Opening Academisch jaar 2022 2023
Maar ik toch leraar verzoek hun barret af te nemen. Ik open deze academische zitting met gebet. Mogen de geest van wijsheid en barmachtigheid in ons allergroeie en tot volle wasdom komen. Gaat u zitten. As you might have noticed I'll speak in Dutch, but for those who cannot yet understand that language, simultaneous translation is available as you know. Dames en heren, nogmaals zeer van harte welkom bij deze academische plechtigheid bij gelegenheid van de opening van het academische jaar 2022-2023. Ik heet de leden van het zichtingindustrieur van harte welkom, Monseieur, de leden van het college van burgemeester en wethouders, maar uiteraard ook in het bijzonder onze sprekers. Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Ried van Genneb en haar vader, Feyn Joss, dat ik jou ook hier zie, ook een groot denkig over de vragen die hier vandaag centraal staan en de president van de KNW, Brilijn Dochterhomp of de dochterom die daar voor aan in de corona is gaan zitten. Feyn, dat u er allemaal bent, zonder uitzondering, welkom. Want namens de dekanen, namens onze medewerkers, namens het college van bestuur, vind ik het echt fijn om te zien dat er zoveel belangstelling is om dit academische jaar met elkaar te openen. In wat voor een tijd? Een tijd vol spanning en uitdagingen, die ook voor onze juist benoemde Universiteitsorgleraar Kim Putters, die in ons midden is, brede welvaart de nodige uitdagingen zal geven in zijn, hoe danigheid als voorzitter van de zeg. Maar goed beleid, ook Corine Prins zei het vanochtend nog in de krant, vraagt om denken in samenhangen, vraagt om nadenken, vraagt om lange termijnperspectieven. Studenten, in ruimige talen aanwezig, om jullie draait het dus. Jullie zijn de lange termijn, jullie geven daar met ons natuurlijk vorm aan. Het is fantastisch om te zien dat zoveel van jullie verantwoordelijkheid hebben genomen in besturen, in verenigingen, in de medezeggerschap en in onze universiteit. Ik vind dat werkelijk indrukwekkend, dat jullie generatie klaar staat om vandaag mee te luisteren wat hier gebeurt, op straks verantwoordelijkheid te gaan dragen. En ik wil ook, precies in het licht waar ze zitten, in die schuurband Student Assessor bij het College van de Stuur welkom heet, ervoor het eerst in die hoedanigheid. Names en heren, u heeft gezien onze universiteit heeft als motto Understanding Society. Ik heb het eens gezegd, misschien is het moeilijker dan ooit.  Een samenleving opdrift, in beweging, grote vragen, in samenhang. Weeselijk vandaag daarin talent, arbeidsmarkt. We zeggen wel eens, sommige zeggen wel eens, ach, dat zijn problemen, we noemen het een arbeidsmarkt en die markt loopt dat wel op. Zelfs als dat zo zou zijn, dan weten we dat er voldoende reden zou zijn om uitkomsten van markten op te beoordelen, in termen van waar de markt zelf misschien niet kan leveren. Lange termijn rechtvaardigheid, überhaupt de werkzaamheid van waar die markt voor bedoeld is. Betrokkenheid in een samenleving die onder spanning staat, die vraagt om wezenlijke antwoorden op niet altijd makkelijke vragen. Daarvoor zijn universiteiten bedoeld. Vrouw de minister, we zijn zeer erkendelijk dat u vandaag, in die rol, die verantwoordelijke rol, in die niet gemakkelijke tijd, ons wil inspireren met uw perspectief op vragen die daar spelen. En straks zullen we ruimde kans hebben om daarover ook echt in besprek te gaan. We zijn blij aan via u, wil ik ook namens onze academische gemeenschap, het kabinet danken voor de extra middelen die ons in het kader van die arbeidsmarkt gegeven zijn om jonge mensen met echte aanstellingen binnen onze universiteit weer ruimte te geven. En ik zal dus het gegevenpaard niet in de bek kijken. Maar ik zie wel glimlach u weet, anders heb ik wel een spreekwoord dat me helpt om het belang daarvan toch te onderstrepen. Maar in de academische gemeenschap zullen we nooit aardig kritische vragen te stellen en kritisch te kijken. We zijn er heel blij mee. Meer middelen eindelijk om de enorme werkdruk die jaren onder financiering geboren is aan te pakken. Maar als we dan toch even die bek kijken, dan moet me wel van