Leeuw van Vlaenderen of de Slag der Gulden Sporen | Hendrik Conscience | Historical Fiction | 7/8
Nu bleven geen enkele vijand meer op het slagveld te bevechten, maar in al de richtingen zag men de vluchtelingen zich voortspoeden om het gevaar te ontkomen. De Vlamingen heel verwonderd dat zij niet meer te strijden hadden en nog gans door de drift vervoerd, liepen bij hopen door de velden om de gevluchten te vervolgen. Bij Sint Magdalena's pesthuizen achterhaalden zij een bende van het Sampolst Lieden en sloegen ze allen dood. Een weinig verdig vonden zij meneer Willem van Moschig, de Lelyaard, die met nog enige anderen uit de strijd ontlopen was. Zicht omringd ziende, pad hij omgenade en beloofde dat hij robrigt van betune als een getrouwen onderdaan zou dienen. Maar er werd niet naar geluisterd. De Beilen der Beenhauers benamen hem de spraak en het leven. Dit duurde de ganse dag totdat er geen enkele Fransman of Frans gezinde meer te vinden was. Einde van hoofdstuk 23. Hoogstuk 24 van de Leuven van Vlaanderen. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opnamen behoren tot het publieke domijn. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Anna Simon. De Leuven van Vlaanderen, door Hendrik Conschans. Hoogstuk 24. Tans verwezendlijkt zich alles wat jij Beiden had gedroomd. Al die onbeschrijfbare weelde komt u heden toegestroomd. J. F. Willems. Of schoon een groot gedeelte der Vlaamse benden bij hopende vijand in de velden achtervolgde, bleven naar echter nog enige regelmatige scharen op het slagveld. Jan Borlud had zijn mannen doen blijven om volgens het gebruik des oorlogs het slagveld tot des anderen dagstubewaren. Slechts weinig hadden door teheven gegeestrift dit bevel miskend. De benden welke hij met zich had bestond nog uit 3.000 gentenaars. Ook waren er menigvuldige mannen van alle wapenen die, door moeite of wonen afgemat, de vijand niet konden naajagen en dienst volgens op het slagveld waren gebleven. Nu de strijd gewonnen was, nu de banden des vaderlands gebroken waren, juicht vonden opgetogen Vlaamingen met blij de kreten. Vlaanderde leeuw, wat valzis, valzis, zegen, zegen! En dan antwoorden de Iperlingen en kortrijkers van de stadwallen met nog krachtige galmen. Zij ook mocht de zegen roepen, want terwijl de twee leegers ookander op de Groeningen Kouter bevochten, was de kastelijn van Lens met honderdzijner mannen van het kasteel in de stad gevallen en zou er zelf wel echt gans verbrand hebben.  Maar de Iperlingen vielen zo onversaagd op zijn benden dat de Fransen na een lang gevecht in wanoorden op het kasteel terugvloodden. Meneer van Lens zijn mannen optellende bewond dat slecht het tiende deel aan de woede der burgers ontsnapt was. De meeste aanleiders en edelen waren in de legerplaats gegaan en hadden zich rondom de grote ridder geschaard. Zij drukten door hun woorden al hun dankbaarheid voor hem uit. Maar hij, vreesende de zicht te doen kennen, antwoorden niet. Guiden, die bij hem stond, zich naar de ridders keerende sprak tot hen. Meneer Heren, de ridder die ons allen en het land van Vlaanderen zo wonderlijk gered heeft, is een kruisvaarder die begeert dat men hem niet kennen. De edelste zoon van Vlaanderen draagt zijn naam. De ridders spraken niet, maar ieder poogte bij zichzelfen te raden wie dit ook zijn kon, die zo edel, zo dappig en zo sterk van lichaam was. Zij, die bij de samenkomst in het bos bij dendalen tegenwoordig geweest waren, wisten er iets lang wie het was. Maar zij dorsen hun menen niet ontdekken, aangezien zij het geheim plechterlijk beloofd hadden. Onder de anderen waren er vele die niet twijfelden of het moest de graaf van Vlaanderen zelf zijn. Het was hun echter genoeg dat Guiden de begeerter van de gronden ridder had doen kennen, om hun stilswijgend tot een plicht te maken. Nadat Robrecht enige tijd met stille stem tot Guiden gesproken had, liet hij zijn oog over al de bijzijnde scharen gaan. Wanneer hij insgelijks over het weide slagveld gezien had, kwam hij nader bij Guiden en sprak, Ik zie Adolf van Nieuwland niet, de benauwdheid doet mij zitteren. Gij weet het, zo de onversaagde jongeling onder het vijanderlijk zwaard gevallen is, dan zullen er zulke pittere tranen over hem gestort worden. Gesneuveld zal hij niet zijn, Robrecht, maar hij denkt dat ik zijn groene vedig, daar even tussen de bomen van het neerlander bos nog gezien heb. Gewiss jaagt hij nu de overige vijanden na. Gij hebt gezien met wat onweerhoudelijke drift hij steeds te midden daar Fransen zich begaf. Vrees niet, God zal niet gedoogd hebben dat hij stierde. Oh Guiden, spraakt gij waarheid, mijn hart breekt bij het vooruitzicht dat mijn ongelukkig kind op zulke blij de dag met doodende peinen zal gevolgd worden.  