Alleen op de wereld | Hector Malot | Action & Adventure Fiction | Sound Book | Dutch | 16/16
44e hoofdstuk van Alleen op de wereld. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Marcel Koenders. Alleen op de wereld door Hector Malau, vertaald door Gerard Keller. 44e hoofdstuk met de meiden. Jaren zijn voorbij gegaan. Vele jaren zelfs. Maar zij zijn omgevlogen, omdat zij slechts goede en gelukkige dagen hebben opgeleverd. Dans woon ik in Engeland, in Milligan Park, het kasteel van mijn voorouders. Het kind zonder ouders, zonder steun, de vondeling gelegd en verlaten, ten prooi aan de wisselvalligheden van het lot, zonder baak om hem de weg te wijzen op die onafzienbare zee. Waarop hij rond zwalkte, zonder haven, waarheen hij zich kon richten, heeft niet slechts een moeder en een broeder die hij lief heeft en die hem lief hebben, maar ook voorouders die hem een naam hebben nagelaten, door het gansen land geëerd en een aanzienlijk vermogen. De kleine, ongelukkige knap die als kind zo menige nacht in schuren en stallen heeft doorgebracht, of in een uithoek van het bos onder de blote hemel, is stans de erf genaam van een voornaam geslacht, in het bezit van een kasteel, in de geschiedenis vermaakt, dat door de nieuwsgierigen wordt bezocht en in alle reisboeken vermeld en geroemd. Op een twintig meilen ten westen van de plek waar ik scheep ging vervolgd door de politie, ligt dat kasteel op een helling, omringd door een lommerrijk bos, ondanks de nabijheid van de zee. Het is gebouwd op een terras, door de natuur zelf gevormd. Het heeft de gedaante van Cubus, en op elke hoek staat een zware rondetoren. De twee gevels naar het zuiden- en westen gekeerd zijn bedekt met slingerplanten en klimmende rozen, die van het noorden- en oosten met klim op, met stammen zo dik als een mens, die getuigen van zijn hoge ouderdom, en al de zorgen van de tuinlieden zijn nodig om te verhoeden dat zijn wildrige groei onder donkere loof de arabesken en andere ornamenten bedekt, die zo kunstig gehouden zijn in de witte steen welke de vensters en deuren omlijst. Het is door een uitgestrekt park omringd, daarin groeien oude bomen, die nog nooit gesnoeid of geveld zijn, en levende beken strommender doorheen, welke groeikracht schenken aan de altijd groene grasperken. In een bos van hoog opgaand hout nestelen oude kraaien, die elke nacht door haar gekras het begin en het einde van de dag verkondigen.  Op dit oude kasteel van Milligan Park won ik nu met mijn familie, mijn moeder, mijn broer en mijn vrouw. Wij zijn daar sedert zes maanden gevestigd. Vele uren heb ik reeds doorgebracht in de bibliotheek, waarin de oude archieven, de eigendomstitels, de familiepapieren bewaard worden. Ik zit daar aan een grote eikenhouten tafel, zwart van ouderdom en schrijf. Maar het zijn niet die archieven of familiepapieren, welke ik zonaukeurig naga, maar het boek, mijn eigen geschiedenis, dat ik doorblader en in orde breng. Wij zullen ons eerste kind laten dopen, onze kleine Mathia, en bij gelegenheid van die doop, die op het kasteel mijn vaderen, allen verenigen zal, die mijn vrienden waren in de dagen van tegenspoed, wil ik het verhaal geven van mijn lotgevallen, waarin zij een rol hebben gespeeld, als een bewijs mijn dankbaarheid voor de hulp die zij mij hebben verleemd of voor de liefde die zij voor het armen verloren kind hebben aan de dag gelegd. Als ik een hoofdstuk af had, zond ik het naar Dorchester. Naar de lithograaf en dezelfde dag ontvang ik de gesteendrukte kopieën van mijn handschrift, om aan ieder der gasten er een te geven. Die bijeenkomst is in een verrassing, die ik hun heb bereid, ook voor mijn vrouw, die dan haar vader zal weer zien en haar zuster en