Kleine Dorrit | Charles Dickens | Literary Fiction | Audiobook Full | Dutch | 28/29
Elfde hoofdstuk van deel vier van kleine Dorrit door Charles Dickens, vertaald door AG van Tricht. Deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger ga naar LibriVox.org. Opname door Marcel Koenders. De zon was ondergegaan. De straten waren slechts schemerachtig verlicht. Toen de zonderlingen gedaanten, ze, na 15 jaren, voor het eerst wederbetrad. In de onmiddelijke nabijheid van het oude huis viel zij weinig in het oog, want er waren daar slechts enkele mensen die haar opmerkten. Maar toen zij de donkere, smalle steegjes die naar de rivier leiden en de London Bridge achter de rug had, hem de hoofdstraaten bereikten, trok zij de algemene aandacht. Vast beraden met verwilderde blik, zo snel haar zwakke voeten, het gedoogden, onzeker, opzichtige kleed, in haar zwarte japon, en haastig ongeslagen schaal. Broodmager en doodsbleek drong zij overal doorheen, zonder op iets of iemand meer achter slaan, dan een slaapwanderlaarster. Waren zij op een voetstuk geplaatst en aan ieder tentoongesteld, zij zou niet meer de aandacht hebben getrokken. Slenteraars bleven staan om haar na te kijken. Mensen die het druk hadden en haar tegenkwamen, werden gestuid. In hun vaart vertraagden hun gang en wenden het hoofd om, wie in gezelschap van anderen was vervluisterend. Wat is dat? En haar waayende kleding scheen een draaikolk te vormen, waarin de nieuwsgierigsten onder de leeglopers meegesleept werden. Na zoveel jaren, zo goed als in een cel opgesloten te zijn geweest, maakten het gevoel om haar heen en al die starende ogen haar duizelig, evenals de vreemde gewaarwoording van in de lucht te zijn en nog meer die van haar eigen benen weer te gebruiken. Overstelt door een indruk die alles wat zij in zoveel jaren niet gezien en zij zich zo anders voorgesteld had in haar afzondering, liep zij voort zich niets aantrekkende van de woelige, verbaasde menigte om zich heen. Geheel verdiept in het warnest, haar eigen gedachten. Maar naar een eind voorgelopen te hebben voelden zij de noodzakelijkheid om de weg te vragen. En toen zij dit op een geschikt punt deed, hinderten haar al die nieuwsgierige gezichten om haar heen. Waarom blijf je zo om haar heen staan, volg zij bevend. Zij die het dichtstbij stonden, antwoorden niet, maar uit de achterste rijk klonk een stem die riep omdat je gek bent. Ik ben even minder gek als één van jullie.  Ik vraag de weg naar de Marshallsea. Dat is al een bewijs dat je gek bent, want die is hier vlak tegenover. Een jong mens met een goedhartig, vertrouwen inboezement gelaten drong door de lachende menigte heen. En zij, moet u in de Marshallsea zijn, gaat u dan maar mee. Ik ben daarop wacht, volg mij maar. Zij legde haar hand op zijn arm en hij bracht haar naar de overzijden van de straat, terwijl de menigte kwaat dat er aan hun pret zo spoelig een einde gemaakt werd aan alle kanten opdrong. En riep dat zij betlam en niet de Marshallsea hebben moest. Weldra was de poort achter haar gesloten en zij aan het vrede Jan Haagel ontrokken in de portiersloorje waar reeds. Een geelachtig licht strijd voerde met de schaduwen in de gevangenis, kwam zij een weinig tot rust. Wel, John, zei de Sipir, wat is dat? Niets, vader, dan dat deze dame de weg niet kennende door het volk in de maling genomen werd. Wie moet u hebben, je vrouw? Is je vrouw Dorrit hier? Het jong mens was eensklapps vol belangstelling. Je vrouw Dorrit, ja, die is hier. Wie bent u als ik vragen mag? Mevrouw Klenem, de moeder van meneer Klenem, zij drukte de lippen op elkaar en aarizelde. Ja, zeg haar maar dat zijn moeder hier is. Ja, kijk eens, de familie van de gouverneur is buiten. En nu heeft de gouverneur in zijn woning een kamel afgestaan aan je vrouw Dorrit, om die te gebruiken wanneer zij dat verkist. Zouden u niet beter doen haar daar te bezoeken? Zij stemde dit toe en hij ontsloten poort, geleide haar