Tranzo Symposium | Vertel ik het wel of niet? | Guus van Weelden
Eén op de vier mensen, er wordt ook al gezegd, één op de drie. Hele discussie, nu niet. Eén op de vier mensen met een psychische kwetsbaarheid. Mensen met een uitkering geldt dat nog meer voor. En vanuit het perspectief van werkgevers, als het gaat om de uitval om voorzuimt, dan is psychische kwetsbaarheid daarin ook een hele belangrijke. En je kan ook zeggen dat door Svigma, het onderwerp van van gemorgen, dat veel werkgevers helaas niet openstaan voor talenten. Daarom vind ik het onderzoek van Kim Janssen ook voor ons als UIV heel relevant. En alle reden om bij veel aandacht aan te geven. En daarom vind ik het ook heel fijn om hier te moken staan. En lever ik graag bijdragen daarin. Mijn naam is Guus van Wil. Inderdaad lid van de Raad van Bestuurbaar van UIV sinds vier jaar. UIV, een organisatie die vooral als doel heeft om zoveel mogelijk mensen deel te laten nemen en een baan aan de arbeidsmarkt. En als dat niet lukt om diegene een uitkering te geven, dat doen we aan 1,2 miljoen mensen. Die krijgen een uitkering van UIV. En dat doen we met 22.000 medewerkers. Ik heb hiervoor altijd in de gezondheidszorg gewerkt. En de laatste negen jaar bij GGZ Breedburg. Dus het is een beetje thuis komen hier in Tilburg. En ik weet dat er hier een paar, ik zag hier op de lijst dan een paar mensen van GGZ Breedburg hier ook aanwezig zijn. Dat geeft ook aan waar, daar komt zeker ook mijn warme hart voor deze doelgroep en voor dit onderwerp vandaan. Dus ik behartig dat ook nadrukkelijk bij het UIV. En het kader van een van de voorbeelden, de landelijke agenda, suicidepreventie, dat is ook een hele relevante voor de sociaal economische sector. Mensen met een uitkering plegen gemiddeld vijf keer vaker dan een andere Nederlander zelfmoord. Dus voor de sociaal economische sector ben ik daar ook ambassadeur vanuit 1-1-3. Het mooie rol, een belangrijke rol om te vervullen. Eerder dit jaar was ik in het doelhuis aanwezig met een aantal UWV'ers, het Museum van de Geest in Haarlem. En daar trof ik deze universele verklaring van de open geest aan. En die eindigt ermee dat ik geloof in een samenleving waarin iedereen gehoord en gezien wordt en mee mag doen. En dat sluit heel erg aan bij de visie van UWV.  Mensen is naar ons idee op zijn best als die met werk kan deelnemen aan de samenleving. En de samenleving heeft er natuurlijk alle baat bij dat zoveel mogelijk mensen deelnemen aan, met werk aan die samenleving. Dat iedereen meemacht doen. En alles wat ik verder ga vertellen vandaag, dat is eigenlijk in het volgende filmpje ook samengevat. En vandaar dat ik net zoals bij begin een filmpje wil laten zien, als voorbeeld van mensen met een beperking die weer aan het werk gaan. Het dagje dat ik me vind ik heel fijn, ik sta zochters om 7 uur op. Ik heb echt een doel op die dag. Vaak heb ik anders de gedachten van oh, weer een roldag. En dat is nu veel minder. Nu heb ik een doel. De 28-jarige Jento ontwikkeld op haar 18e een eetstoornis. Op haar 21e raakt ze depressief. Pas drie jaar geleden krijgt ze de diagnoseautisme. Waardoor alles op zijn plek valt. Die diagnose had een dubbele lading voor mij. Aan de ene kant vond ik het heel fijn dat ik eindelijk wist waar mijn problemen vandaan kwamen. Maar de diagnoseautisme is ook wel heel lastig omdat het voor altijd is. Dus ik zal altijd moeten dielen met de problemen waar ik tegenaan loop. En dat vind ik wel heel zwaar. In het dagelijks leven zit het autisme Jento behoorlijk in de weg. Zo heeft ze veel last van prikkels van buitenaf. Alleen al de reis naar het werk met alle geluiden in het verkeer is een hele beproeving. Maar daar heeft Jento bevonden. Ik dacht dat ik nooit meer betaald werk zou krijgen. Ik zat zo vast met psychische problemen. Dat ik dacht dat ik er niet meer in zat. Ik was eigenlijk daardoor ook ten einde raad omdat dat toch wel mijn doel was. In de periode voordat ik aan het werk ging en na heel veel jaren daarvoor voelde ik me echt heel erg ellendig. Ik vond dat er geen plek was op de wereld voor mij. Ik hater mezelf eigenlijk gewoon. En ik hater het leven. Ik wist ook niet wat mijn rol in dit leven was. Dat het ook wel heel eenzaam maakt. En met uiterzicht in die erg destructief gedrag begon ik mezelf te beschadigen, te veel te drinken. Ik zat te rommelen met eten, dan weer te veel eten, dan weer te weinig eten.  