Ongeluksvogel | George Lodewijk Kepper | Action & Adventure Fiction, General Fiction | Dutch | 2/6
Hoogstuk V, van een ongelukse vogel, door George. Deze liep je voxopname bood op het publieke domein, voorgelezen door Anna Simon. Hoogstuk V, waarin de heer van de wal, twee heren die hij niet kende, zijn kamer zag ingaan, en zelf moest uitgaan. Beneefend de schildering van een tragisch melodrama waarbij hij alleen de orkestpartijen verving. De volgende morgen stond, zoals wij reeds gezegd hebben, de heer van de wal onder het aandoenlijk hanen gekrijg op en ontbeed haastig. De spijs werd gekruid door het lieve humeur van zijn steeds knorren gegade, waarom hij spoedig naar zijn, onze lezers bekende kamer ging en zich daaropsloot. Men zou wel licht menen dat hij nog over zijn onaangenaamheden van de vorige avond pijnste, of ze daarover pijnigde, maar dan dwaalde men groevelijk. Hij herinnerde zich met schrik dat hij nog een briefje in zijn secretaire had, waarop vandaag antwoord werd gewacht. Hij opende de klepteursecretair, maar deed dit zo langzaam als waar hij bang dat de brief eruit zou vliegen. Deze brief las hij opnieuw, steeds scheen hij de inhoud even boeien te vinden. Op dit gewichtig ogenblik kwam Edeward hem stoeren. Elk ander dan zijn neef zou hij met woedende gebaren de deur hebben gewezen. Hem zag hij tamelijk wel willend aan. Wat is het, mijn jongen, was de hartelijke vraag. Het voorhoofd van de huisvader werd langzamerhand effen, even als een natveld tekenpapier dat opdroogd. Hij vergat voor een ogenblik alles wat hem kwelde. Ik wilde u hartelijk dank zeggen, en doe dit, neem het niet even op, liever buitenen tegenwoordigheid mijn tante. Nee, antwoordde hem van de wal, ik neem je dat zo erg kwalijk niet. Ietante is een goedhartig mens. Edeward dacht zich vruchteloos een flauwe voorstelling van een nietgoedhartig mens te scheppen. Maar wat ze nu eenmaal begrijpt, begrijpt ze. Gezijd een veel te goede jongen, dan dat ik zou kunnen gedogen dat zij je armen en benen afschieten. Een ogenblik kwam hem die bozeardige, grimmige officier weder in het geheugen, beneefend zijn niet altijd lievelijke droom, maar, dacht hij wederopbeerend, droomend zijn bedrog. En al zijn menepene gedachten, contenteren zich tot ene zicht. Toch wilde ik wel eens met u spreken. Meer en meer zie ik ook zelf in dat het hoognootsakelijk wordt, ernstig aan mijn toekomstige bestemming te denken.  En wie kan ik beter raadvragen dan u? De brave man keugte zeer melancholiek en keek de jongen aan. Hij zei er niet veel. Het was dan ook geen kleinigheid, daar zo op eens over te decideren. De laatste maal had het gesprek tot zulke een wanhopig besluitgeleid, dat hij vreesde de jongen al in de kaken van de dood geduwde te hebben. Ik vind dat jij daarin uw eigen zin moet volgen. Wel wil ik u een raad geven. Zonder geld komt hij niet ver in de wereld, en al zo zult hij een harde dobber hebben. Gekent mijn gevoelens over de militaire stand. Ik verafschuw die, en zolang ik leef, zult hij daar aan niet opgeofferd worden. In de handel zult hij het meest voor tuin kunnen maken. Handel is alles. Zonder handel kan de mensheid niet bestaan. Hij geloofde haast dat zonder handel de aarde niet op haar af kon draaien. De handel kon Edeward echt er niet bekoren, het was hem niet te doen om geld bij elkaar te schrapen. Hoe dik was hij ook met zijn voogd over dit onderwerpsprak, nooit noemde deze het studenten te leven. Het was, als wist de man niet, dat dit bestond, hoewel de jongen luie je toe overal leven genoeg maken. Hij besloot echter van de goede gelegenheid partij te trekken en zijn oom te polsen. Daar is wel iets dat mij zou aanstaan, maar ik durf het u niet zeggen, sprak de jongman, terwijl hij zijn verpleeging strak in het gezicht zag. Nu, laat eens horen, klonk het bemoedigend. Na enig aardelen kan dan zijn liefde voor het studenten leven tevoorschijn, maar zoals Edeward verwacht had, het gelaad van de volgd betrok. Mijn wilde Edeward opeens een beroep laten kiezen, maar wat weet een jongeling van 15 jaren van een beroep, en wat weet zelfs een welwassen mens van de meeste beroepen. Iedeg die een betrekking vervuld, kent al het voor en tegen daar aan verbonden, maar de oningewijde ziet soms niets dan het vergeldsel, zonder te bedenken hoeveel kleine grieven bij dieper beschouwing het koper voor de dag brengen. De pleegouders hadden gelijk, het werd tijd dat hun beschermeling een beroep koos, toch als iemand geen bijzondere neiging heeft voor iets, en wat nog erger is, als hij er een heeft die hij zelfs niet durft uiten, dan is zo ook een keuze hard.  Hoewel verstand zeer veel helpt, is er toch geen zekerheid om wat voortuin te geraken. Geluk, blind geluk is de hoofdzak, terwijl het woordje protectie in dit opzicht niet uit de dictionair mag gebannen worden. Men onderkruipt, benadelt en bedrichtelkandig over het algemeen zoveel als maar enigszins mogelijk is, en soms tijds ziet men nullen tot hoge staatsambten komen, en hij die maar goed durft, komt het verst. De mens wil zand in de ogen hebben, en toch zal hij dat nimmer bekennen. Men ziet vaak de grootste schandalen gebeuren zonder er iets tegen te kunnen doen, ontegenzeggelijk levert de ene betrekking daar toe veel meer gelegenheid op dan de andere. Een beroep dat soms voor het algemeen zeer nutter zou kunnen zijn, wordt menigmaal door winstbejag, door slecht beheerig, het ongeluk van velen. Elk beroep heeft zijn eigenaardigheid, elk betrekking krijgt door hartstochten, door onkunde, wanneer ze een heel andere strekking dan zij zou kunnen hebben, dan de wensen waren, waarin ontaarden de nutterste betrekkingen niet al. Men houdt wel in het oog dat al het geen hier beschouwd wordt tot de uitzonderingen behoort. Wij wensen aan te tonen waarin een nuttige betrekking soms ontaard zonder in het minst eraan te denken dat die uitzonderingen veel in getal zijn, zodat men zeer zou het waden zich iets aantrekken, maar non omnia possumos omnes. Ministers zijn mensen die zeldem bevallen, altijd worden aangevallen en voor alles verantwoordelijk zijn. Het grootste genoegen van dit baantje bestaat in een lief pensioen. Sometijds gelukkig zelden worden tot die betrekking mensen gekozen die niet bijzonder in de smaak vallen, het welk dan uitmuntend op de onderlinge harmonie werkt en velen goede grote zaken tot stand moet brengen. Leden van kamers, parlementen en senaten zijn velen al personatien die maar al te dik was tot niets anders deugen, veel geld hebben en lang, veel en weinig betekend kunnen reddeneren. Zij dien om de belangen van het volk te behartigen, beter waren gezicht om over de belangen des volks ookander in het haar te zitten. Soldaten zijn bezielde, onbezielde wezens, integrerende delen van andere beweegbare werktuigdelen die hoofdzakelijk daarin van andere werktuigdelen verschillen, dat zij reddeneren kunnen, toch niet mogen. Onderwijzers zijn soms wijze mensen die men menigmaal door dommen laat controleren. Naarmate van de stomheid hun herleelingen worden zij door de ouders als knap of onbedreven beschoudt.  Bankiers zijn rijke mensen of schijnen dit te zijn. Boekverkopers zijn meermalen mensen die schatten van levenswijsheid bewaren en afgeven, even als okshoofden die fijne wijnen in zich bevatten. Met dit grote onderscheid dat de wijnen aan het ruwen okshoofd nog iets van een boekket afgeven, terwijl de schoonste werken soms onopengesneden worden verzonden en, als zij niet doorgebladerd worden, niets van zich kunnen afgeven. Boekdrukkers en uitgevers zijn al te dik was onder drukkers van het talent, die dermaatschappij door hun inhaligheid meer schoons onthouden dan bezorgen. Een zeeman is de overgang van de mens tot de vis. Hij leeft intussen geheel anders in het water dan deze en kan het op het land ook zeer goed uithouden. Zelfs op het water heeft hij somtijds het land. Dominees zijn over het algemeen persoonen die der mensheid onder een nieuw dekkleed altijd hetzelfde vertellen. Ze laten de mensen zingen, doevelen gerust slapen en, helaas, een enkele zich vervelen. Een dominee, die zijn geheel auditorium boeidt, is een uitzondering. Een orkestmeester is iemand die over het algemeen veel beweging maakt en het commando heeft over een aantal longen, strijken, tromstokken. Een fotograaf ontdrukt tronisch aan de vergetelheid, die anders voor de dood dikkelsrees vergeten zouden zijn. Monneken zijn mensen die niets slechts doen, verwarren met niets doen. Een kaarsenmaker is een nuttig mens, die echter met de verlichting daar 19e eeuw niet medegaat. Veldheren zijn grote heren die lang niet altijd herenmeester zijn, maar zeid ik moest te wezen. Soms wordt hun heer verstrooid, zij zelf worden geveld, dan is er van de heerschapij even weinig als van de veld heer over. De dokter is buiten zijn schuld, soms beschermheiligen er aansprekers. Een spoorwegmaatschapij dient om met reizenpubliek in de kort mogelijke tijd en op de ongereflijkste uren te transporteren. Een googelaar is het enige wezen door het welk de mens zich gaar ne laat beetnemen. Gelukkig hee die zich nimmer vormeer dan één entree zal laten beetnemen. Een toneelspeler is menigmaal een kunstenaar, zoals een orgeldraaig, een muzikus is. Een advocaat doet denken aan een evenredigheid waarin recht midden evenredig is tussen salaris en welbespraaktheid. Politie is soms letterlijk de steun der vagebonden, want vertrouwend op de waaksemheid daar politie legt men zich gerust te slapen. De dief heeft dan van de snorken bewonig even weinig als van de steeds slapende politie te vrezen.  