20.000 Mijlen onder Zee | Jules Verne | Action & Adventure Fiction, Fantastic Fiction | Dutch | 7/8
Hoofdstuk 36 van 20.000 meilen onder zee. Deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. 20.000 meilen onder zee door Jules Verne, Hoofdstuk 36, Potvissen en Walvissen. In de nacht van dertien op veertien maart richtte de Nautelen zich weer naar het zuiden. Ik dacht dat het vaartuig op de hoogte van Kaap Hoorn de steven naar het westen zou wenden, om weer koers te zetten naar de stille Zuidzee en dan dus de onderzeesreis om de aarde te eindigen. Toch dit gebeurde niet en het schip vervolgde de tocht naar zuidelijke streken. Waar wilde de kapitein toch heen? Naar de Zuidpool? Dat was onzinnig. Ik begon wezenlijk te geloven dat de roekeloosheid van Nemo de vrees van Letlent rechtvaardigde. Sinds enige tijd sprak de Amerika niet meer over zijn ontvluchtingsplannen. Hij was minder opmerksaam geworden. Ik zag wel hoe zeer hem die langdurige gevangen schap kwelde en ik begreep hoeveel toren hij opkopte. Als hij de kapitein ontmoeten, blonken dofvuur in zijn ogen en ik vreesde altijd nog dat zijn woesten dat uur hem tot het een of ander uiterste zou drijven. Die dag, veertien maart, kwamen Koeneraad en hij in mijn kamer. Ik voeg er naar de oorzaak van hun komst. Ik wilde u in eenvoudige vraag doen, meneer, antwoordde de Amerikaan. Spreek op, net. Hoeveel man denkt geen dat er aan boord van de noodhulis zijn? Dat kan ik niet zeggen, mijn vriend. Het komt mij voor, nam Letlent, dat er voor dit vecht er geen touwrijke equipage nodig is. Inderdaad, antwoordde ik, hun tiental mannen moeten me voldoende zijn. Wel nu, zijn net. Waarom zouden er meer zijn? Waarom, vroeg ik? Ik keek net Letlent strak aan, omdat zijn doel gemakkelijk te raden was. Omdat, zei ik, als mijn voorgevoel mij niet bedriegt, en ik het leven van kapitein Nemo goed begrepen heb, de nautelis niet alleen een vaartuig, maar ook een schuilplaats zijn moeten voor allen die even als de kapitein elke betrekking met het bewoonderland hebben afgebroken. Misschien, zei Koeneraad, maar de nautelis kan enkel een bepaald aantal mensen bevatten. En zou meneer ons niet eens kunnen zeggen wat het grootste aantal zijn kan? Hoe dat, Koen? Door berekening. Meneer kent de inhoud van de nautelis en dus ook de hoeveelheid er naar in vervalt de lucht.  Als meneer nu ook weet hoeveel lucht elke mens voor de ademhaling nodig heeft, en dit vergelijkt met de noodzakelijkheid waarin de nautelis verkeerd om elke 24 uur eens boven te komen? Koeneraad eindigde zijn zin niet, maar ik begreep waar hij heen wilde. Ik begrijp u, zei ik, maar hoewel die berekening gemakkelijk te maken is, kan zij toch slechts een zeer onzekere uitkomst opleveren. Het doet er niet toe, trok netlenten aan. Hoor dat eens, hernam ik. Elk mens heeft ieder uur zoveel zuurstof nodig als er in 100 liter zuivere lucht vervat is, dus in 24 uur de zuurstof van 2400 liter lucht. Nu moet men berekenen hoeveel de nautelis van deze hoeveelheid lucht bevatten kan. Juist, zei Koeneraad. De inhoud van de nautelis is 1500 ton en een ton bevat 1000 liter, dus bevat het nautelis 1,5 miljoen liter lucht dat door 2400 gedeeld, ik breken dit stel op een stukje papier, geeft 625. Dat is dus te zeggen dat de lucht die de nautelis bevat juist genoeg zou zijn voor 625 mensen genurende 24 uur. 625, herhaalde net. Doch gekke het gerust aardemen, voegde ik erbij dat passagiers en equipeisen bij Elkander nog geen tiende deel van dit getal uitmaken. Dat is nog te veel voor drie mensen, mondbord Koeneraad. Ik moet je dus alleen geduld aanraden, vriend net. En nog meer dan geduld, voegde Koeneraad bij, onderwerping. Koeneraad had het juist te woord gekozen. Bovendien, hernam hij, kan kapiteen Nemo toch niet altijd naar het zuiden gaan. Hij moet toch eens ophouden, al was het maar voor de ijsbank, en dan moet hij toch naar meer bezochte zeeën terugkeren. Dan is het tijd genoeg om de plannen van netland weer op te vatten. De Amerikaans schudden het hoofd, streek met de hand over het voorhoofd, spak geen woord meer, hij ging heen. Meneer vergunt mij zeker wel om een opmerking te maken, zei Koeneraad toen. Die arme net denkt aan alles wat hij niet krijgen kan. Zijn gehele vroegere leven komt hem weer voor de gist. Hij treurt om alles wat wij missen, zijn vroegere herinneringen quellen hem, zijn gemoetes vol, men moet hem begrijpen. Wat kan hij hier uitrichten, niets, hij is geen geleerde zoals meneer, het kan niets zoals wij liefhebberij hebben in al het wonderschone dat de zee oplevert.  Hij zou er alles voor wagen om eens in zijn land in een kroeg te kunnen zitten. Het is zeker dat de etonigheid van het scheepsleven voor de Amerikaan, die aan een vrij en werkzaam leven gewoond was, onverdragelijk zijn moest. Voorvallen die hem belang konden inboezemen, vielen zelden voor. Echter herinnerde hem juist die dag iets aan zijn schone dagen als harponier. Toen werd tegen 11 uur das morgens bovendreven kwam de nautilus tussen een troep walvissen, een ontmoeting die mij niet verwonderde, omdat ik wist dat deze dieren, door velle jachten tot het aarders te gedreven, naar ver in het noorden of zuidergelegen zeeën gevlucht zijn. De walvissen heeft altijd een grote roog gespeeld op het gebied ter scheepvaart en ontzagelijk grote invloed uitgeoefend op de aarderskundige ontdekkingen. Die vis heeft eerst de basken, later asturiers, Engelsen en Hollanders aangelokt, hen tegen alle gevaren daar zegen hard gemaakt en hen van het ene uiterste de aarde naar het andere gevoerd. De walvissen leven het liefst in de noordelijke en zuidelijke ijsseeën. Oude legenden zeggen zelfs dat deze dieren de vissers tot op 28 kilometer van de noordpoel hebben gevoerd. Als het feit onwaar is zal het toch eens waar worden en vermoedelijk zullen de walvissvaarders bij het vervolgen van die dieren in de pozeën eenmaal de tot nog toe onbekende punten de aarden bereiken. We zaten op het plat, de zee was calm want de oktobermaand schonk ons op deze hemelbreedte nog enige schone herfstagen. De Amerikaan bespeurde aan de gezicht zijn er een walviss en er kon zich daarin niet bedriegen. Als men goed toe keek zag men de zwarte rug beurtelingsverschijnen en verdwijnen op ongeveer 5 kilometer van de nautilus. O, riep Nederland, was ik me eens aan boord van een walvissvaarder. Zo'n ontmoeting zal mij genoegen doen. Het is een groot feest. Zie deze welke kracht het de waterstralen opspuit. Duizend duifels, waarom zit ik ook op deze ijzere kast vastgeketend? Hoe net, zei ik, heb je de vroegere vissniefhebberij nog niet afgeswooren? Kan een walvissvaarders een oudambacht ooit vergeten, meneer? Krijgben wel ooit genoeg van het genot van zo'n jacht? Heb je in deze streken nog nooit gevist, net? Nooit, meneer, alleen in de noordelijke ijstsee, zowel in de Bering als in de Devisstraat. Dan is de zuidelijke walvissje onbekend.  