Tijl Uilenspiegel in Vlaanderen | Jan Bruylants | Historical Fiction, Myths | Talkingbook | 2/10
Boek 1, hoofdstuk 17 van Thijl Eilerspiegel in Vlaanderen. Deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten, opname door Bart de Leeuw. Thijl Eilerspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands. Boek 1, hoofdstuk 17, hoe de neus van trouwens moeder Eilerspiegel bij de rector buitenkreeg. Zoals in het vorige hoofdstuk gezegd werd, was Eilerspiegel bijzonderlijk gelast de lidend ontvangen die zich bij afwezigheid van de rector aanboden. Thijl kwet zich wonderwel van deze taak. Als het liden van aanzien waren, die kwamen, dan deed hij zich voor als onderdaarne gediedaar van zijden heer en het was op de beleefde, de ootmoedigste wijze dat hij de boodschap ontving. Waar het pas gaf, wist hij echter in kwinkslag of in sneedig gezegde te plaatsen, maar dat werd dan ook weer zo hoffelijk gedaan door een knicht in de eerbiedigste houding dat de bezoekers geen reden konden vinden om het hem oevel op te nemen. In het algemeen sprak ieder met de grootste lof over de bediende van de rector, die vier op Thijl was en erop pochten de slimste knicht van Leuven te bezitten. Een boergen kwam er een boer in, lang als een dag zonder eten, maag als een stopnaald en met een grote neus, scherp en plat als een kapmes en vroeg of trui te huis was. Zeker zei Thijl, ik zal haar roepen. In de keuken gekomen sprak hij tot tewijd, trui, er is een neus die u zou willen spreken. Ik geloof dat er een oud wij van hangt, maar ik ben er niet zeker van. Nu bleek het dat het de moeder was van trui. Deze laatste bracht de boer in in de keuken sprak geen afkeurend woord tot eilenspiegel, maar hij vertoonde een gelaat zo boos als hij er nog nooit een gezien had. Had ik dat geweten, zei de puit en hij zat vast op het ijs, mondpon de Thijl. Gaat slecht aflopen als die ouwe weg is. De moeder van trui ging heen en de meid opende de mond niet, alleen haar woedende blik viel weer op de knicht. Het bleef daarbij, tot Rector thuis kwam. Niet zodra was hij in de eetkamer of trui was bij hem en Thijl die aan het sleutel gehad luisterde, vernam het volgende gesprek. Heer Rector, nog hele verlaten kurdienst, ik heb er genoeg van.  Wat is er dan gebeurd, trui? Die tomme knicht heeft mijn moeder beledigd, die mij een bezoek bracht. Zo, dat is erg, hij noemde haar een neus waar een oud wijf aan hing. De Rector beet zijn lippen bijna ten bloede om die te lachen. Hij hier buiten, of ik, zei Trui besloten. Het kampt, zij haalde kein, maar hij lag onder, murmelde Thijl, als hij door de beesten ontboden werd. Je hebt truismoeder zwaar beledigd, zei de Rector op gestrenger toon. Waarom? Ze heeft toch zo een verschrikkelijk afhangbracht op haar gevel, zei Thijl. Gehoord het nu zelf, kreeg Trui. Ik gebied u met meer eerbied over de moeder van trui te spreken. Het is goed, sprak uit de spiegel. Ik moet u ten opmerken dat haar moeder een zeer klein neusje heeft. Zwijg, deugd niet, riep de meid, en bespot de moeder uw broeders. Is het u nog niet voldoende, vroeg Thijl? Ook goed, gelieven in aanmerking te nemen, heer Rector, dat de moeder van trui geen neus heeft. En dat laat ge toe. Ik ga hier dadelijk weg. Dat heb ik van u niet verwacht, heer Rector. Moest ik u zo lang trouw en eerlijk dienen om al dus bespot te worden in uw tegenwoordigheid. Gij zult Trui verschoning vragen, sprak de Rector tot aan de spiegel. Ommiddelijk, hoort je het? Met plezier, antwoordde Thijl, en zich tot de meid wendende. Je vrouw Trui, ik heb gezegd dat uw moeder een lange neus heeft. Het is waar, ik vraag u om verschoning, ik heb ongelijk. Director kon bij dit steden gezegd en glimlach niet bedwingen. Zooks maakte Trui nog woedender. Ik heb er genoeg van, kreeg hij. Hey, of ik? Ik wil hem niet meer zien. Het doet me spijt, zei director tot Thijl, maar ik houd te veel van Trui om haar te laten gaan. Ik ontsluien u uit mijn dienst. Hier is uw geld. Ga in vrede en tracht uw geest beter te gebruiken. Het doet me spijt. Mij ook, antwoordde Thijl. Vaarwel, heer Rector. Toen wende hij zich tot Trui in spak. Het is te betreuren dat brave mensen omringt zijn van deugnieten. Je vrouw Trui, bergen ontmoet hem ook al dan niet, maar meiden en knechten wel. En als ik uw moeder ergens zie, beid ik haar neus af. Dat zal hem leren.  Uit een spiegel klop naar zijn kamer, maakte een pakje van zijn kleren en verliet de woning van de Rector. Het einde van hoofdstuk 17. Boek 1, hoofdstuk 18, van Thijl Euler Spiegel in Vlaanderen. Deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten. Op het namen door Bart De Leeuw. Thijl Euler Spiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands. Boek 1, hoofdstuk 18, hoe Euler Spiegel pelstkleren wies en op de vlucht moest gaan. Het zal nog lang duren, eer ik de waarheid zeg, zei Thijl. Ik weet nu hoe gevaarlijk dat is. Ik heb in de boek van Nelle gelezen dat de waarheid in een put zit. Als ik wist waar, ik zou ze toch niet uithalen. Kinderen die hun vinger verband hebben vrees in het vuur. Daar nog enige straten te hebben op en af gegaan, bleef hij stil voor een herberg, waarvan het uithangbord luidde in de volle beker. Als het daar binnen is, gelijk het uithangbord, dan moet het er houdbaar zijn. Ik sla er met tent op tot ik een andere bediening heb. Deen van het vetwaggelende waardin kwam tijdiggemoet. Kan ik hier vernachten, vroeg hij? Zeker, zo lang gewild. Geef mij een potbier, maag er het tang. De waardin keek hem verwonderd aan. Ja, ik zeg maag er het tang. Ik heb geswooren nimmel de waarheid te zeggen. En in een kuur levende vetbol noemde, gezout boos op me zijn. Geziet er reeds verborgen uit. De waarheid teugd niet. Gezijd een zondelingenkerl. Ik zal maar mannen schroepen. Die houdt van zulke guiten. De baas uit de de volle beker was een struiskekerl met hoogrood gelaad en een dikke neus. Een soort rode spons met puurper door aardigd, zodat duidelijk bemerkte dat de hospice veel in de wijngaarten de zieren wandelde. Ringt ge een beker met mij, vroeg uit de spiegel, ik zie wel dat geniet gewoon zij te drinken, maar eenmaal is geen gewoonte. Een enkel bekertje? Duizend, zei de waard. Het getal doet niets te zaken, als de maag maar groot genoeg is. Er is langs boven en langs onder de gat in, het loopt er door. Tap dan een dubbele beker. Duizend, herhaalde de waard. Ze klonken en dronken en teil had er iets enige potten geledigd, als de basum voorstelde voor een paar half-liters bier te dobbelen. Aan de spiegel gaf toe en verloor. Willen we herkalsen, vroeg zij mede-speler.  Tijd gaf toe en verloor opnieuw. Niets is aantrekkelijker dan het spel. Wie wind wil nog meer winnen, wie verlies wil zijn schade terug inhalen. Onze held liet zich meeslepen, dobbelde op het laatst voor geld en staakte slechts het spel als alles wat hij bezat in de handen van de basum. Nog een warp, zei deze laatste. Nee, zei Tijd beslist. Het is genoeg voor vandaag. Ik geef nog een pot. Dat mag je wel doen, naar zoveel geluk. Als de waard in de kelder gegaan was om het bier te tappen, zei een man die tijdens het spel was binnengekomen en het bij de tafel had staan naa kijken, gezet in vreemdeling. Ja en nee, zei Tijd, ik woos leg zijn maand te leuven. Gekent de baas uit de vallen beker niet. Het is de eerste maand dat ik hier kom. Hij speelt met false dobbelstenen. Meer kon de man niet zeggen, want de HBG verscheen met twee kruiken. Dat is van het Patersvaartje, sprak hij. Onder het ledige van zijn beker dacht uit de spiegel, ha, hij heeft mij bedrogen. Dat zal zo niet aflopen. Ik ben mijn geld kwijt, maar het zal die aard bij je neus geen baat bijbrengen. Uit de spiegel laat zich niet ongestraft in de kleren steken. De dikke waardin die uit gegaan was, kwam terug binnen met een pelsenmantel op de arm. Weet genu, spakt ze tot haar man, hoeveel de pelsenwerker vraagt om die mantel te reinigen? Een halve kroon. Dat geef ik nog in geen vijftig jaar, want denkt hij wel niet. Het is een schande, zei Tijd. Vind je dat ook niet? Laat mij de mantel eens van daarbij beschouwen. Kent geen iets van. Of ik, ik ben vijf jaren bij een pelsen. Hij onderzocht het kledingstuk. Ik was een zes van deze aard voor een halve kroon. Wil ik die mantel eens reinigen? Hoeveel zal dat kosten? Tien maarten melk en een grote kopere ketel. Ik zal dat kostenloos voor je doen, nu ik hier toch ben. De melk werd gehaald, de kopere ketel op het vuur geplaatst en uile spiegel lichte er behoed saam de pelsenmantel in. Hij zal er fonkel nieuw uitkomen, spakt hij. Hij zal er vonkel nieuw uitkomen. Nu moet ik gemalen blutsteen hebben. Dat ken ik niet. In de eerste de beste drogerij zult ik dat vinden. Spoot u.  