haar broers en haar tante welke zij niet verwacht. Alleen mijn moeder en mijn broer zijn in het geheim. Als er niets tussen beide komt, zullen allen deze avond onder mijn dak doorbrengen en ik zal het genots maken en allen aan mijn tafel te zien. Een enkele zal aan dat feest ontbreken, want hoeveel men ook met geld kan doen, het kan het leven niet teruggeven aan hen die niet meer zijn. Arme, dierbare oude meester, wat zou ik gelukkig geweest zijn als ik u een rustige oude dag had kunnen bezorgen. Gij zou het u kunnen ontdaan hebben van uw piva, uw schapenvacht en uw fluwelenbuis. Gij zou het niet meer het vooruitkinderen geroepen hebben. Een ouderdom door allen geërbiedigd zou u zijn geschonken. Gij zou het uw indrukwekkend gijshoofd met vierheid kunnen opheffen en uw vroegere naam weder kunnen aannemen. Vitalis, de oude zwerverling, zou weder Carlo Balzani, de beromde zanger zijn. Maar wat de onverbiddelijke dood u niet vergunt heeft, heb ik althans voor uw nagedachtenis gedaan.  Te Parijs, op het kerkhof Montmartre, is de naam gebijteld op het gedenk teken, dat mijn moeder op mijn verzoek voor u heeft opgericht. En uw borstbeeld in Brons, naar de portretten uit de tijd van Uroen, herinnert uw naam aan hen, die u hebben toegejuicht. Een afbeeldsel van uw borstbeeld is voor mij gegoten, het staat daarvoor mij. En terwijl ik het verhaal schrijf van mijn eerste jaren van beproving, toen de loop der gebeurtenissen zich begon te ontwikkelen, hebben mijn ogen vaak de uren gezocht. Ik heb u niet vergeten, ik zal u nooit vergeten, wees daar zeker van. Indien ik in dat gevaarlijk tijdperk van één, aan zichzelf overgelaten kind, nooit gestruikeld heb en nooit bent gevallen, dan ben ik het aan u verschuldigd. Aan uw lessen, aan uw voorbeeld, mijn dierbare oude meester. En op elk feest zal uw plaats in ere worden gehouden, ziet jij mij niet, ik zal u zien. Maar daar komt mijn moeder door de zaal der familieportretten. De jaren hebben haar schoonheid niet doen verwelken, en zij is in mijn oog nog dezelfde als toen ik haar voor de eerste maal aanschouden, onder de veranda van de zwaan. Met haar edel gelaad, zo zacht en schoon, maar dat waas van zwaar moedigheid, dat het toen overtoog is geheel verdwenen. Zij leunt op de arm van Arthur, want dans is het de moeder niet meer die haar zwakken, wankelende zoon ondersteunt, maar de zoon, die een schoon en krachtig jongeling is geworden, bedreven in alle lichaamsoefeningen, bevallig ruiter, flinke roeier, onverschrokken jager, die met innegethedenheid zijn arm bied aan zijn nemoeder. Want in strijd met de voorstelling van mijn oom, James Milligan, is het wonder gebeurd. Arthur is in leven gebleven en hij zal blijven leven. Op enige afstand achter hen zie ik in de oude vrouw komen, gekleed in de dracht de Franse boerinnen. Zij heeft een kindje op de arm, met een wit kagemira mantel om. De oude boer in is vrouw Barberin en dat kind is het mijne, het is mijn zoon, de kleine matia. Nadat ik mijn moeder teruggevonden had, wilde ik dat vrouw Barberin bij ons zou blijven. Maar zij nam dit niet aan. Nee, zeiden zij, mijn beste Remi. Mijn plaats is tans niet bij uw moeder.  