Negerhut | Harriet Beecher Stowe | Literary Fiction | Audiobook Full | Dutch | 15/17
38. hoofdstuk van de negenhut. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koenders. 9. hut door Harriet Bieters-Toe in de vertaling van C.M. Mensing. 38. hoofdstuk. De overwinning. Groden zij dank, die ons de overwinning geeft. Hebben niet vele van ons, wellens, op de vermoeiende levens weggevoeld. Hoeveel dichter het zijn zou, te sterven dan te leven. De martelaar, wanneer hij een dood van lichamelijke folteringen voor ogen ziet, vindt juist in het verschrikkelijke van zijn lot een krachtig middel tot opwekking en versterking. Hij gevoelt een opgewondenheid, een ijver, een hoop, die hem het leidensuur helpen doorstaan. Dat het geboorteuur der eeuwen gerust en heerlijkheid zal wezen. Maar voor te leven, dag aan dag te slijten, in een lage, verachte, bittere, kwellende dienstbaarheid, waaronder elke zenuw verslapt en ontstemd, elk gevoelsvermogen langzamerhand verdoofd wordt. Dat lange, verterende, martelaarschap van het hart. Dat langzame dagelijkse wegbloeden van het innerlijke leven, droppel voor droppel en uur op uur. Dit is de ware doorzoekende proef van wat er mens, het zijn man of vrouw, in zijn binnenste, bezit. Toen Tom tegenover zijn er woedende meester stond en zijn er dreigementen hoorde, en bij zichzelf het dacht dat zijn uur gekomen was, klopte zijn hart hoger en moediger, en dacht hij dat hij martelingen, brandstapel, dat hij alles zou kunnen doorstaan, met het uitzicht op de hemel, die nog maar ene srede van hem verwijderd was. Maar toen die woedende meester was heen gegaan en zijn opgewondenheid daalde, kwam de pijn in zijn gekneusde leden terug, kwam het gevoel van zijn vernederden, verlapten, hopeloze toestand terug, en hij sleet de dag treurig genoeg, lang voordat zijn er wondige nezen waren, zettelijk re, hem weder aan het gewone veldwerk. En toen kwamen dag aan dag pijn en vermoeienis, verergerd door alle verongelijkingen en kwellingen, die de hatelijkheid van een laaghartig boosardig mens kon uitdenken, wie in onze omstandigheden ene proef van pijn heeft gehad, zelfs met die verlichtingen, welke ons meestel ten deel vallen, moet wel weten, welke een vrevelig ongeduld daaruit gewoonlijk ontstaat. Tom verwonderde zich nu niet meer over de doorgaande norseid, zijn er makkers. Ja, hij vond zelfs de vreedzame, blijmoedige gemoedstgesteldheid, welke de gewoonte van zijn leven geweest was, zeer bemoeilijkt en gestoord door dezelfde kwellingen, die hem zo onverdragelijk voor anderen maakten.  Hij had zich met vrije tijd gevleid om zijn bijbel te lezen, maar hier was niets dat naar vrije tijd geleken. In de drukte van het seizoen aarzelde Lecret niet om zijn arbeiders op zondag eveneens te laten werken, als door de week. Waarom zou hij niet? Hij kreeg dan meer katoen en wond zijn wettenschap. En als hij er enige arbeiders meer door versleed, kon hij andere kopen. In het eerst plachtom bij het flickeren van het vuur, een paar versen in zijn bijbel te lezen. Als hij van zijn dagwerk terugkwam, maar naar de vrede behandeling die hij ondergaan had, kwam hij doorgaans zo afgemat naar huis toe, dat zijn hoofd duizelde en zijn ogen schemerden wanneer hij beproefde te lezen en hij blijde was, als hij gelijk de anderen zijn pijnlijke leden op de grond kon uitstrekken. Het is niet vreemd dat het grondendienstige vertrouwen en de gemoetsrust die hem tot nog toe hadden ondersteund