Majoor Frans | A. L. G. Bosboom-Toussaint | Literary Fiction | Book | Dutch | 4/8
Opname deel 10 van Major Frans. Dit is een LibriVox opname. Alle LibriVox opname behoort tot het publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Anna Simon. Ik volgde haar wenk. En toen ik mij weer tegenover haar had neergezet, ving ze aan. Ziet geleo. Toen mijn grootvader zijn persoon had genomen en wij ons hier op de werver terugdrokken, was het ons dringend nodig op bezuiniging bedacht te zijn. Vormaals hadden wij een rijkele en omslachtige huishouding gehad. De eisen van zijn rang, de verplichting als commandant van de kleine vestingsstad om de autoriteiten zowel als zijn officieren bij zich te ontvangen. En, laat ik het bekennen, ons beide gewoonte om een zekere ruimte en gruwheid te leven, waren oorzaak dat wij bijkans open taven hielden en er altijd op gasten gerekend was. Door verschillende oorzaken, door smartelijke familieomstandigheden niet het minst, was onze fortuin in de laatste jaren zo geslonken dat het niet mogelijk was op deze voet voor te gaan. Groeppaar zag het toenmaals in, zowel als ik, zich verminderen en in werkelijke diensten blijven ging niet, maar hier buiten konden wij leven zoals we wilden. Wij behoefden niemand te zien. We sneden in één haal alle parasites af en hoewel het een hachelijke onderneming was, niet veel als dit te gaan bewonen met een enkele dienstbood en een oppasser, besloten wij toch daartoe, omdat we slechts twee of drie kamers in gebruik zouden nemen en dat mij niet teveel was, zelf de handen uit de mouwen te steken. Bedrijvigheid was mijn nodig. Ik rekenende op de moestuin en de boomgaard, autoboerderij die toen nog bij de plaats behoorde om in bijna al onze behoefte te voorzien en ik had instelte erbij gedacht om bij zo zuinige leefwijze, zekere bezware weg te ruimen en de werven te enige tijd uit haar staat van verval op te richten. In de eerste tijd ging alles vrij goed, we waren hier in de zomer gekomen, de rust waarin wij beide behoefte hadden, de prachtige natuur vol afwisseling die ons verlockte tot gezamenlijke rijdtourtjes, alles werkte mee om onze afzondering te veraangenamen.  Maar helaas, toen de herst kwam met haar auguren, dagen en lange avonden, toen de generaal door zijn ruimertiek gekweld niet meer te paard kon stijgen, kwam de verveling over hem als een gewapend man, een plaag waar tegen ik te vergeefs trachten te strijden door lectuur en muziek. De laatste trok er weinig aan, hij hield niet van lezen en zag zelfs niet graag boeken in de handen van anderen dan de prachtwerken die in een salon werden tentoongesteld. Als de courant gelezen was, waren we uitgepraat. Iedere avond de domino-spel of een pique à deux, mij was het haast onuitstaan maar en hem was het nog niet genoeg. We hadden hier niemand waaraan wij ons konden of wilde aansluiten. Wie hier de noontabelen genoemd worden, zijn plompe liden, die daarom boven tot de partij van de burgemeester behoren. De dominee is geen mandfonds en al waren dat, het genot dat men vindt in datgenen wat men een dergelijk discourse noemt, valt niet in de smaak van Grotpapa. Al placht hij bij uitnemendheid de mand te zijn voor het gezellige leven in ruime kring. En nu hij dit alles miste, werd hij knorrig, lusteloos, ving aan te kwijnen en wist hoe langer hoe minder te schrikken een voudige leefwijzer die hij had ingesteld. Zelfde werd ik bijna moedeloos hem dus te zien, zonder de middelen te hebben om hem te helpen. Toen nodigde één zijn er vogere krijgsmakkers, die even in zijn pensioen had genomen, maar met het oogmerk om eens recht van zijn voortuim te kunnen genieten, hem uit om enige tuipen hem te logeren. Dat zou afwisseling geven, dus zou hij zonder enige bekommering kunnen ademen in een atmosfeer na zijn smaak. De bedoelde coronel had zich te arnen op schitterende voet ingericht en behoorde tot de kringdier de toon gaf. Groepapa was er voorkomen in zijn element. Hij bleefde drie wintermaanden. En gij? Ik? Oh, ik bleef hier, dat sprak wel vanzelf. Mijn had vergeten, Major Frans, te inviteren. En toen mijn raar dacht, was het zo zeer een invitatie de Boede Leveren, dat ik niet zou aangenomen hebben. Al waren dat mogelijk geweest. Maar het kon toch niet. Al had mijn mijn nog zoveel gullheid gevraagd.  Geprijpt wel, Leo, dat ik, maar hier verschuinende, eens vooral alle overbodige luxe van toilet had afgeschafd en zonder enige kostbare uitrusting zou ik geen winter in de stadswereld kunnen doorbrengen. Dat stem ik toe, Francis, maar toch, zelfs hier zou een weinigje toilet maken niet overbodig zijn, vind ik in. De gelegenheid aangrijpend om haar op dit chapitre mijn gevoel is te zeggen, om eens te zien hoe zij het opnaam. Ach, voor mij komt het er niet meer op aan. Fouille, zo mocht hij niet spreken. Ga zij het nog jong. Ga je moet zelf weten dat jij bevalligd kunt zijn, als je maar wilt. Daar wil ik niet eens aan denken. Ik zeg met zekere Franse coquette, du-tang, cuisine, ta-fem, had ik zekere ijzen voor mijn uiterlijk, dat is voorbij. Het komt er niet meer op aan hoe Major Franse eruit ziet. Dat ben ik volstrekt niet met u eens. Al wilde hij nog zo'n Amazonen zijn. De Amazonen zelf weten haar gratis in het volle licht te stellen. Gij maskeert-ie met opzet, gij doet alles wat gekunt, om er onbehagelijk uit te zien. En ik moet u ronduit zeggen, dat gij er dit mal voorkomen in geslaagd zijt. Een jong vrouw van uw geboorte moest zo niet aan tafel gaan. Gezachter letterlijk uit als, toch niet als een boswachter, viel ze in met een ondeugend lachje. Eerder als een keukenprinses, die maar even uit haar werk is gelopen om in de haast mee te eten. En dat is maar weinig bezijde de waarheid. Ik moet tot het laatste ogenblik welse tijd om toilet te maken. Niet eens tijd om een friskraagje om te doen, Francis? Dat is toch wat sterk? Zijt gij zo'n fat leeuwen om daar op te letten? Nu ja, ik wil het al bekennen. Aan Engerisch doe ik niet veel meer. Het is hier buiten zo lastig en zo kostbaar. Het is al veel dat ik de exigenties van de generaal in deze kant bevredigen. Daarbij, voor wie zou ik mij opknappen? De hiren daar gins. Ze wees met een gebaar van minachting naar de zaal. Vragen het allereerst of de omelet goed is gesoteerd. En of de versie van de cocoon genoeg ootgoed heeft. Mij dunt gij moest het doen omdat gij het u zelf verschuldig bent. En dit maatig ook voor mij.  