Afgezanten zijn mensen die dikwerf boodschappen doen en dan met stukjes lint beloond worden. Zo zij kinderen hebben kopen zij voor de lieve wichten ook speelgoed. Uit dit alles is genoegzaam te zien dat men niet zozeer over een stand in het algemeen kan oordelen. Het doel aan een betrekking verbonden wordt niet altijd bereikt. Een dokter, bijvoorbeeld, kan zeer knap en bedreven zijn en onbegrijpelijk veel nutstichten. Hij kan ook een botterik wezen die de mensen bij dozijnen te goed voor dit tranendal vindt. Een onderwijzer kan velende tegemensten vormen. Hij kan ook een lomperd zijn die van niet-wetenden onderwetenden maakt. Een militaercommandant kan streng zijn en toch de achting zijn er onderhoorigen behouden. Hij kan echter een domwezen zijn die zijn roeping verkeerd begrijpt, hen met allerlei klein geestigheid vervolgt en onder de dekmantel van militaire geest een popperspel van de dienst maakt. Een professor kan een geleerd, kundig, onderzoekend mens zijn. Hij kan ook iemand zijn die dit schijnt te willen wezen door een lelijke bril, een verwaarde bruik en allerlei excentrieke fratzen. Zo is het met alles. Mijn kan niet over de dokter, over de professor, in het algemeen spreken. De individu's verschillen te veel van een kandig. Edeward nu wilde student worden. Al had van de wal het geld daarvoor kunnen missen. Elk boekdeel dat de jongens zou bestuderen zou hem een nog lijviger boekdeels geld en andere soetsappige woorden gekost hebben. Het spijt me Edeward dat ik in de bepaalde onmogelijkheid ben aan uw verlangen gehoord te geven. Ik ben altijd vol. Hier werd hij in zijn reden gestuid door een binnenkomende dienstmaakt. Zij kwam hem melden dat beneden twee heren wachten, welke hem dringend moesten spreken. Hij bedacht van ogenblik wie die heren zouden zijn en voegde dienstmaakt of zij hen meer had gezien. Op haar kernachtig ontkennen schoot hem opeens de briefte binnen die hij voor deze dag reeds moest beantwoord hebben. Hij gelasde Edeward en de meid weg te gaan en de heren kwamen boven. De heer van de wal zag nu twee kolossale afleveringen van pensdom voor zich. Ze waren op het oog ideale van de deurwaarders. Alleen zagen ze er wat te fatsoenlijk voor uit. Van de wal begreep al dadelijk dat dit de zaakwaarnemers van de heer Dunk moesten zijn en hebben sloot zo beleefd mogelijk te wezen.  Hij presenteerde beiden een stoel en boten daarna een sigaar aan. Ze bedankt het met een gezicht, zoals een jonge dame zet, aan welke door de heer des huisers bij hun visite, welke zij de familie maakt, een glaasje citronbieter wordt gepesedeerd. Met een nietemisduide verbazing zag hij hen zo stijf bedanken. Gij zult ons zeker wel verwacht hebben, meneer, zoals de aanhef van de langste. Het heeft ons zeer bevreemd, niemand van uw zijde nog bij ons te hebben gezien. De aangesprokenen wilde in het midden brengen dat acht dagen uitstel wel wat kort was, maar nauwelijks had hij de woorden acht dagen uitstel, uitgesproken, of de opeen aan de langste viel hem met een beslissende stem in de reden. Geen dag, geen uur, deze zaak moet op staande voet vereffend worden. De heer van de wal was het reeds met zichzelf eens dat, als hij ooit eens deurwaarders mocht nodig hebben, hij zeker deze twee zou nemen. Tot wie kunnen wij ons vervoegen, zeiden hij, die het eerst gesproken had. De schuldenaar zag wel dat zijn enig behoud was tot een minnelijke schikking te komen. Hij besloot hen het voorstel te doen, de helft der som aan te nemen, de wel hij die kontant had liggen, met de bepaalde beloften binnen een maand de rest te voldoen. Daarom ging hij naar de secretair en haalde er vijf bankprivjes van duizend gulden uit, die hij de heer welke het dichtst bij hem stond toerijkte onder de woorden. Wanneer ik over een maand even veel geef, zouden wij het al niet kunnen schikken. Ik kan nu onmogelijk meer geven. De heer greef de bankprivjes, zag ze in en wirp ze de heer van de wal midden in het gezicht, onder de vleiende benaming, ellendeling. Deze begreep niets van die plotselingen woede en zette een gezicht als een jong hondje dat voor zijn meester opzitt en plotseling van dienst vriend, die met een wandelstok had patoneerd, bij ongeluk een harde klap op zijn kopje krijgt. Hij begreep niets van de opvliggendheid van die mensen en sprak zeer geschokt. Maar ik kan nu onmogelijk meer geven. Waarop de heer die het woord had gevoerd, hem de rechter wijsvinger onder neus hield en sprak, gaf hij het aan lafaard, een eerloos wezen. En mochten wij je weder tegenkomen, dan zullen wij je met stokslagen tot reden brengen.  De ander deed niets dan knikken. Maar zo zult hij er niet afkomen, gij zult onze beledigde vriend nu nog voldoen. Het woordje voldoen liet hem steeds in zijn oude mening. Maar waarom hun vriend beledigd kon zijn, terwijl hij onmogelijk op dit ogenblik kon betalen, begreep hij volstrekt niet. Opeens schoot hem zijn avontuur van de vorige avond te binnen, en tans het ergste vrezende, voeg hij hun... Nog een ogenblik, meneer, zou ik u een naam en mogen weten. Die zeg ik aan geen lafaard, werd hem door de twee bezoekers tegelijk toegesnaald, en beide wilden zich verwijderen toen de beklagenswaardigen van de wal hun op hartverscheurende toon toereep. Maar ik geloof dat hij eraan een misverstand te denken is. Dit bracht hem tot staan. Ze gaven hem, hoewel altijd met veel grootheid van ziel, hun kaartje, en daar last de siddelende man. Van banen, ritmeester de cavalerie, en C. Eindhoven, eerste luitenant der arterie. De nevel verdween nu van zijn ogen. Hij begreep de rechtmatige woede van die heren toen hij hun toevoegde. Wanneer ik over een maand even veel geef, zouden wij het dan niet kunnen schikken. De dollera's er nij na de woorden, maar ik kan nu niet meer geven. Op de hoogte te zijn was er hem niet minder verschrikkelijk dan zijn eerste positie. Hij begreep nu waarom zij zelfs geen sigaar wilden accepteren, en met een taakleure gezicht verzocht hij te mogen weten, waaraan hij dan de eer van hun bezoek moest toeschrijven. Wel, verdienen u beide secondanten toch te kennen, was het hartvochtige antwoord. Sekondanten, riep de derneswaardige man. Hij wist niet iemand die de moed zou hebben hiervoor op te treden, en al had hij ze, wat dan? Gebegrijpt wel, sprak de lange heer, terwijl opstond en zijn jas dichtknoopte, dat na de grove beledigingen die ga gisteren onze vriend, laatstaan ons allen, hebt aangedaan, enige pistolschoten moeten gewisseld worden, daar dit een duwel op leven en dood is. De heer van de wal dreigde op het woord pistolschoten in hoekande te schuiven als een zakpennenhouder. Onze vriend heeft echter de wellevendheid aan uw partij de keuze er wapenen over te laten. Welke beleefheid de heer van de wal niet bijste hoogschatten.  