Ik vlieg, zette waardin en wachtelde haastig de deuraat. Toen ze weg was, kreeg Tijl, donmor. Ik vergad haar te zeggen dat het rode blutsteen moet zijn. De witte deugd niet. Nu vloog de baas ook de deuraat zijn vrouw achterna. Uile spiegel stookte het vuur goed aan. Daarnaast poedde hij zich naar buiten, deed de deur de herbeeg op slot en schreef er met een stuk kruid de volgende woorden op. Hier speelt men met false dombelstenen en kookt met pelsen. In de naast bijgelegen drogerij was gemalen rode blutsteen een niet gekend voortbrengsel. Zo kwamen waardin en waardin bij een tweede handelaar die even minwist te zeggen wat blutsteen wel zijn kon. Een derde bevond zich in hetzelfde geval en de waard zettelt zijn vrouw. We zullen beide slecht begrepen hebben wat de jongenbal gezegd heeft. Laat ons terugkeren. Als nu mijn pelsman niet bedorven is, meende de vrouw. Toen ze het opschrift op hun deurlazen verloekten de baas als een ketter en de waardin slaakte luide jammerklachten. Een slotmaker kwam een half uur later opdagen en opende de deur. Hoe de pels een mantel gesteld was, dat kan de lezer weten als hij uit de spiegel stelsel voor het rijden van zulke kledingstukken eens wil beproeven. Het einde van hoofdstuk 18. Boek 1, hoofdstuk 19 van Thijle Uilerspiegel in Vlaanderen. Deze LibriVox opname is vrij van oudteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. Thijle Uilerspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands boek 1, hoofdstuk 19 van een moedige waard en een tode wolf. Uilerspiegel had plechtige zwooren zich te beteren en hij hieldwoord. Wie mij geen kwaad doet, zei hij, zal ik geen leed meer berockenen. Ik wil werken voor mijn dagelijks proot. Mijn nieuw bedrijf, het Pelsreidige zal mij echter niet veel oprengen. Wie werken wil, vindt arbeid en onkruid gaat niet verloren. Ik zal op mijn weg wel mijn kost bekomen. Tegen de avond kwam hij op een hoeve en vroeger om de nacht te mogen doorbrengen. Zolks werd hem geredelijk toegestaan en men ruimde hem zelf zijn plaats in bij de Haart. Hij praat er met de Liede wat tussen Joris Weerd, waar hij nog geen kwart uurs vallen verwijderd was, bij de Schout en Knecht nodig was die lezen en schrijven kom. Ik kan lezen, zei Thijl, en schrijven zal ik wel leren.  Hij sliep op het hooi in de schuur, gelijk een koning op een donse bed het niet gerust er zou kunnen. En smorgens vroeg was hij op de baan van Weerd. Hij melde zich bij de Schout aan, die hem dadelijk in dienst nam. De man moest in Knecht bij zich hebben die lezen en schrijven kom, de moeite slaagde hij er in zijn naam te zetten en lezen had hij nooit geleerd. Hij had zichzelf, even als zijn vader, in de Nijverheid omhoog gewerkt en terwille van de lieve duiten de plaats van eerst de magistraat bekomen. Aar de Spiegel besloot daar geruimertijd in dienst te blijven, want hij had er geen zwaarwerk te verrichten en ontving een mooi loon. Hij was eerder de bijzonder secretaris van de Schout aan zijn Knecht en leerde op zijn meesters kosten en de gemeentesicretaris de Edelis Schrijfkunst. Thijl was een trouwbezoeker van de heilige Joris teweerd, een herberg die door de bijzondeste inwoners van het dorp bezocht werd en waar onze held, dankzij helderig geest en zijn welbespraaktheid het hoge woord voorde. De waarde uit de heilige Joris was een hartstortelijk jager die op zijn Nimrods-avonturen pochten, zoals ieder jager die voor zichzelf eerbied koestert en die de verschrikkelijkste geschiedenissen wist op te dissen, waarin hij natuurlijk een hoofdrol vervulde. Euler Spiegel had de bandereed dikwerf doen blozen door hem zo slim te ondervragen dat hij de draad zijn geschiedenis verloor en zo voor heel het gezelschap belachelijk te maken. Dat was echt geen les voor de waard want een paar dagen later ging hij weer aan het verhalen van jachten op wolven, beren en andere wildgedierten. Vroegerspakken wel eens van een leeuwenjacht toch sinds Thijl zijn herberg bezocht, maar hij wilde dit groot maar onverlet gelaten. Een avond vertelde de gemeentesicretaris dat hij in een bos van Luxemburg eens door een wolf die waarschijnlijk bijna dood van horen was, werd aangevallen. Hoe hij zich met zijn stok van hopen had verdedigd, hijl in de vlucht had gezocht en een half dood van angst op een hoever was aangekomen. De waarde uit de heilige Joris luisterde glimlachend naar het verhaal en als het geëinigd was, gaf hij in de blik voor de secretaris en dat al voor een wolf. Met een stok gewapend wil ik door een bos gaan dat zwart ziet van de wolven. Die dood liggen, sprak Thijl.  Nee, levende wolven. Ik zou me weer te verdedigen en opgevreed te worden dat er zelfs geen beentje zou overschieten. Een paar jaar geleden laat maar, zij uit de spiegel, weer kennen die geschiedenis. Gelukkig voor u kom er teweerd geen wolven. Daar zei het gemis in, de secretaris. Tijdens de strengen winters, zoals we er tenzijn beleven, komen de wolven tot hier. Zo, zij Thijl. Dat is goed om weten. Als ik er één op moet, zal ik hem verzoeken en ogenblik te wachten en ik kom de baas hier roepen. Toen ze zavonds huiswaarts gingen, sprak Thijl, die in eindweegs nadenkt dat voortgestapt, waar moeten de baas uit de heilige Joris dat snoever toch eens afleren. Wee daarvoor uit de spiegel. Hoe denk jij er hierover? Daardoor de uit de spiegel kort en bondig had verklaard wat hij doen wilde om de moedige waarde eens goed te les te spelen, waren al in het bed zijn voorstel eens en besloten des anderen daaksreeds tot de uitvoering over te gaan. Als Thijl thuis kwam, ging hij regelrecht naar de zolder waar hij wist dat het wolvenhuit bewaard werd. Het beest werd door de vader van de burgemeester geschoten. Had geruimetijd als familie gedengstuk verdiend en was op het laatst in een koffertrecht gekomen en onder de pannen geplaatst. Dat gebeurd wel meer met familiegedengstukken. Onze helpt nam de wolverpels mee naar zijn kamer, neiden met een bekdraad en een elst de huid zo goed mogelijk samen en vulden ze op zodat hij op het laatst min of meer de gedaante van een wolver kreeg. Voelt daarover zijn arbeid stiep hij glimlachend in. De volgende avond kwam Thijl niet naar de vergadering. De andere gewone bezoekers, de meeste wat er geen gebeuren, praten en lachten luid en waren meer uitgelaten dan andere dagen terwijl ze de waard aan de klap hielden. Uilenspiegeld wong middelerwijl langs de achterdeur in de keuken, plaatste de wolf tegen de haart en stak op een schoentje van het kind van de baas in de muil. Daarna kwam hij langs de voordeur in de herbeg en berichte de waard dat er in de omtrek van het dorp een wolf was gezien geweest. Er werd die avond meer dan hij gewoon te gedronken Ieder wachtte naar het ogenblik dat de waard in de keuken zou gaan, maar hij bleef rustig zitten.  Er haalde mij al een drongen hierop aan dat ze klanten zouden naar huis trekken toch geen schijn na toe lustig gevoelen. Je kunt hier blijven, sprak de baas eindelijk ik moet mooi gevoeg uit het bed op naar de markt te gaan en haak naar rust. Goedendag vrienden, ik zal Jan de knekt weken dan kun je drinken tot mooi gevoeg. Misslukt zijn de gemeentessecretaris als de baas de herbeg verlaten had. Geen sinds sprak Arne Spiegel laat mij maar doen. Toen de knekt verscheen met domme blikken, nog half ingeslapen zegt de tijl. Jan haalde herbegens uit de haart. De knekt gehoorzaamde ging in de keuken, sloeg vuur bemerkte de wolf slaakte een kreeg en eilde langs de achterdeur naar buiten. Het spel gaat beginnen ja of de tijl. Ze wachten enige ogen blikken toch de knekt keerden niet terug. De baas moet beneden komen zei Arne Spiegel hij begaf zich naar de trap en riep voor de tuivel, krijgen we nu drinken ja of nee. De knekt is beneden, antwoordde de waard dat is niet waar. De keroes al terug is een bed gekropen zijn dachtte hij bij geer en hij riep tijlt zo dat is goed. Het meisje kwam zo slaperig als Jan naar beneden en toen ze op verzoek van de drinkenbroers licht in de keuken maakte om de hespuit haar haar te nemen, zag ook zij de wolf die de kaars vallen en vluchte gillend de kelder in. De waard hoorde om hulp roepen hij kwam in de herberg gelopen en kreeg woedend, gaat dat nu ophouden? Het is wel de moeite waard zei tijl omdat de kniske een kneep wil geven houdt ze als een varken dat gekeeld wordt en vlucht ze de kelder in. Ik verzoek u vriendelijk naar huis te gaan. Dat willen we doen spak uit de spiegel als we nog een pot bruine en een snede hesp krijgen. Niets meer. Dan blijven we hier tot mooi genochtend. Ik zal de burgemeester eens op de hoogte stellen van het leven dat zij knekt leid. Toewel zie niet de ombaske je kunt dan uw heilige joren sluiten want niemand van ons zet nog een voet in uw huis. Die bedreiging maakte indruk op de waard desto meer dat de anderen thuis gezegd met een goedkeurende hoofdknik beamen.  