Eline Vere | Louis Couperus | Literary Fiction | Talking Book | Dutch | 2/10
Op elk lag de naam in chocolade letters gespeeld. Op elk verhief zich een toren van speelgoed. De verstraatens en de van Raats fluisterde tegen de meiden en liette hun een cadeaus voor de kleine ook binnenbrengen. Eén voor één, hoepels, zwepen, panoplies, ballen, tinne soldatjes, een koet die melk kon geven. Intussen had Sint Nicolaas zich met zijn knechje uit de voeten gemaakt en daar het langzamerhand half negen begon te worden, menen Matilde dat eraan alle pret een einde kwam. Maar zij zou zelfs met behulp van dikke je vrouw Franse niet zo eelspoede haar doel bereiken. De kinderen verwarden zich in een administratie om hun speelgoed en hun een lekker neijbeel kander te houden. Hazelnote regende uit de zakken van Ernestine over de grond. Johans tinne soldaten, die in hun oogwenk waren uitgepakt geworden, konden onmogelijk meer alle in hun Spaneldoos en Lientje met haar hoepel en Nicco met de nieuwe trompet renden met Hector de eetzaal door, zonder zich veel meer over hun andere ordeloos verspreide bezittingen te bekommeren. Kom kinderen, riep Matilde, gauw nu, het wordt tijd om naar bed te gaan. Maar zij hoorde niet meer. De kleine van Rijsteltjes, dol van de pret en weer in wanoorden omwerpende wat andere bijeen gezameld hadden, en Frédéric deed mee en nam Nicco op haar rug, terwijl hij haar al zijn paard sloeg met een zweep. Ook de kleine Verstraaters wonden Tine en Johan op en liepen hen na over de lange marmere corridor stampende met hun nelaarzen. Matilde sloeg haar handen wan hopig in elkaar, niemand letten op haar, daar je vrouw Franse de meiden hield met het speelgoed en de jonge meisjes weer met pal en het jen kakelde. Daar zag zij gelukkig Otto, die met Betsy en mevrouw Verstraaters sprak en zij ging naar hem toe en vatten zijn handen. O, ik pittje Otto, help mij toch, de kinderen moeten heus naar bed en ze horen zelfs niet meer naar me, maar me helpt je ook niets in die dingen. Mevrouw van Eerlevoort was namelijk juist bezig in de andere kamer het teesaviesje van Lintje voor de kleine mei te vullen met water, melk en suiker, en de oude mevrouw van Raad en de heer Verstraaters had gaan lachen toe. O, Otto moet weer de boeman zijn, zeiden deze vrolijk.  Ach nee, geen boeman, maar mijn hoofd loopt me om, als je me niet even helpt, heb je ooit zulke woelwaters gezien als mijn kinderen Betsy. Toe Otto, kom je? Betsy lachte. Ik zou maar even mijn gezag als oom doen kennen meneer van Eerlevoort, zeiden mevrouw Verstraaters. Otto ging met Mathilde mee, eerst naar Freddy. Kom Freddy, Nico moet naar bed. Kom Nico, gauw. Morgen mag je weer paartje rijden op tantens rug. Still Hector, liggen. Je hebt niets te zeggen over mijn rug hoor, zeiden Freddy. Hoor je papaatje? Kom Nik, papaatje zegt dat we moeten uitschrijden. Nik gehoorzaamde, pruilend en vraagend om zijn trompet, en Mathilde nam me bij de hand. Daarna ging Otto in de corridor, en de twee oudste werden als hollende paarden gestuid, terwijl ze renden, en Otto zijn armen openbreiden. Kom Tine en Jo, mama wil dat je nu naar bed gaat niet waard. Wees nu niet meer ongezegelijk, anders doe je mama verdriet. Wat hebben we dit jaar een boel gekregen oom, riep Ernestine buiten adem. Mathilde kwam nu met Nico en Lientje aan de hand eveneens in de gang. Een verbeeldje, daar zat mama heel kan, teetje te spelen met Lienen, zeiden zij, en haar wanhopige gezicht deed Otto glimlachen. Waarlijk, het zou twaalf uren worden zonder dat mama... Moet je, moeten we niet eerst goede nacht zeggen aan de mensen, gilden Johan. Nee, nee, riep Mathilde verschikt, en klemde vast er zoveel kleine handjes als er maar kon. Ik zal wel je groeten overbrengen aan alle mensen, aan alle hoor. Dank je Otto. Ze knikten hem vriendelijk toe, en hij knik daar terug met zijn hartelijke glimlach en zijn flinke ogen. En Mathilde bracht de kinderen naar boven. Drie. U kan dus goed tegen al die drukte, vroeg de oude mevrouw van Raad, aan mevrouw van Eerlevoort, en ze keek haar glimlachend, maar bijna verwonderd aan met haar doffe treurige blik. Er heerst een plot slingekante na de uitocht der kinderen. Mijn verliete eetkamer, waar hun speelgoed nog slingerde, het vertrek werd gesloten en me dwaalde rond in de twee salons, terwijl mevrouw van Eerlevoort thee schonk en Willem ronddiende. Otto was teruggekomen. Of ik tegenkwam, mevrouw, ik voel me er in haar leven, ik voel me er opnieuw jong inwoorden. Ik heb behoefte aan jeugd om mij heen.  