Kinderuniversiteit - Leven zonder paspoort door Professor Jägers
Goedemiddag allemaal. Fijn dat jullie er zijn. Over een kwartier begint het echte college van professor Nicola Jegers, een zeer bijzonder vrouw, die voor mij persoonlijk al 15 jaar een groot rolmodel is. Dus ik verwacht wel dat jullie goed opletten, goed indruk maken op haar. Voor die tijd mag ik jullie alvast met jullie wat nadenken over de hoofdvraag vandaag. Een leven zonder paspoort. Om te beginnen vraag ik jullie mee te werken aan een heel klein experiment. Ik vraag jullie namelijk om de ogen even dicht te doen, terwijl je luistert. Ogen even dicht. Beeld je in. Zo meteen sta je op van je stoel, je verlaten mooie aula en je loopt weer door de lange glazen gang naar buiten. Daar staat jouw fiets op je te wachten. En omdat het mooi weer is, besluit je een stukje te fietsen. Je fiets door de bomen de campus af richting het zuiden. Je fiets langs huizen en stoplichten tot je Tilburg verlaten. Je voelt de zon op je gezicht en krijgt zin om door te fietsen. Je fiets nu op een kleine landweg, langs weiders en bossen, totdat je na ongeveer een half uur in het plaatsje Nieuwkerk bent. Daar tref je iets bijzonders aan. Doe de ogen maar weer open. In Nieuwkerk, na slechts een half uur fietsen, tref je dit aan. Dit is de grens. Dit is waar Nederland ophoudt en België begint. Daar kun je naar het buitenland, na slechts een half uurtje fietsen. Overal in de wereld vinden we dit soort grensposten. Op plantenlandswegen, op snelwegen, in de bergen, aan de oevers van rivieren. Want wij hebben onze aardbol opgedeeld in zo'n 200 verschillende landen, ieder met een eigen grondgebied. Om te kunnen reizen tussen die landen, heb je een paspoort nodig. Een paspoort is een heel bijzonder document. Die wordt aan jou gegeven door jouw eigen land, het land waar jij zelf thuis bent. Met dat paspoort kun je naar andere landen reizen. Voor je studie, voor de vakantie, om te werken misschien straks. En belangrijke nog, met dat paspoort mag je ook altijd naar huis. Terug naar Nederland, terug naar waar jij vandaan komt. Mijn naam is Laura, dit is mijn collega Ileen. Wij werken voor het Institute onstotendness and inclusion, ISE.  Dat is een kleine organisatie hier in Tilburg die zich wereldwijd inzet voor het recht op een nationaliteit, in feite het recht op een paspoort, voor iedereen. Dat doen wij, zoals je later in het college ook van Nicola zult horen, omdat het leven zonder paspoort heel ingewikkeld kan zijn. Voor het collegebeginnend willen we jullie graag kort nog wat vertellen over één van onze projecten, namelijk het kinderboek, het meisje dat haar land verloor. Dat ziet er zo uit. Het verhaal gaat over Neha. Neha is twaalf jaar oud en komt uit Nepal, het land dat bekend staat om het Himalayan gebergte. Maar op een dag komt de plotseling in Nederland terecht. Zomaar op straat, in de regen, tussen de fietsers en de trems. Gelukkig wordt ze daar opgevangen door Lukas en zijn zusje Linda. Zij proberen samen met haar het mysterie van haar verschijning te ontratselen. Wat blijkt? Lukas heeft een muntenverzameling met magische krachten. Neha kan ermee getransporteerd worden naar het land waar iedere munt vandaan komt. Neha heeft een munten ook nodig om te reizen, want zelf heeft ze geen paspoort. Ze is staatloos. De munten geven haar de kans om op een bijzondere ontdekkingzijs te gaan, naar verre landen, maar ook naar haar eigen verhaal. Zo bezoekt zij Macedonie. Daar ontmoeten op een vrij stadsplein een Roma vrouw, Kezia. Kezia heeft zeven jonge kinderen, drie zoons en vier dochters. Zij legt Neha haar situatie uit. Mijn moeder had geen geld om de ziekenhuiskosten te betalen toen ik geboren werd. Het ziekenhuis waar ik ben geboren gaf haar daarom geen papieren mee die mijn geboorte zouden bevestigen. Mijn geboorte werd dus nooit geregistreerd. Misschien had mijn moeder bij de overheidskantoren kunnen vechten voor mijn nationaliteit, maar ze kon niet lezen of schrijven. Dus naar die kantoren gaan, vol met mensen met serieuze gezichten en dure kleren, was eng voor haar. Veel ouders geven geheimen familie recepten door aan hun kinderen, of ze geven hun kinderen geld of een huis om in te wonen. Maar het enige dat ik doorgeef, is een onzekere toekomst. Mijn kinderen zullen staatloosheid van mij erven. Neha reist verder naar Malaysia, Iworkust, Bangladesh, Duitsland. Overal spreekt ze kinderen en ouders met een verhaal over het leven zonder paspoort. In het Karibis eilandje, de Dominicaanse republiek, ontmoet Neha de vriendelijke Rosa en haar dochter Talia.  Rosa vertelt Neha dat ze vroeger de nationaliteit van de Dominicaanse republiek wel heeft gehad, maar dat deze nationaliteit haar een paar jaar geleden is afgenomen. Ja, lieverd, sommige mensen zijn staatloos geboren en zullen hun hele leven proberen om een nationaliteit te krijgen. Maar anderen, zoals wij, hadden ooit een nationaliteit, maar deze zijn afgenomen. In de Dominicaanse republiek worden mensen met Haitianse voorouders slecht behandeld. Ze zeggen dat we een donkere huid hebben dan zij en dat we arm en vies zijn dat we hier niet horen. Het is heel erg pijnlijk. Mijn hele leven ben ik een Dominicaanse geweest. Dit is wie ik ben. Maar weet je, de overheid heeft in 2013 een nieuwe regel gemaakt. Hierdoor konden kinderen en klein kinderen van Haitianse immigranten alleen hun nationaliteit behouden als ze bepaalde documenten laten zien. Zelfs waren ze hier geboren en hadden ze lange tijd wel een idee gehad of paspoort. Maar we zullen voor onze nationaliteit strijden. Uiteindelijk in Kenia, in Afrika, belandt Neha op een groot veld. Waar mensen staan te zingen, dansen, drummen en lachen. Er hangt een fantastische energie op het veld. Een man ziet haar staan en noodt haar gelijk uit om mee te dansen. Welkom, mijn jonge vriend. Vier samen met ons feest. We zijn eindelijk door ons land erkend en we