S'avonds grote knechten s'morgen ze het hoofd niet kunnen rechten mochten de baas gezult uwe pot en uwe hesp krijgen maar trekt er dan vandoor. Dat beloven we, zei tijl. De baas ging in de keuken sloeg vuur en kwam zo bleek als een noek in de gelachkamer gelopen een wolf! Een wolf! Waar? In de keuken stottet de bevende man. Hier is een stok, sla je erop los? Nee, nee! Al zag uwe keuken zwart van wolven gezout het nog op los gaan lachtte de gemeente secretaris. Aanschouw de moedige man de jager die nooit bevreesd is sprak uit een spiegel. Het klammen zweet breekt hem uit en dat al voor een dode wolf. Een dode wolf vroeg de baas en de moed voelde terugkomen. Tijl bracht het opgevulde dier in de herberg. De waard stond als van de hand gods geslagen. Dat er gelachen werd hoef niet gezegd en het was slecht dat de herberg hier beloofd had zondags daarop volgens een ton bruin er te zullen ten beste geven en nooit meer op zijn moed te poggen dat de weer te daar eens beloofde geeft woord van het voorgevallende te zullen vertellen en haar zwaarts gingen. Wie het aan het klok zo hing weet niemand van het dorp het volgende deuntje tot grote ergenis van de waard. De bazaar te Sint Joris die is van niets vervaard waarvoor een dode wolf loopt hij gelijk een paard. De bazaar te Sint Joris die is van niets vervaard. De gemeentesecretaris heeft altijd gedacht dat eilenspiegel het nietje vervaarderd had. Het einde van half stuk 19 Boek 1, half stuk 20 van Tijl Eilenspiegel in Vlaanderen Deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart Tellil Tijl Eilenspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilans Boek 1, half stuk 20 hoe Tijl schoenmaker werd en zijn ambacht verstond. Tijl zou Tijl niet zijn geweest in die hij lang op één en dezelfde plaats zou hebben verbleven. Ook werd in hem het verlanger om zijn geboorte streek en zijn geboortehuis terug te zien met de dag heviger en heviger. Onoverwinnelijk op het laatst zodat hij er op een mooie ge niet langer kon aan weder staan. Hij maakte zijn meester bekend dat hij naar Brugge wilde reizen en hoe de schouter ook op aandroom hem verhoging van loonboot en was aan zijn besluit diets te veranderen.  Een paar uur later was hij de baan op, snel voortstappend als wilde hij die avond nog zijn doel bereiken. Reed dacht hij eraan maar zonder een vast denkbeeld over te vormen te Brugge neler te huwen en dan met haar opnieuw doorvlaanderen door het vaderland te reizen niet meer als poetsenmaker maar als kampioen voor recht en waarheid. Dan zou de provincie van Nelle de Hex zich bewaarhijden. Met gezonde borsten het hoofd vier in de lucht stapte tijl over de baan. Trots was hij op de dekbeelden die tansen zijn brein opschoten. Gelukkig over het licht dat zo plots in hem was opgegaan hem in doel in de weide wereld aanwees. Maar na enige ogenblikken maakte die grootste gedachte plaats voor anderen die een minder hoge vlucht damen. Ik zal niet ver lopen, zodat hij en Brugge niet spoedig bereiken want mijn beurs is zo plat als een kruisduit. Had ik nu maar teweerd het sparen geleerd. Ik kan toch niet als landloper te Brugge komen en zo voor Nelle te dammen verschijnen. Dat gaat niet. Ik moet er straks steden te verdienen maar ook nog geld over te houden. Hoe ga ik dat aan boord leggen? In het eerste dorp het beste moet ik van de nood een deugd maken en beproeven een baas te vinden die vet betaalt en weinig werk van zijn gasten verigt. Het beroep dat hij uithoefd hoeft me niet te bekomen en ik ken er niet één. Ik ga erop los en uilenspoegel was weer alles vergeten en lustige deutje vluitend stapte hij wel gezind voort. Hij reisde verschillende dagen en verbleef in verschijtende dorpen maar nergens kon hij het verlangde werk vinden. Wel boodzichtig legen het aan hier en daar 1 of 2 dagen op een hoever aan de arbeid te gaan maar dat werd slechts met kost en dag verblijven goed en tijd werd hij geen munstuk rijkere mede. Zo kwam hij te oudst. Hij slenderde daar langs de straten weer op zoek naar werk en hij keek er des te beter naar uit en de dag niets meer had te verteren gekregen en dan ook onbam hardig grolde. Hij had zich reeds op een paar plaatsen aangeboden bij een smid en een timmerman toch derge zat met een gast nodig.  Zo gebeurde het dat uit de spiegel er begon op te verzinnen welke poed zij zou uithalen om die dag aan de kost te geraken. Daar werd opeens een aandacht gewekt door een groep burgers die ten einde van een smal blindsteegje voor een huis geschaard stonden in een lachte dat het een aard had. Wat mag daar gaande zijn vroeg thuisig af. We zullen wel eens gaan kijken, want we hebben tijd genoeg. Daar is misschien iets te verhapzakken. Hij zat op de groep toe en bemerkte een man die een vrouw bij de schouders vast hield en hij zo met geweld heen en weer schudde. Als een stort doet kwamen allerlei scheldwoorden uit de mond en vrouw en de menigte lachte en hittste de man even als de vrouw aan. Zodra het tijl gezien had wat er gebeurde weerpijdenomstanders opzij dronk vooruit en diende de man met de vuister op iedere voorraam een zo stevige slacht toe dat hij een kreeg van pijn niet hoort en de vrouw los niet. Deze zette het op een lopen en was op minder tijd dat er nodig is om het te zeggen uit het straatje verdwenen. De man die haar zogel behandeld had weerp zich op tijl en wilde onze held in de lende grijpen. Hij had echter zonder uile spiegel hendigheid en grote kracht gerekenen en eer hij goed wist wat er voor viel had hij van tijdens hoofd een stoot in de maag ontvangen en lag wijd uitgestrekt op de weg te spartelen. De toeschouwers jaagten toe klapten in de handen en vonden het spel allervermakelijkst. De man krabbelde recht en sprong weer op tijl toe. Deze baal echter ontvinden hij zo'n welgedreide klap om de oren dat hij weer struikelde en viel. Hij stond weer op, maar hij kon op haar spiegel toe te springen en bleef deze laatste met grote ogen aanstagen met de bedrukt gelaad en zonder een woord te spreken. Tijl had hem ontsagging geboezend. Ook aan de toeschouwers want weerkracht wekt steeds eerbied bij de mensen. Dat is nog zo. Dat is altijd zo geweest. Dat zou hoogst waarschijnlijk zo blijven. Een paar forzige armen zullen steeds meer ontsag afdingen dan de fijnste reden. Waarom heb je die armenvrouw mishandeld? Stou de tijl de man toe. Deze haalde de schouders op en antwoorden niet.  Maar een burger uit de groep omstanders, trad voor uitenspraak, acht jong mens, maakt u daar geen kwaadbloed in. Dus hier alle dagen hetzelfde. De mooi verwijt hier de ketel dat hij zwart is. Onze schoenmaker spreekt dappig de beker aan en zijn vrouw kan er even goed mee weg. Gij zal het zeggen, dan hebben ze elkaar niets te verwijten. Zodra ze de nodige potten bruin en naar binnen gegoten hebben, beginnen ze elkaar de zonderlinkste scheldwoorden naar het hoofd te sniggeren. En als schut de schoenmaker zijn weder helft hiervoor de deur eens goed uit alsof hij het bier er zo kon uitkrijgen. We laten het kop op het tijden. Het is de vreugde van ons straatje. Zo, zei de tijl. Gehad me moeten verwittigen. Als ik zie dat een vrouw mishandeld wordt dan beginnen de handen mij te jeuken en ik moet ze uit de mouwen steken. Vandaag is het bijzonder prettig geweest, zei de aalstenaar. De vrouw was niet alleen dronken, maar de gast was al even erg aangedaan door het gastenad. Eerst heeft de baas en zijn gast een priegeling toegediend en dan aan zijn vrouw. Het geluk vliegt en je moet het trachten te vangen, dacht uit de spiegel en zich tot de schoenmaker wennende, ga binnen. Ik moet u spreken. De man die op de drempel van zijn deur schapt en als stijl in de kamer was weer bij de deur dicht. Ga zitten, heerschap. Ik ben zo weinig heerschap als jij, sprak de ander. Heb je uw gast een randseling toegediend? Hij had mijn leder naar de bliksel geholpen met zijn dronkenzinner. Hij zou hier niet meer terugkomen, dat hij durft. Ik breek hem hal zijn benen. Je hebt dus een gast nodig. Ja, neem mij. U? Zijt geen schoenmaker? Of ik u neem eens al? Zo sterke kerel. Gekunt van u af hier blijven? Dan zullen ze hier in de buurt wat meer ontzacht voor me hebben. Ik betal u een dubbel van een gewone gast. Gaat dat? Natuurlijk. Afgedaan, kom. Daar gaan we een pot op pakken in de gebril de ui. Goed, maar ik zou eerst maar wat willen eten. Ik ook. Hier is niets te vinden. Kom op. In de uil is er wel iets te krijgen dat onder onze tanden zou kunnen.  