Ik bed u, mijn broeder, doe de mannen van meneer Borlud over het slagveld gaan, dat men zoeken of het lichaam van Adolf niet te vinden is. Ik ga mijn kranke machtel troosten, de tegenwoordigheid haar vaders geven haar tenminste een heugelijk ogenblik. Hij groeten erbij zijn de ridders met de hand en rende snelijk in de richting daarap Dij van Groeningen. Guiden beval Jan Borlud dat hij zijn mannen over het slagveld sprijden zou om de gewonden onder de lijken uit te halen en de dode ridders in de legerplaats te brengen. De grentenaars op het slagveld tredende bleef een plotseling staan, alsof een ijstelijk gezicht hem verstomd hadden. Nu de vervoerdheid eens gevechts in hen vergaan was, dwaalden hun ogen met afgerijzen over dit wijd uitgestrekte bloedpad, in het welke de gepletten lijken, de paarden, de standaarden met afgehaakte leden van zoveel duizenden mensen verwart lagend te zwemmen. In de verte zag men hier en daar een stervende de arm al in een hulpgebet omhoogheffen en dezelf smekend uitrijken. Een vervaarlijk gerucht, 100-mal akeliger dan de ontsagelijkste stilte, heerst erboven de opgehoopte ligamen. Het was de stem daar gewonden, roepende. Drinken, drinken, om gods wil, drinken! De zon brandde met hevige gloed op hun oploten spieren en peinigde hen met een onverdragelijke dorst. Hun lippen kleefden aan okandig en met moeite konden zij een ratelende doodsklacht vormen. De lucht was met zwarte raven als met een onweersbui behangen. Het krassend geschreeuwdier fraat zuchtige roofvogels, galmde als de roep daar dood boven het slagveld en vervulde de harten der levenden met een sombere verslagenheid. Weldra vielen de juigende vogels op de lijkennedig en scheurden met hun klauwen de nog bevende spieren eraf. De gewonden worstelden met angst tegen die afschuwelijke vijanden en zidden van schrik wanneer zij dachten dat iedig deze dieren een deel van hun vlees eten zou. Voor hen geen ander graf dan het lijf der raven. Voor hen geen rust plaatst na de dood. Geen gewijde aarde om tot de jongste dag te slapen. Wat schrikkelijk vooruitzicht. Welke hard plettende gedachten. Onttellige verhongerde honden waren op de reuk van het bloed uit de stad gekomen. Zij liepen van het ene lijkt naar het andere en helden met lange tonen zo vervaarlijk tegen elkaar op dat men zou gedacht hebben dat de hel haar duivelend uitgezonden had om de komst van zoveel in zielen te bezingen.  Nochtans scheurden deze dieren niet aan de lichamen. In tegendeel schenen zij dit misbaar uit droevheid over de gesneevonden te vormen. Allowel zij soms hier of daar het bloed der mensen met het bloed der paarden opslurpten, vochten zij echt er met neidigheid tegen de raven en behoeden al zo menig lichaam voor derzelfde schennende klauwen. Bij al die schrikbare geruchten voegde zich het doffe briezen of liever het geheul der stervende paarden en de juigende zegeroepen der in de stad zijn de mannen. Afschuwelijk. Afschuwelijk was het gezicht van zoveel gesneuvelde dapperen die nu met de blauwe doodsverf op het aangezicht tussen hun verstrooide leden voor eeuwig sliepen. De oorlog stichtende vorst, die na de strijd over het slagveld wandelt, die zijn koningsvoeten in het bloed dat hij deed storten plaatst, moet in zijn eigen ogen een boos aardig schepsel zijn wanneer hij zichzelf een toespreekt en zegt, gijzijdt het op wiens hoofd zoveel edel bloed drijft, gijzijdt het die in één dag meer moorden hebt gedaan dan al de moordenaars uws rijks gedaan hebben. Indien hij dan het vloekbaar zwaard niet voor altijd vallen laat, ben voorachter hem als een wandschepsel, want hij heeft geen hart, geen ziel en is de naam van mens nietwaardig. En de volken die de grote eeuweldaden, zowel als de grote deugten bewonderen, geven aan zulke de naam van held en zeggen, hij is groot, omdat hij het mensenbloed bij stromen vergroten heeft, omdat hij niet als een struikrover onder de naam van rover, maar als een