Interview met Peter Wennink, CEO ASML
Peter, je werd net al omgeven als de burgemeester van ASML, dus ik heb het idee dat ik je helemaal goed zit. Naast burgemeester ben je ook nog voorzitter van de Raad van Toezicht van de TU Eindhoven. Over die universiteit wil ik het nu niet bijzonder niet hebben, maar wel over Tilburg University. En dan met name de kansen die er zijn voor de universiteit richting de toekomst. Wat me opviel, zat ASML op dit moment niet heel veel doet met de universiteit. Hoe komt dat? Nou, het komt eigenlijk door wie wij zijn. En denk ik ook, het komt door wie de universiteit Tilburg is, of wat de universiteit Tilburg is. En we zijn natuurlijk, ik denk, misschien het meest innovatieve bedrijf in heel, in ieder geval hebben we de grootste budgetten voor onderzoek en ontwikkeling. En het is diep technologisch, dus heel veel van onze mensen hebben een science, technology, engineering en math achtergrond. En dat vind je natuurlijk voornamelijk bij de technische universiteit. Dus hij is eigenlijk een hele logische connectie en daar komt bij dat de technische universiteit Eindhoven, die zit hier op Steenhoor op afstand. Dus dat betekent ook dat projecten die je samen zou willen doen, je weet waar je de kennis moet halen. Je weet ook hoe je de kennis doet, ze kunnen passen in je eigen bedrijf. En dat geeft hele logische vormen van samenwerking. Dat is eigenlijk heel natuurlijk eigenlijk. Ja, het DNA met Eindhoven is eigenlijk hetzelfde, maar als we dan toch kijken naar Tilburg, je zegt dat we hebben enorme onderzoeksbudgeten. In welk opzicht zouden jullie meer gebruik kunnen maken van dat wat Tilburg aanbiedt? Nou, ik denk dat je je af moet vragen. Kijk, als je ergens gebruik van wil maken, dan moet je ook precies weten wat iemand kan leveren. Dat weet je niet. Ik denk dat we dat onvoldoende weten. En het is ook zo dat in technisch bedrijf als ASML in eerste instantie de aandacht naar techniek uitgaat. Maar er is natuurlijk meer dan techniek. Want er zitten daar 9000 onderzoeken en ontwikkelaars. Daar gaan er 16.000 mensen hier. Het is niet alleen maar techniek, het gaat ook over processen. Het gaat over sociale interactie. Het gaat over human resources. Het gaat eigenlijk over alles wat een bedrijf nodig heeft om als bedrijf te kunnen functioneren.  En ik denk dat als je hier in het Executive Committee, daar zijn er 15 top managers van het bedrijf, vertel me nou eens wat de kerncompetentie is van Tilburg University. Dan komen mensen misschien op een economie of misschien recht. En dat gokken ze dan maar. Want ik denk niet dat ze dat weten. Dus het is ook een kwestie zo van je moet... Het is ook een vragenaanbod bij elkaar brengen. Heeft misschien ook in eerste instantie te maken met de aanbiedig. En niet met de vragen. De aanbieder Tilburg University, het is best wel een pijnlijke concentering. Om te zeggen dat eigenlijk niemand weet wat de universiteit precies doet. Nou, ik denk in olgemene termen denk ik wel. Maar als mensen zeggen, ik heb een specifiek probleem. En dan er veel van de problemen ontstaan hier in de techniek. En dan heb je natuurlijk toch welk komen onze mensen vandaan. Die komen uit de technisch universiteiten. Die gaan in eerste instantie, je gaat toch daar kijken waar je vandaan komt. En ik denk dat in de support, en dan praat je over IT, HR, communicatie, finance. Dat daar wel mensen zijn die ook hun oorsprong vinden in Tilburg. Maar dat is heel individueel. Dat is niet gecanaliseerd, dat is niet georganiseerd