langs een trap naar het wonenhuis van de gouverneur en bracht haar in een vrij duisteren kamer waar hij haar alleen liet. Het venster in deze kamer zag uit op de binnenplaats waar nog een aantal gevangenen heen en weer wandelden, of uit de ramen hingen om met elkaar te praten. Hunne gevangenschap zo goed doorbrengende als op zo'n warme zomeravond mogelijk was. Het was drukkend, benauwend tussen die hoge muren en mevrouw Klenem nog voorbijsterd. Van al het ging zij die avond had doorleefd, stond naar buiten te kijken. Toen zij een zachte stem achter zich hoorde, die vroeg, is het mogelijk, mevrouw Klenem, dat u zo gelukkig hersteld bent.  En zij bleef steken, want in het gelaat dat zich naar haar toekerde, was nog geluk, nog gezondheid te bespeuren. Het is nog herstel, nog terug keer van krachten. Ik weet niet wat het is. Met een zenuwendige handbeweging gaf zij te Klenem hierover maar te zwijgen. Er is u hier een pakje gebracht, met verzoek het aan Artuur te geven, indien het niet voor de nacht wordt teruggehaald. Ja, geef mij dat. Kleine Dorret haalde het tevoorschijn en gaf het haar in de hand, die uitgestrekt bleef, nadat zij het ontvangen had. Weet u iets van de inhoud? Nog niet bekomen van de schrik die deze onverwachte ontmoeting haar veroorzaakt had, antwoorden zij nee. Lees de inhoud dan. Kleine Dorret nam het pakje uit een nog steeds uitgestoken hand en verbrak het segel, waarna mevrouw Klenem, haar, de aan haar gerichte brief, liet behouden en de anderen zelf behield. De schaduw van de muur en de gebouwen maakte de kamer te donker om te lezen, zodat Kleine Dorret bij het geopende fenstiging staam, waar nog een klein stukje van de helderen avond hemel te zien was. Na een afgebroken uitroep van verbazing of schrik las zij de brief tot het einde door, keek toen om en vond haar vroegere meesteres geknield liggen aan haar voeten. U weet nu wat ik gedaan heb. Ja, dat geloof ik, dat vrees ik, maar ik ben er zo van ontsteld. Ik heb zo'n diep meedleidem, het bedroeft mij zo dat ik alles wat ik gelezen heb nog niet genoeg in mij heb kunnen opnemen, zij Kleine Dorret bevindt. Ik wil u teruggeven wat ik u onthouden heb, als u het mij maar vergeven wilt. Kunt u dat? Dat kan ik en de hemel weet dat ik het doe. Knieel nu niet voor mij, u bent te oud om u zo voor mij te vernederen, ook zonder dat vergeef ik het u van ganse harten. Ik heb nog meer te vragen, goed, maar niet in deze houding, zij Kleine Dorret. Ik kan uw grijze haren niet zoveel lager zien dan de mijne. Sta op, bid ik u, laat mij u helpen. Met deze woorden richten zij haar op en stond nu voor haar wel nog huiverend, maar zij keek haar toch met een ernstig blik aan.  Het grootste verzoek dat ik u doen wil en dat nog een tweede inzicht sluit, is dat gezobarm hartig en welwillend zult zijn artuur hiervan onkundig te laten tot ik dood ben. Mocht gemenen, na er ernstig over te hebben nagedacht, dat het tot zijn best wil zo zijn, als hij het voor die tijd wist, vertel het hem dan. Maar zo enigszins mogelijk spaar mij tot ik dood ben. Het doet mij zo'n verdriet en het ging ik gelezen heb, heeft mij, zo in verwarring gebracht, antwoordde Kleine Dorret, dat ik u bijna niet kan kan antwoorden, als ik er zeker van ben, dat het niet tot het best wil zou zijn van meneer Klenem. Ik weet dat u zeer aan hem gehecht bent en allereerst zijn belang in het oog zult houden. Meer vraag ik ook niet, maar wanneer u dat alles goed overwogen hebt en meent mij dat gedurende de korte tijd die ik nog te leven heb te kunnen besparen, doe het dan. Dat beloof ik u, godzegene u daarvoor. Zij stond in de schaduw, zodat zij voor Kleine Dorret niets was dan een kleine, gesluierde gedaamte. Maar de stem klonk aandoenlijk en tegelijk vuurig smekend. Even min als Kleine Dorret gedacht had, dat die verstijfde ledematen zich nog eens zouden bewegen. Had zij zich kunnen voorstellen dat achter die strakke ogen nog een hartverborgen was. Het