Groepsprocessen: Groepsbeslissingen | dr. Tila Pronk | Tilburg University | #9.3
Dit is deel drie van college negen. Tot nu toe hebben we gezien dat groepen niet altijd het beste in ons naar boven halen. Als we kijken naar de individuele prestatie van iemand in een groep, gaan we soms slechter presteren. We gaan niet meer zo heel erg ons best doen en we kunnen ons zelfs heel erg asociaal gaan gedragen als we lid worden van een grote groep. Laten we nu eens gaan kijken wat er gebeurt als we echt ons best doen om samen te gaan werken met een groep. En specifiek gaan we inzoomen op groepsbeslissingen. Wat gebeurt er als wij samen met anderen in een groep een beslissing moeten nemen? Iets wat heel vaak voorkomt. In principe is het zo dat er in één groep natuurlijk veel meer kennis beschikbaar is dan in één individu. Dus dit noemen we als psychologen ook wel transactief geheugen. Als je al die capaciteiten, al het geheugen van al die individuen in een groep combineert, dan zou je in theorie in staat moeten zijn om tot een hele goede, wel overwogen beslissing te komen. Maar goed, dat is natuurlijk niet wat er gebeurt. Want als wij samen gaan werken in een groep, dan gaat er eigenlijk ook heel vaak dingen mis. En dat noemen we ook wel procesverlies. En dat betekent dat het vermogen om een goede beslissing te nemen wordt aangetast op het moment dat wij lid worden van een groep. En we zullen nu gaan praten over twee van de grootste problemen die er kunnen optreden als wij samen met een groep een beslissing moeten maken. Het eerste is groepsdenken, oftewel groupthink. En het tweede is groepspolarisatie. Twee grote problemen als wij samen met een groep een beslissing moeten gaan maken. Eerst gaan we praten over groepsdenken. Groepsdenken is iets wat optreed als groep een beslissing moeten maken. Maar ze zijn eigenlijk meer mee bezig dat ze de harmonie in de groep willen bewaken dan dat ze heel erg kritisch en eerlijk met die beslissing bezig zijn. Dus ze zijn vooral heel erg bezig met oh, we willen elkaar heel graag nog heel erg aardig vinden. We willen harmonie in de groep. We willen het met elkaar eens zijn. Dat vinden ze belangrijker dan het nemen van een echt hele goede beslissing. En als dit voorkomt, ja, dan worden dus vaak eigenlijk hele slechte beslissingen genomen.  En ja, dit gebeurt ook vaak als er politieke beslissingen moeten worden genomen. Een heel erg bekend voorbeeld is een beslissing van een Amerikaanse president in 1961, namelijk John F. Kennedy, om Cuba aan te vallen binnen te dringen bij de Farkens Bay. En hij had het idee, hij was net aangesteld, hij was net de verkiezingen gewonnen. En hij wilde meteen een statement maken, hij had nog al last van Cuba. Dus hij dacht, nou, weet je wat ik ga doen? Ik stuur gewoon een klein groepje van mijn CIA-agent, stuur ik gewoon naar Cuba. En dan gaan ze daar gewoon het land binnen vallen. En dan groeien ze dat hele regime van Fido Castro groeien ze gewoon om. En dan, nou, dan heb ik gewonnen. En dan heb ik een hele mooi slag geslagen, een politieke veldslag gewonnen. En dan zal ik iedereen eens even laten zien wat Amerika wel niet allemaal kan. Dat was de theorie. De uitvoering was iets minder. Want ja, er waren inderdaad CIA-agenten die naar Cuba gingen bij de Farkens Bay om daar Cuba binnen te vallen. Maar ze werden eigenlijk midden of meer opgewacht door de Cubaanse leger. Die het al van meilenverzag aankomen, dat kennen die zo iets zal gaan ondernemen. En het was eigenlijk een lachertje, want ze werden gewoon gelijk opgepakt. En afgevoerd en Fido Castro, die had een hele mooie, groot overwinning. Amerika werd ook echt belachelijk gemaakt op het internationale podium. Iedereen dacht, maar wat hebben ze nou gedaan? Want een belachelijke actie, die CIA-agenten zijn ook nog heel erg lang vastgezet. Die hebben ook nog steeds psychisch, er zijn nog steeds