Willem Roda | Eli Heimans | Action & Adventure | Talking Book | Dutch | 4/6
Hoogstuk 12 van Willem Rode. Deze liepenvoxtopname poort tot het publiek romijn, opname er Anna Simon, Willem Rode van Edie Heimans, Hoogstuk 12. De stoomboot, een zogenaamde salonboot, waarmee de Willem en Lord Greyberry de volgende dag de rijn opvoeren, geleek veel op een drijvende vielen. Het vaartuig had er aanzienlijke lengte en breedte en was van alle gemakken voorzien waar aan de toeristen die er van gebruik maakten thuis gewend zijn. Een fraaie eetzaal met glazen wanden op de eerste verdieping bood gelegenheid aan de inwendige mens te versterken en te verkwikken met al wat het geheemelte streeelde en het hart slechts begeerde. Hiervan werd dan ook druk gebruik gemaakt. Op het dek onder de zonentent stond de sierlijke tafels en gemakkelijke leuningstoenen. Een talrijk gezelschap, groot aan deels uit Engelsen en Nederlanders bestaande, bevolkte dek en beschouwde met blikken vol bewondering de bekoorlijke onvergelijkelijk schone rijnoevers. Voorbij Koblen's naderde de bergen de oevers zo dicht dat er nauwelijks ruimte overbleef voor een rij- en spoorweg. De hellingen der meest grillig verbrokkelde lijsteenbergen waren bijna zonder uitzondering met wijnstokken beplant en vormden dertig, veertig, zacht hellende terrassen boven elkaar. En tussen deze bergen ingeklemd, krompt en vringt zich de rijn en baand zich in vele bochten een weg. Telkens waandt men zich op een langwerpig blauwachtig meer door bergen ingesloten, in plaats van op een duizend milenlange rivier. Maar nauwelijks heeft men de tijd gehad de blik te verzadigen aan het schoon dat de oevers bieden, of daar opent zich de bergen riks die de voorzijden van het meer scheen af te sluiten onverwachts naar rechts of links. De boot zwengt en een nieuw panorama, nog schoner dan het genotenen, ontrolt zich voor de verbaasde blikken der reizigers. Onwillekeurig, dwaarende gedachten bij het zien der ruïnes, terug naar de tijden toen machtige roofridders uit de smalle vensters de niets kwaadsvermoedende kooplieden bespieden en plotseling met hun herdienstknechten uit het roofnest de helling afstornden om de vereedsame reizigers van hun geld en goed te beroven. In het midden van de machtige stroom liggen langgerekte eilanden met ouderwetse kerkjes of vrije villas, halfverscholen achter hoge bomten. Liefelijke dorpjes met kleine, witbepleiste de huizen en bevallige torentjes glinst erin in het zonlicht en tekenen zich helder af tegen de onbebouwde voet der bergen.  Gins hangt een prachtig kasteel, het eigendom van de Duitse keizelijke familie, als een zwadoonest tegen de bosrijke helling. Allen zijn stil op de dek. De indrukwekkende schoonheid ter omgeving doet het gelach en gezang verstommen. Zelfs de kinderen staken hun spel en rekken de halzen om over de verschansing te zien, of klouteren op de knieën der ouders. Alleen het eentonige stampen der machine verbriekt de stilte. Willem zag deze schoonestreek niet voor de eerste maal, maar kon toch zijn ogen niet van de ruïnes en herstelde burchten afwenden. Lord Crapery daantegen las onafgebroken in zijn reisboek, en had schijnbaar geen oog voor het verrukkelijke natuurtafereel. Slechts nu en dan, wanneer hij de reisgids voor de times verwisselde, keek hij even op, maar nog zijn ogen, nog zijn gelaad, tonen dan enige verrassing. Er was immers geen gevaar bij. Eensklaps wenden zich allerblikken naar een punt op de dichtbij gelegen oever, en een kreet van blij de verrassing ontsnapt de velder mond. Met de ene hand op de schouder van een jong, schoon meisje steunend, stond daar een grijzaard. Zijn snuwwitte haren daalden in golvende lokken op zijn schouders neer. Een fluele mantel, om gaf in weide plooien, zijn enigszins gebogen gestalte. Witte kouzen en zwarte schoenen met lange punten, dekte benen en voeten. Met de vrije hand houdt hij een harp omklemp, welke verguldzel in het zonlicht schittert. Het meisje is in een hemelsblauw, ruim, golven, kleedgehult, dat met een lange sleep tot op het rode oeverzand neerhangt. Een zilveren gordel, omsluit boven de heup, het middelirsgewaad. Op de lange, glansende, goud gele haren ligt een krans van verse eikenbladeren, welke tevens een gedeelte van het vrijgewelfte voorhoofd bedekt. Oudipoes en Antigonee, klinkt het hier op een toon die duidelijk de aangename verrassing verraad, en daar, de winter en de lente. Handen en zakdoeken van kinderen en volwassenen wuiven de oude en het meisje een goed toe, dacht de twee blijven onbewegelijk op de oever staan. De kapitein van de solomboot treedt op de toeristen toe. Dames en heren, zegt hij, ik heb in last het legenden meisje alleen dan aan boord toe te laten wanneer het grootste deel der passagiers het verlangt. Ja, ja, aan boord brengen, klinkt het bijna instemmig. Een sloep wordt uitgezet, en Welderen stappen beide aan boord van de stoomboot over.  De belangstelling klimt, nu men bemerkt dat de grijzaart van het licht der ogen is beroofd. Lichtig leidt het meisje de oude man tussen stoelen en tafels door naar het voordek, waar alle passagiers hen spoedig omringen. Het meisje doet met kinderlijke zorg haar blinde vader in een stoelplaats nemen, strijkt hen de witte haren naar achteren, zet de harp tussen zijn knieën en blijft naast hem staan. Haar schoongevormd gelaat dat eerst wat bleek zag, gloed, nu zij de blikken van allen op zich gevestigd voelt. Een pijnlijke trek, die wel licht van doorgestaan leed getuigd, rust om haar mond, en dit maakte liefelijke verscheiding nog belangwekkendig. Terwijl de grijzaart, de harp, stemt, laat het meisje haar oog over de oevers wijden, als zoekt ze naar een onderwerp voor haar lied. De kinderen gaan op het dek zetten en vormen een kring. De stoelen worden naar daarbij geschoven voor de dames, de heren blijven staan. Eindelijk schijnt het meisje een keus gedaan te hebben, ze strekt de arm uit en wijst naar een punt op de top van een hoge berg. Aller ogen, van kijklas voorzien of ongewapend, zoeken en vinden de aangeduide plaats. Op enige afstand vooruit staat hoog op de kale top van een stijle rots een gedeeltelijk ingestorpte muur, te midden van enige hopend puin. De vloek van de zang, vluisterde het meisje de oude toe. Enige akkoorden klinken op de harp. Heeft een der passagiers haast om in bingen te komen? vraagt eensklapste kapitein. Niemand antwoordt, want allen reizen voor hun plezier. Niet? Dan zal ik met halve kracht laten stomen, als de dames en heren het goed vinden. Ga je gang, kapitein? Halve kracht, klinkt het door de roeper. Halve kracht, roept de echo aan de machinekamer. Het stampen is nauwelijks meer hoorbaar, de stilte wordt indrukwekkend. En nu begint het meisje de blik gewend naar het punt dat ze zal bezingen, zonder één der reizigers aan te zien en blijkbaar zichzelf en deze vergetend, haar lied. Met een stem zo hoog, zo heldig en zo zuiver als de klank van zilver tegen fijngeslepen cristal, zingt ze op een eenvoudige, bijna eentonige wijze door de gereisheid begeleid. In lang vervloge jaren stond daar een vierkasteel, met hoge slanke torens, met tenen en kanteel, een krant van schone tuinig met beeld en springfontein, om gaf de gereisen muren, begroeid met edele wijn.  Daar woonde machtgekoning, de schrik van heel de streek, wiens aanblik ieder vreesde, die een ieder liest ontweek. Zijn handen waren geesels, zijn woorden waren bloed, zijn ogen spitse dolken, zijn daden dolle moed. Eens reed naar schooningspoorten een grijze harpenhaag, flink stapte naast de ruitig een knap met goudgeel haar. Wel aan, zo spakt de oude, tans opgepast mijn zoon, hef aan de schoonste lidren, zing luid met volle toon. Wel aan, wees onverschokken, en spot en hoon getart, tans gelde te vermerwen, des konings steenen hard. Een droom van eedervrouwen, van ridders trots en vreed, omringte beide zangers tot spel en zang gereed. Daar treedte Norske koning de marmeren troonzaal in, en naast hem buigt zich minzaam de schone koning in. Hij plaatst zich op de zetel, met gimmig bleek gelaad, naast haar die zonnig straalde in het lelieblank gewaad. De grijze hart slaat de snaren, eerst lievelijk en zacht, dan volg, telkens volg, en zinkt met jeugdige kracht. En godelijk schoon verheft zich, als de leerde de Engeland hem, zo hoog, zo vol, zo zuiver, des knapend zilverend stem. Ze zingen van lente en van liefde, van dapperheid, strijdlust en kracht. Ze zingen van moed en van vroomheid, van god en van hemelse macht. Ze zingen van alles wat schoon is, en mensen borst verheft. Ze zingen van al wat goed is, en het menselijk harte treft. De schaarderhovelingen vergeet en hoon en spot. De vieren, velle krijgers, ze buigen zich voor god. De koning in, getroffen, in het diepst van tegenmoed, werpt snel een blanke lelie, de jongling voor de voet. Maar Eensklaps reist de koning, zijn ogen bliksmen haat, en vok en vraak vervingen, misvormen zijn gelaat. Mijn vrouw hebt gij betoverd, verleid hebt gij mijn volk, zo krijst de valse vredaard, en drillt met kracht zijn dolk. Wee, die de leeuw komt hergen, hem in zijn hool nog tart, en het moordend staal drinkt Eensklaps de jongling in het hart. Een bloedstroom kleurt het marmer, de ridders in het rond, ze staren het aan en vlieden het slot in de eigen stond. En stervend valt de jongling, de grijzaart naar de borst, die siddrend hem opvangt en in zijn armen torst. Hij draagt de dieren doden en spoed zich met hem voort, hij tilt hem in de zadel en voert hem voor de poort.  