Je hebt alleen jacht gemaakt op de noordelijke walvissen, die zich niet wagen in de zeeën tussen de kerkringen. Wat zegt gedaar, meneer? Vroeg de Amerikaan ongelofig. Ik zeg wat waar is? Kom aan. Ik zelf heb in 65, dus nu derde half jaar geleden, bij Groenland een walvissgevangen met een harpoed in zijn lichaam, die een walvissvaarder aan de Beringstraat erin had gegooid. Nu vraag ik eens hoe het mogelijk is, dat een walviss die aan de westkust van Amerika gewond wordt, zich aan de Oostkust laat doden, als hij niet omkaap horen of omkaap de goede hoop, en over de even daar is heen gezwommen. Ik denk erover zoals vriend net, zei Konrad, en ik ben nu schierig wat meneer zal antwoorden. Meneer zal u beantwoorden, hervatte ik, dat de walvissen volgens hun zorten in bepaalde zeeën te huis behoren, die zijn niet verlaten. En indien een van deze dieren uit de Bering en de Devisstraat gekomen is, dan is dit heel eenvoudig omdat er een doorvaart van de ene zee naar de andere bestaat, het zee langs de noordkust van Amerika, het zee langs die van Azië. Moet ik u geloven, vroeg net, terwijl hij een oogje knipte? Hij moet meneer geloven, antwoordde Konrad. Dan besluid ik hieruit, hernam de harpoenier, dat ik de walvissen van deze zee niet ken, omdat ik hier nog niet geweest ben. Zoals ik al zei net, reden te meer om er kennis mee te maken, antwoordde Konrad. Kijk eens, kijk eens, riep de Amerikaan met bewogen stem. Hij nadigt, hij komt naar ons toe, hij daagt mij uit. Hij weet wel dat ik onmachtig tegenover hem ben. Net stampte op de grond en knipte zijn vuist samen, alsof hij een harpoen drilde. Zijn de dieren ook zo groot als in de noordelijke polzeeën vroeg hij? Bijna net, want ik heb grote walvissen gezien meneer, bezig ervan ruim 30 meter lang. Zelfs heb ik wel horen zeggen dat de walvissen bij de Alleutische eilanden soms 50 meter lang waren. Dat kon mij overdreven voor, antwoordde ik. Bij de Alleuten is een soort van walvissen met rugvinden, die even als de potvissen kleiner zijn dan de gewone walviss. O, riep de Amerikaan, die de ogen niet van de zee afwende. Hij komt in ons vaarwater. Daarna hervat hij het gesprek al dus.  Ge noemt de potvissing Kleindier, met een verhaal toch van geusachtige potvissen. Ik zie m'n beesten. Sommige zegt men, bedekken zich met zeeplanten en wier. Bedenk dan dat het eilanden zijn. M'n land erop, m'n vesten te zich, licht vuur aan, en m'n boute huizen op, zij koerrad lachende. Jij wel, grappenmaker, antwoordde net Lent. En dan op een mooie dag duikt het beest en sleept al wat erop is, mee naar beneden. Precies als in de reisavonturen van Sinbad de Zeevaarder. Hij nam ik lachend. Kom net, het schijnt dat je van wonder verhalen houdt. En dat wil voor potvissen zijn. Ik hoop toch dat je die verhalen niet gelooft. Meneer de professor, zijn Lent ernstig, m'n moed van de walvissen alles geloven. Wat een gang heeft deze, wat schiet hij vooruit. M'n zegt dat die dieren in 14 dagen om de aarde kunnen. Ik ontkent het niet. Maar wat jij zeker niet weet, meneer Aroda, is dat de walvissen bij de schepping naar wereld veel sneller zwommen. Zo net, en waarom? Omdat ze even als de andere vissen de staart toen dwars hadden staan. Dat is te zeggen dat hun staart verticaal stond en het water links en rechts weg sloeg. Maar toen de schepper zag dat zij te snel zwommen, draaide hij hun de staart om, en sedentiteit slaat zij van boven naar beneden in het water tot groot nadeel van hun snelheid. Goed net, zeg. En hetzelfde worden als de Amerikaan gebruikende vroeg ik, moet ik je geloven? Niet al te veel antwoorden net niet meer tenminste u zei dat er walvissen van 100 meter lang en 100.000 kilo zwaar zijn. Dat is werkelijk nog al veel zeik, maar mij moet toch erkennen dat sommige walvissen verbaasend groot worden als men hoort dat zo'n best soms tot 120 ton traan geeft. Dat heb ik met eigen ogen gezien, zijn de Amerikaan. Ik geloof het graag net, zo goed als ik geloof dat sommige walvissen even groot zijn als 100 olifanten. Ga je maar eens naar welk in stoot het geven moet dan zal ik een massa zo snel mogelijk voor uitschiet. Is het waar voor, Koenraad, dat zij schepen kunnen doen zinken? Schepen geloof ik niet, antwoordde ik.  Men verhaalt echter dat in 1820 in deze zuidelijke pose een walvissig op de Essex wirp en het schip met een snelheid van 4 meter in de seconde achteruit deed stuiven. De golverdroggen het achter schip binnen en deden de Essex bijna ogenblikkelijk zinken. Ik zag me aan met een schaks gelaten. Wat mij aangaat, zei hij, ik heb ook eens een slag met een walvisstaart gehad. Maar in mijn sloep, dat spreekt, mijn makkers en ik werden 6 meter in de hoogte gesmeten maar bij die walviss van meneer was de mijne nog maar een kleinje. Leef je de beesten lang, vroeg Koenraad. 1000 jaar, antwoordde net zonder aanzelen. En hoe weet jij dat net? Omdat men het zegt. En hoe zegt men dat? Omdat men het weet. Nee net, men weet het niet, maar men veronderstelt het slechts en ze hier hoe men de gevolgtrekking maakt. Toen 400 jaar geleden de vissers voor het eerst jachtmaakten op walvissen waren de beesten groter dan nu. Men veronderstelt dus vrij logisch dat de mindere grote, der tegenwoordige walvissen, daar aan is toe te schrijven dat zij de tijd niet hebben om zich voorkomend ontwikkelen. Dat ze deze dieren duizend jaar konden en moesten leven. Begrepen? Net lent luisterde niet naar mij. De walviss kwam steeds nadig. Net verslond het dier met de ogen. O, riep hij uit, het is niet één walviss, het zijn er 10, 20, een hele troep en niets kunnen doen, aan handen en voeten gebonden zijn. Maar vriend net, waarom vraag je de kapitein geen vergunning om een jacht op te maken? Koenraad had zijn volzijn nog niet geëindigd toen net lent al door het luik naar beneden spring om de kapitein te zoeken. Enige ogenblikken daarna verschenen beide op het plat. Kapitein Nemo beschouwde de troep walvissen die op een kilometer afstand van de nautilus dachtelden. Het zijn zuidelijke walvissen, zei hij, de gehele voortuin van een vloot walvissvaarders zwemt voor ons. Nou dan, meneer, vroeg de Amerikaan, mag kereens jacht opmaken, de ambacht van harmonieën niet te vergeten. Waarvoor zou het dienen? Antwoordde de kapitein. Alleen jagen om te vernielen. Wij hebben geen walvissen aan nodig. En in de rode zee hernam net heb je ons volof gegeven om de dugong te verdelgen. Toen had ik behoefte aan verks vlees voor mijn manschappen.  Maar hier zou het alleen zijn om het genot te hebben van te vermoorden. Ik weet wel dat dit een voorrecht van de mens is, maar ik houd niet van dat bochtdadig vermaak. Oesgelijkend begaan een laakbare daad, meneer Lent, met de zuidelijke evenals de noordelijke walviss zulke goede en weerloze dieren te vernietigen. Zo hebben zij de gehele, bevinsbaar reeds ontvolkt en zullen een gehele soort van nuttige dieren uitroeien. Laat ons dus die arme walvissen met vrede laten. Ze hebben reeds genoeg met hun natuurlijke vijanden de pot zwaart en zaar vissen te doen zonder dat GRU mee hoeft te bemoeien. Men kan zich voorstellen welk gezicht Amerikaan bij deze sedeles trok. Het was de Moriaan gewassen om zo'n reden aan een visser te willen opgeven. Net Lent keek de kapitein eens aan en begreep zeker niet wat hij zeggen wilde. De kapitein had echter gelijk. De woesten en onoudenkende vervolgingssucht ter walvissvaarders zou eens de laatste walviss uit de oceaan doen verdwijnen. Net Lent vlood de Yankee doedel. Staat de handen in de zakken en keerde ons de rug toe. Kapitein Nemo bleef even wel de troep walvissen bekijken en zei terwijl hij zich tot mij richtte. Ik had gelijk met te zeggen dat zonder eens de mens metentellen de walvissen genoeg natuurlijke vijanden hebben. Deze zullen hier heel spoedig met een sterke tegenpartij te doen hebben. Ziet je daar op 8 km onder de windmeneer Arona die zwarte beweegbare punten? Jawel kapitein, antwoorde ik. Dat zijn potvissen, vreselijke dieren die ik soms bij troepen van 2 en 300 ontmoet heb. Ben heeft gelijk die monsters te vernielen omdat zij vreed en kwadaardig zijn. De Amerikaan keerde zich bij deze woorden driftig om. Wel nu kapitein, zei ik, dan is het nog tijd in het belang de walvissen. Het is onnodig zich bloot te stellen, meneer de professor. De Nautilus is voldoende in staat om die potvissen te verdelgen. Hij is met een stale spoor gewapend, die, naar ik mij verbeeld, wel tegen de harpoon van Meesterland kan opwegen. De Amerikaan ontzakt zich niet te schouders op te halen. Deze beesten met spoorslagen aanvallen, wie had dat ooit gehoord. Wacht maar, meneer Arona, zei de kapitein, we zullen u op een jachtpartij onthalen die u nog niet kent. Geen medelijden met die woestenvissen. Het zijn enkel bek en tanden.  