koning en onder de naam van koning gemoord heeft. Wat misdadig vermaak vinden de mensen dan in hun eigen verneeling, dat zij de werktuigen derzelfde met alles wat men op aarde begiering kan belonen. Naarmate de gentenaren zich over het slagveld uitspreiden, vlogen de raven voor en op, en gingen verder op een proeiazen. Men zocht onder al de neerliggenden diegenen wie je boezem nog klopte, en men doogte zelf in de legerplaats om ze tot het leven terug te roepen. Een talrijke bende was in alle slag van vaten verswater uit de gaverse beek gaan putten om er nog levenen te laven. Het was treffend en zielroerend te zien hoe guldzicht gewonden het koele water als het leven inzogen, en hoe dankbaar zij met een glinstrende traan van vreugde die lafenis uit de handen hun erbroederen of hun ervijanden ontvingen.  Wanneer men dus meteen bezig was, hieven zich in de nabijheid menige armens meekend omhoog en vele zwakke stemmen zuchten. O laft mij ook, een enkele druppel water. Bij de passioonse zaligmakers, ik persveru broederen, maakt mij de lippen nat en bevrijd mij van de dood. De Gentenaars hadden het bevel ontvangen om de Vlaamse ridders die zij vinden konden, dood of levend, naar de legerplaatsen dragen. Reed hadden zij bijna de helft er lijken verplaatsd en een goed deel van het slagveld overzocht. De lichamen der edelen heren Salomon van Zevenkote, Philipp van Hofstaden, uit Stagia Sporkin, Jan van Zevren, Pieter van Brugge, waren reeds weggedragen en men was bezig met het harnas van de gewonde Jan, heer van Machelen, los te maken. Ze waren nu tot de plaats waar men het hartnekkest gevochten had, genaderd, want grote hopen lijken lagen verwart en bebloed rondom hen. Terwijl zij bezig waren met meneer van Machelen te laven, hoorden zij eensklaps een ratelende zucht al uit de grond opkomen. Zij luisterden, maar ontwaarden niets meer. Geen enkel der om hen liggende lichamen gaf het minste teken van leven. De lijken verplaatsenden om de klagende op te zoeken, hoorden zij nogmaals de zucht en bemerkten dat hij een weinig verrecht tussen geslachte paarden opklom. Meteen liepen er anderen bij om hun makkers te helpen. Na lange pogingen sleurden zij de paarden terzijde en vonden de stervende ridder. Hij lag uitgestekt op de rug, het bloed stroomde murmelend onder hem en wende zich kronkelend als een bron naar de Groeningenbeek. Afgraagde leden lagen om hem gezeid. Zijn harnas was onder een paard geplet geweest. Zijn rechterhand had het slachtzwaard nog niet verlaten, terwijl hij met zijn linkerhand een groene sluier vast hield. Zijn wangen waren bleek en doogen het kenteken der aankomende dood. Dwalend en flauw blikte hij op de genen die hem kamen verlossen. Zijn zwakke wimpers hadden geen kracht meer om de verduisterde oogappels voor het gloeiend zonlicht te behoeden. Jan Borlud herkende de ongelukkige adolf van Nieuwland. In allerhaast deed men de riemen van zijn harnas los. Men hief zijn hoofd uit het slijk en bevochten zijn lippen met verkwikend water. Zijn stervende stem zuisde enige onverstaanbare woorden en zijn ogen sloten zich dit maals gans toe, als als zijn ziel uit het gepletten lichaam ontvlogen was. De nieuwe lucht en de lafenis hadden hem veel geschokt.  Hij bleef enige oogomblikken in bezwijming. Dan wederontwakende, maar even zwak, nam hij de hand van meneer Borlud en spak zo langzaam dat tussen elk woord een lange poos was. Ik sterf. Gij ziet het. Meneer Jan. Mijn ziel zal niet lang meer op aarde blijven. Maar beween mij niet. Ik sterf vergenocht. Nu het vaderland gevroken is. Zijn adem was te kort om lar te kunnen spreken. Hij liet zijn hoofd in de arm van Jan Borlud neervallen en scheen meer krachten willen verzamelen voor het geen hij hem nog wilde zeggen. Dan sprak hij. Oh, ik bid u. Hoor mij in dit sterfensuur. Beloof mij dat jij mijn laatste begeerte zult volbrengen. Ik sfeer het bij God en mijn eer, antwoordde Borlud met een doffe toon die zijn droefheid te kennen gaf. Adolf bezag hem met dankbaarheid en hernam. Ik zou de aarde zonder droefheid verlaten, want er is nog een wereld na deze. Maar mijn ziel heeft zich ter liefde van een aanbiddelijk beeld gewoon gemaakt. Zij zal de afwezendheid van hetzelfde na de dood betreuren. En wellicht zal ik in het koude graf geen rust vinden. Zij zal mij roepen. En ik zal niet komen. Twee tranen, welke