Ik heb geen treurige leven gekend, dat toen mijn dochters en mijn zoon Theodor getrouwd waren. En toch had ik nog drie kinderen behouden, en Freddy en Etienne zijn uitgelaten als kinderen. Maar ik moet van dat kleine goed om mij zien dwarrelen. Er is niets wat de mens jonger doet blijven dan hun vrolijkere moor. Mag ik u nog eens inschenken? Mevrouw van Raad rijkte haar kopje over, en ze benijde mevrouw van Eerlevoort, dienst levenslust met zo'n grijze haren. Ze vergleek haar met zichzelf en haar eigen melancholieke eenzaamheid, die ze dubbel gevoelde, nadat het leven haar zo bedorven en geliefkoost had. Doemde in vreed contrast op naast door jeugd omringde ouderdom van die gelukkige groot mama met haar gezond gestel, dat geen nervroze scheen te kennen. En oh, u weet niet hoe het mij spijt dat ik het zestal van Theodor zo zelden zie. Maar de jongen dweet met het buiten leven en willen niets van weten wanneer ik hem poog over taal in Den Haag te komen wonen. Uw dochter in Engeland houdt zich bij haar ene kindje niet waar, volg mevrouw van Straatten. En mevrouw van Straal en Beurg, mevrouw van Eerlevoort, boog zich een weinig tot mevrouw van Straatten en fluisterde haar iets geheimzinnig in, terwijl zij tegen de heer van Straatten die haar vragen en glimlachen toeknikten, schalksknip oogden. Daarop vertelde mevrouw van Eerlevoort hoe de van Rijstetjes gisteravond hun schoentjes hadden uitgezet toen Henk en Jan van Straatten binnenkwamen, glimlachend en Henk met een rood gezicht. Maar Tilde kwam eveneens terug en men zijde haar tal van aardigheden over de kinderen, maar er werd hard en de huisbel gerukt, zodat het zelfs trots de vele vrolijke gesprekken de opmerksamheid gaande maakte. Ieder zag naar de deur die open ging. Willem, Truitje en Rika torsten te samen een grote kist binnen, naar mevrouw van Eerlevoort toe. Oh, Riep Frederik, dat is de kist uit Londen. Mevrouw van Eerlevoort verhaalde aan mevrouw van Raat dat haar schoonzoon Howard hun ieder jaar op Sienicola's een grote kist stuurde, die steeds voor ieder iets bevatte. Willem maakte met een bijtel en neiptang de schroeven en nagelslos, geholpen door Etienne, en ieder zag vol verwachting toe en de stortvloed van geschenken en surprises begon.  Vier, Elina had reeds van haar cadeaus in kleine etenlaagje gemaakt en ze beweerde dat men haar verschrikkelijk bedorven had en straalde van blijdschap in haar sympathieke glimlach. Glimmlachend ook nam zij nu een pakket uit Martha's hand aan. Langzaam brak zij het touw, voorzichtig zienen of een cashel van onbewaakte letten haar niet op het spoor van de geven zou brengen. Maar niets verriekt haar dit. Het adres gaf invoudig te lezen maandemorzel E4. Het was een waaier etui van grijsleer. Zij opende het, reeds met verwondering bedenkend van wie dit kon wezen. In de etui, op het gekapissioneerde grijze fluïl, lag een waaier van zeer fijn gesneden parelmoor. Zij nam die op en ontplooiden hem langzaam. Bewonderend zag zij erop neer. Boekie, murmelde zij de naam, de schilders lezen er onder aan de waaier. Boekie. De waaier was inderdaad geschilderd door de Italiaanse kunstenaar, een fantasie van roze en elven op een ivoorwitsatijn. Van wie kan dat zijn, sprak zij, hoe prachtig. Ieder stond op, ieder verdroong zich om Eline die voorzichtig de waaier hield opengeplooid en men bewonderde het kostbare voorwerp. Eline was zeer verbaasd. Van mevrouw van Raad had zij een odeurstelletje, dat wist zij zeker. Van Henk en Betsy. Betsy, liefling, moet ik jou hiervoor bedanken? Vroeg zij opreizend. Betsy schud haar hoofd. Parole donneur, mij niet Eline. Zij had immers een armband van Betsy en Henk, maar van wie dan deze waaier? Zou het misschien van Vincent zijn, vroeg zij weder? Van Vincent? Ach, wel neen, hoe kom je daar nu op? Welk jong mens geeft zo'n cadeau, laten zien. Eline raakte haar de waaier over. Het is magnifiek, zei de Betsy, magnifiek. Eline schudde zich bedenkend, langzaam met hoofd, geheel en al het spoor bijster. De waaier ging intussen voorzichtig van hand tot hand en Eline bespiede onderwijl ieders gelaad, maar op niemand's trekken las zij ook maar de minste verklaring. Toch richtte Frederik eensklapps haar hoofd met iets verwonderds op. Zij verdreef echte aanstondst die uitdrukking van haar gelaad en schijnbaar onverschillig nadat de zijde plaats waar Eline gezeten had. Mag ik de E2 eens even zien, vroeg zij. Eline rijkte haar de E2 en Frederik bezag en betaste het grijze leer en het grijze flueel.  Kan je ook soms in de verste verte vermoeden van wie ik dat kan gekregen hebben, vroeg Eline, en bewoog haar armen met een gemaakt wanhoop? Frederik haalde haar schouders op en zette de E2 neer. Nee, ik weet het heus niet, sprak zij, een weinig koel. En zij zag Eline nu schierig in haar lichtbruine ogen. Iets onverklaarbaar antipartiks scheen haar uit die gezellenblik toe te lichten, straalde haar ook uit die afertatie die wanhoop over de onbekende geever tegen. Zij keek niet meer naar de algemeen bewonderde waaier en was het verdere gedeelte van de avond stiller dan zij ooit placht te zijn. Vijf. De stortvloed van geschenken was opgehouden. Mevrouw van Erlevoort had hun gasten verzocht haar beide ontrederde salons vol papier, stro, zemelen en aardappelschillen te verlaten. Nu willemde deuren de eetzaal voor de tweede maal open schoof en de eettafel voor het zoepee gedekt vrolijk glinst erin alle tegelachten. Het was hier vrolijk aan tafel. De heer verstraat amuseerde mevrouw van Erlevoort en Betsy tussen wie hij gezeten was met zijn kruchtige scherts en met tilden naast Betsy lachte vaak mee. Henk tussen zijn moeder en zijn tante gezeten ontbrak het aan niet, terwijl Otto en Eline in