Ik voel me heel erg anders en alleen of zo. Dat mensen het ook niet begrijpen omdat veel mensen het aan de buitenkant niet zien. Daar draag ik eigenlijk altijd een soort van masker en dat kost een deel van energie. Toch was het juist tijdens deze donkere periode dat Jentel op zoek gaat naar een geschikte werkplek. Mijn uitkering dreigde te stoppen en daar schrok ik heel erg van. En ik dacht, dit is de kans, dit is het moment om toch er het beste zelf van te maken en zelf een reintegratie-traject in te gaan. En zo kwam ik bij het IPS-traject. IPS is een bewezen methode waarbij mensen zoals Jentel met een grote afstand tot de arbeidsmarkt intensief naar werk worden begeleid. Via stichting bij 3.0 en het UWV wordt Jentel gekoppeld aan IPS-coach Sandra die direct met haar aan de slag gaat. Ik denk dat ik zo goed mogelijk heb gekozen om naar haar te luisteren en wat haar behoefte is te sluiten. En daarin zoeken naar de match met een passende werkgever. En die match vindt Sandra in werkgever Hans van fietsendepo Ustal. Jentel krijgt een werkerwaaringsplek bij de administratie van het depo. Als slil wordt duidelijk dat ze mag blijven. Jentel is in haar werken gegroeid. Waar ze klein begon en nog wat onzeker was, heeft ze dat langs mijn hand zich eigen gemaakt en begon zich ook steeds beter in het werk te voeren. Zowel Jentel als werknemer en Hans als werkgever worden begeleid tijdens het IPS-traject dat 3 jaar duurt. Hans heeft die feedback van Sandra nodig om Jentel goed te kunnen begeleiden. Je moet als werkgever eigenlijk gelijk het verhaal weten van iemand en niet zozeer welke naam de aandoening heeft, maar meer hoe hen dat hindert in hun dagelijks leven. En daar speel je dan op in. En bij Jentel was het bijvoorbeeld een storingsvrije omgeving wat belangrijk was. En misschien ook een stukje zelfvertrouwen. Eén keer in de zes weken komen Hans, IPS-coach Sandra en Jentel bij elkaar om de voortgang te bespreken. Als we kijken hoe we zijn gestart en hoe het nu gaat, dat we een hele goede match hebben op dit moment. Maar het is wel noodzakelijk dat we het blijven begeleiden om te zorgen dat het een duurzame uitstraling gaat worden. Het meedoen als werkgever aan IPS-traject is heel veel gedoe.  Dat is absoluut waar, maar wat je terugkrijgt, is een hele gemotiveerde medewerker. Het werk levert me op dat ik een doel heb in de week, dat ik mijn hoofd bezig ben, dat ik mijn hersenen gebruik, dat ik nodig ben. Als ik mijn werk niet doe, dan doet niemand het. Het geeft mij heel veel plezier omdat ik zie hoe iemand ombloedt. Het is niet iets wat wij doen, het is iets wat de klient zelf doet. Een fantastische medewerkster die voor elke organisatie een aanwinst zal zijn. Maar we laten dat niet gaan. Ik sta weer midden in het leven. Drie jaar geleden wilde ik alleen maar dood. Ik had helemaal geen hoop meer, nergens op. Nu groeit de hoop heel langzaam. Ik kom van zo ver, ik wist niet dat deze baan me zo goed zou doen. Ik had het beter kunnen omdraaien hiermee afsluiten. Dit is zo impactvol, wat kan ik daar? En ik vredes naam nog aan toevoegen. Dat het natuurlijk helaas niet alle werkgevers, het is natuurlijk wel een succes. Niet alle werkgevers zitten in elkaar en het ligt van het onderzoek van Kim Jansons. Moet je inderdaad per situatie bekijken hoe je daar mee omgaat, wat ook het eerste filmpje duidelijk maakt. Want er zijn ook cijfers en gegevens