Ja, glimlach maar, ik wil het u toch zeggen dat ik mij een tafel over u geërgerd heb. Al is het waarschijnlijk dat gij deze ergenis hebt beoogd. Ga zij het vinding rijk, Leo. Ga jij het zo even met mijn gebrek aan scherp zinnigheid gespot. Gezult mij nu toestemmen dat ik u doorzien heb. Apeupre. Ga jij het zo gruw met mijn lessen te geven dat ik u op mijn beurt wilde doen verstaan. Dat ik u eigenlijk niet welkom ben. Ga je weten al beter. Een gasvrouw die zulke een opzettelijke nonchalant stoont? Wille mij zeggen dat zij van alle corcaterie heeft afgezien. Corcaterie is ook zo uitsluitend een eigenschap van de dames. Dat ik die bij Major Frans nooit gewacht zou hebben, hernam ik. Maar de zucht voor betamelijkheid is een mannelijke eigenschap die mij met recht van deze zou mogen eisen. Of moet ik Major Frans aan de strikte eisen der militairen tenu herinneren. Als ga je het nu zo gras opnemen met Major's titel spak ze met zeker gekregen krenktijd terwijl ik kleine voet opnieuw met ongedood trappelde. Ik althans ben het niet die hem u gegeven hebt. Maar in elk geval moet gekiezen. Major Frans, die aan reëkelen behoorten zijn welke uniform hij zich op kiest. Of vreule Francis Mordin die geen vrijheid heeft om zich aan neef een gast met opzettelijke achterloosheid te vertonen. Met haar die uitlegging aan te geven, Leo, brengt geen maar waarlijk een grote verlegenheid. Want al wilde ik. Ik kan u in deze niet voldoen. Sinds we hier op de werven zijn, heb ik niets nieuws laten maken. Maar dat is toch zolang nog niet. Het is reeds het derde voorjaar en dan zijn uw toiletten niet meer naar de mode. Dat wil ik toegeven. Maar ze kunnen toch smaakvol zijn. En ik ben er zeker van, Dat geloof ik zelf. Hoewel ik nietzelfde het voorbijt kreeg van bizarrerie omdat ik zo mijn eigen ideeën had op dit punt en er zekere modus waren die ik niet verkoosd na te volgen. Nu, ik houd van originale tijd. Kies uit uw kostium als er één waar de uwen het sterkste in uitkomt en ik geloof dat jij er even gracieus als interessant zult uitzien. En ik ben zeker dat het juist andersom zou zijn.  Geheb mijn gezien in het kleed waarin ik mij het meest mijzelf gevoelen en herinner u welke een figuur ik in uw ogen heb gemaakt. Nee, dat reken ik niet mee. Gaat u toen zo toegetakeld? Als de guurheid van het seizoen het ijste. Al verbergt jij u nog zo voor mij, Franses. Ik heb toch al reeds te veel echte vrouwelijke kwaliteiten bij u waar genomen om mij te laten wijsmaken wat jij juist in uw Amazonen het meest op uw gommak zou het zijn. Als jij mij zo kwelt, drinkt jij mij tot de bequentenis dat ik alles weggegeven heb wat ik te mis had in die winter die ik alleen uit de werven doorbracht. Een armo-officiësdochter die als goevernante in een deftige familie moest optreden en die geen voldoende trousseau bijeen kon brengen wenden zich tot mij die zijn rijkwaanden om hulp. Ik kon geen geld missen, maar ik had toch wat te geven. Ik berekende dat ik hier al heel weinig kledijn nodig had en beheeld niets dan een enkele zijde Japan als zondagskleed en mijn baltoiletten die haar evenment pas kwamen als mij toch waar ik nog aan hechten als souvenir. En nu Leo, zeid hij ingewijt in het geheim mijn eledige gaderoben. Oordeel nu zelf wat ik in deze voor u doen kan. Gij zult toch niet van mij vergen dat ik hier een danskostume aan de tafel zal verschijnen. Hm, wie weet waar ik u nog op plagen zal als wij eens op de werven feest vieren. Mijn viert geen feest op de werven. Daardoor hebben we geen gelegenheid en geen aanleiding. Sprak ze wat knorrig en kort af. Trok er niet teveel op, Francis, plaagde ik. Gij kunt niet vooruit weten wat er nog gebeuren kan. Ik ben een stijfkop zoals gezelf heb gezegd en origineel op mijn wijze zoveel als gij. Maar om te beginnen zal ik me tevreden houden met die zekerheid zijde Japan die je goed zal staan. Dat weet ik vooruit. Mitschij wat werk maakt van dat prachtige haar en die u de moeite geeft de een of andere paruur aan te doen. Gij moet weten Willem dat ik Ato Hazar de sieraden die zij bij overwerkt pannen te geven in mijn rijstas zat gestoken. Maar ik bemerkte wel dat ze nog voor eerst niet te pas zouden komen. Zij vloog op of een westpar gestoken had.  