20.000 Mijlen onder Zee | Jules Verne | Action & Adventure Fiction, Fantastic Fiction | Dutch | 6/8
Op de hoogte waarop wij ons bevonden begon het plantenrijk met het binerouwrijk in aanraking te komen. Uit de rotspleten kwamen hier en daar heesters en op enkele plaatsen zelfs bomen te voorschijn. Ik herkende enige planten en bloemen zoals heliotropen en chrysanthemums. Zelfs ontdekte ik tussen de lava stromen in kleine, doch weinig rikende viootjes. Hoewel ik bekend dat ik dit weinig gegeur gretig opstoof. De geur is de zielder bloemen en de bloemen der zee. Hoe prachtig ook, heb ik geen ziel. We waren aan de voet van een bosje vrij zware drakenbouw begedaderd, die door de kracht hun sterkere wortels de rots gebroken hadden toen het lend uitriep oh meneer, een bijenest. Een bijenest, antwoorde ik terwijl ik de schouder oogelofig opdrok. Ja zeker, riep de Amerikaan, de bijen gond ze eromheen. Ik naderde en moest mij gewonnen geven. In een grot van een drakenboom waren enige duizenden van de vernuftige insecten die op de kanarische eilanden over voorkomen en weer houding daar zo gezocht is. De Amerikaan wilde natuurlijk een voorraad houding meenemen en ik was zo opab hartig niet om er mij tegen te verzetten. Hij stak met behulp van een vuurslag wat droge bladeren met zwavel vermengd aan om de bijen te doen stikken. Weldraa hield het gegolst op en het nest leverde verschijtende ponden geurige houding. Net lent stak deze in zijn voorraadsak. Als ik de houding met het deeg van de broodboom vermengd, zei hij, dan kan ik u een kostelijke koek aanbieden. Best, zei ik, maar laat ons nu voortgaan. Op enkele bochten van ons pad vertonen zich het meer in zijn gehele uitgestrektheid. Het werd door de lantaren van de nautilus verlicht en we zagen er geen enkel golfje of rimpeltje op. De nautilus lag onbeweegelijk. Op de plat liepen mensen heen en weer als zwarte schimmen in de zee van het elektrisch licht. Op dat ogenblik draaide wij om een uitstekend rotspunt heen en zagen toen dat de bijen niet de enige dieren waren die de volkaan bewonen. Roofvogels vlogen hier en daar in de duisternis rond of vluchten weg van hun nesten. Het waren spervers en de hafeken. Ook liepen er hier en daar zo snel zij konden schone en vette trapganzen. De begeerlijkheid van de Amerikaan voorstellen toen hij dit smakelijke wild zag en welke spijt hij gevoelden zich weer niet bij zich te hebben.  Hij bepoefde ze met stenen te raken en naar verschijnde vruchteloze pogingen slagde hij er eindelijk in een van die prachtige trapganzen te treffen. Als ik zeg dat hij twintig maar zijn leven waren om het dier te grijpen, jok ik niet. Maar hij vervolgde het beest zo lang totdat hij het in zijn zak had. We moesten wederom naar beneden want we konden onmogelijk verder. Boven ons gedeekten gapen de kraten op de opening van een put. We konden de hemel vrij duidelijk zien en ik zag de wolken oostwaard strijven. Een half uur na de laatste helderdaad van Nederland waren we weer aan de oever. Hier groeiden niet meer dan wat zevenkool een klein plantje dat goed is om geconfeit te worden. Koenraad plukte er enige bosjes van. Verder vonden wij een menig de schelptieren. Hier was een prachtige grot. Bij Makkers en ik kregen lust ons op het fijne zand uit te strekken. Het vuur had wanden met schitterend glasseur bedekt. Nederland betaste ze als wilde hij onderzoeken hoe dik zij wel waren. Ik kon de glimlach niet onderdrukken. Ons gesprek viel toen weer op zijn eeuwigduurende plannen om te ontvluchten en zonder zijn hoop al te zeer te voeden kon ik toch deze veronderstelling maken dat namelijk kapitein Nemo slechts naar het zuiden gevaren was om zijn voorraad sodium te verdiewen. Ik hoopte dus dat hij nu weer naar de kusten van Europa of Amerika zou varen