Er stonden nog een paar mensen op straat en, als zij de schoenmaker bemerkt in, riep 100, een lange, maagere 20-jarige slungel. Hé, heb je uw span riep bij? Voor uw joker, vrouwen Juidas? Uilen spiegel sprong vanuit. Greep de jongen bij de nek, duwden hem met het gezicht bijna tegen de grond en diende hem een tiental flinke slagen op zijn hespen toe. Als ik zijn paar keer onderhanden heb gehad, sprak Thijl, zullen ze zich wel wachten te neus in allemaal zaken te steken. De schoenmaker drukte hem de hand. We zullen een paar dikke vrienden worden, zo sprak hij. Op één voorwaarde, klonk het antwoord, dat jij geen halt meer uitstikt naar uw vrouw. Anders heb je het tegen mij te doen. De baas mondpond een paar onverstaanbare woorden en ze traden in de gebril de ui waar hespen, eieren en een lekker biertje wel draaien uit de spiegel allerbest stemden. Het was avond als ze terugkeden. De schoenmaker was heel en al bedronken, viel in slaap op een stoel bij de tafel en begon daar te ronken en te snorken dat mensen al gedacht hebben dat er een machine in huis aan het werk was. Tijdens stond. Daarom over de borst gekruisd, de slaap aan te staren en bespiegelingen te maken over de mens die zich een redelijk schep zo heet en zich aan de drank zo overgeeft dat hij ver beneden het dier trouwt. Op dit ogenblik werd de deur de kamer geopend en de vrouw die uilenspiegel uit de handen van haar man van los had sloop binnen. Als onze helpt bemerkte bleef ze verrast staan en durfde geen stap meer doen. Wees niet bevreesd, zet tuin. De deug niet slaapt zo vast dat hij nog niet zou ontwaken als het huis inviel. Trek maar spoedig de bed. Hij zou hier zijn roes wel uitslapen. Nee, zijn de vrouw. Ik kom mijn klederen en het geld halen dat er nog is. Ik ga weer bij mijn ouders wonen. Ik blijf niet langer bij de schurk. Dat is hij wel licht, maar het schijnt dat hij toch ook niet vervaart zijt van een bekertje. Ik? Ja, dat heeft hij in de buurt redetikwas verteld om zijn gedrag uit te leggen als hij mijn geslagen heeft dat mijn gans lichaam 1 blauwe vlek is. Ik heb nooit meer dan 1 beker op een dag gedronken.  Ik heb mijn gast te veel naar de herbeeg gegaan en als de baas thuis kwam en bemerkte dat er leder nutteloos versteden was heeft hij eerst de knicht buiten geransseld en dan zijn woede op mij uitgewerkt. Ik had nogal wat geld als betrouwde pas een klein jaartje geleden en nu is alles red op. Hij werkt niet is de hele dag van huis en alle middagen keert hij dronken terug. Als hij dan geen tist zoekt en op mij rammelt toen dat hij te veel naar binnen heeft gegoten en hij valt dan op een stoel of op de grond en slaapt als een zwijn. De maat is vol, ik trek eruit. Als het zo schommeljak is heb je gelijk, zeg je uit de spiegel. Ik zou u wel een handje toesteken. Hij hielp de vrouw een pak maken van haar klederen en de laden van een kastje openkijgen waarin een gemunt stukken lagen en als ze gereed was om terug heen te gaan zei hij, je weet goed wat je doet he. Zeker. Je kent uw man beter dan ik en je kunt u dus voorstellen wat er zou gebeuren als hij mooi geziet had dat je de pijp uitzijdt. Ja. Hij zou u in uw ouders woon komen opzoeken en u niet altijd lief beiegenen. Geloof dat niet. Mijn broeder Wallis zou hem in andere dans leren. Ha, dat is te beter. Ouders begon dan met pak op tilde het op zijn schouder en zei vooruit. Wat gaat gedoen? Je kunt toch dat pak niet dragen dus veel te zwaar. Ik ga met u tot thuis. God zal het u lonen, spakt de vrouw. Gij bent een brave jongen. Als het past en het zijn moet, zegt de tijl, anders niet en dat zou uw brave mannetje spoedig ondervinden. Ze verlieten de woning. Als uilenspiegel er alleen terugkede lag de drukke schoenmaker nog immer naast de tafel te storken. Gemoet het nemen zoals het komt zijn onze held. Trok de gordijden open van de alkoof, ontkleden zich en stiep weldraad en slaap de rechtvaardigen op het pet van zijn nieuwe baas. In de vroege morgen werd tijl plotseling uit zijn zoete sluimer gerukt. Het was nog niet geel dag en schemer donker in de kamer.  Uilenspiegel voelde dat hij met geweld bij het haar werd gevat en op hetzelfde ogenblik een slag en hij duwde met een velle stoot zijn aanvaller van de slaapsteden weg en sprong uit het bed. De schoenmaker was het die tijd tijdens zijn slaap had aangegrepen. Dat het weldraad slagen en stompen op de manregende hoeft niet gezegd. Deze verdelen te zich zo goed er kon, huilen boord en brand en dertussen klonkte voor onschuldiging. Ik dacht dat het met vrouw was. Slaam het toch niet dood. Zie zo, zei Uilenspiegel als de schoenmaker tot aan de deur was geraakt. Deze had open gekregen en gevlucht was. Zie zo, dus zullen we toch eens ongestocht een uintje kunnen vangen. En hij wipte terug in het bed. Het was laat in de morgen als hij opnieuw wakker werd. Hij keek verbaasd rond en duurde enige tijd hier hij zich kon rekenstkap geven van hetgene gebeurd was en wist waar hij zich bevond. Hij sprong uit het bed en ging op zoek naar een doek en water om zich te reinigen. Zo ben ik dan toch onder dak en die de bed gekomen dacht hij. Als de schoenmaker die ik uit zijn huis gejaagd heb nu mijn reden verstaat en niet met de schabletters afkomt om mij in de gevangenis van Alsternoen op te sluiten. De mensen zijn tegenwoordig zulke aardige gasten en zijn het spreekwoord bemind uw oor even naast als u zelf het totaal vergeten. Terwijl hij zo in zijn hemd door de kamer stapte en daar niets vond dan ledig, pekdraad, smeerolie, oude schoenen en werktuigen van de baas de deur op een keer geopend. De schoenmaker stak het hoofd daar binnen en vroeg bedeest mag ik nu in huis komen? Tijdelijk keek ik hem noks aan. Op ruwe toon antwoorden hij geverdiend het niet. Maar ik heb medelijnen met u. Ruk in. De man trat in het vertrek. Is er iets te eten? Vroeg uit de spiegel die zich haastig aankleden. Ik geloof het niet maar ik zal mijn wijvertodige doen halen. Als we daar moeten naar wachten zullen we van honger dood vallen. Hoe dat? Ze is weg. Hoe weg? Naar haar ouders ze keert nooit meer terug en ze heeft gelijk. De schoenmaker begon te lachen. Vind je dat zo plezant, vroeg Thijl? Ja, zei de man. Ja, zeker.  Een kon, als je kunt raden, de hoeveelste keer het is teruggekeerd sinds we getrouwd zijn. Gewet het niet, hè? Als ik goed op mijn vingeren en duim en tell is het de 9e maal. Ze zal wel terugkomen. Als de kerel de waarheid spreekt, dacht onze goud, dan heeft de heks bij beet genomen en ik heb als een onnozelen snoel met dat zwaar pakklederen gesluurd een half uur ver. Dat zal ze me dan betaald zetten. En tot de baas. In afwachting heb ik honger als een paard. Geef me mijn geld, ik zal wel profijant aan boord weder te brengen. Een kwart uur later nuttigd in de schoenmaker en zijn gast het ontbijt. Ik heb pijn in het haren, zei de baas. Vandaar werken we niet. Zijd ge al lang te oudst. Zodat als ik ben, was het antwoord. Ik bedoel, wanneer zij te oudst gekomen, gister, dan kent gewoon een stadje niet. Zo is het. Wat we hier zo al hebben. En geleerd dan weten waar zij likkere bruinentappen. Gaat dat? Of het, zei uit de spiegel. En hij dacht, zodat ik de keer om mij geen schoenen doet laken of er achterlap of halst zoden doet opzetten, zal het wel gaan. Zowel ik gereed om de kamer te verlaten als de deur werd opengeworpen in een jongeling die een groot pak op de schouder droeg voel hen verschijn. Hij weerp zijn last op de vloer en met grove stem snoud hij de schoenmaker toe. Zelfde geweest. Haar schuld. Dat zegt hij altijd. Nu, het gaat ons niet aan. Ze is met u getrouwd en ze moet met u dan ook meden. Wie zijn billenverbouwd moet op de blaren zitten. Ge moet haar weer bij u nemen. Heb ik haar weer gejaagd? Het gaat ons niet aan. In ieder geval heeft ze een recht op hier te blijven. Natuurlijk. Als ze prafel zijn, zal ik het ook wezen. Dat zijn uurzaken. Het gaat ons niet aan. Maar hoe minder je bij de twist zoekt en vecht, hoe liever wij het zien. En zich daar de deur keer en drie bij. Jo. Jo kon hier. De vrouw van de schoenmaker trad schooifoeten het vooruit met angstige en smekende blikken haar echt genoot aanstaarend. Wat bedoelt je? Is alles meer vergeten dan vergeven, man? Dat moet maar, zijn de broeder van Jo. Het gaat ons niet aan.  