zou u misschien verbazen, ging zij op forserend toon voort. Dat ik liever mijn bekentenis aan u doe, aan u die ik onrecht heb aangedaan dan aan de zoon van mijn vijandin. Want zij heeft mij onrecht aangedaan. Zij zondigde niet alleen eigenlijk tegen de heer, maar zij deed mij onrecht. Zij maakte van Arthur's vader voor haar zelfen wat hij voor mij had moeten zijn. Van de dag van ons huwelijk af was ik zijn schrikbeeld en dat had zij van mij gemaakt. Ik stond beide in de weg en dat was haar schuld. U die Arthur lief hebt, ik zie dit aan de bloos op uw wangen. Mogen die bloos de dageraad zijn van velen gelukkige jaren voor u beiden. U zult misschien al gedacht hebben waarom ik mijn geheim niet even goed aan hem toe vertrouw als aan u. Terwijl hij toch ook zo'n edelhard heeft en zo barmartig is, hebt u dit al niet gedacht.  Geen gedachte kan aan mijn hart vreemd zijn, antwoorden kleine dorpt. Die voortspruit uit de wetenschap dat men van meneer Klenham alleen barmartigheid en edelmoedigheid te wachten heeft. Daaraan twijfel ik geen ogenblik en toch is Arthur de enige persoon op de wereld. Voor wie ik het verbergen wil, zolang ik zelf nog op die wereld ben. Hij heeft van zijn jeugd af mijn harde kasteilende hand gevoeld. Ik was treng voor hem, wetende dat de zonden der ouders verhaald worden op hun kinderen en dat de heer Toornig moest geweest zijn over zijn geboorte. Ik heb bij hem gezeten met zijn vader, die versmachte van tedigheid voor zijn kind. Maar ik heb hem belet, daar aan toe te geven, opdat het kind door hardheid bevrijdt zouden worden van de smet die op hem kleefde. Ik heb het vol angst van zijn boek naar mij zien opkijken, met de ogen zijn er moeder, gevoeld hoe het trachten mij tot zachtheid te stemmen, met de manieren zijn er moeder en dat deed mijn hardheid voor hem toenemen. Haar toehorderes huiverde zo dat zij een ogenblik de stroom haar erwoorden, die als uit het graf schenen te komen moest uiten voor zijn best wil, niet als zoenoffer voor de mij aangedane belediging. Wat was ik en wat zou dat betekend hebben bij de vloek des hemels? Ik heb dat kind zien opgroeien, niet als een bijzonder vroomkind, want daarvoor lag de zonde zijn er moeder te zwaar op hem, maar als een eerlijk en oprecht kind, dat mij onderdanig was. Hij heeft mij nooit liefgehaald, zoals ik eens half hoopte. Zo broos zijn wij en zo worstelen de bedoorven neigingen van het vlees tegen onze plicht en onze taak. Maar hij heeft mij altijd geacht en altijd zijn plicht jegens mij gedaan. En dat doet hij tot op dit uur. Met een ledige plaats in zijn hart waarvan hij nooit de oorzaak heeft gekend, is hij van mij weggegaan om zijn weg door de wereld te vinden. Maar ook toen heeft hij naar mijn wensen geluisterd en die geërbiedigd. Zo is de verhouding tussen ons geweest. Begrijp u nu dat ik voor geen gelder wereld zou willen hebben, dat hij in mij een ander zag dan ik ooit voor hem geweest ben. Dat ik tenminste zijn achting wil behouden. Het is tijd genoeg wanneer ik er niet meer ben.  Laat mij nimmer voelen dat ik bij mijn leven voor hem dood ben, volkomend verdwenen zoals iemand die bij een aardbeving verzolgen wordt. Zelfs nu zie ik dat u al voor mij huivert. Kleine dorret kon dit niet tegenspreken, zij deed haar best het niet te tonen. Maar kom toch in één, bij de gedachten aan de geestelijke marteling, welke die kleine, tengere vrouw had moeten doorstaan en ook tans. Nog doorstond. Nu zij, haar gemoetsgesteldheid, zonder enige terughouding blootlegde. Ik heb gedaan wat mij opgelegd was te doen, hernam me vrouw Klemm. Ik heb mij verzet tegen het kwaad, niet tegen het goede. Ik ben een werktuig geweest ter strenge bestrafing van de zonden. Zijn niet door alle tijden heen eenvoudige zondaren opgeroepen, geworden om de zonden te straffen. Door alle tijden heen herhaalde Kleine Dorret. Had ik, zelfs al had het onrecht mij aangedaan, mij tot vraagzucht gedreven, geen rechtvaardiging