Hij beloofde plechtig na vele vruchteloze pogingen om de zaak in de midden te schildken, binnen een uur secondanten bij hem te sturen, waarop zij, iets beter om transmans bedoelingen gestemd, zijn woonplaats verlieten. Hij besloot naar zijn vriend raalte te gaan, in de hoop dat deze de beide boosaardige mensen wat tot reden zou brengen. Hij vechten. Hij een mensenleven op zijn geweten hebben. Dat is te zeggen, zijn eigen. Dat nooit. Hij rende naar raalte, en liep zo onstuimig dat hij een jonge juffrouw die van school kwam, de tas uit de hand sleepte, zodat het plavijsel daar straat met een waas van geleerdheid overdekt werd. Zwaar een kleine jongen, die juist een grote vlieger wilde oplaten, door de vlieger heen op de straat bonsten. Hij schelde aan en stoofde deur binnen, liep regelrecht naar het kantoor en viel naar de omstandigheden op een andere stoelnedig onder de uitroep Ach. Dat wee moedig uitgesproken Ach deed de heer Raalte opzien en de tragische gemoetstemming van zijn vriend ont waren. Wat is er gebeurd, was de deelnemende vraag. Men wilde antwoorden, dachtte hij niets dan stotteren, totdat er eindelijk een ontsamahangende zin kwam, waarin stegst de woorden moord, pistolen, pose mensen, vrouw en kinderen, verstaanbaar waren. Nou had Raalte deze woorden vernomen of hij herinnerde zich te szenen van de vorige avond. Hij verzamelde even zijn denkbeelden en sprak toen, hoe meer ik de zaak inzien, hoe meer ik tot de bepaalde overtuiging kom dat hij niet uw dierbare leven mocht wagen. Was het maar wagen, dacht van de wal. Gijp vrouw en kinderen, bedenkt dit wel, en moet verder die driftkop maar laten uitrazen. De heer van de wal herinnerde het zich niet in lang zulke wel sprikkende taal gehoord te hebben. Hij verhaalde de ontmoeting met de beide heren, maar vergat natuurlijk het misverstand, en de heer Raalte verklaarde dat die twestliefende persoon voerda niet meer in zijn huis verritzame mensen zou komen verstoren. Hij huilde haast van aandoening en ging aan zijn vriend uiteenzetten hoe en wat hij van het duwel dacht. Het duwel, zei de hij, is een bepaalde manslag, meestal onder het mom van een gelijke strijd. Een officier die de gehele dag de wapen en hanteert, is immers altijd in het voordeel, boven een onschuldige echtgenoot en vader, die niet met zulk moertuig omgaat, maar fatsoenlijk zijn dagelijks brood verdient.  Die uitdrukking was zeer juist. De rest der dagelijks behoeften wordt meestal fatsoenlijk gestolen. Hij vond dat die oorlogsuchtige krijgers van de aardboden moesten weggevaagd worden, en de heer van de wal vond dit toevallig ook. Daanslotte gaf hij hem de raad vinaal voor de strijd te bedanken en met de justitie te dreigen. Ze besloten dus geen getuigend te leveren. Die uitslag strokte volkomen met de verheven gevoelens van onze vredelivende patiënt. Hij drukt de raalte de hand en wandelde de deur uit, met geducht veel minder op zijn hart. Toch zag hij op straat schuchten rond, vreesende de ene van de recruten ontmoeten, want hij verbeelde zich dat onder elke uniform een hem vijandig hart klopte. Toen hij thuis kwam, sloot hij zich in zijn kamer op, waar hij angstvallig door de ramen gluurde, of krampachtig de hand naar de kachelpook uitstrekte. Toen het etenstijd werd, en hij nog altijd in leven was, begon hij de schouders op te halen voor zijn vrees. Kalm zat hij aan tafel. Zijn echtgenoot was in geen bijzonderslechte humeur, en juist nu was hij hem dubbeldierbaar, daar gij haar reeds, als weduwen, in het pik zwart zich had voorgesteld, om niet eens van het ontvaren dochter te spreken. Na afloop van het diner ging hij met Edeward in de tuin wandelen. Hij was zo zalig, zo verrukt. De lucht, hoewel door de fabriektamp, zeer zwart, scheen hem een Italiaanse hemel toe. Hij gevoelde zich gelukkig. Hij voelde zich als der aarde wedergegeven. Ach, hij voelde zoveel. Edeward, die van al die geermassen niets begreep, staarde hem met stille verbazing aan. Die verbazing dan niet af, toen de knechte der hier van de wal mededeelde, dat er vier heren in de zaal waren, om hem te spreken. Want de man maakte een beweging, die menigin voorweg lopen zou hebben uitgekreeten. Hij hield zich echter nog tijdig in, en had de onbegrijpelijke wilskracht, en stoud moedigheid, om met veel tegenwoordigheid van geest te vragen, wie zij waren. De knecht verklaarde niemand te kennen, dan de heraalte. Op het hoeren van die bekende naam bedacht van de wal zich niet lang, maar ging vrij luchtig naar boven. Wel verpleekte hij enigszins bij het aanschouwen van zijn vijand, en van de twee heren welke hem die morgen een bezoek hadden gebracht. Dat hem een zitting van het veemgericht had toegeschenen.  Maar toen zijn vriend hem hartelijk de hand drukte, was het goed. Hij liet nu enige kopjes teeschenken, en vernam toen dat de heer Leemann het zeer onangenaam vond, in twee dag te leven, en dus de zaak wel wilde vereffenen. De goede man was zo blij als een engel over een goede daad. Hij maakte hieruit natuurlijk op, dat de zaak gezusd was, en wist niet hoe gauw er overheen te praten. Na enige onverschillige woorden werd door Raal te besloten met een rijtoertje te eindigen. De drie heren waren namelijk overeengekomen, Raalte diets te maken dat zij de zaak wilde afdoen, en dan hadden hem in de mond gegeven dat men een genoegelijk ritje zou maken. Het koste hun niet veel moeite hem hier toe over te halen, en zonder het zelf te weten, bacht hij zijn vriend aan de rand van een afgrond, die nog erger gaapte dan de lelijkste gaper van onze lelijkste dochst is. De beide officieren, die anders nog halfrolijke mensen waren, hadden natuurlijk de zaak eerst serieus opgenomen, maar door het misverstand, en nog meer door het alles behalve twistziek voorkomen van het slachtoffer van een oud collega ontwapend, hadden zij besloten hem een geduchte schrik op het lijftjagen, die hem voorgoed zou genezen van de hebbelijkheid met zoveel minachting over hen te spreken. Men stapte in het rijtuig, en verwoord ging het de stad uit. Meer en meer liep men deze achter zich, en van de wal zag de heer Raalte hoogst bedenkelijk aan, als zijde hij, is het al pluis? Raalte schudde echter met een ongeloovige lach het hoofd. Plotseling zagen ze de twee geduchte heren een kistje voor de dag halen, waarin de heer van de wal toen zij het openen, oh, want steltenis, twee grote pistolen zag liggen. De heer van de wal gaf er gesmoerde giel. Raalte zonk achterover in het rijtuig, als of hij een zon als thee kreeg. Edeward, die mede was genodigd, en het kistje niet had ontwaard, wist zo gauw niet wat de oude luis schildde. Door zijn doodsangst gedreven wilde de ongelukkige van de wal, die zo geducht om de tuin geleid was, het rijtuig uitsprengen, juist toen dit een hoek omreed. De wel hij zich liever aan de middelpunvliegende kracht, dan aan de kracht van het buskruid gas wilde blootstellen.  Maar zijn buurman, die dit feits geen voorzien te hebben, scheen er een speciaal behagen in te scheppen, en met baantje van eenmans schijf op te dragen. Hij hield de panden van Sman's rok omkneld, en trok hem met geweld in het rijtuig terug, waardoor de heer van de wal zo hard op de bank neerbondste dat de heer raalte enige palmen van zijn zidplaats opsprong. Het geen dienst bewakerde denken dat ook hij wilde wegstuiven, waarop hij even onzacht werd teruggeworpen. Het rijtuig hield stil, en met een aakelig hollenstem verklade de langsterder secondanten dat de heer van de wal laag harte geweigd had voldoening te geven voor de smadelijke beledigingen die hij zich had veroorloofd, waarom zij van list gebruik hadden moeten maken om hem tot een eerlijk beweld te dwingen. De heer van de wal en raalte zagen er al zeer naar uit. Ze zuchten bijden, het geen toevallig voor het geoefend oor het effect van een tert smaakte. Ederwoord zag het lelijke figuur dat zijn helthaftige oom maakte, en kon niet nalaten hem toe te voegen. Houd u toch goed, ze zullen u uitlachen. De achtbare man kon zich niet begrijpen dat iemand niet liever werd uitgelachen dan doodgeschoten. Daarom stelde hij al zijn hoop in een boeiende aanspraak en begon. Ik zeg u dat ik bepaalt wijg haar te vechten, en dat waarop de heer met de mooie knevels de haan van in haar ongeladen pistolen spannde op hem aanlichten en hem toevoegde, dan schiede je op de plaats dood, kies dus. De arme man is geen de keuze niet wedig te vinden, maar begon zenuwachtig de hand naar zijn belager uit te strekken, als smekend verzoek het moortuig toch weg te bergen. Toen deze de handstaten had laten dalen, vervolgde hij wat calmer. Bedenk toch dat ik vrouw en kinderen heb. Nog nooit was het hem zo aangenaam geweest te kunnen zeggen dat hij een vrouw had. Dat had hij zelf moeten bedenken, toen hij ons allen, toen hij de eervolste standdarmaatschappij zo laag hartig hebt aangerand, sprak de secondaant die het lege pistoolkistje in de handen hield. Maar als je mij hier vermoord, zal het gerecht mij verheken, haalde de rinnende man. Tot enige antwoord voeg met hem of hij gereed was.  