voor het slingeren zijn rezil bezweken. Het donkerste raadsel van dit raadselachtig leven stond gedurig voor zijn geest. Zielen met geweldverdorven het kwaad zegenpralende en God zwijgende. Hij duurde weken en maanden dat Tom in zijn rezil zo in smart en duisternis worstelde. Hij dacht aan Miss Ophelia's brief, aan zijn vrienden in Kentucky en wat God ernstig om hem redding te zenden. En dan zag hij dag aan dag uit in de flauwe hoop dat hij iemand zien zou die gezonde was om hem los te kopen. En als er niemand kwam, deed hij wedermoeite om in zijn rezil de bitterere gedachte te smoren, dat het eidel was, God te dienen en dat God hem vergeten had. Sontijds sprak hij Kessie en soms tijds wanneer hij naar het huis werd geroepen, kon hij even de neerslachtige Emiline zien. Maar hij had weinig omgang met ene van beiden. En hij had ook eigenlijk geen tijd om met iemand om te gaan. Op een avond zat hij geheel uitgeput en teneden geslagen bij enige halve branden houten, waarop zijn ontsmakelijk avondmaal braden. Hij legde enige droge reisjes op het vuur om zo vast wat licht te krijgen en haalde zijn bijbel uit zijn zak. Daar waren al de gemerkte plaatsen die zijn erziel zo dikwijls verrukt hadden. Worden van aartsvaders en zieners, van dichters en wijzen, die van de vroegste tijd af de mens moed hadden ingesproken.  Stemmen uit die grote wolk van getuigen, welke ons op de levensbaan altijd omringt. Halt het woord zijn de kracht verloren, of waren het schemerende oog en het vermoeide gevoel niet meer vatbaar voor de troost der heilige bladen. Met een zware zucht stak hij het boek weder in zijn zak. Een woestelag wekte hem uit zijn dofheid. Hij zag op, le crée stond voor hem. Wel, oude jongen, zeiden hij, gij vindt dat uw godsdienst niet meer werkt naar het schijnt. Ik dacht wel dat ik dat eindelijk in uw volgende kruiskop zou krijgen. Die vrede spot was erger dan honger, kouder en naaktijd. Tomsweeg. Gezijd en zot geweest, en namelijk re, want ik had het goed met u voor toen ik u kocht. Gehad het beter kunnen hebben dan Sambo of Quimbo. En een gemakkelijk leven. En in plaats van elke paar dagen geranselt te worden, had gevrijheid kunnen hebben om de heer te spelen en de andere negers te ranselen. En gehad nu en dan een goede verwarming van punsch kunnen krijgen. Kom aan. Denk gij nu niet dat het beter is verstandig te worden. Smijdt dat pak gewavel in het vuur en kom tot mijne kerk over. Dat verhoele de heer, zei de tom met vuurige ernst. Gij ziet wel dat de heren u niet helpen zal. Als hij dat gewild had, zou hij wel gemaakt hebben dat ik u niet kreeg. Die godsdienst van u is alles een hoopleugenachtige bonbaston. Gij deed beter u aan mij te houden. Ik ben iemand en kan iets doen. Nee meester, antwoordde Tom, ik blij voorbij. De heren mag mij helpen of niet helpen. Maak ik houd mij aan hem vast en geloof hem tot het laatste. Wanneer een zware last de ziel zo diep neerdrukt, als zij met mogelijkheid kan verduren, volgt er ene plotselingen van hoopige inspanning van alle lichamelijke en zedelijke krachten om die last af te werpen. En daarom is de zwaarste ziele angst dikwelste voorboden van een terugkeer van moed en blijdschap. Zo was het nu met Tom. De goddelose smaap, de spotwoorden van zijn meester, drukte zijn reedsmoedeloze ziel in de laagste diepte neder. En hoewel de hand des gelofs de eeuwige rotz nog vasthield, was het alleen met de kracht der verstijfde wanhoop. Tom zat daar als geheel bedwelmd en versuft bij het vuur.  