kunnen vinden. Niet in oude tijden, toen de onschuldigen bij duizenden tegelijk, werden gedood met de schuldigen samen, toen de toren van de hater van al wat onrechtvaardig was, zelfs niet met bloed kon worden geblust. O, mevrouw Klemm, mevrouw Klemm, antwoordde Kleine Dorret, dergelijke daden van toren en onverzoenlijkheid zijn nog een troost, nog een gids voor u en mij. Ik heb mijn leven doorgebracht in deze gevangenis en niet dan zeer gebrekig onderwijs gehad, maar laat ik u toch mogen wijzen op lateren, betere tijden. Laat u toch alleen leiden door hem die de zielen genas, de doden opwekte door de vriend van allen die bedroefd en bedrukt waren, door de geduldige meester die traan van medeleiders rijden over onze zwakheden. Wij kunnen onmogelijk van de goede weg raken, indien wij maar alles op zij zetten, behalve de gedachtenis aan hem. Hij kende geen vraag of strafoefening, alleen liefde. Wanneer wij in zijn voetstappen treden, kunnen wij nooit afdwalen. Daarvan ben ik overtuigd. In het zachte licht van het venster, opkijkende van het toneel, haar beproevingen, in jonge jaren naar de schitterende hemel, vormde zij geen groter contrast met de zwarte gestalte in de schaduw, dan het leven en de leer waarin zij haar steun vond, met de geschiedenis en het leven van de vrouw tegenover haar. Deze broog het hoofd en bleef zwijgen tot de gevangenisschel begon te luiden.  Luister, zeiden zij, opschrikkende, ik heb nog een verzoek, een verzoek dat geen uitstel kan leiden. De man die dit pakje bracht en de bewijzend van mijn schuld in zijn bezit heeft, wacht in mijn huis om afgekocht te worden. Ik kan dit Arthur niet besparen dan door die man af te kopen. Hij vraagt een grote son, meer dan ik bijeen kan krijgen, tenzij hij mij de tijd laat. Hij wil echter nog van vermindering, nog van uitstel horen en dreigt mij naar u toe te gaan, indien hij bij mij niet slaagt. Wilt u met mij naar mijn huis gaan en hem zeggen dat u alles weet? Wilt u met mij meegaan en trachten hem te overtuigen? Wijger mij dit niet, want ik vraag het uit naam van Arthur. Al durf ik het niet vragen ter wille van hem. Kleine Dorret was ter stond bereid. Zij keerde nog even naar het inwendige van de gevangenis terug en was toen gereed. Samen gingen zij een andere trap af, de portiersloorje vermijdende en bereikten zo de straat. Het was één der zomeravonden waarop het niet voelkomen duister wordt. De straat en de brug lagen duidelijk voor hen en schitterend sprijden zich het uitspansel boven hen uit. De mensen stonden of zaten voor hun huizen, speelden met de kinderen en genoten van de prachtige avond. De vermoeienis na het dagwerk was vergeten. Niemand haaste zich meer. De kerktoorns schenen uit de nevel naar voren te komen en veel dichterbij te zijn. De rook uit de schoorstenen was veel helderder dan gewoondelijk. De sporen van de zonsondergang vertonen zich nog langs de randen naar wolken, die langzaam voortdreven langs de horizon. Uit het zenit straalden grote bundels ligt over de gehele breedte van het uitspansel als teken van het gezegende verbond van vrede en liefde dat de dornekroon had toen overgaan in een stralenkrans. Neume vrouw Klenem aan de zijde van kleine dor het voortsreed viel zij minder in het oog en werd zij met rust gelaten. Zij verlieten de grote straat op hetzelfde punt waarop zij die straks was ingeslagen. Ze vonden haar weg door de vele smallen en kronkelende steegjes die allen verlaten waren en bereikten het hek. Op hetzelfde oog omlik werd echter de stilte verbroken door een plotseling geruis als van naderende donder.  