De heraalte die inzag dat in alle gevallen zijn huid voorlopend nog niet gelooid zou worden, en daarom boven begreep dat tegenstand hier niets baten, kam geheel tot zijn positieven. Men gaf één derp pistolen aan meneer Raalte die het instrument aanpakten, alsof het één derp poden van een sterke elektrizeermachine was. Hij ging het met enige aarzeling laden, na afgekeken te hebben hoe zijn collega, de andere secondaant, dit deed. Doch hij beefde zo dat hij de kruithoorn half naast de loop leegmorste, zodat de andere grimmige officier het hem uit de hand nam en opnieuw laden. Opeens vloog Edel wordt op. Hier wordt bedroggepleegd, er is geen kogel in de loop. Hij had even goed gelijk als een rijk heer die nooit iets doet, maar het baantje van Lid ter eerste kamerwaar neemt, om zichzelf een toch gelijk te blijven. Hem werd toch stoutweg verklaard dat hij gek was. De heraalte, die nu vooral goede maatjes met hem wilde blijven, zeiden dat hij zich bepaald vergisten en de heer van de wal was op de vraag of mensen opnieuw zou laden, niet in staat enigwaar te nemen geluid voor te brengen. Edelwart moest zich dus wel onderwerpen. Er werd verder bepaald dat ze op twintig pas zouden gaan staan. Dat dat op een gegeven zijn, de uitgedaagde het eerst zou mogen vuren. Mijn rijkte de heraalte de geladenpistool over. Zeer voorzichtig gaf Raalte het wapen met de loop naar zijn vriend gekeerd, deze in handen. Van de wal, zo gevaarlijk toegerust, ging toen naar het aangewezen standpunt. Gelijk op het toneel een actrice die zich bedroefd moet voorstaan, stap voor stap zich voortsleept. Het zijn werd gegeven. De heraalte hield de handen voor de ogen om het afgrijselijke bloedbad dat op het doodelijk schot van zijn vriend zou volgen niet te moeten aanschouwen. Had Edelwart niet zo onafgebroken op zijn omgestaard, dan zou hij de beide secondanten van hem die daar gelaten de dood uit het onschadelijke wapenschijn te trotseren, hebben zien hicken, zoveel moeite hadden zij, om niet een lachen uit te barsten. De ramsalige man stond daar met het angst zweet op het gelaat. Hij hief de pistool in de hoogte en met de ogen dicht, de lippen op boekanden geknepen, trok hij met bovennatuurlijke inspanning aan de trekker.  De pistool ging niet af, om de onmiskenbaar gegonde reden dat hij de haan niet gespannen had. Edelwart maakte hem hier op patent en na voor hem die haan gespannen te hebben, hier toe waren van de wal toch nimmer gekomen, gaf deze vuur en liet het rookend wapen machteloos op de grond vallen. Als er iemand getroffen was, zou mij naar eer hem voorhouden dan degene die tot mikpunt gediend had. Hij dreigde languit tegen de grond te zinken, en toen hij de loop van de pistool zijn onversaagde bevechters op zich zag richten, begon een waas voor zijn ogen te schemeren. Nog één ogenblik en hij waren werkelijk zieloos op de grond gevallen. Leeman bracht nu de haan in rust, wiept de pistool weg en kwam naar hem toe. Uw leven wil ik niet, doch laat dit u leren, niet meer zo over de militaire stand te spreken, zeiden de grootmoedigen. Van de wal wist niet of hij waakte dan droomde. Hij bracht de handen aan het hoofd als of dit er af kon vallen en opende langzaamde ogen. Het eerst dat hij aanschouden was de hem toegerekte hand van de man die hij voor zijn buul had gehouden. Schuchtig nam hij die hand, als of hij bang was dat de man hem onver mocht trekken. Ook bij raalte keerde het leven even spoerig terug als bij een smusje dat dood heeft moeten liggen en permissie krijgt op te staan. Hij gevoelde een bepaalde aandrang op een drie-tal ganadigen gelijk tijdig te omarmen, noemde hen edele mensenvrienden, grootaardig gehaalden, flonker sterren aan de militaire hemeltrans, leeuwen die wanneer zij wilden zo zacht als lammering konden zijn. Hij steunt pilaren van het vege vaderland en bezigde nog meer opgewondende uitdrukkingen en benamingen die zeer aan non-sens grensten, maar toch voor zijn doen, zo schoon gezicht waren, dat hij wel tot een onnatuurlijke crisis moest zijn gebracht om zulke een boordenrijkheid ten toon te sprijden. Ook van de wal putte zich uit in dankbeduigingen. Eén was er maar niet tevreden, namelijk Edeward, die niet alleen gevoelig was over de trek die men zijn oom gespeeld had, maar volstrekt niet kon vergeten dat zij hem voor gek hadden uitgescholden. Levendig stond hem zijn besluit voor de giest. Het heilig verbond dat hij met zichzelf gesloten had, zich niet meer als een kind te laten behandelen.  Na enig aarzelen wende hij zich dus tot de oudste officier en sprak. Meneer, strakt heb jij laten ontvallen dat ik gek was. Ik vind deze woorden zeer onbegrijpelijk in de mond van iemand die gekomen is, om de smaat uit te wissen die een woorden van anderen gelegen is. De aangesprokenen kreeg hem vreemd aan en een Norse antwoord zweefde reed hem op de lippen, maar hij bedacht zich en vond het gedrag van de jongeling zo gunstig afstekend bij de ellendige houding die zo even zijn lachlust had opgewekt dat hij hem wel willend aanzacht, daarna op zijde nam en sprak. Ik moest wel zoiets zeggen, ik had de zaak bijna geheel in de war gebracht, maar gezegd een flikker keel. Deze woorden waren de jongeling onuitsprekelijk aangenaam. Hij had niets meer te zeggen. Van de wal stond zich inmiddels te verheugen dat hij nog heel was. Hij verachte zich diep dat hij zich zo lang vergist had en klikte Leemann herhaalde maanden toe als wilde hij zeggen. Hij is uit een joviaal mens. Na het raalte nog enige maanden loens naar de beide pistolen gekeken en een zucht van bewondering geloost had ter ere van zijn vriend die de onbegrijpelijke moed had gehad, zulke een belswerktuig af te schieten, werd er voorgesteld de terugtocht aan te nemen. De burger Heren hadden niets hier tegen, daar zij er naar snakten, zo spoedig mogelijk dit oord van onheil en ellende te verlaten. Men plaatste zich weder in het rijtuig, de koetsier legde de zweep over de paarden en spoedig had van de wal zijn dierbare vaderstad, de hij op het punt was geweest, niet meer weder binnen te rijden, in het gezicht. De ritmeester en de luitenant deden nu het voorstel de zaak onverweld met een glas wijn geheel uit te maken en het rijtuig hield voor de doelend stil. De heer van de wal, die reeds dronken van vreugde was, er zo excelenten zijn afgekomen, scheen dit nog in erger mate van het edeldruivend sap te willen worden. Hij bestelde met een stem die tot stille verbazing van raal er niet meer beefde, een fleschampagne, waarop de ritmeester de knecht voor een vlegel uitschot, omdat deze hem niet gauw genoeg bediende, hoel hij volstrekt geen fles besteld had. Hierop zaten ze elk voor een glas, dat in zeker opzicht veel van het vat der daarna ieden had.  Wat van de wal in dapperheid tekort was gekomen, haalde hij nu ruimschoots in. Hij beschouwde het algemeen geliefde vocht als helder bronwater. Sta mij toe, u allen, zoals jij hier zit, uit te nodigen, morgen bij mij te komen dineren, spakt het een vrede man. Welk voorstel, zoals het licht ervoor zien was, unanime goedkeuring weg terug. Wanneer hij evenwel, in plaats van champagne, mineralwater had gebruikt, zou hij er niet toegekomen zijn, zoveel gasten te vragen. Toen de vijfde fles vol was geweest, stond de heer van de wal op, en sprak, terwijl hij sierlijke episicloïdes met zijn glas door de lucht beschreef, mijne heren. Grote pauze, waarin de knecht een blik van de ritmeester opving, omdat hij wat hard liep. Hij vervolgde, schoon vroeger verkeerd ingelicht over de edelse stand van het helal, heb ik die nu van een zo gunstige zijde leren kennen, dat ik de onbeperkste hoogachting haar vervoel. Ik ook, prevelde Raalte, stilte, ripgebiedend en brullend, de ritmeester. De heer Lehmann dronks zijn glas leeg en de spreken vervolgde. Ik verklaar hier dat er militairen de edelste wezend zijn, die de aardbool bevolken, het zijn mannen van smaak. Hier knikken bolden hij wel levend. Fijn gevoel, en toch zijn ze gemeen. Hier kon hij niet verder. Hij wilde gemeenlijk zeggen. Toch voor genoegte zich dit woord op mimieke wijze te volleinden, want hij bekachtigde zijn schone redenvoering door een daverend gesnork, waaruit kwaadwilligend zouden hebben opgemaakt, dat hij een slaap gevallen was. Men zie in zijn handeling niets onfotsoenlijks of kwaads voor een huisvader. Hij had niet onbehoorlijk en meer dan hem goed was genuttigd, waar de overspanning, de gruwelijke doodsangst die hij had doorgestaan, had het zijn zenuwen zo geprikkelt, of liever, in de war gebracht, dat de wijn, die hij geconsumeerd had, hem dadelijk naar het hoofd was gestegen. Een forse stoot van de ritmeester bracht hij maar toe de ogen te openen, daar het tijd werd te scheiden. De heraalte, die de champagne niet kon luchten, en dus zo nuchter was als hij anders het voorrecht had te zijn, beloofde bij hem te blijven, waarop de officieren vertrokken, nadat zij de heer van de Wal om helst hadden. Ze hadden de jeugd geëden wordt willen uitnodigen, nog op met hem mede te gaan, maar tot hun bevremding bespeurden zij dat deze verdwenen was.  