die minder gunstig zijn. Die zorgwekkend zijn, dat de relatie, dat werd ook al genoemd, de relatie tussen een uitkering hebben en het gebruik van psychische zorg, dat komt er drie keer zo vaak voor. En het onderzoek van het sociaal cultureel planbureau geeft aan dat als het gaat om verzuin psychische kwetsbaarheid, psychische uitval, dat dat oorzaak nummer één is. En het brengt in z'n heel hele force kosten met zich mee. Hoe zo het internationale orgaan geeft aan dat verzuin zo'n 12 miljard per jaar kost en de kosten van uitkeringen, behandeling, etc. gaat richting 20 miljard. Er zijn ook verschillende signalen uit de praktijk die vooral aangeven dat het van belang is. Zoals dat bij IPS, ik denk, ik ga ervan uit dat hier iedereen in de zaal IPS als metodiek kent. Het is in ieder geval kort uitgelegd, ook in het filmpje combinatie van behandeling en mensen een baan aanrijken. Wat wil ik erover zeggen? Om dat te realiseren is een samenwerking van heel groot belang.  En in 2012 al, 10 jaar geleden heeft UIV, hebben voorgangers van mij, de conclusie getrokken dat we hier echt wat mee moeten, ook als de uitkeringsinstantie, ook als de reintegratiebedrijf. En we hebben toen samen met een GGZ Nederland, want nu de Nederlandse GGZ heet, hebben we de handen ineengeslagen. En dat is op dit moment alleen maar, de kansen zijn we licht alleen maar groter, maar de noodzaak is alleen maar groter. Als je ziet hoe de laatste twee jaar de krapte op de arbeidsmarkt verder is toegenomen, grijs en blauw geeft aan dat er een gemiddelde krapte of ruimte op de arbeidsmarkt is. En het rode en roze geeft aan dat er een krapen tot zeer krapen situatie is op de arbeidsmarkt. Dat is in de afgelopen twee jaar dus enorm snel veranderd. En het is nu zo dat voor 100 werkzoekende er 135 beschikbare vacatures zijn. En dan is het ook nog zo dat er ook nog sprake is van een mismatch. Ondanks die krapte op de arbeidsmarkt zijn er beroepen waar te veel aan is. Banken en verzekeringswezen is daar een voorbeeld van door toenemende automatisering. En er zijn, zoals de gezondheidszorgsectoren waar groter tekorten in zijn. En tegelijkertijd zijn er ook nog een deel van de bevolking die wel potentieel heeft, maar niet echt goed in beeld is. Dat wij met een vervelend woord het onbenut arbeidspotentieel noemen. Je zal daar onderdeel van zijn. We noemen het ook wel ongezien talent. En deseldanks is het nog steeds zo dat twee derde van de werkgevers zijn eisen niet aanpast. En eigenlijk op een hele traditionele manier werft. Een vacature opstellen met functieeisen en kijken wie daar aan voldoet. Nog vijf minuten. Dan moet ik een enorme versnelling gaan aanbrengen. In 2012 heeft UIV dagelijks in één geslagen met GGZ Nederland. En in 2018, je ziet hier veel meer ondertekenaars staan, hebben negen andere partijen zich bij het confonant aangesloten. Het confonant dat sterk door werk heet. Dan ga ik dit overslaan. UIV staat ervoor om minder te medicaliseren, meer te normaliseren. Om de toeleiding naar werk en behoud van werk vooral te bevorderen. En om met z'n allen een mentaal meer veerkrachtige samenleving te worden. Het confonant is meer dan, sommige denken het confonant, dat gaat over IBS omdat UIV dat ook sinds 2017 financieert. Maar het gaat over meer dan IBS.  Het gaat ook over de samenwerking met die verschillende partijen. En zeker ook de samenwerking met werkgevers. En werkgevers ondersteunen. En ook kennis opbouwen over wat bewerkzaam is, wat helpt om zoveel mogelijk mensen aan met een baan te laten deelnemen in Nederland. En natuurlijk ook de IBS-trejecten. Dat zijn er inmiddels ruim 6000. En daarvan heeft 40% van degenen die daar gebruik van maken, heeft een betaalde baan. IBS toch nog even iets daarover. In 2003 al in Nederland geïntroduceerd. In 2007 niet alleen in het buitenland, maar ook in Nederland wetenschappelijk bewezen. Evenus best de euros die we daarin