zijn de maconde. We zijn in 1936 door de Engelsen van Mozambique naar Kenia gebracht en hebben sindsdien hier altijd gewoond. We waren een staatloos volk, maar we zijn 526 kilometer vanuit de kust naar Nairobi gemascheerd om de president te ontmoeten en onze rechten op te eisen. We zijn nu erkende burgers. Het voelt alsof ik eindelijk vrij kan ademen. Eenmaal terug in Nepal, gaat Neha op zoek naar antwoorden over haar eigen situatie. En die van haar zus Nikita. Ze komt terecht bij Sushma, in het kantoor van een organisatie die zich inzet voor vrouwenrechten en mensen helpt om nationaliteit te verkrijgen. Sushma vertelt. Neha, je weet dat vrouwen en mannen, meisjes en jongens gelijk zijn, niet waar? In de meeste landen wordt de gelijkheid van mannen en vrouwen verondersteld en hun rechten beschermd door de grondwet. Maar in werkelijkheid kan ook het tegenovergestelde waar zijn. In 25 landen hebben vrouwen nog steeds niet dezelfde rechten als mannen voor wat betreft het geven van een nationaliteit aan hun kinderen. Nepal is één van deze landen.  Dus Neha, je moeder heeft jou en je zus Nikita in haar eentje opgevoed, maar ze moet bewijzen wie jullie vader is en dat hij ook Nepalese is, om jullie de Nepalese nationaliteit te kunnen geven. Toen je moeder Nikita wilde registreren bij het districtskantoor, zijn men tegen haar dat ze de vader van Nikita maar mee moest brengen, omdat kinderen hun nationaliteit van hun vader zouden moeten krijgen. Maar dat is niet waar en ze hebben je moeder onterrecht slecht behandeld. Wij hebben als advocaaten veel mensen in jouw situatie geholpen. We zullen ook je moeder helpen om deze zaak te winnen bij de Hoge Raad, zodat jij en Nikita kunnen opgroeien met de Nepalese nationaliteit en je moeders naam zoals jullie recht is. En dat hebben ze ook gedaan. Want de Neha in dit boek is geïnspireerd op de echte Neha uit Nepal. Die echte Neha, haar zus Nikita en hun moeder Diepti, hebben jarenlang de strijd gevochten voor de Nepalese nationaliteit. Uiteindelijk is het ook gelukt. Neha was toen 21 jaar. Zij vecht nu door voor andere kinderen die tegen dezelfde problemen aanlopen in Nepal. Wij proberen haar daarin te helpen, maar ook andere staatloze kinderen en ouders te helpen in landen over de hele wereld. Daarbij is het van groot belang dat kinderen en ouders, advocaaten en politici, onderzoekers en anderen weten over het onderwerp. Dat is voor ons reden geweest om dit boek te schrijven. Neha zelf is heel trots en zegt dat voor haar het boek een erkenning is voor de jarenlange strijd die haar moeder heeft gevoerd. En een belangrijke oproep aan mensen over de hele wereld om het onrecht van staatloosheid samen aan te pakken. In juni organiseren wij in Den Haag een groot internationaal conferentie. Daar komen mensen uit 50 landen bij elkaar om te praten over oplossingen voor meisjes net als Neha. Neha en haar moeder zullen dan ook in Nederland zijn om mee te praten over hun ervaringen. Vandaag bieden we alvast vol trots en mede namens Neha een exemplaar van het kinderboek aan... ...aan kinderrechtenorganisaties, kamerleden en burgemeesters in Nederland. De eerste heb ik hier. En presenteren we heel graag in jullie aanwezigheid aan Lauren Koster, voorzitter van het Nederlandse kinderrechtencollectief. Dat is een samenwerking van verschillende organisaties in Nederland dat zich hard maakt voor kinderrechten.  Ik wil graag Lauren naar voren vragen om het eerste exemplaar in ontvangst te nemen. Fantastisch. Dit is de eerste keer in mijn leven dat iemand een boek aan mij uitrijkt. Een eerste exemplaar van een boek. En dan ook nog over zo iets belangrijks als het meisje dat haar land verloor. En zij is niet het enige meisje in de hele wereld. Er zijn zoveel meisjes en jongens in deze wereld die geen land hebben. Of in ieder geval hun land niet het hunnen mogen noemen. Ik wil er nog even wel iets meer over zeggen. Is dat goed? Ik zei het net al. Ik ben natuurlijk ontzettend blij dat dit boek aan mij uitgerijkt is. En waarom ook omdat het zo belangrijk boek is. Je kunt er uit leren wat staatloosheid is. En vooral ook wat staatloosheid betekent. En dat hele boek kinderen gewoon een staat en een nationaliteit hebben. De meeste van jullie zullen waarschijnlijk de Nederlandse nationaliteit hebben. En sommigen nog een andere nationaliteit erbij. En sommigen misschien geen nationaliteit. Wat is het eigenlijk ontzettend raar dat een kind uit de buik van de ene moeder komt. En dan bijvoorbeeld Nederlandse is. En een kind uit de buik van een andere moeder komt. Misschien wel in hetzelfde ziekenhuis. En dan helemaal geen nationaliteit heeft. Je bent gezond. Als baby je kom je ter wereld en meteen als je staatloos bent heb je een handicap. Want staatloos dat als je dat bent dat maakt alle verschil van de hele wereld in de kansen die je daarna in het leven krijgt. Hier in Nederland kun je nog wel eerst naar school gaan. Maar als je volwassen bent naar de universiteit, werk krijgen, behoorlijke gezondheidszorg. Het is allemaal ontzettend ingewikkeld. Dit boek, daar ga ik meteen in de trein lezen als ik weer naar huis ga. En morgen neem ik het mee naar kantoor. Want ik krijg dit boek niet voor mijzelf. En ik krijg dat boek omdat ik voorzitter van het kinderechte collectief ben. Wat is nou het kinderechte collectief? De naam zegt het al een beetje. In een collectief doen mensen en organisaties iets samen. En in het kinderechte collectief werken vijf grote organisaties samen. Om te zorgen dat ieder kind zijn recht kent en zijn recht krijgt. Want je recht kennen is nog niet altijd je recht ook krijgen.  