een druk gesprek waren en Etienne zeer hoemoerig tussen Lily en Marie het hoogste woord voorde. Freddy, wat ben je stil, Cheramy? Vroeg Paul, terwijl hij een kreefte salade veroorberde en zich te vergeefs uitputte zijn anders genoeg luidtruchtige buurvrouwtje aan de praat te maken. Heb je soms niet genoeg gekregen naar je zin? Ik, stil, hoe kom je eraan, antwoordde Freddy, en ze begon te kakelen met een overstelpende levendigheid welke als de echo was van die van Etienne. Maar toch, de haren was een weinig opgeshoefd. Ze lachte niet altijd mee uit de grond van haar hart en zag vaak stilsgewijzen naar Eline om, schitterend van bevalligheid in haar vrolijk gesprek met Otto. Ja, ze had toch wel een bijzonder waas over zich, iets betoverends als een sirene, terwijl haar dromerige ogen zich halfsloten wanneer ze lachten en de molige lijn haar fijn besneden lippen zich in twee kaaltjes verloor. Die molige handjes die zo blank tussen de zwarte kant en de donkerrode strikken van haar toilet woelden en die coquette briljant, een enkele als een droppel, trillende in de zwarte tulle aan haar rals.  Frederik vond haar betoverend, maar toch, zij vond haar antipathiek en haar ogen bespieden bijna angstig Otto's blik, die vol ligt op de sirene neerzag. Maar onderwel praten en lachten zij door met Paul, met Etienne en Lily et Marie. En de oude mevrouw van Raad riep van de overkant haar toe dat de familie pretmaker de eer van haar naam weer goed ophield. Champagne stroomde in de kelken en de heer verstraat de dronk op de immer jeugdige gastvrouw met haar mooie grijze haren en bedankte haar met een kus die zij wilde afweren voor het prettige feest. Eline klonk met Otto op iets dat Frederik niet verstond en waarvoor zij haar mooiste cadeau had willen geven om het te weten. Toch vroeg zij het niet. Etienne, wat maak je in leven, riep zij bijna ongeduldig haar boer toe, die iets gehalmde van buvon jus Calalie, terwijl hij zijn bevende kelt bijna uitstorten over Lily's taart. Maar zij had berouw over dat wazen verwijt, waarom mochten anderen niet vrolijk zijn, al was zij nu ontstemd. Het soepeliept en einde, de rijtuiger stonden reeds voor en de gasten beladen met allerlei, vertrokken onder herhaalde dankbetuigingen voordig wisselde geschenken. Martilde was moe en ging spoedig naar boven, terwijl mevrouw van Erlevoort en Otto een oog hielden op de overal verspreideke doos en ze een weinig bij elkaar schikten. Wat zien de kamers eruit, zei de Frederik, en zij schopte een gescheurde karton het doos daar zijden naar een hoop verkreukeld pakpapier. Daarop nader ze zij de tafel. De waaier, Elina had hem meegenomen. Vervolgens kusten zij haar moeder en Otto, maakte scherzende wijze Itjens haar in de wacht en bracht haar cadeaus naar boven. Langzaam ontkleden zij zich, draalende in de kilden, die haar huiverend omving, en terwijl zij zich rillende tussen haar dekes uitstrekte, zag zij weder Elina voor zich, in haar betoverende elegance in haar zwarte kant, glimlachend tegen Otto. Het dwarrelde voor haar heen als een ordeloze kaleidoscoop. Henk als Sint Nicolaas gedost met zijn afgezakte tabbaard. En Jan voor straat als knechje, de kist uit Londen, de waaier van Boeki. Einde van hoofdstuk 8, opgenomen door Karole Jansen op 8 februari 2008 te Rotterdam. www.karolejansen.nl Hoogstuk 9 van Eline Veren. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van oorteursrechten. Ga voor meer informatie of mee te doen naar LibriVox.org.  Vorige lees door Karole Jansen, Eline Veren van Louis Coupéres, hoofdstuk 9. 1. Het was een paar dagen na de Sint Nicolaas avond, toen Eline desmiddags uit ging met de kleine Ben aan haar hand. De vorige avond was zij met mevrouw Verstraat, Marie en Lily naar de opera geweest, waar zij de troveren gezien had. En die morgen had zij Roberts, haar oude bronpot van de muziekmeester, Leonores ervoor gezet op dat hij haar zou companjeren. La Nui Cuim is Serène. Hij had zijn hoofd geschut, hij hield niet van die bravoure aria's der Italiaanse school, maar voor Eline Dickwills met hem reden twisten. Zij vond Bellini Donizetti verdie, elegante, melodieus, muziek als geschreven voor haar kristalle sopran. Hij vond zijn Dickwills kinderachtig met hun huppelende lichte wijtjes en bez haar op de rijkere diepheid van Waakner. Maar ze had hem onder de duim en hij had gespeeld wat ze hem voorgezet had. Kom, Ben, niet zo hangen, goed lopen, sprak Eline tot de kleine, dikke jongen, die op zijn lome beentjes haar een pas achterna bleef. Kom, gelijk met dan te blijven. Vind je niet prettig mee naar de winkels te gaan? Eline had gisteren in de opera tijdens de cavatine van de komte Luna een gedachte in zich voelen opkomen. Achter het raam van een platenwinkel had zij portretten van fabriek gezien, gekostumeerd in verschillende poses en ze had het plotseling een verlangen gevoel ter een te bezitten. Nu was ze op weg gegaan om zich dat portret aan te schaffen en ze stelde met een lichte glimlach als genootzijne geheimen wilde, zich hem voor met zijn grote forse gestalt en zijn mooie kop met de zwarte baard. Hoe heerlijk toch acteur te zijn. Van fabriek dwaalde haar gedachte af op haar nieuwe wajer die ze gisteren had gebruikt. Betsy had gezegd dat zij dwaas deed dien te gebruiken voordat zij de geef erkende, nu zij in het minst niet vermoeden kon van wie net geschenk haar toe kwam, maar ze had zich niet aan het bezwaar haar resuster gestoord. Zij vond integendeel iets pikants in dat onbekende en haar romantische gees schept er aanstond zijn kleine roman uit. Fabriek had haar opgemerkt in de loge devastatens. Hij was geschameerdepaar geworden, hij zong voortdans slecht voor haar, alleen voor haar en de grootste teleurstelling vervulde zijn hart wanneer hij haar niet in de opera zag.  