Kleine Dorrit | Charles Dickens | Literary Fiction | Book | Dutch | 11/29
Vervolg van de 23e hoofdstuk van deel 2 van het kleine dorrit van Charles Dickens, vertaald door A. G. van Tricht, deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koenders. Noggens stak hij harde hand toe, en nogens kon Flora die vrij moedig aannemen. Al hechten zij weinig aan zo'n openelijke handdruk, waar zo'n niets geheim zinnig aan het verbonden was, en die met het geen vroege was niets te maken had. Tot groot vermaak van zichzelf en tot ontzetting van Klenem, bedekte zij zijn hand met een tipje van haar schaal voor zij haar aannem. Daarna keek zij uit het venster, en twee personen ziende aankomen, riep zij met grote blijdschap uit, ah, papa, stil Arthur, in het hemel's naam, en wachtelde naar haar stoel, alsof zij bang was van verrassing en maagdelijke ontroering in zwijn te zullen vallen. De patriarch, straalend als altijd, kwam intussen door Panks vergezeld op het kantoor af. Panks opende de deur voor hem, sleepte hem binnen en ging toen in een hoekje voor Anker liggen. Ik vernam van Flora, zei de patriarch, met zijn gewone, minzame glimlach, dat zij u een bezoek ging brengen. En nu, ik toch uit moest, dacht ik, ik zal er ookens heen gaan, ik zal er ookens heen gaan. De hemelse wijsheid, waarvan deze mededeling op zichzelf niet bijzonder diepsinnig getuigenis moest afleggen door middel van zijn blauwe ogen, zijn blinkend hoofd en zijn witte haren, was bepaald indrukwekkend. Ze scheen waardig opgetekend te worden onder de uitingen van de beste der mensen, ook toen hij op de aangeboden stoel plaatsgenomen had en zijde. Dus u bent weer in zaken gegaan, meneer Klenem, ik wens u, goed succes, meneer, goed succes. Scheenheid blijkt te geven van een wonder van goedertierendheid. Mevrouw Finching heeft mij medegedeeld, meneer, zei Arthur, na zijn erkendelijkheid te hebben uitgesproken, de weduwe van Wijlen, de heer Finching, protesteerde in tussen met een gebaar tegen het gebruik van deze deftige naam, dat zij hoopte nu en dan gebruik te kunnen maken van de diensten van dat naastertje dat u aan mijn moeder hebt aanbevolen. Ik betuigde haar juist mijn dank daarvoor. Aangezien de patriaar, op een hulpeloze manier naar Panks omkeek, stak deze het notitieboek waarin hij verdiept geweest was in de zak en nam hem op sleeptouw. U hebt, haar volstrekt, niet gerecommandeerd zich, zij Panks.  Hoe had u dat kunnen doen? U wist niets van haar, men noemde u haar naam. En die hebt u eenvoudig overgebracht, dat is alles wat u deed. Nu, zei Klenem, aangezien zij elke aanbeveling rechtvaardigd, is dat voldoende. U bent blij dat het zo goed uitkomt, vervolgde Panks, maar het had ook slecht kunnen uitkomen. Het is geen verdiensten van u, nu het goed is, en men zou u niets kunnen verwijten als het niet goed was. U hebt niet de minste waarborg gegeven, u kende haar volstrekt niet. Kent u dus niemand van haar familie, waagde Arthur op goed geluk af te vragen. Iemand van haar familie herhaalde Panks. Hoe zou u bekend zijn met iemand van haar familie? U hoorde haar naam nooit noemen. U kunt niet bekend zijn met een familie waarvan u de naam niet gehoord hebt, is het wel? Nee immers. Al die tijd had de patriarch genoegelijk zitten glimlachen. Groedertieren het hoofd schuddende of knikkende naar gelangde zaak vereisten. En wat de inlichtingen betreft ging Panks voor het? U weet in het algemeen wel wat dat geven van inlichtingen betekent. Allemaal onzin. Denk maar aan uw huurders in het hoofd. Wij