Omstreeks elf uur gevoelden zich de voorvrouw en kind gespaarde in staat zich naar die beide voorwerpen heen te transporteren. Om de geleide van zijn vriend stond hij op, die het gewillig toe dat raalte hem bij de arm nam, en vertrok, zonder dat een van beiden zich ergarde aan de onbeschamende wijze waarop de knechten hen na zag. Met een kille huivering, hoewel het zo koud niet was, liep hij de straat over, ging regelrecht naar huis, en sleep al voordat hij zijn horologie had kunnen opwinden. Hoewel hij op een stoel in Morva's armen was gaan zitten, droomde hij er niet minder om. Hij zag een witte spookgedaante die hem de schouder wilde verbrijzelen. Die droom was niet geheel en al bedrog, waar de gedaante werkelijk bestond in zijn vrouw, die zeer onthutst over deze ontijdige thuiskomst, hem nauwelijks op de stoel had zien insluimeren of zich voor hem had geplaatst en hem vrij krachtig op de schoudertikte, zeer begerig naar enige opheldering over zulk een laakbaar gedrag. Wat Edeward aangaat, die was, zoals gezegd is, onder de consternatie weggegaan. Waarheen? Dat wist niemand. Einde van Hoogstuk 5. Hoogstuk 6 van een ongelukse vogel door George. Deze liep in Vox-Optamerboer tot publieke domein, voorgelezen door Anna Simon. Hoogstuk 6. Edeward komt op de lumineuze inval zijn oud-scholkameraat te gaan bezoeken en gaat avondst en tien uren op weg om die verhevende bestemming te volgen. Edeward, die niet gewoon was, veel anders dan slappe koffie of salimelk te drinken, was opeens midden onder de toast van zijn oom, voogd en pleegvaardig aan zijn vriend Jozef gaan denken. Hoe hij daar nu juist aan kwam, was zeer moeilijk te beparen, maar zonder dat iemand zijn verdwijnen bespeurde, stapte hij de doelen uit en ging regelrecht op de haarlemmer poort aan. Bij de handen in zijn lege zakken stekende kost het hem niet bespotterlijk veel moeite, omdat de convictie te komen dat hij niet van gemakkelijke vervoermiddelen gebruik zou kunnen maken. Waarom hij bij zijn oorspronkelijk plan bleef, om de statige en vervelende weg, die naar haarlem, met al zijn pleek en kwekerijen voert, af te wandelen. Hij gevoelde zich zeer aangenaam en luchtig gestemd en voor het ogenblik ontbrak hem niet. Het was heerlijke maneschijn, zodat hij zijn weg gemakkelijk kon volgen.  Nu had hij een kwartier afgelegd toen hij in het midden van de weg staan bleef, ten einde een groot verschijnsel aan te staren. Een trekkschuit kwam hem voorbijvaren. Die langwerpige trekkschuit met de eerste oogopslag onzichtbaar verbonden aan een oud, knokerig beest, scheen een bijzonder poetisch te stemmen. Hij kreeg een bijzondere aantrekkelijkheid voor het eentoonige landschap en ging op de weg zitten, ten einde de landouwen door de zilveren stralen daarmaan als met een zacht blauwachtig waas overtogen, te bekijken en het rankenbootje dat over de gladde waterspiegel heengeleed te zien voortschuiven. Hij schien gevoelig voor het schoon Natuurtafereel dat voor hem lag uitgespreid. De trekkschuit was inmiddels voorbijgevaren, maar hij hield zijn blikken gevestigd op het nat, waarover reed zo vele trekkschuiten waarom voorbijgetrokken. Welicht zou hij zich daarin nog lang verdiept hebben, als hij niet op de schouder was geklopt door iemand die hem zeer hard toeriep. Hé, baasje, wat voel je daaruit? Je gaat je dan niet verzuipen. Het baasje zag op en bespeurde een zware man van een bijzonder lang figuur met een soort knotsgewapend die voor hercules te ligt, maar voor hem in het eerst te zwaar moest zijn geweest. Edeward, niet van plan met hem in een diskoer te treden, antwoordde kort weg. Nee, waarop hij weder naar een echt paar vissen zocht. Moet ge ook naar Haarlem. Ja, maar ik heb de tijd. Eek ook, zeiden de vreemdeling, ging naast me zitten en tuurde op dezelfde plaats als de jongeling. Deze zag de turende heer met bijzondere bevreemding aan. Het uiterlijk voorkomen was niet in dienst voordeel. Hij zag er precies uit als een galijboef die weggelopen is. Edeward kreeg eerst enige aandrang zijn plaats tot turen af te staan, maar weglopen wilde hij niet. Hij besloot de zaak liever af te zien, te meer daar hij niet veel van waarde bij zich had. Kom je ook uit Amsterdam? Vroeg de heer met de knots. Hé, komt gij dan ook uit Amsterdam? Vroeg Edeward, al dat dit dadelijk een hechte band moest aanknopen. Ge gaat zeker naar huis van een partij, was de vraag weder van hem, die trachten of een onverschillig gesprek aan te knopen of hem uit te horen.  Daar Edeward geen antwoord gaf, besloot de man dat dit zo was, want ver wiep hij het denkbeeld van zich af dat mijn iemand als hem niet op zijn bescheidenen vragen zou antwoorden. Hij zag hem nog even schuins aan en sprak, nu, had ons daar maar opstappen, waarna hij op stond en een kolossale trek deed aan het eindje sigaar dat de gehele breedte van de Haarlemmer weg verpesten, welke manoeuver in het groot toegepast van veel nut zou kunnen zijn bij de land defensie. Edeward zag er geen bezwaar in hem te volgen, maar het koste hem niet veel moeite aan de gehele houding en de manieren van de vreemdeling te zien dat deze niet erg de vertrouwen was en dat hij op zijn tellen moest passen. Vervelende weg, bronden de rookenden, die bestelten. Misselijk land hier, was het vervolg, waar het Edeward afleide dat hij zeker alle landen van Europa doorkruist had. Zijd gij hier niet geboren, was de vrije natuurlijke vraag van Edeward. Ik ben een vrije Belg, spakt de man, terwijl hij zijn kot in de hoogte hief, zodat Edeward enige pas ze links aanhield en ik haat en veracht dit land. Edeward vond het geraden bij die heftige vaderlands lievende manoeuver te declareren dat hij ook in België geboren was. Hij neemt welke plaats van mijn arm-en-lende geboorte land, voeg zijn gezel terwijl hij trurig het hoofd schudde, maar Edeward van der zijde aanzag. Edeward vond Antwerpen een geschikte plaats om er geboren te worden. In Antwerpen? Hoe is het ongeluk? Oe naam! Oe naam! Riep de verrukte man, terwijl hij hem de beide handen toerijkte. Edeward vond voorlopig de naam Dugus Clun zeer voldoende. Die grote ridder zweefde hem toevallig voor de geest, toen hij het herkules aanschouden. Wel, dan heb ik je vader gekend, verklaarde de man, terwijl zijn stemgeluid door buitengewone aandoeling tot de fauset oversloeg. Het vertrouwen dat Edeward op zijn rechtschapenheid stelde, werd nu even gering, als dat van zijn weldoener op de metallieken, toen die op 33 stonden. Hij was dus zeer content, voor eerst enige namen geïnproviseerd te hebben. Wel, als je dit land zo veracht, waarom verlaat je dit dan niet duidelijk, mij in de Edeward te moeten aanmerken. Hoe eeg, hoe liefig, als ik hier maar eerst mijn zaken heb afgedaan. Edeward zou maar eens hebben willen weten waarin deze zaken bestonden.  Zo waar als ik Robert heet, zo gauw mogelijk verlaat ik dit stijverland. Een land dat ons dierbaar België te gronder richt, vervocht hij, dat onze ingezetenen uitzuigd, dat zich voet en laafd met het goed en bloed van die talloze ongelukkigen. Hij zette meer en meer zijn stem uit en Edeward, die niet bijzonder met de politiek bekend was, begon haast medeleiden met het ongelukkige België te krijgen. Vroeger was ik zeer bemiddeld. Edeward vond, naar zijn uitstekende heupen te oordelen, dat hij ook nu in dit opzicht niet te klagen had. Maar die Hollands bloedzuigers hebben mij mijn laatste bezittingen afgepersd. Mijn vrouw is van hartzeer en verdriet gestorven. De waarheid was dat hij haar op een avond toen een wat immu thuis was gekomen, met de beddenplank op het hoofd had getikt, en om kleine onaangenaamheden met de marrageset te ontgaan een buitenlands rijshad ondernomen. Mijn kinderen zijn van honger gestorven. Hierin sprak hij vermoedelijk ook de waarheid, daar zij na het gescheel met hun moedig niet met pa waren meegerijst. Edeward begon de klachten van die man zeer interessant te vinden. Maar wacht, sprak hij dreigend, er zal een tijd komen dat de sluimeren de leeuw ontwaakt. Het lang juk zal worden afgeschut, en het bloed dat men ons heeft uitgezogen zal hun ruimschoot weder afgetapt worden. Onder deze profetische bewoordingen sloeg hij een doordringende blik op zijn jonge reisgezel, waar bemerkte niets dan diep medeleiden. Waar moet hij zijn? Vroeg de ween moedig gestemde betreurdig, der nameloze ellende van zijn dierbaar vaderland, dat dol blij was, hem kwijt te zijn. Dit was iets dat Edeward liefst niet wilde vertellen. Hij deed dus om te beginnen, alsof hij het niet hoorde, en sprak, zegt toch eens, ongelukkig man, hoe gij de Hollanders wil tuchtigen voor al het onheil dat zij u ons berokkenen. De verdrukte onschuld zag hem scherp aan om uit te vorsen of hij hem al dan niet verstaan had, maar de Belg waardoor het volmaakt onnozel gezicht van de jongenling geheel misleidt en begreep dat deze niet wist wat hij had gevraagd. Wacht, u beurt maar af, telg van onze rampzalige grond, riep de wandelaag, terwijl hij de handen ten hemel hief, waardoor Edeward een gat van belangwekkende afmetingen in zijn jas onder de arm te zien kreeg, zeker als veiligheidsklep voor zijn al te grote dosis vaderlands liefde.  