Andersens Sproken en vertellingen | Hans Christian Andersen | Myths, Legends & Fairy Tales | 6/9
Het mentale varken uit Andersens, Sproken en Vertellingen. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opnamen behoren tot het publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Bart De Leel. Andersens, Sproken en Vertellingen door Hans Keste en Andersen, naverteeld door Simon Jacob Andressen. Het mentale varken. In de stad Florals, niet ver van de Piazza del Gramduca, heeft men een kleine dwastraad die, geloof ik, Porta Rosa genoemd wordt. In deze straat, voor een soort van halwijk groen te verkort wordt, staat een metaalkunster bewerkt varken. Het frisse helderen water vloed uit de bek van dit dier, dat door ouderdom zwart-achtig groen geworden is. Alleen de snuit blinkt, alsof hij gepoleist was, en dat is hij ook door vele holdende kinderen en Latsaroni, ofwel bedelaars, die hem met hun handen aanpakken en hun mond aan de snuit van het dier zetten om te drinken. Het is een schilderachtig toneel, het welgevormde dier door de aardige half naak te knaap te zien omvatten, die de lippen aan zijn snuit zet. Iedereen die ter Florence komt, kan de plaats gemakkelijk vinden. Hij moet de eerste de beste bedelaar mij naar het metalen varken en hij zal het vinden. Het was op een winteravond, de bergen waren met sneeuw bedekt, maar het was maaneschijn en de maand geeft in Italië even veel licht als de zon op een sombere winterdag in het noorden. Ja, nog meer, want de lucht verruimt ons daar, terwijl in het noorden het koude, grauwe zwerken ons ter neerdrukt naar de koude, vochtige aarde die Ema ook op onze doodstkist zal drukken. In de slottuin van de Groothertocht, onder een dak van pijnhout, waar duizenden rozen in de wintertijd bloeien, had een kleine, in lompig geholde knap de gehele dag gezeten, een knap die men als een beeld van Italië zou kunnen beschouwen. Bevallig, glimlachend en daarbij toch leidend. Hij had honger en dorst, maar niemand gaf hem in almoes, en toen het donkere weg en de tuin zou gesloten worden, joegde portier hem eruit. In geruimetijd stond hij dromend op de brug die over de Arno ligt en keek naar de stern die zich tussen de plaats waar hij stond en de prachtige marmere brug de La Trinita in het water afspierlden.  Hij sloeg de weg naar het mentale varken in, kniel de halverwege neer, sloeg er zijn armen omheen, zette zijn mond aan de blinkende snuit en dronk met lange teugen van het frisse water. Dicht daarnaast lag een enige slaablade en een paar kastangjes, deze werden zijn avondmeltijd. Niemand anders dan hij was er op de straat, deze boerde hem alleen toe, en onbeschoomd zette hij zich op de rug van het mentale varken neer, boog zich er voorover zodat zijn wilderige lokken op de kop van het beest rusten en voordat hij zich daarvan bewust was, overviel hem de slaap. Het was middennacht, het mentale varken bewoog zich, hij hoorde het duidelijk zeggen, klein keerhootje, houd je vast, want nu ga ik lopen. En weg liep het met hem. Het was een zondelingenrit, eerst kwamen zij op de Piazza del Granduca en het mentale paard dat het standbeeld van de groot hertog draagt begon luid te hinneken, de bonte wapens op het oude raadhuis schenen doorzichtige beelden te zijn en de David van Michelangelo zwijde met zijn slingig. Overal heerst de lever en beweging. De metalen groepen die Persuus en de Sambijnse magenroo voorstellen, stonden daar alsof zij levend waren, een gil van doodsangst ontsnapte er aan hun lippen en deed zich over het prachtige plein horen. Op de palazzo dikli affuzi, in de zuilegang, waar de adels zich tot de vaste avond vreugd verzameld, bleef het met talenvarken staan. Houd je goed vast, zei de dier, houd je goed vast, want nu gaan we de trap op. De knap sprak nog geen woord. Half zitterde hij, half was hij gelukkig. Ze betraaide een lange galerij, waar hij vroeger nog al eens geweest was. De muren waren met schilderijen behangen. Hier stonden standbeelden en bustes, alles in het helderste licht, alsof het midden op de dag was. Maar het prachtigst was het toen de deur van één daar zij vertrekkend open ging. Ja, de heerlijkheid al daar, herinnerde de knap zich, maar in deze nacht was alles in zijn hoogste glans. Hier stond de naak de schone vrouw, zo schoon als slecht de natuur en de grootste meester over het marmer, haar kunnen vormen. Ze bewoog de schoongevormde ledematen, door fijne sprongen aan haar voeten, onstervedijkheid straalde er uit haar ogen.  De wereld noemt dit de Venus de Medici, aan haar zijde prijgt de marmer een beelde, bij welke het leven des geestes de steen doordroggen had. Het zijn naakte schone mannen, de een werd er zijn zwaard, deze werd de slijpen genoemd, de worstelende gladiatoren vormde een andere groep. Het zwaard werd gewet en er werd gestreden voor de groot din der schoonheid. De knap was door deze glans als verblind, de muren straalde van kleuren, alles was daar leven en beweging. Het beeld van Venus vertoonde zich dubbel, de aardse Venus was zo opofferend, zo vuurig, als Tizia aan haar aan zijn hart gedrukt heeft. Het was wonderbaar om aan te zien, het waren twee schone vrouwen, haar welgevormde onomsluie de leden, strikte zich op de mollige kussen uit, haar borsten verhiven en haar hoofden bewogen zich, zodat haar wildrie gelokken op haar poeselige schouders neergolften, terwijl haar donkere ogen haar gloeiende gedachten uitspraken. Maar geen der beelden waarden het toch geheel uit de lijst tevoorschijn te treden. De groot din der schoonheid zelfen, de gladiatoren en de slijper bleven op hun plaats, want de glans die er van de Madonna, Jezus en Johannes afstraalde, broedden ze daar aan vast. De heilige beelden waren geen beelden meer, het waren de heiligen zelf. Welk een glans en welk een schoonheid van zaal tot zaal. De knap zag ze allemaal, het metalen vaarke liep in mijn stapvoed door al deze pracht en heerlijkheid heen. Het ene beeld verdrog het andere. Slecht één schilderij printte zich diep in zijn ziel, en wel in zonderheid door de vrolijke gelukkige kinderen die erop stonden. De knap had ze eens bij daglicht begroeg. Veelen gaan dit schilderij zeker achteloos voorbij, en toch bevattet het schat van poesie. Het is Christus die in de onderwereld neerdaalt, maar het zijn niet de verdoemden die men om hem heen ziet, nee. Het zijn heidenen. De florentijner Angiolo Bonsino heeft het schilderij vervaardigd. Het heerlijkste is de uitdrukking van de gezichten der kinderen, het volle vertrouwen dat zij in de hemel zullen komen. Twee kleinen omhelzen elkaar al, een kind strekt de hand naar een ander dat lager staat uit en wijst op zichzelf als wilde het zeggen, ik zal wel in de hemel komen. De ouderen staan onzeker, hopende, maar buigend zich in de ootmoedige aanbieding voor de heer Jezus.  