Daar, in zijn grijze mantel, hult hij de dier op een last. Hij kust hem op het voorhoofd en bind hem zittend vast. Dan grijpt hij naar zijn speeltuig en met haar wanhoopkracht slaat hij zijn harp te plettig op een porfierendschart. En als het beeld ter vraake staat woest met vladderend haag de richterarm geheven, de grijze harpenaar. De linkerarm des ouden, de doden ondersteunt, dan hoopt hij dat het somber door hof en zalen dreunt. Vervloekt hij trotse muren, gij wallen van arduin, stort nedig, marmeren zuilen, vergaat op stof en puin. Vervloekt hij schone tuinen, fontijn en beelden rij, verdoor, verdroog, verbrokkel, wordt wilde woestenij. Vervloekt hij snoede vredaard, vervloekt hij uw geslacht, verguist, versmaat, verafschuwd, vernederd en veracht. De dood jaagt u geen vrees aan, hij waart te licht een straf. Nee, leven zult ge, leven, maar hunkeren naar het graf. Uw arm die het moortuig drielde, hij misfortaan zijn kracht, uw oog dat zo juist mikte, het staar in eeuwen genacht. Uw moed, uw helden daden, geen lied dat ooit ze roem, uw naam zelfs zij vergeten, geen boek dat die'n ooit noem. De grijzaard heeft geroepen, de hemel heeft gehoord, de raar huisten in de bouwval, de wossen ongestoord, en skoningsnaam, vermeltig, nog heldenlied, nog boek, vervallen en vergeten. Dat was de zaars vloek. Het lied was uit, en onder luidepijfals betuigingen zette de zangster zich naast haar vader neer. Ieder der toehorders beijverde zich, haar op kieze wijze zijn gaven over te reiken, hoewel ieder geldstuk vergezeld ging van een vriendelijk woord, was het toch duidelijk aan haar verlegen houding en de blosselbaar gelaat merkbaar dat ze er niet aan gewoon was en haar pijn deed met geld beloont te worden. Ik dank u voor mijn vader, lispte ze telkens met neergeslagen ogen. Lord Greyberry had, terwijl het meisje haar hoorders door zang en voordracht in verrukking bracht, met onverstoorbare kampte zijn times gelezen, althans hij had er de ogen niet van afgewend.  Nu de mensen om het meisje heendrongen en haar hun zilver in de hand stopten, wierp hij van tijd tot tijd een stilse blik over de rand van zijn reuzachtig nieuwsblad, en die blik versterkte hem in zijn vermoeden dat hij niet met een gewone liedjesangster te doen had, maar met een meisje dat door de noodgedrongen het klokbesluid had genomen, haar kennis en haar gaven te gebruiken om haar oudervaardig, welicht een verarmd edelman, voor gebrek te behoeden. Enige leidse studenten die van Geestrift voor de schone zangster blaakten, had de schijnbare onverschilligheid van de lezen de Engelsman reed lang geërgert. «Zou je zo'n koude kikvors de krant niet uit zijn lange vingers slaan?» zei de een van hen zo hard dat de omstanders het hoorden. Ook Willem hoorde het en ging angstig bij zijn weldoener staan. Deze moest het ook wel verstaan hebben, hoewel geen spier van zijn gelaten iets van verriet. De student, aangemoedigd door uitroepen van zijn medereizigers, werd tristig en ging op de Engelsman toe. Een kring van nieuwsgierigen sloot zich om hem heen. «Zaat er zoveel nieuws in de courant, oude heer, dat je geen ogenblik tijd hebt om te luisteren?» voeg hij brutaal en klopte de lord op de schoudig. Deze gaf geen antwoord, kreeg even minder student aan. Voude dopen daart de krant op, nam een banknoot van honderd pond uit Willemstas en schreef hem het potlood achterop, zodat de student die vrij postig over zijn schouder keek het lezen kon. «Voor uw vader, en zingt er minste in deze zomer slechts voor uw genoegen.» Beschaamt dropt student af en goed te beleefd. Toen Willem het meisje het gevouwenbriefje overgaf, zocht een blik vol om uitsprekelijke dankbaarheid de man die in haar ziel had gelezen. Deze echter was er iets weder achter de opnieuw ontvouwde krant verscholen. Aan de eerst volgende aanlegplaats verliet de zangster met haar afvaardig de boot. Het was reeds donkig toen men tebingen aan kwam en onze reizigers aan wal stapten. De lord besloot niet daar te overnachten, maar naar mens te sporen, om van de nachtrij naar basel gebruik te maken. Men moest zich haasten, wilde men nog voor het verdrek aan het station zijn.  Polo, die op de boot vrij had mogen rondlopen en van de kinderen aan boord, die onbevreesd met hem solden en dartelden, menig klontje had gekregen, werd, hoe hij ook yangte, even als de Maastricht, voor lange tijd in de mand gesloten en in de bagagewagen geschoven. Ten mens, namen Willem en de Engelsman in de slaapwagenplaats en beiden ontwaakte niet voor ze de plaats hun bestemming hadden bereikt. In de ombijtzaal van het hotel waarheen Polo en de bagage gebracht werden, waren nog weinig gasten toen Willem en zijn reisgenoot binnen traden. Lord Greyberry is geen deze morgen wat minder afgetrokken te zijn dan gewoonlijk, want hij vertelde Willem, zonder echt te veel woorden te gebruiken, dat hij zo snel mogelijk zonder ergens langer te vertoeven dan nodig was, zijn een reis zou voortzetten en tevens welke weg hij dacht te nemen. Willem hoorde nu voor het eerst dat Lord Greyberry, te London, eigenaar was geworden van uitgestrakte stations in Queensland met duizenden stuks vee en dat hij eens met eigen ogen zijn bezittingen wilde zien en het beheer op de plaats zelf verregelen. Willem wendt zijn iets liever dan het land waarvan hij nu reeds een jaar lang droomde zo spoedig mocht te bereiken. Ook de brief zijn er zuster zou dan eindelijk zijn bestemming bereiken. Zijn gedachten dwaalden af naar de verre landen en weer terug naar Amsterdam zodat hij niet eens bemerkte dat twee heren zich tegenover hem hadden neergezet. Toevallig keek Willem op en verbleekte. De schooien gilden hij verschrikt en sprong achteruit zodat een stoel omviel. De mannen tegenover hem waren Walling en zijn zoon. Ook zij schrikten nu op en herkenden Willem die zichzelf verraden had. Een gereindslag van voldoening en leedvermaak vertoonden zich op het gelaat van de oude Walling die Willems ontstelt gelaat zag. Eindelijk ging het te hij. Nu zullen wij zorgen dat de vogel weer in het kooitje komt. Lord Cravery had al middelijk alles begrepen. Hij tekte de her Walling die zich driftig wilde verwijderen op de schoudig en verzocht hem even alleen te spreken. Op verzoek van de Engelsman opende de oberkeldig buigend de deur van de zijkamer voor de heren. Mag ik u verzoekend mij te zeggen wat u met Willem Roda voor heeft, meneer? Dat begon Lord Cravery beleefd, zo goed mogelijk Holland sprekend.  Mag ik u verzoekend mij te zeggen wat u dat aangaat? Antwoordde Walling minder beleefd. Willem Roda is mijn reismakker. Daar moet ik u zeggen dat uw reisgezelschap niet van de allerveinste soort is. Weet u wel, meneer, dat dat geertje niet meer of minder is dan een voortvluchtige gevouwne die wegen zijn poging tot moord. Ik weet alles, meneer. Dan is het hier ook zeker, zoals het spreekwoord zegt, soort zoekt soort. Lord Cravery begreep de beleidging volkomen, maar liet het niet blijken en vroeg langzaam en kalm. Wat denkt u te doen, meneer? Dat zijn eigenlijk uw zaken niet, maar het is anders zeer natuurlijk. Ik laat hem de politie aanhouden en telegrafeer naar Amsterdam. Heeft u nog meer te vragen? Vroeg Walling ging naar de deur en legde de hand op de knop. Lord Cravery stond in stijvenhouding bij de tafel, waarop hij de ene hand plat had neergelegd en streek met de andere de lange, vlasachtige bakkebaarde glat. En wat kan u van dat plan, dat u geen voordeel geeft, doen afzien? Voeg hij uitst langzaam en eentonig. Niets, beet Walling hem toe. U heeft kosten gemaakt tijdens de ziekte van uw zoon. Ik geef u vijftig pond, herneemt de Engelsman zonder Walling aan te zien. Je wilt me omkopen? Nee, perommen zal hij, al zou het mij vijftig pond kosten. En in een gevangenis, niet weer in een verbeterhuis, daaruit kunnen ze zo gemakkelijk niet ontsnappen. U heeft ook reiskosten voor uw zoon gehad. Laat Willem Rood daar vrij en ik geef u honderd pond. Dat is twaalfhonderd gulden. Dacht je dat ik niet wist hoeveel honderd pond is? Nee, ik laat hem niet vrij, al was het alleen om zijn waardig, roept Walling en opent driftig de deur. Tweehonderd pond. Walling wijvelt in de deur. Nee. Driehonderd pond. Walling sluit de deur. Je hebt er zeker belang bij, oude. Wie weet wat je hebt op je lever, maar ik doe het niet. Vijfhonderd pond. Walling laat de deurknop los. Hij strijkt met de hand door het haar en ziet de Engelsman met grote ogen aan. Deze kijkt echt er hard nekkig naar de zoldering en klopt met de puntcenter laars op het tapijt. Ik doe het niet! schild Walling en slaat met zijn armen van zich af als worstelde hij tegen een onzichtbare vijand. Hij wankert naar de deur.  