hier. Kijk, als je naar een ontwikkeloorganisatie of een R&D-organisatie gaat. Dan is die vaak georganiseerd rondom een bepaalde competentie. Bijvoorbeeld natuurkunde, werkdagbouw. Nou, kijk, waar kan ik werkdagbouw vinden? En als je dan kijkt naar bijvoorbeeld organisatiekunde. Daar is dan een HR-organisatie hier. Ja, die kan dat in op veel plekken vinden. Wat is nou de specialisatie van Tilburg? Waar zijn ze? Excellent. Dat je die vragen oproept, betekent al dus. Wat je net al zegt, dat de aanbieder aan een bak moet. Die moet aan de bak. Dat vind ik wonderlijk. En daarom wil ik niet zeggen dat Tilburg niet excellent is. Het is al redelijk. Als men het niet weet. En niet goed op de hoogte is van wat de capabilities zijn. Dan moet je dat wel organiseren. Dat je daar meer mee naar buiten kan gaan. Maar noem mij na Yves. Maar ik zou denken, ASML grote speler, Tilburg University grote speler. Er is vast wel ergens contact. Ja, dat is er ook. Ik denk dat er ook wel contact is.  Ik weet te vallig één van onze medewerks die ik zelf ook goed ken. Is part-time hoogleraar daar. Hij ligt zich op een deelgebied. En dat deelgebied weet ik ook. Dat hij gebruik maakt van de connectie ASML en Tilburg University. Maar dat is maar op een... Kijk, dan praat je over... Ja, over... Ja, in ASML-tem, over peanuts. Maar waar wij ook naar toe moeten. En ik denk dat het ook de uitdaging is die wij meegeven hebben. Bijvoorbeeld aan de research-afdeling hier. En dat je moet zorgen dat je je ontwikkeld budget... We gaan dat ontwikkeld budget verruimen. Significant verruimen. Deze onderneming groeit enorm. Dan praat ik alleen maar over R&D. Dan hebben we dit jaar 2,5 miljard. 2,6 miljard aan R&D gegeven uit. Dan wordt volgend jaar over de 3. 3,1, 3,2 miljard. En dat betekent ook dat research meer armslag heeft... om dingen te doen en te outsourcen. En naar universiteiten te gaan zeggen... Ik wil nou langjarige overeenkomsten met de universiteit hebben. Het gaat me niet om die ene PhD-student... die ik dan op een projectje inzet. Nee, het gaat om langjarige projecten... die we samen met de universiteit kan doen... rondom competentiegebieden. Misschien niet eens direct een project... wat je kunt duiden, wat je precies kunt omschrijven. Maar nee, dit competentiegebied... dat wordt voor ons heel belangrijk de komende 10 jaar. O, als je naar Tilburg Universiteit kijkt. Dat zal met elke universiteit kunnen. Alleen moet je wel weten... Dus de universiteit moet weten wat we nodig. Wij, ook als bedrijf, moeten instaan zijn... om duidelijk te maken wat voor ons belangrijk is. Dat moet dan heel duidelijk zijn. Dat is het niet altijd. En hoe zou de Tilburg Universiteit wel duidelijk kunnen maken? Ik denk dat... we zijn mensen. Waarom werkt het bij de universiteit hier in Eindhoven? Omdat we elkaar, ik wil niet zeggen wekelijks, twee weken tegenkomen. En dat is niet alleen ik zelf... maar het zijn ook de mensen in dit bedrijf... die bij de universiteit vandaan komen... of daar nog alumnie programma's hebben. Je moet mensen met elkaar in contact brengen. Een bedrijf is allebei people. Het is voor de universiteit niet anders. Dus hoeveel hoog leraar of universiteerd docenten... hebben regelmatig contact met managers van ASML. Om gewoon eens te praten over de behoefte bij dit bedrijf. Want je kan misschien wel denken...  