Kennisclip Inleiding Constitutioneel Recht – 1. Regeringsstelsel en staatsvorm
Deze kennisklipp geeft een inleidend antwoord op drie belangrijke contionele vragen. 1. Wat is contioneelrecht? 2. Welke regeringstelsel heeft Nederland? En 3. Welke staatsvorm heeft Nederland? Laat ons eerst even kijken naar vraag 1. Wat is contioneelrecht? Wel, in het recht is er een fundamentele 2-deling tussen privatrecht en publiekrecht. Het privatrecht regelt de verhouding tussen burgersonderling en ook bedrijven. Denk bijvoorbeeld aan huur- of arbeidscontracten. Bij privatrecht gaan we uit van juridische gelijkheid en gelijkwaardigheid van partijen. In deze klipp gaan we verder in op het publiekrecht. Publiekrecht is het geheel van rechtsregels die betrekking hebben op het handelen van de overheid en regelt ook de verhouding tussen burgers, bedrijven en die overheid. In tegenstelling tot de gelijke positie van partijen in het privatrecht kan de overheid in het publiekrecht via zogenaamde publiekrechtelijke rechtshandelingen eenzijdig, zonder akkoord van de burger dus, binden de beslissingen nemen. Bijvoorbeeld een vergunning toe kennen of weigeren. Het publiekrecht bestaat uit verschillende rechtsgebieden, zoals het strafrecht, het bestuurzicht en het contioneelrecht, ook wel staatsrecht genoemd. Wel nu, deze klipp gaat over het contioneelrecht. Dit contioneelrecht regelt de verhouding tussen burgers, bedrijven en de overheid en ook de inrichting en organisatie van de staat. In het contioneelrecht is het antwoordopvraag 2 ook belangrijk, namelijk welk regeringstelsel heeft Nederland. Een regeringstelsel heeft betrekking op de horizontale verhouding tussen de wetgevende macht het parlement en de uitvoerende macht de regering. Wel nu, Nederland heeft een parlementaire regeringstelsel. In zo'n parlementaire regeringstelsel heeft de regering het vertrouwen nodig van om door het volk verkozen volksvertegenwoordiging, een parlement. Het parlement werkt samen met de regering en controleert die regering. De regering is namelijk niet verkozen en het parlement, dat dus wel door het volk is verkozen, kan het vertrouwen in de niet-verkozen regering opzeggen als die het op ontmaakt, zodat die moet aftreden en er een nieuwe regering kan komen. Dit is anders in een prezidentieelstelsel, zoals de Vrijende Staten heeft. In een prezidentieelstelsel is er namelijk geen vertrouwensrelatie nodig tussen parlement en regering. Waarom niet? Wel, niet alleen het parlement, maar ook de regeringsleider, de president is verkozen door het volk. Het parlement en de president hebben dus beide rechtstreekse democratische legitimiteit. Tot zover het regeringsstelsel, dat dus gaat over de horizontale verhouding tussen parlement en regering. Een volgende belangrijke, kunstginele vraag is vraag drie. 