waardoor de Amerikaan dus in de gelegenheid zou zijn zijn mislukte poging met betere uitslag te hervatten. We lagen ongeveer een uur in de schone grot uitgestrekt toen ons gesprek, dat in de begin een vrij levende geweest was, begon te verflouwen. Zeker een slaperigheid overviel ons en daar ik geen enkele reden zag om dit tegen te gaan dommelde ik zachtjes in. Ik droomde en wie is meester om zijn droom te kiezen. Ik droomde dat mijn geheden bestaan zich in dat van een weekdier oplosten. Het schee mij alsof de god mijn schelp was. Plotseling werd ik door het schriwen van Koenraad gewekt. Op, op, riebede braver jongen. Wat is er? Vroeg ik, half opstaande. Het water komt op. Ik sprong overreind en zag dat het zeewater als een stort vloete de grot binnen drong. Omdat wij in wezenlijkheid geen weekdieren waren, moesten wij trachten ons te redden.  Binnen weinige ogenblikken waren wij boven in de grot in veiligheid. Wat gebeurt er toch, vroeg Koenraad? Is er een nieuw wonder voor gevallen? Wel, nee vrienden, antwoorde ik, het is eenvoudig de vloete de ons heeft overvallen. De zee buiten de berg reist en de wetten van het evenwicht leren dat het meer binnen de berg dan ook reizen moet. We zijn er met een half nat pak afgekomen en zullen ons op de nautules gaan verkleden. Drie kwartier daarna hadden we onze tocht om het meer geëindigd en waren we weer aan boord. De mannen der equipage brachten op dat ogenblik de laatste vracht Sodium binnen boord, zodat de nautules aanstond zijn en gaf daartoe geen bevel. Wilde hij daartoe de nacht afwachten en heimelijk door de onderzeesopening varen. Misschien, hoe het ook zei, de volgende morgen had de nautules zijn haven verlaten en voor ver van elk vast land op enige meters voort onder de golven van de Atlantische Oceaan. Het einde van hoofdstuk 34. Hoogstuk 35 van 20.000 meilen onder zee. Deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart de Leeuw. 20.000 meilen onder zee door Silverne, hoofdstuk 35, de Krooszee. De richting van de nautules was niet veranderd. We moesten voor het ogenblik dus alle hoop laten varen om naar enige Europese zee terug te keren. Kapitän Nemo bleef de koers naar het zuiderichten. Die dag doorkliefde de nautules een zondeling gedeelte van de Atlantische Oceaan. Iedereen kent het bestaan van de warme stroom, die onder de naam van golfstroom bekend is. Nadat hij de gol van Mexico onder langs de Kaap Sabelen verlaten heeft, richt hij zich rechtstreeks naar Spitsbergen. Doch, op ongeveer 44 graden door de Beten, even nadat hij de gol van Mexico heeft verlaten, verdeeld hij zich in twee takken. De voortnaamste richt zich van het woestland in Noorwegen, terwijl de andere op de hoogte de Azorische eilanden zuidwaard stroomt en daarna tegen de Afrikaanse kust stuitende een ovaal beschrijft en naar de Antille terugkeert. Deze tweede tak van de warme stroom gaat dus met zijn golven om een koud bij de Stilstaat, een onbeweeglijk gedeelte van de Oceaan, dat men de Crocee noemt. Het is een meer in het midden van de Oceaan, om welke het water drie jaar heenlapt. De Crocee bedekt om te zeggen het land dat door de Oceaan is versvolgen.  Sommige schrijvers hebben zelfs beweerd dat het zegas, het welke deze zee in grote menigen rondrijft van de wijden van dit vroegere vaste land afkomstig is. Waarschijnlijk echter is dit zegas en weer afkomstig van de kusten van Europa en Amerika en wordt door de golfstroom tot op deze hoogte meegesleept. Die Columbus deden geloven aan het bestaan van een nieuwe wereld. Toen de schepen van deze Koenenzeevader in de Crocee kwamen hadden zij werk om door dit gras heen te komen, omdat het tot grote ontsteltenis van de equipage hun vaart tegenhield. Ze besteden zelfs drie weken erover om er door heen te worstelen. Zo