over zijn wangen rolden, trokken het smartwater uit de ogen van allen die hem omringden. Jan Borlud verstond hem niet. Hij begreep wel dat de liefde voor een vrouw de stervende al dus deed spreken, maar hij kon niet raden wie die betreurde minnares zijn mocht. Hij luisterde met meer aandacht op de woorden van Adolf. Deze hernam. Ik aanbad machtelt. Zo vuurig. Zij beminnen mij zo dedig. En nu, nu schuurt het noodlot onze harten bloedend van elkaar. Ik smeek u, meneer Jan. Ga en troost haar. Geef haar die sluig welk in het bloed der vreemden gedoopt is. Dat zij dezelfde als een teken mij naar liefde bewaren. Dat zij nog na mijn dood aan mij denken. En dat zij om de lavenis mijn herziel bidden. Ik voelde jagingen mijn harten vergaan. De dood heeft mij geraakt. Vaarwel, mijn vriend, mijn broer. We zullen ook handig daar. Bij dit vaarwel proogt hij zijn hand op te heffen om naar de hemel te wijzen. Toch hij kon niet meer. Zijn ogen sloten zich en het leven scheen in hem op te houden. Nochtans bleef zijn boezem kloppen en de warmte verliet zijn lichaam niet.  Jan Borlut bewaarde nog enige twijfelachtige hoop en deed de gewonde riddig met alle mogelijke voorzichtigheid naar de legerplaats voeren. Machtelt had zich met de zuster van Adolf voor het gevecht in een celder aptij van Groeningen vertrokken. Er was voor zeker op dit ogenblik niemand in Vlaanderen die met meer benauwdheid dan die ongelukkige jongvrouw gepijnigd was. Dwarst door alles slag van rampen was zij nu zover gekomen dat Adolf haar ten bruidegrond beloofd was, dat Vlaanderens vrijmaking en de verlossing haar vaders haar toelachten. Alles wat haar gelukkig op aarde maken kon was in de strijd welke ging aanvangen tegen een ongelijke macht gewaagd. Indien de Fransen de zegen behaalden, voortzacht zij de dood haar vaders, de dood haar minners en de vernietiging van alles waarop zij haar hoop gevestigd had. Zodra de krijgsbaarzijn haar klanken over het slagveld zond, siddenden, siddenden, de twee vrouwen en verbleekten alsof een dodelijke slag haar tezelfde tijd getroffen had. Beide beefden voor de man wiens leven ook haar leven was. In zulke bange oogomblikken konden zij de aandoedingen haar herziel moeilijk uitdrukken, want ieder woord baarde haar een akeliger vooruitzicht. Ook waren zij tegelijk op de knielbank neergezonken. Haar hoofden rusten zwaar op de lessen naag en haar tranen lekten in stilte over haar wangen. Daar zaten zij, vuurig pillende, zondezicht bewegen, alsof zij in een diepe slaap geweest waren. Van tijd tot tijd kwam een doffe snik uit haar borsten, wanneer het gedruisde strijd zich meer verhief, en dan zuchte Maria. Oh, God almachtig! God ter herkrachten! Ontverm u onze! Staat ons bij in de nood! Oh, heer! En de fijne stem van machtelt antwoorden, Oh, zoete Jezus! Zaligmaker! Behoed hem! En roep hem niet tot u! Oh, goedertieren, God! Heilige moeder gods, bid voor ons! Oh, moeder van Christus! Toast de rest der bedrukten! Bid voor hem! Dan kwam het donderend krijgsgrugd meerakelig in haar geschokte hartengalmen, en haar handen trillend van schrik als de wachelende bladen der populieren. Haar hoofden boogend zich diepig, haar tranen barsten overvloediger uit haar ogen, en haar gebed werd weder onvatbaar, want de benauldheid ontnam haar de stem. De strijd duurde lang.  Het ijselijk geschreeuwde tegenoekander oplopende scharen dreef lang boven de abdij van groeningen, maar nog langer duurde het stille gebed daarvrouwen, want de gulden ridder klopte reeds aan de poort van het klooster, en ze waren nog niet van de knielbank opgestaan. Galmende mannen stappen, welke in de gang der cel klonken, deden haar het hoofd om wennen. Zij blikten stijf op de deur en trillden beiden van zoet voorgevoel. Adolf komt weer, zucht er Maria. Ho, ons gebed is verhoord geweest. Machtelt luisterde met meer aandacht en antwoorden mistroostig. Nee, nee, hij is het niet. Zijn tred is niet zo zwaar. Ho, Maria, misschien een ongelukst boden. Op dit ogenblik hoorde men de deurder cel op haar hangselskrijzen, een non-opende dezelve en liet de gulden ridder binnen. Het tengere lichaam van Machtelt werd stijf. Haar ogen hechten zich twijfelachtig op degenen die voor haar stond, en zijn armen opende om haar te ontvangen. Het scheen haar dat een logendroom haar bedroog. Maar die aandoening was vluchtiger