Hij was het die haar de wajer gestuurd had met dat bescheiden, maar nu moet zij het eveneren op het adres. Hij had gezien dat zij gisteren de wajer gebruikt had en hij zou het haar wellicht eenmaal laten raden uit een enkele blik, uit een enkele klank zijn haar stem. Zij glimlachtte om dat romatiseren haar fantasie en eens klapschot er als een bliksemstraal door haar geest. Het heugde haar, verleden zomer op de tentoonstelling van schilderijen in de academie, had zij wajers van boekie gezien, onopgemaakt en uitgespannen achter glas en zij herinnerde zich nu plotseling ze zeer bewonderd en de wens geuid te hebben erin te bezitten. Wie had de fijne opmerksomheid gehad, haar nu dat verlang er te bevredigen? Met wie was zij geweest in die tentoonstelling? Met Emile de Woude? Met me George misschien? George kon toch niet. Of haar danseur die haar te huwelijk had gevraagd, die ze had afgewezen. Het was de Dwaas, ze gaf het op, ze wilde er niet meer over denken. Eénmaal zou ze het toch wel weten. Door de Parkstraat en de Oranjestraat was zij in het Noordeinde gekomen en zij naden de Reeds de Platenwinkel toen haar opeens de vrees omving of de winkelier het niet Dwaas zou vinden dat een jong meisje het portret van een acteur kwam kopen. Zij geloofde dat zij nooit zou durven, maar daar stond zij Reeds voor de spiegelruid waar achter grote gravures en fotografieën, beelden in Biscay en Terracotta, tal van kleinere kunstvoorwerpen uitgestald waren en haar oog viel dadelijk op hun ristportretten, acteurs en actrices van de opera, met hun namen eronder geschreven. Estelle de Vaux, Molina, Theo Fabrice, Kom ben, sprak ze, en Deo de Kinsagjes de deur in. Enige dames zochten in de winkelfotografieën uit en zagen haar aan. Zij kon het niet helpen, maar ze meende waardelijk dat ze even bloosde onder haar witte tulle foiletje. Mag ik nieuwjaarskaartjes van u zien, zoals ervoor aan het raam liggen, vroeg zij de winkelier die haar naderde, niet aan de beeldjes komen ben. Een menigte van kaartjes werden haar getoond. Ze bezacht ze aandachtig, nam ze met de tippen haar geschroeide vingeren op en legde haar enigot terzij. Daarna zag zij hier en daar rond, bespeurde een stapelportretten en vatten die met haar lomen onverschilligheid aan. Er waren erbij van Fabrice.  Welke zou ze nemen? Dit melancholieke in het zwart fluvelen kostuum met de kante kraag, van Hemlet? Dit, Estelle? Nee, hier dit, als ben zij iets, zoals hem voor het eerst gezien had. Maar zij zouden ook nog een nemen van Molina, de tenor, en een van Estelle de Vaux, de fortchanteuse, dan frappeerde het niet dat ze eigenlijk alleen voor Fabrice was gekomen. Maar dan kon zij nog wel een tweede van Fabrice er ook bij nemen, als Hemlet. Wilt u me die kaartjes geven en hier deze vier portretten? Mag ik ze u laten bezorgen? Oh nee, geef het u het maar mee, ik zal u dadelijk betalen, hoeveel is het te samen? Zij betaalde en nam het envelop aan waarin de winkelier de platen gesloten had en ze ging heen met Ben aan haar hand en verbeelde zich dat de dames nog altijd bezig met haar fotografieën haar weder aanzagen als wilde zij huurgedachten doorgronden. Twee. Een glans van genoeg overstraalde Elinus gelaad nu zij weer de buiten was en als zij gedurft had en zij gevoelde zich zeer vriendelijk en sprak telkens als een liefmoedertje tegen Ben. En toen zij in de Hoogstraat Jean Ferrelein bespeurde, die melagoliek in haar wintermantel wijt als een zak en met haar invoudig zwart hoedje op aan de overzijde liep, zonder haar te bemerken, stak zij haastig, Ben medetrekend te straat over tussen twee rijtuigen en zij sprak Jean aan, glimlachend en volhardelijkheid. Zij liepen te samen een eind op en Jean vertelde haar dat het zeer goed met doorraging, maar dat zij een kindermeisje had moeten nemen, dat zij de kinderen niet altijd onder de hoede van Mietje durven te laten, die zo slordig was en zo weinig attent en dat dit haar financieel wel enigszins drukte. Elinus dwong zich opletten te zijn bij het verhaal de nieuwe beslommering. Jean sprak echter weleraar opgewekter over haar vader, de heer van Tole en over dokter Rijer, waarmee de zij tans beter over weg kon. Nu ze opmerkte hoe sympathiek Elina haar aanzag en hoe lief zij Ben een enkele maal vermaandde, geraak al de zij enige oude herinneringen op uit haar schooltijd en zij lachte beide om een paar guit te streken eertijds betreven en om de kersen die zij snoepte uit Elinas kapuchon.  