Duzend pond, zegt Lord Gravery op een ijskoude toon. Wallings ogen fonkelen. Geef op! zist hij tussen de tanden. Terwijl Lord Gravery met de oude Walling onderhandelde, zat Willem in duizend angsten tegenover de zoon. Hij geloofde niet dat de Lord de opvliegende man tot tilswijgen zou kunnen bewegen en zag zich reeds door de Zwitsers op politie achter slot gebracht, om in de vreemde gevangenis het bevel tot opsending naar Nederland af te wachten. Albert Walling bemerkte hoe de angst van zijn voormalige schoolmakker zich op dienst geluid aftekende. Over de tafel heen stak hij Willem zijn hand toe en fluisterde. Willem, het was alles mijn schuld. Ik zal zorgen dat vader je niet laat arresteren. Dank, hartelijk dank, Albert, antwoordde hij, met een zucht van verlichtingdienst handdrukende. Maar het was mijn schuld. Ik had niet zo driftig. En ik had je niet moeten zaren. Maar we waren toen bijen nog qua jongens. Dat waren we. Maar ik ben veel veranderd. Ik heb een goede les gehad. En ik niet minder. Ik ben ook niet meer dezelfde van vroeger. Wat denk je ervan, Willem, als we hier eens vriendschap sloten? vervolgde Albert Walling na een ogenblik zwijgend om de tafel op Willem toetredend. Mijn hand erop. En de mijne. Wees gerust, van nu af zal vader je geen strootje meer in de weg leggen. De beide jonge lui stonden nog hand in hand toen Walling met de Engelsman binnenkwam. Een blik op Wallings gelaad overtuigde Willem dat hij ook van de zijde des vaders geen gevaar meer tevrezen had. Toch trok de oude heer zijn wenkbrouwen samen toen hij zijn eigen zoon en die van de gehate Amsterdamse bankier vertrouwelijk naast elkaar zag staan. Albert troed op zijn vader toe en zijde op besliste toon, terwijl hij hem veel betekend aanzag. Willem Roda en ik zijn voortaan vrienden, vader. Zo antwoorden Walling kort af. Dan hebben we hier niets meer te maken. We gaan onmiddellijk verder op naar het noorden. En wij naar het zuiden, zei Lord Greyberry, en verliet de ombijtkamer zonder Walling tegoeten. Hij gaf Willem een wenk hem te volgen, want het voorval begon opzien te baren. Willem misselde nog een handruk met Albert Walling. Hij groeten ook de vader, door deze achter het beneden zich, die goed te beantwoorden.  Walling liet zijn zoon in de waan dat hij om zijn het wil Willem vrij liet gaan. En Lord Greyberry vertelde zijn reisgenoot ook niet wat de reden van Sman's goedgunstigheid was. Enige uren later stoomde beiden over bergen en daden, dwars door het onvelpresenswitserland. Einde van Hoogstuk 12. Hoogstuk 13 van Willem Roda. Deze liepenvoksopname behoort tot de publieke domein, opname door Anna Simon. Willem Roda van Edie Heimans. Hoogstuk 13. Blauwe meren met donkere rotgeoevers. Grauwe bergen met glinstrende sneeuwtoppen. Zwarte, grenzende afgronden. En malsche, lachende bergwijden. Klaatrende watervallen en bruisende bergstromen. Zweefden in gedurige afwisseling voorbij. Het dichtbijzijnde in snelle vogelvlucht. Het verafzijnde langzaam en staatig in zacht draaiende beweging. Half uit de raampje van de voortsnelende wagen gebogen. Genoot Willem de verrukkelijke en tegelijk indrukwekkende schoonheid van het Alpen landschap. De lust bekroop hem eens uit te stappen en één dier sneeuwgevaarten te beklimmen, wie er blinkende toppen boven een krans van donkere wolken uitstaken. Lord Crabary had hem echter ten tweede malen zijn vast besluit medegedeeld, nergens langer te vertoeven dan hoog nodig was. De ontmoeting met Walling is geen hem afkerig gemaakt te hebben van een langer verblijf in Europa. Een schelvluitje en plotseling wordt het bekoorlijke zonnige landschap door dieper duizendis vervangen. Een funzige grondlucht drinkt door de geopende raampjes, men hoort ze in alle wagens haastig dichttrekken. De trein vaart met een verdovend geraas door de ingewandende aarde. De duizendis is zo diep dat ze Willem onmiddellijk aan de Pietersberg herinnert. Eindeloos schijnt hem de tocht door de zwarte tunnel, waarin de trein schijnt op en neer te springen in plaats van voor te gaan. Tot een voorbijschiet in de vondk, het zijnlicht van de wachter of de lantaren op een mijlpaal zijn een snelle vaart bewijst. Een zwakke schemering en onmiddellijk daarna het verblindend licht van zon en sneeuw. De raampjes vliegen open, in een oogwenk verjuigt de zuivere bergwind de duffelucht en voort gaat het weer, reizend en dalend, langs scheuren en kloven. De spoortrein schiet in ijzing en duizeling wekkende vaart vooruit. De weg schijnt sterk en aanhoudend te dalen. De po-vlakte klinkt uit de mond van een mede reiziger. Zelfs Lord Crabrey neemt de moeite over Willem Schoudig een blik uit het raampje te werpen.  Daar in de diepte lichtse, de schone, groene vlakte, een kleed van smaracht door verlochtend met silvore linten, nu eens verdwijnt ze achter een rotsblok, dan weer achter een dennenbos om een oogblik later en telkens groter en duidelijker zichtbaar weer te verschijnen. Reeds stomen ze door de vlakte, als een reuze muur reizen achter hen de Alpen ten Hemel. Milano, Miland, Milaan, roepen de conducteurs. Willem en zijn reisgenoot verlieten de trein slechts om in een andere te stappen die hen naar het grijze Venetie bracht. Ook van de stad der kanalen kreeg hij tot zijn spijt weinig te zien. Nog dezelfde avond van hun aankomst voerde een stoomboot hen over naar Trieste, waar Willem de volgende morgen coin besprak op de Franse Joseph, een stomer van de Oostenrijkse Lloyd, die naar Port Said aan de noordelijke mond van het Suez-Kanaal bestemd was. Een dag hadden zij om uit te rusten van hun vermoeienissen en zich voor te bereiden op de grote zeereis. De Franse Joseph lichte het ankeg en Weldra flikkede achter hen de talloze strandlichten op de wildverwokkelde damatische kust. In de morgen van de tweede dag doemde Corfu het eerste der ionische eilanden uit de nevel op. Willems pijnzende blik wijde langs de stranden waar de helden der Griekse zagen hun avontuurlijk leven hadden geleid. Die grijze streep, daarachter dat grote eiland, is Ithaca. Hoe menigmaal waren tijdens de schooluren bij het lezen die er helden daden zijn een gedachte afgedwaald naar het land waar Odissai's woonde. Dan bezielde hem de hoop nog eens in zijn leven die kusten te mogen aanschouwen. Nu voer hij dicht langs het Griekse strand, door aan landen viel niet te denken. Hij wilde hier per de matrozen een paar maanden het anker uit, maar slechts om haastig in gebalen en kisten te laden of te lossen. Kandia kwam inzicht. De rotsachtige zuidkust stak donker en scherp tegen de blauwe hemel af. Na een verspoedige reis van vier dagen ankerde de stoomboot tussen de duizenden meters lange hoofden die de haven van Port Sait en de mond van het Sues kanaal vormen. De Sydney, een Engelse boot op reis naar de stad van dezelfde naam van de Oceaan en juist aangekomen, nam de reizigers voor Indië en Australië overig. Ze vertrok na een oponthoud van weinige uren.  