het hart dat we echt kritisch mogen zijn op de transactiekosten die meekomen met de middelen. Sommige van nu weten dat ik wel eens de middag voor van zo'n zeehaven gebruik. Een universiteit is een ensemble van facultijten, van vakgroepen, van gepassioneerde medewerkers. En we maken nu mee dat in de financiering van onze universiteit in onze omgeving heel verschillende allocatiemechanissen met hele verschillende incentive structuren binnenkomen. Op zich onvermijdelijk. En we gaan het redden. Maar het is wel goed om op te letten dat de externe financiering niet zo danig wordt ingericht dat de interne dynamiek omhanterbaar wordt. Want ook onze academische gemeenschap vraagt om solidariteit, omdat we een gemeenschap zijn.  En het denken in sectorplannen, maar als één ding te noemen wat we van het hart moeten is eigenlijk als je het wel beschoudt, een beetje vreemd. Sectoren zijn er natuurlijk, maar maken we niet juist in onze samenleving nu mee dat het denken in de traditionele structuur en de traditionele sector ons vaak eerder in de weg zit om vernieuwing op stand te brengen dan dat het ons daarbij helpt. We moeten dus zorgen dat we niet de vraag van morgen met instrumenten en benaderingen van gisteren te lijf gaan. Dan mag u op ons rekenen en we hopen dat het kabinet collega is in het bewaken dat elke euro die wij niet aan onderzoek en onderwijs uitgeven maar in transactiekosten verdwijnen kritisch worden beëgend. Er is niets mis met goede administratie maar het dient uiteindelijk het belang van onderzoek van onderwijs en van het organiseren van maatschappelijke betekens en ja, steeds meer ook in de vorm van onderwijs dat buiten de primaire studentengroep een leven lang leren gaat bevorderen. U kunt op ons rekenen. Dus pas op met regiële KPI's met doelstellingen die worden bevoren. Ik denk dat onze collega's Julia de Schaatsma en David Peters vanochtend aan het C&D-bat hebben geantameerd dat echt de moeite waard is om het goed te voeren. We waren er hier in huis eigenlijk al volop mee bezig. Want samenwerken, interdisciplinary, academische vorming voor complexe vraagstukken dat is wat echt aan de orde is. Ik had van de week een mooi gesprek met een collega, Rick Pieters, hoogleraar in onze universiteit. Die rijkte me een heel decent artikel aan uit de Journal of Economic Perspectives. Dat gaat eigenlijk over het ombewerp van vandaag. Dus buitengewoon inspelen in het gesprek. Hier gaat uw lezing van het artikel ook aan for facts about human capital. Er ziet al nij vandaag om lang te spreken maar ik heb een citaat dat het artikel meegebracht. A growing body of work emphasizes the importance of non-cognitives or so-called soft skills like patience, self-control, consciousness, teamwork and critical thinking. While such skills are clearly important the very terms soft and non-cognitive reveal a lack of understanding about what these skills are and how to measure and develop them. Het is mooi dat Deming dan pleit om zoveeltaan higher order skills te noemen. En wordt dat in de context van deze universiteit natuurlijk ingenade wordt aangenomen.  Een wezenlijke opdracht om de hogere orde niet te vergeten. Weaving minds and characters, jullie, studenten, wij allemaal een grote verantwoordelijkheid om in complexe samenhangen opnieuw te leren denken. Ook de lange termijn, ik noemde nog een andere collega. Corine Prince, die verlochtte de naudaanigheid als WRF-voorster op het kabinet oproept om ons klaar te stomen voor scenario's waarin samenhang in een lange termijn wordt nagedacht. Dat bedoel ik niet alleen de killer winter, de nare oorlog en de mogelijke terugkeer van covid, maar meer principieel het gevoel dat we hebben. Dat onze samenleving misschien wel in de grondveste bedreigd wordt in wat hem uiteindelijk belangrijk en aangenaan voor ons allemaal maakt. Kortom dames en heren, talent, arbeidsmarkt en een samenleving opdrichtende verandering, we hebben vanmiddag denk ik een mooi onderwerp te pakken, waardig om een academisch jaar mee te openen. Welkom nogmaals, in het bijzonder, aan onze nieuwe studenten, aan onze gasten, maar ook nu allereerst aan het boegbeeld van onze wetenschap. De