Haren ogen vervonkelde van toren en al kon ik haren trekken en niet meer onderscheiden. Ik ben zeker dat een gloed van verontwaardiging haar op het voorhoofd steeg terwijl ze op heftig getoond uitviel. Ik heb geen parures meer en ik wil ze niet hebben. Verstaat gij, jonker van Sonshove? En dit zeg ik u, als het uw schelen kan of haar vrienden blijven al of niet, vervolg mij dan nooit weer met uw zotte invallen. Ik mag wel eens gijeren. Dat geeft wat zout aan de conversatie, maar ik moet geen bijtend loog worden. En dit is kwetsende ironie mij van mijn de diamanten te spreken, terwijl ik bezig ben nu te vertellen dat ik alles aan mijn relatie heb opgeofferd. Ik begreep dat ik werkelijk een pijnlijke won had aangeraakt. Ik had niet van diamanten gesproken, maar zij herdachten aan de haren die voor haar verloren waren. En ze betreurden ze, dat was zeker. Ik had te veel denes met haar om met haar zwakheid mijn voordel te doen en te tonen hoe ze eerst zich voor raden had. Ik antwoordde koeltjes. Maar, beste vreule mordang, hoe kon ik dat raden? Al verteld je mij dat ga u Garderole bij hebt geplunderd ten behoeven van een behoeftig jong meisje, dan volg daaruit immers nog niet dat alles wat jij mij daarin één adem mededeelt. Grijpt gelijk, met u moet men le poins s'il y zetten, zult ge verstaan. En ik was er aan bezig, maar grijp mezelf van het droevige relance afgebracht. Grote padan vond het zorgeloos en tegelijk wilderig leven per zijn vriend te A zeer naar zijn smaak en bleef er tot in het voorjaar. Hij kwam tot mij terug geheel genezen van zijn meelige onlie, maar toch, het bleek dat de kuur wat heel veel had gekost, meer dan hij eigenlijk gerechtigd was ervoor te geven. Het leven onder rijke en aanzienelijk is duur, zelfs al geniet met de ruimste gastvrijheid. De generaalse uniform had zich niet behoeven aantenschaffen, daar hij nooit als zodanige inwerkelijke dienst was geweest, maar de koloneelste nu was beneden zijn rang. Dus hadden we moeten voorzien in allerlei politieke kleding, voorochtend en avond, voor groot en klein diner, en dan wat er aan handschoenen en fooien opgaat als men met de grote wereld moet meedoen. Gij die in de residencie woont, gij zult er alles van weten Leo.  Zo goed beste Francis, dat ik mij eens vooral van uitgaan hebt onthouden. Groepen paar konden natuurlijk niet. En daarbij kwam dan nog het spel, ging ze voort, terwijl ze haar stem nog dieper liet dalen. Het spel, waarbij men in één winteravond onder gelach en gejuich sommer verliest, waarmee je een gezin voor het ganze seizoen had kunnen onderhouden worden. Helaas, iets dergelijks was met hem gebeurd, zodat hij keerde met bezware die ogenblikkelijk voorziening nodig hadden. Ik, die anders nogal raadwist, stond hem als een verwezenen aan te zien, bij die bekentenis. Hij zelf gevoelde veel leed over de zorg en het verdriet dat hij mij op de hals had gehaald, en hij redden zich door de boerderij onder de hand te verkopen, die ons echter, ik weet niet uit welke oorzaak, niet veel meer opdracht dan het effen van de gemaakt schulden. En ik, die de stille hoop had gevoeld dat wij hier door de zuinigheid en goed overleg wat zouden sparen om de nodige herstelling aan het kasteel te laten doen. Ah, Leo. Ze drukte mij de hand in haar smartelijke gemoetsbeweging. Dit hoort onder de pitterste teleurstellingen van mijn somber leven. Vol zelf verwijt, en zich bewust dat hij te zwak was om zekere verzoekingen weerstand te bieden, zoe hij alle verkeer met de wereld af, en hij heeft woord gehouden, maar welhaast verviel hij opnieuw tot de diepste neerslachtigheid. En ik vreeste dat hij van verdriet zou verkwijnen onder het regime dat ik hem moest opleggen, sinds hij mij bekende dat hij maar twee derde van zijn persoon in handen kreeg. Op het overige was door een onbam, hartige schuldeis er beslag gelegd. Toen kwam de man ons te hulp die ik u niet meer behoeft te noemen. Luiten dan het rol van zijn persoon gekregen en kan zijn oude chef opzoeken eerder hij zich ergens vergoed vestigde. In de laatste jaren was hij door verandering van regiment van ons verwijderd geweest, maar hij was niet van ons vervreemd. Mijn grootvader had hem geprotegerd en vele goede diensten gedaan zonder welke hij nooit tot de officiersgang had kunnen bevoordet worden, ondanks zijn bravoeren in de tiendaagste veldtocht. Al voor mijn geboorte bekleden hij in ons huis alle mogelijke functies die met zijn dienstplichten te verenigen waren. Zijn zuster was mijn min en meer, veel meer dan dat.  Zij bleef mij bij tot in lateren leeftijd en daar mijn moeder weinig gedaagd naar mijn geboorte verzweek deed zij al wat in haar macht was om mijn moeder liefde en moederzorg te betonen. Ongelukkig ontbrak het haar een beschaving aan geestkracht om de opvoeding van een kind zoals ik was te leiden. Ook heeft zij met de beste intentie ter wereld mijn riddelijk bedorven daarin dappig geholpen door Sergeant Rolf die geen grote plezier had dan op mijn wenken te vliegen en die eerders in subordinatie zou hebben begaan tegenover zijn colonel dan te weingerinnen iedere dolle inval van zijn kleine major zoals hij mij noemde, te gehoorzame. Is het vreemd dat ik nog tegen hem de duspoots speel? Nee, maar nu geet het zelf toch zo inziet. Zou er verbetering kunnen zijn, meentje. Doch, wat zal ik u zeggen? Zet pluforkma. Nu, hij heeft het er wel naar gemaakt om wat voor mij te leiden. In volle ernst, zou ik hem niet van tijd tot tijd op zijn voorman zetten, zou het niet lang duren of hij zou ons naar zijn hand zullen. En het is juist daarop dat ik komen wilde. Zijn bezoek was gropen paan welkomaan afleiding en nu tot kapiteinsrang geklommen en niet meer een werkelijke dienst, even als deze zelf, was de distanciën genoegsaan weggevallen om op zekere voet van gelijkheid met elkaar om te gaan. Ik begreep hoe zeer en derde persoon de gezelligheid zo aanbrengen. Eén persoon meer was zo'n groot verschil niet bij onze nu invoudige leefwijze. Een kamer in de dichtde daarbijheid van Gropapa's appartement was licht te arrangeren. Als rol van zijn persoon moest leven, kwam die schikking hem zeker te staden. We sloeg het hem voor en het werd dadelijk aangenomen. Ik hernam mijn commendement over hem, zoals het zich uitdrukte. Hij trat zich nuttig te maken op iedere wijze en zijn goede luim vervroodde de generaal, al waren zijn aardigheden nog fris, nog fijn van gestalte. Genoeg. Ik was tevreden met deze uitkomst. Een winter die zich bezwaarlijk had laten aanzien, ging nu vrij rustig en zonder al te grote verveling om. Daar kreeg Golf de tijding, dat hem een niet-omelarijke erfenis te beurt was gevallen, vaneen zijn er Noord-Brabantse verwanten. Na een korte absentie keerde hij tot ons terug en stelde voor te blijven, met zijn aandeel mocht bijdragen tot de menage.  