dat elk bedrijf precies weet wat ze nodig hebben. Nou, dat is niet zo. Omdat, kijk, als je dat precies weet... dan weet je ook precies waar de toekomst naartoe gaat. Geen enkel bedrijf, dat weten wij ook niet. Wij proberen dat in hoge mate wel zelf te bepalen... door techniek naar de markt te brengen... waarvan wij denken dat de markt dat nodig heeft. Maar de omstandigheden waar binnen je die techniek naar de markt moet brengen... veranderen ook continu. Dat betekent ook dat je uitdaging hebt op allerlei andere gebieden... dan alleen maar de harde techniek. Dat zit in logistiek. Dat zit zeker in logistiek. Dat zit in fabriekaartje technieken. Dat zit in organisatie processen. Ik bedoel, als we kijken hoeveel nationaliteiten hier werken... dat moet ook allemaal maar samen gaan. Absoluut. Daar liggen ook culturele vraagstuk in. Daar zitten samenwerkings- en leiderschapsvraagstuk in. Dat zijn ook uitdagingen waarvan wij ook niet altijd precies weten... hoe we dat moeten doen. Dat gaat ook op basis van wat er op ons afkomt. Dit bedrijf de groeide we nu doormaken... had ik vijf jaar geleden niet kunnen voorspellen. Maar er levert wel allerlei oprationele issues op. Dus dat kun je dan ook alleen maar... een samenwerking tot zandbeng. Als je erover kunt praten, als je weet wat er gebeurt. Dat gebeurt dus kennelijk niet, zeg je nou eigenlijk... dat de hoogleraaren aan het slapen zijn. Dat ze te veel naar binnen gericht zijn. Dat ze fysieergericht hebben. Ik denk dat over het algemeen wel een probleem is in veel universiteiten. Dat de hoogleraaren bezig zijn met onderzoek. Daarom zijn ze hoogleraar geworden. En daarnaast hebben ze nog een onderwijs verantwoordelijkheid. Maar die reach-out naar het bedrijfsleven... dan kom je vaak in de sfeer van toegepaste wetenschap terecht. Is dat wel interessant? Het is ook een beetje de... en dat merk ik zelf ook wel op de universiteit in Eindhoven. Als je daar met de kanen praat... dan doe jij het liefst 90% van je tijdonderzoek. En dan doe je wel wat aan de onderwijs. Maar als je daarnaast ook nog... je moet gaan verdiepen in wat er behoeft te zijn van grote bedrijven... langjarige ontwikkeld trajecten. Someteen is het just too much. Dus ik denk ook dat universiteiten, zeker naar de kanen toe... zullen moeten zeggen, luister, jij rundt een faculteit.  Misschien moet je wel 60, 70% van je tijd bezig zijn... met de ontwikkeling van je faculteit. Van, wat gaat het naartoe? Waar zit je specialisme? Wat is daar buiten nodig? En dat is, ik denk, het vraag zoek niet alleen voor de universiteit... maar ook voor het bedrijf. Wat is je toegevoegde waarde aan die samenleving? We leven in een tijd... en dat is voor als je oud bent zoals ik... dat je lang terug kijkt en zegt... ik heb nog nooit in een periode geleefd... dat je de uitdagingen zo intent zijn. En zo veel ontvattend. Je praat over de grote klimaatproblematiek. Je praat over een problematiek van een bevolking... die je in principe afneemt als we er niks aan doen. Een verreisingsproblematiek van hier. Een mobiliteitsproblematiek. We hebben de problematiek van de kusmatige intelligente... die op ons afkomt. Ze hebben zo veel uitdagingen. Dus vast moet je stellen... wat gaan wij als instituut, als bedrijf... maar ook als universiteit er aan doen? Waarin zijn we excellent? Waarin zijn we relevant? En als je die relevantie voor jezelf bepaalt... hoe gaan we dan waarde leveren aan die samenleving? Wat kun je doen? Ik doe fundamenteel onderzoek. Dus die waarde van wat ik nu doe... dat komt pas over 10, 15, 20, 30, 40 jaar... komt dat tot uitdagingen. Dat is ook zo. Wij maken gebruik van onderzoeksresultaten... 