En ik noem twee voorbeelden van die organisaties. Unicef, die kennen jullie allemaal wel. En de kinder-polsegels kennen jullie ook. Misschien heb je nog nooit nagedacht over wat eigenlijk met het geld van die kinder-polsegels gebeurt. Maar onder andere wordt er gewerkt aan kinderechten over de hele wereld. Maar ook in Nederland. En staatloosheid hoort daarbij. Hoe doen we dat nou aan die kinderechten werken? In elk geval geven we advies. En voorlichting over kinderechten aan iedereen. Natuurlijk aan kinderen. Maar ook bijvoorbeeld aan gemeenten. In gemeenten zit op dit moment ontzettend veel van de jeugdzorg. Nou, je kan echt geen jeugdzorg verlenen aan kinderen als je niet weet wat hun rechten zijn. Het is geen cadeautje, het is een recht. En wat het kinderechten-collectief ook doet is wij rapporteren aan het kinderechten-comité van de Verenigde Naties in Generve. Dat zijn een aantal mensen bij elkaar die vreselijk veel van kinderechten weten en die voor alle landen in de wereld in de gaten houden hoe dat land met die kinderechten omgaat. En die controle, die eindigt erin dat het kinderechten-comité dan uiteindelijk weer tegen Nederlandse regering zegt denk erom, daar of daar, doen jullie het niet goed met de kinderechten. En dat wil Nederland niet, want die wil toch wel in de wereld niet slecht afsteken. Het kinderechten-collectief zegt ook iets over sommige kinderechten in andere landen bijvoorbeeld om ervoor te zorgen dat in Nederland niet gebeurt dat hier spijkerberoeken voor kinderen verkocht worden die door kinderen gemaakt zijn. En heel belangrijk is ook onze helpdesk. Je vindt het allemaal op kinderechten.nl Als alles goed met jouwzelf gaat is het moeilijk je voor te stellen dat andere kinderen echt hele grote problemen hebben. Maar toch zijn in Nederland honderduizenden kinderen die opgoeien met geweld, armoede en bijvoorbeeld een aanpassing nodig hebben in het onderwijs. En als je vluchteling bent, moet je heel vaak verhuizen met je iedere keer weer vriendjes maken en dan zijn er nog eens honderden kinderen die staatloos zijn. Ze wonen hier wel, maar zoals je net hoorde, ze hebben eigenlijk geen land. Honderden lijkt weinig vergeleken met de honderduizenden die ik net noemde. Maar staatloosheid verpest alles voor een kind. Dat kan niet meedoen in onze samenleving en daarom moet de regering zorgen dat ieder kind niet langer staatloos is, maar een nationaliteit heeft.  Nu kom ik even terug bij het boek, want wat een prachtig boek. Ik rond het af. Met dit boek onder de arm voel ik me als voorzitter van het kinderecht de collectief echt goed gewapend om het probleem van staatloosheid weer bij de regering aan te kaarten. En ook bij dat kinderechtekomitee in Genève dat gaat zelfs zeer binnenkort gebeuren. Maar het mooiste van vanmiddag is toch dat jullie op eens het probleem van staatloosheid zullen begrijpen en na jullie heel veel andere lezers van de boek en waarschijnlijk ook de voorlezers van het boek die ik hier allemaal in de zaal zie zitten. En dat geeft veel hoop, want alle verandering begint met aandacht van het probleem. En ik wens jullie een hele mooie middag toe die je altijd zult onthouden. Zo, nu hebben we het ingewikkelde en het voormelige deel te gehad. Ik vraag graag jullie warm applaus voor professor Nikola Jeegers. Dankjewel, meneer. Nou, dames en heren, jongens en meisjes, wat ontzettend leuk dat jullie met zoveel mensen hier zijn om naar een heel belangrijk onderwerp te komen luisteren. Dat vind ik echt heel bijzonder, want jullie zijn nog niet zo heel oud. Ik schat zo tussen de acht en de twaalf misschien. En toch al zo nieuwsgierig dat jullie willen weten hoe het op de universiteit gaat. Dat is heel bijzonder. Wie van jullie is al eerder bij de kinderuniversiteit geweest? Nou, kijk, dat zijn er al best wel veel. Dus jullie weten al een beetje hoe het gaat op de universiteit. Jullie weten bijvoorbeeld dat een professor ook wel hoogleraar wordt genoemd. Ik ben professor, hoogleraar in de mensgerechten. En daarom draag ik deze toga. Dat is een beetje mijn uniform, zeg maar. Dus zoals sommige dokters een witte jas dragen of een politiepak. Alleen hebben wij deze niet elke dag aan. Als ik college geef voor studenten, dan doe ik dat in mijn gewone kleren. Maar voor hele bijzondere dagen, hele bijeenkomsten zoals vandaag met jullie trekken we ook een bijzonder kleed aan, een toga. Ik ben dus hoogleraar mensgerechten. En wat is nou, ik werk dus aan deze universiteit. En wat is nou belangrijk voor mensen, waarom werken mensen op de universiteit? Nou, die hebben eigenlijk, denk ik, allemaal één ding gemeen. En dat is dat ze nieuwsgierig zijn. Ze zijn nieuwsgierig naar hoe de dingen werken.  En dat zijn jullie ook, anders zouden jullie hier vandaag niet zijn. Jullie zijn nieuwsgierig naar hoe de wereld in elkaar zit. En dat is heel mooi, want dat gaat jullie heel ver brengen als je nieuwsgierig bent. Ik ben ook nieuwsgierig, ik zal iets over mezelf vertellen. Ik ben toen ik klaar was op de middelbare school, ben ik gaan studeren aan de universiteit. Niet aan deze, maar in Utrecht. En daar ben ik geschiedenis gaan studeren. Want ik ben heel erg geïnteresseerd in hoe het vroeger was. Ik denk dat we daar heel veel van kunnen leren. En ik heb ook rechten gestudeerd. Omdat ik geïnteresseerd ben in hoe we afspraken maken met elkaar. Om te zorgen dat we goed met elkaar kunnen samenleven. Ik ben ook, ik ben de moeder van twee kinderen. Ik heb twee kinderen. Ik heb een dochter, Mila, die is 13. En een zoon, Florian, die is 11. En Florian en Mila, die zijn allebei Nederlands. Ze zijn hier in Nederland geboren. Uit een Nederlandse moeder en een Nederlandse vader. En dat vinden we eigenlijk heel gewoon. Dat denken we niet zo heel vaak over na. Iedereen wordt ergens geboren. Iedereen wordt ergens geboren. Maar toch kan niet iedereen laten zien dat ze ook bij een bepaald land horen. En als je dat niet kan, en dat is waar ik het vandaag met jullie over ga hebben, dan heb je allerlei moeilijkheden in het leven. Als je niet kunt laten zien, dat je ergens bij hoort, bij een land hoort. En dat zijn de vragen waar wij het vandaag over gaan hebben. Hoe kan dat nou? Hoe kan het nou dat je niet kunt laten zien dat je bij een bepaald land hoort? En wat gebeurt er dan? En heel belangrijk, want anders is het allemaal wel een beetje naar, we gaan het ook hebben over wat er gebeurt om het op te lossen. Want het is niet allemaal alleen maar droever. Dus dit is wat ik vandaag met jullie ga behandelen. Ik ben dus van de afspraken. Ik werk aan de rechterfacultijd, dus ik ga jullie ook nog even herinneren aan een afspraak. Ik ga jullie zo meteen af en toe een vraag stellen. Steek dan je hand op, als je een antwoord wil geven, dan komt er iemand met een microfoon naar je toe, en dan mag je antwoord geven.  