was de streek door de Nautilus op dit ogenblik bezocht. Het was een wezenlijke wijde, zulke dichttapijt van gras, zo zijn weer dat die schipper niet zonder moeite kon doorvaren. Kapitein Nemo wilde zich met zijn schroefbouwt dan ook niet in deze massagaswagen en bleef op enige medesdiepte onder de golven. De Crocee wordt ook wel sargassozee genoemd, naar het Spaanse wordt sargazo, dat zeeweer betekent, omdat deze uitgestrekte bank door deze plant geformd wordt. Zie hier waarom deze planten, volgens de geleerde Mori, de schrijver van de natuurkunnige beschrijving zich verenigen in dit kalme gedeelte van de Atlantische Oceaan. Men kan, zegt hij, dat verschijnsel verklaren door een proef die elk een kent. Als men in een bak met water enige stukjes kerk of andere voorwerpen laat drijven en men aan het water een draai in de beweging geeft, dan zal men die verspreide stukjes zich in het midden zien bijeenvoegen, dat is daar waar het water het minst in beweging is. Bij het verschijnsel waarover wij spreken is de Atlantische Oceaan de bak. De golfstroom is een draai in het gedeelte en de krossen in het middelpunt waar de drijvende voorwerpen zich verenigen. Ik deel Mori's gevoelen en heb het verschijnsel op de plaats zelf waar schepensterks zeer zelde komen kunnen onderzoeken. Boven ons dreven voorwerpen van alle handen zorgt, opgehoopt tussen het bruinachtige gras. Boomstammen, die van de Andes en het Rotsgebergen werden afgescheurd en door de Amazone rivier of de krossen gestuurd. Talloze overblijfstenen van vrakken zo met schelpen en planten begroeid dat zij niet boven konden drijven.  In de tijd zal ook eens dat andere gevoelen van Mori waar maken dat deze eeuwenlang opgehoopt de voorwerpen eenmaal verstenen en door de werking van het water een onuitputtelijke kolenmijn zullen vormen. Een kostbare voorraad dus die de voorzienigheid nu reeds verzameld voor het ogenblik dat de mensen de mijnen op het vaste land hebben uitgeput. De gehele 22e februari brachten wij in die CroC door waar de vissen die zoveel van zeeplanten houden en de schaaldieren overvloedig voedsel vinden. De volgende dag had de oceaan wederom zijn gewone voorkomen. Van dit ogenblik af bleef de nautilus gedurende 19 dagen van 23 februari tot 12 maart in het midden van de Atlantische Oceaan en voerde ons mee op de snelheid van 16 kilometer in het uur. De kapitein wilde waarschijnlijk het gehele programma zijn o.z. reis aflopen en ik twijfelde er niet aan of hij zou, na om kaap horend te zijn gestevend, naar de Stille Saatsee terugkeren. Dat land had dus wel gelijk met bank te zijn. In deze uitgestrekte zee zonder eilanden behoefde men het niet te beproeven om van boord te gaan. We hadden dus geen middel om ons te verzetten. Het enige wat wij doen konden was ons te onderwerpen, maar wat men van geweld of list niet meer te wachten had dacht ik dat door overreding kon verkregen worden. Als de reis was afgelopen zou dan de kapitein daar niet in toestemmen ons de vrijheid terug te geven onder eerder van zijn bestaan nimmer te verraden. Wij zouden die eet zeker hebben gehouden maar ik moest die teder een zaak met de kapitein zelf behandelen. Zou ik hem echter die vrijheid wel kunnen vragen? Had hij, bij het begin der reis, niet op stelle getoond verklaard dat het geheim van zijn leven onze levenslange gevangenschap aan boord van de doutulusuisten. Moest mijn stilswijgen gedurende vier maanden hem niet doen geloven dat ik mij zonder morren in die toestand schikte. Als ik die zaak weer aanroede zou het dan geen achterdort bij hem opwekken die onze plannen kon benadelen als ik daar toen later een lange omstandighet voordeerd. Ik overdacht en overwoog al die redenen en ik onderwerp ze aan koerraadsoordeel die niet minder verlegen stond dan ik.  