dan de bliksem die schijnt en vergaat. Zij weerp zich met ontstuimigheid vooruit en viel juigend tegen de borst des gulden ridders. Mijn vader, riep zij. Oh, mijn dierbare vader, ik zie u weer. Vrij, zonder keten. Laat mij u in mijn armen sluiten. Oh, god, hoe goed, zijt gij. Onttrek mij uw wang niet, lieve vader. Laat mij de vreugde die ik gevoel uitstorten. Robrecht van Betune omhelste zijn tederkind met opgetogen blijdschap. Hij hield haar tegen zijn boezem totdat de geestdrift hun er beide harten wat gezonken was en legte dan zijn helm en zijn ijzeren handschoenen op de knielbank. Door moeite afgemat, toork hij een zetel bij en liet zich in dezelfde neergaan. De liefderijke Machtelt weerpschapt de schoot haar vaders en omving zijn hals in beide haar armen. Dan bezacht zij met bewonderende eerbied degene wiens gelaad voor haar zo heilgevend als het aanschijn der godheid was. De man, wiens Edelbloed, ook in haar aarderen vloeide en die haar zo tedig en zo innig beminne. Zij luisterde met heigende boezem op de zoete woorden welke de geliefde stem in haar oordeed klinken. Machtelt, sprak hij, mijn Edelkind. De heer heeft ons lang beproefd, maar nu is al ons leed ten einde. Vlaanderen is vrij. Het vaderland is gevroken. De zwarte leeuw heeft al de leliebloemen gescheurd en al de vreemden zijn verslagen. Vrees nu niet meer.  De boze soleniers welke Johanna van Navara gezonden had, zijn dood. Het meisje vatten de woorden met angstige getigheid op de mond haar vaders. Zij blikten dwaand in zijn ogen en glimlachten met zondeningenuitdrukking. De vreugde vervoerde haar zozieg dat zij beweegloos lag, alsof zij van gevoel waren beroofd geweest. Na enige ogenblikken bemerkte zij dat haar vader niet meer sprak. Zij riep. Oh, God! Het vaderland is vrij. De Fransen zijn verslagen. Hen u, mijn vader, u bezit ik weder. Dan zullen wij nog in ons schone wijnendalen terugkeren. De droefheid zal uw oude dagen niet meer bitter maken en ik zal mijn leven zo vrolijk en zo zalig in uw armen doorbrengen. Dit geluk mocht ik niet hopen. Ik dors het zoveel van God in mijn gebeden niet vragen. Luister wel, mijn kind, en word niet mistroostig. Ik bed u. Heden moet ik u weder verlaten. De ene moedige krijgsman die mij ditmaal nog van de banden heeft ontslagen, ontving mijn erewoord dat ik zou terugkeren zodra de slag zou geleverd zijn. Het meisje liet het hoofd met diepe truurnis op de borst zinken en zuchten. Zij zullen u vermoorden, mijn rampzalige vader. Wees toch zo bevreesd niet machteld, hernam Robrecht. Mijn broer Darquide heeft zestig Franse ridders van edele bloeden gevangen genomen. Men zal Philippe Lebel doen aankondigen dat hun leven voor het mijne verpant is. En het is hem niet veroorloofd die overblijvende dapperen aan zijn vraagzucht op te offeren. Ik heb niets meer te duchten. Vlaanderen is machtiger dan Frankrijk. Dus bid ik u dat hij niet weent. Wees blijden, dus schoonste toekomst wacht ons. Ik zal het slot weinendalen doen herstellen om ons allen weer te ontvangen. Dan zullen wij nog samen ter volkenjacht uitgaan. Verstaat hij hoe vrolijk onze eerste tocht zijn zal. Een glimlach van onuitsprekelijk geluk en een zoen van tedere liefde waren macht op z'n antwoord. En mijn echtgenoot zal met onze wonen, als ik gedacht had haar nog meer schilden. Zij zegt de, maar, dierbare vader, ga je spreek maar niet van Adolf. Waarom komt hij niet met u? Nog enige zorgen houden hem bezig, mijn kind. Er lopen nog verstrooide vijanden door de velden. Gewiss vervolgd hij dezelfde. Machtel, ik mag u zeggen dat de liefde u de edelste reder die je kent heeft u kiezen. Nooit zag ik iemand zich zo dapper gedragen.  De vijanden vielen voor zijn zwaart bij hopen neer. Hij was altijd te midden der Fransen en stelde zich honderd maal in levensgevaar. Nu ook is het mijn wil dat hij uw hand, tentoon zijn er trouw en vaderlands liefde ontvangen. Heden nog, in die Godde toelaat, zal ik u de man u's hartens schenken. Machtel liet het hoofd neergaan om het schaamrood dat haar wang kwam wervend te verbergen. Zij vatten de hand haar vaders en schilden dezelfde met dankbare tederheid. Opgetogen stond Maria op de loftuiting en haar broeder gegeven te luisteren. Zij verblijden zich over het geen zij hoorde en zag de vreugde die Adolf treffen moest in een grote droom vooruit. Terwijl de