Gij moet tans werken om knap te worden en door uw kennis een heer te worden, zoals jij door uw geboorte reedsijdt. Wat zou ik bij u doen? Mijne plaats is niet in het huis uw erwezenlijke moeder. Laat mij naar Chavanon terugkeren. Maar onze scheiding zal niet voor altijd wezen. Gij wordt groter, gij zal trouwen een kinderen krijgen. Dan eerst, als jij wilt en ik nog in leven ben, zal ik bij u komen om uw kinderen te verzorgen. Ik kan hun min niet zijn, zoals ik uw min geweest ben. Maar mijn leeftijd zal mij niet beletten dat ik goed op uw kinderen pas. Ik ben een vrouw van ervaring. En oude mensen hebben niet veel behoefte aan slaap. Bovendien ik zal uw kinderen liefhebben, en gekund er zeker van zijn dat ik mij de kleine niet zal laten ontstelen, zoals men uw gestolen heeft. Wat vrouw Barberin verlangde, is gebeurd. Kort de tijd voor de geboorte van ons kind is men haar te Chavanon gaan halen en zij heeft alles verlaten. Haar dorp, haren gewoonten, haren vrienden, de koe die uit onze koe was geboren, om in Engeland bij ons te komen. Onze kleine Mathia wordt gezocht door zijn moeder, maar hij wordt verzorgd, gedragen, bezigehouden en geliefkoost door moeder Barberin, die verzekert dat dit het mooiste kind is dat zij ooit heeft gezien. Arthur heeft een nummer van The Times in de Hand. Hij legt dit op mijn schrijftafel en vraagt me of ik het gelezen heb. Op mijn ontkennend antwoord wijst hij me op een brief uit Wenen, die ik hiernaat volgen. Weldra Zultrijde Londen het bezoek krijgen van Mathia, ondanks de ongelooflijke bijval die zijn reeksconcerten al hier verwierven, verlaat hij ons. Daar hij naar Engeland moet vertrekken, weegens een verbindenis, die hij niet verbreken kan. Ik heb u reeds van die concerten gesproken. Zij hebben de grootste opgang gemaakt, zowel door de mate als door de oorspronkelijkheid van zijn talent en door zijn graven als componist. In één woord, Mathia is een Chopin op de viol. Ik heb dat artikel niet nodig om te weten dat de kleine straat muzikant mijn makker en leerling een groot kunstenaar is geworden.  Ik heb Mathia zich zien ontwikkelen en opgroeien en zo het al wezen mocht dat in de tijd waarin hij onderleiding van dezelfde onderwijzer als Arthur en ik geen grote voorderingen maakte, in het Latijn en Grieks destem meer voordorde hij in de muzik bij de onderwijzers die mijn moeder hem gaf. En het was gemakkelijk te voorzien dat de voorzegging van Espinazos, de kapper muzikers van Mende, eenmaal bewaarheid zou worden. Toch vervulden mij die brief uit wenen met trots en vreugd. Het was of ik zelf deelde in de toejuigingen waarvan hij de weerklang was. Maar was dit ook niet zo? Was Mathia niet mijn tweede ik, mijn makker, mijn vriend, mijn broeder? Zijn roem was de mijne, evenals zijn geluk het mijne was. Op dat ogenblik bracht er bediende een telegram dat juist was aangekomen. Het is misschien de kortste weg, maar zeker niet de aangenaamste. Maar is er wel één aangenaam. Hoe dit zei, ik ben zo zéziek geweest dat ik eerst, ter Redhill, de kracht had om u bericht te zenden. Te Parijs heb ik Christine gehaald. Wij zullen te Schekvoort te vier uren 10 minuten zijn. Zend ons daar een rijtuig, Mathia. Toen ik de naam van Christina Las had ik Arthur aangezien, maar hij had de blik afgewenst. Eerst bij het slot van het telegram sloeg hij de ogen weder op. Ik heb wel zin om zelf naar Schekvoort te gaan, zeiden hij. Ik zal de landouwer laten inspannen. Dat is een goed idee. In het terugrijden zult gij over Christina zitten. Hij gaf geen antwoord, maar verliet ter stond bekamer. Toen wende ik mij tot mijn moeder. U ziet dat Arthur het niet verbergt, dat hij naar haar verlangt. Dat betekent iets. Dat betekent zeer veel. Het kwam mij voor dat in de toon van die woorden een zwem van ontevredenheid doorstraalde. Ik stond op en zette mij naast mijn moeder. En terwijl ik haren bij de handen greep, die je kustde, zijde ik in het Frans, de taal waarvan ik mij altijd bediende als ik met innigheid, als haar kind tot haar spreken wilde. Lieve moeder, het moet u geen zorgen geven dat Arthur Christina bemindt. Het is waar, dat zal een beletten een goed huwelijk te sluiten, en een goed huwelijk is in het oog der mensen een huwelijk dat geboorte en rijkdom verenigd.  