Lord Griebering was tevreden met het lot dat zijn reisplannen begunstigde en ook Willem voelde weinig spijt niet langer in Port Sait te kunnen blijven, waar alleen de bonte mengeling van Arabieren en Egyptenaren, Turken, Neigers en Europianen een poos zijn aandacht boeide. Langzaam stoomde de Sydney door het Sues kanaal. In de rode zee werd de hitte ondraagelijk, zodat door de meeste passagiers ook de nacht aan dekwart doorgebracht. Met beleidschap zag een zowel de reisgers als de equipage de kale oevers ook aan haar meer en meer naderen en de zee zich vernauwen tot de smalle straat Bab El-Mandep. Perim, een naakte lava klomp van welks hoogte de Engelse viermonden dreigend neerzagen versperden de weg. Door de nauwe opening die het rotsnest vrij liet, zette de steamer koerts naar Aden, waar ze wel draa het anker uitweerp. Het oponthoudt in de haven bacht er weinig toe bij de reis te veraangenamen. De hitte was er nog groter dan in de rode zee. Geen koertje was er merkbaar. De haven gelijk een brandende oven. Het pek en de teer van touwen en planken werd vloeibaar. De stad zelfen zag er even onverkwikkelijk uit. De vierkante witte huizen lagen als grote kalken-dobbelstenen op het zwarte koningruis van het strand en kaatsten met de naakte kalkbergen op de achtergrond om het hartst de zonnestralen terug. Een gedrukte stemming heerste onder de reizigers. Lustloos en gemelijk zichzelf voldoet last, lagen ze onder de zonentent te blazen en wisten zich onophoudelijk de droppels van het voorhoofd. Eerst toen de Sydney het kolenstation verliet en weer in het ruimen sob kwam, weekte matheid en loomheid. Een stijve koelte schonk veradaming bewezen gelag en gezang dat de opgeruimdheid aan boord was teruggekeerd. Na een gelukkige reis van tien dagen, waarvan het nog geen uur onmogelijk was aan dek te vertoeven, riep de matroos op de uitkijk, Land! Allerogen turen in de aangeduide richting. Met behulp van een zeekijker kwam men aan de oostelijke gezicht eindig een kegelvormige hoogte ontdekken. Willems ongewapend oog zocht echt er lang te vergeefs, maar de kegel werd gaandeweg groter en hoger. Adam spiek. De geize streep aan zijn voet, de kust van Ceylon. Nu is het eiland duidelijk zichtbaar. Welk genoet voor het oog, dat zich zo lang met lucht en water of kale kalkrotzen moest vergenoegen, de tropische plantenwereld in al haar wilde te aanschouwen.  Bereed gekroonde platanen versieren het strand tot waar de zee hun voet met schuin bespad. Boven de sierlijke, tengere kaneelbomen wijven naar tamarinden en bananen en beurt over schaardoot door wiegelende kruinen door slanke palmen. De kokospalm vormt er wouden van verschillende dagrijzen lengte langs de kust. Daardoor gelijkt van de boot afgezien het Arabisch Sicilië een drijvend woud uit welks midden de Adam spiek verrijst, die zijn top in de wolken verbergt. Op de reden van Columbus ankert de Sydney. De passagiers voor Bombay en Kalkutten gaan op andere boten over. Terwijl hun goederen gelost en weer andere geladen worden, naar Australië tijd zich een poosje aan wal te gaan vertreden. Willem en Lord Gravery stappen in ene der Prouwen die hun grote menigte om het schip zwierven. Met varsse riemslagen doet de hindoe het lichte vaartuig over de watervlak te vliegen en zet hen aan wal. Een bonte menigte weemelt door de belangwekkende Oosterse stad. Trots de parsen wandelen in witte, weide mantels te midden van benden, schreeuwende, naakte coulis en zwoegende malayers. Arabische venters dringen de Europiaan van allerlei nationaliteit hun snuisterijen op. Vieren, singelezen, schrijden, volwaardigheid met de hand op de saboknop, langzaam voort. Het bedrijvig toneel, hoe boeiend ook bij de eerste aanblik, vermoeidspoedig. Lord Gravery begaf zich naar houtelengraafkantoor en zijnde naar zijn agenten de burspen dat hij een aandocht was om zijn zaken in persoon te regelen. Hij verzocht hen de bestuurders van zijn stations in het binnenland van zijn komst te verwittigen. Willem zond zijn ouders bericht van zijn behouden aankomst op Ceylon. De volgende dag wonen de matrozen de anchorketting op en de Sydney wenden de steven naar het zuiden. Na enige dagen stomend werd de passagiers op plechtige wijze aangekondigd dat men zich binnen weinige minuten onder de linie zou bevinden. Alle opvaarenden verzamelen zich op het dek om de stuurman met zijn instrumenten. Op het juiste ogenblik wensen de kapitein in een korte toespraak een voorspoede gereis en heten hem welkom in het zuidelijk halfrond, waarna matroos de fooien voor zich en zijn kameraden kan inzamelen. Aan een neptunes doop werd op het deftig Engelsse schip niet gedacht. De eerste dagen na het passeren van de linie boden nog enige afwisseling door het vangen van een haai, een toneelvoorstelling en dergelijke uitspanningen meer.  Spoedig evenwel kwam de vijand die op een lange zeereis en voornamelijk op een stoomboot zelden wegblijft, de verveling namelijk, aan boord. De meeste passagiers liepen van boven en beneden van de rookzaal naar het salon en van daar weer naar de kooien zonder ergens iets te vinden dat hun aandacht boeien en de lastgevijron verdrijven kon. Ze maaten zwijgend met grote schreden het dek en tukken de telkens als ze de voorsteven naderden naar het zuiden of schoon ze met zekerheid wisten dat in de eerste tien dagen nog geen land te zien zou zijn. Sommigen verlangden zelfs heimelijk naar een niet al teheven gestorm. Het eindeloze mooie wedig werd onuitstaanbaar vervelend. Willem doorde de tijd door alle reisbeschrijvingen van Australië te lezen die in de Scheepsbibliotheek te vinden waren of Leropolo, die de lieveling der matrozen was geworden, kuntjes op het dek. Lord Creperie had zich de Colombo een geheel pak Engelse en Indische kanten aangeschaft en last nu oudergewoonte zwijgend het ene blad na het andere. Eindelijk kwam er afwisseling, mennaderde de koraalriffen. Nu eens was het een boomloos, circovormig eilandje dat zich als een groene wijde seks even boven de waterspiegel verhief. Dan wedig een kale, grillig gevormde rots. Op sommige plaatsen was het water zo heldig dat men op de bodem de koraaltakken kon zien, waar tussen vissen van zonderlijke vorm en prachtige kleuren kregen te speelden. De hats in zicht klonken van boven uit de mast. Alles stormde nu naar voren. In de verte waren het twee rechthoeken gerotzen zichtbaar. Het waren de natuurlijke hoofden voor de haven van Sydney. Men naderde het einddoel de reis. Nu ontstond er een gewoel en gedraaf aan boord dat horen en zien verging. De passagiers liepen ookandig in hun haast met het belkander zoeken hun bagage bijna om weg. Uren tevoeg stonden allen reeds gepakt en gezakt, zodat men zich opnieuw begon te vervelen. Tot tijd verdrijf ging men weddingschappen aan over het juiste ogenblik waarop de boot tussen de hoofden zou doorstomen. Eerst om een paar shillings. Toen het wat langer duurde om steeds hogere inzet, zodat in een paar uur tijds er enige honderden ponden gewonnen en verloren werden. Een goed deel van de winst gleed in de weide zakken der stuurleur, die de voorzichtige en minder eerlijke wedders menige goede raad hadden ingefluisterd.  Willems eerste werk na de landing was naar Amsterdam te telegraveren om zijn aankomst bij de tegenvoeters te berichten. Maar daarmede was het doel van de reis nog niet bereikt. Pas waren ze in de Schone Hoogstad van Nieuws uit Weels aangekomen of een andere boot nam hem op en zette hem na twee dagen stoomens langs de kust de Brisbane, de jonge hoofdstad van Queensland, aan land. Daarmede was tot Willems pleidschap de zeereis geëindigd. Terwijl Lord Crapery met zijn agenten zijn zaken besprak, wandelde Willem door Polo op de voet gevolgd de stad door. Zo had hij dan eindelijk de plaats bereikt waarop hij in de Kruisberg reed zijn hoop gevestigd had. Maar hoe verschilde nu zijn toestand van die waarin hij dachten zouden aankomen? Destijds zag hij zichzelf in zijn dromen als een boerenarbeidig of werkman aan landstappen, met een onzekere toekomst verogen, zonder andere hulp of steun dan zijn vertrouwen op eigen kracht en werklust. Hij was bereid, even als de goede kennis van de meester op de Kruisberg, zich alle ontbeeringen te getroosten, hongerig en ellende te trotseren, tot de verteien hem zouden toelachen en dan slechts één doel verogen te houden, geld verdienen en besparen tot hij zijn ouders weerrijk had gemaakt. En nu, in plaats van arm aan te komen, bezat hij reeds verschijt in een honderde ponden stirling. In plaats van zonder steun te zijn, had hij een onmetelijk rijke bescherming. Wel wist hij nog niet welke plannen zijn zwijgende weldoenig omtrend hem gevormd had, maar dat de Engelsmann het goed met hem meende en slechts zijn welzijn beoogde, daarvan hield hij zich overtuigd. Uit enkele woorden de Lord Kreber in hem toevoegde wanneer hij hem op de boot de ene reisbeschrijving naar de andere zag lezen, en maakte Willem toen reeds op, dat hij hem tot opzichter of iets dergelijks op zijn uitgestrakte bezittingen wilde aanstellen. Nu nam hij zich voor, de Lord ernaar te vragen, om zekerheid te erlangen. Als talk had hij, zei hij dat ze op een Engelse boot reisten zelfs bij uitzondering dienst kunnen doen, en voor niets doen wilde hij niet betaald worden. In gedachten verdiept, als hij voortgelopen en lette eerst nu op zijn omgeving. De oorspronkelijke houten huizen van de veertigjarige stad waren reeds grote deels door stenen gebouwen vervangen. Reusachtige hotels waren er verrezen.  