Langer dan op één de andere schilderijen rustte de blik van de knap hierop. Het metalenvarken stond ervoor stil, en werd de nauw hoorbare zucht geslaakt. Ontslapte deze uit het schilderij of uit het borst van het varken. De knap hielst zijn handen naar de glimlachen de kinderen op. Daar liep het varken met hem weg, weg door de openstaande voorzaal. Dank zei je toegebracht liefbeest, zei de kleine jongen, en liefkooster het metalenvarken dat het trappen met hem afliep. Dank zei u toegebracht, zei het metalenvarken. Ik heb u, en jij hebt mij geholpen, want als ik een onschuldig kind op mijn rug heb, krijg ik de kracht om te lopen. Ja, zie je, ik mag zelfs onder de straalenderlandtaren voor het mandonnenbeeld komen. Maar niet in de kerk. Maar als jij bij mij bent, kan ik er van buiten door de geopende deur inzien. Klim niet van mijn rug af, want als je dat doet, dan blijf ik doodliggen, evenals je mij overdag in de portarosa zit. Ik blijf bij je trouwbeest, zei de knap. En zo ging het in volle vaart door de straten van Florence tot op het plein voor de kerk Santa Croce. De vleugeldeuren sprongen open. Licht en straalden ervan het altijd door de kerk tot op het eenzame plein. Een wonderbare lichtglans stroomde van het enige gafmonument in de linkerzijgang af. Duizenden bewegbare sterren vormden als het waren een straalenkans daaromheen. Een wapend bord prijkt er op het gaf. Een rode ladder op een blauwe grond schijnt als vuur te gloeien. Dit was het gaf van Galilei. Het monument is eenvoudig, maar de rode ladder op de blauwe grond is een veel betekend zinnenbeeld. Het is alsof het dat ter kunst is, want hier voert de weg altijd langs een gloeiende ladder naar de hemel. Alle profeetende geesters snellen naar de hemel, even als de profeet Elia. Rechts in de gang der kerk scheen iedere beeldzuil op de rijke Sacophagen leven gekregen te hebben. Hier stond Michelangelo daar dante met de lauwe kans om te slapen. Al Fieri, Machiavelli, naast elkaar rusten hier de grote mannen die de trots van Italië zijn. Het is een prachtige kerk. Veelschonig, al mogen ze ook niet zo groot zijn, dan de Marmeredon, de Florence. Het was alsof de Marmeredon klederen zich bewogen.  Alsof de forse gestalten haar hoofd een hoge verrieven en te midden van gezang en muziek opkeken naar het bonte, schitterende altaag waar in het wit gekleden knap een gouden wierokvaten zwijden. De sterke geurs stroomde uit de kerk op het plein. De knap strekte zijn hand na de lichtglans uit en ter stond stelde het metalenvarken weg. Hij moest er zich stevig aan vasthouden. De wind suizde hem om de oren. Hij hoorde de kerkdoer op haar hengs als knassen, terwijl ze dicht ging, maar in een ogenblik schenend bewust zijn hem te begeven. Hij gevoelde het sterpende koude en sloeg de ogen op. Het was morgen. Hij zat, half afgegeden van het metalenvarken, dat daar stond zoals het altijd in de straatpocht aan Rosa plachten staan, nog op de rug van het beest. Angst en vrees vervulderde de knap bij de gedachte aan haar die hij moeder noemde en die hem de vorige dag uitgezonden had om geld op te lopen. Hij had niets. Hij had honger en dors. Nog eenmaal omvatte hij de hals van het metalenvarken, gaf het een kus op de snuit, knikte het toe en wandelde toen voort naar Eendenouste straten, ter nou een nood breed genoeg voor een belade ezel. Een grootte met eindselbeslagen deur stond op een keer. Hier kwam hij in steenentrap met smierige muren en een touw dat voorleuning diende op en kwam in een open galerij die met lompen behangen was. Van hier voerde een trap naar de binnenplaats, waarvan een waterput grote ijzerdraten naar alle verdiepingen van het huis gespannen waren en de ene emmer naar de andere zweefde, terwijl de katrol knarste en de emmer in de lucht tancde, zodat het water op de plaats naar beneden plaste. Weder voerde een vervallen steenentrap naar boven. Twee matrozen, het waren Russen, kwamen vroger naar beneden en hadden de arme knap bijna omver gelopen. Ze kwamen van hun nachtelijke Baganalien terug. Een niet meer jeugdige, maar toch wilderige vrouwen gestalte met prachtig zwachthaar voorgde hen. Wat brengt je thuis? zeiden ze tegen de knap. Wees niet boos, smerkte deze. Ik heb niets, niets hoegenaamd gekregen. En dit zeggende geef hij zijn moeder bij hij Japon vast, alsof hij daarop een kus wilde drukken. Ze draaide het kamertje binnen, dat zal ik niet beschrijven. Sterks zoveel zij daarvan gezegd, dat daarin een pot met een kolenvuur stond.  Een marito, zoals het genoemd wordt. Deze pot tam zij in de arm, warmde zich de handen en gaf de knap een doel met haar ellenborg. Ja, zeker heb je wel geld, zeiden zij. De knap schreeuwde, ze gaf hem een schop met de voet. Nu begon hij nog erger te schrijden. Wil je wel eens stil houden, of anders zal ik je een slag op je kop geven. En ze zwijde met de vuurpots, die zij in de hand hields. Het kind viel met een scheeuw op de grond. Daartat een buurvrouw de kamer binnen. Ook zij had haar marito in de arm. Felicita, wat doe je toch met het kind? Het kind is van mij, antwoorden Felicita. Ik kan het vermoorden als ik wil, maar jij niet, Janina. En ze zwijde met haar vuurpot. De andere vrouw hielde haren op om zich te verdedigen. En nu stieten de beide potten zo gedurch tegen elkaar aan dat scherven, vuur en as in de kamer rondvlogen. Maar op hetzelfde ogenblik was de knap de deur uit, de binnenplaats over en het huis uit. De arme jongen liep