Wat was dat? Wij moeten ons haasten, riet me vrouw Klenem, maar kleine dor het uiten, een doordringende kreet en hield haar terug. Eén, bijna ondeelbaar ogenblik stond het oude huis voor hem met de rookende man in het venster, maar in het volgende scheurde het op vijftig plaatsen en storten het met donderend geweld in een. Verdoofd door het geraas, verblimd en bijna stikkend van het stof verborgen zij het gelaat achter de handen en bleven als vastgeworcht tot op dezelfde plekstaam. De stofvolk tussen haar en de schitterende hemel verdeelde zich voor een ogenblik en toen zij, verbijsterd door de schrik om hulp riepen en opkeken, zagen zij nog juist hoe de grote klompschoorstenen wachtelden, afbrak en op de ruïnen neerstorten als of zij te verpletterde schurk nog dieper wilden begraven, zwart en onherkenbaar van het stof en wel snelden zij het hek uit en de straat op, al hulp roepende, maar de schrik en de inspanning waren voor mevrouw Klenem te groot geweest. Plotseling zakten zij op de straat in één en van dit ogenblik af was zij niet meer in staat om een vinger te verroeren of een woord te spreken. Drie volle jaren bracht zij nog door in een rolstoel, met aandacht kijkende en luisterende naar de personen om zich heen, schijnbaar ook alles begrijpende wat er gesproken werd. Het stilswijgen, zo lang met opzetbewaard, was haar nu opgelegd. Zij kon haar ogen bewegen en een bevestigende of ontkennende beweging met het hoofd maken en stierf eindelijk als een standbeeld. De trouwe Evry die haar meesteres was achterna gegaan had juist de poort van de gevangenis achter haar zien sluiten en buiten op haar gewacht. Toen zij haar met kleine dorret op de terugweg zag, was zij haar gevolgd en had haar zien neervallen, haar opgebeurd en in een nabure gewoning gebracht. Tot haar laatste snik bleef zij haar trouw. Het geheim van de geluiden in het oude huis was nu opgelost. Evry had wel degelijk goed gehoord en gezien, maar haar gevolgtrekkingen waren verkeerd geweest, iets dat wijzere mensen dan zij ook wel overkomt. Toen de stofwolken waren opgetrokken en het weer kalm was, in de zomers en nacht werden alle toegangen tot de ruïwine afgezet en groepen gravers gevormd, die alkander moesten aflossen.  Men was het niet eens over het aantal mensen dat er in huis geweest was, op het oogemelijk van ineens torten. Sommigen zijn een vijftig, anderen twintig. Eindelijk kwam en op twee, flint, winch en een vreemdeling. Het graven en opruimen werd de gehele nacht bij vakkeldicht voortgezet, ook nog de volgende morgen. Hoe hoger de zon steeg, hoe dieper de gravers doordongen, maar het werd voor de tweede maal nacht. Eermen, onder stof en vel en balken en steenen vond, het gene van de trotsen, gentlemen, Rigo, was overgebleven. Maar dat zijn hoofd tot gruis verpletterd was, door de zware balk die over hem heen lag. Nog was flint winch niet gevonden, zodat men voortging, met graven en opruimen, zonder ophouden, dag en nacht. Het gerucht wilde dat het huis grote diepe kelders gehad had. En dit was waar. Flint winch zou wel licht juist in één die kelders geweest zijn toen het huis inviel. Of hij had misschien tijd gehad om er in te vluchten, zodat hij veilig onder één der zware bogen van de fondamenten was weggekropen. Nu en dan beweerde men dat men hem met zwakke stem hoorde roepen. Hier ben ik. Aan het andere einde van de stad werd zelfs verteld dat hij door een pijp gevoet werd, met soep en brandewijn, en het geroepen had. Dat hij zich heel wel voelde. Alleen zou hij een sleutelbeen hebben gebroken. Het graven en delven en breken ging intussen onverpost voort, tot de fondamenten geheel blooplagen. Maar nog van een levende, nog van een dode flint winch, was iets te bespuren. Toon begon de mening door te dringen dat hij op het oogelijk van het ongeluk niet in huis geweest was. En zelfs begon men te vertellen dat hij papieren van waarde te gelden gemaakt had. Handelende natuurlijk in het belang van de ferma. Men begon nu te begrijpen dat hij zich invoudig uit de voetend gemaakt had. Maar Evry, die dit het eerst van allen in zag, zij kende haar man het best, hield zich stil en was blij dat zij hem kwijt was. De arbeid werd gestaakt, tot voor ontwaardiging van de velen die meende dat hij misschien nog dieper lag dan de kelders. En in dat geloof niet geschopt werden.  