geven allemaal inlichtingen voor elkaar als men hen hun gang liet gaan. En waartoe zou het dienen hen hun gang te laten gaan. Is het beter voor twee mensen bij de neus genomen te worden? Dan door één. Eén is genoeg. Eén die niet betalen kan haalt er een ander bij die ook niet betalen kan. Om te verzekeren dat hij niet betalen kan. Net als iemand met twee houten benen die er een ander met twee houten benen bij haalt. Om te verzekeren dat hij twee gewone benen heeft. Zijn zij nu een van beide geschikt om een wetloop te houden. En vier houten zijn lastiger voor u dan twee. Wanneer u er geen nodig hebt. Meneer Panks liet na deze woorden al zijn stoom ontsnappen. De stilte die nu volgde werd plotseling afgebroken door meneer Finching Stante die naar haar laatste opmerking op haar stoel gezeten had als of zij door een beroerte getroffen was. Zij kreeg een hevige zenuwschok die er op berekend was de oningewijde te doen ontstellen en zij op vernijnige toon. Je kunt geen hoofd met hersensmaken uit een metalen knop waar niets in zit.  Je kon het niet doen toen je oom George nog leefde en nu hij dood is kun je het nog veel minder. Panks was onmiddelijk met zijn antwoord gereed. Is het werkelijk waar, mevrouw? Wel, lieve Hemel, het verbaasd mij dit te horen. Toch had de opmerking van mevrouw Finching Stante een neerdruckende invloed op het kleine gezelschap. Ten eerste, omdat men onmogelijk doen kon als of men niet begreep dat die schimp scheurt op Klenems onschuldig hoofd was bedoeld en ten tweede, omdat niemand begreep wiens oom George bedoeld werd en wiens geest zij onder die naam had willen oproepen. Flora zei daarom niet zonder trots op haar legaat dat meneer Finching Stante vandaag al bijzonder levendig was en zij nu maar beter deden heen te gaan. Edoch, meneer Finching Stante, bleek zo levendig te zijn dat zij deze wenk ver van vriendelijk opvatten en verklaarde nog niet te willen heen gaan. Erbij voegende dat indien hij, zij bedoelde Klenem, van haar verlost wilde zijn, hij haar maar het raam moest uitgooien. Zij dron er zelfs op aan, dat hij het doen zou. Zij zou hem dat wel eens willen zien doen. Panks kende de patriarchale varenwaters zo goed dat hij in alle omstandigheden raad sching te weten. Hij zette zijn hoed op, ging naar buiten en kwam een ogenblik later het kantoor weer binnen zo fris en blozend als of hij enige weken buiten doorgebracht had. Nam de hoed af, streek zijn haar glad en zij op een toon van de hoogste verbazing wel heb ik van mijn deven. Hoe vaart u, mevrouw? U ziet er betoverend uit vandaag. Ik ben heel blij u te zien. Sta mij de gunst toe, u een arm aan te bieden, mevrouw. Dan zullen wij samen een wandelingetje gaan maken. U en ik, als u mij tenminste de eer van uw gezelschap wilt gunnen. Als een galant, cavalier, geleide hij meneer Finching standte de kantoortrap af naar buiten. De patriarch stond op met een air als of hij het gedaan had en volgde minzaam op zijn beurt gevolgde flora. In het voorbij gaan, fluisterde hij de vroegere aanbidden van flora in dat zij allen de levenskelk tot de bodem hadden geledigd en dat meneer Finching op de bodem zat. Dit laatste vooral ging met allerlei geheimzinnige gebaren gepaard.  