zo hard dat hij eindelijk helemaal buiten adem was. Hij hield bij de kerk waarvan de grote deuren zich er start voor hem geopend had, stil en trat deze binnen. Alles straalde hem toe. De knap knielde bij het eerste graf aan de rechterkant neer. Het was het graf van Michel Angelo en als spoeder snikte hij luid. Er kwamen en gingen mensen. De mis werd gelezen. Niemand bemerkte de knap, slechts in achtbare grijzaart neerstaan. Kijk hem aan en ging toe verder, even als de anderen. Hunger en dorst kwelden de kleine. Hij was geheel uitgeput en ziek. Hij kroop in een hoek tussen de marmeren monumenten en viedingsslaap. Het was tegen de avond, toen hij door iemand vakken gemaakt werd. Hij stond op en dezelfde waardige grijzaart stond voren. Ben je ziek? Waar hoor je thuis? Ben je hier de hele dag geweest? Waren enkele der vele vragen die die grijzaart tot te berichten. Ze werden beantwoord en de oude man nam maar met zich mee naar zijn huisje dat dicht in de nabijheid in een zijstraatje stond. Ze draaide een handschoenmakers werkplaats binnen. Een vrouw zat ijverig te naaien.  Een klein wit deenshondje, zo kaal geschoren dat men zijn rooskleurige huid kon zien, sprong op de tafel en maakte voor de kleine knap allerlei kunstjes. De onschuldige zielen kennen elkaar, zei de vrouw en liefkozen de hond en de knap. De laatst genoemde kreeg van de goede liede spijs en drank, en ze zeiden dat het hem vergund was, de nacht bij hen door te brengen. De volgende dag zou Vaade Quizeppe eens met zijn moeder gaan spreken. Hij kreeg een klein armoederbed, maar voor hem, die dik was op de harde stenen vloer had moeten slapen, was dit een koninklijke legerstede. Hoe heerlijk sliep hij en hoe droomde hij van de prachtige schilderijen en van het metalen varken. Vaade Quizeppe ging de volgende mooie geout. De arme jongen was daarover niet blij, want hij wist wel dat het doel van dit uitgaan was hem weer naar zijn moeder terug te brengen. De knap kustde de kleine vrolijke hond en de vrouw knikte beide toe. En welk antwoord bracht Vaade Quizeppe nu terug? Hij sprak druk met zijn vrouw en deze knikte liefkozen de knap. Het is een ferme jongen, zeiden zij. Hij kan een ervaren handschoenmaker worden zoals jij geweest bent en wat zijn zijn vingers fijn en buiszaam. De Madonna heeft hem tot handschoenemaker bestemd. En de knap bleef in dit huis. De vrouw leden hem zelf naaien. Hij adgoed, hij sliepgoed, hij werd vrolijk en begon bij Lisima, zo het het rondje te plagen. De vrouw heeft de vinger dreigend naar hem op, beknorrede hem en werd boos. Dat ging de knap aan het hart. In gedachten verdiept zat hij in zijn kamertje. Vandaar had men het uitzicht op de straat waarin huiden gedroogd werden. Dikke ijzeren speilen waren er voor de ramen, hij kon niet slapen. Het metalen varken vertonen zich al door aan hem in zijn gedachten en eens klaps hoorde hij buiten knoch knoch. Dat was zeker een varken. Hij snelde naar het raam toe, maar er was niets te zien, het was al voorbij. Helpt de signore zijn verfdoos dragen, zei de signora de volgende mooie getegen de knap toen de jonge buurman een schilder voorbij liep en een schilderdoos benevens een groot opgerotstuk doekdoeg. De knap nam de doos over en voordde de schilder.  Zesloeg het de weg naar de galerij in en liepen diezelfde trap op die hem sedert die nacht toen hij op het metalen varken reed wel bekend was. Hij kende de standbeelden en de bustes, de schone marmer en venus en die welke in kleuren leefde. Hij zag de moeder gods, Jezus en Johannesweer. Nu bleven zij voor het schilderij van Bronzino staan wel Christus in de onderwereld neerdaalt en de kinderen om hem heen glimlachen in blijde verwachting van de hemel. Het daarom een kind glimlachte ook, want hier was het in ZEIN hemel. Ga nu maar weer naar huis terug, zei de schilder toen de knap al zo lang was blijven staan totdat deze ondertussen zijn ezel opgezet had. Marke u eens in schilderen, vroeg de knap. Marke reest naar kijken hoe ge het schilderij op dit doek overbrengt. Ik begin nog niet de schilder, antwoordde de man en kreeg zijn zwartkrijt voor de dag. Snel bewoog zich de hand, het oogmat het grote schilderij en als schoners derd enige fijne lijnen zichtbaar werden stond Christus daar toch redswevend evenals op het grote schilderij. Ga nu toch heen, zei de schilder, en zwijgend keerde de knap naar huis terug. Zetten zich op de tafel neer en leren de handschoenen naaien. Maar de hele dag waren zijn gedachten in de schilderij in zaal en daardoor prikte hij zich in de vingers, gedroeg zich links, maar plaardde bij Lissima toch niet. Toen het avond werd en de huisdeur juist open stond, sloop hij naar buiten. Het was nog koud, maar de lucht was heldig en als met sterren bezijd. Hij wandelde door de straten die iets leeg geworden waren en stond alspoedig voor het metalenvarken. Hij boge zich over, gaf het een kus op zijn blanke snuit en zette zich op zijn rug neer. Gezegend bezig zei de hij, wat heb ik naar je verlangt, we moeten vannacht nog eens een ritje doen. Het metalenvarken lag onbeweegelijk en het frisse water vloeide hem uit de snuit. De knap zat schrijdig op hem, daar werd er aan zijn kleren getrokken, hij keek op. Lissima, de kleine kaalgeschoren Lissima blafte, als wilde ze zeggen, Ziet geweld, ik ben er ook, waarom zet je hier neer? Geen vuurige draak had de knap zok en schrik op het lijf kunnen jagen als de kleine hond op deze plaats.  