Van de Koele Meren des Doods | Frederik van Eeden | Literary Fiction | Audiobook | Dutch | 6/6
De avond was zo zoel en daar gingen zingen de troepjes langs de weg en er voeren bootjes met muziek op de rivier. Toen voelde ik mij zo eenzaam en ik sloot mij aan bij een troepje aardige en vrolijke jonge mensen, schilders en studenten. Ik vroeg en dronk wijn mee en toen kwam de zoelen lente nacht en al de bekende verleidingen en ik was verloren. Nu weet ik niet waar ik het zoeken moet en ik voel of ik al mijn geluk verwoest heb. Ik schaar mij zo vreselijk. Een heldere, reine leven al weer besmet. En ik weet dat ik nu naar ene toe moet gaan de enige die mij helpen kan en ik schaar mij te diep. Ik durf niet. Nu zal gods zich wel weer van mij afkeren op 28 mei. Ik heb twee dagen op mijn kamer doorgebracht in angst en jammer. Ik dacht weer gek te zullen worden, maar mijn hoofd blijft rustig. Ik vertrouw nu weer op godsbarm hartigheid. Er is vergeving voor me. Jezus leeft nog hier. Ik droomde van hem. Maar nu ga ik ook onbillijk met mezelf te werk. Ik ga nu naar haar toe. Ik durf haar naam niet spreken of neerschrijven. Toen het wieg voorzuster Paula stond, viel de bier daar zwaarder toen ze onder de blik de herhelderen rustige ogen in tegenwoordigheid van dat reine frisse wezen haar kwaad moest uitzeggen leek het haar veel vuiler en onnoembaarder dan toen zij het alleen overwoog. Toen zij aan het spreken was voelde zij eerst recht haar een val en de schaamte loosheid waardoor zij reeds voor zichzelf was gekomen. Had zij zo kalm over zulke schanden durven schrijven in haar dagboek. En ook was veel erger dan zij gefeest had de zichtbare pijn en aschuw op het dierbare fijn bleken gelaat met de zeer kenbare maar edelen en zuiveren lijnen van overwonne hardstocht in jonge ouderdom. Zuster Paula kende wel vele erger dan deze maar van deze grieft het haar uitzonderlijk. Zij moest zich enige tijd afwenden om haar bitterheid te overwinnen. Toen zij ze wilde gemorgen op hetzelfde uur terugkomen mijn kind dan zullen we overleggen. Door deze voorlopige afwijzing diepte neergeslagen bleef Hetwig nog een dag in toestand van Quellenbarao. De volgende dag was zuster Paula kalm en vriendelijker.  Nu ik zoveel al weet vertel mij nu ook meer van uw leven zei de zij. Hetwig deed dit zo goed zij kon maar ons samenhangend daar zij veel oversloeg en later weer aanvulden. De twee zat in een klein spreekamertje stil en licht. Witte muren en kruisbeeld hing daar tegen. Weet je nu de weg? Vroeg zuster Paula, zeer ernstig. Ik heb gedacht, zei Hetwig wijflend, dat ik nooit meer wijn zou moeten drinken. Ik ben er wel nooit dronken van geweest en ik ben er ook volstrek niet aan verslaafd maar het maakt mij luchthaardig en genotzuchtig. Ja, het maakt ongevoelig. Dat is een goed voornemen dochtertje maar zou het genoeg zijn. Ik weet niet anders. Zie je geen andere wegen om het begin der verleidingen te ontwijken? Geweld het u toch niet meer moeilijk maken, niet waar? Uit trots? Oh nee, als ik kon zou ik in een kloos te gaan of liefde zuster worden als jij. Ik heb ook gedacht dat de groot stad niet voor mij deugde. Dat schijnt met een goede gedachte. Ach, mijn lieve zuster, ik heb ook dikwijls gedacht om naar Holland terug te gaan. Wel nu, geeft jij die gedachten weer op? Ach, ik durf het niet wensen omdat ik het te zeer begeer. Ik vlang zo deerlijk naar Holland. Misschien het meisje of ik het juist daarom niet mocht willen. Dan voet ik immers de eigen neigingen. Pas nu toch op, mijn dochtertje, en laat u niet misleiden. Dit is een gewichtige tweesprong en de ene weg is een gevaarlijke dwaalweg. Veel goede zielen zijn hier verdwaald omdat zij niet onthielden dat God ons niet alleen door smart, maar ook door vreugde leidt. Welke twee strijd altijd