Presentatie Karlijn Roex Zorgsalon 8 oktober 2020 Tranzo
Ja, dank u wel. Ik zal ook even het schijn met de vragen open doen hier, zodat ik hier ook binnen zie komen. Ja, fijn dat jullie er allemaal zijn, vanwege de veiligheid, ja, kom ik eigenlijk aan voor mijn huis nog uit. Ja, en vandaag ga ik eigenlijk niet zozeer spreken over de verwaarde ervaringswereld, want we hebben het zo juist al gehoord. De verwaarde persoon bestaat eigenlijk niet, maar ik ga eerder hebben over het gedachte wat rood van een samenleving die zich zo druk maakt over die verwaarde persoonen. We horen bijvoorbeeld vaak ook een soort van bijnoot steeds vaker dat niet elke verwaarde persoon gevaarlijk is, maar als er dan vervolgens een messsteker opduikt ergens, dan is het normale lezerspubliek van kranten en tv toch wel verbaasd als deze personen vervolgens niet verwaard worden genoemd. Waarom moeten we eigenlijk steeds vaker benadrukken dat degenen die we verwaarts noemen niet gevaarlijk zijn? Dat is één van de vragen die ik moet afvroeg in mijn boek. Want we hoeven dat immers ook bij normaal gedrag niet steeds ons af te vragen, terwijl nu juist de coronatijden aantonen hoe gevaarlijk ook normaal gedrag kan zijn. En over pandemieën gesproken, ik probeer even naar de volgende site te gaan. Leuk me niet om naar de volgende site te gaan. Ja, dus over pandemieën gesproken, wij lijken de afgelopen jaren wel te worden neergezet als een soort virus. Ik zeg wij, want ook ik heb het label verwacht persoon opmagekregen. Ik ben ook zo'n melding geweest, herhaaldelijke keren. Ja, lijkt wel alsof de mensen die dus gemeld worden en verwacht worden genoemd een deel van een epidemie zijn in het dominante mediabeeld. Een epidemie die een anders zo'n vredige en geweldloze orde, waar ook vraagtekers bij kunnen zetten, zo verstoren. En ja, de aandacht is kennelijk zo groot. Ik hoorde al de moord op Elsborst genoemd worden. Dat is inderdaad het startpunt geweest van de oploffing van de media discussie toen in 2015. Deze grafiek geeft het aantal krantenberechten per jaar aan, regionaal en landelijke kranten. En ja, in 2015 werd de moordenaar van Elsborst verbaarsd genoemd. En daarmee begon eigenlijk een soort van aftrap van een landelijke aanpak personen met verwoordigdrag. En sindsdien is de verwoordigd persoon niet meer weg te staan uit de mediabeeld. En neemt de discussie als een echte epidemie inderdaad toe.  Alleen kun je afgaan of het niet eerder de discussie is die een epidemisch patroon heeft. Eerder dan de zogenaamde verwoordigd persoon, waarvan we niet eens eigenlijk weten wie die nou echt is. En ook in het coronajaar 2020 lijkt de aandacht voor de verwoordigd persoon niet helemaal weg te zijn gesneeld. Deze data heb ik verzameld tot juli. Dus van de halve weeg 2020 zitten we al half op het niveau van het jaar daarvoor, wat dus opmerkelijk is. En dit jaar ving aan met het volgende krantenbericht in het NRC. En je ziet een hele bange agent kijken. Daar meneer altijd af, wat de fotograaf ook dan vraagt aan zo'n agent van wat die moet imparenten om zo bang te kijken. Want wat was er eigenlijk gebeurd? Nou, twee politieauto's stoppen voor de poort van het cellencomplex in Halem. Het is donker, een jongen stapt uit, zijn handen geboeid op de rug. Hij is lang en mager en heeft een bleek gezicht. Een triest geval, zegt de agent, die die jongen van thuis ophalde. Een jongen van in het 20 uit Bloemendaal. Autistisch ligt er zijn medicijnen niet en constant ruzie met zijn vader. Nou, de jongen wordt naar cell 7 gebracht. De crisisdienst van de GGZ is onderweg. En inmiddels wordt er real time in het artikel ook al het sensationeel geschreeuwd in cell 7. En de agent zucht en zegt tegen de journalist, het is toch ook een tikkende tijdbom. En ja, die tikkende tijdbom