veteranen die leven. En die hebben nog steeds heel veel last van dat ze dit hebben moeten doen. Dat is eigenlijk het slachtoffer zijn geworden van groepsdenken. Maar hoe kan zo iets nou gebeuren? Hoe kan het nou dat je zo'n slechte beslissing maakt, zo'n domme beslissing eigenlijk, als je zo'n machtige leider bent van een hele belangrijke beslissing moet maken? Nou, wat even een beetje meer context kennen die en zijn adviseurs. Die voelen zich eigenlijk een beetje onoverwinnelijk op dat moment. Ze hadden dus gewonnen, de verkiezingen gewonnen, was nog maar net gebeurd. En ze dachten, yes, wij zijn hier helemaal de baas. Kennen die een hele populaire leider, heel charismatisch, ook wel directief. Dus hij was wel echt dominant, autoritair.  En hij had een groepje adviseurs om zich heen verzamelt die eigenlijk met je volgelingen waren. Dit is ook niet heel erg tegen hem indurven te gaan. Daarbij hadden ze ook nog maar heel weinig, echt grote politieke beslissingen genomen. Dit was eigenlijk het eerste grote, de grote beslissing die ze hadden genomen. Of die ze gingen nemen. Ze hadden ook nog niet echt goede metodes ontwikkeld om dit soort ingewikkelde kwesties te bespreken. En bovendien, en dat is misschien wel het allerbelangrijkste, maakte Kennen die vanaf het begin heel erg duidelijk wat hij wilde. Hij zei dat ook gelijk tegen zijn adviseurs. Ik wil Cuba binnen gaan vallen. Jullie mogen alleen wat advies geven over hoe we dat precies gaan aanpakken. Dus hij was ook heel duidelijk in zijn beslissing en er was weinig ruimte voor zijn adviseurs om dit tegen te spreken. En dat gebeurde dus ook niet. En dit is eigenlijk de perfecte cocktail om groepstenken te laten plaatsvinden. Kijk maar eens naar de verschillende oorzaken of eigenlijk een soort van risico's van groepstenken. Het is een eerste groepscohesie. Dat we zeggen dat het een hechte groep is. Nou, dat goot zeker voor Kennen die en zijn adviseurs. Dat was een hele hechte groep die ook een beetje geïsoleerd was van de rest. Dus dat is ook groepsisolatie. Directieve leider slechte besluitvormingsprocedures en stress, spanning, crisis. Eigenlijk vergroot dat alles altijd uit menselijk gedrag en meestal niet ten goede. Terwijl we dan juist hele goede beslissingen moeten maken als we onder hoge stress staan, om als we heel veel spanning ervaren. Maar het werkt meestal precies tegenovergesteld. Dus ook bij groepstenken is het zo dat stress, dat alleen maar vergroot. Dus alleen maar vergroot de neiging om vooral een beslissing te maken waar iedereen het heel erg mee eens is. Nou, wat had Kennen die nou moeten doen om dit groepstenken te voorkomen? Wanneer had hij nou een goede beslissing kunnen maken en was hij waarschijnlijk, ja, het had hij een hele andere plan van aanpakken gekozen? Hoe kan je groepstenken voorkomen? Nou, dat ligt heel erg in handen van de leider. Een scannen die had zich echt anders moeten opstellen. Het belangrijkste is dat een leider onpartijdig moet blijven. En eigenlijk zolang mogelijk de eigen mening voor zich moet houden. Dus niet moet zeggen wat hij er zelf van vindt.  Vervolgens is het belangrijk om de meningen anoniem te vragen. Dus niet in een hele groep van Gojongers, wat vinden jullie ervan? Vinden jullie dit ook zo'n goed idee? Dan krijg je natuurlijk conformiteit. Dat is precies het ash-experiment. Dus dat hebben we ook gezien dat als mensen moeten aangeven van hoe lang is deze lijn dat ze het verkeerde antwoord geven als ze in publiek hun mening moeten zeggen. Als ze het privé mogen doen wordt die neiging al minder. Dus anonieme meningenvraag is heel belangrijk. Een advocaat van het duivel aanstellen zeggen dat één iemand, bijvoorbeeld één van die adviseurs, zich heeft wat wij ook voorstellen. Jij moet redenen verzinnen waarom dat geen goed idee is. Dus jij bent de advocaat van het duivel die moet tegen ons ingaan. Om ten