Bonte uithangborden en aanplakbeljetten met scheeuwend gekleurde tekeningen bedekten halve gevels. In de brede, lijnrechte straten weemelden het van voetgehaars, maar meer nog van ruiters, die meestal in tweede met hun goedere beladenpaard aan de teugel meedevoeden. Ruwe karren, soms met paarden, soms met tien of twaalf ossen bespannen en tot verbazende hoogte met bana wol beladen dreundden over de slecht geplavijde straten. Goudgravers in hun rood flannenhemden, die de borst half naklieten, slenten er van de ene kog naar de andere. Rijke squatters in sierlijke kleding met gele, breedrandige hoeden van kolpalmbladeren galopeerden op hun vuurige, volbloedpaarden de stratenpaneer. Hier aan daar lag in de schaidoe van een stapel wolbalen en inborling te slapen of te roken. Daar kwam een drift van enige honderde koeien, loeiend en berullend, de straatinhollen, gevolgd door bereden herders, die schreeuwen, gilden of met de ellenlange zwepen kapten. Verschrikt sprong Willem terzijde en had nog juiste tijd zich achter een stapel huiden in veiligheid te stellen. Terwijl hij, half verdoofd door het geweld, de dieren en de ruiters naastaarde, voelde hij zich aan zijn broekspijp trekken. Tumbaco, missa, little Tumbaco! klonk het achter hem op vreemde toon. Verschrikt keerde Willem zich om en deed onwillekeurig een stap achteruit. Een inborling op de lendendoek nage, heel naakt, lag op de knieën, hield de hand op en herhaalde op luidetoon zijn beden op een weinig tabak. Het was een maagere, oude man met een afzichtelijk lelijk gelaat. Een ondraagelijke stank ging van de vieze zwarte uit die toen hebben merkte dat hij met haar nieuweling te doen had, listig glimlachten. Willem wilde zich vol afschuw verwijderen, maar de zwarte stond op en hield hem bij de mouw vast. De gelijk haalde hij met de vrije hand uit zijn warbos van vuile, witte haren een smeerige stenen pijp te voorschijn en wees met de vingig in de kop. Willem tracht zich los te rukken. De wilde echter hield stevig vast en liet zijn scherpe, witte tanden zien. Er bleef niets anders over dan aan zijn wens te voldoen en hem een sigaar te leveren. Daarmee de zochte man duidelijk zijn schaduwrijk plekje achter de huiden wil op, vleiden zich neer en na in zijn haren ook een luce vergezocht en gevonden te hebben begon hij met gesloten ogen te dampen.  Zou dat een exemplaar zijn van dat wilde volkje dat het de squatters in de verwijderde districten zo lastig maakt, dacht Willem, terwijl hij zich haastig verwijderde. Dan was het misschien wel geraden enige balen tabak mede te nemen naar de stations. Ze schijnen zich nogal gemakkelijk tevreden te stellen. Weinig vermoeden hij dat hij nog wel onaangenamig en vrij wat gevaarlijker ontmoetingen met dat woestige spuis zouden hebben. Loot Krebary wachtte Willem reeds in het hotel op, waar zijs morgens hun bagage hadden laten brengen. De Engelsman voorkwam zijn wintsen, toen hij hem dadelijk bij zijn binnenkomen het verlangen te kennen gaf, gezamenlijk eens de plannen voor de naaste toekomst te bespreken. Ze gingen in een afzonderlijk vertrekje. Loot Krebary sloot zorgvuldig de deur, zette zich aan een hoekje van de gemakkelijke sofa neer en, altijd even stijf en deftig, verzocht hij Willem naast zijn plaats te nemen. Willem, ik heb een lang en ernstig woord met je te spreken. Je moet me aanhoren, zonder me in de reden te vallen. Ik ben niet gewoon lange redeneringen te houden en zou in dat geval de draad kwijtraken. Eerst als ik uitgesproken heb, kun je me zeggen hoe je denkt over het geen ik je voorstel. Ik ben in meer dan één opzicht je schuldenaar. Nee, niet in de reden vallen, was onze afspraak. Jouw belangen zijn de mijnen geworden. Ik heb van het oog een blik af dat het toeval mij je deed ontmoeten, mijn volle vertrouwen in je gesteld en toen reeds besloten je rijk te maken. Noem het een gril, een dwaaze inval zo je wilt. Ik heb het recht de grillen te hebben. Mijn vermogen veroorloopt mij de wilde wanneer het mij in het hoofd komt dingen te doen die de wereld dwaasheden of eccentriciteiten noemt. Misschien doe ik het juist daarom. Ik heb er mijzelf nooit rekendschap van gegeven. Eén van die dwaasheden was dat ik verleden jaar voor een niet klein deel van mijn vermogen bijna alle aandelen opgekocht heb in twee runs in Queensland, het eigendom van een in Londen gevestigd de maatschappij. Ik wil je in het kort vertellen wat ik te Londen en deze morgen bij mijn agenten ben te weten gekomen. Het laatste is tot mijn spijt niet veel goed. De runs beslaan gezamenlijk meer grondgebied dan de grootste provincie van je vaderland.  Ze zouden volgens ruwe berekeningen bij de verkoop 20 à 25.000 schapen, enige duizenden runneren, beneven ze een groot aantal paarden bevatten en jaarlijks grote winsten opleveren. Mijne agenten in deze stad, Bel en Co, die ik ter volle vertrouw, hebben me zo even nauwkeuriger meedegedeeld hoe de zaken staan. De rekening die mij voorgelegd werd, wijst eerder op verlies dan op winst. De oorzaak daarvan werd mij spoedig duidelijk gemaakt. De managers, hoofdbestuurders door de vroegere directeuren der Maatschappij aangesteld, wisten dat de aandeelhouders een halve aardomtrek ver zijn. Ze hebben klaarblijkelijk meer op hun eigen belangen gelet dan op die der Maatschappij en getracht zo spoedig mogelijk rijk te worden. Die van de versd afgelegen run is voor enige maanden spoorloos verdwenen, na de boel in het honderd te hebben laten lopen. De runderen zijn er verwilderd of gestolen, de schapen zijn ongeschoren gebleven en reeds zijn enige herders door de inborlingen vermoord, de hoofdgebouwen geplunderd en in brand gestoken. Aan die run is na het oordeel de heren Bel en Co niets meer te doen, toch de anderen kan nog gered worden. In hoofdzaak werd mij de slechte toestand, mijn bezittingen in deze streken, naar Londen bericht en dit heeft mij besluiten, mijn persoonlijk daarvan te komen overtuigen. Op zulke slechte tijding eventueel was ik niet voorbereid. En nu kom ik tot mijn plannen. Mijn agenten raden mij ten sterkste af, mij bij de manager, Mr. Whalebone, bekend te maken en rekening en verantwoording te eisen. De man zou zijn omslag nemen en daar ik geheel onervaren ben in squatterszaken was in dat geval de zaak geheel verloren. Zolang zijn eigen belang ermeden gemoed is, zorgt hij tenminste dat de zaken haar waarde behouden. Ik moet de juistheid van hun zinswijze erkennen en heb besloten in Cochnito mijn goederen te bezoeken. William, mijn plan is voor een bloedverwand van je door te gaan. Van mij? Kon Willem niet nalaten uit te roepen? Van jou. Jij bent een jong mens uit Amsterdam, geportageerd door Lord Crabary ter Londen en wensd in het squattersbedrijf opgeleid te worden. Ik, Mr. Steak, de Bresbenwonachtig, kom je brengen en in de hoede van Mr. Willbone de bestuurder aan bevelen. Begepen? Voorkomen wat de zaak, maar niet wat het doel betreft.  Dat is toch anders duidelijk? Een half jaar leer tijd is voor een jongen als jij voldoende om je op de hoogte te stellen van alles wat er op Darling Station en in de gehele runde verrichten valt. Dan is die heer die intussen wel rijk genoeg zal zijn om zijn ontslag te kunnen nemen, niet meer onmisbaar, en jij, gesteund en geholpen door enige uit ondergeschikten die je als vertrouwbaar hebt leren kennen, neemt zijn plaats in. Uitmuntend, heerlijk, maar... Nee, ik vergeet niet dat je niet om jezelfs wil naar Australië bent gegaan maar om de voortuin van je ouderste herstellen. Wel nu, je hebt op reis 800 pond verdiend. Van dat baggetelletje stel ik Mr. Willbone een klein gedeelte ter hand als jouw voortuintje waarvoor je aandeel in een of andere kudde schapen krijgt. Hij zal misschien trachten je te bedriegen maar dat belet hem tevens je als taljongen te gebruiken. De rest blijft hier in Brisbane, bij Bell & Co. tot je beschikking. Bovendien geef ik je van heden af 20 pond wekelijks benevens een deel in de winst, tenminste wanneer er weder winsten gemaakt worden. Willem geeft de hand van zijn weldoener. Nee, dank me niet. Als de zaken gaan zoals ik wens en zoals zij nu reeds gaan moesten verdien ik er meer bij dan jij. Ik handle geheel uit eigen belang. Lord Craper, je wisten, vermoeit door het lange spreken zijn voorwoord af. Willem wist niet of hij waakt of droomde. Ik zou zo garene zelf het geld naar huis gebracht hebben, zei hij aarselend. Maar dat kan immers nog geschieden. Wacht daarmee dan een jaar. Misschien zijn in die tijd de zaken hier weer in orde. In geval je hier zondig geldmiddelen waart aangekomen, zou je immers ook niet op de eerste dag rijk geweest zijn. Je zult spoedig genoeg opmerken, mijn jongen, dat hier even min als in Europa het goud slechts voor het oprapen ligt. Zulk goud bestond alleen in je jongens verbeelding. Het wordt nergens ter wereld door de onbemiddelde zonder ontzachelijke moeite verkregen. Honderd arme jonge liden gaan hier in de strijd om het bestaan onder tegen één die op eerlijke wijze voor tuin maakt. Nu, William, neem je mijn voorstel aan? Van harte garners, sir. Iets echter is zich dat me hindert.  