Hij was nu bemiddeld en kon geen genadebrood eten zoals hij het noemde. Integendeel, de generaal moest hem toestaan, zoiens het zijner te doen, ter veraangenaming van het leven. Dit scheen billig, en ik moest wel toestemmen, daar ik wist hoe zeer Groupepa die een vervijnde smaak heeft en op zijn essense gezeld is, zeker om beringen met heimelijk leedgevoel terug. Ik gaf dus toe, dat Rolf op zijn eigen hand zeker geluk ze zou invoeren. Maar ik had niet kunnen voorzien welke proportie deze zucht om het zich goed te maken zouden aannemen. Rolf had nooit levensgenot gekend en hij achter nu zijn tijd gekomen om te genieten. De enige genietingen waarvoor een man op zijn leeftijd en die voor geen allerlei intellectueel genot zin had, nog vapper was, waren die van de tong. En Groupepa was het in deze voorkomen met hem eens. Zo zeer zelfs, dat hij hem in allerlei dwaanse verkwistingen liet begaan, zonder zich daar tegen te stellen. Ja, die aanmoedigde, zoals jij gehoord hebt, zodat ik je dagelijks smulpartijen en zwelgerijen moet bijwonen adeu, die mij onuitsprekelijk tegenstaan. Ik behoef je niet te zeggen hoe mijn grootvader zich daarbij verlaagd en vernedigt op een wijze die... ze zweegplotseling. De portbrize ging open. Frits, die de tafel had afgenomen in de eetzaal, trat nu binnen en zette de lamp klaar. Heeft de vreulen niet op een theeblad gescheld, voeg hij. Is het al zeven uur Frits? Quartier roven vreulen en de generaal is wakker. Goed, bring dan een theewater binnen. Francis keek me aan met een bittere lach en een beetschap de lippen over de teleurstelling dat zij voor het ogenblik haar ergenis moest inhouden. Welhuisd ook kwam de kapitein binnenrukken. De conversatie aan de theetafel vlot en niet best. De heren waren wat dof. Francis was stug en onwillig om aan het gesprek deel te nemen. En de kapitein, op haar los neerhangen de lokkerwijzenen, maakte de opmerking dat de Leeuwin haar emanen schudde om ons schrik aan te jagen. Het is waar ook, zei Francis Koeltjes, verzuimt mij een vlecht in het net te arrangeren, excuseert mij heren en weg was zij naar haar kamer, zeker om haar opgekropte aandoeningen lucht te geven. Het is toch zonderling hoe Francis soms haar bui heeft van nonchalance, bromde de generaal binnenstmonds haar naarsiende toen ze de kamer verliet.  En juist nu hun gast is, stuimde de kapitein in, die ze zelf heeft ingehaald. Dat is onbegrijpelijk. Ze weet dat het een impolitesse is en dat ze haar mij ermee argert en toch volgt ze haar eigen hoofd zonder iets te ontzien. Knurde de generaal nu met luiderstem. Zoals we dat van haar gewend zijn, excelentie, zei Rolf lachend, maar daarvoor is zij ook onze commandant. Ik wilde met het koor niet instemmen, zoals je denken kunt, en toen met dit onderwerp in het gesprek lied vallen, zaten we met ons drieën alles behalve gezellig bijeen. En de generaal had geen ongelijk toen hij na nog één mislukte poging om het diskoergaande te houden, een partijtje proponeerde. Ik achte het voorstel en uitkomst en de kapitein had het viesje-doosje al klaar gezet en Frits geschreld, die het tegoedweg nam, Erik mijn toestemming had gegeven. Er werd een massief Mahoneyhouten speeltafeltje uit een hoek gehaald, de lamp in het midden gezet, daar volgens Frits de vreule geen waskaars had uitgegeven en ontspelend vling aan. Het sprak vanzelf dat wij ombren speelden en de generaal stelde de prijs van het viesje nogal hoog na het mij voorkwam. Gij weet Willem dat ik volst trekt niet van het spel hout en dat ik er mij nooit toe laat bewegen dan op het uisterste. Sinds de doodmijner moeder, die mij nog wel eens in haar wistpartijtje betrok, had ik geen kaarten in handen gehad. Ik kon mij dus niet beroemen een geoffend speler te zijn. Maar toch, eent aan de slag ben ik niet onverschillig voor de satisfactie die men heeft van een moeilijk behaalde overwinning en ik zag er stond dat ik tegenspelers had die mij elke zeegepraal duur zouden betwisten en met iedere distractie of onhandigheid lustig hun voordeel zouden doen. Ik behoefde hem maar een paar trekken te zien maken om te weten dat zij niet slechts geoefende spelers waren maar ook dat het spel hun iets anders was dan de uitspanning die men aangrijpt in een verpleeg ogenblik. Dat het spel hun ernst was. Ja, meer dan dat, hun hartstocht was geworden. De generaal vooral bleek zo gescharmeerd op het spel dat ik me eens ondanks het mijne verwaarloosde om hem te observeren. Een belangrijke, maar smartelijke studie die mij tegelijk een lichtheid opgaan over veel wat mij raadslachtig was geweest.  