blind links, het smartelijkste kiest, dan raak mij even goed in z'n boze handen als wanneer mijn blindweg het aangenaamste kiest. Want als mijn wijzer wordt, valt immers meer en meer het goede en het heugelijke samen. Dan wordt alle plicht vreugdevol en het onombeerlijke leed wordt behagelijk en de moeite wordt soet. Mijn kan redeloos verslaven aan zelfkwerding, zodat ons kostbare verstandte gevaar komt. Zou ik dan wel naar Holland gaan, vroeg het wieg met opglansende ogen. Ik zal nooit voor u beslissen, maar onderzoek of er kleine of lelijke beweegredenen zijn voor u verlangen, en zo niet, handelt dan onbevreesd. Oh, ik ga met goede bedoelingen, als ik ga.  Ik zou liefde zuster willen worden. Is men in Holland niet streng in de eisen voor liefde zusters? Zuster Paula vroeg dit met een inspanning die haar bleek maakte. Ze wilde niet kwetsen, maar ze bedoong nodig de ergenis dat ene naar de biegt van gister zo gereden in haar heilig beroepdacht kunnen treden. Het wieg bloosde donker en wende het gelaat met een handbedekt aan de witte wand. Verlangt gen naar uw man, vroeg zuster Paula. Ja, mijn zuster, ik verlangt pijnlijke vermoeiend naar de vader van mijn dode kindje, maar dat verlangen onderscheid ik zeer stellig als één waarin ik niet moet gehoor geven. Goed, dat is beslissend. Maar wel zou ik willen toegeven dunk me aan een grote neiging om het leven te verhelderen van de armen wiens geluk ik verwoest heb. Zou hij dat wensen? Het wieg haalde de schouders op? Ik kan het beproeven, ik kan hem schrijven. Zuster Paula knikte en ze ging in schijden. Toen liet Het wieg reeds bij de deurstaande het beschreven papier van valerie zien en vertelde wat de woorden konden betekenen. Denk jij ook niet mijn zuster dat ik hard op moet gedroomd hebben? Zuster Paula lacht de schelms. Dat moet jij die een erg knappe vriend van u maar eens vragen. Maar mijn zuster, als het niet zo waren dan zou het een wonder zijn. Een wonder, hoezo? Wel, dan zou mijn gestorven vriendje die na me aan valerie moeten hebben meegedeeld. Wel, dat klinkt mij niet veel wonderlijker dan die hard opdroomerij. Maar mijn zuster gelooft gedan dat onze persoon niet vergaat met de dood? Kom, kom, mijn dochtertje hoe kun je zo iets vragen? Heb je ooit iets zien vergaan? Vergaat er iets zodat het niets wordt? Wat je ziet is veranderen en vaneen schrijden. Bij de dood wordt er veel veranderd en gescheiden maar er vergaat niets en onze persoon denk ik minst van al. Het waren wel begeerlijk als die zo ineens vergaan kom. Maar bedenk, de les kan niet worden nageschreven en door achterduurtjes de doodlog niet in. Wat wij nog persoonlijk zijn eigen hebben behouden wij zeker, denk mij, al sterft het lichaam af. Het eigener sterft alleen door het leven niet door de lijfstoot. Dan zouden wij dan na de dood weer een nieuw leven moeten beginnen.  Schreekt je daarvan? Begin je nu niet reeds een nieuw leven en is dat niet soeter dan het oude? Zeker zal het nieuwe nog soeter zijn als het oude uw wijzer heeft gemaakt. Maar oh mijn zuster zijn we zinnig worden. Dochtertje, zijn we niet elke nacht waanzinnig als wij dromen en zie, hoegen we even helder zij tevoorschijn gekomen uit uw waanzin zoals wij wakker worden uit een droom. Gij waart het niet, maar hoe lichaam dat raast evenals het koortsen en eilen kan en verdwaasen door de ouderdom. Aan uw dieper zelf raken die stoornissen niet. Het wichteraal er nog hoewel zij zacht dat Paula scheiden wou. Ze wilde nog zoveel weten is het dan goed geesten op te roepen, zuster Paula. Hoor, mijn lieve, nu is het ik samen afgelopen. Ik weet niet meer en moet dan maar zakken. Ik zelf zou de geesten zeker met rust laten als ik het helpen kon. Maar zover ik weet heeft Valérie ook niemand opgegroepen. Ik vrees als ik open mag spreken, dat