jongen Machtel haar vader in verrukking bezacht, hoorde men een groot gerucht van verwaarde stemmen aan de voorpoort van de klooster. Dit duurde slechts enige ogenblikken en alles werd wederstil. Weldra werd de deur er zelf geopend en kwiede de broeder van Robrecht trat langzaam en met verslagen gelaad binnen. Hij naderde bij hem en sprak. Een groot ongeluk, mijn broeder, treft ons heden in een man die ons allen dierbaar is. De Gentenaars hebben hem op het slagveld uit de doden opgehaald en hierin het klooster gebracht. Zijn ziel zweeft op zijn lippen en wellicht is zijn stervensuur na bij. Hij vraagt om u nog te zien in hij de wereld verlaat. Ik bid u dan, mijn broedig, bewijs hem die laatste gunst. Zicht naar de zuster van Adolf Kerende voegde hij erbij. Hij roept u insgelijks edelvrouw. Eenzelfde klacht, een pijnlijke schreeuw, ontvlogen uit de borst van beide vrouwen. Machtelt viel zonder gevoel in de armenhaarsvaders en scheen te sterven. Maria, zonder ergens naar te willen luisteren, sprong met hard scheuren misbaar naar de deur en verliet de kamer. Op die noodkreten kwamen twee nonnen binnen en ontvingende zwakke machtelt uit de armen van de gulderiddig. Deze zoenen zijn dochter met pijnend meedeleiding en wilden de stervende Adolf gaan bezoeken. Maar de jongvrouw, die de ogen opende en zijn inzicht verstond, rukte zich uit de handen der nonnen en zich aan Roberts lichaam vasthechtende, riep zij. Laat mij met u gaan, hovaardig, dat hij mij nog éénmaal zie. Wee mij, wat grievend zwaard gaat door mijn boezem. Mijn vader, ik sterf met hem. Reeds voel ik de dood in mij. Ik wil hem zien. Haast u. Kom. Ho, kom, ras.  Hij sterft. Hey. Adolf. Robrecht bezacht zijn dochter met meedeleiding. Geen woorden vindende om haar te troosten, bracht hij zijn twee armen om haar en drukte ze vast tegen zijn borst. Maar Machtlod ontvong zich welhaast uit die tedere banden. Zij trok Robrecht met de hand voort, roepende. Ho, vader, ontverm uw meinig. Kom, dat ik nog éénmaal zijn stem hoor, dat zijn ogen nog éénmaal levend mij aanschouwen. Zij knielden neer voor hem en hernam, terwijl de tranen als uit twee bronnen over haar wangen liepen. Ik smeek u, vader. Verwerp mijn beden niet. Het is de droefheid niet die mij vervoert, maar de min drijft mij tot hem. Aanhoor mij, o, heer en vader. Robrecht had liefst zijn kind der nonnen overgelaten, want hij vreesde met reden dat het gezicht van de stervende ridder haar al te zeer treffen zou. Echtig kon hij het dreend gebed van machteld niet langer verwerpen. Hij nam maar onder de arm en spak. Wel aan, mijn dochter, ga met mij en bezoek uw ongelukkige adolf. Maar, ik bid u, bedroef mij niet zozeer door uw wanhoop. Denk dat God ons heden vele grote gunsen heeft bewezen en dat hij zich kan vergrammen om uw vertwijverling. Ze waren reeds in de gang en uit de cel wanneer hij die woorden eindigde. Men had adolf in de grote eetzaal van het klooster gebracht. Een wedere bed was op de grond gelegd en adolf voorzichtelijk op hetzelfde geplaatst. Een priester in de genees kunde zeer ervaren had zijn lichaam met veel nauwkeurigheid onderzocht en geen open wonden erop bevonden. Lange blauwe strepen tekenen de ontvangen slagen op zijn huid af en zware kneuzingen hadden het bloed onder dezelf vergaarderd en gestold. Zijn leden werden onmiddelijk na de adelating gewassen en met kracht gevende balsen bestreken. Door de kunde gezorgd als priesters was hij een weinig versterkt geworden. Echter scheen er nog altijd stervens gereed alhoewel zijn ogen zo als verfig of zo verglaasd niet meer waren. Rondom met doodspet stond een groot getal ridders stilzwijgend over hun vriend te truren. Meneer Jan van Rennesen Arnold van Oudenaarde en Pieter de Konink hielp in de priester in zijn bezigheden. Willen van Gullik Jan Borlut en Boudemijn van Papenrode bevonden zich aan de linkerzijde terwijl die jongen kwiede met Jan Breidel en de andere voornaamste ridders aan het voeteinde met gebukt hoofd op de gewonde staarden.  