De grijzaart onderging als een gedaante verwisseling toen hij de kaarten in handen had. Zijn doffen, slaperig ogen, glansde van intelligentie en schoten funken van geestdrift. Alles aan hem vibriërde. Zijne vingertoppen trilde en toch giel ze met vaste hand zijn spelgevat dat hij als met valkenblik overzag en de leemte van het onze met geometrische zekerheid uit berekende. Zijne flatse wangen kleurde zich met een vlammend rood. Zijn neusvleugels zwollen op en trokken zich in naar de wisseling daar kansen en de zwakke, fijne man die als gedrukt en gebogen neer zat was plotseling als aangegrepen door een geest van overmoed en vermedelheid van waaghalserij, beraan hij niet celde een schitterend succes dankte en die mij denken deed aan het devies de fortuin is met de stouten ook met de stouten spelig. Zij er zeker luidde het antwoord van von Zwänke de fortuin is een vrouw die mij overheersen moet ze zal u dienen. In het gewone leven merkte ik niet dat hij deze regel in praktijk bracht want blijkbaar vreesde hij Francis daar hij zich alleen zijde links durfte klaag over het geen hem in haar mishaagde maar bij het spel maakte hij die tot waarheid en met goed geluk. De kapitein die bij evenveel routine minder vermedelheid had en vooral minder passie liet niet na hem van tijd tot tijd zijn waagstukken te verwijten maar zij gelukte zoals zijn triomphe. Ik begreep nu waarom een toertje naar Wiesbaden hem zo zeer aangelag had en waarom Francis er zich zo heftig tegen had verklaard. Het hazaarspel aan de groene tafel de grote winsten door in enkele winding van een rat moest zulke man aantrekken en hij zou er meer voor willen wagen dan het te missen had. Mij ging nu ook een nieuw licht op over het leider van Francis die zeker gedoond was elke avond de derde zijn bij deze overprikkelende uitspanning van haar grootvader en die dat zeker jammerlijke tijdverspelling achter want zij hield van lectuur dat had ik er eens opgemerkt Ga je kunt berekenen Willem dat ik onder deze aanwijkingen en bijgedachten niet altijd zo scherp op mijn spel legte of ik begin fouten ambivu terwijl de heren me uitlachten en beknoorden, maar niet meer hun voordeel deden met mijn distractie en mijn inferioriteit. Degen ik u niet te kwaadekonduiden en de belangwekkende studie die ik maakte was mij dat verlies wel waard.  Ik wilde mij zo in dat ik niet eens over de langdurige afwezigheid van Francis dacht toen de deur opig ging en zij zelf op binnen trat in groot toilet en met een glimlach van voldoening mijn uitroep van verbazing van bewondering, beantwoordend. Onwillekeurig weerp ik mijn kaarten neer en stond op, harde gemoet. De generaal die rugbaard naar de deur zat kiek mijn verbaasd en vrevelig aan niet radend waarom mijn onbeleefdheid toe te schrijven. De kapitein zag om en stiede uit van verbazing in rijsprak. Onze majoring gala tenu Gij vergist u kapitein repliceerde Francis de freude bordant die ter ere van haar neef haar avontwallet heeft gemaakt. Cher cuisine welke verbazing sta mij toe u de hand te kussen voor die allerliefste inschikkelijkheid. Wel zeker behandel mij maar eens als een dame daarbij vindt u koutouazie zeg het meest op haar gemak. Als hij mij er toestaat zal ik mij de eer geven en ik kan een pete geleiden. Sprak ik haar de arm aanbiedend die zij dit mal niet afwezen. Ik hoop nu maar dat ik goed in mijn rol zal blijven. Zij zijn met een maliceus lachje. Wat wonderlijk grieel is dit nu weer, bramde de generaal grimmig van spijt, want hij had juist een vol in de kleur te declareeren waarop nu geen acht werd geslagen. De gehele dag hebt gier rondgelopen als Assepoester en nu is het overgoed in tussen beide gekomen en ik verschijn als princes. Ik heb de geleidelijke gang van het sprookje niet waar Leo. En het fameuze glazen muiltje ontbreekt zeker niet, gaf ik ten antwoord naar haar snoesige salonschoentjesziende die ik er eens vroeger aan had opgemerkt en het is blijkbaar dat het niemand zal passen dan onze gracieuze Centrillon zelfen. Dat is zo, maar ze zal zorgen het niet te verliezen. Waarom niet, voeg ik stout weg, haar diep in de ogenziende. Omdat het omgerade is de roman van een uur een kwestie te maken voor u en voor mij, gaf ze ten antwoord terwijl ze zich afwenden. Een levensquestie ze wist niet hoe zeer ze de waarheid raakte. Als je op zulke schralen ontknoping denkt, is het dan wel de moeite waard de eerste bladzijde op te slaan? Voel ik zacht en mij even tot haar buigende.  Ach, waarom niet? Het is maar in het zijnen om de avond te korten die anders geheel aan de speeltafel zou gesleten zijn. De speeltafel. Het viel me in dat ik die voor mijn part in staat van failliet had verlaten. De generaal liep mij niet lang tijd om over dit gebrek aan de orde na te denken. Dat alles mogen in heel geland en heel geestig zijn neef wat ge daar met Francis praat. Repair mij toe op knorren getoond, maar het is geen manier om zo van de speeltafel op te staan. Excuusier mijn generaal. Hier ben ik, tot uw orders. En met een wenk aan Francis die mijn leedwezen genoeg uitdrukte nam ik mijn plaats weer in. Als de vreuner nu mee wil doen kon er precies een partijtje quadrieën maken, sprak Wolf. Dank je kapitein. Ik wil al eens vrij van dienst wezen. Bepaal liever toertjes. Ik ga wat muziek maken in de eetzaal. Dat zal niemand hinderen. Fritz had de port-prié opgeschove en er was licht bij de piano. Ik had een vandaal moeten zijn zodat ik niet opnieuw in een chapade van de speeltafel had gemaakt om Francis op te leiden. Ze had me gewaarschuwd dat onze roman maar kort zouden duren en ik mocht geen scene van de voorstelling na te verloren gaan. Blijkbaar was zij dat met mij eens. De capriceuse die voorgaaf van alle quadriten hebben afgezien kwam geheel in mijn bedoeling. Ze liet zich door mij wegvoeren en terwijl ze met zekere bevallige achterloosheid haar arm in de mijne liet rusten spakt ze op een toon van vertrouwelijkheid die mij als echte dames geveinstijd in de oren klonk. Gij ziet nu hoe zeer mijn toilet uit de smaak is. Maar toch naar een zeer goede smaak kon ik mij niet onthouden te antwoorden en dat weet je wel, gierlige Silliman al wilt gaan mij wijsmaken dat de vrouw bij u onder gegaan is in ik weet wat gemeent, spreek het niet uit viel ze met zekere gejaagd het in en leunde met haar hand op mijn arm om mij te doen zwijgen. Ik zeg u, dat ik een ogenblik wil vergeten. Ben ik zo naar uw zin? Dat is alles wat ik wil weten.  