100 jaar geleden. Natuurlijk is dat ook zo. Dat is niet enige. Je moet ook proberen dat toe te passen... op een samenleving die worstelt met die grote uitdagingen... en waar je dan samen met de onderwijsinstelling... en wie die triple heliks waar we het hier over klaten... het openbaar bestuur, de kennisinstellingen... en het bedrijfsleving. Die moet je bij elkaar brengen. Dat is heel interessant... want dan denk ik even terug aan de tijd... dat ik student was aan de Tilburg University. Daarom zit ik hier op deze zomer. Ja. En wat ik toen heel lastig vond... was dat ik op een gegeven moment voelde... oké, maar ik wil veel meer iets doen... wat nu direct ook resultaat heeft... in de samenleving zelf. Ik wil mijn onderzoek bij een bedrijf gaan doen. Daar stonden ze toen helemaal niet voor open. Dat was echt wel even... De bedrijven? Nee, de bedrijf van de universiteit. Dat ken ik wel. Maar waar jij hier eigenlijk voor pleit... is een soort van cultuurverandering.  Ik denk wel binnen de wetenschap... bij Tilburg University. Ik denk dat dat geen aardverschuiving is... want in principe denk ik dat het heel menselijk is. Ik werk aan... bepaalde thematieken... doe ik onderzoek voor. Hoe mooi is dat om het ook toegepast te zien... en weten dat dat ook daadwerkelijk waardelevert? Ik denk dat dat er wel is... maar het is natuurlijk wel bovenop... wat er al van hen gevraagd wordt. Dat is het onderwijs en het onderzoek. Je moet natuurlijk publiceren... je wilt dat de universiteit in de rankings... op de juiste plek staat. Maar ik denk dat het juist kan helpen... als je dan een samenwerksverband hebt... met het bedrijfsleven... waarin je inderdaad ook... data uit het bedrijfsleven kunt halen. Waarin je problematieken... waar de bedrijven mee worstelen... waar ze over vijf of tien jaar last van hebben... en ook in hun bedrijfskoeningen last van hebben. Dat je zegt nou, daar hebben we oplossingen voor. Daar kunnen we naar kijken. Daar kunnen we samen aangaan werken. En ook je eigen onderzoek ook stimuleert. Maar het werkt wel een andere invulling van... Dat is absoluut waar. Waar te beginnen? Nou, het is interessant... we hadden die discussie over de gisteravond... de Raad van Toestgedvraging... van de Technische Universiteit hier. En we hebben een review gedaan... van het Bachelor College. Als Bachelor student kun je... volledig op die inhoud richten... maar eigenlijk zou je als Bachelor student... een soort T-shaped studentus moeten zijn. Niet alleen in de diepte, maar ook wat in de breedte. Dus je moet een mogelijkheid geven... om ook onderzoek te doen... en ook te studeren in... aanpalende richtingen... die jou helpen om breder te worden... als student. Zeker aan technische studenten vaak... en eigenlijk om daar de diepte te gaan. Maar dan kom je in een bedrijfsleven... en dan moet je met allerlei competenties gaan samenwerken. Hoe moet je dat gaan samenwerken? Waar zit dat in je? Dat moet je ook wel geleerd hebben... in je Bachelorstudie-tijd. Waar we tot de conclusie gekomen zijn... dat heel goed zou passen dat een Bachelor student... gewoon drie maanden staandje loopt... bij één van de bedrijven hier in deze regio... om te werken aan... te werken aan problemen... die gewoon live zijn. Wat studenten fantastisch vinden. Dat vinden ze leuk. Om in zo'n team te werken hier... met ervare ingenieurs... aan een stuk problematiek in hun vakgebied...  