Als je nou andere vragen hebt, want ik kan me best voorstellen dat je vragen hebt, onthouzen in je hoofd of schrijven ze op, want aan het afloop van het college, dan mag je je vragen stellen. Maar omdat jullie waarschijnlijk allemaal nieuwsgierig zijn, anders waren jullie je niet, heb ik een extra moeilijk college voor jullie. Want ik denk dat jullie dat aankunnen. Toch? Oké. Dan gaan we beginnen. Als het goed is, hebben jullie allemaal een paspoort gekregen. Ja, steek hem eens omhoog. Hebben jullie allemaal een paspoort gekregen? Hartstikke mooi. Jullie hebben allemaal een paspoort. Nou, dat is hartstikke fijn. En we zullen zien dat het ook belangrijk is. Want als je een paspoort hebt, dan kan je dus laten zien dat je bij een bepaald land hoort. Dan heb je de nationaliteit van dat land. En we zien daar beneden, hier, dat land met die grote wereldbol, dat is Brazilië. Dus als je de brasiliaanse nationaliteit hebt, kun je een brasiliaans paspoort aanvragen. Of daar, Amerika, kennen jullie ook, he? Als je de Amerikaanse nationaliteit hebt, kun je een Amerikaans paspoort aanvragen. Je kunt laten zien dat je bij een bepaald land hoort. En dat is fijn. Het is fijn om bij een land te horen. Misschien voelen jullie ook wel Nederlander. En als het Nederlands elfstal speelt, de dames, die doen het hartstikke goed, als het dames elfstal speelt, misschien staan jullie dan heel hard te juichen voor ze. Voel je je heel erg Nederlander. En dan is het fijn, he? Het is fijn om bij een land te horen. Het is sowieso fijn om ergens bij te horen. Maar wat we vandaag gaan zien, is dat het niet alleen maar fijn is, maar dat het ook heel erg belangrijk is. Want we hebben er al iets over gehoord, net in het voorprogramma. Een nationaliteit. Dat is wat laat zien, dat je bij een bepaald land hoort. En waar heb je nou een nationaliteit voor nodig? Dit is dus een vraag die ik aan jullie stel, he? Wat kan je allemaal niet doen, als je geen nationaliteit hebt? Nou, laten we zoveel eens hier beginnen, hier vooraan, met dat mooie sticker op je zwarte shirt. Om met een vliegtuig naar een ander land te vliegen? Om met een vliegtuig naar een ander land te vliegen. Heb je een paspoort voor nodig? Hartstikke goed.  En daar. Met een blauwe shirt en bril op, ja? Je kunt dan niet stemmen. Je kunt niet stemmen. Heel goed. En dan doen we uit dit vak nog eentje. Daar zo. Met z'n wing omhoog. Om bij de grens te komen? Om bij de grens te komen binnen een land. Dan mag je nog gewoon reizen. Maar als je er overheen wil, dan heb je een paspoort nodig. Precies. Nou, er zijn namelijk best wat dingen. Ik hoor het al heel goed. Je kunt niet stemmen als je geen nationaliteit hebt. Je hoort niet bij het land. Je kan niet stemmen. Je kunt niet reizen. Daar hebben we het al over gehad. Als je op vakantie wil gaan, dan zal je bij de douane je paspoort moeten kunnen laten zien. Maar er zijn nog veel meer dingen. Je kunt geen rijbewijs krijgen. Dus je kunt niet auto rijden. Dat mag niet, zonder rijbewijs. Je kunt geen bankrekening openen. Want je kunt niet laten zien wie je bent. Je paspoort kun je niet laten zien. Maar je kunt ook geen huis kopen. Zonder nationaliteit. En daar denk je misschien niet aan. Je kunt ook niet trouwen. Want daar heb je ook een paspoort voor nodig. Je moet kunnen laten zien wat je nationaliteit is. En Lauren Costa zei het ook al. Je gaat wel naar school. Dat hebben we in Nederland goed geregeld. Maar studeren is een stuk moeilijker. Als je geen nationaliteit hebt. En ten slotte het ziekenhuis. Je kunt ook niet voor elke behandeling naar het ziekenhuis. Als je geen nationaliteit hebt. Zonder nationaliteit is het best ingewikkeld in het leven. Eigenlijk is het een beetje zoals je onzichtbaar bent. Er zijn allemaal regels. Er zijn heel veel regels in Nederland. Maar als je geen nationaliteit hebt. Dan zijn al deze dingen heel ingewikkeld. Dus het is echt heel erg belangrijk. Het is belangrijk om te kunnen laten zien. Dat je bij een land hoort. Maar gelukkig. Het klinkt allemaal. Het is wel een naar verhaal als ik het zo vertel. Maar gelukkig hebben de meeste mensen een nationaliteit. En denken daar waarschijnlijk niet zo over naar. Maar toch vallen dus sommige mensen die vallen. Buiten de boot. Die hebben geen nationaliteit. En die zijn dan dus staatloos. Dat is iemand dus zonder enige nationaliteit. En dat komt dus wel voor.  En als we op wereldwijd gaan kijken. Komt het zelfs best wel vaak voor. Wereldwijd wordt er geschattet. Zo'n 15 miljoen mensen. Geen nationaliteit hebben. 15 miljoen. Dat is bijna net zoveel als in Nederland. Want in Nederland wonen er 17 miljoen. 