nieuw aangetreden president van de Koninkar-Nederlands Academie van Wetenschappen, prof. Amarele Dochteron. Zij is gespecialiseerd in bio nano science en ik heb eerder toegegeven dat het niet even de kerncompetentie van onze universiteit is daar op de andere kant. We weten dat juist in de academie inspiraties over disciplines heen nooit mag worden uitgesloten. Het is mij een grote eerbaar idee om aan jou het woord te geven. Ja, geacht aanwezig, dames en heren, studenten, medewerkers van Tilburg University, college van bestuur en mevrouw de minister. Allereerst wil ik u hartelijk danken meneer director, dat u mij heeft uitgenodigd om vandaag samen met u de opening van het academisch jaar in Tilburg te vieren. Het jaar waarin u bovendien het 95 jaar bestaand van uw universiteit viert alvast van harte gefeliciteerd. Ongeveer een jaar geleden was ik ook in deze zaal om getuigen te zijn van de afsreisreden van prof. Mark Groenhuizen, hoogleraar strafrecht, strafprocesrecht en victimologie. Eén van mijn leermeesters in het bestuur van de KNW, ik heb veel van hem geleerd. Helaas begrijp ik dat hij er vandaag niet bij kan zijn. Ik heb wel in het publiek een van onze nieuwe gekozenleden van dit jaar, prof. Bart Pornenbeers, hoogleraar quantitatieve marketing aan uw universiteit en ik zie er naar uit om hem aanstaande maandag officieel als nieuw KNW te mogen installeren in ons trippenhuis in Amsterdam.  Wel echt ook in het publiek is Christo Dorreliers, ik weet het niet, taalwetenschapper en promovendus verbonden aan uw universiteit en ons meertens instituut en zij is een van onze nieuwe phases of science. Het is voor mij een eer dat ik vandaag bij jullie aller universiteit te gast ben. Het thema dat u voor deze dag gekozen heeft, meneer Rector, is talent en arbeidsmarkt. Daar ben ik heel blij om. Er is wat mij betreft niet zo inspirerend als talent. Talent opdekken, bewonderen en met name faciliteren. Beschouw ik als één van de mooiste kanten van mijn beroep. En in mijn geval, het is al genoemd, is dat beroep allereerst het zijn van een experimentel biophysicus in de bio nanoscience die probeert te ontdekken hoe levende cellen nu eigenlijk precies werken. Met een lap bij de technische universiteit delft maar mijn beroek is ook leidinggevende binnen mijn eigen universiteit en bestuurde bij de KNW. En in al deze rollen is het werken met en voor talent uiteindelijk de inspiratie waarom. Vandaag richt ik mij vooral tot jullie. Studenten van Tilburg University. Waar zijn jullie? Boven ook denk ik. Ik ken jullie nog niet. Maar ben wel heel nieuwsgierig. Wat zijn jullie plannen? Ambities zorgen misschien. Waar staan jullie over 5 of 10 jaar? Hoe gaan jullie ons helpen? Dan mag ik wel zeggen zeer complexe vraagstukken van onze huidige maatschappij op te lossen. Jullie lijken daarvoor in ieder geval naar de juiste stad te zijn gekomen. Immers, wat Tilburg University drijft is understanding society om daarmee bij te dragen aan het oplossen van complexe maatschappelijke vraagstukken. Het thema vandaag is breder dan talent. Het gaat ook over de arbeidsmarkt en de wijze waarop jullie straks je weg zullen vinden in deze arbeidsmarkt. En ik denk dat het niet overdreven is dat de keuzes die jullie zullen maken samen met de keuzes van al jullie generatiegenoten bepalend zullen zijn voor onze toekomst. Daarvoor is naar mijn mening allereerst van belang dat jullie de gelegenheid krijgen je eigen talent te ontdekken hier aan de universiteit. Dat talent kan van alles zijn. Het is niet afhankelijk van wat je doet of op welk niveau je dat doet.  