Het is of u mij op een heuse manier geld en overzoet wil schenken en alle mogelijke schijnamten zoekt om mij het met niets doen te laten verdienen. Dat wil ik niet. Betaal mij zoals u ieder ander zou betalen, dan behoef ik mij niet te verwijten dat ik een beloning aaneem, omdat ik u door een toeval het leven redde. Nee, William, daarin vergiss je je deerlijk. Ik heb je al gezegd dat ik in meer dan één opzicht je schuldenaar ben. Double dank ik het toeval dat ons samengebracht heeft. In die ik jou niet had, zou ik een ander moeten zoeken, wie ik minder zou betalen, maar die ik ook eerst door ondervinding moest leren kennen. Kom, laten we er niet meer over spreken. Als ik mijn rekeningschap van mij naar daden moet geven, geraak ik uit mijn humeur. Je hebt de betrekking of liever de compagnieschap aangenomen en daarmee uit. Apropos, ik heb deze morgen reeds over je beschikt. Bell en Co. hebben wijselijk aan mijn verzoek de manager op Darling Station mijn komst bekend te maken, geen gevoel gegeven. Ik heb hem een brief geschreven die een aanbeveling bevat van directeur en enige aandeelhouder de United Australian Pastoral Company Lord Greyberry to London voor William Roda, die hij als squatters leerling op Darling Station in de hoede van Mr. Willbone aanbeveelt. Deze brief is reeds verzonden met een tweede schrijven van de hand des heren Bell. Daarin wordt je aankomst de Brisbane gemeld en verzocht voor de bewuste leerling en voor Mr. Steak zijn oom die hem naar het binnenland vergezeld, paarden en een geleider te zenden. We reizen en dienten gemoed en kunnen nog in deze week onze bestemming bereiken. Willem bleef een poos in gedachten verzonken. De uitkomst had zijn stout te verwachtingen overtroffen. De illusies die hij als dwaze, onervaren knap had gevormd waren goed op weg werkelijkheid te worden. De toekomst van zijn ouders was verzekerd. Zijn vader behoefde niet meer voor anderen te werken. Zijn zuster. Ik heb nog een tweede plicht te vervullen voordat ik mijn nieuwe werkzaamheden begin. Ik heb een brief te bezorgen van mijn zester, zei hij, het papier uit zijn borsttast tevoorschijn halend. Dat heb je mij in Maastricht reeds verteld. Ik dacht er zo even nog aan. Laat mij het adres eens zien. Hmm, Ipswich.  Dat ligt nu juist niet op onze weg, maar we hebben nog wel een dag te missen. Hoe oud is dat adres? Het was een half jaar oud toen ik de brief kreeg en is dus nu bijna twee jaar. Dan is het wel mogelijk dat dat jong mens in die tijd naar Europa tergekeerd is. Mogelijk is het wel, waarschijnlijk echt er niet. In alle brieven die ik van huis ontvangen heb, zijn mensen ze goed geschreven. Ze zouden mij met een enkel woord van een kennis gesteld en mij van de opdracht ontslagen hebben. Nu goed, we zullen zoeken. We vertrekken nog deze avond. De muskieten laten ons nu reeds geen ogenblik met rust. Daaruit valt er iets op te maken welk onthaal ze ons nieuwelingen van nacht zullen bereiden. Ipswich ligt het uur of tien landwaarts in. Misschien zijn die gezellige diertjes daar in minder groot getal aanwezig, of tenminste niet zo mensliewend. De daad werd bij het woord gevoegd. De sneltrein bracht hij naar Ipswich. De muskieten blikken daar even wel even goede bloedprovers te zijn als de Brisbane, zodat de reizigers er eens vroeg uit de veren waren en hun onderzoekingstocht begonnen. De straten van Ipswich boden ongeveer hetzelfde schouwspel aan als die de Brisbane. De huizen waren even wel nog voor het meerendeel van hout, het aantal komende en gaande ruiters en knarsende wolkaren nog grotig en het plawijsel nog slechtig. Troepen inborlingen, meest vrouwen en kinderen, lagen op de hoeken der straten en onder de luifvols der huizen te roken of zongen op eentonige wijze een onverstaanbaar duntje. Lord Creperie, van nu af aan Mr. Steak, stapte eerst zwijgend naast Willem Voort, maar scheen met zijn lordschap ook zijn stilswijgendheid afgelegd te hebben. Hij begon opnieuw een gesprek. Als we het geluk hadden dat jong mens te ontdekken en we hem soms in minder gunstige oorzaak van zijn stilswijgen tegenover je zuster kon wezen, zou er wel iets voor hem te doen zijn. Bij Bell & Co. is het grootste gedeelte der clerken door de goudkoorts aangetast. De gehuurden zelfs hebben geen weerstand kunnen bieden, vertelde mij één meiner agenten. Ze hebben een zekere toekomst verschoppt voor het gevaarlijke en onzekere goudzoeken in de binnenlanden. Een enkele is reedsarm en berooi teruggekomen. Zijn gezondheid is te zeer geschokt om zijn vroegere vatten.  De meesten van die ongelukkigen verlockt door een enkele kennis die misschien als één uit de duizend een voortuin in de goudvelden vond, verdwijnen spoorloos even als een tiental jaar geleden toen voor het eerst goud in Victoria werd ontdekt. Als Borgers lust heeft, kan hij daar een winstgevende betrekking vinden. Of wat misschien nog beter is. Als jij voor hem in staat, kan hij ook als squatters lering haar darling station gaan. Dan is er nog mogelijkheid in dit jaar de tweede verwaarloosde run weer te bevolken. Willem gaf geen antwoord. Een donker vermoeden rees bij hem op. Als Herman ook eens naar de goudvelden was gegaan. Willem, je kunt toch wel paard rijden, vroeg de Engelsman eens klaps. Ik? Wel nee. Ik heb wel eens op onze paarden door de stal gereden of een eindje in de stille straat waarop ons koetshuis uitkwam, maar meer niet. En dat waren koetspaarden. Rijpaarden ik zou het volgend jaar een pony gekregen hebben. Dan zullen we onmiddellijk twee paarden kopen. Maar ik zeg u je maar dat ik niet rijden kan. Daar moet je dadelijk en al doen de leren. Hoe wil je anders op darling station komen? Dat is waar ook, daarvan had ik niet gedacht. En de paarden die met ons tegemoet zijn zijn misschien niet van de maksten. Willem mistreed dat de paarden op de stations niet gestald worden en in die mensen opgevangen. Het woordje misschien had dan ook gevoegelijk kunnen wegblijven. Paardenkopers waren er in Ipswich genoeg, evenveel als koekhouders en meer dan bakkers. Loot Creperie, een kennig, zocht een paar vrije merries uit. Willem besteg de maksten, maar gevoelden zich in het eerst weinig op zijn gemak. Ook Polo scheen het niet te bevallen dat zijn meesters opeens van voetgaag tot ruiter was verheven en spon met woedend geblaf tegen het paard op. Gelukkig voor Willem scheen het aan dergelijke vriendelijkheden gewend te zijn, althans het nummer niet de minste notitie van. Eerst toen de hond het haar te lastig maakte en haar in de voorpoten tacht te bijten hapte de merrie hem even in de staart wat hem janken benedeed maken. Hij schikte zich nu in het onvermijdelijke en draafde op korte afstand achter de paarden aan. Onze ruiters bereikten het pankeerskantoor waar volgens het adres Herman Borgers werkzaam was geweest.  To the Diggings, naar Goudvelden, was het korte en norse bescheid van Eenderchefs. De portier was spraakzamer. Een jaar geleden is hij nog eens teruggekomen. Ik denk om het restant van zijn kapitaal te halen en spoedig daarop weer vertrokken. Het is jammer van de vent. Het was een beste jongen, maar hij is de enige niet. Magere troost voor Willem. De Goudvelden waren meer dan een maand reizen verwijderd en lagen over een grote uitgestectheid verspreid. Bovendien iemand te vinden die duizenden die Elkanda niet kenden en om ophoudelijk heen en weer te trekken was een onmogelijkheid. Zijn leur gesteld en om zijn zuster in het hart bedroefd, liet Willem zuchtend het hoofd hangen. Voor het ogenblik is er niets aan te doen. Laat de moed even wel niet zinken, Willem. Ik hoop enige weken gastvrijheid op Darling Station te genieten. Daarna blijf ik nog minstens een half jaar in de kolonie. Werkeloos te prispen blijven is mijn plan en mijn aard niet. Ik heb gehoopt de Goudgravers eens aan het werk te zien. Daaraan zal ik nu gevolg geven en zal dan tevens al op mogelijke doen Herman Borgers op te sporen. Als hij leeft en nog een Queensland is zal ik hem wel vinden en dan is ook zijn voor tuin gemaakt. Daar tijf ik niet aan. U heeft de sleutel om alle deuren te openen riep Willem opgebeurd uit. Hij keek zijn reismakker eens oplettend aan. Nooit had deze zo open hartig met hem gesproken als in de laatste twee dagen. Dit gaf hem de moed een vraag te doen die hem op de lippen brandde. Meneer, wat beweegt u toch nu weer voor die jonge man te doen wat u reeds voor mij gedaan heeft? Hij is u immers geheel vreemd. Een lichte bloos kleurde een ogenblik de bleke wangen van de Engelsman. Half onwillig antwoordde hij. Het is een geheel. Ik heb u immers gezegd dat ik doe wat het ogenblik mij ingeeft. Willem schrikte van een norsetoon waarop die woorden gesproken werden. Het was mijn bedoelen niet u te krenken, sir. Nee, dat begrijp ik wel. Maar vraag me niet weder naar de reden van mijn doen en laten. Er was tot Willem's spijt een spanning ontstaan. Zijn reisgenoot maakte er na een poosje echter een eind aan door veel zachter en vriendelijker te hernemen.  