Maar het zou er kunnen op zijn en het anders moet menen. We zijn altijd goede vrienden geweest spakt thuis buis en om helsten zijn gaden. Ziet er lief uit, dacht de ouderspiegel. Ik geloof dat ik beter gedaan had haar gisteren voort te laten afranselen door haar huisheer. Nu, ik heb haar eten en slapen meeverdiend en dat is toch ook iets. Wannes, de broeder van de vrouw nam afscheid van zijn zwaker en verliet een woning onder de aanbeveding. Stelt het zo goed en zo kwaad mogelijk als gevecht blijft samen in huis en zandredaars is het weer zonnerschijn. Als de jongen weg was, wenden de vrouw zich tot tijl en sprak. Je kunt hier als gast blijven, maar gewoord dan verzocht u met allemaal zaken niet meer in te laten. En als ik het met mijn man niet gedeeld krijg heb je er u niet mee te bemoeien. Is het niet zo sus? De schoenmaker knik te bevestigend. Dat gaat natuurlijk ons gast niet aan, zei hij. De vrouw heeft gelijk. Als u gedoten hebt, antwoordde tijl zal ik geen fingerlid verhoren. Gemoest beschamd zijn zo iets te durven zeggen, kreeg de vrouw en je is de beste man van de wereld en hij heeft me nog nooit genepen. Het is waar, spak uit de spiegel en was dus net aan het schudden gister. Het gaat u niet aan, riep de wijf. Het gaat u niet aan, beaande de baas. Het gaat mij niet aan, zei tijl. Ik zal het op er best onthouden. Op de middag komen we eten, zei de baas. Ik ga met onze gast nieuw leder kopen. Het eten zal klaar staan, beste man. In plaats van naar de huiden verder te gaan bleef de schoenmaker en gast in de herbeek zitten en eer het noen was moest tijl de meester steunen die zwijmelde als een waterje veropoverd in Rietveld. Zo kwamen ze thuis. Van eten was er geen spoor, de vrouw lag de pet er snorkte dat het een aard had. Ze is weer dronken, riep de baas weer zat. Hij greemde vrouw vast en sleurde haar uit het bed. Ze geraakte aan de slag. Het gaat me niet aan, zei aardenspiegel. Maar broedewalers heeft gelijk ze moeten thuis werken en niet op de straat.  Hij plaatste zich voor de duur, liet man en vrouw eens goed worstelen, maar telkens een hun naar buiten wilde weerde hij ze af en duwden ze weer in het vertrek. Het gevolg is licht te raden. De twee dronken mensen zagen de vijald in tijl en, als hadden ze elkaar afgesproken, vielen ze samen op onze goud die zich dapper te verdelen gehad. Hij kon echter, met zijn grote lichaamskracht het echt paar van zijn vel houden, tot ze afgemaat en heel en gans door de drank overheerst de strijd opgaven. De baas lag weldraad te storken op de grond en de vrouw kropt terug in het bed. Zo'n gevolg heb ik nog nooit ontmoet, dacht onze held. De slagen en stampen die ik tansen moeten in ontvangst nemen, om te doen betalen. Ik scheur van de honger en de muizen liggen hier dood in de kast. We zullen ons wekelijks loon maar nemen. En naderde de slapende schoenmaker haalde deze beurs uit de zak, nammer een munt stuk uit, stak de beurs weer op haar plaats en verliet de woning. De zanderen daagse in de vroeger kwam hij terug. De baas was aan het werk. Hamerde met volle kracht op een zool en vloot daarbij een lustig deuntje. Ha! Zijd gedaag, vroeg de schoenmaker. Ik dacht dat ik u nooit meer zou teruggezien hebben. Er is haastig werk en moet leden gesneden worden voor het klooster. Daar maken ze zelf hun sandalen, maar ik moet ze snijden. Gek kunt dat toch? Is dat nu een vraag, antwoordde Thijl? Ik heb mijn gansenleven niets anders gedaan. Zo veel te beter. Op de zolder ligt het leder en al het gerief. Maak spoed, ik moest het eer gisteren leveren en Patre Overste zal hier op zijn hielkomen draaien. En ik zou niet gaan zo goed een klant verliezen. Hoe moet ik ze snijden baas? Wel, de voeten van de eerwaarde broeders zullen zowel verschillen van die van de gewone mensen. Denk je dat niet? Natuurlijk baas. Dus stelt je mij een domme vraag. Je hebt ze dus groot en klein te snijden. Zo gelijk de herden ze dus poort uitrijft. Begrepen? Jawel baas. En tijd klom zonder verder uitleg de vragen naar de zolder. Hij ging op de drie pico's zitten die er voor de lage stijtafel stond en staarde en stond strak voor zich uit.  Hier blijven dat is niet mogelijk, zo dacht hij. Het is een leven als in een hel. De helft van de tijd zal ik hier geen eten krijgen en misschien geen loon. Daarin boven, zodra de baas bemerkt dat ik zoveel van het schoen maken ken als zagen, zal hij mij doorzenden. Het beste is dat ik het van ondertrek en iets anders zoek. Maar de slagen en stampen die het lieve echtbaar mij toegediend heeft moeten ze toch dubbel en dik betalen. Ik moet ze snijden zoals de herden ze de poort uitrijft heeft de baas gezegd. Een spotlag speelde op z'n lippen en in zijn ogen blong een glinst er een sterretje dan als een glans van guitigheid over zijn gelaat sprijden. Hij ligt er uit de spiegel steeds uit als hij een poets ging uitsteken. Hij zal ze hebben zoals de herden ze de poort uitdrijft, zeg hij klein en groot. Paat er overste zal er tevreden over zijn. Hij nam het schoenmakersmes lichten een gelooide huid open gespreid op tafel en begon te kerven en te snijden dat er het eind aan verloren was. Het grannse vel ging eraan. Als er geen stukje meer overbleef ging hij naar de klapval en riep de baas, zijnzijnig zo gelijk je hebt gezegd klein en groot zoals de herden ze de poort uitdrijft hij bekwam geen antwoord. Baas! Baas! Het was de benzin die bij de trap kwam en onze held toeriep. De baas zit weer in de herberg en het verwondert me dat je er niet bij zit. Dank u wel voor het compliment Zetijn. Wat heb je te kort? Het leden voor het klooster is gesteden. Hewel? En dan? Doe het in de zak en breng het naar het klooster. Goed, Baasin. De zak op de rug kwam uit de spiegel naar beneden en deed zich door de vrouw de weg naar het klooster wijzen. Hij bestelde er de zak en haasten zich voort zodat hij wel draa het stadje Aalst achter de rug had. Hij volgde de baan naar Tendermonde. Ik zou geld geven zo mompande hij. Wel te verstaan als ik geld had om het gezicht van broeder Overste te zien als hij de zak leegschut.  Ik zou nog wel een kroon bij doen als ik een kroonrijk was om het geluid van de deugdiet van de schoenmaker te mogen aanschouwen als broeder Overste hem de inhoud van de zak vertonen zal. Hij verdiende toch wel wat en ik heb overigens gedaan wat hij me bevolen heeft zo gelijk de herders in de poort uitdrijft. Wat er in het klooster gebeurde en hoe het er toeging in de woning van de schoenmaker als de zak met leder hem werd terugbesteld schapen, varkens, koeien, gansen had gesneden en aan deze dieren de grilligste vorm had gegeven. Het was een hele kudde, zoals de herde ze de poort uitdrijft. Het einde van hoofdstuk 20 Poek 1, hoofdstuk 21 van Tijl Uilerspiegel in Vlaanderen Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart de Leeuw Tijl Uilerspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilans, Poek 1, Uilerspiegel als kok. Onderwijl had Tijl een paar dagen bij een boer gewerkt en met enige duiten op zak kwam hij de dendermande aan. Het was tegen de avond en hij besloot bij dadelijk een dak voor de nacht op te zoeken om smoigers fris en uitgerust de reis voor te zetten en zo spoedig mogelijk bruggen en zijn gezin te bereiken. Het had de afspalling het vlieg in paard binnen en bestelde een potbier en een koppel licht gekookte eieren. Er was een strauusse kerel gezeten die dapper aan het spullen was en geen aandacht geen te schenken aan het geen rondom hem gebeurde. Als ik bij die bedrieg dacht Tijl is dat een veekopman. De kleren maken de vogel niet en dat kan ook wel iets anders zijn. De eieren werden uit de spiegel voorgezet maar deze laatste winst ook brood ze bekomen en begaf zich naar de keukende afspanning. De veekopman geeft thuis eieren als ze haastig op en legde de schalen zich uit. Allerbeste verse eieren, zij had tot deze laatste die op dit ogenblik terug in de gelachkamer kwam. En allerbeste gekookt ook. Dat doet me veel genoeger, zei Tijl. En het is een bewijs dat gehokker had en een goede maag bezit. In ieder geval zult Gemay op deze wijze niet meer beet nemen. Hij stond op en begaf zich terug naar de keukende van de afspanning waar hij een appel vroeg. De vrucht uitholde, met pepervulde boven die braden.  