Intussen waren zij aan half weg gekomen, en de maanschijn van haar zijde enige variatie in de eentonige landstreek te willen brengen, tenminste zij verborgen zich achter enige wolken, en een duistere tent gaf de eenzame weg een somber daaraan zien. De man besloot nu de jongenling meer bepaald uit te horen. Zou hij het geil lang in Holland geweest? Ik ben er ge... begon Edeward, zonder om zijn vorige woorden te denken, maar de vreemdeling maakte zoek een ontstuimige beweging dat hij nog tijdig zijn vergissing inzag en vervolgde gedurende vijf jaar geweest. Hij moest de man nu dubbel ondertuin leiden, want hij bemerkte wel aan alles dat hij niet zonder moeite van hem ontslagen zou worden. Niet gaar ne zou hij hem de naam zijn vriends genoemd hebben, te meer daar hij toch niet heen kon, zo laat in de avond. De wandeling had de laatste zweem van opgewondenheid bij hem verdreven, en hij zag het bespotterlijke van zijn inval zeer duidelijk in. De woonplaats van hem, die hij met een bezoek wilde vereren, was hem onbekend. Hij wist alleen dat hij na bij Haarlem was. Hij besloot dus gelaten zijn geleider te volgen. Eigenlijk altijd doelgaarden willen terugkeren, maar hij zag zeer juist in dat hij niet zo gemakkelijk van zijn metgezel zou afkomen. Waar moet gezijn, kan ik er u ook brengen? Vroeg nogmaals, maar nu op hoogsteel nemen in de toon, de bezorgde verremdeling. Eduard begreep dat hij een antwoord dienen te geven. Hij zette zijn gezicht zo ongelukkig mogelijk, en sprak, Eigenlijk heb ik geen thuiskomst. Ik ben mijn pleegouders ontlopen en blindelings hierin gegaan. Waarom keert hij niet terug? Ik durf het immers niet. Mijn boze stiefmoedig zou mij onmiddellijk het huis uit laten werpen. Nu, blijf vannacht bij mij, sprak de verremdeling op zo cameraadschappelijke toon dat ieder ander dan Eduard zich zou geschamd hebben een ogenblik aan zijn goede bedoelingen te twijfelen. Maar gezond het koud hebben, vervoegde hij, waarna hij zijn schrale mantel de jeugd gereisgezel over de schouders hing. Deze poogte zich te verzetten, natuurlijk uit pure discreetie, maar de verremdeling bleef er bepaald opstaan, zodat Eduard zijn lichaam aan enige polypets moest wagen. Nu zag de man met de knots er nog afzichtelijker uit dan straks. Held een jas aan die, hoewel uit meer gaten dan laken bestaande, nog maar eens gekeerd was.  Zijn pantalon liet de vorm zijn erbenen meer dan vermoeden, en daar de mantel van de persoon kwam, die hij zo keurig naast zich zag lopen, begreep hij dat zijn voorkomen ten ene malen bij het havenloos uiterlijk van zijn reisgezel paste. Maar het is zondeling, sprak Robert, om de band die aanverenigde nog nauwer toe te halen, hoe landgenoten, kinderen van dezelfde bodem, altijd en al kan er verbonden zijn, als men in een vreemd land, want dit is ons vreemd niet waar, een landgenoot ontmoet, is het alsof men een vriend weder ziet, maar het sluit zich dadelijk peilkander aan. Deze theorie had hij tenminste wel gevolgd. Oh ja, sprak Eduard, het doet mij zo goed, telkens wanneer ik ook een landgenoot ontmoet. Weet je wat, blijf vannacht bij mij. Ik kan je niet zo de weide wereld inzien gaan, zei de wandelaar zeer zoetzappig. Daar hem niet stonstenen viel, besloot Eduard hoe zeer hij ook een maagere opinie had van het hem verwachtende slaapzallet, dit verloopig boven het azuurblauwe hemelgewelve te verkiezen, herantwoorden. Oh, hij is het al te goed, het geen in elk geval nog geen accepteren was. Ze waren inmiddels Haarlem genaderd en de man slug een zijweg in. Nee, maar ik ben zeker dat je bed hier nogal mee zal vallen, sprak de gids. Ik ken op een buiten hier dichtbij een der knechts, die laat me wel eens binnen, en al dit heb ik wel een goed leger gevonden, maar de klein kamertje voor ons beide moet ga u even wel tevreden stellen. Hij is ook een landgenoot begrijpte, werd het tot opheldering bijgevoegd. Gaan we met mij. Spoedig liepen zijn ijzeren hek door, en de vriend van de knecht van de eigenaar van het huis beduidde Edeward dat hij zacht moesten praten en lopen. Toen zij dicht bij het huis waren gekomen, sprak hij fluisterend. Blijf hier nu maar een ogenblik wachten, ik kom dadelijk terug. Ik moet even zien of de knecht nog op is. Als de herer iets van in de gaten kreeg, zou hij hem bepaald wegjagen. Voor dat Edeward nog antwoorden kon, was Robert de hoekalon, en hij hoorde niets meer. Niet recht wist hij wat ervan te denken. Hij vond die manier een logisch te zoeken, zeer zonderling, als romantisch, en hij begon achterdog te krijgen. Doch die schierigheid kluisterde hem aan de plaats.  Een ogenblik had hij gestaan toen hij een glasruid hoorde rinkelen, en daarop een glasherv vallen. Hierop volgde Grote Stilte. Het denkbeeld dat de knecht hem door het venster zou binnenlaten en hij toe een glasruid uitsneed, kwam hem tamelijk ongereimt voor. Op hetzelfde ogenblik kwam de maan achter de wolken, en hij wilde zich van de waarheid overtuigen toen hij een geweerschot hoorde losbranden, het welk door een geweldige humoer gevolgd werd. Hij zag zijn vaderlands liefende rijsmakkig het venster uitspringen. En voordat Edeward verder tot bezinning kon komen, zag hij een bejaarde heer in een sierlijk gebloemde chamberklok op kamermuilen en een gantse roer in de hand gekneld, de deur uitstijven, terwijl uit de andere zijde van het huis een bediende in bevallig ochtend gewaard tevoorschijn kwam en aan het raam een gillende vrouwen gedaan te zich vertoonden. Nauwelijks zag de heer die in de twee pantoffels stond onze Edeward, die zijn schamelen man toch gehuild, kalm naar het nachtelijk humoer stond te kijken, of hij spannende woedend de haan van zijn gantse roer en belderde, geen stap verder, Lendeling, of ik schiet. Hoewel Edeward niet liep en dus geen pas verder kon gaan, bleef hij gelaten staan wachten. De gewapende man liep nu steeds met het roer aangelegd op hem toe. De bedienden met stokken gewapend kwamen op hem aansnellen, terwijl hij in het verschiet een andere bediende zijn slaapkameraat zag achtervolgen. Neem maar niet kwalijk meneer, wilde Edeward tot de opheldering zeggen, maar... Zwijg, graag een gebroed! Riep de eigenaar van de beide handen die het moortuig omkneld hielden, terwijl hij met zijn pantoffels in een grote plast trapte. De twee bedienden maakten nu een tactische onttrekking en geepen er op geen verdediging bedachte vesting aan, die zij van drie zijden ongezien konden naderen. Daar Edeward alleen voor de heer met de pantoffels ogen had, en zonder moeite gelukt had hun haarten ontmantelen. De kleding van de jongeling was te fatsoenlijk dan dat in een ander geval, maar niet aan een misverstand zou gedacht hebben. Hier werd het niet eens opgemerkt. Eender knechts wiep hem onverg en bleef op hem zitten, zodat hij geen spier kon verroeren. De heer des huizen liet een goedkeurend gebrom horen, verliet zijn plas en bleef voortdurend op de overrompelde inbreker aanleggen, hoewel de tromp toevallig op de nietskwaadsvermoedende knecht gericht was.  