebben vooral tegen Otto. Waarom ontzij dat gedaan? Waarom was zij zo tegen hem uitgevaren? Ter wille van Vincent, ter wille van zichzelf, omdat zijn bedaardheid haar ergerde. 