Lissima op straat en wel zonder aangekleed te zijn, zoals de oude vrouw het noemde. Wat moest daarvan komen? De hond kwam in de wintersterks buiten de deur nadat hem vooraf een klein landsvel aangetrokken was, dat uitsluitend voor hem genijdt was. Dit vel, dat met lintjes en schelletjes versierd was, kon met een rood bandje om zijn hals en onder zijn buik vastgebonden worden. De hond zag er dan uit als een geitje, wanneer het hem in de wintertijd vergunnd werd in dit gewaad met de signora te gaan wandelen. Lissima was buiten en niet aangekleed, wat moest daarvan komen? Alle fantasieën waren verdwenen, maar toch kustelde knap in het mentale varken en dan belissima op de arm, het best trilde van de kaal. Daarom liep de knap zo hard als hij maar kon. Waar loop je daarmee, vroegen twee politie-soldaten, die het tegenkwam en waar tegen belissima begon te blaffen, waar heb je dat hondje gestolen, vroegen zij en namen het hem af. Oh, geef het me terug, smerkte de knap. Als je het best niet gestolen hebt, dan moet je thuis maar zeggen dat het op de wacht kan afgehaald worden. Zij noemde de plaats en ging het met belissima heen. Dat was een verschrikkelijk geval. De knap wist niet of hij in de Arno zou springen of naar huis gaan en alles bekennen. Ze zouden hem dan zeker dood slaan, dacht hij. Maar ik wil graag doodgeslagen worden. Ik wil graag sterven. Dan kom ik bij Jezus en bij de Madonna. En hij ging naar huis, hoofdzakelijk, om doodgeslagen te worden. De deur was gesloten en hij kon niet aan de kloppen raken. Er was niemand op de straat, maar er lag een steen en daarmee gooide hij tegen de deur aan. Wie is daar? wechten van binnen geholpen. Ik ben het, zei hij. Belissima is weg. Doe mee open. Hij slaan me dan dood. Er verspreidde zich een algemene schrik door het huis, in zonderheid bij de signora over de arme belissima. Zij kijk, daar stond naar de muur waar het gewaad van de hond placht te hangen. Het kleine lamstvel hing er nog. Belissima op de wacht, riep ze luid uit, jouw ondeugende jongen. Hoe heb je haar de deur uitgelokt? Wat zal zijn koud zijn dat de herdiertje bij die ruwe soldaten? De man moest er dadelijk naartoe.  De vrouw jammerde, de knap weende. Al de huisgenoten kwamen bij elkaar en onder deze begon zich ook de schilder. Hij nam de knap op zijn schoot, hoorde hem uit en bij brokstukken kreeg hij nu de hele geschiedenis van het metalen varken en de galerij te horen. Deze was vrij onbegrijpelijk. De schilder troostte de knap, trakte de oude vrouw tot bedaren te brengen, maar ze was niet tot bedaren te krijgen voordat haar man met Belissima, die onder de soldaten geweest was, aankwam. Dat was een blijdschap. De schilder liefkoosde de knap en tekende wat voor hem. Oh, dat waren heerlijke stukken, kluchtige koppen. Inwaarlijk het metalen varken was er ook bij. Oh, niets kon heerlijker zijn. Met een paar streken prikte het op het papier en zelfs het huis dat er achter stond was er op afgebeeld. Wie toch kon tekenen en schilderen, die kon de hele wereld op zich heen verzamelen. Zodra de knap de volgende dag een ogenblik alleen was, nam hij een potlood in handen en op de achterkant van Eender Prenten trakte hij de tekening van het metalen varken weer te geven. Dit gelukte. Wel was het wat scheef. De ene poot was te dik en de andere te dun, maar het was het toch goed uit te kennen. Hij stond er zelf over verwonderd. Het potlood wilde niet zo gaan als hij wilde, dat merkte hij wel. De volgende dag stond er weer in metalen varken naast het andere en dat was honderd maal beter. Het derde was al zo goed dat iedereen het er wel uit kon kennen. Maar het ging slecht met het handschoenen nijen, langzaam met de boodschappen in de stad. Want het metalen varken had hem geleerd dat alles op het papier gebracht kon worden en de stad Florence is een prentenboek als ben daarin mij wil bladeren. Op de Piazza della Trinita staat een slanken zuil en daarbovenop de Gaudinde gerechtigheid met een blinddoek voor de ogen en een weegschouw in de hand. Alspoedig stond zij op het papier en het was de kleine lening van de handschoenmaker die haar daarop geplaatst had. De verzameling van tekeningen groeide aan, maar nog bevatten zij sterk tekeningen van levenloze voorwerpen. Nu liep Bellissima op zekere dag vorm heen en weer. Pleven stilstaan, zei hij, dan zal je mooi worden en in mijn verzameling van prenten komen.  Maar Bellissima wilde niet stilstaan, zij moest vastgebonden worden. Kop en staart werden nu vastgebonden, zij blaften en maakten sprongen. Het tal moest strak aangehaald worden, daar kwam de senora binnen. Jouw ondeugende jongen, dat arme beest was alles wat zij kon uitbrengen. Zij duwde de knap van zich af, gaf hem een schop, juge maar huis uit. Hem, die de ondangbaarste deugdiet, het opdeurendste kind was, en wenende kusten ze haar kleine, halverworgde Bellissima. Op hetzelfde ogenblik kwam de schilder de trap op. En, hier is het keerpunt in de geschiedenis. In het jaar 1834 werd het de Florence in de Accademia dell'Arti een tentoonstelling gehouden. Twee schilderijen die naast de okander opgehangen waren, lokte een menig de toeschouwen stot zich. Op het kleinste was een kleine, vrolijke klaar bevoorgesteld, die zat te tekenen. Voor model had hij een klein, wit, gladgeschoren deenshorntje. Maar het beestje wilde niet stilstaan en was daarom, zowel aan de kop als aan de staat, met touw vast gebonden. Er was daarin leven en een waarheid die op iedereen indruk moest maken. De schilder vertelde men, was in jonge Florentijn, die als kind op de straat gevonden en door de oude handschoenmaker opgevoet was. En zichzelf het tekenen geleerd had. M'n tans beroemd schilder had hij talent in hem ontdekt toen de knap bij zekere gelegenheid uit het huis gejaagd werd, omdat hij de lievelingen der Signora, een klein hondje, vastgebonden en voor model gebruikt had. De handschoenmakers leling was in uitstekend schilder geworden. Dat bewees dit schilderij, dat bewees in zonderheid het grotere dat er naast ding. Hierop was slechts een enkele, levende figuur, een in lompige kleden, maar mooie knap, die slapend op de straat zat. Hij leunde tegen het metalen varken in de straat portarosa aan. Alle toeschouwers kenden deze plaats. De armen van het kind rusten op de kop van het varken. De klein sliep gerust en de lantaren voor het Madonna beeld wier op een sterk licht, op het bleke, schone gezicht van het kind. Het was een allerprachtigst schilderij. Een grote vergulde lijst omgaf het, aan één der hoeken was een lauwerkans opgehangen. Maar tussen de groene bladeren slingende zich een zwart lins en een lang rauwvloersging eraan. De jonge kunstenaar was juist in die dagen gestorven. Einde van het metalen varken. Het Vriendschapsverbond uit Andersen, Sproken en Vertellingen. Dit is een liepervoksopname.  