De andere knecht kwam spoedig onverichterzaken terug, daar de man met knuppel van plan veranderd was, en in plaats van langer weg te rennen met de strijdknots op de knecht was toegelopen. Bedaard liep de grootmoedige bel voort, overtuigd dat ze zich wel een paar uurtjes met zijn wandelgenoot zouden occuperen, die hij zo hoogstoevallig in ongelegenheid had gebracht. Edeward zag nu in dat hij met al zijn voorzichtigheid nog geducht onvoorzichtig was geweest, en kreeg spoedig een tastbaar voorbeeld van het geen eigenlijk voorzichtigheid is. Dijde derde knecht, hem armen en benen, onafgeidelijk aan Okander verbond, en hem voor alle zekeriteit nog een touw om de hals hing. Hij had tans veel weg van een hond die met de vier poten bij Okander krom in zijn mantje ligt. De haan van het gans en roer werd nu in rust gebracht. De eigenaar weerp het over de schoudig en gaf het kort bevel. Naar binnen met de schobbejak, maar na de schobbejak door krachtgewuisten werd opgepakt, die hem zo knepen dat zijn armen op de eerste schilderijen in oliverf begonnen te gelijken. De kaarsen werden opgestoken, en men hoorde in het eerst niets dan het heen en weder lopen van de haasbestolenen. Intussen was er een persoon naar de politie gezonden. Wat deed je daar? sprak de woedende heer, door het voorzichtigheid de percussie van zijn vuurwapen afgenomen, en dit nu bij de loopgevat had, om bij de minste verdachte beweging van de brutale inbrekig dienst hersenen met de kolf te benadelen. Ik verzeker u dat. Zwijg! beet de woedende man hem toe. Het meisje, dat Edeward straks aan de ramen ontwaard had, kwam zo wat aangekleed naar beneden, voeg of haar dierbare vader nog leefde, om helst hem vuurig, en beschreef toen een cirkel van enige Ellenstraal om de gebonden Edeward, alsof ze bang was, dat hij zou bijten. Daarop lispelten zij op meewaargetoon. Zo jong nog, en reed zo verdorven. Edeward wilde in het midden brengen dat hij meer jong was, dan verdorven, maar nauwelijks had hij de mond geopend of de heerdershuisers spannende haanwedig van zijn glatloopsgeweeg, en legte opnieuw op de ongelukkige jongeling aan. Wie ben je? voeg eentel Larkijen. Vag hem niets, der verstorkte boosdoener zou toch liegen, die je citie zal dit er wel uit krijgen, zeiden de heerdershuisers, terwijl zijn dochter wenkte nog wat achteruit te gaan.  Die laatste woorden spakken op zulke indrukwekkende toon dat de gehele justitie het niet beter kon gedaan hebben. Verder werd er een somber stilswijgen in acht genomen. Alleen klaagde Edeward dat de touwen hem zo knelden. Dat is een verdiende loon, was het verlichtend antwoord. Na nog een groot kwartier gewacht te hebben, kwam de dienstmaag terug met de commissaris van politie, die in gehele bos pennen en twee boekpapier, bijnevends twee agenten bij zich had. Deze laatsten plaatsten zich aan weersijden van de beschuldigde. De commissaris maakte een diepe buiging voor de heer met de bril en het ganserhoer, voeg of me je vrouw niet geschikt was, en ging toen aan een tafel zitten, vlak over de patiënt. Zag deze lang en scherp aan, en was toen even weg. Hij doopte de pen zeer langzaam in de inkooker, haalde ze er nog langzamer uit, zag zeer bedenkelijk op een stuk papier waarop niets geschreven stond, nam een andervel, waarop nevends andere zaken zeer duidelijk Pro-justitia gedrukt stond, sloot even de beide ogen, als wilde hij de gestoerde nachtrust voor de gele familie inhalen, en wenkte toen de beide politiebeanten, de spitsproef te ontbinden. Hierop liet hij hem vlak voor zich komen. Hij zag hem nu nog eens meer dan gewoon lang aan, en sprak, naam, wel bij het ene oog dichtknip, zeker om beter te horen. En je wordt begreep dat hij hier geen fratzen moest verkopen, en antwoordde zeer onderworpen. Van Bergen. Naam en voornaam, riep de commissaris, driftig met de voetstampende. Edeward luidde het antwoord. Het jonge meisje maakte een beweging. Op een wenk van haar scherp toeluisterende vader moesten zich bedwingen. Ouderdom, bronden de commissaris. Zevdien jaar. De commissaris, een der bij de agenten, de jonge jevrouw, en de bediende, schudden vol afgrijzen het hoofd. Beroep, prevulte ondervraagig, nog eventjes hoorbaar door zijn tanden. Ik heb geen beroep, stamelde met enige bevremdeling, de jongeling, die niet kon begrijpen, op zevend jaar geleefdheid, al een beroep te moeten hebben. Dacht ik het niet, zeerde de commissaris, alweer er zo'n leeglopig, zo'n vagebond, terwijl hij de eigenaar daar plaats, veel betekend aanzag, het geen deze wederkerig deed. Wat voorde je hierin? Edeward besloot in alles de volle waarheid te zeggen. Ik wandde hierin om een vriend van mij op te zoeken.  Toen, de commissaris, vond het begin van zijn antwoord, zo onzinig dat hij de pen nederlegde en zeiden, als je die weg inslaat, zal het geducht slecht met je aflopen, manneken. Bedenkt dit wel. Hij hield deze laatste L zeer lang aan, het geen en diepe indruk op Edeward schint te maken. Hij vond even wel de uitvlucht van de jonge boosdoener zo onzinig, dat hij zich niet eens verwaardigde, de naam te vragen, van de vriend die deze wilde bezoeken. Waar is hij er vandaan gekomen, zeiden de commissaris, terwijl hij in de diepste gedachten van de booswicht wilde doordringen. Van Amsterdam. Van Amsterdam. Haalde de commissaris, terwijl hij goedkeurend het hoofd schudde, als op dit laatste een helder kaars ligt over de zaak verspreiden. Wie was de man met wie hij hier zeid gekomen, vervolgde de commissaris, die onderweg reed, op de hoogte van de zaak was gekomen. Ik heb hem nooit tevoren gezien, maar hij noemde zich Robert. De commissaris scheeft letterlijk op wat zijn onvoorzijden, maar was zeer verbolgen en grimmig over zoveel onbeschaamdheid, wat geen duidelijk te zien was, aan de boosardige krullen, die hij in elke kleine E en grote G maakte. Je wilt dus niets bekennen? Edward verklaarde dat hij graag naar alles wilde bekennen, waarop het auditorium zich reed spitsde op het denkbeeld bijzonder veel te zullen horen. Hoe kwam je dan hier op deze buitenplaats, of schoon ga je vriend wilde opzoeken? Edward begreep wel dat hij deze vraag nooit naar genoegend zou kunnen beantwoorden. Toch begon hij naar waarheid de gehele zaak mede te deden, maar, zoals lichte voorzien was, iedereen beschouwde dit als een sprookje, als een verhaal dat zo verdicht was, dat de commissaris hem het stilswijgen oplegde met de woorden, ''Waar zullen je wat klein krijgen?'' waarop hij met zijn vinger tegen de pen klopte, als menigmaal aangewend middel, om de inkter uit te krijgen, het geen de eigenaar van het tapijt, maar half beviel. Wel gaf er vergelijking van de mantel met de overige kleding enige schijn van waarheid aan zijn verhaal, maar het geheel scheende commissaris een zo onbeschaamde leugend toe, dat hij de dinaren van het gerecht, en tevens van hem, want hij had de gewoonte, en nu en dan ook kleine huishoudelijke commissies te laten verrichten, beval de jongeling te grijpen en naar de gevangenis te brengen.  Zij volvoerde dit zo stipt en met zoveel ijvig en ambitie, dat Edeward genoodzaakt was en zeer vriendelijk te verzoeken zijn jas niet te schuren. Hij kwam aan lokaal dat hem een nog veiliger schelplaats aanbood dan de Belgen beloofd had. Hij werd in een hok geworpen, hoorde een zware gendel voor de deurschijven, en kwam tot de overtuiging, dat hij misschien de volgende dag aan het diner dat zijn oom aan allen geoffreerd had, niet zou kunnen deelnemen. Toch kon hij niet nalaten eens hartelijk te lachen, en hij haalde zich de heer met de bril en het gansenroer, en niet minder, de commissaris met zijn gansen wederen voor de geest. Maar prettig vond hij het niet. Einde van Hoogstuk 6 Hoogstuk 7 van een ongelukse vogel door George Deze lipifox opname behoort tot publieke domein, voorgelezen door Anna Simon. Hoogstuk 7, waarin de onschuld zegenviert, hetgeen volgens de richting der meeste romans, het einde moest zijn. Edward was in zijn boet door haar gekomen, terwijl het pik donker was. Men had hem door de deuropening geschooken, en hij was tegen een houten bankje aangelopen, had na lang zoeken een parodie op een legerstede gevonden, en was door de wandeling afgemat, spoedig in slaap gevallen. Het ging te gemakkelijker geschieden, daar hij zich zijn avontuur niet schrikbaar had aantrok. Had hij wat meer nagedacht over de vermoedelijke onmogelijkheid, om zich van de beschuldiging weegens medeplichtigheid te zuiveren, dan zou hij er wel licht wat minder luchtig over zijn heen gestapt. Hij werd zeer vroegwakker, en maakte zich er toen een feest van, de localiteit wat op te nemen. Aan het bed behoeft hij niet lang zijn aandacht te schenken. Een stijft in zijn rug gaf hem te begrijpen dat dit niet in zachtheid uitmunte. Een houten bankje van hoge eenvoud, na het scheen van een modelrit in de tijd van Nimrod in gebruik, was met een houten tafel zijn gemakkelijk amublement. Hij vreef zich de ogen uit, vond het erg vervelend, en wilde gaarne weg. Een begeerde die alle gevangenen schijne gemeente hebben. Maar de deur was zeer doeltreffend, trouwens een eigenschap van alle gevangenes deuren.  