Maar bewijst mijn voorbeeld niet genoeg. Dat men gelukkig, zeer gelukkig kan zijn, zo gelukkig mogelijk zonder dat de vrouw met wie men trouwt van aanzienlijke afkomst en rijk is. Zou het gij Arthur niet garne even gelukkig willen zien als mij? De zwakheid die gij gehad hebt voor mij, omdat gij niets weiger aan Wout aan het kind, dat gij dertien jaar lang had betreurd, zout gij die ook niet voor uw andere zoon willen hebben. Zou het gij toegevelijker zijn voor de een dan voor de ander. Zij streek de hand over het voorhoofd en om helstemijn. Gij zeikt een goed kind en een liefhebbende broeder. Welk een schat van liefde bewaart gij in uw hart, omdat ik die vroeger heb opgespaard. Maar het is niet over mij dat wij nu spreken, maar over Arthur. Zeg mij eens of gij een bekoorlijke vrouwtje zou kunnen vinden dan Cristina. Is dat niet de mooiste Italiaanse vrouw die gij kent? En de opvoeding die zij genoten heeft, sedert wij haar te lukka zijn gaan halen, stelt die haar niet in staat, waardig in de plaats te bekleden in de meest ijzende kringen. Gij ziet in Cristina de zuster van uw vriend Mathia. Dat is zo, en ik bekend rondweg dat ik van ganser harte een huwelijk verlang waardoor Mathia in onze familie zou komen. Heeft Arthur u gesproken van zijn genegenheid en van zijn wensen? Ja, beste moeder, zeiden ik glimlachend, en hij heeft zich tot mij gewend als hoofd van de familie. En het hoofd van de familie heeft hem zijn steun beloofd. Mijn moeder viel mij hier in de reden. Daar is uw vrouw, zeiden zij, over Arthur zullen wij later spreken. Mijn vrouw, gij hebt het reeds geraden, en ik behoef het u niet te zeggen, niet waar. Mijn vrouw is het meisje met die grote verwonderde ogen, en het sprekend gelaat dat gij reeds kent. Lizze, de kleine, tengeren, fijn gevormde Lizze. Zij is niet stom meer, maar zij heeft gelukkig die slankheid en tengerheid behouden, die aan haar schoonheid iets hemelsgeven. Lizze heeft mijne moeder niet verlaten, die haar onder haar leiding heeft doen opvoeden en onderwijzen, en zij is in de schone jonge maagd geworden. Voor mij begaafd met de volmaakste eigenschappen en de grootste deugden. Want ik heb haar lief. Ik heb aan mijn moeder gevraagd, mij haar tot vrouw te geven.  En, naar ene levendige tegenkanting, die vooral vergrond was op het verschil in maatschappelijke stand, kon mijn moeder toch niet blijven wijgeren. Enigen onze bloedverwanten waren er zeer boos en geërgerd over. Maar van de vier die het afkeurden, zijn er drie reeds teruggekomen op hun oordeel. Zij bezweken voor de lieftalligheid van Lizze. En de vierde wacht ook slechts om zich te bekeren. Tot wij hem een bezoek zullen gebracht hebben, waarin wij hem onze verontschuldiging maken dat wij nog gelukkig zijn. En dat bezoek is op morgen bepaald. Wel, zei de Lizze, toen zij binnenkwam. Wat is er toch gaande? Men verbergt zich voor mij. Men spreekt in het geheim. Arthur is naar het station van Schekvoort gereden. De break is naar Ferrie gezonden. Wat is er toch voor een geheim? Vertel mij dat eens. Wij glimlachten, maar gaven haar geen antwoord. Toen sloeg zij haar arm om de hals mij naar moeder, en terwijl zij, ze teder om helsde, sprak zij. Nu u in het geheim is, moeder lief, ben ik niet ongerust meer. Ik ben van tevoren zeker, als altijd, dat gij voor ons geluk, werkzaam, zijt geweest. Maar dat maakt mij niet minder nieuwsgierig. De tijd ging voort, en de break die ik naar Ferrie had gezonden, om de familie van Lizze te halen, kon elk ogenblik aankomen. Om haar nieuwsgierigheid niet te lang op de proef te stellen, nam ik mijn verrekijker. De wij gebruikten om de schepen welke voorbijvoer om te zien. Maar in plaats van hem naar de