Bek en tanden, met een meterlange potviss, geen betere naam geven. De verbazend grote kop van dit monster vormt ongeveer een derde deel van zijn lichaam. Flinke gewapend dan de walviss, wiens bovenkaak alleen met baarden voorzien is, heeft hij 25 grote tanden, 20 centimeter lang, kegelvormig en elk 2 kilo wegend. In het bovendeel van de kop, tussen de kraakbederen, bevinden zich 3 of 400 kilo van de kostbaarste blanketraan. De potviss is een wanstalterdier, eerder zoogdier dan een vis. Hij is slecht gebouwd en vooral aan de linkerkant geheel misvormt, terwijl hij alleen met het rechteroog kan zien. De monsterachtige troep bleef steeds naderen. Ze hadden de walvissen gezien en maakte zich gereed die aan te vallen. Men kon vooruit berekenen dat de potvissen het zouden winnen, niet alleen omdat zij beter gevormd zijn om hun weerloze tegenstanders te overmeesteren, maar ook omdat zij langer onder water kunnen blijven, zonder aan de oppervlakte te komen ademhalen. Het was meer dan tijd om de walvissen te helpen te komen. De nauten dus doken weinig onder water. Koenraad, Net en ik gingen aan de ramen van de salon zitten. De kapiteit begaf zich naar de stuurstoel om met zijn vaartuig als met een vertelgingstoestel te manoevereren. Weldraar voelde ik de schoeven vluggedraaien en onze snelheid vermeerderen. De strijd tussen walvissen en potvissen was reeds begonnen toen de nauten dus erbij kwam. Het vaartuig sneten de troep potvissen af. Deze waren eerst niet zeer verwonderd over de verschijning van een nieuw monster dat zich in de strijd mengde, toch moest er zich wel draaien voor zijn slagen vrij waren. Welk een strijd, net lent zelf was in verrukking en klapte in de handen. De nauten was net één gedreeld. Het schip vloog tegen die vleesige massa's aan doorboorden ze geheel en al zodat er na die stoot slechts twee afzichtelijke helften van het dier overbleven. Het had geen gevoel van de vleeselijke slagen welke de potvissen en met de staart tegegaven evenmin van de stoten die het uitdeelden. Als een potwis gedood was, wirpte de zicht op een ander.  Ten einde zijn prooi niet te missen gehoorzaam aan het roer, voren achteruit, dook als de vis naar de diepte zwom, kwam er weer mee boven als de potvis naar de oppervlakte vluchte, trof hem in het midden of schuins, sneet het beest in tweeën of scheurde het van ook kander, sloeg de monsters in allerlei richtingen en allerhande houdingen met zijn geweldige spoor. Welk een slachting, wat een geweld aan de oppervlakte van de oceaan, wat lieten de ontstelde dieren welhoorn? In het midden van deze gewonelijk zookalme zee zweepte zij met de staart het water in hoge golven op. Deze homerische slachting, waarin de potwissen niet konden ontkomen, duurde ongeveer een uur. Meermalen beproefden een 10 of 12 tal met vereende krachten de nautulus onder hun gewichten verpletteren. Wij konden door het glas hun vreselijke mui, hun grote tanden, hun woestalg hun. Net net was ik zelf niet meer meester, dreigden ze eens groot ze uit. Men voelde dat zij zich aan ons vaartuig vastklampten, even als honden die een stuk wild in het kreupelhout vastpakken. Maar de nautulus bracht de schroef slecht wat sneller in beweging, sleepte hen mee of voerde ze naar de oppervlakte der zee zonder zich aan hun verbazend gewicht of om hun krachtige aanvallen te bekreunen. Eindelijk was de menig te potwissen uitgedund en werd de zee wederom kalm. Ik voelde dat wij weer boven kwamen, het luik werd geopend en wij snelden naar het plat. De zee was met vermingte krengen bedekt. Een geweldige uitborsting zou de vleesklompen niet beter gedood van één gescheurd en verneeld hebben. Wij dreven te midden van reuzachtige lichamen die blauwachtig op de rug, wit aan de buik en met grote builen of bedekt waren. Eénige potwissen zagen wij, zover het ongereikte, angstig vluchten. De golven waren verschijnde kilometers in de onttrek rood geverft, de nautilus dreef te midden in een zee van bloes. Kapitein Nemo kwam bij ons. Wel nu, wat zegt geer van net, vroeg hij. Het is een verschrikkelijk schouwspel, zei de Amerikaan wiens geestrift vrij wat bekoeld was. Maar ik ben geen slager, en dit is een slachting. Het is een verdelging van schadelijke dieren, antwoordde de kapitein en de nautilus is geen slachtersmers. Ik houd meer van mijn harpoon, er valt een net. Elk zemeur, antwoordde kapitein Nemo, terwijl hij net lent, strak aankijk.  Ik vreesde dat deze zich soms tot enige drift niet vervoeren, wat noodlottige gevolgen had kunnen hebben, maar zijn toren werd gezicht van een walfis, met de nautilus op dat ogenblik tegen de aandreef. Het hier had aan de beet der potvissen niet kunnen ontstappen. Ik herkende de zuidelijke walfis, aan de afgeplatte geheel zwarte kop. Hij is van de noordkaper of noordelijke walfis onderscheiden door de 1 hechting der 7 halswervels, en doordat hij 2 ribben meer heeft dan de noordelijke natuurgenoot. De ongelukkige walfis lag op de hoek, de potvissen hadden hem verschijde wonden in de buik toegebracht, hij was dood. Een jong, dat door de moeder niet was kunnen beschermd worden tegen de moorddadige aanval, hing nog aan zijn gescheurde vinnen. Door de openbek liep het zeewater en maakte tussen de baarden binnenstromend een geluid als de branding der zee. Kapitän Nemo liet de nautilus naast de dier sturen. Twee man de equipage gingen en ik zag niet zonder verbazing dat zij uit de tepels van de dier al de melk haalde welke erin was. Dat is te zeggen, zowat 2 of 3 tonnen vol. De kapitein bood bij een kop van die lauwe melk aan. Ik kon enige afkeer van die vreemde drank niet ontvijn zijn. Hij verzekerde mij dat de melk voertreffelijk en geen onderscheid met koenmelk in te proeven was. Ik proefde dus en moest hem gelijk geven. Het was dus voor ons welke aanwinst, want die melk maakte in de vorm van boter en kaas een aangename afwisseling met onze gewone spijzen. Van die dag af merkte ik, niet zonder ook gerustheid, dat de verhouding van net lent tegenover de kapitein hoe langer, hoe slechter werd en ik nam mij voor de handelingen van de Amerikaan van daarbij gaden te slaan. Het einde van hoofdstuk 36. Hofdstuk 37 van 20.000 milen onder zee. Deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. 20.000 milen onder zee door Jules Verde, Hofdstuk 37 de ijsbank. De nautilus had zijn vaart naar het zuiden ongestoord weer voortgezet. Het schip volgde de 50ste meridiaan met verbazende snelheid. Wilde de kapitein de polen dan bereiken. Ik dacht het niet, want tot nog toe hadden alle plannen om tot dit punt van de eindbol te geraken schipbroek geleden.  Bovendien was het jaargetijd reedsvrijver gevoordigd, daar 13 maart in het zuiden met 13 september in het noorden overeenkomst. De 14e maart zag ik op 55 graden breedte drijvende ijsgotsen. Het waren brokken van 6 of 8 meter lengte die daar rondreven als klippen waar tegen de golven braken. De nautilus bleef bovendrijven. Netland, die vroeger reeds in de noordelijke kende die ijsbergen, maar kon en ik bewonderden ze voor de eerste maal. Aan de zuidelijke gezichteinde strekte zich een schitterend witte streep uit. Engelse walvisvaarders hebben er de naam van ijsschittering aangegeven. Hoe dik de wolken ook zij mogen, zij kunnen deze heldere streep niet verduisteren. Zij kon het in ijsbank aan. Inderdaad, weldraverschene grotere stukken welke helderheid afwisselde na gelang van de nevels waarin wij gehuld waren. Sommige van die gevaarten hadden groenachtige aderen, alsof zwavelsuurkoper er zulke golvende lijnen opgetrokken had. Andere zagen er uit als verbazend grote ametisten waar de lichtstralen doorheen vielen. Wederom andere kaatste het daglicht tegen de duizend cristalflakjes terug. Nog andere waren hachowit als kooksteen. Hij zouden als ze van marmen waren geweest, bouwstof genoeg voor een gehele stad hebben opgeleverd. Hoe verden wij naar het zuiden gingen, hoe meer de drijvende eilanden in grote en getaald toenamen. Duizenden vogels hadden hun nesten opgebouwd. Zij verdoofden ons nog een geschril. Sommige zagen de nautelussen voor een dode wolfis aan, streken er op neer en pikten op de ijzere platen. Bij deze vaart tussen de ijsbergen was kapitein Nemo dik was op het plat. Hij beschouwde deze eenzame stilte met de grootste oplittendheid. Ik zag zijn kam gelaten zich soms verlevendigen. Zij heeft mogelijk bij zichzelf dat hij in die poseën waar niemand kon doordringen zich de huis gevoelde en hij alleen de onderdringbare ruimte beheerste. Misschien wel, toch hij sprak niet. Hij stond onbeweegelijk en scheen nu en dan slecht tot zichzelf te komen als hij zijn schip moest besturen. Hij richtte zijn nautelus met volmaakte bekwaamheid en vermeed behendig de schok met de ijsgevaarten van welke sommige verschijnde kilometer lang en 70 of 80 meter hoog waren. Soms schenend als over de gezicht einde geheel gesloten was. Op 60 graden zuider breedte was bijna alle ruimte om de varen verdwenen, maar de kapitein zocht nauwkeurig en volte weldraai weer een kleine opening waardoor hij stoudmoedig heen gleed, echter wetende dat zij zich onmiddellijk achter hem zou sluiten.  