Alle liepervoksopname behoren tot het publieke domein. Voor meer informatie, of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar het liepervoks.org. Opname door Julie van Walgem. Andersen, Sproken en Vertellingen. Door Hans Christian Andersen. Naverdeld door Simon Jacob Andressen. Het Vriendschapsverbond. Zo hebben wij een klein rijtje gemaakt en reeds verlangen wij naar een ander. Waar naar toe? Naar Sparta? Naar Mycenae? Naar Delphi? Er zijn honderd plaatsen bij het noemen waarvan het hart van reislust klopt. Het gaat de paardenbergbaten op, tussen bomen en struiken door. De enkele reiziger doet zich als een gehele caravan voor. Zelf rijdt hij met zijn gits voorop. Een pakpaard draagt kofferen, tent en bovenjand. Een paar gendarmes komen tot zijn bescherming achteraan. Geen logement met zachte bedden wacht hem na de vermoeide dagreis. De tent is dik, wil zijn dak. En de grote woeste natuur. De gits kookt een pilou voor het avondeten. Noot van de vertaler. Deze wordt van kip en reist in karrie klaargemaakt. Einde van de noot. Duisende muggen zwarmen om de kleine tent heen. Het is een treurige nacht. En morgen voert de weg over sterk geswolle rivieren. Zit vast op uw paard, op dat genieten door de stroom meegesleept wordt. Welk loon valt u voor deze bezwaretendeel? Het grootste en rijkste. De natuur openbaartig heer in al haar grootheid. Iedere plek is historisch, ogen en gedachte zwelgen. De tichter kan het bezingen, de schilder in rijke beeld voorstellen. Maar de geur, de werkelijkheid, die voor eeuwig in de ziel des aanschouwers binnendringt, vermogen zijn niet weer te geven. In vele kleine schetzen heb ik een poging gedaan om een kleine uitgestrektheid van Athene met zijn omgeving aanschouwelijk te maken. En toch, hoe kleurloos staat het geschetsde beeld, hoe weinig geeft het griekenland weer, die treuren, den genius van het schone, welks grootheid en komre de vreemdeling nemmer vergeet. De eenzaam herder bovenop de rotsen zou door een invoudige vertelling van eenzijner levenstondsmoedingen misschien beter dan ik door mijn beelde den genen de ogen kunnen openen, die het land er alleen in één getrekken wil aanschouwen. Laat hem dan spreken, zegt mijn muze. Een gebruik, een eigenaard gebruik, moeten herder daarop de berge de stof voor zijn vertelling aan de hand doen, namelijk het vriendschapsverbond.  Ons huis was uit Leem samengesteld, maar de deurposten besonden uit marmere zuilen die gevonden waren op de plek waar men het huis wouden. Het dak rijkte bijna tot aan de grond toe. Nu was het zwartachtig bruin en lelijk, maar toen het gemaakt werd, bestond het uit een bloeiende oleander en groene laurier takken die achter de bergen vandaan gehaald waren. Rondom onze woning was niet veel plaats. De bergen liepen stijl op en hadden een kale zwarte kleur. Aan hun toppen hing het ik wel zwolke als witte, levende gestalte. Nooit hoorde ik herend hangvogel, nooit danste de mannen hier op de donen van de doedelzak. Maar de plaats was geheiligd uit oude tijden, zelfs naamherner daraan. Zij worden maar stealthie genoemd. De donkere staatige bergen waren al met snee betekt. De hoogste die het langs door het rode schijnsel daaravond zo'n bestraald werd, was de Parnassus. De beek dicht bij ons huis stroomde er vanaf en was eenmaal ook heilig. Nu maakte Ezel haar met zijn poten troepel, doch de stroom gaat verder en wordt weer helder. Hoe herenrig mij iedere plekje in zijn heilige diepe enzaamheid. Midden in de hut werd vuur aangelegd, en als ze heet als daar hoog en gloeiend lach, werd het brood erin gebakken. Als de sneeuw zich zo hoog om ons hut opstapelde, dat zij bijna niet meer te zien was, dan scheen moeder het vrolijkste zijn. Den heelse m'n handen zaren handen, durgde mij een kus op het voorhoofd en zong de liedjes die zij anders nooit zong, want de turken, onze heren, liet het niet toe. En zij zong, op de top van de Olympus, in het Nedergedenne bos, was een oud hart, tof waar zijn ogen van tranen, rode, jaar, groene en lichtblauwe tranen weende hut. Nu kwam er een rebok voorbij en vroeg, wat scheelt er toegaan dat je zo weent, rode, groene jaar, lichtblauwe tranen weent? De turken zijn onze stad gekomen en gebruikten wilde honden bij zijn jacht in de hele troep. Ik jaag ze over de eilanden, zei de jonge rebok. Ik jaag ze over de eilanden in de Diepezee. Maar voordat de avond daalde, was er rebok verslagen en voordat de nacht aanbrak, was het hert gedood.  En als moeder dit zong, werden haar ogen vochtig en aan haar lange wimper sparelde een traan, maar zij pingte dien weg en bakte ons broot in de as. Dan balde ik m'n vuizen zijde, we zullen de turken dood slaan, maar dan herhaalde zij uit het lied. Ik jaag ze over de eilanden in de Diepezee, maar voordat de avond daalde, was er rebok verslagen en voordat de nacht aanbrak, was het hert gedood. Verscheidende dagen en nachten waren wij eenzaam in onze hut geweest. Daar kwam vader thuis. Ik wist dat hij voor mij een mosselsgelp uit de golf van Lepanto zou meebrengen, of ook een mens scherpen blinkend. Ditmaal bracht hij ons in kind, een klein naakt meisje, dat hij onder zijn schaapsbals heelt. Het was in een dierenhuit gewikkeld en alles wat de kleine bezat, toen zij zonder deze op de schoot van mijn moeder lag, waren drie zilveren geldstukken die in haar zwarte lokken vastgemaakt waren. Vader vertelde van de turken die de ouders van het kind doodgeslagen hadden. Hij vertelde ons zo veel dat ik er de hele nacht van droomde. Vader was zelfs gekwetst, moeder verbond zijn arm, het wond was diep. De dikke schaapsbals zat aan het gronnebloed vastgekleefd. Het kleine meisje zal mij tot een zuster zijn. Oh, wat was het beeld, schoon? De ogen van moeder waren niet vriendelijker dan de haren. Anastasia, zoals zij genoemd werd, zou mijn zuster zijn. Want haar vader had zich aan de mijne verbonden naar oud gebruik, zoals wij dit nog in eer houden. Zij hadden in een jeugd broederschap gesloten en het schoonst en deugd saamste meisje uit de gehele omtrek gekozen om hun vriendschapsverbond te wijden. Tick was hoordig van dit zonrelingen treffende gebruik. Nu was het kleine mijn zester. Zij zat op m'n schoot. Ik bracht haar bloemen en de veerderen vogels. Wij dronken samen uit de wateren van de Parnassus en sliepen hoofd en hoofd onder het blauwe rare dakter hut. Terwijl moeder nog menige winteren van de rode, grone en lichtblauwe tranen zong. Maar nog begreep ik niet dat het mijn eigen volk was welks duizendfoutige zorgen zich in deze tranen afspiegelde. Op zekerdag kwamen er drie Frankische mannen. Deze waren anders dan wij gekleed. Hun bedden en tenten hadden zij op paarden en meer dan twintig turken, alle met sabels en gewerige wapend vergezelden hen.  