zee te richten, wende ik hem naar de weg, van waar de break moest komen. Zie eens door die kijker, zei de ik, en uw nieuwsgierigheid zal bevredigd zijn. Zij keek, maar zag niets anders dan de witte weg, want er was nog geen rijtuig te zien. Toen bracht ik op mijn beurt mijn ogen voor het glas. Hoe is het? Heb geen niets door die kijker gezien, volg ik op de toon van Vitalis als hij zegt tot het geëerde publiek wende. Het is toch een wonderkijker, met deze glazen ziet men tot over de zee. Zelfs in Frankrijk, ik zie er een aardig huisje door, de CEO. Ik zie daar een man, met grijze haren, die de hand drukt aan twee vrouwen welke naast hem zijn gezeten.  Haas je toch, zegt hij, anders missen wij de trein en ik zal niet bij tijds in Engeland zijn voor de doop van mijn kleinzoon. Katharina haast u wat als ik u verzoeken mag. Zee dat tien jaar dat wij samen wonen, zijt ge altijd te laat geweest. Wat is er? Wat wilt je, Marta? Speelt ge weer voor chandarmen. Wat ik aan Katharina zeg, is in vrede en vriendschap. Ik weet zeer goed dat Katharina de beste zuster is, zoals jij Marta de beste dochter zei. Waar vindt men een meisje, zo lief als jij, die niet trouwt, alleen om haar oude vader op te passen en die de taak van beschermengel blijft vervullen, gelijk ze die eenmaal vervulde, voor haar broers en haar zusje. Nu geeft hij, voor hij heen gaat, nog enige bevelen. Vooral om te doen zorgen voor zijn bloemen, zolang hij afwezig is. Vergeet vooral niet dat ik tuinman geweest ben, zegt hij tot zijn knecht, en dat ik verstand heb van dat werk. Ik veranderde de richting van de kijker, als of ik naar een andere kant wilde uitzien. En nu zie ik een stoomboot, een grote stoomboot, die terugkeert van de Antilles en afrenadert. Aan boord is een jong mens, die een botanische onderzoekingstocht heeft gedaan langs de oevers van de Amazone. Men zegt dat hij planten en bloemen mede brengt, die in Europa nog onbekend zijn en het eerste gedeelte van zijn reis, dat in de dagbladen werd opgenomen, is zeer belangwekkend. De naam van Benjamin Aquin is reeds beroemd. Slechts één ding maakt hem bezorgd, dat hij niet tijdig nog te afren zal komen om de boot te halen naar Sausenten, die hem bij zijn familie op Milligan Park zal brengen. Mijn kijker is zo uitstekend dat ik hem volgend kan. Hij heeft de boot van Sausenten gehaald. Veldra zal hij hier zijn. Wederom richt ik mijn kijker naar een andere zijde en ga voort. Niet alleen kan ik nu zien, maar zelfs horen. Twee mannen zitten in de trein, een oude en een jongen. Wat zal dit in een belangrijke reis voor ons zijn? Zegt de oude. Heel belangrijk, meester. Niet alleen beste Alexis, zult hij uw familie weer zien. En kunt jij de hand drukken van uw vriend Remy, die ons niet vergeten heeft. Maar wij zullen ook een bezoek kunnen brengen. Aan de mijnen van Wils.  Daar zult jij merkwaardige dingen zien. En als jij teruggekeerd bent, zult jij te triëren, verbeteringen kunnen invoeren. Wat meer gezag zal bijzetten aan de betrekking die jij door uw arbeid wist te verwerven. Ik voor mij zal enige stukken steenkool vandaar kunnen meebrengen, en die bij mijn verzaming voegen, die de stad Vars wel heeft willen aannemen. Hoe ongelukkig dat je om gaspaar niet mee komt gaan. Ik wilde voortgaan, maar Lizze was bij me gekomen. Zij nam mijn hoofd tussen haar beide handen, en door deze liefkozing belette zij me te spreken. Oh, wat een verrassing, zei de zij, met een stem die trilde van ontroering. Daar moet gij mij niet voor bedanken. Maar mijn moeder, die allen om zich wilde verenigen, welke goed geweest waren voor haar verlaten kind. Als gij mij de mond niet gesloten had, zou gij gehoord hebben, dat wij ook die braven Bob hier