Zo gleed de nautelus door met een kammerhand bestuurd tussen al die ijsbergen, die eindeloos ijsvelden, die drijvende ijsgotsen, die langere of kortere ijsbrokken door. De temperatuur was vrij laag. De thermometer wees in de lucht twee of drie graden onder nul. Toch, we waren warm gekleed met bond waarvoor zekalven en ijsberen de huiden hadden geleverd. Het inwendige van de nautelus werd door de elektrische toestellen regelmatig verwarmd en tarte dus de finnigste kouden. Bovendien zou het voldoende geweest zijn enigmeters onder water te duiken om er een draagelijke temperatuur te vinden. Twee maanden eerder zouden wij op deze hoogte aardhoudend dag hebben gehad, maar nu werd het gedurende drie of vier uur reeds nacht en later zouden deze polstreken gedurende zes maanden in een nachtelijk thuisder gehuild zijn. De vijftiende maart kwamen wij op de hoogte der Nieuw-Zetlandse en der Orknie-Eilanden. Kapitein deelde mij mee deze streken vroeger door een ontsachelijke menigde zekolven werden bewoonst, maar dat Engelse en Amerikaanse walfisvaders in hun verdelgingsboede de jongen en de wijfjes doden en stilte des doods hadden verwekt waar vroeger leven en beweging was. De zesdiende maart tegen acht uur sporgens voelden nautelus op de vijfendvindigste merendiaan over de Zuiderpolstcirkel. Het ijs omringde ons van alle kanten en sloot de gezichtseindig. Evenwel stuurde kapitein Nemo van spleet tot spleet en voel immer verder. Maar waar gaat hij toch heen, vroeg ik. Recht door zich, antwoorde Coenraad, als hij niet verder kan, zal hij wel ophouden. Daar zou ik nog geen eet op durven doen, antwoorde ik. Toch, om rond haar te spreken, moet ik bekennen dat deze avontuurlijke tocht mij niet onanignaam was. Ik kan niet zeggen hoe mij de schoonheden in verrukking brachten. De ijsbergen namen prachtige gedaantenaan. Hier vormden zij een Oosterse stad met onttelberre koepels en moskeën. Daar vormden zij, als het waren, één in puin gestocht oogd dat door een aardbeving verwoest was. De gezichten veranderden elk ogenblik. Het zij door de schoude stad ter zonnestralen, het zij door grouwe nevel of stilstormen. Dan hoorden wij van alle kanten vreselijke knallen. We hebben een geval van grote ijsbergen waardoor het landschap elk ogenblik van gedaanten veranderde.  Als de nautulus soms onder water voer, wanneer zulke kolosten in elkaar storten, dan planten zich het gedruis onder water met een vreselijke krachtvoort en de val van de gevaarten bracht dan de zee tot zelfs op grote diepte inheftige beweging. De nautulus slingende dan als een schip dat aan de woede de elementen is blootgesteld. Als ik wil, zag ik geen enkele uitgang en dacht dat wij bepelt waren de ingesloten, maar Kapitein Nemoor werd door een soort van instinct geleid en ontdekte bij de minste sporen zelfs steeds nieuwe openingen waar hij met zijn nautulus doorheen kon komen. Hij bedroog zich nimmer op het gezicht van het minste sporen, van het blau gekleurde zeewater tussen de ijsvlakten. Ik twijfelde er dus niet aan of hij had zijn nautulus redd meer in deze zuidelijke polseren gebracht. In de maart echter sloot de ijsmasse ons geheel en al de weg af. Het was de ijsbank nog wel niet nog grote ijswelden door de koude anokander bevestigd. Deze hinderpauwcon Kapitein Nemoor niet ophouden. Hij dreef zijn vaartuig met vreestelijke kracht tegen de ijsvlakte in. De nautulus drong als in wicht in deze brossenmasse en spleed hij met geweldige kraak van okander. Het was de oude stormram door een onbeperkte kracht De stukken ijs werden hoog in de lucht geslingerd en vielen als hakelstenen weer op ons neer. Alleen door zijn voortstuwende kracht boorde ons vaartuig zich in weg. Soms vloog de nautulus in zijn ontstamme gevaart op het ijs en verprijzelde dit dan onder zijn zwaarten. Dan weer schoot hij er onder nog deed de oppervlakte door er slechts wat tegenaan te stampen van eenbarsten. Gedurende al die dagen willen ons hevige stilvlagen. Soms miste het zo sterk dat men van het ene einde van het plat niet naar het andere kon zien. De wind draaide plotseling door alle streken van het compas. De stil vroor zo hard aan elkaar dat wij die met het hauwil van een moesten slaan. Bij een temperatuur van 5 graden onder nul werd de gehele buitenzijde van de nautulus met ijs bedekt. Op een schip zou men geen enkele manneuveren hebben kunnen uitvoeren omdat het gehele wand vastgevoren zou geweest zijn. Een vaartuig zonder zeilen door elektriciteit in beweging gebracht zodat hij geen steenkolen nodig had kon ongestraft zich op zoek en breedte wagen. Onder deze omstandigheden bleef de barometerstand gewoonig zeer laag.  Hij daalde zelfs tot 735 mm. De aanwijzing van het compas leverde geen enkele waarborg meer op. De naal de wezen tegengestelde richtingen aan Nederlandse Zuidpolenaderen welke niet met de Zuidpolen er eiden samenvalst. Volgens Hansten ligt zij op omstreeks 70 graden zuiderbreedte en 130 graden westenlengte. Toch volgens de weinemingen van Duperree op 70 graden 30 minuten zuiderbreedte en 135 graden westenlengte. Wij moesten tal van weinemingen doen met verschillende compassen die in de onderscheidende delen van het vaartuig waren neergezet en daaruit de middel te zoeken. Toch dik was bepaalde men de afgelegde weg slechts op de gis, hoewel die maatregel al bijzonder weinig voldoende was ter midde van die bochtige doorvaarten welke richting ieder ogenblik veranderde. Eindelijk lag de Nautilus de 18e maart na tal van nutteloze pogingen om verder te gaan geheel ingesloten. Het waren geen ijsvelden of ijsklompermeer, toch het was een eindeloze volkander vastgevoren bergen bestond. De ijsbank, zei de Amerikaan. Ik begreep dat dit voor netlent evenals voor alle zeevaarders die ons voor waren gegaan, een onoverkomelijke hindapaal was. Toen de zon tegen de middag een ogenblik verscheen, nam kapitein Nemo vrij nauwkeurig onze hoogte. We waren op 51 graden 30 minuten lengte en 67 graden 30 minuten breedte. Het was in deze zuidelijke pozeen weer gevoorderd punt. Van een zee was er even wel niets te zien. Voor de Nautilus strikte zich een grote vlakte uit, bezeid met grillige vormde ijsblokken. In de zonnelingen wanorden, die het bevroren vlak 1 rivier kenmerkt, enige tijd voordat zij aan het kruien gaat, maar hier in veel geduchten afmedingen zoals zich laat begrijpen. Hier en daar staken scherpe punten tot op 200 voet hoogte uit. Verder zag ik een rij scherpe en hoekige, grijschetinte clipen waarop enkele zonnestralen als in een spiegel door de mist heen terugkaatsten. En in die eenzame natuur heerste een doodse stilte, ter nauwenoot soms afgebroken door het geklapwiek van een stormvogel. Alles was bevroren zelfs het geluid. De Nautilus moest dus op zijn avontuurlijke tocht in het midden van deze ijsvelden blijven steken. Als uw kapitein nog verder gaat peneer, zijn mij die dag net lens. Wel nu? Dan is hij een baas.  