15 miljoen mensen. Hebben geen nationaliteit. En kunnen dus al die dingen waar we het net over hadden. Kunnen ze niet doen. En elke 10 minuten. Wordt er ergens op de wereld een babytje geboren. Zonder nationaliteit. Elke 10 minuten. Dus dat betekent dat het probleem ook groeit. Er komen steeds meer staatloze babytjes bij. Kortom. Dit is echt een groot probleem. Dat moet hard aan gewerkt worden. Om daar iets aan te doen. Ik zag net een hele moment met een paspoort. Maar heeft iedereen een paspoort gekregen? Wie heeft geen paspoort gekregen? Dat is nog gek. Dat zijn alle verwassenen. De verwassenen hebben geen paspoort gekregen. Dat is gek. Zou dat iets met hun leeftijd te maken hebben? Zou dat iets met hun leeftijd te maken hebben? Alle kinderen hebben een paspoort. Alle verwassenen hebben geen paspoort. Hoe heet dat? Hoe noemen wij het? Wanneer je wordt buiten gesloten? Om iets waar je eigenlijk niets aan kan doen. Kijk, je leeftijd kan je niks aan doen. Als je 11 bent, dan ben je 11. Als je 47 bent, dan ben je 47. Dat hoort bij je. En als je nu wordt buiten gesloten vanwege iets wat bij je hoort. Hoe noemen we dat dan? Zeg het maar even in de microfoon. Discriminatie. Dat noemen we discriminatie. Discriminatie is al hetzelfde. Discriminatie is als je wordt buiten gesloten, als je niet gelijk wordt behandeld, vanwege, om het met een mooi woord te zeggen, een persoonskendmerk. Dus iets wat bij je hoort. De kleur van je huid, je leeftijd of waar je in gelooft. Dat zijn je persoonskendmerken. En als je dan wordt buitensloten ongelijk wordt behandeld, dat noemen wij discriminatie. En nou is het gelukkig zo dat mensen geen paspoort krijgen voorwege hun leeftijd. Dat komt niet voor. Maar wat we zullen zien, is dat discriminatie wel een hele grote rol speelt bij de reden waarom mensen geen nationaliteit hebben. In de wereld zien we dat mensen geen paspoort krijgen, kunnen krijgen omdat ze geen nationaliteit hebben omdat ze bewust worden buiten gesloten. Omdat ze bijvoorbeeld tot het verkeerde geloof behoren.  Dus discriminatie speelt een grote rol. We hebben dus nu gezien dat wat je allemaal niet kan doen als je geen nationaliteit hebt. En we hebben ook gezien dat het een groot en groeiend probleem is. Dus nu wordt het wel tijd dat we gaan kijken hoe het eigenlijk komt. Want als je begrijpt hoe het komt kan je daar ook wat tegen doen. Maar om te begrijpen hoe het komt moeten we eerst weten, moeten we eerst snappen en nu wordt het een beetje technisch en nu wordt het moeilijk. Dan moet je eerst begrijpen hoe je eigenlijk een nationaliteit krijgt. Hoe kan je die nou krijgen? Nou, de eerste manier is gewoon via je ouders. Als je uit een Nederlandse moeder wordt geboren een Nederlandse vader dan heb je de Nederlandse nationaliteit. Dus in sommige landen is dat hoe het geregeld is. En daar hebben we een mooi woord voor. In het recht, als je rechten studeert je een kortein. Nou, we gebruiken en dat spreekt je uit als use sanguius. En dat betekent eigenlijk use is wet, de wet van het bloed. Dus via de bloedband van je vader of je moeder krijg je de nationaliteit. En dat is hoe het hier in Nederland is geregeld. Dus als je in Nederland als je uit een Nederlandse moeder wordt geboren dat zal bij veel voor jullie zo zijn. Dan heb je de Nederlandse nationaliteit. Maar in sommige landen is het niet belangrijk welke nationaliteit je ouders hebben maar waar je wordt geboren. Daar is de plaats het allerbelangrijkste. En dat noemen we in het Latijn use soli. Use, de wet. Soli is de aarde, het land. Dus de wet van het land. En dat is in Amerika zo. Dus als jouw zwangere vrouw wallig in Amerika is op vakantie en daar bevalt van een kind, dan heeft dat kind de Amerikaanse nationaliteit. Dus je kunt ook een dubbele nationaliteit hebben. Als je een Nederlandse moeder in Amerika een kind krijgt heeft dat kind de Nederlandse en de Amerikaanse nationaliteit. Snap jullie toch? Nou, en dan is er nog één manier. Je kunt ook genaturaliseerd worden. Als je in een bepaald land bent en je bent er bijvoorbeeld 5 jaar en je hebt alle regels gevolgd dan kan je een nationaliteit aanvragen.  Dus als je ergens anders vandaan komt en je bent in Nederland, kun je genaturaliseerd worden tot Nederlander. Dus op deze 3 manieren kun je een nationaliteit krijgen. En dat lijkt eigenlijk, dan denk je nou is dat niks aan de hand. We hebben een systeem en het klopt. Want denk maar eens aan een kindje dat geboren wordt in een vliegtuig. Dat gebeurt niet vaak want je mag op een gegeven moment niet me vliegen als je hartstikke zwanger bent. Maar als sommige kinderen worden te vroeg geboren en het gebeurt heel af en toe gebeurt het wel eens dat een kind in een vliegtuig wordt geboren. Welke nationaliteit krijgt het dan? Nou, als dat kind uit een Nederlandse moeder wordt geboren hebben we net geleerd, dan is dat kindje gewoon Nederlands. Maar stel dat kindje wordt uit een Amerikaanse moeder geboren. We hebben net gezien in Amerika het telt de plek waar je wordt geboren. Nou, de plek is 10 kilometer boven in de lucht. Nou, nu hebben we het met elkaar afgesproken dat het dan de nationaliteit krijgt van het vliegtuig. Dat vliegtuig is ergens geregistreerd. Dus stel je zit in een vliegtuig uit Kenia. Heet dat kind ook de Keniaanse nationaliteit. Maar als we het niet het kan ook nog zelfs zo zijn dat je de nationaliteit kunt krijgen van het land waar je dan toevallig boven vliegt. Nou, kortom, wat er kan gebeuren is dat dat babytje drie nationaliteiten heeft. Maar als we het slecht hebben geregeld heeft hij er helemaal geen heen. Omdat elk land dus zelf mag bepalen hoe je een nationaliteit krijgt hebben we ontzettend veel regels. Soms botsen die regels en kan het gevolg zijn dat een kind geen nationaliteit heeft. Oké, wie heeft hier, steek je hand maar op de Nederlandse nationaliteit. Oh, dat zijn wel de meesten. Ja, ja. En is er ook nog iemand die een andere nationaliteit heeft? Even vragen aan jongetje hier in het midden met het geruute shirt welke nationaliteit je hebt en hoe je eraan gekomen bent? Ik ben half-Greins, half-Palestijn. Half-Greins, half-Palestijn. Dat is interessant. Dan heb je een interessante achtergrond. We hebben er nog eentje met een andere nationaliteit. Hier op de voorstrij met het gestreepte shirt. In Zwitserland. Heb jij de Zwitserse nationaliteit en hoe komt dat? Weet je dat? Dat ik daar geboren ben.  