Breidel was afschuwelijk om aan te zien. Zijn wangen waren open gekrapt. Een bebloede doek bedekte de helft van zijn hoofd. Zijn armen en klederen waren gescheurd en zijn botgehakte bijl hing aan zijn zijde. De andere ridders hadden insgelijks het een of ander lid met doeken omwonden en de uiterwisting van allen was schrikkelijk geblutst en door hakt. Maria, wenende, zat gekneeld nevends haar broedig. Zij had één zijner handen gevat en besproeide dezelfde metranen terwijl Adolf haar met flauwe blikken bezacht. Zodra Robrecht met zijn dochter in de zaaltrad werden al de ridders met ontwoering en verwondering getroffen. Hij die hen als een geheimen verlosser in de nood was toegekomen was de leeuw van Vlaanderen, hun graaf. Zij plaatst zijn allen met het diepste eerbied de ene knieten en gronden en spraken. Eren zei de leeuw, onze heer. Robrecht liet zijn dochter los. Hiefde heren Jan Borlud en van Rennesen van de grond en zoende hem beide op de wang. Hij deed aan de overigen een teken dat zij zouden opstaan en sprak. Mijn trouwe ondadanen, mijn vrienden, hij heb mij heden bewezen hoe machtig een heldenvolk is. Mijn geringen kroon draag ik nu met meer hoogmoed dan Philippe Lebel die van het Franse rijk draagt. Want over u mag ik mij met recht verhoofdvaardigen. Machtelt had zich als zineloos nevends het hoofd van Adolf neergeworpen. De schaamte en de zedigheid haar kunnen vergat hij op dit ogenblik. Zij had haar lippen meer manen zonder het te weten op de bleke wangenhaars bemindende geplaatst. Haar tranen vloeiden bitter en droeven snikken ging brandend uit haar beklemde borst. Adolf voelde zich onder de liefdezoenen zijn er aangebeden machtelt herleven. Hij bleef lang, sprakeloos, in die blauwe ogen voor hem zo heilig staren en gaf zijn vreugde door een zachte en bijna onvatbare glimlach te kennen. Eindelijk zucht hij met zwakke stem. Machtelt, mijn aangebeden vriendin, ik wilde u door tapperheid en helden moet verdienen. Uw sluig heb ik dwars door het vijand de kleger gedragen. Vele fransen zijn onder mijn zwaart gevallen, maar God heeft mij tot zich geholpen. Ik moet u verlaten, die overtuiging martelt mij. Gij, die mij zozeer bemindet, gij die eens het bloed van uw doorluchtige stam mijn zonen moest meedelen. Gij waard mij niet bestemd. De heer had anders over ons pijden beschikt.  De gepijnigde jongvrouw, jugaer handen bevend en metdrift over de verlamde leden van de ridder. Zij meen de ene getroost in de woorden uit te spreken, maar haar stem versmoorde in doffe snikken. Dan hernam Adolf. Ween niet, wel bemindemachtelt. Er is nog een ander leven. Daar zullen onze zielen al kan naar weder zien. En dan zal de neide gedood ons niet meer kunnen scheiden. Blijf op aarde, o mein zuivere bruit. Wees de steun der oude dagen van uw doorlucht gevaardig. En denk soms in uw gebeden aan de man die gebemindet. De ramsalige jongeling wist niet dat ieder zijn er woorden als een vergiftige dolk door het hartzijner bedrukte minnaresboorden. Afgemat door zo lange woorden drukte hij stilswijgend de handzijner geliefde. Horbricht van Betune stond met gebogen hoofd op dit toneel te staren. Hij dreefde bitteren tranen terug in zijn ogen en besloot de angst in zijn boezem. Adolf bemerkte hem en spak. Ho, mijn heren, graaf. Uw milde hand schonk mij de rijkste gift welke op aarde de mens kan gegeven worden. De hemel heeft u beloond. Het land uw vaderen is vrijgemaakt. Gij zult een leeuwentroon in vrede volle dagen bezitten. Ik sterf met vreugde nu de toekomst u en uw edele dochter pleideren dagen voorspelt. O, geloof mij in mijn stervensuur. Uw ongeluk was voor mij. Uw onwaardige dinaag pijnlijker dan voor u zelf. Ik heb in het geheim der nachten mijn bedsteden zo menigmaal met tranen besprooid wanneer ik aan u gevangen is en aan de verdrukking des vaderlands dacht. Maar, god, wat is dit? Het schijnt mij dat de nieuwe kracht mij door de aderen vliegt. Zou ik langer leven kunnen? Ho, macht tot. Gij hebt uw hand op mijn porst gelegd. Dit is het wat mij zo wonderlijk verquikt. De ogen van Adolf plonken met meer levendigheid. Een zachte glimlach zweeft op zijn lippen en men zou gezicht hebben dat hij eensklaps van de dood ging opstaan. Ho, gij zou het niet sterven? riep, macht tot. Hier, in mijn hart is een stem die mij zegt dat de heer u nog niet geroepen heeft. Zij wenden zich met een haastige beweging om. Kneelde neer, vouden de handen tezaam en zag met smekende ogen ten hemel. Alsof de almachtige dit stil en plechte gebet verhoord had, zag men de krachten in Adolf terugkomen.  