Maar het geven van uiting aan degene waar je goed in bent waar je inspiratie aan ontleent en waar jullie inspiratie aan ontlenen wordt nooit bepaald door iemand anders maar altijd door jullie zelf en hoeft dus bij definitie niet aan de verwachtingen van aan ander te voldoen. Wat een ander of in ieder geval de maatschappij wel van jullie kan verwachten is dat zij mee mogen genieten van jullie talent. Of dat nou bij het oplossen van de complexe vraagstukken van de toekomst is in de kunst of de sport. Daarbij hebben we ieder talent hard nodig op elk niveau en in elke discipline. Gelukkig hebben we in Nederland een baar aan mogelijkheden zoals minister Dijkgraaf dat gisteren in buitenhoofd noemde met aan elkaar complimentaire opleidingen in het MBO en wetenschappelijk onderwijs. Met technische en mens en maatschappij gerichte opleidingen wat nodig is om deze disciplines met elkaar te verbinden. Dat zal jullie niet ontgaan zijn dat deze verbinding meer dan ooit nodig is om de grote maatschappelijke problemen aan te kunnen. Of dat nu gaat over de toekomst van onze planeet of de toekomst van onze democratie. En de vraag die wij degene die lang geleden zijn afgestudeerd daarbij vooral moeten stellen hoe komt dat talent tot zijn recht en hoe kunnen wij daarbij helpen. Als je zoals ik de 50 gepraiseerd bent ontstaat de neiging te denken dat je het allemaal eens gezien hebt en kunt voorspellen hoe jonge mensen zich zullen gedragen. Gelukkig is dat niet zo. Het betekent ook dat ik niet kan voorspellen hoe jullie de toekomst vorm zullen geven. Dat is geheel aan jullie en ik kan dus maar één ding vragen verrass ons. Wat ik wel kan doen is een paar dingen noemen waar wij de afgelopen jaren aandacht aan hebben besteed en nog aan besteden. Om de juiste randvoorwaarden te scheppen voor het geval jullie talent straks een plek in de academische wereld krijgt. Hoe zorgen wij dat ook de toekomst van de academische wereld talentvol is. Voor de kwaliteit van elke organisatie inclusief de academische wereld is het verbelang dat ieder ledtalent zich kan ontwikkelen. Dat betekent allereerst een organisatie die gaat over diversiteit en vooral over inclusie. Hoe zorgen we dat ieders geluid gehoord wordt? Eén van de factoren die daarbij van groot belang is is een sociaal veilige werkomgeving of studieomgeving.  En vlak voor de zomer heeft een KNW commissie onder leiding van Naomi Elmers zij spreekt er vandaag over in Utrecht een advies opgeleverd waar ons door de vorige minister van onderwijs Ingrid van Engelshoven om gevraagd was. In een advies dat zeer innovatief is vormgegeven ik raad u aan het op te zoeken online Rijk deze commissie ons handvatten aan om een sociaal veilige veilige werkomgeving te bewerkstelligen. Het kernwoord hier is preventie. Hoe raken we doorlopend met elkaar in gesprek over de vraag hoe we willen samenwerken om te voorkomen dat de problemen pas adresseren als ze uit de hand gelopen zijn. En dit na een jaar zullen we met dit thema verder aan de slag gaan en we hopen dat ook de universiteiten er een voordeel mee zullen doen. Het andere traject waar de KNW samen met de universiteiten nauw bij betrokken is, is het nieuwe erkennen en waarderen. Dit gaat over het waarderen van ieder talent dat voor het op hoog niveau functioneren van de akkernemische wereld noodzakelijk is. Waaronder natuurlijk onderzoek en onderwijs maar bijvoorbeeld ook leiderschap. Vaak zijn afdelingen bijvoorbeeld zodanig van externe financiering afhankelijk en veranderd gelukkig ook iets in die situatie dat er geen ruimte lijkt om iets anders dan succes in onderzoek of het binnenhalen van onderzoeksfinanciering te waarderen. Maar dat leidt niet tot de beste versie van onszelf of het effectief benutten van al ons talent. Dus nadenken hoe we dit meer in balans kunnen krijgen is van groot belang en het wel, ik denk niet dat dit een makkelijke opgraaf is. Het zal niet automatisch de stress bij jong talent alleen maar verminderen. De ene hoepel door de andere hoepelvervanger kan bijvoorbeeld niet de bedoeling zijn. Ik zeg zelf altijd, kwaliteit waarderen is hard werken en hoe we dit doen, langs welke als dan ook, zal altijd een onderwerp van een lopend gesprek moeten blijven. En omdat we opereren in een internationale context niet alleen doen, maar vooral ook niet bang zijn om voorop te lopen. Het is denk ik mooi om te constateren dat elders in Europa het Nederlandse voorbeeld met belangstelling gevolgd en soms ook opgevolgd wordt. Overigens heeft ook de pandemie sommige van deze problemen in ons bestel nog eens duidelijk bloot gelegd.  