Waarom net? Omdat niemand over de ijsbank kan heen komen, uw kapitein is bij de hand, maar hij is voor de duivel niet steker dan de natuur en waar deze ingrens heeft gesteld moet men, of men wil of niet, ophouden. Je hebt gelijk net, en toch zou ik wel eens willen weten wat er achter die ijsbak zit. Er is niet dat mij bozer kan nek, zei Koenraad. Muren zijn mij uitgevonden om geleerder te hinderen en moesten nergens muren zijn. Goed, antwoordde de Amerikaan. Achter de ijsbank weet mij wel wat er te vinden is. Wat dan, vroeg ik. Ijs en nog eens ijs. Gij zet er zeker van net, antwoordde ik. Doch ik niet. Daarom jaast zou ik het wel eens willen onderzoeken. Wel nu meneer, hervalt de Amerikaan. Laat dat denkbeeld varen. Hij ligt hier voor die ijsbank. Laat u dat genoeg zijn, want gij nog uw kapitein Nemo, nog zijn nautulus kunnen verder. En nog hij wil of niet, hij zal naar het noorden, dat is naar het land de fatsoenlijke mensen, moeten terugkeren. Ik herken dat Detlent gelijk had en zolang er geen schepen gebouwd worden om over die ijsvelden te varen zullen we wel altijd voor die ijsbank blijven steken. Niet tegenstaan zijn pogingen en krachtige middelen die hij was de nautulus tot onbeweegelijkheid gedoemd. Als iemand niet verder kan, is hij gewoonlijk van de zaak af door terug te keren, maar hier was het even onmogelijk om terug te keren als om vooruit te komen, want alle doorgangen waren achter ons gesloten en als ons vaartuig nog enige tijd stil bleef liggen, zou het wel geheel in en onder het ijs besloten zijn. Dit gebeurde zelfs, tegen twee uur smiddags, en het ijs vormde zich tegen snelheid. Ik moet erkennen dat het gedrag van kapitein Nemo op zijn minst genomen onvoorzichtig was. Ik stond op dit ogenblik op het plat. De kapitein beschouwde onze toestand gedurende enige minuten en zij toen. Wel nu meneer, wat denkt jij ervan? Ik denk dat we vastzitten, kapitein. Vast, hoe meent je dat? Ik meen dat wij nog voor, nog achteruit nog ergens heen kunnen. Dit noem mijn geloof ik vastzitten tenminste onder beschaafde natieën.  Gij denkt dus meneer Arunat dat de nautilus niet meer los kan komen? Moeilijk kapiteit, al het jaar getijden is er iets vergevoordigd om te verwachten dat het ijs nog zal losgaan. Oh meneer de professor antwoordde kapitein Nemo op spottende toon. Gij verandert nooit. Gij ziet slechts hinderpalen en moeilijkheden. Ik verzeker u daarin tegen dat de nautilus niet alleen los zal maar ook nog vrij wat verder gaan. Nog verder naar het zuiden vroeg ik, terwijl ik de kapitein aankik. Ja meneer wij gaan naar de Zuidpol. Naar de Pol riep ik uit terwijl ik een teken van ongeloof niet kon ondertrukken. Ja, antwoordde de kapitein koertjes, naar de Zuidpol, naar dat onbekende punt waar alle meridianes samenvallen. Gij weet dat ik bij de nautilus doe wat ik wil. Ja, ik wist het. Ik wist dat die man stoutmoedig tot roekeloosheid toe was. Maar om de hinderpalen te overwinnen die het bereiken van de Zuidpol beletten die vrij wat ongenaakbaarder is dan de Noordpol, tot welke konerijzigers nog niet eens hebben kunnen doordringen scher mee een onzinnige onderneming welke alleen in het brein van een kankzinnige kon opkomen. Ik voeg de kapitein of hij die Polreeds ontdekt had waar geen sterveling nog ooit de voet zetten. Nee meneer antwoorden hij, maar we zullen die samen ontdekken. Waar andere schipreuk hebben geleden zal ik slagen. Ik heb de nautilus nog nimmer zover in de Zuiderlijke IC gewaagd, toch ik herhalen het u, wij zullen het nog verder gaan. Ik wil u geloven kapitein, hernam ik op enigszins spotten de toon. Ik geloof u. Kom aan, voorwaarts. En bestaan voor ons geen hinderpalen. Laten wij deze ijsbank doorbreken. Laten we haar in de lucht doen springen. En als zij dan nog weerstand biedt, moeten wij de nautilus vleugels aan doen om er overheen te vliegen. Er overheen meneer, antwoorden kapitein Nemo bedaard. Nee, niet erover heen, maar eronder door. Er onder door, riep ik uit, plotseling trof mij een denkbeeld dat bij het gehele plan van de kapitein openbaarde. Ik had hem begrepen. Hoe danigheid van de nautilus zouden hem in deze povermenselijk onderneming wel te hulp komen. Ik zie dat we ook al in het begin te begrijpen, meneer de professor, zei de kapitein glimlachend. Gij voorziet er eens de mogelijkheid? Ik zou zeggen, het welslagen deze onderneming.  Wat voor een gewoonvaartuig onmogelijk is, wordt voor de nautilus gemakkelijk. Indien er aan de pool enig vast te land is, zullen we daarvoor blijven steken. Dan gaan wij naar de pool zelf. Als het oppervlak der zee ben ik, meegesleept door de redenering van de kapitein door het ijs onbevaarbaar is, dan is de diepte toch vrij, omdat de wetten der natuur daar, het water door zijn grotere dichtheid, een warmte gaat boven het vriespunt hebben gegeven. En indien ik mij niet bedrieg, dan staat het ijs van deze bank, dat onder water is, tot dat wat er boven uitstekt, als 4 tot 1. Bijna meneer, als deze ijsbergen 1 meter boven water uitsteken, dan zijn zij 3 meter in gedompeld. Omdat nu deze ijsbergen niet hoger zijn dan 100 meter, zijn zij maar 300 meter diep onder water. En wat is 300 meter voor de nautilus? Niets kapitein. We kunnen zelfs op veel groter diepte die gelijkmatige temperatuur van het zeewater opzoeken en daar tachten wij ongestraft de 30 of 40 graden kouder van de oppervlakte. Juist kapitein, zeer juist, antwoorde ik, in de vuur gerakend. De enige moeilijkheid herdam kapitein Nemal zal zijn om verschijten dagen onder water te blijven zonder onze lucht te kunnen verversen. Anders niet, vroeg ik, de nautilus heeft grote vergaar bakken, we zullen die vullen en deze kunnen ons al de zuurstof die we nodig hebben verschaffen. Goed gevonden meneer Aruna antwoordde de kapitein glimlachend. Doch omdat ik niet wil dat gemij van groekeloosheid beschuldigt moet ik u al mijn zwaarigheden tegenwerpen. Heb jij die nog? Een enkele. Het is mogelijk dat, als er aan de Zuidpol in de zee is deze geheel bevroren is en wij daarover niet aan de oppervlakte kunnen komen. Goed kapitein. Maar vergeet jij dat het nautilus met een geducht spoor is gewapend en kunnen we daarmee niet schuim de eismassa rammelen om deze door de schok open te boren? Kom maar aan, meneer de professor. Gij bent vandaag vindingrijk. Bovendien, kapitein, zei ik, mij opwinnet. Waarom zouden we niet even goed aan de Zuid als aan de Noordpol in open zee zijn? In geen van beide halve ronde valt de pol de aarde samen met die daar strengste koude en mijn moed totdat het tegen deel bewezen is voor onderstellen dat er op die beide punten gaat.  Ik geloof het ook, meneer Arrona, antwoorden kapitein Nemo. Ik zal u alleen nog toen opmerken dat jij, na zoveel desbare geden tegen mijn plan gemaakt hebben, mij nu met bewijsgronden ten voordelen daarvan overstelpt. Kapitein Nemo sprak de waarheid. Ik was zoveel gekomen dat ik nog stoud moediger werd dan hij. Ik sleepte hem mee naar de pol. Ik liep hem reeds vooruit en dat nog wel zeer verre. Meneer, onnozel het was. Kapitein Nemo kende beter dan ik het voor en tegen in deze zaak en hij schepte even maken om mij door hersenschimmen in vervoering te zien. Hij verloor echt geen ogenblik. Op een gegeven teken verscheed de eerste stuurman. De twee mannen spraken enige ogenblikken met een kander in hun onbegrijpelijke taal en het zij de stuurman reeds vooruit gewaarschuwd was, het zij hij het plan voor uitvoer bij hield minste verwondering blijken. Toch hoe onverschillig hij ook geweest mocht zijn, hij was het toch niet zo zeer als Koenraad toen ik de braven jogger als voornemer meedeelde om tot aan de Zuidpol door te dringen. Een, zoals meneer Goed vindt, was zijn antwoord op deze mededeling en daarmee kon ik mij tevreden stellen. Wat net lent aan gaat, deze trok de schouder zo hoog op als ooit iemand gedaan had. Ziet geen meneer, zei hij, ik heb medelijnen met u, en uw kapitein Nemo. Maar we gaan naar de Polenet, wel mogelijk, maar dan komt hij niet terug. En net lent ging naar zijn hut om geen ongeluk te begaan, zoals zij zei. Ondertussen werden er reeds toeverijtselen voor deze Koenen onderneming gemaakt. De krachtige pompen van de Nautilus pesten de lucht in de vergaarbakken. Tegen vier uur deelde kapitein Nemo dat het luik van het plat zou gesloten worden. Ik weerp een laatste blik op de dikke ijsbank waar wij onderdoor zouden gaan. Het was helder weer, de lucht was zuiver, de koude viddig, 12 graden onder nul. Maar omdat de wit was gaan liggen, scheen wij deze temperatuur niet onverdraaglijk. Een tiental mannen bekomden zijwanden van de Nautilus en hakten het ijs rondom het vaartuig weg, zodat zij het wel eraan los hadden. Dat spoedde gedaan omdat het pas gevormd de ijsdochtun was. Toen gingen we alle naar binnen. De gewone vergaarbakken werden gevuld met het water dat onder de kiel nog niet bevroren was.  