Je bent in Zwitserland geboren en zijn je ouders Nederland? Ja. Oké, ik weet niet wat de regels zijn in Zwitserland. Maar dat is prachtig. Mooi. Hartstikke mooi. Het kan dus zo zijn dat je de Nederlandse nationaliteit hebt dat je een andere nationaliteit hebt of dat je een paar nationaliteiten hebt. Maar zo zijn dat je geen enkele nationaliteit hebt. Dan heb je best wat problemen. Hoe komt dat? Hoe gebeurt het dat je je land verliest? Dat je geen nationaliteit hebt? Er zijn eigenlijk ontzettend veel manieren. Sommigen zijn ingewikkeld. Daar ga ik jullie nu niet mee vermoeien. Ik ga een paar noemen. Er zijn best wel veel manieren hoe het kan gebeuren. Eentje die jullie al toen Laura aan het voorlezen was uit het boek. Er zijn landen in de wereld waar moeders de nationaliteit niet kunnen doorgeven. Maar vaders wel. Of alleen vaders. 25 landen in de wereld hebben wetten waardoor moeders de nationaliteit niet kunnen doorgeven. En we hebben net geleerd dat dat een manier is waarop je nationaliteit kunt krijgen van je moeder. Maar als je moeder het niet kan doorgeven dan ben je dus staatloos. 25 landen in de wereld hebben deze wetten die dus discriminerend zijn. Die sluiten vrouwen uit. Alleen maar omdat ze vrouw zijn. Dus de vader kan het wel doorgeven. Maar de vader is niet altijd in beelten. De vader is er misschien niet. Die is niet bekend. Of verdwenen. Dus als de vader er niet is en de moeder kan geen nationaliteit doorgeven is het kindje staatloos. En natuurlijk als jouw ouders staatloos zijn als jouw ouders geen nationaliteit hebben kunnen ze het ook niet doorgeven. Dan kunnen ze het niet doorgeven en dan ben je dus staatloos. Je kunt het ook verliezen dus dat je wel geboren wordt met de nationaliteit maar dat je hem kwijtraakt. Dat is natuurlijk niet eens of je je sleutels kwijtraakt maar je kan wel je nationaliteit kwijtraken. Bijvoorbeeld als je land opeens niet meer bestaat. Jullie kennen allemaal Rusland dat grote land. Tot 1991 heette dat gebied daar, dat heette de Sovjetunie. En die is in 1991 eigenlijk een beetje uit elkaar gevallen. Niet letterlijk. Maar toen ze allemaal nieuwe landen gekomen. En de meeste mensen kregen de nationaliteit van zo'n nieuw land. Maar niet allemaal. En een paar mensen vielen buiten de boot. En die hebben dus geen nationaliteit.  Onthou je vragen even. Dus als je land ophoudt met bestaan dan zou het kunnen dat je staatloos wordt. Of als je nationaliteit wordt afgenomen er zijn landen die willen bepaalde groepen niet. Die willen er niks mee te waken hebben. En die nemen hun nationaliteit af. We hebben nu in Azië een land dat heet Myanmar hebben jullie misschien wel eens gehoord. Daar wonen en de meeste die zijn gevlucht wonen de Roinja. Meer dan 2 miljoen mensen. En die zijn allemaal hun nationaliteit kwijt. Die is hun afgenomen. Dus meer dan 200 miljoen mensen zijn hun nationaliteit kwijt geraakt. Dus dit zijn een paar voorbeelden hoe je je nationaliteit kunt kwijtraken. Ik wilde jullie een voorbeeldje wat dichter bij huis vertellen. Op de slide zie je Danny. Danny is 9. Danny is in Nederland geboren. Uit een Chinese moeder. Maar Danny is stateloos. Of Danny zijn nationaliteit is onbekend. Ze weten niet wat zijn nationaliteit is. Al 9 jaar lang en hij woont in Nederland is het onbekend wat zijn nationaliteit is. En heeft hij dus al die problemen waar we het eerder over hadden. Hoe hebben we het nou werd? Dat hebben we net geleerd. In dit geval van je moeder. Van je moeder. Van je ouders. De vader van Danny is niet bekend. Dus die zou hij van zijn moeder moeten krijgen. Maar zijn moeder heeft zelf geen nationaliteit. Zijn moeder kwam uit China. En misschien hebben jullie er wel eens van gehoord. Tot niet zo lang geleden mocht je in China maar 1 kind krijgen. Dat is nu anders. Maar mocht je maar 1 kind krijgen. En de opa en oma van Danny was eigenlijk een jongetje. Die wilde eigenlijk een zoon. Dus toen een meisje werd geboren hielden ze haar een beetje verborgen. Ze deden geen aangifte. Ze deden gewoon net als ze er niet was. Onzichtbaar. En toen kregen ze hun zoon. En toen hebben ze haar achtergelaten. Dat is heel naar. En toen is ze naar Nederland gekomen. Toen ze 15 was. En in Nederland de Chinese kende haar niet. Ze was niet aangegeven. En toen kwam ze in Nederland. En dan kregen ze Danny. En Danny zou de nationaliteit van zijn moeder moeten krijgen. Maar die was niet bekend. En de Chinese willen niet, China wil niet meewerken. Die zegt ja. Kennen ze er niet.  En die zoon, die kennen we ook niet. Dus China werkt niet mee. Dus Danny heeft geen nationaliteit. Dat is ook hier in Tilburg. In Tilburg zijn 173 mensen geregistreerd als staatloos. En daarvan zijn 69 kinderen. Die dus in deze situatie zitten. En het ingewikkelde in Nederland is de wet zo. Dat als je geen nationaliteit hebt. Je moet bewijzen dat je staatloos bent. En dat is nou net zo ingewikkeld. Want je hebt geen paspoort. Daarom zitten mensen zoals Danny. Mensen als kinderen als Danny zitten eigenlijk. Die zitten een beetje vast. Nou. De dingen waar wij het hier vandaag over hebben, dat zijn mensenrechten. Waar we het eerder over hadden. Het rechten of trouwen naar school gaan. Dat zijn allemaal mensenrechten. Mensenrechten hebben jullie ongetwijfeld al wel gehoord. Mensenrechten zijn die rechten die je nodig hebt. Om goed te kunnen leven. Om een waardig leven te kunnen leiden. Dat betekent dat je genoeg te eten moet hebben. Een dak boven je hoofd. Maar dat betekent ook dat je in vrijheid moet kunnen leven. Dat je moet kunnen zeggen wat je wil. Dat is heel belangrijk. Dat je kunt zijn wie je wilt. Dat zijn allemaal mensenrechten. En na de Tweede Wereldoorlog. Toen waren er natuurlijk verschrikkelijke dingen gebeurd. Zijn de landen zijn samengekomen. En hebben gezegd deze rechten. En we gaan ons met z'n allen inspannen om te zorgen dat wat er in de Tweede Wereldoorlog is gebeurd dat dat nooit meer gebeurt. En die afspraken dat noemen wij verdragen. Landen die afspraken met elkaar maken. Dat heet een verdrag. Het eerste keer dat ze het opschreven was in de universele verklaring voor de rechten van de mens. 70 jaar geleden zijn er 30 mensenrechten opgeschreven. En alle landen in de wereld die hebben dat ondertekend. Dat ze zich zullen inspannen om te zorgen dat mensen van hun rechten kunnen genieten. En nou bestaat één derde van de hele wereld bestaat uit kinderen. Jullie zijn er horen daarbij. Maar het is één derde van alle kinderen. Of van alle mensen in de wereld. En kinderen die hebben extra bescherming nodig. Want jullie zijn aan het opgroeien. En dat maakt jullie ook soms kwetsbaar. En dat moet goed voor jullie gezorgd worden. Jullie moeten goed eten. Jullie moeten naar school kunnen gaan. Zodat jullie later gewoon goed kunnen deelnemen aan deze samenleving.  