Die Herman Borgers is immers naar Australi gegaan toen door het faillissement van je vader zijn huwelijk met je zuster onmogelijk werd. Juist meneer, dat heb ik u al verteld. Willem verwachtte dat meneer Steek voort zou gaan. Maar er kwam niets meer en hij wachten zich wel opnieuw te vragen. Ze waren intussen reed zijn eindweegs buiten de stad gekomen. De vlakte rondom hen moest vroegig een bos geweest zijn. Tanz waren alleen nog de stompen der bomen boven het korte gras zichtbaar. Stammen en takken hadden ongetwijfeld tot brandhout en het bouwen der huizen gediend. De ruiters keerden naar de stad terug. Willem was blij te kunnen afstijgen. Het rijden deed hem geweldig pijn. We moeten nog heden voor je uitrusting als squatter zorgen, zeiden Mr. Steek na het middagmaal. Morgenvoeg gaan we op reis, de buschen, de ons gezonde paarden tegemoet. Einde van Hoogstuk 13. Hoogstuk 14 van Willem Roda. Deze liepenvoxtopname behoort tot de publieke domein. Opname door Anna Simon. Willem Roda van Edie Heimans. Hoogstuk 14. De zon was pas opgekomen, toen Willem en Mr. Steek reeds bij de gepakte en gezadelde paarden zonde te wachten. Een stal knekt uit het hotel, een ervarend pushman, zou hun dood gids verstrekken, totdat iemand van Darling Station het geleiden kwam overnemen. Willem doog een zemelierenbroek, een flanéhemd en een grote koolpalmhoed, waarvan de brede rand niet alleen het gelaat, maar ook de nek en de schouders beschadigde. Een vrijgeweer van het nieuwste stelsel hing in een voedraal naast zijn zadel en een paar ruiterpistolen staken in de holsters. Ook Mr. Steek en de gids doog een bushkleding en waren behoorlijk gewapend. De paarden waren beladen met opgerolde dekens, tinnepotten en kannen en alles wat voor een lange reis in een onbewonende streek nodig kon zijn. Een vierde paard doog de levensmiddelen. Behalve Polo gallopeerde nog 200 van de stal knekt vooruit. Enige uren had het gezelschap langzaam doorgereden. De palissaren die de verkochten en gedeelte de bewoonde gronden om heinden, werden schaarsig. Toen men de laatste bereikt had, hielf de gids van blijdschap een vervaarlijk geschreeuw aan en zwijde zijn hoed boven het hoofd. Zijn paard gaf door een luidgehenlijk te kennen dat het de vrije natuur ook wist te waarderen en zette het zonder aanspooring in een stevige gallop. Willem en Mr.  Steek keken ook al naar verwonderd aan, maar moesten de gids wel volgen in zijn halsprikende vaard. Hun paarden gingen ongenodigd de vooruit eilende makker na. Vooral Willem zette een angste gezicht. Gelukkig zat hij stevig vastgeschort tussen de opgeholde dekens en een paar kleren. Ten overvloede klende hij zich aan de manen van het hollende rijdier vast. Hij behoefde dus niet pang te zijn, zandruiter te worden, maar gevoelde zich toch niet prettig gestemd. Langzamer handechter, toen hij zag dat er weinig gevaar bij was, schrikte hij zich onderworpen in zijn lot en liet toen hij een spottene blik van de gidsopving de manen los. De weg die de ruiders volgden, was door het gebruik ontstaan. De bomen die de eerste reizigers in de weg stonden waren geveld en het gras en de struiken waren van lieverleden onder de voeten van mensen en dieren voor het grootste gedeelte verdwenen. Diepe wagensporen bewezen dat ook de zwaarbeladen wolkeren langs deze weg uit het binnenland naar de kuststeden werden geleid. Zover het oog rijkte, strikte zich aan weersijden een golvende met hoog grasbedekte vlakte uit. Op enkele plaatsen afgewisseld door een bos met verbazend hoge, rechtstammige bomen. In het verschiet, wat meer naar links, vertonen zich in blauwe, nevelachtige omtrekken de toppen van een bergketen. Tot Willems vreugde gingen de paarden spoedig in een meer bedaardetred over. Van mennen was evenwel bij die dieren geen spraken. Wanneer een alustin had, bleef het staan, snuffeld in de struiken langs de weg, maaide hier of daar een grasreutje of een lood van een jonge bomenweg en haalde met een paar sprongen de overigend weer in. Van tijd tot tijd reed een wagen met zingende of drinkende goudgravers en werklieden in snelle vaart voorbij of haalde men terugkeerende voerlieden met hun osse wagens in. Ook reed men een paar malen dwars door een onafzienbare kuddeschapen. Tegen de middag bereikten men een waterplas, dicht bij de weg gelegen. De bomen rondom waren gekapt en talrijke hopen aspewezen dat deze plaats meer malen tot kampplaats voor reizigers had gediend. Lege jampotten en theebussen, kreeften en sardineblikken, lagen te midden van gebroken zadels, versleten laarzen en je nevenflessen. De ruiters stegen af. De paarden, ontladen en ontzadeld, werden aan de voorpoten gekluisterd en verder aan hun lood overgelaten. Ze strompelden weg, wendelden zich naar hartelusten in hoge gras of speelden een krijgertje met de honden.  Willem en de gids gingen houtkappen, waarvoor ze tamelijk ver moesten lopen. Amis de Steek viel de taaktaandeel in tussen waterteschepen in de blikketels en uit de meegebrachte voorraad de benodigdheden voor de maaltijd klaar te zetten. Trie vuurtjes knapten vrolijk onder de blikkenkannen en de reizigers vleiden zich neder in het gras in afwachting dat het tegen reed zouden zijn. Mens nog dier was er in de omtrek te zien. Het landschap scheen eenzaam en niets dan het gronsen der insecten en het knappen der vuuren verstoorde de diepe stilte. Willem, vermoeid door de hitte en meer nog door de ongewone rit, was op het punt in te dutten. Daar klonk eensklapps een luide schaterlag uit haar buurig keupelbosje door de stelle lucht. Verschrikt sprongen Willem en mist de Steek op. De eerste geeft naar zijn geweer en verwacht er niets meer of minder dan een overval van wilden of van bosrovers. De gids barsten bij die beweging in lachen uit en de twee lagers, de zichtbare en de onzichtbare, schelende wedstrijd te houden wie het langst en het luidst kon lachen. Kom mee, zei de stalknacht, toen hij weer bij adem kwam. Kom eens voorzichtig mee, dan zal ik je dat gevaarlijke schepsel heenstaat te zien. Op handen en voeten kropen de drie mannen door het gras, de gids voorop. Het geheimzinnig gelach werd steeds luidig en ruwig. Bij het bosje gekomen zagen ze op een lage tak een plomp gebouwde vogel zitten, zo groot als een raaf, zwart met witte, gekuifte kop, een korte hals en zeer grote snavel. Het dier sloeg met de vleugels en maakte allerlei potzierlijke bewegingen. Met gesloten ogen lacht het daarbij steeds door. Onwillekeurig moesten de reizigers meelachen. De vogel schrikte op en verdwenen een oogwenk in het dichtestruiken. Dat is nu de lachvogel, zei de gids. De kolonisten noemen hem de lachende ezel, zeker om zijn dom geschatig, een vreemd dier niet waar. Als ze de moeite neemt, later eens op je tocht door de run rond te kijken, zult u nog wel vreemd af dieren in Australi opmerken. Het water koog er iets. Ieder bereidde zijn thee naar zijn eigen smaak en koogde het er voor uit levensmiddelen wat hem beviel. Daarna werden de paden weer gezadeld en beladen. Willem overdagde zich dat hij stevig zat er niet vallen kon.  