eerste scherp te blijven maar ook aan te moedigen om kritiek te leveren. Dat is heel erg belangrijk. Externing meningen vragen, dus niet alleen maar binnen je bubbel, maar ook echt aan andere mensen waarin zeggen van, vee dit nou een goed idee voor dat je het gaat doen. En tot slot een plan B ontwikkelen. Een alternatief plan van wat zouden we ook kunnen doen. Soms blijkt het alternatieve plan zelfs een veel beter idee te zijn dan het initiële plan. Als Kennedy deze handleiding had gevolgd, dan had hij die beslissing zeker niet genomen. Dat groepsdenken, dat vindt niet alleen maar in een politiek plaats. Dat vindt ook heel vaak plaats bij beslissingen, bijvoorbeeld in grote bedrijven. Dat is een board meeting van een college van bestuur van een of andere bedrijf, waarbij de leider zegt, all those in favor say eh. Dus iedereen die het met me eens zegt, eh, en dat doet iedereen braaf. Ja hoor, ik ben helemaal met eens. En tegelijkertijd denken ze allemaal wat een verschrikkelijk plan, doe het niet. Je maakt een grapje, dit is een verschrikkelijk idee. Maar niemand zegt het. Iedereen heeft een situatie op een bepaalde manier intworteerd. Terwijl het in feite helemaal niet zo is. Dus iedereen denkt, nou goed, iedereen zegt ja, dus iedereen is er met eens, dus ja, ik vind het eigenlijk niet met eens, maar ik ben de enige, dus ik hou wel mijn mond. En tegelijkertijd denkt iedereen dat.  We zijn eigenlijk allemaal onwetend over het feit dat we het met elkaar eens zijn, maar dat we het gewoon simpelweg niet durven te zeggen. En dit is iets wat ook vaak in een klaslokal gebeurt. Als ik en jullie vraag tijdens een vragenuurtje, zijn er nog vragen. En dan kijken mensen om zich heen en die zeggen, oh, niemand steekt een hand op. Blijkbaar is alles helemaal duidelijk voor iedereen, terwijl het voor mij helemaal niet zo duidelijk is. Maar goed, ik zeg maar niks, want als ik de enige ben die het niet begrijpt, dan moet ik het zelf maar gewoon uitzoeken, want ik ben toch niet zo belangrijk in de hele groep. Ja, dat is zo echt een denkvoud. Dus als je jezelf daarop betrapt, als jij een bepaalde vraag hebt of je vindt iets niet duidelijk, dan heb je een hele grote kans dat minimaal één andere student, maar waarschijnlijk de meerderheid van de studenten het ook nog niet zo duidelijk vindt. Dus vraag alsjeblieft om opheldering en voorkom op die manier pluralistische onwetendheid, want dat is hartstikke zonde. Je moet je uitspreken, alleen op die manier kan jij een verschil maken. Tot zover het onderdeel over groepstenken, laten we nu doorgaan naar het tweede probleem bij het maken van groepsbeslissingen en dat is groepspolarisatie. Om dit te introduceren, ga ik voorleggen een situatie. Het gaat er voor Mark, je ziet hem hier. En Mark is een leraar op een middelbare school. Hij is vrij gelukkig met zijn baan, maar hij heeft eigenlijk één grote droom. En die grote droom is om schrijver te worden. En hij heeft ook een idee voor een roman en hij overweegt eigenlijk om zijn baan op te geven om dat boek te gaan schrijven. Hij zegt, ik wil dat niet in de avonduren doen, ik wil gewoon echt mijn agenda vrijmaken en dus hele dagen gaan schrijven om mijn boek te schrijven. Dat is echt mijn grote droom. Maar ja, natuurlijk zijn er wel risico's aan verbonden want ja, als je baan opgeeft, heb je geen inkomen en misschien floppt dat boek wel heel erg en ja, dan heeft hij het eigenlijk allemaal voor niks gedaan.  