En dat nu ook al kunnen. Dus voor kinderen is een speciaal verdrag gemaakt. En daar wilde ik jullie even iets laten zien. Als het gaat werken. Hallo internet. En welkom. We hebben dus ook jullie eigen verdrag. En daar staan 54 artikelen in. 54 afspraken die landen hebben gemaakt om te zorgen dat jullie goed kunnen leven. Alle landen behalve Amerika hebben zich aangesloten bij dit verdrag. Dit is het best getekende het meest ondertekende mensenrechtenverdrag in de hele wereld. De landen hebben zich behalve Amerika gecommitteerd en hebben afgesproken dat ze zich zullen inzetten voor die 54 afspraken. Nou een leuk weetje. Er is een moedendag. Dat weten jullie vaderdag. Maar wat jullie waarschijnlijk niet weten is dat op 20 november het internationale dag van de rechter van het kind is. Dat is dus eigenlijk kinderdag. Want dat is namelijk de dag waarop het verdrag werd ondertekend. Dus schrijven die agenda op die dag mogen jullie alles. Dat had ik niet moeten zeggen. Oké we hebben gezien mensenrechten zijn dus heel belangrijk. Kinderrechten zijn belangrijk. Maar als je geen nationaliteit hebt dan is het moeilijk om van je rechten te kunnen genieten. En daarom staat in het kinderrechtenverdrag staat ook in artikel 7 dat ieder kind recht heeft op een naam en nationaliteit. Dat het dus zo belangrijk is. Het is eigenlijk het recht om rechten te hebben. Het recht op een nationaliteit. Nou maar wat heb je nou aan zo'n verdrag? Want we hebben ook gezien dat een heleboel mensen die geen nationaliteit hebben toch allemaal problemen hebben. Dus dat is mooi zo'n verdrag. Dat is prachtig. Maar wat heb je eraan? Nou met zo'n verdrag in je hand kun je naar de rechter stappen. Op de slide zie je een advocaat die draagt ook zo'n mooie togen. En die kan naar de rechter stappen om te vragen Houdt in dit geval Nederland zich eigenlijk wel aan de afspraken die in die verdragen staan. En dat heeft onze Danny ook gedaan. Danny is ook naar een advocaat gestapt en die advocaat heeft de zaak van Danny voorgelegd aan de rechter. En aan verschillende rechters aan alle rechters die wij hebben in Nederland heeft Danny deze vraag gesteld. En de rechter heeft gezegd ja eigenlijk moet Nederland zorgen dat er een regeling is dat dit niet kan.  Er moet een regeling zijn dat kinderen zoals Danny makkelijker de Nederlandse nationaliteit krijgen. Maar dat moet de regering doen. De regering moet een wet maken waardoor Danny de regentijd kan krijgen. Dus het is een opdracht aan de regering. De regering heeft al die verdragen ondertekend. En de rechter maakt geen wetten. Dat doet de regering. Die uitspraak van de rechter was al in 2014. Al vijf jaar geleden toen waren jullie echt nog heel klein. Al vijf jaar geleden heeft de rechter gezegd eigenlijk moet dit opgelost worden. En het is nog steeds niet opgelost. Danny heeft nog steeds geen nationaliteit. En alle andere kinderen in zijn situatie ook niet. In Nederland wordt geschat dat er ongeveer 80.000 mensen daar is het onbekend welke nationaliteit ze hebben. Dat zijn er best veel. Nou Danny is niet bij de pakken neer gaan zitten. Danny is ook internationaal gaan kijken of er iets aan zijn situatie kon worden gedaan. Want we hebben al die verdragen. Die verdragen zijn bij de Verenigde Naties opgesteld. En de Verenigde Naties is eigenlijk een hele grote vergadering. Waar alle landen bij elkaar komen. Om over problemen te praten waarvoor je moet samenwerken. Nou, om te zorgen dat mensenrechten worden aangeleefd moet de landen ook samenwerken. En landen moeten hun verplichtingen nakomen. Nederland ook. Dus als een land zijn handtekening zet onder zo'n verdrag moet dat land elke 5 jaar zich melden in generven in Zwitserland bij de Verenigde Naties. En dan moeten ze gaan vertellen wat ze allemaal doen om te zorgen dat dat hun wetten kloppen met wat ze hebben afgesproken in het verdrag. Dus ook Nederland gaat elke 5 jaar vertellen wat ze doen om te zorgen dat het kinderrecht de verdrag wordt nageleefd. Maar je kan ook een klacht indienen bij de Verenigde Naties. Als jij vindt dat een land zich niet houdt aan de afspraken die ze hebben gemaakt kan je klagen bij de Verenigde Naties. En dat heeft Danny ook gedaan. De advocaaten van Danny die hebben zijn zaak voorgelegd aan de Verenigde Naties in 2017 en het is nog niet behandeld. Want dit soort zaken duren heel lang. Er zijn 196 landen lid bij dit verdrag en er zijn 18 experts bij de Verenigde Naties die er naar kijken. Dus die hebben het heel druk. Dus Danny moet geduld hebben. Danny moet geduld hebben.  