Zelfs niet, toen men voornam, dat een oud man, met de strik van zijn das, onder het oor de zee was overgestoken en in Hollandse herbergen goede sier maakte, onder de naam van meneer van Vleinte Vijnje, einde van het elfte hoofdstuk van deel 4. Twaalfde hoofdstuk van deel 4, van kleine Dorrit, van Charles Dickens, vertaald door aarge van Tricht. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Konders. Aangezien Arthur nog steeds ziek bleef in de Marshallsea en meneer Ruck geen enkel teken aan de wettelijke hemel kon ontdekken, dat hoop gaf op een spoedige vrijlating, begon pengs vanhopig vanzelf verwijten worden. Alleen zijn berekeningen, die aan geen bedenking zelfs onderhevig waren, hielden hem er bovenop. Hij had ze altijd in zijn hoed en bekeek ze niet alleen elk vrij ogenblik zelf, maar smeekte ieder menselijk wezen dat hij kon aanklampen om ze met hem na te gaan en tochens te zien hoe juist ze waren. In het Bloedend Harthof was er niemand die ene verstand van rekenen had, of pengs had hem tot getuige geroepen en daar cijfers besmettelijk zijn, brak er een soort cijferziekte uit, die het hele Hof van Streek bracht. Hoe onrustiger pengs werd, hoe ongeduldiger hij zich toonde tegenover de patriarch. Hij snoef en blies geweldig wanneer hij zaken met hem behandelde, zodat de patriarch zich bijna niet meer veilig voelde in zijn bijzijn. Toch waren de zaken tot nog toe geregeld blijvend gaan. Pengs meiden op de aangewezen dagen het Bloedend Harthof af en Casby haalde de oogst in. Pengs had al het onaangenaamde en vervelende werk te doen. Casby niets dan de winst op de strijken en wanneer deze de zaterdag-savonds met zijn vette duimen zat te draaien bovende balans van de afgelopen week was hij wel zowel willemd en genadig om te zeggen alles ten genoegen van alle partijen. Van alle partijen ten genoegen meneer van alle partijen. Het dok van de stoomsleepboot, Pengs, had een lodedak, dat veel aan de zon blootgesteld zijnde, het vaartuig wel wat al te veel verhit kan hebben. Hoe dit zij op zekere, gloeiende zaterdagavond, toen het door de eigenaar ontbodend werd, kwam het met volle vaart naar buiten stomen. Meneer Pengs, zo klonk de patriarchale stem. U bent deze week heel nalater geweest, heel nalater meneer.  Hoe bedoelt u dat? Was het korte antwoord, de kalmte en berusting van de patriarch, was die avond anders bijzonder groot. Zo groot zelfs dat men er door geprikkelt moest worden. Eeder stervelijk wezen was die avond paf van de hitte. De patriarch zag er heel koel uit. Iedereen was dorstig. De patriarch zat te drinken. Er hing een geur van citroensap in het kleine kantoor en hij had een mengsel gemaakt van gold cherry, dat in een hooglasblok als of hij avond roodronk. Dit was erg, maar niet het ergste. Het ergste was dat hij met zijn uitpeulende grote blauwe ogen zijn gepoleist hoofd, zijn lange witte harem en zijn flesgroene benen voor zich uit die in een paar gemakkelijke pantoffels eindigden. De indruk maakte als of hij in zijn overgrote menslieventheid die drank voor het gehele mensdom had toeverijd en hij zelf niets behoefde dan wat melk. Daarom vroeg Pengs. Wat bedoeld u daarmee? En streek hij met beide handen zijn harem in de hoogte op een manier die nietsgoeds voorspelde. Ik bedoel, meneer Pengs, dat u die mensen harder moet aanpakken. Harder moet aanpakken, meneer. U knijpt ze niet genoeg uit. Uwe ontvangsten zijn maar middelmatig. U moet hen uitknijpen, meneer. Of wij zouden niet meer kunnen samenwerken met ons voldoening van alle partijen, meneer, van alle partijen. Knijp ik ze dan niet genoeg uit voor Pengs. Waarto ben ik anders op de wereld. Voor niets anders, meneer. U bent op de wereld om uw plicht te doen. Maar die doet u niet. U wordt betaald om uit te knijpen en u moet uitknijpen om betaald te worden. Patria was zo verbaasd over deze schitterende zinswending die hij volstrekt niet bedoeld of van zichzelf verwacht had, dat hij hard op lachte en die zin een paar malen herhaalde. Betaald om te knijpen, meneer. En knijpen om betaald te worden. Dat de duimen geen ogenblik de ronddraaiende beweging staakten is te begrijpen. O, zij Pengs, nog iets. Ja, meneer, ja, nog iets. U zult zo goed zijn, meneer Pengs, het hof maandagmorgen nog eens uit te knijpen. U begint daar maandagmorgen onmiddellijk mee. O, zij Pengs, zou dat niet te voeg zijn. Ik kneep het vandaag droog uit. Onzin, meneer. U knijpt lang niet hard genoeg. U knijpt niet door.  