Dus de vraag is eigenlijk, ja, moet hij dit wel of niet doen? Moet Mark zijn baan opzeggen om zijn droom te volgen? Nou, vandaag heeft Mark een meeting met een grote uitgeverij en die staat er misschien voor open om zijn boek uit te geven. En die uitgever die geeft... eigenlijk gaat zijn kansen inschatten op een schaal van één tot tien. Eén is, dit wordt absoluut een flop en tien is, het wordt een besteller, dat wordt een groot succes. Wat vind jij nou een acceptabel nummer om uiteindelijk te beslissen om het wel te gaan doen? Dus vanaf welk nummer vind je dat Mark zijn baan moet gaan opgeven? Dus kan je voor jezelf bedenken en vervolgens kan je dit gaan bespreken in een groepje? Dit zou een voorbeeld kunnen zijn van het nemen van een groepsbeslissing. Dus gaat het met elkaar in overleg en beslist dan, moet Mark nou wel of niet zijn droom volgen? Dus welk nummer, bij welk nummer vind je het acceptabel dat hij zijn baan opgeeft? Het idee is natuurlijk dat op het moment dat jij vraagt aan een groep om een bepaalde beslissing te nemen dat je gewoon het gemiddelde hebt van alle individuele keuzes. Dus sommige mensen willen wat meer risico nemen, andere mensen willen wat minder risico nemen. Als je daar het gemiddelde van hebt, dus de gemiddelde individuele keuze, dan zou dat de groepskeuze moeten worden. Want je neemt gewoon het gemiddelde van al die meningen. Dat was wat mensen uiteindelijk gaan kiezen. Maar dit blijkt niet zo te zijn. En dat is gebleken uit onderzoek van Stoner in 1961 en daarna nog uit veel meer onderzoek. Het blijkt als de gemiddelde individuele keuze al een beetje neigt naar één kant. Dus het gaat eigenlijk een beetje richting het nemen van meer risico. Dat dan na het bespreken met een groep dat mensen nog extremer worden in de groepskeuze. Dus dit noemen we groepspolarisatie. De uiteindelijke keuze wordt gepolariseerd. Dat is extremer dan de gemiddelde individuele keuze. En als dat gebeurt noemen we dat ook wel een risky shift. Dus als je als groep aan een klein beetje naar de risico kant gaat wordt je nog extremer in het nemen van risico's als jij dat met de groep hebt besproken. Dus de groepskeuze is extremer.  Nou, is het nou zo dat mensen altijd een riskantere beslissing gaan nemen? Nee, nou stel je nou voor dat ik je wat meer achtergrond informatie geef over Mark. Ik vertel je nu erbij dat Mark dus die grote droom heeft omschrijven te worden. Maar hij is wel op dit moment echt helemaal blut. Dus hij heeft al helemaal geen geld meer. En hij is ook nog een alleenstaande vader van deze twee schattige kinderen. Moet hij nou wel of niet? Wat is nou een acceptabel risico om zijn baan op te geven? Dus moet hij nou zijn baan opzeggen om zijn droom te volgen met deze extra informatie? Waarschijnlijk ben je nu wat meer behoudend geworden. Je denkt, oh ja, nou goed, als dat de situatie is en hij heeft ook nog de verantwoordelijkheid over die kinderen. Nou, dan vind ik dat het wel echt een bestseller moet worden. Dus ik vind toch wel misschien wel een 7 of een 8 voordat het acceptabel is om zijn baan op te zeggen. En sta je nou voor dat de gemiddelde individuele keuze dus inderdaad iets meer naar de minder risico kant is, de veiliger kant. En je gaat daarna bespreken met de groep. Dan wordt je eigenlijk nog veiliger. Dit wordt ook wel de conservative shift genoemd. Dus het is niet zo dat mensen altijd een riskantere keuze nemen. Het ligt er maar net aan waar de gemiddelde individuele keuze ligt of mensen al automatisch iets meer naar de risico kant gaan of juist iets meer naar de veilige kant. Nou, de vraag is natuurlijk, waarom polariseert een groep? Hoe kan het dat mensen extremer worden in een standpunt als ze samen met een groep een beslissing gaan maken? Nou, er zijn verschillende redenen voor. En het is met je samen te vatten in twee grote categorieën. De eerste categorie is informationele influence. En dat is betekend simpel weg dat jij als groep elkaar informatie geeft. En stel je voor, je bent zelf als individu al tot de conclusie gekomen, nou, je mag best wel een beetje risico nemen. En je gaat vervolgens in gesprek met je groepsgenoten en die vinden dat ook, maar die hebben daar misschien wat andere redenen voor. Dus die geven eigenlijk argumenten, overtuigende argumenten die je zelf nog niet had overwogen. 