Ik had met Koenraad in de salon plaatsgenomen. Door het open raam beschouden wij de diepten van de zuidelijke ijscee. De termometer rees weer en de naald van de manometer begon af te wijken. Op opstreeks 300 meter diepten dreven wij, zoals Kapitein Nemo voorspeld had, onder het gegroofde oppervlakte de ijspak. Maar de Nautilus zong nog dieper. Wij bereikten een laagte van 800 meter. De temperatuur van het water die aan de oppervlakte 12 graden was bedroeg nu niet meer dan 10 graden. We hadden dus reeds 2 graden gewonnen. Het spreekt vanzelf dat de temperatuur in de Nautilus door verwarmingstoestellen vrij wat hoger diept. Het vaartuig gehoorzaamde van alle bewegingen met de grootste nauwkurigheid. Wij zullen er wel onderdoor komen als meneer het goed vindt, zijn koelraad. Ik reken erop, antwoorde ik, op de toon de grootste overtuiging. Onder de OPC had de Nautilus regelrecht koers naar de zaadpool gezet zonder van de 52ste lengtegaat af te wijken. Van 67 graden 30 minuten tot 90 graden bleven er ons nog 20 graden en 30 minuten te doorlopen. Dat is nog ongeveer 2500 kilometer. De Nautilus had een gemiddelde stelheid van 60 kilometer in het uur dus ongeveer van het steltrein. En dien wij deze stelheid behilden waren 40 uur voldoende op de pool te bereiken. Gedurende een gedeelte van de nacht bleven Koen en ik door het ongewone van onze toestand teruggehouden voor het raam van de salon zitten. De zee werd door onze elektrische langtaren verlicht maar ze was geheel verlaten. De vissen hielden zich in deze altijd bevoren zeeën niet op. Zij gebruikten die alleen om er uit de IJssee naar de open poolzee door te zwemmen. We liepen verbazend snel. Ik voelde dit aan de trillen van het lange ijzeren vaartuig. Tegen 2 uur in de morgen ging ik enige uren rust nemen. Koen raad deed hetzelfde. Toen ik door de gang ging ons moeten ik de kapitein niet. Ik veronderstelde dat hij aan het hoor stond. De volgende dag 19 maart ging ik om 5 uur smorgens reeds weer in de salon zitten. De elektrische loch wees aan dat de stilheid van de nouten is wat gematigd was. Het vaart daar gerees, maar zie je voorzichtig. De vergaarpakken werden langzaam leeggepompt. Mijn hart klopt te hevig. Zouden wij boven komen en aan de pool de vrije lucht in ademen? Nee.  Een schok verkondigde bij dat de nautulus onder tegen de ijsbank gestoten had en dat deze blijken ze toffe geluid van de slag nog zeer dik was. We lagen nog op 330 meter diepte zodat er een dikte van 440 meter ijzer boven als hoofd lag. De ijsbank was dus niet hoger dan in het begin. Dit was weinig gerust staand. Gedurende die dag herhaalde de nautulus deze proef meer malen. Toch stied telkens tegen de ijsbodem boven ons. Op sommige ogenblikken vonden wij die op 900 meter diepte, zodat de bank 1200 meter hoog of dik was. Dit was dus 3-mal dikken dan op de plaats waar wij naar beneden waren gegaan. Ik tekende die verschillende diepte nou kurig op en ik kreeg op die wijze als het waren een profiel van deze onderzezen berg gegeten. Er was er nog geen enkele verandering in onze toestand gekomen. Altijd nog ijs, op 4 of 500 meter beneden. De dikte verminderde dus wel wat, toch hoe groot was die nog tussen het oppervlakte van de zee en ons. Het was toen 8 uur, zei dat 4 uur in de reed zal de lucht volgens de dagelijkse gewoonte verversd moeten worden. Ik had er echter niet veel last van. Hoewel Kapitein Nemo toch zijn toevlucht nog niet tot zijn luchtvergaarbakken had genomen. Gedurende die nacht was mijn slaap onrustig. Hoop en vrees hielden mijn buurtendings gekluisterd. Ik stond verschijne malen op en voelde aanhouden dat de nautilus de dikte van het ijs onderzocht. Tegen 3 uur smorgens zag ik dat het oppervlak der ijsbank op 50 meter diepte lag. De bank ging dus langzamerhand in een ijsveld over. De berg werd del halve weer vlak. Ik hield mijn ogen op de nanometer gevestigd. Wij rezen voortdurend in schuinenrichting langs het ijsvlak dat in het licht der elektrische lantaren schitterde. De ijsbank nam van boven en van onder een telkens af. Zij werd van kilometer tot kilometer dunnig. Eindelijk om 6 uur smorgens op die gedenkwaardige twintigste maart opende zich de deur van de salon en Kapitein Nemo verscheen. Open Z, het einde van half stuk 37. Half stuk 38 van 20.000 meilen onder zee. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart De Leel. 20.000 meilen onder zee door Zilverne, half stuk 38 de Zuidboel. Ik snelde naar het plat. Het was zo. We waren in open zee.  Er waren maar enkele schotsen of drijvende ijsbergen zichtbaar. Zover het oog rijkte, zag ik niets dan zee. In de lucht vladden de duizenden vogels miljoenen vissen swommen in het water dat naar mate van de diepte donkerblauw of olijfgroen was. De 100 gradige termometer wees 3 boven 0. Het was achter de ijsbank waarvan de massa zich aan de noordelijke gezichtseinder uitstrekte als het ware lente. Zijn we aan de pool, vroeg ik met kloppend hart aan de Kapitein. Ik weet het niet, antwoordde hij. Om 12 uur zullen we eens hoog te nemen. Maar de zon zal door die mist niet heendringen, zei ik, terwijl ik de grouwe lucht bekeek. Als er maar even schijnen wil, is het al genoeg, antwoordde de Kapitein. 10 kilometer van de Nautilus verheef zich naar het zuiden een eenzaam eiland tot op 200 meter boven de zee. We voeren erheen, toch met de grootste omzichtigheid, want het verwater kon vol klippen zijn. Een uur daarna kwamen we op het eiland. Twee uur daarna hadden we het rondgevaren. Het had 5 kilometer in omtrek. Een nauw kanaal scheiden het van een groot land, misschien wel een vast land, waarvan wij het einde niet konden zien. Het bestaan van dit land schende voor onderstelling van Morrie te bevestigen. Die schrandere Amerikaan had namelijk opgemerkt dat tussen de Zuid-Pool de zee met zeer grote drijvende ijskotse bedekt is, wat men in het noorden nimmer ziet. Daaruit had hij het gevolg getrokken dat er aan de Zuid-Pool een groot vaste land moest wezen, omdat zulke ijskotse nimmer in volle zee maar alleen op kusten kunnen ontstaan. Volgens zijn berekening vormt het ijs aan de Zuid-Pool een massa van 4000 kilometer oppervlakte. De Nautilus was uit vrees van op een klip te stoten, blijven op drie kabellengten van een strand waarboven zich prachtige rotsen verhiven. De snoep werd in zee gebracht. De kapitein en twee zijner manschappen die de instrumenten droegen stapten erin. Koenraat en ik insgelijks. Het was 10 uur in de morgen. Ik had net lend niet gezien. De Amerikaan wilde zeker zelfs aan de Zuid-Pool niet erkennen dat hij oogelijk had. Edige rinslagen brachten ons aan het strand. Toen Koenraat aan land wilde springen, wilde springen. Aan u de eer meneer zei ik tot de kapitein om het eerst de voet op deze grond te zetten.  