hebben we heel vaak gezien de afgelopen tijd in de media discussie over de zogenaamde verwouden personen. En met al die aandacht lijkt het wel zo te zijn dat de overheid banger is voor die denkbeeldige tijdbommen. Om ons heen dan voor de bijna 14.000 kernbommen die ons omringen in een steeds turbulentere wereld. As we are speaking a month for the verkiezing in the VS. Maar goed, die termen tikkende tijdbom en schreeuw in cell brachten mij terug naar el september. En dan niet de el september die jullie hier allemaal en ik ook op mijn Netflix hebben staan. Maar de el september van een paar jaar later, want wat was er namelijk gebeurd. Ik zelf was op el september 2008 ongeveer net zo oud als die jongen in het krantenbericht. Ik was 19 jaar oud, net begon aan een nieuwe studie.  Een hoge studiedruk voelde ik, het was alweer mijn tweede of derde poging. Om een opleiding te beginnen. En ik liep alweer achter en net begonnen en door een spannend nieuwe studentenstad. Nieuwe frisse start en de tentamen stonden alweer voor de deur. En vandaag had ik heel dringend nodig om flink buiten spijkeren en in te halen met de studie. Om de tentamen te halen. En ik ga nog even lunch halen buiten en dan heb ik mezelf ineens buiten gesloten. Als het mijn studentenhuis en alles wat ik die dag nodig heb. Studieboeken, laptop, telefoon en dus de sleutels liggen nog binnen. Dus ik zie mijn hele broodnodige studiedag voor mijn ogen in duig gevallen en raak in paniek. Ik ga het eerst in het best openbare gebouw binnen, een oudere zorgcentrum om tevrouw of daar een slotomaker gebeld kan worden. En ja, de receptionisten die wijgen het om waarschijnlijk haar goede redenen, maar ik ruik helemaal in paniek. We beginnen over alle problemen ook financieel en ja, het gaat weer allemaal mislukken. En dan moet ik weer weg hier uit deze stad en ruik weer alles kwijt. En ik ben ook eenzaam en het wordt allemaal teveel en ik weet het niet meer. En helemaal handen met haar en heel paniek relaas. En dan mevrouw achter de balie zegt oké, ik ben al even een slotomaker, ga maar even wachten in de wachtkamer. En ik ga naar de wachtkamer, opgelucht, kalmeerweer. En op een gegeven moment komen daar agenten binnen. En dan blijken tot mijn verrassing die agenten er voor mij te zijn. De mevrouw achter de balie had dus geen slotomaker gebeld, maar agenten, de politie. En de agent vraagt hoe het met me gaat en of er iemand is die me op kan vangen. En er is in deze nieuwe studentenstad voor mij nog niemand die mij op kan vangen. Ik heb niemand telefoonen, maar bij de hand bovendien. Maar goed, met die aanwezigheid van politie besef ik hem ook gelijk. En de hele absurditeit van de situatie besef ik me dat een verloren studiedag eigenlijk maar een heel klein iets is in het grotere geheel. En besleid ik misschien kan ik gewoon nu een paar uur in een café met een kop koffie wachten tot mijn huisgenoten thuis zijn. En dan gewoon weer naar binnen, naar huis.  Maar op dat moment maakt de agent mij dus kenbaar dat als ik weg zou gaan, hij de harde hand zo moeten gebruiken. Ik citeer nu letterlijk. En daar schooi ik wel van als 19-jarige die nog nooit al meegemaakt, dat van de overheid eigenlijk krijgt te horen dat je niet mag gaan en staan waar je wil. En sterk en nog, ik moest mee in een politiebusje naar de politiecel, werd gevoeerd en alles. En dat was toch een onbordelijk heftig ervaring vooral op die leeftijd. En als je niks hebt gedaan eigenlijk en feiten. En dat heb ik tien jaar later weer opgeschreven, die ervaring voor het boek dat ik geschreven heb in Verwarde staat. En wat ik daarover opschrijf tien jaar later is eigenlijk precies wat ik toen ook echt dacht en wat er door mijn hoofd ging. Ik merk dat mijn stem niet verder rijdt dan het glas in de inmiddels