O, zij Pengs, terwijl Casby wel zo wel willend was een flinke teug van zijn goudkleurig mengsel te nemen. Nog iets. Ja, meneer, ja, nog iets. Ik ben volstrekt niet tevreden over mijn dochter, meneer Pengs. Volstrekt niet tevreden. Behalve dat zij veel te dikwels gaat horen naar mevrouw Klenem. Mevrouw Klenem, die op het ogenblik volstrekt niet in omstandigheden verkeerd, die ten genoegen van alle partijen genoemd kan worden, gaat zij ook vragen. Tenzij ik mij mocht vergissen, meneer Pengs. Naar de gezondheidstoestand van meneer Klenem in de gevangenis, meneer Pengs. Meneer Klenem ligt de bed, meneer. Misschien is het niets dan goedhartigheid. Po poe, zij heeft zich daarmee niet in te laten. Niet in te laten. Ik kan dat niet toestaan. Laat hij zijn schulden liever betalen. En uit de gevangenis komen. Dat is beter. Of schoon Pengs haren reeds als eizend raartjes in de hoogte stonden, zetten hij ze met beide handen nog meer recht op en glimlachten. Heel lelijk tegen zijn patroon. Wees zo goed aan mijn dochter te doen, weten meneer Pengs, dat ik het niet kan toestaan. Niet kan toestaan, zei de patriaar, heel vriendelijk. Oh, antwoorden Pengs, kunt u dat zelf niet doen? Nee meneer, u wordt daarvoor betaald. De oude domkop kon niet nalaten nog eens op die mooie zinswending terug te komen. U wordt betaald om het te zeggen en u zegt het om betaald te worden, betaald te worden. Oh, zei Pengs, nog iets? Ja meneer, het wil mij voorkomen, meneer Pengs, dat u zelf ook wat veel die kant uitgaat. Die kant uitgaat. Ik beveel u aan, meneer Pengs, wat minder aandacht te wijden aan de verliezen van u zelf en van anderen en wat meer aan mijn zaken. Nog iets? Vroeg Pengs? Geweldig snuifend? Op het ogenblik niet, meneer, op het ogenblik niet. Ik ga een loopje maken, een loopje maken. Antwoorden de patriaar, zijn glas leegdrinkende met een mensliefende uitdrukking op zijn vriendelijk glaapt. Misschien vind ik u hier nog wel, wanneer ik terugkom. Zo niet, denk dan aan uw plicht, meneer. Knijp, knijp, maandagmorgen, knijp door, knijp door. Pengs bleef toekijken hoe de patriaar zijn breed gerande hoed opzetten. Hij scheen nog meer stoom op te hebben dan toen hij geroepen werd, want hij snoof ontzettend. Hij liet echter de patriaar kalm uitgaan en keek hem over het gordijntje na.  Dat dacht ik wel, mompelt hij. Ik wist wel waar je heen getrokken werd. Goed, goed. Hij stoomde terug naar het dok, bracht alles, daar zorgvuldig in orde, nam zijn hoed, keek nog eens rond, zij atjes, en stoomde heen, recht op de winkel van je vrouw Ploornisch af, waar hij nog heeter en blazender aankwam dan hij die avond al geweest was. Hij bleef op de bovenste treden van de stoep staan. Alle uitnodigingen van je vrouw Ploornisch om bij vader in vredelust te komen afslaande, bleef Pengs wachten op de komst van de patriaar, die het hof altijd van de andere kant binnenkwam, straalende van mensenmin, en door zijn vuurigste vereders omrengt. Doordra Pengs de patriaar zag, kwam hij de stoep af en stoomde met volle kracht op hem aan. De patriaar naderde met zijn gewone menslieventheid en was zeer verbaasd Pengs daar al te zien. Maar dacht hij Pengs zal nu met het uitknipen begonnen zijn, in plaats van maandag ochtend. De bewoners waren ook verbaasd, want zelfs de oudste bloedende harters hadden die twee machtigen der aarde nog nooit samend gezien. Maar hoes tegen die verbazing, toen zij