Jean berispte zichzelf dat zij op het dineetje onlangs bij de Van Raats zulke onaangename indruk van Elina had kunnen ontvangen. Zij vond haar nu eenvoudig en hartelijk. Maar laat mij je niet langer ophouden, eline, sprak zij, eens klap stilstaande. Ik heb enige vervelende commissies te doen. Ik moet een paar pannen bestellen en een melk kan. Mitje heeft kans gezien, maar er een te bereken. Oh, ik heb niets te doen, ik ga zo ver met je mee, wanneer je het niet vervelend vindt en wanneer Ben niet moe is. Ben je moe, kleine baas? Nee, niet waar. Hij kan al zo flink lopen. Ze liepen verder op en Jean bestelde de pannen en Eline koos in de porcelijnwinkel een melk kan voor haar uit. Intussen bleef zij vol van haar eigen gedachte over Fabrice en ze gevoelden soms een onweerstaanbaar verlangen om het envelop die zij in haar ene hand troeg te openen en zij portretten te zien. Zij hield zo dol veel van muziek en Fabrice zong met zo iets inners met veel meer gevoel dan andere acteurs. Hij was nog jong, geloofde zij. Hij zou later zeker zeer veel namaakken en in Parijs worden geangageerd. Jean ging nooit naar de opera en had hem dus denklijk nooit gezien. Zou zij Eline hem wel eens tegenkomen in de straten? En hoe zou hij eruitzien in zijn gewone kleren? Ze zou instes morgens vroeg een boodschap verzinnen ten einde de opera te passeren. Mogelijk was het dan repetitie geweest en zou zij de artiesten in de omtrek van het gebouw ontmoeten. Vervuld van haar eigen berekeningen hoorde zij niet altijd wat Jean herverhaalde, maar zij bleef haar wandelende aan herzijden aanzien met die ogen en die glimlach welke zo betoverend ligt vol en Eline's grootste inneementijd waren. Ze waren intussen omgekeerd en zijn dan nu afscheid bij de hoge wal. Nu, adieu, kom je een schouw opzoeken, Johnny, en mijn goede aan verenlijn zult je doen? Kom, Ben, geef me vrouw een handje. Jean gevoelde in haar behoefte aan tederheid iets als een lauwe warmte haar doorstromen bij de klank van die naam, Johnny. Een herinnering aan vroeger, aan haar jonge meisjesjaren, toen iedereen haar Johnny noemde, Johnny. En zij haast zich naar de Hugo de Grootstraat, vol moed en vrolijkheid, verlangende naar haar klein binnenhuisje, haar man en haar schatjes van kinderen.  Eline glimlachte heimelijk, terwijl zij zich door het Willemspark naar huis begaf. De doorre takken boven haar glinstelde van de rijp en in de vriezende lucht was het helder en klankrijk als vol van onbestemde egos. Zij gevoelde een aandrang om haar geluk in die ruime atmosfeer uit te halmen met een schitterende roulade. Pas zij dan een klein beetje gecharmeerd op die kaboutin? Ach, het was de dwaas, hij zong alleen maar goed. Einde van hoofdstuk 9, opgenomen door Karola Jansen op 11 februari 2008 in Rotterdam, www.karolajansen.nl. Hoogstuk 10 van Eline Veren. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van noteursrechten. Ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org. Voorgelezen door Karola Jansen, Eline Veren van Louis Coupérez, hoofdstuk 10. 1. Grote, zigrekgende schaduwen als dansende zwarte schimmen weerpen de vlammen in de kachel over de muur en de plafond der donkere kamer. Voor een seconde bleven dan een lichtglans hangen en een antieke zilveren kan op een gebeeldhoutbevet dat als een donkere massa een hoek vulde aan enige antieke borden en pullen tegen de wand. Vincent Veren lag uitgestrekt op zijn divan en zag bij die telkens herhaalde lichtflikkeringen met halfgesloten ogen rond. Die vreemde met rosse gloed door schoten sommerheid van het vertrek deed hem aangenaamde alle dagshijt van zijn in de Spuistraat gehuurde kamers vergeten, waar een enkel kostbaar voorwerp van hem zelf een vloekend afstak tegen de versleten burgerlijkheid van het ameublement. Hij meimelde een pose in die danteske schemering. Hij gevoelde zich in de laatste dagen zeer uitgeput. Een matheid verlamde zijn ledematen. Het scheen of er lauw water door zijn aderen verlooiede in plaats van bloed. Een mis scheen schoenwijlen over zijn hersenen te hangen zodat hij niet denken of zich iets herinneren kon. Zijn geaderde oogleden vielen kwijnend over zijn fletsen lichtblauwe blik. Zijn onderlipscheen als moeder neer te hangen en er groef zich daardoor een trek om zijn kleine mond die hem iets zeer leidendschaf. Vaak had hij zich zo gevoeld, maar tanschaf hij de schuld en de atmosfeer van Den Haag die hem deed stikken. En hij verlangde naar veel ruimte en veel lucht en begreep niet hoe hij het toegekomen was zich te begeven naar een stad die zo weinig aantrekkelijkheid voor hem gehaald had. Ja, het heugde hem door de nevel van zijn uitputting heen.  