en dat ze eigenlijk moeten doen. Want het was heel interessant... dat je eigenlijk wilt... dat die Bachelorstudiënten... ook doorstromen naar de masterrichting. En wat je vaak ziet... is dat die Bachelorstudiënten... als ze hem afronden willen ze hun blik verbreden... en dan willen ze naar een andere universiteit... en ze daar de master doen. Als het goed is, is dat een soort wisselwerking... dus je krijgt ook nieuwe Masterstudiënten binnen. Maar wat natuurlijk heel goed zou zijn... en daar hebben we wel een aantal voorbeelden van... die laatste fase... dan bij een bedrijf komen... en ze zeggen, ik wil de master hier ook doen... want ik wil later bij dat bedrijfwerk. Ik vind het zo leuk. Dan zou je ook een soort programma op moeten zetten. Dat kan dan ook. Dus je moet... dat ook in je opleidingsrichting... in je opleidingsfilosofie... je opleidingsstrategie moet je dat meenemen. Hoe krijg ik nou die universiteit bij die bedrijven? Als je zo iets in je... in je bachelor opleiding meeneemt... dan moet je vanzelf... ook als universiteerdocent... of als hogerjaar... is met die bedrijven gaan praten... dan ja, maar wat is er nou nodig? Dan kom je vanzelf in contact. Eigenlijk begin er bij de basis Peter... als ik het dan even moet samenvatten... dat je die bachelor opleiding... denk ik wat anders gaat vormgeven... in die zin dat studenten al proeven... wat het is om in de praktijk te werken. Om je kennis toe te passen? En in die bedrijven uiteindelijk te gaan volgen... waardoor je ook kennis behoudt hier in de regio? Absoluut. En hoogderaren wel getwongen worden... om naar de bedrijven toe te gaan? Ja, om samen uit te vinden... wat de requirements zijn... waar de vraag zit zodat jij dat met een aanbod... kunt matchen. En dat moet... dus je moet uit je schulp. Maar je moet ook zorgen dat je relevant bent. Dus je moet ook... en elke universiteit heeft dat... je ziet het ook bij hoogderaren... en in de universiteit wil... men wil relevant zijn. Je wil eigenlijk ook wel exceleren. Ik ken weinig universiteits... bestuurluchts die zeggen... nee, ik wil een opleidingsfabriek zijn. Ik wil vooral zoveel mogelijk... diplomas naar buiten pompen. De meeste zeggen... nee, we moeten ook excelentie leveren. We moeten goede studenten afleveren. Maar wat zijn goede studenten... vraag teken... is dat iets wat... de samenleving beoordeelt. We antwoorden vraagbaar.  Dat komt van twee kanten. Als je een student hebt... die bijvoorbeeld te inhoudelijk is... maar geen idee heeft hoe die moet samenwerken... dan hebben wij daar ook problemen mee... in het bedrijf. Als je studenten hebt die alleen maar kunnen samenwerken... maar geen inhoud, dan heb je ook niks aan. Dus het is ook een beetje... het is die afstemming alweer... tussen vragen aanbod. Van wat heeft de samenleving nodig? Want je... heel eerlijk zei... je leidt... heel groot gedeelte van... van onze toekomstige beroepsbevolking op. Dat moet wel relevant zijn. In Eindhoven zijn jullie daar dus al... klaarblijkelijk heel erg mee bezig... gisteravond nog overleg overig. In Tilburg... ik kan niet helemaal binnen de muren kijken... naar hoeveer ze daar zijn... maar wat zou je adviseren waar te beginnen? Nou, ik denk... het is wel iets meer dan... we kunnen hier nu een soort van stappenplan vertellen... maar... je moet altijd uitgaan van je eigen kracht. Dus je moet als universiteit... voor jezelf kunnen bepalen... van waar zit mijn excelentie. En dat kun je best wel objectiveren... want er zijn ook... reinkinks die daar zijn... er zijn... individuele docenten... hoofd docenten... hoogleraren die bekend staan... om een expertise. Waarin zijn we