Kortom, hoewel ik niet gemakkelijk uit het veld was te slaan begreep ik toch dat de kans om mijn vrienden en bloedverwant er ook terug te zien van dag tot dag verminderde, vooral nu kapitein Nemo als zijn rechte wagers stuurde naar het zuidelijke gedeelte gedurende de boven gemelde 19 dagen had er op onze reis niets bijzonders plaats. Ik zag de kapitein maarzelf hij zat te werken Dikwos vond de kinderbibliotheek boeken die hij geopend had laten liggen en vooral werken over natuurlijke geschiedenis mijn werk over de dieptende zee was door hem doorgebladerd en met kanttekeningen overladen die mijn stellingen Dikwos weer spraken doch de kapitein stelde zich slechts tevreden met al dus mijn werk te verbeteren zonder met mij te twisten. Soms hoorde ik de troefgeestige tonen van zijn orgel dat hij met veel gevoel bespeelde maar altijd nachts te midden van de grootste duisteren is als de nautilus op de grote verlaten vlakte van de oceaan als ingeslapen scheent te zijn. Gedurende dit gedeelte der reis voeren wij soms dagelang aan de oppervlakte der zee zoals als verlaten We zijn gestert nu en dan dat voor Indië bevracht koersetten naar de kaap de goede hoop. Eens werden wij vervolgd door de schepen van een walfisvaarder die ons zondertwijf voor aanzacht voor een ruizachtige walfis van grote waarde maar kapitein Nemo wilde die wakkeren zeelieden hun tijd en moeite niet laten verliezen en eindigde de jacht met onderwater te duiken. Dit voorval schenert lent bijzonder belang in te boezemen. Ik geloof niet dat ik bij bedrieg als ik zeg dat de Amerikaan er spijt over gevoelde dat onze metale huid niet door één dag afpoeden van die vissers doodelijk werd getroffen. De vissen die ik met Koenraad gedurende dit gedeelte onze reis opmerkte verschil de weinig van die wij reeds vroeger gezien hadden. De voortnaamsten waren enige exemplaren van de vreselijke afdeling kraakbeen achtige dieren die niet minder dan 32 soorten bevat. Gestreepte haien van 5 meter lang en met platte kop breder dan het lichaam en een ronde staart. Op de rug hebben zij overlangs zeven brede, evenweinige zwarte strepen. En dan grijze haien met slerts rugvind. Er kwamen ook grote zeehonden voorbij en dat wel van de meest verslinnende soort. Mijn behoefte alle verhalen van vissers niet te geloven, nog zie hier enige staaltjes van het geenzij vertellen.  In het lichaam van één van die dieren heeft men de kop van een bufbel en een geheel kalf gevonden. Mijn behoefte aan dat alles geen geloofde hertend toch zeker is het dat geen van die dieren zich in de netten van de nautilus niet vangen ik dus hun fraat zucht niet kom nagaan. Dagenlang hielden troepen bevallige en dartelende doffijnen in ons gezelschap. Zij zwommen met troepjes van 5 of 6 en jogen de andere vissen na evenals een toffe en een toffe. Overigens zijn zij niet minder fraat zuchtig dan de zeehonden als ik tenminste geloof moet slaan aan het verhaal van een hoog leraar te Kopenhagen die verzekerd 13 walrussen en 15 robben in de maag van een doolfijd gevonden te hebben. Ik zag ook zeldzame exemplaren van de klasse der Steeklvilligen en der Saagvissen. Sommige schrijvers trouwens meer dichters dan natuurkennis beweren dat deze vissen liefelijk singen en een vereniging van hun stemmen een muziek voortbrekt waarbij de menselijke stem niet kan halen. Ik ontkent het niet, maar die dieren gaven onderstot ons groot leed wezen geen enkele serenade. Eindelijk zagen wij nog een grote menig te vliegende vissen. Niets was aardiger dan te zien hoe de doffijnen ze met grote juist uitwisten na te jagen. Hoe hoog zij zich ook uit zee konden verheffen, welke boek zij ook beschreven tot zelfs over de nautilus heen. De ongelukkige vissen vonden de bek van de doffijn altijd geopend om ze op te vangen. Tot op 