Een grullantwoord lag mij op de leppen maar nog in tijd hield ik het terug bij de overweging dat mij met haar op niets rekenen kon en dat wijs terughouding in deze noodzakelijk was. Ik zou wel moeilijk moeten zijn zo ik het tegendeel zei, wacht ik uit mijzelf tot lakonisme twingende want je hebt u waardelijk gekleed als voor een hofbal op het décolleté na. Inderdaad, bij al de elegance van haar toilet, dat uit roze, gaas, de chamberie bestond met schitterende zilverlovertjes bezuin was haar kleed maar even om de hals vierkant uitgesneden en nog door een witte, blonde pelarien gedekt terwijl de wijdemouwen tot over de elleboog gingen en daar weer in witte blonde eindigde met roze strikken bezet. Een tweede rok van dezelfde luchtige schittigende stof hing een losse plooie en gaf wat gefuldheid aan het slepende gewaad die niet door een krinoline werd opgehouden. Zat het prachtige haar met zorg gekapt in vlechten en enige los hangende lokken een paar grijzantikums die er waarin gestoken, maakte de enige paruren uit. Ze toeg geen enkele diamant het zei ze werkelijk niet van die naart meer bezat het zei ze zo'n opschrik versmade. Zeker is het dat die mengeling van elegance en zedigheid dat versmade van Siraat bij zoveel pracht een fijne tact veriede of de behendigste concreterie. Bij volle dag zou haar toilet zeker het effect hebben gemist. Uit roze moest wat verflens zijn en de glimmende lovertjes waren zelfs bij avond was het op te merken dat er wat frisheid aan ontbrak. Dat zekere met één woord wat de neuf gedames doet zeggen dat een palkleed geen twee maal gebruikt kan worden omdat het reeds bij de eerste maal geschiffoneerd is en dat geen de heren zulke lange gezichten toetrekken bij de rekeningen der bondisten. Bij daglicht zou Francis een gewisse hebben uitgezien als een actrice bij een repetitie in kostuum zonder de voetlichten en als de zon op het toneel schijnt. En er was niet te veel licht en we moesten of Qua de Will of alleen zucht tot kritiek hebben om niet voldaan te wezen met de eerste indruk die allerbekoorlijkst was. Toch merkte ik nu op juist nu ze voor het eerst in een elegant vrouwentoilet voor mij stond wat mij bij haar vochtere, mondelijke manier van zich te kleden ontgaan was.  Dat haar schoonheid iets bijzonders karakteristiek had zoals Marcel de Bipolondines wordt waargenomen. Want de trekker waren niet geregeld maar zo fijn en sprekend dat ze vooral bij zekere schaalheid van het gelaad iets scherps hadden. Zo de grote blauwe ogen het niet goed gemaakt hadden door hun liefdelijkheid men zou er niet te veel vermetelheid te veel beslistheid in hebben opgemerkt maar dat toch weer vergoed werd door de beweegelijkheid die een opgewekte geest voor allerlei indruk ontvankelijk aan het vrouwelijke gelaad kan mededelen. In haar slechte gewoonte om bij iedere aanleiding met opzet klinieren aan te nemen die haar marciale bijnamen gerecht vaardigden dan was die er niet vanafkomstig lag mogelijk meer dan in haar oorspronkelijk aanleg de schuld van die zekere stoutheid die haar vijandelijke vriendinnen met de naam van impertinentie bestempelden. Levensomstandigheden en opvoeding men zou liever moeten zeggen gebrek aan opvoeding had haar een zekere zin misvormd tot het geen zijn niet had moeten zijn zoals vruchtbomen worden geleid en vervrongen tegen hun natuurlijke richting in.  Hoe dat ook zij begrijpt wel dat dit alles meer reflecties zijn toen ik zavonds rustig op mijn kamer de voorvallen en indrukken van de dag kon recapituleren dan dat ik ze maakte in de zeer korte ogenblikken waarin dat onvergetelijke toneeltje tussen ons werd afgespeeld en toch duurde het veel te lang althans voor de generaal die mij toerupt als je bij de piano blijft wees dan zo goed het ons te zeggen want uw partij zo in de steek te laten verleefd verschomen generaal in een whip was ik weer op mijn post bij de speeltafel na fransen zijn blik te hebben toegeworpen waaruit zij mijn leed wezen moest verstaan als gepland hebt ons nog eens te desacteren moest jij liever verlof vragen sprak de kapitein lachende dan zullen wij u behoorlijk uw paspoort geven maar de aardigheid scheen niet in de smaak te vallen van de generaal want ik zag deze verbleken bij het woord desacteren over zijn joviëtheid ik beloofde heren dat ik mijn best zal doen om mijn gehele aandacht bij het spel te bepalen antwoordde ik met meer goede wil dan vastgelovend volbrengen want fransen speelde haar erzijdens een spel dat mij vrij wat meer interesseerde dan de matadors van de generaal die een sam prander had in de favoriet fransen is fantaseerden het was een wilde, bonte fantasie als had zij al de warrelingen haar strijdige indrukken en willen uitspreken het was sreel en onharmonisch zoals het daar zeker in haar toeging maar het beweest zeker meesterschap op het instrument hoe zeer mijn haar opvoeding ook mocht hebben waarloosd aan leermeesters scheen het haar toch niet te hebben ontbroken want het zij veel wist veel had gelezen en onderscheidende talenmachtig was had ik er iets opgemerkt en zij