St. Paul - communicator in the footsteps of Jesus
Paulus is een van de belangrijkste figuren uit het Christendom. In de traditie is hij geliefd en wordt hij verguist. In natie Duitsland werd een poging gedaan om hem als Toyota's uit de geschiedenis van het Christendom te schrijven. Veel hedendaagse theologen lezen hem liever niet, omdat Paulus met zijn uitspraken vaak tegen moderne haren instrijkt. In 1996 overleden socialistische president Mitterrand, dan is Paulus echter op zijn sterfbed en ook kritische filosof als Giorgio Agambe of Alain Badiou studeren hem. Waarom wordt hij gedezen? Is Paulus een theoloog? Wie is Paulus? Paulus wordt heel vaak gebruikt, met name in de school van Luther, als een splitser. Als iemand die zegt niet het Johnendom, maar het Christendom. Niet de wet, maar het Evangelie. En dan kom je met Luther en dan zou Paulus gezegd hebben dat je alleen door geloof geret wordt. Terwijl ik hem eigenlijk vooral zie als iemand die je eenheid brengt, die de grote splitsing in die tijd tussen Joden en niet-Joden probeert op te lossen op zijn manier, in het spoor van Jezus, in het spoor van de oude testament, in het spoor van de profeter. Dus ik zie Paulus vooral als een hele grote verbinder. Een diaconos, iemand die verbindingen legt, een sun ergers, een samenwerker, een economis, iemand die zorgt voor de huishouding en daarmee is hij ook een soort apostol. In het nieuwe testament wordt over Paulus geschreven in het boek Handelingen. Er zijn ook een aantal brieven van Paulus opgenomen. Deels aan hem toegeschreven, deels daadwerkelijk van zijn hand. Hij is geen schrijver van theologische tractaten. Hij communiceert via brieven, zoals tegenwoordig via internet en sociale media gebeurt. Ik vind het zelf altijd heel leuk om Paulus te plaatsen in onze tijd met de World Wide Web. Hij is onderdeel van een World Wide Web. Daar kun je zien, hij schrijft brieven. Het is voor ons ongelooflijk om te zien wat voor bereik die man hadden. Vanuit Turkije schrijft hij brieftjes naar Rome. Wat ik jullie vertel, hebben we overgesproken. Er is een stukje onderdeel van de traditie. Heb ik geleerd van Jezus, hebben we het overgehaald. Dit helpt jullie en het is een gemeenschap gebeuren. Als je kijkt of Paulus theologisch is, dan is hij een praktisch theoloog die zich ontwikkelt in reactie op de maatschappij.  Dat heeft hij trouwens gemee met de rapijnen die ook halagaan maken, die wet maken, in samenspraken met de mensen waar ze voor zorgen en in een dialoog. Dus Paulus is wel degelijk een theoloog, maar het is een theoloog die gemeenschappelijk theologischeert. Paulus is relevant voor moderne theologen. Dat vindt ook Bernadette van Dijk. Zij is oud studenten van de TST en staat als straatpastor midden in de hedendaagse praktijk. In de kerk is Dioconie altijd uitgelegd als zorg en dienst en zoals de kerk ook georganiseerd. Maar misschien betekent Dioconie wel veel meer bemiddeling of verbinding of iets van beweging tussen de ene en de ander. Toen ik dat las in discussie over Dioconie, moest ik echt terugdenken aan een van mijn eerste gesprekken met iemand van de straat. Zij zei die vrouw, jij komt eigenlijk de vermindeling leggen tussen onze straatwereld en de bovenwereld, zei ze. Zij zegt jij komt bemiddelen, jij komt pendelen, zei ze, geloof ik zelf. En ik vind het heel grappig, omdat ik in dat artikel teruglas vind dat Paulus, dat gaat dan over, als hij de jaken ons gebruikt, dan gaat het over verbinden tussen de ene en de andere groep, tussen Corinth en Jerusalem. En bij Plato bijvoorbeeld gaat het over, het is als handelsreiziger zijn of zo, tussen de ene gemeenschap naar de andere gemeenschap. En het mooie daarvan is, dat dat, dus niet alleen gezonden zijn vanuit de ene plek naar de andere plek, maar je hebt van allebei de kanten iets te bieden. Ja, Paulus geeft mij een nieuw venster. Die helpt mij om opnieuw na te denken over wat er hier gebeurt. Ook, niet zo zeer alleen maar wat er gebeurt, maar ook wat er misschien zou moeten gebeuren. En waar ik misschien welke richting het misschien uit moet slaan. Ik ben werkzaam in het straatpastdoorraad, maar als je diaconie uitlegt als verbinder, dan ben ik misschien ook wel een soort diaconos. En dan gaat het over, de verbinding legt tussen de samenleving en de kerken misschien wel in het bijzonder, namens wie ik gezonden ben. En mensen die daar een moeizame verhouding mee hebben. Wanneer de lezers van de brief in de oudheid lezen dat ze zijn Ecclesia of dat ze zijn Oeikos, dan herkennen ze zichzelf als een groep mensen die bij elkaar hoort.  En in de oudheid, in de Grieksvermijnse wereld, maar ook in de Joodse wereld, was het behoorlijk tot een groepje heel, heel erg belangrijk. En een van de meest belangrijke eigenschappen van het vroege Christendom is dat het probeerde mensen te verzamelen en dat ze dat deden in wat wij zouden noemen kleine huisgemeentes. En dat is precies waar het bij Paulus ook om draait, is dat hij die huisgemeentes probeert te inspireren tot werkelijk gemeenschap zijn, tot samendelen van geld, goederen, tot samendelen van inspiratie, van niederen. Dus Paulus spreekt die mensen aan op eenheid. En nu komt meteen de angel, wat is eenheid? Wij zijn gewend dat eenheid is dat iedereen hetzelfde kapsel draagt en dezelfde kleren. Maar dat is precies wat Paulus niet als eenheid ziet. Paulus ziet eenheid als eenheid dat ook al ben je anders, je toch de neus in dezelfde richting hebt. Sommige studenten kiezen Paulus als onderwerp voor bijvoorbeeld hun maastescriptie. Eén van de studenten die zich op Paulus wil specialiseren is Stan van Ommen. Waarom wil jij een scriptie schrijven over Paulus? Omdat de figuur van Paulus me, ja, die boeit me heel erg, door de colleges die ik over hem heb gehad, over in de Bijbelwetenschappen, maar ook in de kerkgeschiedenis en zo. Verder, mijn hart ligt ook wel bij de amstheologie, dat vind ik heel boeiend. En als je dat Bijbels wilt gronder, dan denk je dat je gewoon bij Paulus uitkomt. Ik kan je me heel even zeggen waar je op wil focussen. Ik zat er denken om het woordje diaken in 1,43 te gaan bekijken. En ik denk dat je dan uitkomt dat je een vergelijking gaat maken van hier wordt diaken gezegd, hier wordt medewerker gezegd, zijn ergels. Laten we nog oeikonomos, huishouder, ja, hoe die zich tot elkaar verhouden. En heb je al een klein beetje idee hoe die samenhouden? Ik heb zelf heel sterk het idee dat we ze moeten verstaan in de metaphor waarin ze gebruikt worden. Dus die medewerker wordt behandeld in de landbouw. Ik heb begoten, Paulus heeft geplant of andersom. Maar God geeft de wasdom. Wij zijn medewerkers van God. En vervolgens ook nog eens, jullie zijn een stad en ik heb het fundament gelegd voor dit bouwwerk. Je zegt dat dat met amt te maken heeft. 