Eens klaps scheen alles om hem heen te verdwijnen. Eende verschijning rees vooromop, van ene met doornige kroon en met bloedige geeselstriemen. Tom staarde met verbazingen en ontzag op, het verhevend geduld van het gelaat. De ogen volleiden en hemelse medeleiden straalden tot in zijn hart. Zijn ziel ontwaakte, terwijl hij overstelt van aandoening, de handen uitstrekte en op de knieë zonk. Tom veranderde langzame handen verschijning. De scherpe doornen werden tot stralen in een glorie. Met onuitsprekelijke luister zag hij datzelfde gelaat, medeleidend naar hem neerbuigen. En hoorde hij in een stem zeggen, die overwind. Eerst zal hem geven met mij te zitten in mijn troon, gelijk als ik overwonnen heb en bent gezeten met mijn vader in zijn troon. Hoe lang Tom daar lag, wist hij niet. Toen hij tot zichzelf kwam, was het vuur uitgegaan en waren zijn neklederen doornat van de koude douw. Maar de schrikkelijke benauwdheid zijn ziel was voorbij en in de vreugde die hem vervulde, gevoelde hij geen honger, geen koude, geen vernedering, teleurstelling of ellende meer. Uit het diepse zijn ziel verzaakte hij in dat uur alle hoop in het tegenwoordige leven. En overde hij zijn eigen wil als een onherroepelijk offer aan de oneindige op. Tom zag op naar de stille, altijd levende sterren. Zinnen beelden der Engelscharen die altijd op de mens neerzien. En in de eenzaamheid van de nacht klonken de zegenpralende woorden van hun lied, dat hij in gelukkige dagen dikwijls had gezongen, maar nooit met zulk een gevoel als tans. Deze aarde zal al sneeuw vergaan, de zon geen licht meer geven. Maar bij een God die mij hieriep zal ik dan eeuwig leven. Als het aardse leven mij ontzinkt, de zinnen mij begeven, dan wacht mij in het hemelhof het eeuwig zalig leven. En als ons daar tienduizend jaar reeds tiendmaal is gegeven, dan wacht ons nog geen dag te min van het eeuwig zalig leven. Zij, die met de godsdienstige geschiedenis ter slavenbevolking bekend zijn, weten dat verhalen van zulke verschijningen en gezichten zeer dikwijls voorkomen. Wij hebben enige zulke verhalen van treffend aandoenlijke aard uit de eigen mond van hen gehoord, die al dus gesterkd en getroost waren.  Zielkundigen spreken van een toestand, waarin de aandoeningen en voorstellingen van het gemoet zulke ene kracht en levendigheid bekomen, dat zij de uiterlijke zinnen aan zich dienstbaar maken en deze ene tasbare gedaante aan die innelijke voorstellingen doen geven. Wie zal het bepalen waar toe een allesdordringende geest deze vatbaarheid van onstoffelijk hulsel zal aanwenden of door welke middelen hij ene in vanhoopverzonkenen ziel zal bemoedigen? Indien de armen vergeten slaaf geloofd dat Jezus hem verschenen is en tot hem gesproken heeft. Wie zal hem tegenspreken? Heeft hij niet gezegd dat hij door alle ewen heen gezonde was om hem die gebroken zijn van harte te genezem en de verslagenen heen te zenden in vrijheid? Toen de grauwe schemering van de dageraad de sluimerende wekte om weder naar het veld te gaan was er één onder die huiverende met lompend bedekte lendelingen die met vieren tred voor het statten want vaster dan de grond die hij betrat was zijn krachtige loof in ene almachtige, eeuwige liefde. Ha, lecré, bevproef al uw vermogen leegaamspijn en zieleleed, gebrek en mishandeling zullen slechts de overstap verhaasten waardoor hij een koning en priester voor God zal worden. 