Het enige venster was van zware tradien voorzien, en al had hij een piramide gemaakt van stoel, tafel, die behalve het adalpoten toch iets dierlijks hadden, en zijn eigen rang ligt hem, dan zou hij precies een goedeind onder het raam zijn gekomen. Hij probeerde dus die constructie niet eens, en begon een lelijke mars tenurien. Vervolgens trapt hij tegen de deur, maar alleen de echo beantwoorde tartend zijn vruchteloze pogingen, die slechts de hakken zijn er laars en beschadigd hen, en hij hield met deze nutteloze maneuwen op, uit vrees voor een billeke reprimanden van hij tante, wie erbeeld hem zelf tot in de kerk er vergezelde. Een sipiersknecht bracht een bakje drinkwater binnen, en brak daardoor de eentonigheid af. Verder werd er een stuk rogebrood verschaft, dat hij niet luste, omdat het machinaal was. Je moet wat minder leven maken, gronde de sleuteldrager. Wat blijft hij, was het wel levend antwoord. De man gooide de deur dicht. Eén persoon had niets bespeurd van al het remoeg op de huizen ons genoegen, welke naam Edeward zeker zeer juist had gevonden, zoals hij die de vorige avond bij Toevall gelezen had. Dit was een jong mens van bijna 18 jaren, die de volgende morgen aan het ombijt met bevremding vernam, dat zijn vader bijna door Tiven aan de rand van de bedelstaf was gebracht. Wel, Jozef, spakt de heer van Duin. Dat was een ontmoeting. Verbeeld u, betaard zat ik te lezen in mijn slaapkamer. Ik was in gepijns verzonken. Men zal hieruit licht opmaken, dat hij met de bril op voor zijn boek was in slaap gevallen. Toen ik een stuk vanaf glasruid hoorde vallen. Onraadvreesende stond ik zeer stil op, en opende behoedzaamde deur, na eerst mijn jachtgeweer gegeven te hebben, dat, zoals jij weet, mij nooit verlaat. Vol schrik zag ik een man die regelrecht op mijn slaapkamer aankond. Ik geef een gil, van vondwaardiging natuurlijk, en leg op de lendige dief aan, die de deur welk hij juist geopend had, mij voor de neus dichtgehooid en weg sneld. Ik schoot mijn geweer af, om allen in huis te wekken, en eilde de schanderlijke inbrekker achterna. Toch deze was mij te vlug. Ik kon het wens er niet zo snel uit als die schaaf uit, en keerde dus terug om de deur te openen.  Wat zag ik nu? De medeplichtige van de tuchthuisboef, die daar schaamdeloos geen te wachten, zeker op zulke krachtgetegenstand niet voorbereid. Deze laatste woorden spakken met een gevoel van heilige eerbied voor zijn eigen schreeuwende dapperheid uit. Maar hij heeft dat schot toch moeten horen? Vroeg met enige tijvel zijn zoon. Hij zal dat natuurlijk gehouden hebben, voor een schot dat zijn makkeloste, anders waren hij wel weggelopen. Dat meen ik ook, merkte Jozef aan. Gauwelukkig brompt hij tans achter de traalien, zeiden de dappere man, terwijl hij een groot stuk kaas bijna in tweeën sneed, ten einde er zijn broodje mede te beleggen. Inmiddels was de jeugd gevaarlijke telg van het geslachtder van Duins binnengekomen. Heb je van het ongeval van deze nacht gehoord? voeg ze haar een broedig. Jozef deelde haar mede dat het hem juist verhaald was. Weet jij hoe de jongen dief heet? Zijde ze zacht tot hem. Op een ontkennend hoofd schudden vlusten ze hem toe. Edeward van Bergen. Jozef sprong op. Wat zeg je? Maar dan heerst hier een misverstand, riep hij uit, terwijl hij zijn vader aanzag. Doch hoe deze dit aan het verstand te brengen, daar hij hem nooit over de metgezel van zijn kinderlijke aventuren hadden verspreken. Hij besloot in elk geval Edeward te gaan spreken, om van hem de nodige opheldering te krijgen. Waarom heb je hem dan niet dadelijk geroepen, voeg hij verstoord aan zijn zuster. Ik dacht dat je weggelopen waard. Jozef begaf zich zonder zich in het minst te verradigen, daar een antwoord op te geven, naar de commissaris van politie. Hij werd bij hem toegelaten en zag hem zitten met een hoop papieren voor zich, waar het slechts het gedeelte van zijn edel gelaat boven de neus de voorschijn kwam. En een blad papieren de hand dat hij bedenkelijk doorlas, als hing het lot der mensheid ervan af. Hij zag niet eens op toen Jozef binnenkwam, maar toen hij zijn papier had doorgelezen, legte hij het zeer voorzichtig op de grote stapel nedig, als of hij bang was dat het als glas knappen zou. Daarop zag hij de jongeling doordringend aan en spak. Wat moet je? Ik wilde Edeward van Bergen spreken. De commissaris begreep niet hoe iemand de stout moedigheid kon hebben, zomaar zijn gevangenen te spreken te vragen.  Die is voor niemand te spreken, zei hij, terwijl hij hem daarop gebiedend de deur wees en weer een stuk papier opnam. Jozef, die vreesde, dat hij zijn geliefdkoosde lectuur mocht vervolgen, besloot zich bekend te maken. Ik ben de zoon van meneer van Duin, die gisteren uw hulp heeft nodig gehad. Dit veranderde de omstandigheid enigszins. De commissaris legte papier nedig en vroeg, wil het geniet even plaatsnemen. Jozef helderde hem het misverstand op, dat denkelijk de vorige avond was ontstaan. Maar een commissaris van politie is niet iemand die zo gauw zijn prooi loslaat. Hij wilde daar niets van geloven. Hij doet u goed hard eer aan de boef nog te willen redden, spakt de man van het gerecht. Maar de justitie moet haar een loop hebben. Ik verzeker u meneer dat geüvig is. De commissaris antwoordde slechts met een hoogst ongelovig lachje, waarbij hij het rechte gedeelte aan haar bovenlip een grote vervorming deed ondergaan. Laat me bij hem toe en gezond het zelf zien, zei de Jozef enigszins dringend. Herrnieuw de ongelovige glimlach. Na lang wachten en ongemeen diep doordacht te hebben, was de commissaris uiteindelijk toe te bewegen de jongeling te vergezellen. Hij zette een hoed op zijn door de zorgen nog niet kale schedel, nam twee agenten mede. Waarom, dat heeft nog nooit iemand geweten, en ging naar het gebouw alwaardige vangen zuchten, of liever, zong. Met een zierlijke strijkaartje verwelkomde de Sipir dit gewichtig mens, nam een grote bos sleutels, stak een lantaarn op en vroeg zeer gedienstig, of dat jonge mens achter de traalje moest, waarop het tegendeel hem door de woorden, nee, lompert, aan het verstand werd gebracht. Na het verlangen daarbij de bezoekers gehoord te hebben, ging hij hen voor en leidde hen door een dolhof van gantjes. Ze hielde voor een deur stil, waarachter zijn met grote verwondering een polkar mazurka hoorde vluiten, die de commissaris zich deed verbijten over zulk een onbehoorlijk gedrag in een duistere kerkig. Nauwelijks waren ze binnen, of Eduard vloog zijn ouderschoolkameraat in de armen onder de woorden. Jij hier, ben je ook opgepakt? De commissaris zag duidelijk dat men zich teerlijk vergist had. Hij had al op een onderscheiding gerekend over de snelle vaart van zijn politie, maar zag zich geducht teleurgesteld. Ziet geweldmeneer, zei de Jozef, dat ik de waarheid heb gesproken.  Dit zal wel later voor de rechters blijken, zei de commissaris op een regelige toon. Gij zal het me nu toch loslaten, vroeg Eduard zeer onthutst. De Jozitsie laat zo gemakkelijk een vagebond niet los, was het hard vochtige antwoord. In tegenwoordigheid van de commissaris verhaalde Eduard nu zijn avontuur. Het ging Jozef uitbundig deed lachen, waar de commissaris nog woedend er maakte. Hoe Jozef ook aanhield, de commissaris was niet te bewegen, de gevangenen in vrijheid te stellen. Deze zei de onheil spellend, dat hij niet zo gauw overtuigd was. Tot grote ergen is daarbij de vrienden, werd het lokaal opnieuw dichtgesloten, en de zware deur scheide kastog en polix. Jozef poogte nog eens voor het laatst het stenen hart van de man des gerechts te breken, en toen alle pogingen te vergeefs waren, rende hij naar zijn vader. Hij vond deze steeds geheel in de war over het ongeval, dat hem de vorige avond bijna getroffen had. Zijn ganzenroer stond op enige palmen van hem af, als vreesde hij elk ogenblik een verraderlijke aanval. Nu en dan zag men hem hoogst onrustig opstaan, zeer zenuwachtig de kamer doorlopen, en bedenkelijk door het raam naar buiten zien, alsof een afdeling banditen weder verkenningen deed voor de volgende nacht. En nu had hij gemeent één der spitspoeven voor allen te kunnen laten boeten, en al zo door een afzurikwekkend voorbeeld alle andere dieven en die weggen van verdere inbraak bij hem te doen afzien. Door een misverstand was zo plotseling de loop zijn er gerichte vraag gestuid geworden. Hij zag meer malen zijn enige dochter onbeschrijfelijk teder aan, als vreesde hij dat de gruwzame booswichten haar voegel vlaat nog in zout uit de kander nemen. Wel nu, was er na de omstandigheden een onverbetelijke vraag van van Duin, toen Jozef binnenkwam. Deze was nog altijd hoogst rondwaardigd en begon. Die gemene keel, zo'n vervillende vent heb ik nog nooit gezien. Al had zijn vader het verstand gehad van alle professoren die ons vaderland verlichten te zamen, dan had hij toch niet gemakkelijk kunnen opmaken wat zijn telg bedoelde. Hij voeg dus. Wie is de schaafuit eigenlijk? Het was wel degelijk mijn oude schoolkameraat die mij wilde komen opzoeken, en door de verregaande lompheid van die vlegels. 