William Arfman over collectief rouwen
Ja, ik denk één van de redenen dat we zo collectief rauwen, bijvoorbeeld in dit soort situaties met de MA17, is dat we een bepaalde behoefte hebben om iets te doen met al die onmacht waar we mee zitten. We zitten met woede, we zitten met frustratie. Het is eigenlijk niet echt de bevatte wat er gebeurt is. We kunnen er niet zoveel mee en er valt eigenlijk ook niet zoveel over te zeggen. Er zijn zoveel meer vragen dan antwoorden. En dan biedt een ritueel een kans om dat in een bepaalde structuur te gieten en dan samen wat te doen. En dat kan heel erg veel steun bieden, veel meer dan alleen. Het kernwoord is daarin heel erg samen. En dan is het interessant om te zien dat de nieuwe ritueelen die zich in de afgelopen decennia hebben ontwikkeld, dat die eerst zich heel erg op het individuele richten en dat het gezegd ieder maakt zijn eigen religie en ieder bouwt zijn eigen ritueel. En dat we gaan de weg hebben ontdekt dat eigenlijk hebben we vooral ook behoefte aan dingen samen doen. En ritueelen samen doen geeft iets extra's. Je biedt een structuur waarin je allemaal het zelf doet. Allemaal niet hoeft te zeggen wat je nou echt vindt, maar gewoon even samen kan zijn. En dat kan enorme steun bieden. Er is ook een duidelijke oorsprong aan te buigen. Dat heeft te maken met dat je eerst een crisis hebt gehad. Er waren hele grote veranderingen in de maatschappij en ritueelen leken daar niet meer zo bij te passen. We deden liever, doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg. Al die extra handelingen, wat is eigenlijk precies het nut daarvan. Waarom doen we dat nou eigenlijk? Nou, een tijdje bleek dat we dat deden omdat we daar behoefte aan hebben, omdat we het eigenlijk nodig hebben. En begonnen zich nieuwe ritueelen te ontwikkelen. En die sloegen enorm aan. In Engeland, dat is denk ik het klassieke voorbeeld, na de dood van Princess Diane, kreeg je dat mensen ineens met ze alles samen gingen rouwen. En dat iedereen ineens iets was van, dit is goed. We kunnen samen ons verdriet over de dood van deze persoon delen. Maar we kunnen ook onze eigen kleine persoonlijke vormen van verdriet kunnen we daar met ze alle in kwijt. 