13 maart ging onze tocht op dezelfde wijze voort. Die dag werd de nautilus gebesigd om poeven van peiling te doen welke mij het grootste belang inboezemden. Zodat ons vertrek uit de stille Zuidzee hadden wij ongeveer 52.000 kilometer afgelegd. We waren nu op 45 graden 37 minuten zuiderbreedte 37 graden 53 minuten westenlengte. Het was opstreeks dezelfde plaats bij Kapitein Denham van de Herald op 14.000 meter geen grond vond. Daar had Luidland Parken van het Amerikaanse vrucht gehad Congres op 15.140 meter de bodem niet kunnen peilen. Kapitein Nemo besloot om de nautilus naar de grootste diepte te doen dalen om die verschillende peilingen eens na te gaan. Ik maakte mij gereed om de bezoek op te tekenen. De zaalwanden openen zich en het vaartuig begon zich in beweging te stellen ten einde die verbazende diepte te kunnen bereiken.  Men kan nagaan dat er geen sprake kon zijn van de onmiddel van het vuller der vergaar bakken naar de afgrond te zinken. Misschien zou dat water de specifieke zwaart van de nautilus toch niet genoeg hebben kunnen vermeerderen. Bovendien zou men om weer te stijgen het water moeten uitpompen en dan zouden zeer zeker de pompen best zijn om de druk van buiten te overwinnen. De kapitein besloot dus op de zwaarden of vleugos van zijn nautilus in een hoek van 45 graden te plaatsen en al dus schuins naar beneden te varen. De schroef kreeg bovendien de grootste stoonheid van beweging en draaide met onbeschrijvelijke kracht door het water. Op deze wijze met de grootste kracht voortgestuurd trillde de nautilus als in snaar en daalde regelmatig naar de diepte. De kapitein en ik volgden in de salon de neld van de manometer die zich vrij snel verplaatsten. Weldraar waren wij dieper dan dat gedeelte der zee wij de meeste vissen hun verblijf houden. Terwijl sommige van die dieren slechts aan de oppervlakte van het water kunnen leven zijn er daarin tegen anderen hoewel minder touwrijk die zich in grotere diepte ophouden. Er waren er zelfs op 1200 meter diepte onder een druk van 120 atmosferen. Ik wist dat men ooit vissen op nog grotere laagte gevonden had. Vissen? antwoordde hij? Zelden. Maar wat vermoedt of weet men bij de tegenwoordige staat de wetenschap? Het volgende kapitein. Men weet dat als men naar de diepte van de oceaan afdaalt het plantenleven eerder ophoudt dan het dierlijk leven. Men weet dat, waar men nog levende wezens vindt, er geen enkele plant meer groeit. Weet je duizend meter diep onder water leven en dat met klentok de held van de pozeen een levende zesder van een diepte van 2500 meter naar boven heeft gehaald. Men weet dat de equipage van de boeldok van de koningelijke Engelse marine een zesder op meer dan 4 kilometer diepte gevist heeft. Maar misschien zult geen zeggen kapitein dat men niets weet. Nee meneer antwoordde de kapitein zo onbeleefd zal ik niet zijn. Maar hij zei het verklaard dat die dieren op zo'n diepte kunnen leven. Ik verklaarde daar 2 oorzaken antwoordde ik.  Voor eerst omdat de verticale stromen ontstaan door het verschil in zout gehalte en door de dichtheid van het water een beweging voor oorzaken die genoegzaam is om het leven van zesterre te onderhouden. Juist zei de kapitein. Ten andere omdat als de zuurstof een levensbehoefte is men weet dat de inzeewater in plaats van te verminderen en dat de grotere waterdruk in de diepte de samenpersing daarvan in de hand werkt. Zo weet men dat antwoordde de kapitein een weinig verwonderd. Wel nu meneer de professor dan weet men het goed, want het is de waarheid. Ik voeg er nog bij dat de zwemblaas der wissen meer stikstof dan zuurstof bevat wanneer ze aan de oppervlakte van het water gevangen wordt toch daarin tegen meer zuurstof de ophoud, wat een bewijs is voor uw stelling. Maar laten we ons onderzoek