Hij had een weile van rust gewild na al zijn rustloos trekken en reizen. Maar nu reeds werd hij trots zijn vermoeidheid door een nervositijt geprikkelt om zich opnieuw in een maalstroom van veranderingen te werpen. Rust en eentoonigheid verdoofde hem en niet tegenstaan zijn zwakte bewocht hem steeds een aandrang naar veel beweging, naar veel handeling, een verlangen naar telkenswisselende verschieten, naar een horizon die steeds week. Toch miste hij alle energie om zich aan enig werk met krachtenwijden terwijl zijn verandelijkheid hem steeds voortdreef in een rustloos zoeken naar een kring, een omgeving, een betrekking waarin hij zich thuis zou gevoelen en die hij niet vond. De twee weken welk hij tans in Den Haag had doorgebracht, scheen hem een eeuw van verveling toe. De dag nadat hij Betsy en Eline in de opera gezien had, was hij bij de Van Raatskomen koffiedrinken en had hij Henk 500 gulden te leen gevraagd. Hij wachtte binnen een paar dagen geld uit Brussel naar hij zijde en zou zijn neef zo spoedig mogelijk deze schuld afdoen. Henk, die hem kende als zeer vergeetachtig in zulke kwijtingen, had echt er niet willen weigeren en hem de gevraagde soms ter hand gesteld. En Vincent leefde nu terwijl het geld hem de ene dag als water tussen de vingers slipte en hijde anderen met een bijna bekrompagierigheid een dubbeltje pogende uit te winnen in zijn doffe zwaktevoort, terwijl de wissels uit Brussel zich wachten lieten. Over de toekomst bekommerde hij zich weinig. Hij had steeds geleefd van het één uur op het andere. Hij had dagen van weelder gekend in Smerna en honger geleden in Parijs en Londen. Maar in welke omstandigheden ook, steeds had hem die koorts naar afwisseling voortgejaagd in de ontevredenheid met de tegenwoordigen. Nu gevoelde hij zich eens klaps, terende op zijn 500 gulden, zo gedesouvereerd dat de last zijn naar lusteloosheid hem somweilen zijn als zwakte vergeten deed. Zo meimerde hij voort, starende in de duisternis, door schoten met de rosse vlammen die de meubel Stelkens met spok achter Relief uit het donkerdede verschijnen. Hij meimerde voort in een troosteloos pessimisme. Waarom zou hij niet zijn zoals hij was? Hij zou weder geld nodig hebben en hij zou het krijgen op welke wijze ook, kan men, waarom niet? Er was geen goed en geen slecht in de wereld.  Alles was zoals het wezen moest en het gevolg van een aanheenschakeling van oorzaken en redenen. Alles had recht van bestaan, niemand kon iets veranderen aan wat was of zou en zou. Niemand had de vrije wil. Ieder was een gestel, een temperament en kon niet anders handelen dan volgens de eisen van dat temperament. Overheerst de omgeving en omstandigheden, dat was de waarheid die de mensen steeds met hun kinderachtig idealisme zeurend overdeugde met een handjevol religieuze poesie zochten te bedekken. O, God, wat een bestaan is toch het leven, dacht hij, en vatten het hoofd in de handen, terwijl zijn vingers door het krullende lichtbruine haar woelden. Dit leven tenminste dat ik nu leid zou mij binnenjaar dood of dol maken. Morgen is als vandaag niets, niets, eentonig flauw. En hij wiept zich als in een zee van herinneringen en overdacht wat hij doorleefd had, en voor de verschillende oorden en steden doemde voor zijn geest op. En toch, wat een gezoeg voor niets, murmelde hij, en zijn ogen sloten zicht, wél eens klaps een sluier over zijn heugnis geneer te dalen, en een licht zweet hem op het voorhoofd parelde. Het zuisde in zijn oren en een onbepaalde ruimte, iets gekwekkends, wijds, rolde zich plotseling uit voor zijn gesloten blik. Maar die zwakheid, een flauwe nabij, duurde slechts enige seconden. Een diepe zucht slechts hiefde zich nog op uit zijn borst. Twee. Daar hoorde hij vluggestappen de trap optraven, en een vrolijke stem wisselde enige woorden met de juffrouw uit de galanteriewinkel beneden. Hij wacht de enige kennissen die naavond. De deur werd geopend. Bliksemse wat donker, het lijkt hier wel de hel met dat vuur. Waar zit je veren? riep Paul van Raad bij de deur stilstaande. Vincent rees op en kwam hem tegemoet en vatte Paul bij de schouders. Hier, old chap, schrik niet, wacht, ik zal de lamp opsteken. Hij zocht Lucifers, stak twee ouderwetse lampen aan die op de schoorsteen stonden, en knipte met de oogleden door het schijnsel verblind.  Het danteske waas dat over de kamer hing was aanstond zodat gele petroleumlicht weggewist, en de enige gezelligheid bleef nog de goedbrandende kachel, terwijl het antieke bevet met de zilveren kan en enkele oosterse voorwerpen verdwaald schenen tussen het oude ameublement van rood-uitrechtsstrijp, versleten tot de draad, en het antieke porcelijn tussen de lelijke goedkope gravures en chromolithografie aan de muur in een artistocratische misplaatsheid schijn opgehangen. Het was de eerste maal dat Paul Vincent's verblijf binnen trat en hij bezachte kan en de borden en bewonderde ze. Ja, ze zijn nogal mooi in hun soort, de kan lekt, maar het drijfwerk is heel fijn, zie je eens. Ik ben vandaag naar een oude jood gegaan en antiker om die dingen van de hand te doen. Nee, mijn oefel belast, hij zou morgen komen. Of misschien heb jij jou lust in, ze zijn ap-handeren. Nee, mijn kamer of mijn atelier zoals je wilt is al zo vol. Nu, een paar borden, meer of minder. Nee, merci. Ja, ik doe ze ook liever aan de joodweg. Als ik kan zie ik hem dan nog in de nek, weet je en daarvoor zou ik met jou natuurlijk te eerlijk zijn. Zeer verplicht en als hij fijner is dan jij. Ach, dan ziet hij mij in de nek. Zo in de wereld niet waar. Je hebt zeker al