Want ze waren vrienden van de Pasha en hadden berieven van vrijgeleide van hem bij zich. Ze kwamen slechts om onze bergen te zien, om hun sneeuwen wolken te Parnassus te beklimmen en de zonrelingen zwarte stijle rotsen rondom onze hut te bekijken. Zij hadden daar in geen plaat. En konden ook de rook niet verdragen die onder de zoldering bleef hangen en langzaam door de lage deur naar buiten trok. Zij sloegen hun tenten daarom naast onze hut op, bradenlammeren en vogels, schonken zoete krachtige wijnen in, maar de turken mochten daarvan niet drinken. Toen zij wegreisde, vergezelde ik hen een eindweegs en mijn zusje Anastasia hing in een boekenvel genaid op mijn rug. Eén daar Frankische heren zette mij tegen een rots aan en tekenen mij en haar uit, precies zoals wij daar stonden. Wij zagen er als één schepsel uit. Nooit had ik eraan gedacht, maar Anastasia en ik waren immers één. Altijd zat zij op mijn schoot of hing op mijn rug, en als ik droomde, verscheen zij mij in mijn droomen. Twee nachten later kwamen er andere mensen met mes en gewerige wapen in onze hut. Het waren Albanese moedengelieden, zoals moeder zijde. Zij vertoefde slechts korte tijd. Mijn zusje Anastasia zat op de schoot van één hunner. Toen zij weg waren, had zij twee en niet meer drie geldstuk en haar lokken. Zij rolde tabak en papier tussen rookte deze. De oudste sprak over de weg die zij moest inslaan en was daarom trent in het onzekeren. Als ik in de hoogte speeuw, zei hij, dan komt het op mijn gezicht. Als ik naar beneden speeuw, dan komt het in mijn baard. Hier een weg moest er gekozen worden. Zij ging heen en vader vergezelde hen. Als poedig daarop hoorde wij schoten. Er deed zich nogmaals een knal horen. Soldaten drongen ons hut binnen en namen moeder, mij en Anastasia gevangen. De rovers hadden hun verblijf bij ons gehouden. Vader was een aanvoerder geweest. Daarom moesten wij weg. Ik zag de lijken der rovers. Ik zag het lijk van mijn vader en weende totdat ik in slaap viel. Toen ik wakker werd waren wij in de gevangenis, maar de kamer was niet slechter dan die in ons eigen hut. Ik kreeg uien en harzachtige wijn die ze uit een geteerde zak schonken. Vader hadden wij uit de huis ook niet.  Hoe lang wij gevangen bleven weet ik niet, maar er verliepen vele dagen en nachten. Toen wij vrijgelaten werden was het het heilige paasfeest. Ik doeg Anastasia op mijn rug, want moeder was ziek. Zij kon slechts langzaam lopen en het was een heel eind voordat wij aan de zee aan de golf van Lipanto kwamen. Wij draaide in kerk binnen die van beeld op een gouden grond straalde. Het waren engelen en deze zagen er heel lief uit, maar het kwam mij toch voor dat onze kleine Anastasia er even lief uit zag. Midden op de vloer stond de doodskist vol rozen. De Heere Jezus ligt er als een schone bloem, zei mijn moeder, en ze zei, alle mensen omarmden elkaar. Iedereen hield een brandende kaar zijn hand. Ik kreeg er zelf ook een en Anastasia even eens. De doedelzakken klonken, mannen dansen hand en hand de kerk uit en daarbij te waren vrouwen bezig het paaslam te braden. We werden uitgenodigd om er deel aan te nemen en ik ging bij het vuur zitten. Een knap, ouder dan ik, sloeg zijn armen aan. Zo ontmoeten, af Thanides en ik elkaar voor de eerstemaal. Moeder kon vissen te breien, dat gaf haar heer bij de golf een goede verdienste en wij beleefden geruime tijd bij de zeewonen. De schone zee, die al stranes maakte mij door haar kleuren aan de tranen van het hertie denken. Nu eens was hij immers rood, dan groen en dan weer blauw. Af Thanides wist de boot te besturen met een klein anastasia in. Zij gleed over het water als een wolk door de lucht. Als dan de zon onder ging, kleurde zich de bergen met een donkerder blauw. De ene berg geeft zich boven de andere en het verst stond de Parnassus met hun sneewe. In de avond zon schitterde de berg top als gloeiend eizer. Hij zag eruit als of het licht van binnen kwam, want lang na dat de zon onder gegaan was, flickerde hij in de blauwe, heldere lucht. De witte watervogels raakte de waterspiegel met hun vlerken aan. Overigens was het hier even stil als bij Delphie tussen de zwart rotzen. Ik lag in de boot op m'n rug. Anastasia lag aan mijn borst en de sterren boven ons vonkelde nog helder dan de lampen in onze kerk.  Het waren dezelfde sterren en zij zonden op dezelfde plaats boven mij als toen ik de Delphie voor onze hut zat. Eindelijk kwam het mij voor als ik daar nog was. Daar ploften we iets in het water en de boot schommelde hevig. Ik gaf een luidigel, want Anastasia was in het water gevallen. Maar even snel sprong Aftanides haar achterna en al spoedig daarop rijkte hij haar aan mij over. We trokken haar kleren uit, vrongen het water eruit en kleden haar toen weer aan. Dat deed Aftanides. We bleven op het water, totdat de kleren van Anastasia weer helemaal droog waren. We kregen het water van de schrik die we met de kleine pleegzuster gehad hadden en weer leven Aftanides nu immer stil had. De zomer kwam. De zon brandde zo heet dat de bladeren daar bomen verdorden. Ik dacht aan onze coole bergen aan het frisse water dat wij daar hadden. Ook moeder verlangde daarnaar en op zegere avond ondernamen wijden terug reis. Welke rust, welke stilte. Wij liepen door de hoge tijm of schoon de zon zijn blader verzenkt had. Geen enkele herderond moeten wij. Geen enkele hut kwamen wij voorbij. Alles was stil en eenzaam. Slechts een vallende sterzijde dat daar boven de hemel nog leven was. Ik weet niet of de heldere