In geval zijn Mery het eens in haar kop mocht krijgen, geemnastische oefeningen te maken. In gestrekte draf ging het verder noordwaard. Men zou trachten voor de nacht een station te bereiken. Een grote huifkar met vier ossen bespannen, kwam hun langzaam tegemoet. In de kraken en schuddende wagen zat de midden van oud-huisraad en beddengoed een geheel huisgezin. Een oude en een jonge vrouw, armoedig gekleed, beneven zijn viertal half naakt de kinderen. De man liep bij het voorsterspan ossen en zag haar haveloos en ziekelijk uit. De gids kroopte een gesprek met hem aan. Het bleek een slachtoffer van de goudkoorts te zijn. Hij had vroegig een goede betrekking bekleed en een aardig sommetje overgelegd. Nu had hij een plaats van goud te vinden, in een jaar tijd alles verloren wat hij bezat. Tot het laatste stuk huisraad, waarvoor mijn geld wilde geven, was verkocht in de hoop eindelijk en ten laatste een goede vondst te doen. Hij bracht nu zijn ongelukkig gezin naar Ipswich en hoopte op een station werk als scherig of wasser te vinden. Willem dacht aan Herman Borgers. Hij voegde in een slachtige man of hij van eens Hollanders op de goudvelde had aangetroffen. Niet vele, was het antwoord. Aan één evenwel heb ik nog te danken dat ik er niet van aanlende ben opgekomen. Hij heeft een inzameling gehouden die zoveel opdracht dat ik deze wagen met deze osse kon kopen. De levensmiddelen voor de maandenlange reis heeft hij het eigen zak betaald. Hij was gelukkiger dan ik. Ken je soms zijn naam, voeg Willem, niets hard hoorbaar klopte? Dat zou ik denken en ik zal hem goed onthouden. Misschien kan ik het hem nog eens vergelden. Zijn naam, vorste Willem ongeduldig. Raap, was het antwoord. Raap, vat een naam. Te leurgesteld in zijn dwazenhoop ben hij zich om. Mr. Steek werd weer eens Lord Greyberry. Hij speelde voor goudmijn en stopte elk der kinderen die in tussen uit de wagen waren gekropend een stuk van het gele metaal in de handen waarna de vader zo lang te vergeefs had gezocht. Men reed om de verpraten tijd weer in te halen wat sneller voert. Een reuzachtige keren met een lange baard, een grote zaag op de schouder draagend, reed hij goedend voorbij. Een schuttingmaker verklaarde gids. De zon neigde rids zijn ondergang toen de ruiters de zuidelijke grens van een run bereikten.  Een hut van boomskorps was daarvan het eerste bewijs. Het was de woning van een herdig. De schaapskoor lag er dichtbij. Ze bestond uit een lang werpig, vierkante omheining van een half uur in omtrek. Binnen de palen stonden of lagen dicht op een enige duizenden schapen. De herdig die ze juist binnengebracht en zijn paard ontzadeld had, kookte voor de hut zijn potje. Hoe ver nog van Kubinga station, riep de gids van de weg af, de herder toe. Zes miles kudden, was het raadsachtige antwoord. Als we vlug rijden, zijn we binnen een uur aan de hoofd gebouwen. Zo wenden ze het gids tot zijn reismakkers. De kudden dragen de naam van de afstand waarop ze van het station liggen. De ruiters zetten hun paarden die blijken van vermoeidheid gaven wat aan. Een rookkollom steeg in de verte boven hun heuvel op, en toen ze een bocht van de weg omsloegen, lagen de gebouwen voor hen. Ze waren allemaal van hout opgetrokken. Schijnbaar zonder enige regelmaat lagen wonhuizen en een menig te grote en kleine schuren en stallen, hutten en hocken over een grote uitgestrektheid verspreidt. Elk gebouw was door een omheining van palen en stevige dwarsbalken omgeven. Het geheel weder ingesloten door een nog hechter gebouwde schutting, die ze gaan eenzijden, meilen ver lang hun kreek uitstrekten. De gids kondigde zijn tegenwoordigheid aan door hun luid geschreeuw, wat onmiddellijk beantwoord werd door het oorverdovend geblaf en gejang van een paardo zijn honden. Een jong mens, de zoon van de skotter, ridden hun wuiven tegemoet. Welkom den komenden, gierp hij de reizige rits van verre tegen. Zonder naar hun naam of het doel de reis te vragen, geleidden hij hen naar de verander van het woonhuis. Het had slechts één verdieping. Eizerhouten palen tussen vierkant gekapte boomstammen vormden de wanden. Stoelen, banken en tafels doegen alle het kermerk op de plaats zelf vervaardigd te zijn. Veel tijd was aan versiering niet verspeeld. Van wilde voorwerpen was geen spoor te ontdekken. De natuur daarin tegen had er minstens voor het uitwendige gezorgd. Van de grond tot aan de nok slingeren zich donkergroene klimplanten met prachtige bloemen aan alle zijden onder blokhuis heen. Enige black boys sprong het er voor schijn, hielpen de aangekomenen, de dampende paarden ontladen en voerden de dieren weg.  De squatten, die juist van een inspectietocht thuis kwam, heette zijn gasten evenhartelijk welkom als hij een zoonreizig gedaan had. Hij plaatste zich bij hen naar de tafel onder de verander, waar vlugge zwarte meisjes bezig waren, dampen de thee en koud osse vlees klaar te zetten. Tot zelfs de honden werden als gasten bediend en behandeld. De avond werd met een gezellige koud bij sigaren en pijpen doorgebracht. Een afzonderlijk gebouwtje was voor gasten bestemd. De varen bedden lagen een reed op de grond gespreid. Willem en de Engelsman sliepen hoe vermoed ze ook waren niet veel. Het voortdurend geluid, geblaad, gehinnik en geblafd er talloze dieren op de station, dit en telkens ontwaken. Vroeg in de morgen nam men met een totweerzins afscheid van de gastvrije bewoners. Willems dank voor het vriendelijk onthaal werd bijna als een belediging beschouwd. Alleen zijn onbekendheid met de zeden in de push strekte hem bij de squatters daarvan schuldiging. Geduwelde enige uren leidde de weg door de run van Kumbinga station. Daarna verlieten de ruiders de hoofdweg en sloegen een meer oosterlijke richting in. De grond werd minder goed bereidbaar en het bos dichter. Verbaasend hoge bomen, sommige van honderd meters, waaronder de halve de spits van de Utrechtse Dom een schadurrijk plekje zou opleveren, slingerde hun kronen ineen. Het bladerdak was even wel niet dicht genoeg om het zonlicht geheel te onderschepen. De gladde witte stammen van de eukaliptissen verhieven zich soms 20 meter boven de grond voor ze de eerste takken afzonden en van deze daalden de lijaanen en andere slingerplanten als kapeltouwen of in dikke bladerdrossen naar de grond af. Deze was bedekt met een steekelig struikgewas dat het rijden zeer bemoeilijkte. Dik was moesten de ruiters afstijgen en hun paarden die anders wijgenden voor te gaan aan het teugel meevoeren. Een poosje later waren ze weer gedwongen op te stijgen om over een kloofende weg of een omgevallen boomstam te springen. Voor voertuigen was deze weg geen heel onbruikbaar. Een wagenspoor was dan ook niet te ontdekken. Toch nu en dan bewezen Asthoop, een ledige T-bus of een jeneverkruik dat men zich op de rechtweg bevond. Bloeiende akazia's en oranjebomen verspreiden overweldigende geur. Huishoogelbomvarens stonden in groepen als een verzameling reuze en paraplus bijeen. Hoe verder men in de bos doordrong, hoe meer het dierlijk leven dat aan de zoom uitgestorvend scheen ontwaakte.  Een zwermkakkatoes met gele of rode kuiven schoot snel met het gesuist van een windvlaag voorbij. Ze verscholen zich onder de varens en gaven door een hels gekrijs lucht aan haar verontwaardiging over de vermetelheid daar indringers die de rust van het woud durft instoren. Kengeroerratten, zo groot als konijnen, roodbruin met kale zwarte rattenstaarten, sprongen bij tientallen voor de poten der paarden op en vluchten in grote sprongen naar de veilige holen. Schrik, schrik, schrik! klonk het schel en angstig naast de ruiters. Een buidelfos met langen over de ruggebogen staart op possum, noemde hem de inboorlingen, was door de honden opgejaagd. Van verschillende kanten schoten jonge diertjes toe. Ze krulden hun dune staartjes om die naar moedig. De kleinste doken snel in de buidel, zodat alleen de spitse snuitjes zichbaar waren. Door de honden achter volgt, snelde het dier naar het lichtbijstaande eucalyptis. Met de behendigheid van een eekhoorn klouten er het ondanks zijn last tegen de stam op en verborgslichten ze te takken. De stoet daalde in een bochtige holenweg af. Boven hun hoofden kronkelden zich dikke boombortels als grote slangen in de geligste bochten. Eekhoorns en hagedissen vluchten bij de nadering daaruiters in de gaten die op sommige plaatsen de stijlen, aardermuur het aanzien van een grote sponschaven. Met een woedend geblaf vloog één der honden van de gids vooruit, gevolgde de beide anderen. Hij rukte en schudde een lang zwart voorwerp dat gedeeltelijk uit een gat in de hoge wand van de holenweg hing. Een slang riep de gids, als mijn hond niet loslaat, is hij verloren. Met sprong hij van het paard en snelde voor het. Het was reeds te laat. De hond had de slang geheel uit het gat getrokken. Op hetzelfde ogenblik slingerde zich het ondier als een touw om zijn aanvallig en beat hem in de nek. Toen onkronkelde het zich pliksem snel en wilde vluchten, maar de hond hield nog steeds de dunne staart in de bek. Willem, die dichterbij was aan de gids, sloeg met de kop van zijn zweep het dier de kop in. Eerheid verhindre kon, schoot ook pollert toe en verprijzelde de kop van de slang tussen zijn kaken. Door zweepslagen moest hij gedwongen worden het lijk los te laten. De slang was meer dan drie meter lang, haar kop echter niet groter dan een vuist. 