tegendronken? Ja, nee, dank je, laat maar. Maar zeg, hoe lang blijf je nu hier in Den Haag? Ze hadden zich neergezet en Vincent Trox schouden zijn z'n wenkbrauwen op. Dat wist hij werkelijk niet. Hij had nog geen inlichtingen ingewonden om trenten betrekking bij de kina-onderneming op Java. Maar hij had gehoord dat men er liefst een chemist voor wilde hebben en dat was hij niet. Hij zou er dus denkelijk van afzien dat hij het indische klimaat niet zou kunnen verdragen. Intussen blijven in Den Haag en er iets zoeken, daar was geen kwestie van. Den Haag begon nu al te vervelen. Het was er klein steeds, iedereen kennen elkaar, tenminste van aanzien, en men ontmoet er overal dezelfde mensen. Criënt vervelend. Hij wist nog niet wat hij zou doen, maar hij wacht de eerst brieven en geld uit Brussel. En hij eindigde met Paul te vragen of deze hem voor een paar dagen honderd gulden kon nemen. Paul gelooft wel dat hij zou kunnen, maar hij wist het niet zeker.  Je zou me waarlijk ermee in dienst doen. Hoor ik het dan van je morgen bijvoorbeeld? Of vind je me indiskreet? O, volstrekt niet, indigreeel niet. Ja goed, ik zal zien morgen. Nu, ik dank je bij voorbaat. Je weet dat beide erle voorten en de wouden komen vanavond ook. Ik had gevraagd of ze een glas wijn kwamen drinken, sprak Vincent op een andere toon. Ja, ik sprak ze vanmiddag op de witte, antwoordde Paul. Vincent leundde achterover tegen de oude, rode bank, en het licht van het lampen weer op een falen tint op zijn geelbleke gelaadskleur. Een zeer vermoeide trek gifte zich om zijn lippen. Het trof Paul hoevinds zijn tegelijk op een portret van zijn oomveren, Elinus Vadig, terwijl hij in zijn liggende houding zijn arm met een gebaar dat Paul bij Elinus zelf vaak had opgemerkt onder het hoofdboog. Drie. Na enige tijd, over negenen, kwam Jos de wouden van Berg metst Etienne van Erlevoort binnen, die de verontschuldigingen van zijn broer, welke verhinderd was geweest mede te komen, overbracht. Otto voelde geen sympathie voor Vincent, of schoon hij met deze nooit minst onagenaamheid gehad had, in zijn eigen degelijk, kalm, mannelijke karakter, waarvan het gezonde evenwicht zich nooit verbrak, in zijn hartelijke flinkheid kon hij geen vriendschap koesteren voor iemand die zich naar zij mening geheel een hal beheersdeliet door een ziekelijke nervositijd, zonder ooit enige geestkracht in te spannen, om er zich boven te verheffen. Otto was één van de weinigen die Vincent niet vermocht tot zich te trekken. Bijna ieder gevoelde in zijn omgang wel iets dat terugstiet, met dat tevens later zeer aantrok, iets als een zoetvergift waar medemen eerst bekend moest zijn, als een bedwelming van opium. Door zijn voortdured reis had Vincent veel mensenkennis, of liever, veel tact verkregen om met allerlei lieden om te gaan, en hij kon, zo hij wilde, de schijn van welke karakter ook aannemen, met hetzelfde gemak waarmee de enslang zich lener verringt in verschillende bochten of een goed acteur verschillende rollen vertolkt. Maar Otto, in een onbewuste vierheid op zijn gezonde kracht, die recht doorzeging, min achter Vincent om de vergiftige bekoering welke hij van zich kon doen uitstralen, en waardoor het ander zich verleideliet. Een blauwe rook wolkte wel draad door het vertrek, daar Vincent sigaren had gepresenteerd. Alleen hij zelf rookte niet.  Hij had een paar flessencent in miljoen uit een kast gehaald, ontkeurkte ze en zette vier wijn glazen op de tafel. Itjen luidt rugtig als altijd, verhaalde in een sterk gekruid jonge luist patra, tal van anecdote en histories met een mimiek en gebaren die hem iets gave van een gentlemanlike komiek uit een café chantang. Paul en Georges lachten. Vincent echter haalde met een blazeeglimlachjes zijn schouders op, en terwijl hij in schonk, murmelde hij minnachtend met zijn lichtestem. Een kind ben je toch, eetje eetje. Itjen trok zich de opmerking niet aan en voer voor, terwijl hij in het geheel geen gaas meer over zijn stijlploiden en de anderen luisterde toe, behaagelijk de boeken van hun een wijn genietend. Vincent blift Itjen echter voor de gekhouden. Wat een stoute jongen is die kleine erle voort om zulke dingen te durven vertellen, wat een ondicht, sprak hij en de spotsieke lach om zijn lip had zoiets aanmoedigens en innemends niet uit het veld geslagen werd. Vincent schonk nog eens in en George preest zijn wijn. Hij was onder jongenlui weinig spraakzaam en amuseerde zich met een stilgenot daar hij alleen voor dames de moeite nam al het schitterende schuimzijnig conversatie te doen sprankelen. Vincent vroeg hij met een en ander om trenzen en werkkringen op buitenlandse zaken, terwijl Itjen ernstige waarschuwingen aan Paul deed, die hem ongelovig aankijk. En later word je dan zeker naar de een of andere plaatsgedeticeerd Vincent? Dat kan gebeuren, antwoordde George. Het is tenminste een betrekking waarin je het een of ander gezien kan. Maar hoe iemand zijn gantse leven op een bureau slijten wil, is hem onbegrijpelijk. Ik zou dood zijn voor mijn tijd. Daar heb je nu eerder voor het. Ik meen je broer, eet je? Nu laat Otto maar lopen, sprak Paul. Die maakt een schitterende carrière, dat zal je zien. Je weet Otto is voor minister of Goeverneur generaal in de wie gelegd, tenminste vrouw al tijd. Ik ben alleen de verschopeling van de familie, riep Itjen. Ja, het bedorven jongetje, lachte Vincent. Hoe ver ben je nu met je studies? Ik wel, ik moet kandidaats doen, maar ik loop geen college, ik studeer hier in Den Haag. Vind je het hier dan zo genotvol in jullie Den Haag, vroeg Vincent met een toon van minachting op die plaatsnaam? Ja, het gaat vrijwel.  