Toen Kleinem alleen was, kwamen die oude vermoedens dat er iets bestond tussen zijn moeder en de familie Dorrit weer in hem op. Ze bleven hem bezighouden, zelfs toen hij zijn werk voortzette, dat door het bezoek afgebroken was. Een vluchtige schaduw op zijn boek deed hem opkijken. Het was Penks, met de hoed achter op het hoofd. Alsof zijn stijleharen die hadden afgewipt. Met zijn zwarte kraalogen, onderzoekend naar binnenkijkende, op zijn nagelsbijtende en de linkerhand in de zak. Totdat deze aan de beurt zou komen, ging hij het venster voorbij, tikte aan en vroeg of hij nog even mocht binnenkomen. Kleinem knikte bevestigend, waarop Penks naar binnen stoomde, recht op de lessenaar aan, waaraan hij zich vastklomte, door beide armen erop te leggen. Toen hij al zijn stoom had uitgelaten, vroeg Kleinem, is meneer Finching standte tevreden gesteld. Alles inoorde meneer, antwoorde Penks. Ik heb me helaas, de vijandschap van die dame, op de hals gehaald, zei Kleinem. Weet u ook waardoor? Zou zij dat zelf wil weten? Mij denkt van niet, mij ook. Penks haalde een notitieboek voor de dag. Opende het, sloot het weer, legde het in zijn hoed, die hij op de lessenaar gezet had, en keek toen naar de bodem van zijn hoed. Alles schijnbaar met groot overleg. Meneer Kleinem begon hij eindelijk. Ik heb inlichtingen nodig. In zaken deze firma? Nee. Waarover dan? En van mij? Ja, meneer, ja van u, als u zo goed wilt zijn, ze te geven, antwoorde Penks. Ik heb inlichtingen nodig, over, door, door, juist door het, dat is de naam. Penks liet weer dat eigenaardige geblaas horen, en begon nu op de nagels van de andere hand te kluyven. Arthur keek hem onderzoekend aan en hij beantwoorde die blik. En wat wilt u van die naam weten? Alles wat u er mij van vertellen kunt en wilt. Het verbaasd mij, meneer Penks, dat u met dit verzoek bij mij komt, ze Kleinem. Het mag u vreemd voorkomen, het is toch ernstig gemengd. In één woord het zijn zaken. En ik ben een man van zaken. Wat heb ik anders in deze wereld te doen dan mij met zaken bezig te houden? Niets. Arthur begon weer aan de ernst van het uitgedroogde mannetje te twijfelen en keek hem nog eens met grote aandacht in het gelaad. Hij was even groezelig en ongeschoren als gewoondelijk.  Ook even levendig en ernstig als gewoondelijk. En hij kon er niets in ontdekken van het spotachtige dat hij in zijn stem mengde te horen. Om u de gehele waarheid te zeggen meneer, Hernan Penks, ik vraag die inlichtingen voor mijzelf, niet voor mijn eigenaar. Bedoelt u met uw eigenaar, meneer Kesby, Penks knikte. Meneer Kesby, stel het volgende geval. Ik hoor bij mijn eigenaar een naam, de naam van een jong meisje in wie meneer Klenem belangstelt. Stel dat die naam het eerste aan mijn eigenaar genoemd is door zekere ploornis. Stel ik ga naar ploornis en vraag hem inlichtingen. Stel dat ploornis of schoon zeswekend en achter in het betalen van zijn huur weigert. Stel dat je vrouw ploornis ook weigert. Stel zij verwijzen mij beiden naar meneer Klenem. Maak nu u gevolgtrekking maar. Nu, nu meneer, stel ik kom bij u. Stel, u ziet mij voor u. Terwijl de stijl haren nog stijler opstonden dan gewoondelijk, en zijn adem nog sneller en stotender ging dan gewoondelijk, deed de bemoezieke Penks een stap achteruit om zijn gehele vuile romp te laten bekijken. Kwam weer vooruit en keek met zijn levendige oogjes. Nu eens in de hoed waarin zijn notitieboekje lag. Dan weder naar Klenems gezicht. Meneer Penks, zei Klenem, zonder mij in u we geheimen te willen dringen. Zou ik u toch garne twee vragen willen doen. Uitstens. Juist viel Penks in met zijn vuile voorste vinger met de afre kloven nagel in de hoogte. Dat begrijp ik. Waarom verlang je inlichtingen? Juist, waarom? Goed dan. Niets te maken met mijn eigenaar. Op het oogomelijk nog niet bepaald te zeggen. Belachelijk, maar goed, verlangend, een jeugdig persoon dat door het heet van dienst te zijn. De voorvinger ging waarschuwend in de hoogte. Geeft u maar toe dat de bewegereden goed is. Ten tweede en ten laatste wat wenst u te weten? Nog voor de vragen gedaan was, had Penks zijn notitieboekje opgevist uit zijn hoed. En na het zorgvuldig, in zijn borsak gestoken te hebben, keek hij Klenem recht in de ogen en antwoorden puffend. Ik heb aanvullende inlichtingen van allerlei aard nodig. Klenem kon onmogelijk een glimlach onderdrukken.  