blauwe lucht zelf ligt van zich af dan of het de stralen daar sterren waren. Wij herkenden de omtrekken daar bergens zeer goed. Mijn moeder legde vuur aan, kookte uien die zij meegebracht had en mijn zusje en ik sleepen in de tijm zonder vrees voor de afschuwelijke smidraki. Noot van de vertaler, het Griekse bijgeloof laat het monster uit de onopige sneden maag van geslagde schapen ontstaan die op het veld geworpen worden. Einde van noot van de vertaler. Uitwien smuil vlammen springen of voor de wolf en de jakhals. Moeder zat hem ernaast ons en dat was voldoende voor onze veiligheid. Wij bereikt ons vroegere woonplaats, maar de hut was in een puinhop veranderd. Er moesten ze nieuwe gebouwd worden. Enige vrouwen hielpen moeder en binnen weinige dagen waren de muren opgetrokken en was er een nieuw dak van Olyander opgezet. Mijn moedere vlocht van huiden en boomschers vele voedralen verflessen. Ik hoefde de kutten er priesters.  Noot van de vertaler, een boer die kan lezen wordt ik wel eens priester en mennoemt hem dan Allerheiligste Heer, de geringere standkust de grond die hij betreden heeft. Einde van noot van de vertaler. Anastasie aan de kleine schilpadden waren m'n speelkameraden. Op zekere dag kregen wij bezoek van de geliefde Afdanides. Hij verlangde zo onze zeentijd en hij bleef twee volle dagen bij ons. Na verloop van een maand kwam hij weer zoals een korfu wilde. Voraan vechter wilde hij ons verweld zeggen. Voor onze moedere bracht hij een grote vis mee. Hij wist zeer veel te vertellen, niet alleen van de vissers aan de golf van Ipanto, maar ook van koningen en helden die eenmaal Griekenland beheerst hadden evenals nu de turken deden. Ik heb de rozenbomen knopsinkrijgen en gezien hoe deze zich een dagen en weken tot een bloem ontblooide, hij werd het eerder aandacht. Hij had een rood zo ging het ook met Anastasia. Zij was een mooi volwassen meisje en ik een krachtige jongeling. De bosheid op het bed van moeder en van Anastasia had ik zelf afgestroopt van de dieren die onder mijn schot gevallen waren. Jaren waren er verlopen. Nu kwam op zegerafend Afdanides slank als er iets krachtig en bruin. Hij gaf ons al een kus een wis van de grote zee van Malta's vestingwerken en een zonderlinge graven te vertellen. Het klonk mij wonderbaar in de oren als een legende ter priesters. Ik zag met een soort van eerbied tot hem op. Wat weet je veel, zei ik. Want kun je hem aardig vertellen? Gij had me toch eenmaal het schoonste verteld, zei hij. Gij had mij verteld wat mij nooit uit de gedachte gegaan is. Van het schone, oude gebruik, het vriendschapsverbond. Dat gebruik dat ik wel graag zou willen navolgen. Broeder laat ons beide ook even als de vaders van u en Anastasia gedaan hebben, naar de kerk toe gaan. Het schoonste en de onschuldigste meisjes Anastasia zij moet ons wijden. Geen volk heeft toch schooner gebruiken dan wij Grieken. Anastasia, bloos als een jonge roos, mijn moeder gaf Afdanides een kus. Op een uur afstands van onze hut daar waarop de rotse losse aarde ligt en enige bomen schaduwarpen stond de kleine kerk. Een zilverlamp heng voor het al daar. Ik had mijn beste kleren uitgedrokken.  De wisse Fusonella viel een rijke plooie langs m'n heupen heer. Het rode wanbui sloot mij nauw om te leden. Aan de kwast van m'n vest is dat zilver. In m'n gordel staken messen en pistolen. Afdanides had zijn blauwe kleding aan zoals Griekse zeleden dragen. Op zijn borst hing een zilvere plaat omzet met schitterende stenen. Z'n scherp was kostbaar, zoals slechts de rijke heren ureendragen. En geen kon wel zien dat onze plechtigheid wachtte. Wij traden de kleine, stille kerk binnen waar de avondzond door de deuren de brandende lamp en de bond te beelden op de gouden gronden bestraalde. Wij kneelde op de trappen van het al daar neer en Anastasia plaatste zich voor ons. Een lang witte waad heng los en luchtig om haar schone gestalte. Haar blanke hals en haar borst waren met een ketting van oude en nieuwe munten bedekt. Deze vormde een kraag. Haar zwart haar was op het hoofd opgestoken en werd door een klein hoofdeksel van zilver en gouden munten vastgehouden die in de oude tempels gevonden waren. Een schoonere zeraad bezat geen Griekse meisje. Haar gezicht vonkelde. Haar ogen waren als twee sterren. Stil baden wij alle drie. Daar heb vroeg zij ons. Wilt geen vrienden zijn en leven en dood? Ja, antwoordde wij. Wilt u wat er ook mogen gebeuren, dit herinneren. Mijn broeder is een deel van mij. Mijn geheim. Mijn geluk is het zijne. Op overring, volharding. Alles in mij behoort hem, zowel als mij. En wij herhaalden ons. Ja. Zij legde onze handen in elkaar, drukte ons in kus op het voorhoofd en wij baden weer zachtjes. Nu dat de priester uit de deuren naast het altar eenzeegende ons alle drie en een gezang van de andere heiligste heren klonk achter de muur van het altar. Het verband van eeuwig vriendschap was gesloten. Toen wij opstonden, zag ik mijn moeder wenende aan de deur daar kregen staan. Wat was het voorlijk in onze kleine hut en aan Delphie's bronnen? De avond voordat Aftanides zou vertrekken zat hij pijnzint evenalzik tegen de heling de rots aan. Zijn arm was om een middel geslagen de mijnen om zijn hals. We braken over de ellende van Griekenland en over de mannen die het kon vertrouwen. Iedere gedachte onze zielen lag duidelijk voor ons bij de open. Nu geef ik zijn hand. Eén ding moet je nog weten.  