Nou, ten slotte want ik ben echt, ik ben ontzettend onder de indruk hoe goed jullie luisteren. Maar we zijn er bijna. Want ik wilde ook nog iets vertellen en we hebben dus nu gezien wat er gebeurt als je stateloos bent. We hebben gezien dat het een groot probleem is dat veel mensen stateloos zijn. We hebben ook gezien hoe het komt. Hoe je nationaliteit kunt krijgen maar ook hoe je hem niet krijgt of hoe je hem verliest. En we hebben gezien dat advocaaten en rechters er wat aan kunnen doen. En landen die maken regels om de verdragen na te leven. Nou, wat doen wij nu op de universiteit? Want op de universiteit doen wij ook wat. Bijvoorbeeld onderzoek. Waar onderzoeken? Hoeveel stateloos zijn er nou eigenlijk? En hoe komt het? Hoe komt het dat iemand stateloos wordt? Zijn het slechte wetten? Of worden die wetten niet goed uitgevoerd? En hoe kan je dat dan beter maken? Dus we geven ook advies. We geven bijvoorbeeld advies aan de advocaaten van Danny. Van wat betekenen die afspraken nou in die verdragen? En hoe zou het beter kunnen? En, en dat is misschien het gelijkste van wat we hier op de universiteit doen. We geven les. We geven les aan studenten. En die studenten worden straks advocaat. En die worden rechter. En dan is het ontzettend belangrijk dat ze begrijpen wat stateloosheid is. Hoe het komt. En hoe je het kan oplossen. Want als we betere wetten maken betere afspraken dan kan stateloosheid worden opgelost. Dat is namelijk de goede, de positieve, optimistische boodschap stateloosheid kan je oplossen. Als we betere wetten maken betere afspraken met elkaar kunnen we het oplossen. Dus we geven les aan studenten en aan jullie. Want ik hoop dat jullie vandaag iets geleerd hebben over hoe het zit en waarom het zo belangrijk is dat je een nationaliteit hebt. En wat er gebeurt als je die niet hebt en wat je daar aan kan doen om het beter te maken voor de mensen die in die situatie zitten. Nou, ik wil jullie ontzettend bedanken voor jullie aandacht en als jullie nog vragen hebben mogen jullie die nu stellen. Wie heeft er een vraag? Wat is je naam? Vin, waarom is Amerika daar niet mee ingegaan? Ja, dat is gek, hè. Ik dacht dat. Dat gaat vast iemand vragen. Dat vroeg mijn zoontje ook.  Dat is inderdaad gek. Amerika heeft een hele belangrijke rol gespeeld om een verdrag te maken. Dat is vaak zo geweest. We kennen 10 hele belangrijke mensen recht te verdragen. En Amerika is één van de landen geweest die ontzettend zijn best heeft gedaan voor die verdragen. Maar Amerika houdt er niet zo van dat andere landen vertellen wat Amerika zou moeten doen. Dus Amerika sluit zichzelf niet zo graag aan bij die verdragen. En in Amerika heb je bijvoorbeeld minderjarige kinderen die nog niet de 18 zijn geworden maar levenslang de gevangenis in. En dat mag niet, volgens kinderrechtenverdrag. Dus als Amerika partij zou worden bij het kinderrechtenverdrag, moeten ze dat veranderen bij voorbeeld. En dat willen ze nog niet. Maar ze zijn wel het enige land, dus ze staan er niet zo goed op. Eerst kijken. Een volgende vraag. Waarom hadden wij die groene met rode plaatjeskrat? Ja, dan weet ik ook niet. Als jullie die gingen krijgen. Anders had ik er wel iets mee gedaan. Maar je mag ze houden denk ik. Ze waren denk ik om te stemmen. Maar ik heb geen stemmen gedaan in mijn college. Ik heb hier ook nog een vraag. Wat wil je vragen? Nou, als landen zich niet aan de afspraken hebben, wat gebeurt er dan? Als landen zich niet aan de mensenrechten verdragen houden. Dat is een hele goede vraag. Want er is geen internationale politie of leger. Dat is het niet. Dus landen die beloven dat ze zich er aan houden en elke vijf jaar moeten ze uitkomen leggen wat ze hebben gedaan. En rechtens controleren of ze zich er aan houden. Dus er zijn allerlei experts en committees die controleren. Maar uiteindelijk kunnen we niet met geweld het afdwingen. Dus het is vooral dat landen ook niet graag om het maar te zeggen voor schud staan. De meeste landen willen niet dat andere landen zeggen jij schent de mensenrechten. En dat is best wel een krachtig middel. Dus landen spreken elkaar er ook op aan. Dus landen zeggen tegen Nederland zorg nou eens een keer dat jullie een fatsoenlijke regeling hebben voor statelozen. En daar wordt over gepraat. Maar het is natuurlijk wel zo dat de mensenrechten lang niet overal goed worden nageleefd. Dat is wel de realiteit. Ik heb hier ook nog een vrij.  Hoe kan het dat sommige verlassenen en kinderen geen paspocht hebben? Dat komt eigenlijk door het feit ik hoop dat ik het al een beetje heb uitgelegd maar dat komt ook vooral dat de regels elk land mag zelf zijn regels bepalen. En in sommige gevallen willen landen op express niet dat sommige mensen erbij horen. En soms is het ook dat de regels wel goed. Maar dan worden ze niet goed uitgevoerd. En er zijn heel veel redenen. Het kan soms heel ingewikkeld zijn. Maar het gevolg is dat sommige mensen geen paspoort hebben. Hier nog een vraag. Wie heeft beslissen dat Amerika zeg maar niet mee zou doen? De vraag is wie heeft nou beslissen dat Amerika niet mee mag. Dat heeft Amerika zelf besloten. Want dat is het ingewikkelde. Als je bezighoud met internationaal recht met mensenrechten elk land mag het uiteindelijk zelf bepalen. Niemand is de baas. Dus je kunt alleen maar hopen dat iedereen mee gaat doen. En tot op zekere hoogte gebeurt dat ook. Hier heeft nog een vraag. Verlies je ook je nationaliteit als je land wordt overgenomen door een ander land? Als het wordt bezet in de oorlog ofzo? Ja. Dat ligt er dus aan dat land die jouw land bezet wat voor regels die afkondigt. Ik noemde dat voorbeeld. Als jullie het nog weten van Myanmar met die 2 miljoen Roinja. Op een gegeven moment hebben ze bedacht wij willen die mensen niet. Dat zijn namelijk moslims en die willen we niet. Dus we pakken van al die Roinja die 2 miljoen nemen we de nationaliteit weg. Dus dat kan gebeuren. In de een verband met de tijd hebben we nog tijd voor 2 vragen. Wat gebeurt er eigenlijk als je je paspoort verloordt? Als je hem verliest. Ja. Dat is mij wel eens overkomen. Ik verliest wel eens vaker wat. Maar dat kan gebeuren. Dat is dus helemaal niet erg als je de nationaliteit van een land hebt. Want dan wil dat land jouw wel helpen. En dan ga je naar het gemeentehuis. En dan zeg je ik ben met paspoort verloren. En dan moet je wel veel geld betalen. Maar dan krijg je een nieuwe. Je kunt laten zien dat je daar geboren bent. Je kunt laten zien dat je die nationaliteit van het land hebt. Dus dan krijg je een nieuwe paspoort. 