Toen de snuivende kleine stoomslepoot zo nuttig voor dat onhandelbare schip de kersbie, daar als het waren, lachte loeren gereed om op hem in te stomen en hem, eer hij op zijn manoeuvres verdacht was alles af te kapen of schoon de gretigheid die Penks aan de dag legde ook wel tot nadenken stemde. Hij besloot dan ook hem al die inlichtingen te verschaffen die hij geefend kon, begrijpende dat hij ze anders wel elders zou weten te krijgen. Na Penks nog een zerinner te hebben, aan dienst vrijwillige verklaring dat zijn eigenaar niet in de zaak betrokken was en dat zijn eigen bedoelingen goed waren. Welke verklaring door hem nog eens bevestigd werd, had hij hem eerlijk dat hem niets bekend was van de afstaming of de vroegere woonplaats van de familie Dorrit. Dat het geen hij van de familie wist zich bepaalde tot het feit dat zij naar het schijn tegenwoordig bestond uit vijf leden. Namelijk twee broeders, de ene omgetrouwd met drie kinderen. Voor zover hij die wist of gissen kon deelde hij Penks de leeftijd en mede van de onderscheide leden de familie. En eindelijk gaf hij hem een beschrijving van de vader van de Marshallsea en van de omstandigheden die je toegeleid hadden hem deze titel te doen verwerven. Naarmate Penks belangstelling groter werd nam zijn gesnuif en gesnork in hevigheid toe. Hij luisterde met de grootste aandacht scheen de aangenaamste gewaarwoordingen te ondervinden bij de pijnlijkste gedeelten van het verhaal vooral bij de mededeling van de lange duur in Dorrit's gevangerschap. Ten slotte, meneer Penks eindigde aartuur heb ik alleen nog dit te zeggen. Afgescheiden van persoonlijke overwegingen heb ik reden om zo min mogelijk over de familie Dorrit te spreken. Vooral in het huis mijn hermoeder meneer Penks knikte en om zo veel mogelijk van haar te weten te komen zo'n knapman van zaken als u bent. Wat blief? Penks had plotseling een oorverdovend gesnuif laten horen. Het is niets, zei hij. Zo'n knapman van zaken weet heel goed wat een billige overeenkomst is. Ik wens met u overeenkomst te maken dat u mij alle mogelijke inlichtingen over de familie Dorrit verschaffen zult. Voor zover u daartoe in staat bent. Evenals ik u hebt mede gedeeld wat ik ervan weet. Het is waarschijnlijk een bewijs van mijn geringen zakenkennis dat ik die voorwaarden niet eerst gesteld heb.  Maar ik beschou de gehele zaak en de eerere zaak. Ik heb al zoveel zaken gedaan waarbij slimheid nodig was dat ik er schoon genoeg van heb. Penks moest lachen. Wij hebben een akkoord aangegaan meneer en u zult zien dat ik er mijst tippen aan houden zal. Hij bleef klennen nog een poos aankijken en zijn tien nagels moesten het nu één voor één ontgelden. Vermoederlijk ging hij in gedachten een sna wat hij gehoord had. Ten einde nu hij de middelen nog bij de hand had zo nodig hier en daar een graping in zijn geheugen aan te vullen. Alles is dus in orde zei hij eindelijk en nu neem ik afscheid want het is vandaag betaaldag in het Hof. Maar a propos die manke vreemdeling met zijn stok. 