Eén ding dat tot hier toe slechts ik en God geweten hebben. Mijn gehele ziel is liefde. Het is een liefde stijker dan ik die mijn moeder en u toedraag. En wie hebt gelief? Voordat Aftanides. En zij gezichten zijn hals ver de vuur rood. Ik heb Anastasia lief, zei ik. En zijn hand beefde in de mijnen. Hij werd zo witt als een doek. Ik zag het. Ik begreep het. En ik merkte dat ook mijn hand beefde. Ik boog mij naar hem voorover. Drukte hem een kus op het voorroof en vluisterde. Ik heb het daar nooit gezegd. Zij heeft mij misschien niet lief. Broeder, tenke aan. Ik zag haar dagelijks. Zij is aan mijn zijde opgegroeid. En u zal zij toe behoren. Zijde hij. Ik mag je niet bedrigen. En ik wilde het ook niet. Ook ik heb haar lief. Maar morgen vertrek ik. Over een jaar zien we elkaar weer. Dan zijt je gedrouwd niet waar. Ik bezet die in de goud. Het behoort u toe. Gemoet, gezalt het aannemen. Zwijgend wandelten wij over de rotsen. Het was laat op de avond. Toen wij voor de hut van mijn moeder stonden. Anstasia hield onze lamp toe. Toen wij benentraden. Mijn moeder was er niet. Ze keek verwonderlijk bij moedig naar Aftanides. Morgen. Gaat u ons verlaten. Zijde zij. Wat spijt me dat? Spijt het u? Zijde hij. Er is geen mij in deze woorden. Een smarte leg je even groot als mijne. Ik kon niet spreken. Maar hij greep haar bij de hand en zijde. Zijn zwijgend bewijst juist zijn liefde. Anastasia beefde een barse in tranen uit. Nu zag ik slechts haar. Dacht slechts aan haar. Sloeg mijn armen maar middelen. Zijde, ja. Ik heb uw lief. Ze drukte haar lippen op de mijne. En sloeg haar armen om mijn hals. Maar de lamp was op de grond gevallen. Het was donker om ons heen. Evenals in het hart van de armen Aftanides. Voor het aanbreken van de dag stond hij op. Kussen ons alle tot afscheid. En ging heen. Aan mijn moeder had hij zijn geld voor ons gegeven. Anastasia was mijn verloofde. En haar verloofde van weinige dagen mijn vrouw. Einde van het Vriendschapsverbond. Het Luciferse meisje. Uit Andersen Sproken en Vertellingen. Dit is een Librivox op Nederland. Dit is een Librivox-opname. Alle Librivox-opnamen behoren tot de publieke domijn.  Voor meer informatie of om je aan te melden of vrijwilliger ga naar Librivox.org. Andersen Sproken en Vertellingen. Door Hans Christian Andersen. Na verteld door Simon Jacob Andersen. Het Luciferse meisje. Het was snarpend koud. Het sneeuwde en begon er donker te worden. Het was de laatste avond van het jaar. In deze kouden en in deze duisternis liep op straat in klein arre meisje blootshoofd en bare voets. Toen zij het huis uit ging had zij wel een zwaar pantoffels aangehaald. Maar wat helpt dat? Het waren hele grote pantoffels die haar moeder tot dus ver gedragen had. Zo groot waren zij. De kleine echter verloor deze toen zij over de straat heen snouden en twee rijtuigen was gekkelijk hard voor bijreden. De ene pantoffel was niet weer te vinden en de andere had een jongen opgeraapt en snouden er mee weg. Daar liep nu het kleine meisje op bloot te voeten. Die rood en blauw van de kou waren. In een oud schoort zei hij in hele voorraad luciferstoosjes en één daarvan hield zij in de hand. Niemand had er de hele dag één van haar gekocht. Niemand had haar zelfs een ouwmoes gegeven. Sidderend van koude en honger sloopt de armen kleine voort als een beeld van jammer en alende. De sneevlokken bedekten haar lang blond haar. Dat in prachtige loken op haar schooi dat sneer gehoefde. Maar daar aan dacht zij niet. Al de ramen waren helder verlicht en het roek heerlijk naar gronden gebraat. Want er was ordejaarsavond. Ja daar aan dacht zij. In een hoek die geformd werd door twee huizen waarvan het ene in weinig meer dan het andere vooruit sprong zette zij zich op haar horeken neer. Her voetjes had zij na zich toegetrokken. Maar nu werd zij nog kouder en na huis durfden zij niet. Zij had in misschien enkel doosje lustifers verkocht en bracht geen cent mee. Van haar vader zou zij zeker slaag krijgen. En thuis was het ook oud. Boven zich hadden zij slechts het dak. Waardoor de wind heen vlood. Al mochten de grootste reeten ook met stro en lompendicht gestopt zijn. Haar handjes waren bijna geheel van de kou verslijft. Eén enkel lustifertje zou wel wel goed doen. Als zij er maar een uit doosje durfden nemen. Dit tegen de muur afstrijken zich de vingers daar aan warmen. Zij herden erin uit.  O, wat glom, wat brand dit. Het was in warme herderen vlam als een lichtje. Toen zij haar haar handen boven hield. Het was in wonderbaar lichtje. Het scheen het kleine meisje werkelijk toe als os zij bij een grote ijzeren kachel zat. Wat brandde het vuur erin. Welk een heerlijke warmte gaf het van zich. De kleine strikt haar voeten reeds uit om ook deze te warmen. Maar daar ging het lichtje uit. De kachel verdween. Zij hield slechts een klein stompje van het afgebrande lucifertje in de hand. In tweede werd tegen de muur afgestreken. Het gaf licht en waar het schijnsel op de muur viel, werd deze doorzichtig als een sluier. Het was een witte tafellaak uitgespreid. Daarop stond prachtig porselijnen vaatwerk. Een heerlijk dampte de gebraadig gans, die met apperen en gedroogde pruimen opgevuld was. En wat nog prachtige om te zien was, de grond van de schootel na beneden wachtelde over de vloer met mes en vork in de bos en kwam naar het arme meisje toe. Daar ging het lucifertje uit. En nu bleef slechts de dikke vochtige koude muur over. Zij stak nog lucifertje aan. Daar zat zij nu onder de heerlijke kersboom. Deze was nog groter en prachtiger dan die welke zij door de glazen deur bij een rijke koopman gezien had. Duizenden lichten brand daar op de groene takken en bonteprenten zoals die, welke er voor de winkelraamen te zien waren, zagen op haar neer. De kleine strikte haar bij de handjes ernaar uit. Daar ging het lucifertje uit. De kerst liggen tegen al hoger en hoger. Zij zag ze nu al sterren aan de hemel. Eén daarvan viel naar beneden en vormde een lange, vuurige streek. Nu sterft er iemand dacht het kleine meisje want haar oude grootmoeder, de enige die haar ood had liefgehaald met die nu dood was had haar verteld dat er, als er in ster naar beneden valt een ziel tot god opstijgt. Zij strikt weer een lucifertje tegen de muur af. Het werd wederhelder en in den glans daarvan stond haar oude grootmoeder helder en glinsterend, vriendelijk en liefderrijk. Grootmoeder riep de kleine uit. Oh, neem mij mee. Ik weet dat je weer verdwijnt als het lucifertje uitgaat.  Je verdwijnt evenals de warme kachel, evenals het heerlijke gansen gebraat en de grote, prachtige kerstboom en zij strikt al de lucifers uit de doosje af want zij wilde haar grootmoeder zo graag bij zich houden en de lucifers schitterden met zoek in glans dat het helder er werd dan midden op den dag. Her grootmoeder was vroeger nooit zo mooi, zo groot geweest. 