wachten, die nu één der voortnaamste ondernemers van de publieke vermakelijkheden van Gans Engeland is geworden, als mede zijn broer, die nog altijd het bevel voert over de eclipse. Op dat ogenblik drong het geratel van hun rijtuig tot ons door, en bijna ter stond daarop dat van een tweede. Wij snellen naar het venster en zien de break, waarin Lizze haar vader herkent, met haar tante Katharina, haar zuster Marta en haar broeders Alexis en Benjamin. Naast Alexis zit een grijzaard met witte haren en gebogen gestalte het is de meester. Van de andere kant komt de gelijk de open landouwer, waarin Mathia en Christina zijn gezeeten, die ons toewuiven met de hand. En achter de landouwer volgt een cabriolet, waarvan Bob zelf het paard ment. Bob ziet er uit als een voorname Heer, en zijn broer is nog altijd de ruwe Zeeman, die ons naar Issykne bracht. Wij snellen eilings de trap af om onze gasten beneden aan het bordest te ontvangen. Het dineen verenigde ons allen aan dezelfde tafel en natuurlijk spraken wij over het verleden. Onlangs, zei de Mathia, heb ik in de speelzaal te baden een Engels Heer ontmoet met witte puntige tanden, die bijna altijd glimlachten, onlangs zijn tegenspoed in het spel. Hij heeft mij niet herkend, en mij de eer bewezen en gulden van mij te lenen, om die zo op te zetten dat hij zeker winnend moest. Het was een zeer vernuftige berekening, maar die avond gelukte zij niet.  De Heer James Milligan verloor. Waarom vertelt ge dat, nu Remy erbij is, mijn beste Mathia, vroeg mijn moeder. Hij is in staat om zijn oom onderstand te zenden. Zeker mama, waarin zou dan zijn het boete bestaan, vroeg mijn moeder. Hierin dat mijn oom, die alles heeft opgeofferd, om voor tuin te krijgen, zijn onderstand zal verschuldigd zijn aan hem, die hij vervolgd heeft en getracht heeft te doen omkomen. Ik heb nog het ene en ander vernomen om trend zijn een medeplichtigen, zeiden Bob, om trend die afschuwelijke driskel, vroeg Mathia, niet van driskel zelf, die nog altijd aan de overzijde van de oceaan is, maar van de familiedriskel. Vrouwdriskel is verbrand, eens dat zij op de hart was gaan liggen, in plaats van op tafel. En Ellen en Ed zijn veroordeeld om hun ganse leven in ene strafkolonie door te brengen. Zij vinden daar hun vader, en Keet. De kleine Keet past haar grootvader op, die nog altijd leeft. Zij wonen in de rode leeuw. De oude heeft geld, zij zijn niet ongelukkig. Als ze koulijk is, zei de Mathia lachend, dan beklaag ik haar, want de oude heeft niet graag dat men te dicht bij de hart komt. Bij die herinneringen aan het verleden had ieder wat te vertellen, hadden wij niet allen gebeurtenissen te herdenken, waarbij ieder onzer van meer of mindernaar bij betrokken was, en waarover wij allen gane spraken, want zij vormden de band die ons samen verbond. Toen het diner afgelopen was, trok Mathia mij terzijde, bij één der ramen. Ik heb een idee, zeiden hij. Wij hebben zo dikwijls muziek gemaakt, voor onverschilligen. Tans mochten wij wel wat muziek maken, voor hem die ons dierbaar zijn. Is er dan voor u geen genot zonder muziek? Altijd, overal en in alle omstandigheden muziek. Denk eens aan de koe die er zo bang voor was. Wilt Gij het Napolitan's lied eens spelen? Met genoegen, want dat heeft ook Lisse haar spraak teruggegeven. Wij namen onze instrumenten. In ene fraaie, met fluueel bekleden kist, had Mathia een oude viool. Die misschien wel een gulden zou opbrengen als wij haar verkochten. En ik haalde de oude harp, waarvan het hout onder de tallozen regenbuien zijn oorspronkelijke kleur had teruggekregen. Men vormde een kring om ons, maar op dat ogenblik kwam er een hond, een poeddel binnen. Hij is erg oud geworden, de goede kapie. 