moest van een goed muzikus geleerd hebben dat zij bij machten was over de dificultijten want scheen het om weer in haar binnenste af te trekken bij de verluchting die zich gaf in die forsen bijna woestertonen en begon ze zich in liefdelijker melodieën te uiten die van zachte ween moet getuigden en daar toestemde als ze nog maar eens wat aardigs wilde spelen fluisterde de kapitein mij toe zo'n mars uit Robert Lee Diable of een ziet uit de muet in mijn jonge tijd moest ieder die gaan horen daar was nog wat aardigheid aan maar Francis oms hemels wil schij uit hij moet er uitscheiden riep nu de generaals in wanhoop ondanks mijn hardwoordheid wat ik er toch wil je van is dat een getik en geklinkel eerst die aakelige snijde tonen en nu dat sentimentiel gesuizen getrillen de kapitein wordt dus roezig van en wat het eerste is het geeft de jonker zulke destructie dat hij allerlei vlaters begaat aan zijn eigen jaans bijderspel bederft nee mon cher, ik spreek niet sterk zei hij dat ik een serieu en zulke een vrevelig hoofd schudde dat ik moeite had een glimlach te bedwingen toen hij voortging de kapitein heeft daar even een sans brandere gewonnen die hij had moeten verliezen als schij u maar de moeite gegeven had op te letten welke kleur ik uitspeelde ik moest het bekennen ik ging fout op fout het was voor mij geen speel meer het was een marteling Francis had begrepen ze kwam uit de hulp deze opname behoort tot het publieke domein opname deel 11 van Major France dit is een LibriVox opname alle LibriVox opname behooren tot het publieke domein voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger ga naar LibriVox.org opname de Anna Simon ze staakte haar spel voegde zich bij de speeltafel en sprak tot de generaal willen wij een compromis sluiten? gij staat mij leeuw af om mij te accompongeren ik zal wat zingen en gij continueert met de kapitein uw gewoonpartijtje piket ik zou u dat genoegen willen doen Francis maar de jonker heeft zoveel verloren hij dient toch in de gelegenheid gesteld te worden om zijn revanche te nemen gekkheid, daar komt toch niets van in dat weet gij vooruit Gropa doe de Francis hem toe met zekere hardheid generaal, ik hecht er niet aan sprak ik, als het mij gegund wordt in deze mijne opinie te zeggen maar mijn hele doosje is leeg, laat ons afrekenen afrekenen, onder ons? dat is malligheid, dat zal niet gebeuren viel Francis in met iets gedecideerd zijn stem en houding dat mij tegenstond als ik gewonnen had zou ik er aan hechten mijn winst te berekenen vreulen, zei ik, tot haar gewend op een toon die haar ongepast voorkwam nu, gij Liede zult ook wel het visje hebben gespeeld, haar nam ze wat gedwongen en trot een stap of wat terug dat was waar maar toch hoog genoeg om mijn verlies bij guldens te berekenen ik rijkte de capitijn een muntje toe en verzocht de zaak voor mij met het generaal en hem zelf in orde te maken Francis zag dit aan met een onbeschrijvelijke uitdrukking van misnoegen ze drukte de lippen op een en werd gloeiend rood, om ter stond weer te verpleken ze vondste onheel spellende wenkprouwen ze trot opnieuw toe en strikte de hand uit om het papier aan rolft ontweldigen maar ik weerpare mijn blik toe die haar van deze intensie dit afzien met dacht vreulen, dat gij reeds begrepen zou hebben hoe onwelvoegelijk in deze oud-testekomst is voegde ik haar toe, op korte, strengen toon ook goed, mij is het wel, als er geplunderd wil worden, veel ze uit en keerde ze gaf naar haar piano de roman van een uur was al aan de ontknoping, en geen schitterende voorwaar de generaal was onder dit alles merkwaardig om aan te zien hij zweeg waar alle confinances hem geboden hadden te spreken hij zweeg, maar met een uitdrukking van gelaad met een vlik gingen het oog die mij een pijnlijke blik gave te werpen in zijn karakter de man van opvoeding van geboorte die een eervolle rang in het leger had bekleed was een spelig een speler niet slechts uit liefhebberijen het niet te gespel, maar een speler de winst was te doen, op welke wijze ook verkregen, klein of groot van wie ze hem ook toekwam voor hem was een arme verwand het deed er niets toe, hij had gewonnen hij moest zijn winst opstrijken, de lage hardstocht moest zijn voldoening hebben ik voelde wel hoe zeer het vier en onbaat zuchtig gemoed van frances hier onderleiden moest maar zijzelf had mij op haar wijze ontstemd, ze had zich zo meesterachtig aangesteld me over mij te beschikken als over iets waarmee de handelen kon naar wel gevallen dat ik het nodig vond haar te tonen hoe zeer zij zich in deze in mij had vergist ik volgde haar wel naar de eetzaal maar ik stelde niet voor haar te accompanjeren en zij die haar vast oprekenen dat haar wil te verstaan en te gehoorzame voor mij hetzelfde moest zijn voeg het mij niet eindelijk mijn aanziende met zekere mengeling van spijt en laat dunkenheid dus hij speelt niet jawel, op mijn tijd als ik er toe gedisponeerd ben en dat zei hij nu niet hij nam ze op een toon waar het verrassing en gekregenheid spraken juist nu niet oh zo bracht ze uit, keerde mij de rug toe en sloeg te toetsen zo forts aan dat wij opnieuw wilde, stormachtige klanken moesten verduren ik greep een oude krant en wijde daar aan, geheel mijn opmerksamheid daar liet ze de handen weer lusteloos in de schoot rusten en nam de spiegeltebaat om mij aan te zien zonder dat ik het merkte waar die satsvacciniet geven en we fekseerde elkaar nu om sprijt of er niets bezigs in de wereld te doen viel eindelijk preludeerden zij weer zong het grote alt van betley uit de chalet en akko paniers daarbij zichzelf zoals