het uw armvriendje zelf aan rust gebrekt. Gedagterijk en pijzend ging het wiegheen en thuis schreef ze haar brief aan Gerard. Ze had die naal zo lang overdacht, ze hadden maar voor het opschrijven. Hij was zeer kort en demoedig. Gerard, wilde jij mij vergeven en weer tot u nemen. Ik heb veel verschrikkelijks ondervonden en ben door en door veranderd. Ik heb nu een wens, namelijk aan u goed te maken wat ik u misdaan heb. Ik weet zeker, ik voortaan geduldig en tevreden uw leven lang bij u zal blijven en goed en liefderijk voor u zijn. Antwoord mij spoedig, adres Jean Jacques, 42 en zend mij dan geld voor de reis, want ik bezit niets. U diep berouwvolle het wieg. Toen zij deze brief bezorgden en dit aantekenen had zij onmiddellijk het gevoel dat zij een dwaaze en hooploze daad deed. Zij wist voor maakt zeker dat haar verzoek vruchteloos zou zijn. Zij schreef in haar dagboek, 4 juni Hollands zomerweer, lieuwe wind prachtige grote wolken, nu en al regen. Oh, dat ik misschien mijn land weer zal zien. Ik kan het niet denken, het zou te heerlijk zijn. Ik heb een duidelijk voorgevoel dat Gerard mij afwijst en ik droomde zo teder van hem. Hij was mijn echte man, droomde ik.  Maar ik verlangde toch de ganste dag na erg en bleef even nauwkeurig als altijd de plakbladen na lezen om zijn naam. Ik bestelde mijn laatste geld en de brief. Door al het thuis blijven werd ik op het werk weer teruggestuurd. Als Gerard mijn antwoord. 5 juni. Ik ga elke dag naar het boskantoor, als kon ik de brief opvangen. Ik heb geen centiem en ik leef van broodjes die Jule mij geeft. Een vreselijk twistdroom met erg. Hij was zo hard en toch moest ik al doordenken waar hij zijn kan. 6 juni. Regen. Goddank ontmoet ik gisteren heer en twee dames die uit een hotel kwamen en op Hollands leken. Ik zei dat ik over een week een betrekking zou krijgen, maar nu honger leed. Het was geen leugen, tungt me. Ze gaven me vijf Franks. Ik leef in ontdraagelijke spanning. Ik slaap haast niet. En toch voel ik mij niet zo ongelukkig. O, nee. 8 juni. Nog geen bericht. O, god, o, god. Maar iets merkwaardigs. Ik was weer aan het boskantoor en zag een jong man die ik dadelijk voor een Hollander aanzag. Vriendelijk en goed gegleed. Ik keek op het adres van een brief die na ik kreeg aan het loket en las trof mij vreselijk. Toen dacht ik dat is zo beschikt en ik sprak hem aan in het Hollands. O, wat was het heerlijk dat te spreken als melk in de mond zo zacht en vlot. Eerst deed hij wat vreemd, maar toen geloof hij mij. Hij is een neef van Johan, woont in Gouda. Hij kende mijn naam wel en menen te weten dat mijn vader dood is. Arme, goede vader. Zal ik die niet weer zien? Ik ben van alles zeer oversteuren en ontroerd. Hij zal mij komen opzoeken. 9 juni. Terwijde is bij mij geweest. Hij vermoedt niets geloof ik van mijn slechte leven. Wat is dat een heerlijke gevoel als onschuldige mensen samen te praten. Hij is een echt goed Hollander. Hij denkt geen kwaad. Hij gaat vanavond naar Holland en zal Geert en Joop opzoeken. O, wat is God goed voor me? Tot zolang kan ik het wel uithouden. Terwijde zal Goud schrijven. Hij was zo kies en deelnemend van zijn jonge vrouw en het kleine kindje thuis. Ik had werk mee goed te houden.  De dag nadat haar Hollands bezoeker vertrokken was kwam Gerards brief aangetekend zodat het haar moeite en omslag kostte hem te krijgen. Hij bevatte haar eigen brief geopend en daarbij het volgende schrijven. Onder getekende het handschrift niet ter stonderkennend heeft bijgaande brief bij vergissing geopend. Hij verzoekt mevrouw Hedwig Wijbrands Marga de Fontaine zich niet weder met hem in betrekking te stellen zullen de verdere briefen ongeopend worden vernietigd. Gerard Wijbrands maar de brief bevatte bovendien nog een bankbillet van duizend gulden. 