Pengs op die, erbiedwaardigsten, alle mensen, zagen toestappen, zagen hoe hij vlak de horene vest bleef staan, een tank maakte van duim en voorste vinger. Daarmee de rand van de grote hoek vastpakten deze aftrok en door het hoofd slingerde. De verbazing steeg erter ten top, toen Pengs met duidelijk verstaanbaar stem zij, zie zo, suikere zoeta afzetter. Nu zullen wij het samen uitmaken. Pengs en de patriarch waren onmiddellijk door vele paaren oren en ogen omringt. Fensters werden open geworpen, de stoepen stonden vol. Wat beweren je nu wel te zijn voor Pengs? Welke rol speel je toch? Waarvoor ga je door? Voor een mens lievend man, niet waar? Jij, mens lievend, bij deze uitroep deed Pengs blijkbaar niet met het doel om te raken waarin voudig om zijn ziel te ontlasten en zijn overtollige stoom niet ongebruik te laten een slag naar het knobbelige hoofd dat onwille keurig bukte om de slag te ontgaan. Maar tot algemene verwondering van de toekijkende menigte herhaalde Pengs deze zonderlinge handeling aan het einde van elke volzin. Ik heb mijzelf uit je dienst ontslagen alleen om je te vertellen wat je eigenlijk bent.  Je bent één van een troepbedriegers die de slechtste troep vormen van alle troepen die je kunt tegenkomen op je levensweg. Ik weet niet of ik nog niet liever met die troep vermerdel te doen heb dan met zo'n troep. Je bent een vermondes slavenhandelaar een geheime duimschroevenaandraaier een uitsuiger, een uitknijper, een vilder uit de tweede hand. Je bent een filantropische huigelaar je bent een vuile bedrieger. Hier liet Pengs weer stoom uit waarop algemeen gelach volgde. Vraag aan deze brave mensen wie hier de kwaadepier is. Allen zullen je zeggen Pengs. Deze onderstelling werd bewaarheid door Kreeten als zeker en hoort hem. Maar ik zeg je dan brave mensen dat het kersbie is. Deze berg zachtmoedigheid deze klomp, liefde deze flesgroene glimlacher dat is jullie uitsuiger. Als je iemand wilt zien die je allemaal wel levens zou willen vullen kijk dan, hier staat hij. Ziet er mij niet vooraan. Met mijn 30 chillings in de week. Maar zie er kersbie vooraan, met ik weet niet hoeveel wel per jaar. Goed zo, riepen enige stemmen, luistert naar meneer Pengs. Ja, dat zou ik ook denken. Het wordt tijd om te luisteren naar meneer Pengs. Daarvoor is hij vanavond in het hoofd gekomen. Pengs is de machine en anders niets. Hier is de man die haar in beweging brengt. Mannen, vrouwen en kinderen zijn de mannen en zijn de mannen. Vrouwen en kinderen zouden al de partij van Pengs gekozen hebben. Maar die lange, witte zijdeachtige haren die breed gerande hoed. Hier is de man die het orgel draait, ging Pengs voort. En er is maar een wijs op en die is zuigen zuigen zuigen daar staat de maler en ik ben zijn knecht. Zo is het braver mensen. Toen hij daar, zag je spinnend door het hoofd kwam als een mens lievend grondzende brontol en toen je naar buiten kwam om je over mij te beklagen wist je niet wat een bedrieger die eigenaar van het hoofd is. Maar als ik je nu vertel dat hij alleen hier kwam om mij de schuld te geven als ik jullie maandag op zijn last moet uitknijpen tot op het merg wat zeg je dan heeft hij mij vanavond niet verweten dat ik jullie niet genoeg uitknijp uitknijpen tot je niets meer hebt moet ik je maandag morgen heeft hij mij gelast.  Op deze mededeling volgde een algemeen gemompel van schande gemeen ja gemeen dat zou ik denken de troep waar jij toe behoort kesby is de gemeenste die er bestaat zij schamen zichzelf te doen wat zij een ander laten doen en verbergen zich achter een masker van mens lieventheid ziet die patriarchale kop maar eens aan die hij als uithangbord gebruikt maar jullie zullen getuigen van zijn hoe ik mij van hem afmaak. de laatste de patriarchen was zo verrast door de overval en had zoveel tijd nodig om een manier te bedenken om zich op patriarchale wijze uit deze onaan gename positie te redden dat hij nog geen woord geantwoord had. 