steken, die brengen meer op dan wat het kost. En vanaf 2017 is UIV dat gaan financieren voor mensen met een ernstig psychiatrisch aandoening. En twee jaar later is er een extra ministeriele regeling gekomen waardoor ook mensen met in goed Nederlands met een governmental disorder daar gebruik van kunnen maken. En gemeenten die kunnen daar, die krijgen ook de helft van de kosten gefinancierd. Nou, dit is wederom een voorbeeld van een goede werkgever, een goede werknemer die elkaar hier heel erg in kunnen vinden. Eén op de drie van de werkgevers, dat is het goede nieuws, die wil natuurlijk wel. En tegelijkertijd horen we ook, en we horen van degenen die daar positieve ervaringen mee hebben, ook allemaal mooie reacties. Zoals dat, als bij een bedrijf, dat ze de klanten zien dat die organisatie inclusief is, dat werkgevers daar onverwacht positieve reacties op krijgen. Dat medewerkers die ze met misschien wat schroom aantrekken, mensen met een psychische kwetsbaarheid, enorm trouw, enorm loyaal zijn. En dat kwam ook in het filmpje, denk ik, heel goed tot uitdrukking. En dat het ook wat in het team doet, dat in het team er ineens discussies ontstaan die voorheen niet gevoerd werden. Discussies over eigen psychische kwetsbaarheid, dat het eigenlijk ook over ons allemaal gaat, of mensen in onze omgeving. Stigma. Daar heeft Catherine Newtold much about it, zowel can keep it short. Ik vind het op zich een mooi plaatje. Het gaat, het is misschien niet voor niks een man. Ik denk dat mannen gemiddeld er meer moeite mee hebben om daarover te praten, zeker in bedrijven waar veel mannen werken.  Hij heeft misschien een last op zijn schouder of misschien heeft hij juist de kracht op zijn schouder en hij heeft een helm bij zich om af en toe zich toch ook wat extra te beschermen. Wij merken ook dat er heel veel vooroordelen zijn. Tot en met de reactie van werkgevers, mensen met een psychische kwetsbaarheid, die zijn toch gewoon gevaarlijk. Ook die reacties krijgen we helaas nog steeds als UWV. UWV doet ook meer dan alleen IPS-reactum financieren samen met Universiteit van Tilburg, waar het Centrum dat Chou heeft, het centrum voor inclusieve arbeidsorganisatie, is het bedrijfsadvies dat rondom de inclusieve arbeidsorganisatie door hen ontwikkelt. Dat betekent dat we met een bedrijf kijken van dit zijn de reguliere functies, maar als je gewoon kijkt naar talenten, naar taken, kan je het zo anders inrichten dat je op een andere manier mensen met een psychische kwetsbaarheid juist wel aan het werk kan helpen. We hebben een landelijk servicepunt waar al die kennis ook vergaard is, waar onder andere over de methodiek van open hiring werkgevers ook verteld kunnen worden. Open hiring wat inhoudt dat je iedereen die zich aanbiedt, welk dat je daar een gesprek mee gaat voeren en alleen op een paar contraindicaties dan zeg je nee, dan doen we het niet. Als mensen echt het werkritmen niet kunnen volgen of niet volledig of niet zeer onregelmatig beschikbaar zijn, dan is dat daarin een contraindicatie. En ook bij de werkgeverservicepunten van UWV kunnen alle werkgevers terecht om hiermee om te gaan. Waar staan we nu? Het thema is volop in beweging. Door onderzoek door ervaringen uit de praktijk krijgen we daar steeds meer kennis over wat gebundeld is in dat servicepunt psychische gezondheid en werk zoals het hier staat. We gaan ook binnen UWV, ik heb daar hele goede ervaringen mee gezien en gehad binnen de GGZ. We gaan ook binnen UWV aan de slag met ervaringsdiskundigheid en we vinden elkaar in de samenwerking steeds meer regionaal met allerlei partijen en werkgevers en ook landelijk. En daarmee is het onderzoek van Kim voor ons toch ook heel relevant. We gaan kijken hoe we die uitkomsten kunnen vertalen maar na conclusies voor ons, hoe gaan we daarmee om? Je ziet in het filmpje dat we al veel promoten om wel open te zijn over de psychische kwetsbaarheid. 