Als de appel ga was, deed uit de spiegel hem opdieden. Beste jongen, zei hij tot de veekopman. Ik heet liever appelen dan eieren. Dat wil zeggen, ik ga die appel zelf binnen spelen. Op dit ogenblik viel er in de keuken enige borden op de grond. Een bestooke spel van Tijl en keek onze hulp nieuwsgierig naar die kant uit. De veekopman maakte er gebruik van om de appel weg te nemen en haar gul zich in te bijten. Er was licht de raden. Hoestend, proestend, betraanen in de ogen. Met opgeswonnen slapen zat de dief enige ogenblikken tegen verstikking te worstelen. Als die verschrikkelijke ogenblikken voorbij waren sprak uit de spiegel zeer kalm. Eieren kan ieder eten, maar appelen, zoals ik ze bereidt, kan de eerste de beste boerenmaar niet verdragen. Je moet niet kwaad worden. Ik heb je niet uitgenodigd om mee te eten. De ingepeperde die nu geheel op zijn effe was geraakt daar een paar potten bier gedronken te hebben maar nog steeds een hevige brand in de kil voelde sprog op en gaf uit de spiegel in slag met de vuist op de schouder. Thij sprog op zijn beurt op en wilde zich op deze man werpen maar de overige gasten kwamen tussen kozen bij de allerde partij van uit de spiegel en wisten met goede woorden de woedende koopman te bedaren waardoor enige potten bruinen ook veel bij brachten. Het werd laat. Er werden nog vele potten geledigd en de veekoopman waren de beste vrienden van de wereld geworden. Die vuistslag zal ik u betaald zetten dacht aan de spiegel. Bergen komen elkaar niet tegen maar mensen wel, zegt het spreekwoord. Waar ik u ook zal ontmoeten zal het gebeloond worden voor die slag. De veekoopman bleef insgelijk de dag doorbrengen in het vliegenpaard en zwoiger zat thuis tegenover hem aan de ontbijttafel. Ik ben de bravest man van de wereld en als ik enige potten te veel heb gedronken ben ik erop uit de mensen te plagen en als zij niet tevreden mee zijn af te randselen. Gemogd van geluk spreken dat de andere gasten voor u in het kruid zijn gesprongen want een kwaaderslag is spoedig gegeven en ik ken het einde men er kracht niet als ik een stuk in de kraag heb. Ik zou waarschijnlijk vliegen gevangen hebben terwijl jij mij aan het afrabbelen waard sprak tuin.  Kom, laat ons niet opnieuw beginnen. Ik voel er geen lust toe. Mag ik weten wie gezegd? Ik heet Klaas en ik ben van Damme. Uel beroep? Kok. Tijdens hij kok, zoals zij even goed schoen maken of kunstschilder zou gezegd hebben het was het eerste woord dat hem op de tron kwam. Kok, zei de andere, gek het koken, spijzen bereid hem. Heb je alles in kok gezien vroeg uit de spiegel die schoenen maakte? Zij het geïndienst? Nee, ik ga naar bruggen. Werk zoeken. Zoals gezegd. Wil je bij mij kok worden? Bij u? Heb geen kok nodig. Ik ben misschien de grootste veekopman van de geheel het Vlaamse land. En de dikste ook. In voller ernst, als je in mijn dienst wilt komen zal ik u een hoogloon geven. Ik ben gehuurd met de dochter van een advocaater hoofdstad. Ze is de braafste vrouw van de wereld en ik zou gelukkig zijn als niet één grote niet alle dagen van mijn huis een hel maakte, omdat ik geen meid kan vinden die koken kan zoals mijn vrouw het thuis gewodigd is geweest. Ik vraag het u nog eens. Wil je kok bij mij worden? Gebookt zelf u loon bepalen en, als je mijn vrouw kunt tevreden stellen, verdubbel ik het. Wat zegt u ervan? Eidersbiel dacht een ogenblik na. Hij was wel van plas en reis naar bruggen voort te zetten. Belang zijn andere kant wilde hij zich toch op de kopan vreken. Ik neem aan, sprak hij. Toezelaar. Zo was de naam van de veekhoopman, toen er zich tevreden en besloot dadelijk met zijn nieuwe kok naar huis te reizen. Hij bewoonde te Gent, tegen de markt, een prachtige woning en deed grote zaken zodat hij er één daar meest geachte ingezeten in de achtervelde stad was. Zodra hij zijn vrouw had bekend gemaakt dat hij een kok mede bracht, was deze in de hoogste hemel van geluk en ze bevalt tijd voor San Rendax een kieken en een osse gebraad te bereiden. Het kieken vult gemet kruiden, eieren en gekapt vlees, het braadstuk laat gekoel en langzaam gaar worden zodat er geen korst opkomt. Nu, gezond beter weten dan ik hoe je dit alles moet gereed maken. Met uw verlof mevrouw, Zuid-Tijl, mijn kenspreuk is, beter de buik gebasten dan de spijsbedorven.  Gezond over mij niet te klagen hebben, mooi gezond geen zits eten en gezond geproefd hebben. De vekoopman was vermoeid, even als uiderspiegel en er werd er ook spoedig van rustig gesproken. Als uiderspiegel in zijn kamer op de kant van zijn bed gezeten was, schudde hij met het hoofd en sprak Tijl, jongen, gezijd weer van de goede weg afgedweld. Wat komt je hier nu doen? De vekoopman, de slag met de vuistoe betalen? Is dat u toch de moeite waard om uw ouders en die armennelen te doen wachten op uw kopst? Gezijd een nietswaard tijl koopt toe. Ze zullen plezier beleven van hun kieken en hun osse gebraat. Kok. Zie, dat heb ik toch nooit gedacht en waarom zou ik het niet zijn? Ieder is kok op de wereld en hij neurinde het volgende liedje dat hij daar gewoonte met zijn grote behendigheid in het rijmen als zingende maakte. Heel de wereld is een keuken, onze heer is de opperkok en wie je dichtste bij het vuur zit krijgt gewis de vets de brok. Er is weer een keuken en de kok is daar de vorst. De ene maakt het eten lekker, de ander heeft het steeds vermorst. Elke stad is ook een keuken, ieder kokte zijn een pot maar men scheppert toch het vet af voor de basen van het kot. Ieder huis is een keuken, moeder kokt met vaders geld en de kinderen komen het eten als de springhaan op een veld. Elke mens is een keuken, kok is hier het hersenstel. Enkel een koken dat het in aard heeft de ander brandt een hele spel. En dat zal mij morgen niet gebeuren besloot Thijl, want ik zal het kieken naar mijn vrouw z'n wens, gereed maken en het osse gebraat zo cool als het maar enigst is mogelijk is te bereiden. Bij veekopan zal er plezier aan beleven. Des anderen dag had mevrouw Toezer daar een paar gasten gedodigd want ze wilden aan de vrienden niet alleen laten weten tegen de aanvang van het melk kwamen ze in de keuken en vroeg aan Thijl of het gebraat begon klaar te komen. Ik zal eens gaan kijken, z'n Thijl en hij begaf zich naar de kelder. Is het nog in de kelder? Ja, ik geloof niet dat het op een betere plaats kan wezen en werd bij bevolen het cool te laten gaan worden.  Ik heb dan ook het vlees aan het spit gestoken en ben op zoek gegaan naar de koelste plaats van het huis. Ik heb ze gevonden in de kelder tussen twee biervaten en werd alle koelst gaar aan het worden. Heb je een vuur in de kelder gemaakt? Een vuur? Mevrouw Spot hoe wilt je nu in Zemersdam een koe vuur doen branden? Maar, hoe zal dan het vlees gebraaderen raken? Ha! Het moet gebraaden worden. Mevrouw heeft dat niet gezegd. Maak dat het spoed het klaar komen. Goed mevrouw. Aan tafel werd het verhaal van thuis schuit hun streek op algemeen gelach onthaald. Waarom geeft gok uur bevelen niet klaarder zijn douche laag? De kok heeft u willen doen inzien door al zo te handelen dat het duidelijk moet zeggen wat je van hem wenst. Uit de spiegel had zo kwaad en zo goed mogelijk het osse stuk gebraaden en de groente gereed gemaakt die er moest erbij gegeten worden. Ieder vond het alles smakelijkst. Men wist dat het door een befaamde kok was toeverijt ook was. Daarin boven de gedachte doet veel ook bij het eten en dat was dan ook het geval hier. Het kieken werd opgeniet toen het door haar man open gesteden werd viel mevrouw Duzelaar bijna in onmacht het die was eventjes gebraaden en gevuld met kruid ongekocht gehakt vlees en eieren in hun schalen. De vee komt man eindelijk naar de keuken. Eezo! kreeg hij. Wat zou ik? Het is niet half genoeg gebraaden. Dat is de schuld van het vuur. En wat heb je er in geladen? Al wat mevrouw mij heeft gezegd Gezijd een potuil. Het is mogelijk baas Mooie geval uit gemiddeld dienst zoals geverkist. Ieder kook zoals ik kan ik zoals het bij gezegd wordt. Als de gasten heen waren met half gevolte baag kreeg mevrouw een paar zeno aanvallen schuld op de armen vee komt man als op een schurftige hond de twist klom hoger en hoger en ontaarde in een gevecht tussen man en vrouw terwijl eulen spiegel achter de deur stond en zich bijna een breuk lachten. Zijn vraakplan was uitmuntend meegevallen. Doezelaar zon echter ook op vraak.  