Het report The Pandemic Academic van de commissieonderleiding van Natalie Helberger ook net uitgekomen laat zien hoe de pandemie de ongelijkheid de wetenschappers hier en daar zelfs vergroten. De mate waarin verschillende groepen wetenschappers werden getroffen door de pandemieverscheelde sterk. Het gaat om verschillen tussen discipline's tussen jonge en gevestigde wetenschappers mensen met en zonder vast contract mensen die meer of minder digitaal vaardig zijn. Tussen wetenschappers met en zonder substanciële zorgtaken voor jonge kinderen en het turns eens te meer aan dat het belangrijk is voor de talentvolle toekomst dat er binnen de wetenschap een eerlijk speel wordt voor iedereen ontstaat. En bij dit traject is het de input van jonge onderzoekers in mijn ogen van het meest wezerlijke belang. Ik ben er nog blij dat onder andere en niet zeker niet alleen maar ook onder andere de jonge academie onze jonge academie zich sterk voor dit traject inzet. Ook om mooi om te zien dat de jonge academie morgen op 6 september uitbrengt van de Beginners Guide to Dutch Academia. Om buitenlandse maar misschien ook Nederlandse onderzoekers uit te leggen hoe ons academisch systeem nu eigenlijk werkt. En dan toch als laatste ook nog even over de arbeidsmarkt. Op dit moment werkt er een commissie om de voorzitterschap van Meaio van Praag aan advies over de waarde van wetenschap. Net als een eerder advies uit 2018 gaat dit over wat de maatschappelijke waarde van wetenschappelijk onderzoek is en hoe dat het best in kaart gebracht kan worden niet eenvoudig. Het eerdere advies maatschappelijk impact in kaart onder voorzitterschap van Richard van de Zanden wijst daarna drukkelijk op dat het juist uit opleiden van jonge mensen een van de grootste vormen van maatschappelijk impact is van instellingen voor wetenschappelijk onderzoek. De 10.000 studenten die jaarlijks afstuderen gaan in de tijd of de art-kennis de maatschappij in en deze kennis kunnen ze direct toepassen bij bedrijven, overheid en maatschappelijke instellingen. Het is dus van groot belang onderwijs een onderzoek niet te zien als verschillende pijlers maar als twee kerntaken die elkaar versterken. Juist als het gaat om impact op de arbeidsmarkt. Goed, voor zover de KNW en wat wij proberen te verbeteren voor de KNW als laatste paar minuten wil ik graag talent laten zien waar ik zelf als student en later als leidinggevende door geïnspireerd raakte.  Tijdens mijn tijd als natuurkunde student in Groningen lang geleden, 1 jaren 80 mocht ik graag dansvoorstellingen van het Nederlands danstheater bezoeken. Ik werd altijd het meest geroerd door stukken waarbij groepen dansers in harmonie dansten. Ik heb geen perfecte harmonie maar met oog voor kleur en symmetrie. Al dacht ik nooit echt naar over de betekenis. Ik laat straks een kort voorbeeld zien aan het einde van mijn betoog uit het ballet Falling Angels van de technische choreograaf Jiri Kilel. Uitgebracht in 1989 tijdig het tijdens tegen het einde van mijn eigen studie. Later bij mijn inalgerele reden in Delft toen ik leiding gaf een jonge afdeling met een grote groep startende assistant professors liet ik dit ballet zien om uit te leggen hoe inspirerend het samenbrengen van internationaal talent kan zijn. Zowel in de wetenschap als bij dit ballet komen jonge talentvolle mensen bij elkaar om samen iets van hoge kwaliteit te genereren. En daarbij is het nadrukkelijk niet alleen hun eigen talent wat van belang is maar ook dat ze samenwerken en uitdagen elkaar succesgunnen. In het stuk is bovendien te zien hoe individuen zich kunnen onderscheiden al kan werken ze samen in een groep. Niet andere iedere danser doet op elk moment hetzelfde en draagt juist daarmee bij aan een geheel en het voorbeeld wat u straks zal zien is daar een voorbeeld van. Overigens is online nog veel meer te vinden wat de choreograaf met dit stuk bedoeld heeft. Ik geef jullie hier slechts mijn eigen interpretatie en voordat we het stukje laten zien voor wie het aanspreekt het werk van Kilian is ook dit seizoen te zien bij het Nederlands danstheater vanwege de 75ste verjaardag van de choreograaf het programma begint 22 september met een eendmalig optreden hier in Tilburg op 30 november dus ik kan het u van hard te aanraden dat we nu even naar deze mooie dansers kijken. 