ik wel vermoed had bezat zij een diepe, volle altstem maar ze deed volstrek niet haar best om die te doen uitkomen ze zong met tergende bravoeren het refrein liberté chérie so bien de la vie meigne tujula tra la la tra la la la tam pi pour qui sans fascera ik begreep heel goed welom ik wist hoe haar te vergelden ik weerp mijn krant weg ging bij haar staan naast de piano en fluister daarin denk er wel aan hoe de aardige operette afloopt, heel goed zoals al dit geschikt wordt in de comedy maar het werkelijk leven is juist omgekeerd en ik hecht aan de realiteit juist kwam Frits binnen om het avonbrood klaar te zetten er werd gelukkig niet gesoopeerd de beide heren waren opgeruimd de kapitein was luidruchtig en op zijn wijze aardig al waren zijn aardigheden juist niet van de beste smaak ik tracht hem met hem in te stemmen al ging het niet van harte, want Francis bleef droog en kort af tegen ons allen en toende mij haar je muur zelfs nog in de wijze waarop zij mij even haar vingertoppen toestak toen we elkaar goede nacht wunsten hoe weinig romaneske het ook klinken mogen Willem, ik sliep die eerste nacht heerlijk in het overruimen lidikant en op het overzachte bed waar wie weet welke mijner moedelijker voorzaten hun leden op hadden uitgestrikt daar er geen oude familieportretten hingen, weer gestalte kwamen rondspoken, stoorde niets mijn nacht rust dan wat geknag van ratten en muizen dat ik waarnam tussen de bonten en verwarden droomen in, waarin Francis onder allerlei gedaante de hoofdrol speelde en vreemd de slaap was mij overvallen terwijl ik in mijn gissingen verdiepte over de zondelingen wezen dat mij toch aantrok ondanks nee zelfs doorharen gebreken die mogelijk slechts de overdrijving waren van degelijke kwaliteiten toen ik ontwaakte drong het daglicht in ongetemperde kracht op mij door, want ik had één der blinden niet willen sluiten om zo vocht mogelijk iets te genieten van het ongewone schouwspel dat mij hier wachten een gelders landschap door een lente ochtend onverlicht zonder erop de deur verrekenen hoopte ik zelfs de zon te zien opgaan iets al bij het drukken, nachtelijke arbeid in Den Haag, niet precies tot mijn gewoonte behoord maar dit was lukte want ze stond er iets hoog aan de hemel en schoot grillige lichttinten uit over het eerwaardige smerenaas te pijt toen ik de ogen uit vreemd voor mij te bezinnen waar ik mij bevond toen alles mij weer helde voor de geestond maakte ik mij op om eens een fikse wandeling te doen met kasteel ik wist dat mij niet matineus was op de werven het ombijt althans was op geen al te voeg uur bepaald de vraag was dus maar, hoe naar buiten te komen zonder de goede frits in zijn rust te bekorten dan, mijn bezorgd hij het bleek eidel, want reed zag ik hem in de vestibule bezig en de grote dubbele deur die op het perron uitkwam stond wagewijd open zwijgend bracht hij de hand aan de muts toen ik voorbij kwam en op mijn vraag hoe ik tot de boerderij moest komen in de verte had zien liggen wees hij mijn lakoniek, maar afdoend de weg die ik te nemen had ik genoot van de frissen nogal wat scherpe ochtendlucht onder de hoge dennenbomen waar langs mijn pad ging toch kon ik niet zoals ik mij voorgesteld had de schone natuur geheel genieten te veel bijgedachten drongen zich aan mij op de pachthoeven die ik wilde bezoeken behoorde reeds aan mij krachtste beschikkingen van Tante Sofie sinds de generaal die op moeten verkopen maar gezorgd had er de koper van te zijn maar dezelfd bewoners waren er gebleven voor welke niets was veranderd dan alleen dat zij de huurpeningen moesten brengen bij de procureur en dat zij betere reparatie kregen dan onder beheer van von Zwenkes ontrouwe rentmeester Overberg had mij aangeraden er eens heen te gaan en met de goede lid kennis te maken als gast van de werven kon ik er licht een glas verse melk vragen en een praatje aanknopen dat mij mogelijk één en ander om ze steeds te weten komen wat ik deze zelf niet kon vragen Eens op het chapitre van Francis raakte ik zo aan het meimeren aan het fantaseren aan het berekenen daar kansen voor en tegen dat ik niet meer op of om zag maar alleen met een gejaagde stap voortliep nauwelijks weten dat ik zo deed toen ik opeens Francis zelf eens aankomen ze kwam er eens van de zijde waar de pachthoever lag en ze moesten geweest zijn ze hield een mandje in de hand de ogenblik te aarzelen of ze een andere weg zou nemen mogelijk wel omdat zij in een oude grijze schaal gewikkeld en met een omgraceuze tuin hoed op zich bewust was weer geen goed figuren te maken mogelijk ook omdat ze mij nog gewoon kunnen hield hoe dit zij haar erwijfeling duurde maar zeer kort en ze kwam snel een beslis naar mij toe met een opgewekte morgengoed en rijkte mijn guldenweg de hand zo zijn we weer vrienden voeg ik die hartelijk drukkende haar half lachend half ernstig in de ogenziende ik wist niet dat wij een ogenblik opgehouden hadden dat te zijn hernam ze toch wat kleurende en niet met haar gewone kordaatheid hmmm op het laatst van de avond heb je me geboedeerd trots het beste nuffje zeg dan liever trots het slechtste want die vrouwen grillen staan heel lelijk dat ben ik volmaak met u eens maar geloof me Neve Leo hier legde ze vertrouwelijk haar hand op mijn arm ik stelde mij niet knorrig aan uit grilligheid ik was bezorgd en had verdriet ik zag wel dat geboos op mijn waard en dat mij een wijze van doen u ongepast voorkwam maar zit er, ik kan geen onrecht en geen laagheid zien zonder daar tegen op te komen ik vreesde dat gij om het zwak van mijn grootvader te vleien u zelf tot dupe liet maken en...