Hoe is het in godsnaam mogelijk? Jullie zijn dan toch al met bitter weinig te vreden of liever, jullie weten volstrek niet wat er eigenlijk in de wereld is? Den Haag maakt mij slaperig aan suff, er hangt niet soezigs in de lucht. Kom, dat zal wel in jou liggen, lachte Paul. Het is mogelijk en het ligt ook zeker aan mij dat ik zo een leven als de meeste van jullie leiden geestodend vindt. Wat voeren jullie nu uit? Je loopt hier altijd rond in een heel klein kringetje, met een paard in een tramweespel op de Kermis. Je hebt in je betrekking als je erin hebt altijd dezelfde bezigheidjes en daarna dezelfde amusementjes. Het is insipidoor. Maar wat wil je dan hebben dat we doen vroegsos? Mijn god, lijf van mijn paard zo een plan te leven voor het, maar ik begrijp niet dat jullie niet iets verlangen eruit te gaan, de wereld is te zien. En jij, jij hebt nu zoals je noemt de wereld gezien niet waar en wat heb je nu? Je hebt 12 ambachten en 13 ongelukken gehad en je hebt op het ogenblik toch ook niet schitterend vergebracht. Paul, een weinig ontstemt over de minachting van de oordeelde. Er ligt even achter zijn longet een vinnig schicht uit Vincent's flatse blauwe blik, terwijl zijn dunne lippen zich vastsloten in hun glimlach. En je vergeet je plicht als gast heen met je filosofie repet jij in op zijn leeg glas, stickend. Ach, het is mogelijk dat ik wat onrustiger van temperament ben dan jullie. Dat zal de hele show zijn, sprak Vincent kwijnend. Hij schoonk de glazen nog eens in en liet zich wat mat neer op de bank, en zijn ogen dwalen vermoeid door het vertrek. 4. Het was zeer warm geworden en de rook der sigaren scheen als een tastbaar waas van de plafond neer te hangen. Vincent zette de deur open. Etienne, die weinig wein verdragen kon, was zeer opgewonden geworden. Had rode kringen onder zijn ogen gekregen en zijn glas gebroken. George en Paul amuseerden zich steeds om zijn grappen. Vincent echt bleef hem flauw glimlachend aan horen. En hij reest in hem een vreemde verwondering op. Een verwondering dat de mensen steeds zichzelfen, steeds zijn eigen individu was, zonder zich ooit te kunnen verwisselen in de persoonlijkheid van een ander.  Dickwil, zonder de minste aanleiding, doemde die verwondering bij hem op te midden van de vrolijkheid erandere. En zij vulde hem met een grote verveling bij de gedachte aan het onherroepelijke noodlot dat hij steeds Vincent veren was en wezen zou. Want hij neemer haar boren kon worden in een geheel anders schepsel. Dat ademde onder geheel andere omstandigheden te verhalen. Hij zou graag naar verschillende gemoetslevens hebben doorleefd, in verschillende eeuwen hebben gestaan en in telkens wisselende metamorphose zijn geluk hebben willen zoeken. En dat verlangen scheen hem tegelijkertijd zowel zeer kinderachtig om de bespotelijke onmogelijkheid, als zeer verheven om de grootste onbereikbaarheid die te omvatten. En hij meende dat niemand dan hij zoek een verlangen koesterde en gevoelde zich zeer hoog boven en zeer ver van hem waren, als van hem gescheiden door de nevel van rook. Een gevoel van lichtheid doorzweefde eensklap zijn hersenen. Het werd of hij elk voorwerp met hellige kleuren zag. Hun gelach en gepraat harder hoorde klinken in zijn oor, als op een plaat van metaal. De geur van de tabak vermengt met een aroom van gestorte wijn in meerdere scherpte rook, terwijl de anderen in zijn slaap en zijn polsen klopten als of zij barsten zouden. Die prikkeling zijn er zenuwen op de ronde. Toen zag hij de jonge luie hem lachend aanzien en of schoon hij niets begrepen had van wat zij gezegd hadden, lachte hij zagjes mee om hen te doen geloven dat hij in hun scherts meestemde. Zeg veren, het wordt hier verbaasend benauwd met oogendoemepijn van de rook, sprak Zors. Zouden we niet even een raam kunnen openzetten? Vinds het knik ten deed de deur opdicht, terwijl Paul die bij het raam zat dit open schoof. Een koel te dron aast ons binnen. Op straat was het stil. Sticht zijn enkele maal hoorde men een paar stemmen bij een regelmatig klink van stappen voor bijtrekken of een straatdeun kruisend uitgestoten door de kanten daar buiten heen galmen. De killenlucht bracht Vinds hen geheel tot zichzelf en zijn zondelingen verlanges verdwenen nu zijn zinnen tot rust kwamen. Integendeeltans benijde hij de drie anderen datzelfde fysieke en morele plantenleven uitgeen hij korte voor in hen geminnacht had. Paul benijde hij zijn goede krachtige gezondheid, slechts een weinig ontsenuw en enige energieloze artisticiteit. George zijn kalme gelijkmoedigheid en tevredenheid. Etienne zijn kinderlijke jeugd. 