Toen de twist bedaard was en de vee komt man met zijn en vrouw verzoend na regen komt zonne schijn vooral in een gezin sprak hij ik heb die tommen kok gezegd dat hij morgen vroeg mijn huis uit moet ik zal hem echter een poets pakken die hem nog lang in het geheugen zal zitten ik zal hem een randseling doen oplopen zoals er nog nooit één gegeven werd aan een moedwillige kok hoe deed je daarover hij verdient meer dan dat zei de vrouw morgen werd heel gend wat er hier aan tafel gebeurt is en overal drijft men de spot met ons hij zal zijn straf niet ontlopen ik denk wel van ja zei Euler Spiegel die alles had afgeluisterd en terug naar de keuken keerde waar hij teloren en glaswerk ondereen in de kast speed ongewaschen en het vlees in de groente en nog bij om naar de kast gesloten en de sleutel op het dak geworpen te hebben naar zijn kamer te gaan de meester kwam er hem op zoeken morgen zo sprak hij rijden we naar Ledenberg goed meester hij zult elkaar morgen vroeg moeten insmeren insmeren? met wat? met wagensmeer dat je in de stal zult vinden en dat je met vuil vet moet mengen begrepen de zeven uur moet de wagen klaar zijn hij zal gereed staan de sporgers was Euler Spiegel vroeg te bergen en begon dadelijk de kar na ze op de koer te hebben gebracht in te vrijven met wagensmeer en vet daar op de koer kwam was tijd met zijn werk klaar en de kar blonk van onder tot boven van voren naar achter van binnen en buiten aan de wielen en op de zitbanken als een vers geputste schoen Euler Spiegel had gans de kar zonder een stukje te vergeten met het vet bestreken de veekopman voelde het bloed naar zijn hoofdstijgen en barste in toren los grijp en bevolende kar in te smeren zijn tijdelijk de kar heb je gezegd doezelaar toomde zijn woede in omdat hij de gelegenheid niet wilde laten ontsnappen zich op de goud te vreken bevolg hem de bakken te reinigen en ging zijn vrouw meedetelen welke nieuwe poets de kok weer had uitgehaald hij zal loon naar werken krijgen wat gaat u met hem doen je hebt me gister gesproken van een randseling je gaat toch uw handen aan hem niet vuin maken geen sins je weet dat er te ledenbergen in de vijftal koeien gestolen werden een paar dagen geleden wel nu, ik rijt met onze kok naar de pachter waar de diefstal heeft plaatsgehaald zegt dat die vervloek de keer op de dief is en leveren mijn handen daar hoeven knechten over ik geloof dat hij het dan niet onder de markt zou hebben ze zullen hem dood slaan dat zijn hunne zaken je gaat een veel last mee hebben want het zal uitkomen dat je de jongen daar hebt gebracht dan kent gewoon zijn boeren niet het zal wel uitkomen zijn de zot en hij zei de zaakmeel als ze iets gedaan hebben houden ze de tong achter de tanden wat er ook gebeuren dooddammervoort sprak de vrouw praven ziel dacht uit de spiegel die de samenspraak weer had afgeluisterd de boeren van ledenberg zitten echter nog niet aan mijn pels naast de veekopan gezeten die het paard mendde beheelte tijdens stilzwijgen legde ledenberg in diepe gedachten verslonden want hij moest de middel zoeken om te ontkomen en tevens de meester voor zijn voordemer te doen moeten deze laatste sprak inschelaaks geen woord en verheugde zich over de randseling die de moedwillige kok ging oplopen halfweg gaf doezelaar de tegel over een tijl en sprong van de kar om aan de natuurlijke behoefte te voldoen zodra de meester het voertuig verlaten had legde uilenspiegel de zweep over het paard dat vier klauens doorrenden enige ogenblikken liep doezelaar achter het rijtaag, roepend en tierend maar tijl wakkerde het paard steeds aan en verdween wel haast uit het zicht de veekopeman wist niet wat denken en zette snel de weg te voetvolgd naar ledenberg zodra uilenspiegel daar aan kwam zocht hij de boel op waar de koeien gestolen waren pachtig, zegt hij ik ben gezonderd door de heer doezelaar van Gent die bij u gepleegd heeft en verzoekt u dadelijk bij hem te komen hij zal u de daden aanwijzen neem uw knechten en knuppels mee om de dievloon naar weken te geven de boer liet het zich geen tweemaal zeggen gekund over onze kar beschikken zet tijl ik zal wel te voet terugkeren op de baan ontmoeten de veekopeman zijn voertuig waarin in viertal met stokken gewapende boeren zich bevonden en na een verwarde uitlegging reden alle terug naar de hoeven uilenspiegel had natuurlijk niet naar hun terugkomst gewacht en had zich langs een zijweegeltje uit de voeten gemaakt terwijl de anderen hem op de grote weg zochten het einde van de hoofdstuk 21 boek 1 hoofdstuk 22 van Tijl Uilenspiegel in Vlaanderen deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten opname door Bart De Leeuw Tijl Uilenspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilans boek 1 hoofdstuk 22 hoe de kat voor Uilenspiegel betaalde Uilenspiegel had een wegel genomen die door het bos voelde het was op goed vallen uit dat hij voortstapte want hij kende de weg niet ik moet toch ergens aan landen zo dacht hij en ik zal hier of daar wel een levenschepse ontmoeten dat mij op de goede baan helpen kan hij ging steeds voort maar het wouds geen einde te zullen hebben de ene wegel volgde op de andere en het begon stilaan donker te worden zal ik nooit uit dit vervloekte bos geraken? de duisterdis begint snel te dalen en ik heb veel kans binnen enkele stonden enige takken in mijn gelaten krijgen of met mijn kop tegen een stamp aan te lopen en dat mag niet gebeuren want ik houdt zeer veel van mijn kop wijd ik er sterkst 1 enkel exemplaar van bezit hij vervolgde nog enige tijd zijn weg tot de avond geheel was aangebroken die een nachtbed over trokken lucht zonder maanden schijn voorspeelde reeds een paar malen had hij gestruikeld over de kloestige wortels de grote balmen na deze wortels boven de aarde uitstaken en reeds verschijtende keren waren de laag deer hangende takken zeer ontsacht met zijn gelaad in aanraking gekomen er blijft bij niets anders over zij uit de spiegel dan op het mos de nacht door te brengen plezant zal dat wel niet wezen en zacht vormen knoken ook niet maar een bed is hier wel licht niet te vinden ik zou op een boom tak kunnen kruipen om er op te slapen maar ik heb gewoonten op mijn slaapsteden te woelen en te draaien en ik zou misschien sneller naar beneden komen dan het mijn liefst zou zijn maar van bomen gesproken ik zou toch wel eens in de kruin van één deze woudreusen kunnen klimmen om te zien of nergens een dorp door lichtjes wordt aangewezen vlug als een eekhoorrentje klauterde hij in de naast bijzij de boom en zich van tak tot tak met handen en voetenwerkenden geraakte hij in de top hij had dat in het woud van dammen als hij zijn vaarden vergezelden honderden keren gedaan hij keek naar alle zijden uit niet dan een dikke duisternis hij was op het punt terug naar beneden te komen als plotz een klein stipje niet ver van de plaats waar hij zich bevond daar het hem toescheen hem in de donkere omgeving tegenblank het scheent te bewegen goede richting houden zij teil en had dat op los met dubbele spoed hij liet zich van tak tot tak naar omlaag glijden en bevond zich welder haar op vaste grond haastig als wepte de takken hem in het gelaat stapt hij in de richting van het dichtje een titel minuten later bevond hij zich op een brede weg die het woud doorsteed een vreugdekreet ontstapte zijn mond in de verte bemeekte hij het pinkende stipje dat hij weer goed zichtbaar was dan weer geen heel verdween maar telkens terugverscheen wel ligt verdwijnt het achter de bomen nu en dan om plotz weer te voorschijn te komen het beweegt en het wordt dus door een mens gedragen uit de spiegel begon te lopen hij naderde meer en meer het glooiende pitje plotz kwam een gedachte in hem op die hem bijna geheel ontboedigde hem stond zijn loop tijdstaken dus een dwaarlichtje is maar hij liep voort in ieder geval heb ik hier een goede weg die mij wel naar een dorp of een stad zou voeren het ligt je liet zich meer en meer inhalen tot zijn grote vreugde bemerkt de