politiecel waar ik zit. En degene die me vanaf de andere zijde aanstaren horen mij niet. Degene wie een stem bij voorbate al ongelderig is verklaard kan geen tegenspraak meer bieden. Die bent een object en ik kende de weg terug naar subject zijn niet. Van binnen raak ik een paniek zoals moeite te voren maar mijn ogenblijven kalm en mijn mond blijft dicht. Ik huiver eigenlijk wil ik snel weer verzekerd zijn van mijn eigen bewegingsvrijheid. Het voelt als een lichaamsdeel dat opeens van je is afgenomen. Ik drukte op de intercom en voeg of de achterstel bijna is. Een koud en kort antwoord. Maar wat ik nodig heb is een luisterend oor. Het enige dat ik kan bedenken in deze absurde situatie is gillen. Maar dat zou nou juist weer pleiten voor de tezen dat ik een oncontroleerbare psychiatrisch patiënt ben. Een dilemma. Maar na enkele minuten begin ik toch uit Purenwanhoop te gillen. Zo dit dan de verborgen realiteit zijn achter die schreeuw in cel 7, het krantenbericht. Een veel menselukkere en begrijpelukkere realiteit dan wordt gepresenteerd als er alleen maar over iemand wordt gepraat. En net als in het krantenbericht wordt er ook bij mij door een celraampje gekeken en geconquered. Het is toch ook een tikkende tijdbom. Nou ja, en word ik me dan afvraag. Het lijkt wel een afweikend gedrag want ik zag net al een definitie voorbij komen van verwachtgedrag.  Die komt van het schakelteam en van de oud minister van VWS met vrouw Schippers. En die definitie staat ook dat mensen verwacht worden genoemd op het moment dat zij door de genoemde combinatie aan factoren die al voorbij kwamen afweikend gedrag gaan vertellen. Dus afweikend gedrag, daar gaat het dus eigenlijk allemaal over, is een calamiteit geworden. Normaal gedrag, dat is kennelijk niet iets waar je risico oploopt, terwijl afweikend gedrag of dat nu verwachtgedrag is gaan eten, dat is iets waar risico factoren voor bestaan. En daar heb ik er eigenlijk nog niet eens zozeer over de overlast, over iemand die een buurwijs gestalkt. Dat is natuurlijk, heb je een grens over schreden, maar ik heb het gewoon over mensen die niet gewelddadig paniek aanvallen hebben. Of in zichzelf praten op straat of verhaallijnen hebben die volgens normale mensen geoutisch zijn. Alles moeten wij verbergen zodat anderen niet schrikken van ons, zich veilig gevoelen. En dus niet de politie bellen of naar een meldpunt stappen. Onze veiligheid hangt eigenlijk proportioneel samen met de mate waarin we onszelf op cruciaal momenten kunnen verbergen. Maar dit is niet de veiligheid waarover het gaat in de kranten berichten of in de kamerdiscursies. Onze veiligheid die wordt eigenlijk niet vertegenwoordigd in de tweede kamer, dat is... Want het normale dient eigenlijk overal universeel te zijn en te worden gehandhaagd. En degenen die gek genoeg zijn om dat uit te dagen, die moeten eigenlijk met alle middelen weer snel worden teruggedrongen in normaal gedrag. Zodat de anderen niet schrikken van ons. Hoe hou je dan staande als jouw zijn en doen niet normaal is te midden van een maatschappij die eist van jou dat je normaal doet? Nou, en hier en daar probeer ik dus zelf een bijdrage te leven aan zo'n inclusieve samenleving. Onder andere door trainingen te organiseren die over een schatis is voor mensen die bijvoorbeeld een eigen peer-support groep willen organiseren. In focus kun je vinden op mijn website www.kalaianroeks.net slash trainings. En ik heb natuurlijk mijn boek hierover ook geschreven wat eigenlijk een combinatie is van een sociologische maatschappij, analyse en ervaring verhalen. Ik heb normaal gesproken altijd een fysieke boekenkram mee als ik ergens spreek. Nu heb ik het online gebouwd, heb je interesse, kom vooral even langs zou ik zeggen. Ik zou het zo even in de chat gooien ook de link. 