Indien ik niet aan zou antwoorden hij dit poland te betreden, is het, omdat dat dochtoe geen menselijk wezen hier zijn voet heeft gezet. Toen sprong hij op het strand. Hij was zichtbaar ontroerd. Hij beklom een uitstekende rotspunt en daar stond hij met over okkanden geslagen armen, een vuurig oog, onbeweegelijk als onbezit van deze streken te nemen. Toen hij zo ongeveer 5 minuten gestaan had, keerde hij tot ons terug. Als hij bij wilde meneer riep hij mij toe. Ik ging met Koen en land, terwijl de beide mannen in de snoep leven. De bodem was, met rood achter zand als met fijn gestampte tiggelstenen bedekt. Daartussen zijn geweest stukken lava, buimsteen en andere vulkadische producten. Op sommige plaatsen tegen lichte rookwokjes, die in wafeldamp verbreiden uit de grond en deden dus zien dat het onderaardse vuur nog al zijn kracht had behouden. Toen wij evenwel op hun hoge rots gekomen waren zag ik verschijt een kilometer in de ronde geen enkele vulkaan. Men zal zich herinneren dat kapitein Ross in deze streken op 77 graden 32 minuten breedte de vulkanen in rebus en terror in volle werking zag. De plantengroei was op dit land uiterst gering. Op de zwarte rotsen groeide enkel mossen. Deze vormden met enkele microscopische plantjes de gehele flora. Het strand was bezijd met allerlei soorten schelpen, horens en zessterren. Maar in de lucht vooral was de fauna sterk vertegenwoordigd. Daar vlogen en vladderden duizenden vogels van allerhande soorten die ons met hun gekras doof schreeuwen. Andere zaten in groot aantal op de rotsen en lieten ons zonder vrees voorbij gaan zodat wij ze soms zelfs met de voet aanraakten. Het waren vetgansen, steltlopers, grote albatrossen en stormvogels. Sommige zo vet zei ik tot Koenraad dat de bewoners der Faroe eilanden hun maar een pit in het dichthaar draaien om die dan aan te steken. Als men nog een weinig verder ging zouden het voor maak de lampen zijn antwoorden Koenraad. Ze vroeg niet vergen dat de natuur ze ook nog met een pit voorziet. Nadat wij omstreeks 500 meter waren voortgegaan vonden wij de grond als beseit met nesten waaruit swermen van vogels opvlogen. Later liet de kapitein er enige honden ervan vangen omdat ze zeer smakelijk om te eten waren. Die beesten waren zo weinig schuw dat mensen met steenen kon doodgooien. De mist trok niet op.  Om 11 uur was de zon nog niet doorgekomen. Ik maakte me daar ongerust over want zonder zon waren geen waarnemingen mogelijk. Hoe zouden wij toch nauwkeurig kunnen weten of wij de Zuidboot bereikt hadden. Toen ik weer bij de kapitein kwam lag hij op een stuk rots geleund en bekeekde lucht. Hij is geen ongeduldig en teleurgesteld. Maar wat daar aan te doen de staartmoedige en veelvermogen de man voerde geen bevel over de zon zoals over de zee. 12 uur en nog had de dagforst zich geen ogenblik vertoond. Men kon zelfs niet zien waar hij ergens achter dit nevel hoe hij de verborgen was. Weldra loste de mist zich in de sneeuw op. Tot morgen, zei de kapitein bedaard en wij roeiden weer naar de nautulus. In onze afwezigheid had men de netten uitgewopen en ik beschouwte met belangstelling de vissen die men in deze zuidelijke posee gevangen had. De zuidelijke posee is de wijkplaats voor een grote menig te trek vissen die de kirkingsstormen ontwijken maar om de prooi te worden van bruinvissen en robben. Ik zag er enige kraakbeenachtige skaaldieren van een decimeter lengte witachtig met blauwe en bruine vlekken, gewapend met alles. Voort een wonnelijk soort van zee dieren drie voetlang met rank lichaam een gladde witte huid met silvere weerschijn een ronde kop wie een muil uitloopt in een omgebroken staat. Ik proefde ervan maar volgens zeer onsmakelijk. Koen daarin tegen preceseer. De sneeuwstorm duurde tot de vorige dag. Het was onmogelijk om op het plat te blijven staan. In de salon werk de bijzonderheden van onze tocht optekende hoorde ik het geschril van stormvogels en albatrossen in de orkaan. De nautulus bleef niet stil liggen toch voor langs de kust voort en ging nog een tiental kilometer verder naar het zuiden. Te midden van een halve schemering veroorzaakt doordat de zon maar even boven de gezichtseinde verscheen. De volgende dag 20 maart had het sneeuwen opgehouden toch het was villiger koud de telvermeters stond 2 graden onder nul. De mist trok op en ik hoopte dat wij die dag zonshoogte konden nemen. Daar kapitän Nemo nog niet verschenen was ging een koeraat en ik in de sloep daar wel. De aard van de grond was nog altijd even vulkanisch. Overal zagen we sporen van lava, basalt en andere vulkanische uitwerpselen zonder dat wij in kraten ontdekten.  Hier vlogen ook weer duizenden vogels om ons heen die dit poland bevolkten. Zij deelden hun woonplaats met grote troepen zoogdieren die ons met hun zachte ogen aankijken. Het waren zekolven van verschillende soorten waarvan sommigen en andere opdrijving de ijsschollen lagen terwijl, wederom, andere in zee rondspachtelden. Ze vluchten niet voor ons, daar zijn de mens niet kenden en ik zag genoeg bij elkaar om enige honderden schepen mee van leeftocht te voorzien. Trommels, zei Koenraad. Het is gelukkig dat dat lent niet bij ons is. Waarom Koen? Omdat die dolle harpoonier alles zou dood slaan. Alles, dat is nog aan veel, maar ik geloof niet dat de Amerikaanse vriend hadden kunnen beletten enige van die prachtige exemplaren te harpoonen. Kapitein Nemo zou daar zeer boos over zijn geworden, want hij vergiet ongane het bloed van weerloze dieren. Hij heeft gelijk. Zeker Koen, maar, zeg eens, heb jij op die schone dieren nooit jacht gemaakt? Meneer weet wel, antwoordde Koenraad, dat ik niet zeer sterk ben in de praktijk, maar als meneer mij de namen van die beesten genoemd heeft, dan zou ik het wel doen. Twee zorgden uit de orde de vlees etende zoogdieren antwoorden Koen haastig. Goed Koen, zei ik, maar laat ons nu voortgaan. Het was acht uur. We moesten nog vier uur wachten voor wij de zon zouden kunnen waarnemen. Ik ging naar een uitgestrekte bij die een inhem vormde in de granitrotsen op de oever. Zover ons gezicht rijkte, waren de oevers van de ijskotsen de herder die volgens de fabaleer de kudden van Neptunus wijden. Het waren meestal zekhoven. De wijfjes pasten op de jongen. De mannetjes hielden te wacht. Als zij van de ene plaats naar de andere gingen, deden zij kleine sprongen en steunen daarbij gedeeltelijk op hun zwemvliezen die bij de met hen verwandte zekooien veel hadden van armen. Ik moet erkennen dat die dieren met hun bevallige bewegingen en glad haarige huid verwonderlijk zwommen. Als zij op het strand lagen, namen zij allerlei bevallige houdingen aan en het is dus geen wonder dat de ouden ze dichterlijk met tritons en sirenen vergeleken. Er waren er onder die men, omdat zij in lengte van 6 tot 7 meter bereikte, zeeolifanten noemt. Zijn die dieren niet gevaarlijk, vroeg Koenraad? Nee, antwoord ik, behalve als mensen aanvalt.  Als hun zekalf zijn jong verdedigt is het woedend en het is niet zeldig gebeurd dat het een sloep verbrijzelt. Het dier heeft gelijk, zekoon. Dat ontken ik niet. Twee kilometer verder stuiten wij op een voorgebreegte dat het erbij tegen de zuidenwind beschutte. Het reest loodrecht uit zee op en het zeescharm spatten er tegenaan aan de andere zijde der Rotts hoorden wij in geraas als of er een troep vee loeide. Mooie zekoon, een stierenconcert. Nee, mijn vriend, dat zijn zee-dieren. Vechten zij. Ze vechten en spelen. Dat moeten we eens zien als meneer het goed vindt. Zeker Koen. En wij beklommen de zwarte Rottsen waar wij dikwijls onverwacht grote stenen naar beneden vielen, terwijl het ijs ons pad hier en daar vrij glad maakte. Ik viel meer malen en bezeerde mij dan erg. Koenraad was voorzichtiger of stond vast er op zijn benen, hij struikelde bijna niet en hielp mij telkens op, waarbij hij zei als meneer zo goed wilde zijn om zijn benen verder van elkaar te zetten zou meneer beter blijven staan. Toen we boven op de Rotts kwamen zagen wij een grote, witte vlakte voor ons, volwonersen. De beesten speelden met opkander en brulden van genoegen, maar niet van woede. Ze gelaken wel wat op zee-koven maar waren wat groter. Hun bovenstijd dan de staken uit de bek en waren ongeveer 2,5 decimeter lang. De tanden zijn harder dan die van de odifant en worden minder spoedig geel waarop zij zeer gezocht zijn. Er wordt dan ook onophoudelijk jacht opgemaakt zodat ze weldraad tot de laatste zullen uitgeroed zijn. Althans, er worden er jaarlijks meer dan 4.000 gedat. Na een tijdlang te hebben staan kijken dacht ik er over om terug te keren. Het was 11 uur en als kapitein Nemo een gunstig ogenblik voor waarnemeren had wensde ik daarbij te zijn. Ik verwachte echter niet dat de zon zich die dag zou vertonen want de gezichtseinde was met dikke wolken bedekt. Het scheen alsof de zon dat ontoegankelijke punt van de aardbol voor sterven dingen niet wilde aanwijzen. Ik ging echter naar de nautilus terug en volgde een smal voetbad dat over de top der clip liep. Om half 12 waren we op de landingsplaats. De kapitein had zich bij de sloep aan wal laten brengen met zijn instrumenten bij zich.  