excelent? Ik bedoel... als je iets wilt verkopen... en we even in de commerciële modus gaan... dan moet je wel weten... wat je te bieden hebt. Misschien heb je iets te bieden... waar helemaal geen vraag naar is. Dat zou kunnen. Zeg je dat nou eigenlijk? Nee, daar moet ik weten... precies wat de universiteit te bieden heeft... maar ik ben er van overtuigd... dat als je er objectief naar kijkt... dat een aantal hoogleraren... daar een aantal... facultijten daar... heel goed bekend staan. En dan zeg je nou... dat is wat wij goed kunnen. En waar is er nou behoefte aan? Ik ben ook van overtuigd... dat wat je doet. Ik weet dat zowel wat een... data science richting hebben. Nou ja... is zonder enige twijfel... elke student die... een bachelor of master data science... op zak heeft... die heeft gisteren een baan. Daar is schreeuwend tekort voor aan. Nou, dat is een... als je daar goed in bent... en je kunt je zelf daar benchmarken... dan gaat er mee de markt op. Als we praten over... kunstmatige intelligentie... trust me, dat is het... het is het meest gebruikte... stelwoorden...  de politici die dat in de mond nemen... geen idee hebben waar het over gaat. Inclusief politici. Geen idee. Want kunstmatige intelligentie... daar moet je vooral denken aan... moet je in eerste instantie denken... aan de voorwaren die je moet invullen... voordat je kunstmatige intelligentie... überhaupt kunt toepassen. Dat heeft te maken met... data science... met hoe zet ik een data structure op... hoe doe ik data management... om de eigen intelligentie te kunnen toepassen. Nou, dat is dat er... competentie is... die je op tilberg huurderwistie hebt. En ik weet uit ervaring... je hoeft alleen maar naar de werkgeversorganisaties te gaan. Ga naar het FME... waar ik ook vieze voorzitter ben. En je vraagt... die 25-honderd bedrijven... binnen het FME van... hebben jullie behoefte aan kennis... om trenten te creëren van de randvoorwaarden... zodat je kunstmatige intelligentie... predictive maintenance kunt doen... zodat je... digital twins... van je producten kunt maken... zodat je onderzoek en ontwikkeling kunt... versnellen. En als je dan vraagt van... weet jij wat je moet doen... of welke randvoorwaarden je in moet... om dat effectief te doen... dan zegt 80% van die bedrijven van... nou, daar was haar aan geroken... maar daar hebben we wel een beetje hulp nodig. En waar zit die kennis? Bij de universiteiten. Bij Tilburg. Maar ik weet dat ze nog goede data's... aan zijn opleiding hebben. Daar weet ik dat er volgens wel. Helder Peter. Moet jij nog meer dingen van het hart? Nou, kijk, weet je... de universiteiten zijn net als bedrijven... een intergaal onderdeel van de samenleving. En als ik op universiteiten... kom bek... heb ik wel eens het idee... dat het een soort... dat de meeste universiteiten... soms overkomen als een soort franchise. Weet je wel? En dan is het een beetje een soort... hele speciale jumbo. Waar... het gele jumbo's zijn... dat wordt overal opgeplakt. Wij zijn allemaal jumbo. Maar daaronder zitten de franchiseneemers. Die hebben allemaal hun eigen winkel. En dat gaat ook zo... in de franchiseorganisaties in de retail. Die franchisen hebben allemaal een hekel aan... het centrale bestuur. Want die vertellen ze namelijk wat ze moeten doen. En ja... een paar andere languages... onscrewed my business. Het is mijn winkel. Ik bepaal wel waar die appels komen te liggen. Ja, je moet me wel helpen met de marketing. Ja, natuurlijk moet je me wel helpen met de marketing. 