voortzetten. Ik keek weer op de manometer. Deze wezen diepte van zes kilometer aan. We waren zeer het een uur aan de dalen. De nautilus daalde altijd door. Het ontvolkte water was bijzonder door schijnend en onbeschrijftig helder. Een uur later waren wij 13 kilometer diep en nog bemerkte wij niets van de bodem der zee. Toen we echter 14 kilometer gedeeld waren begon ik zwarte berchtoppen te zien die naar boven staken. Maar dat konden wel toppen van bergen zijn zo hoog als de Himalaya of de Mont Blanc. Misschien nog hoger. En dan bleef de diepte van deze afgronden onberekenbaar. De nautilus zong nog lager die tegenstaande de vreselijke drukking die hij onder ging. Ik voelde de stade platen in de vroeger trillen. De steunbouwte bogen zich. En de glazen van de salon schenen onder die druk naar binnen te buigen. En het krachtige vaartuig zou zeker bezweken zijn als het geen weerstand had kunnen bieden als een massief blok zoals de kapitein mij eenmaal verzekerd had. Terwijl wij raken links langs de rotsen voeren, zag ik nog enige schilpen en sommige exemplaren van zeesterren. Maar weldraar verdwenen ook deze laatste vertegenwoordigers van het dierlijk leven. En op grotere diepte dan 12 kilometer overschreet de nautilus de grenzen onder zee zijn leven, even als een luchtbalon die zich in de lucht hoger dan er voor het leven geschikte dampkring verheft. We hadden een diepte van 16 kilometer bereikt.  De nautilus onderging een druk van 1600 atmosferen, dat is te zeggen van 1600 kilogram op elke vierkante centimeter van zijn oppervlakte. Welke toestand heb ik uit. Deze laagte te bezoeken werd de mens nog nooit eens doorgedroren. Zie eens kapitein. Zou het u aangenaam zijn vroeg de kapitein er iets meer van mee te nemen dan alleen de herinnering. Wat wil je daarmee zeggen? Ik wil zeggen dat niets gemakkelijker is dan de fotograppen van deze onderzeeste streken mee te nemen. Ik had nauwelijks de tijd op mijn verbazing over dit nieuwe voorstel te tonen toen mijn verbaasdering op het dierlijk leven gegaan. Ik wist niet dat u het was, maar het was op dit nieuwe voorstel te tonen toen mijn op een wenk van de kapitein een fotografisch toestel in de zaal bracht. Door de wijd geopende ramen was de door het elektrisch licht bescheiden watermassa uiterst helder en door schijnend. Er was geen schaduw, geen afwijking of trilling in ons kunst dichtzichtbaar. De zon zou voor zulke in proef niet gunstiger kunnen geweest zijn. De nautelus werd door de schroef en de helling zijn er uitstekende vlakken in toom gehouden Het toestel werd op de onderzeze rotsen gericht en in weinige seconden hadden wij een buitengewoon zuiver negatief beeld. We maakten later afdrukken waarvan ik hier bij de afbeelding in grafure geef. Men ziet daarop die oorspronkelijke rotsen die het daglicht nooit heeft beschenen. Die benedenste granietklompen welke de krachtigste grondslagen der aarde vormen. Die diepe grotten in de steenmassa uitgeholt. Die overgetelijk zuiveren omtrekken, zich zo zwart aftekend als of een schilder uit de Vlaamse school zich gepenseeld heeft. Verderop een horizon van bergen een schone, golvende lijn die de achtergrond voor een landschap uitmaakt. Ik kan geen beschrijving geven van die gladden, zwarte glansige rotsen zonder mosplanten zonder een enkele vlek vreemd van vorm en onveriekbaar vaststaande op die zandbodem schitterend onder de stralen van het elektrisch licht. Toen de kapitein gedaan had, zei hij, we gaan weer naar boven, meneer de professor, we mogen niet te lang in deze toestand blijven en de nautilus niet al te zeer blootsteller aan de zookendrukking. Goed, laat ons dan weer naar boven gaan, antwoorden ik. Sta dan vast op uw benen. Voordat ik begreep waarom de kapitein mij die raad gaf, lag ik reeds op de grond. 