Hij keek naar de noordelijke gezichtseinde waar de zon haar korte loop aan beschrijf. Ik ging naast hem staan en wachtte zonder spreken. Het werd 12 uur maar even als de vorige dag bleef de zon onzichtbaar. Het was treurig. Nogmaals konden er geen waarnemmingen geschieden. Als dit de volgende dag niet gebeurde moesten we de zaak bepaald opgeven, want we hadden de tweedigste maart. De volgende dag was het dag- en nachtevinding en zou de zon voor zes maanden onder de gezichtseinde verdwijnen. Dan begon de lange poonnacht. Zee tot 21 september was hij aan de noordelijke gezichtseinde verdwenen. Had zich in een spiraalvormen gelopen aan verheven tot 21 december en was toen weer gaan dalen om de volgende dag haar laatste stralen over het poonland te werpen. Ik deelde mijn opmerkingen en mijn vrees aan de kapitein mee. Geeft gelijk meneer Aruna, zei hij, als ik morgen de zonhoogte niet kan waarnemen, moet ik dit zes maanden uitstellen. Maar als de zon zich morgen vertoont zal het juist, omdat het dan 21 maart is, gemakkelijk wezen om te 12 uur onze waarnemming te doen. Hoezo vroeg ik? Ik heb de chronometer alleen nodig, antwoordde hij. Als morgen om 12 uur de zonne schijf door de noordelijke juist midden doorgedeeld wordt zijn we aan de Zuidpool. Het spreekt vanzelf dat ik de straalbreking daarbij in rekening moet brengen. Juist zei ik, maar toch is deze wij nemen niet wiskundig zeker omdat de dag- en nachtevening niet precies om 12 uur plaatsheeft. Zonder twijfelmeneer, maar ik zal mij toch geen 100 meter vergissen. En meer hebben we het niet nodig. Tot morgen dus. De kapitein keerde naar Boord terug. Mijn vraten ik bleef tot 5 uur aan land om te ontdekken en ons te oefenen. Ik kreeg geen enkel merkwaardig voorwerp in handen, behalve het bijzonder groot ei van een vetgans waarvoor een liefhebber misschien 500 gulden zou betaald hebben. Het ei was van Isabella-kleur en zeldzaam door de streepjes en figuurtjes die er als hieroog lieven opstonden. Ik gaf het aan Koenraad en deze bracht het met de dodige voorzichtigheid ongeschonden aan boord. Ik kreeg daar mijn ei onder één van de glasraamen in de salon. Daarna soepeerde ik met een heerlijk stukje lever van een zekalf dat wel wat naar varkensvlees smaakte.  Toen ik daar bed ging deed ik als de hindous en riep voor de volgende dag de gunsten in van de zon. De volgende morgen 21 maart was ik op het plat en vond er kapitein Nemal. Het weer klaart wat op, zei hij, ik heb goede moed. Na het ontbijt zullen we aan land gaan laatst voor onze waarneming uit te kiezen. Toen zocht ik het lend op en wilde hem overhalen met ons mee te gaan. Maar de kopperk Amerikaan weigerde en ik zag wel dat zijn stilswijgen en half stargheid met de dag toenamen. Even wel betruerde ik in deze omstandigheden zijn kopperkheid niet, want er waren te veel zekal van aan land en we moest zoke harponier niet aan onwistaanbare verzoeking blootstellen. Na het ontbijt ging ik aan wal. De nautilus was des nachts nog enige kilometers opgevagen en lag op ruim 4 kilometer van de kust. Boven welke een bericht op van 4 of 500 meter uitstak. Behalve mijn persoon begonnen zich in de snoep de kapitein, twee zijn er manschappen en de instrumenten, dat is te zeggen een chronometer en kijkers en een barometer. Gedurende onze overtocht zag ik tal van wal vissen. Dries zorgde treft ben in de zuidelijke poosé aan. De Engelsun noemen ze ride will, humpback en fineback. De eerste heeft geen rugvinden. De tweede grote plooien in de buik en witachtige vinden. De derde is geelbruin van kleur en de vluchsten van alle walvissen. Men kan deze reuzachtige dieren reeds in de verte ontweren aan het water dat zij tot aanmerkelijke hoogte opspuiten met een kracht die wolken van damp doet opgaan. Deze dieren dachtelden in het stille water zodat ik begreep dat de poosé hun en toevluchtsoord was tegen de vijanden die hen met hevigheid vervolgden. Ik onderscheide ook lange scholen vissen tot de klasse de Caballiaoen behoordende, benevens grote troepen weekdieren en zeequallen wiegelende tussen de kammen der golfjes. Om negen uur waren wij aan land. De hemel werd helder en de wolken dreven naar het zuiden. De mist die op het water lag trok op. Kapitein Nemo richtte de steven naar de bergdop waarvan hij misschien zijn observatorium wilde maken. Het beklimmer daarvan kostte veel moeite door de puntige stukken lava en puimsteen te midden en er atmosfeer bedoven door opstijging van zwavelagde gedampen die in hun kolommen tussen de rotspleten naar boven drogen.  Voor iemand op het land niet meer gewoon beklomde kapitein de steile hellingen met een vlugheid en behendigheid die ik niet kon nabootsen en een gemsejager hem zou benijd hebben. We hadden twee uur nodig om de top deze rots van portfier en basalt te bereiken. Vandaar strikte onze blik zich uit over een zee die aan de noordelijke gezichtseinder duidelijk van de lucht was afgescheiden. Voor onze voeten strikte zich een schitterend witte vlakte uit. Boven ons hoofd welvde zich een lichtblauwe hemel zonder enige nevel. Een duurige bol waarvan de gezicht einde aan de onderzijde een stuk scheen te hebben afgesneden. Uit de zee werden prachtige waterstraden als fontijnen door de walvissen opgespoten. In de verte lag de nautilus als een slapende walvist op het water. Achter ons, in het zuiden en oosten, strikte zich een verbaasend grote land uit wat met een ontzeggelijke menigte rotsblokken en ijskotsen bedekt was en waarvan men het einde niet kon bespeuren. Toen Kapitein Nemo op de top kwam, ging hij met de barometer zorgvuldig de hoogte na omdat hij dit bij zijn waarneming in rekening moest brengen. Quartier voor twaalfen schinde zon, die slecht door straalbreking zichtbaar was als een gouden schijf. Er wieren per straden, op dit eenzaam land en over die zee, door de mens nog nooit met schepen doorklift. Kapitein Nemo bekeek met een kijkker die door middel van spiegel de straalbreking verbeterde helemaal lichaam dat in zeer schuine richting langzamerhand onder de gezichtseinder weg zoek. Ik had een grondometer in de hand mijn hart klopte hevig en die dit verdwijnen van de beneders de helft er schijf samen viel met de twaalfde uur op de grondometer dan waren wij aan de pol. Twaalf uur, riep ik. De Zuidpol antwoordde de Kapitein met ernstige stem terwijl hij mij de kijkker gaf waardoor ik kon zien dat de dagforst door de gezichtseinder juist in twee helften verdeeld was. Ik zag de laatste stralen op de rotspunten terugkaatsen en de schade we langzamerhand toenemen. Op dat ogenblik legde de Kapitein de hand op mijn schouder en zei in 1600 brijkte de Hollanders door een zeestroom meegesleept de 64 grad. De beroemde koek drong door tot 67 graden 30 minuten en in 1774 kwam tot 71 graden 15 minuten.  De Engelsman Weddel kwam tot 74 graden 15 minuten en James Ross bereikte in 1942 met de Erebes en Terrag 78 graden 4 minuten. Wel nu, ik, Kapitein Nemo heb op 21 maart 1868 de Zuidpol op 90 graden bereikt en ik neem bezit van dit gedeelte van de aardbol dat als 6. wereld heel gelden kan. In wieens naam, Kapitein? In mijn naam. Terwijl hij dit zei, ontrolde Kapitein Nemo een zwarte vlag waar middenin een witte en was geboorduurd. Daarop keerde hij zich naar de zon via laatste straden nog aan de gezichtseinden verschenen en ripé uit. Vaarwel zon, verdwijnt schitterende dagvorst. 