tijd dat het een lantaren moest zijn die aan een stok begon en door iemand gedragen werd hij liep nog sneller en riep op het wezen dat daar vorm stapte plotzlin was het dichtje verdwenen uit de spiegel bleef staan zo dadelijk dacht hij komt het weer van achter de bomen te voorschijn maar hij bleef wachten het dichtje liet zich niet meer zien hij voelde de moed hem ontsinken hij was zo dadelijk vermoeid door het haastig stappen en het lopen dat zijn benen weigerden hem nog verder te dragen zo loop ben van de klaver naar de biezen overwoord daar kinder had ik het zachte mos om hem een knoken op uit te strekken en hier zal ik wel licht op de boord ene gracht of op de harde grond mogen rusten hij was dood toch verder te stappen na een gemiddelste hebben we gegaan bleef hij opeens staan hij liet een kreet van blijdschap horen de baan had daar een kromming en als hij die bord omwas lag er een huisje voor hem met een heldenverlicht vrenster daarin was wel licht het schipsel met de lantaren verdwenen uilensbureau tradt op de woning toe hij klopte op het laagedeurtje binnen bleef alles stil hij klopte op nieuw het licht werd uitgedoofd luiderspraak onzerheld als gekistende mensen zijt die hier binnen woont laat dan toch geen doodvermoeide reiziger uitgehongerd en op het punt neer te zijgen in de donkere nacht omkomen en hij voegde er onmiddellijk bij omdat hij wonderwel de mensen kende ik zal uw herbergsamheid loenen met klinkende muns toen dit een schille vrouwen stemden zich horen en vroeg wie zei hij? ridder tijden van uilenberg geheel alleen en hakende naar een ruststede een grendel werd verschoven en de deurtje geopend het licht was ook weer onstoken geworden en tijl bemerkte niemand in huis dan een stok oude vrouw met perkabente gelaten die de deur weer achter hem toegrendelde heb je iets om onder de tand te steken moedertje, vroeg uit de spiegel die op de bank tegen de muur neerzong zwart brood, ja geen spek? nee, ik ben armer dan arm ik kan u alleen een homp brood geven goed, maar toch iets te drinken erbij? water? geef me op, het is beter dan niets de vrouw zet hem een brok zwart brood en een houtenskoteltje met water voor en niet tegenstaande de grote karigheid van het baal altijd met veel smaak als hij alles voor oor met had sprak hij en nu wens ik te slapen tot morgenmiddag waar is mijn bed? een bed? zei het wijk dat heb ik wel eens van verre gezien ik slaap reed 60 jaar op droge bladeren boven op de zolder ligt er een hoop en als je daar wilt op slapen kunt gier blijven dat gaat sprak tuin daar ben ik toch onder dak en mijn lichaam zal het nog al zacht hebben in de zoldering was een vierkante opening de vrouw haalde een ladder tevoorschijn en de uiterspiegel klauterde naar boven goede nacht moeder zei hij de oude bromde iets tussen de tanden tuin sprijden zo goed en zo kwaad als het ging de bladeren op de grond uit een en ging er grans gekleed op liggen een paar lichtstreepen op de grond trokken zijn aandacht hij kroop weer recht en stelde vast dat het spleet in de houten zoldering waren langs waar men al kon zien wat er beneden in het vertrek gebeurde het licht brandde nog steeds de vrouw had op de bank plaatsgenomen het hoofd tegen de wand en scheen te slapen dat is zondeling dacht aardenspiegel het wijf zal iemand verwachten want nu toch al midden nacht wezen de nieuwsgierigheid had hij wel dadelijk in haar reclouwen en deed hem vermoeienis en slaap vergeten lang zou zijn nieuwsgierigheid niet op de poef gesteld worden want enige ogenblikken later hoorde hij stappen op de grond buiten en op de deur kloppen de vrouw sprong op en naderde de ingang der woning nadat zij het licht had gedoofd goed volk blok het buiten, laat ons bilden moeder mee wie is daar peren en zus vanuit de dravenbos en niemand anders het wijf ontstak weer het licht en opende de deur langswaar twee sterke jongermannen die ieder een zwaar pakte hoegen binnen traden zij wirpen hun last op de vloer spoedig weinig bekers zei een hunner want we hebben er een droge keel van gekregen eerste pakjes weg jongens de voorzichtigheid is de moeder van de wijsheid ze opende een vol die zich in de hoek bevond en uit de spiegel zag hoe de mannen de trap afdaalden en daar beneden behoedzaam hun twee pakken lieten neergleiden de ouder volgde en ze keerde achter de mannen weer met een kruik en bekers beladen ze schonk en klonk met de twee jongelingen een goede buit voegde ze zeker van alles wat hoeveel goed geschat zijn er twintig kronen voor u het wijf stakte geopende handhuis gekent niets anders kunt geniet wachten hoe zijn onze voorwaarden je hebt gelijk de man haalde een beurs tevoorschijn en telde twintig goudstukken in de hand van de vrouw die grinnigte van vreugde eten, ouder heks ik vlieg mijn zoonjes ik vlieg tijd bemerkte hoe ze uit de kelder witte brood, hesp en kaas ophouden en het haar en gasten voorzetten dat is toch al te sterk de ouderspiegel mij geeft ze zwart brood en water en de schoppenjakken krijgen een koningsmijl dat zal ik aan betaald zetten daar vloog een andere gedachte plots door zijn brein die mannen zijn dieven dat leidt geen twijfel en ze komen hier geen buit verbergen maar als het nu is moordenaars zijn ook want tussen deze laatste errovers is het verschil niet groot wie weet zegt de oude toverkond want er een reiziger op zolder slaapt en komen ze niet even zien hoe rijk ik ben ze zullen er aan zijn voor hun moeite, maar wie weet als ze mij niet eerst de nek verlangen om te vringen dat ziet er niet plezant uit want ze zullen wel gewapend zijn en niet bezit alleen mijn vuister ik geloof dat ik nog beter had gedaan buiten te slapen hij bleef nog steeds door de spleet kijken en tot grote ontlasting van zijn benepen boezem bemerkte hij dat de twee kerels gegeten en gedronken hadden de woning verlieten hij hoorde hun stappen over de grond wegsterven op de baan de oude haalde de goudstukken die ze daar even ontvangen en in een hoek van haar is voorschoot gekroopt had weer te voorschijn en legde ze op de tafel naast elkaar en draaide ze één voor één om zodat ze in de schijn van de kaars plonken glommen, schitteren en die glans weerkaatste op haar rimpelig gebruind gelaad en de dag vertrokken werd dan verdwezen in de kelder ik kwam naar enige ogenblikken terug met een houten kistje het welk ze op de tafel plaatsten en waaruit zijn gouden en zilveren muntstukken nam ze schelen het geld na te tellen lieten door haar vingeren glijden leerden het op kleine staapotjes weer op deze weer door elkaar en zat haar zo geruime tijd met de munt te spelen als een klein kind dat is nu het toonbeeld der gierigheid dacht aarderspigel niemand heeft niets aan die schat en als de oude sterf vindt me misschien nooit altijd goud terug dat roept vraag voor God en dat moet ik een speld verspijten en ik zal het met testen meer gewetens rust doen omdat ze mij zo vriendelijk heeft onthaald en mij een hondenkost heeft voorgeschoved terwijl ze een lekker avondpaal in haar kelder had daar moet de oude heks verboeten het wijn verborgen geld weer in het koffertje en droegen het naar de kelder als ze terug in het vertrek kwam sprijden ze mos en droge bladeren over de kelderval uit waarna ze de kaars tofde de oude gaat op de vallige zetijl om haar schat te bewaken er is niets meer te zien en ik gehaar voorbeeld volgen jammer maar dat ik op geen schat kan liggen enige ogenblikken later snor ik de onze held en genoot een zo zalige rust als lag hij op een praalbed uitgestrekt de zon scheen door de reten van het strooie dak als uit de spiegel ontwaakte hij riep de oude die de ladder weer in de zolder openin plaatste en hem zou toeliet naar beneden te komen bezorg me dus poedigen ontbijt zoals prak hij, want ik moet voort de vrouw zette hem weer een stuk zwartbrood voor en een schotel water tijdens hij niets en begon te eten een grote zwarte kat die een erbietwaardige ouderdom moest bezitten sprong op de schot en vrouw en vreef ik met de kop tegen haar post aan, keerde en draaide en streeelde haar meesteres die het beest over kop en rug eiden uit de spiegel riep de kat die op tafel sprong vierperren brokje brood en schoof haar zo'n houten nat met water toe poes was wel echt beter gewoon en raakte voedsel nog drank aan dat ben ik u schuldig, vroeg thuis het eten moet geniet betalen al het worden te ouden maar het slapen wel een halve kroon en je hebt me niets meer te geven een