De priester had, geduwende dit toeneel, de zieken met scherpe blikken bezien en al de aandoeningen welke hem getroffen hadden nagespeurd. Hij nang en tastte de hand van Adolf met een geheim inzicht, terwijl al de aanschouwers hem met angst in zijn bewegingen volgden. Zij zagen op het gelate spriesters dat alle hoop voor de behoudenis van de gewonden nog niet verloren was. De gistelijke ging stilswijgend voort. Hij hief de oogleden van de zieken op en bezacht dezelfde, opend hem de mond en niet zijn hand over zijn blote borst geleiden. Dit gedaanzijnde keerde hij zich naar de opstaande ridders en sprak op de toon de innigste overtuiging. Ik zeg u, mijn heren, de koorts welke deze jonge ridder moest doden is voorbij. Hij zal niet sterven. Al de ridders werden door een zondelingen aandoening getroffen en men zou geloofd hebben dat een dood vond ons uit de mond de spriesters geklonken had. Maar die hevige ontroering van verwondering liet hun welhaas toe hun blijtschap door woorden en gebaren uit te drukken. Maria had de aankondiging de spriesters met een luide kreep beantwoord en had haar broedig in opgetogenheid om helst. Magdelt bezweek, haar krachten vergingen. Eensklapsopspringende viel zij heigend in de armen haar vaders en daar haar hart tezeeer door zalige verrukking gezokt was kon zij in den eerste niet spreken. Nochtans sloot aan haar ogen zich niet en de kleuren vergingen ook niet op haar wangen. Eindelijk riep zij, Oh, mijn vader! Oh, mijn adolf! Nu ben ik gelukkig! Ik dank de goede tierengod dat hij het gebed zij naar oodmoedigen die nares zo spoedig verhoord heeft. Ja, gij zult leven! Mijn adolf! Mijn broedigom! Ik zie het! Uw ogen blinken met het vuur des levens. Magdelt, zucht de adolf, aangebeden vrouw, wat kracht heeft u Engelen stem bij God dat zij mij al dus van de dood teruggoept? Oh ja, mijn teder geliefde! Ik zal leven! Het hart jaagt mij zo krachtig! Het geent zij allen als een wonderwerk aanzagen, was een natuurlijk gevolg van adolfs toestand. Hij had geen open, nog diepe wonden, maar welmenig volde gekneusingen. De martelpijnen, welke dezelfde veroorzaakten, hadden hem een gevaarlijke koorts die hij moest wegrukken, gebaard. Maar door tegenwoordigheid van Magdelt, de krachten zijn er zielverdubbeld hebbende, jocht de doodkoorts van hem, en zo ontsnapte hij aan het graf dat reeds op hem gaapte.  Robrecht van Betune liet zij van geluk verdwaalde dochter, nevends adolf gekneeld zitten, en voor de ridders komende sprak hij tot hen in deze voegen. Gij, edelste mannen van Vlaanderen, hebt Heden een zegen behaald, welk als een bewijs uw hoge manhaftigheid tot onze zonen zal overgaan. Gij hebt de ganze wereld getoond, wat de te vreemde kost op onze leeuwenbodem de voet te durven zetten. De liefde tot het vaderland heeft uw heldenzieden in ongekende onversaagdheid doen ontsteken, en hoe armen door een rechtvaardige vraksucht verstaald hebben de dwingelanden verslagen. De vrijheid is dierbaar aan een volk dat dezelfde met zijn bloed heeft beseegeld. Nu kunnen al de vorsten van het Westen de Vlamingen geen ogenblik meer tot slaven maken, want gij zou het allen sterven eermijn over uw zegen pralen zou. Maar dit mogen wij niet meer vrezen. Vlaanderen heeft zich Heden boven alle andere volken verheven, en het is aan u, edele mannen, dat het vaderland die luister verschuldigd is. Nu willen wij dat de vrede en de rust onze onderdanen om hun trouw belonen. Het zal mij een geluk zijn door hen allen met de naam van vader begroet te worden, indien onze zorgende liefde en onophoudende pogingen om hen gelukkig te maken ons die naam kunnen verdienen. Nochtans, waren het zaak dat de Frans een dorsten wederkomen, zouden wij nog de leeuwen vlaanderen worden en onze Marteel zou u nogmaals ten strijde voeren. Wij bedden u, mijne heren, zodra hij in uw lenen zult toegekeerd zijn, bedaard te gemoederen, brengt alles tot rust, opdat de zegen door geen oproerigheid bevelect worden en leidt bovenal niet dat het volk meer vervolgingen tegen de leliaarts aanvangen. Het behoort ons over dezelfde recht te doen. Wij moeten u verlaten. In onze afwezendheid zult hij onze broeder kwieden als uw heer en graaf gehoorzamen. Ons verlaten, riep Jan Borlut, met ongeloof. Grijkeert naar Frankrijk wedig. Doe het niet, edel graaf. Zij zullen hun nederlaag op u vreken. Mijn heren, viel Robrecht in. Ik vraag het u, wie onder u is er, die uit vrezen des doods zijn erewoord en zijn redertrouw zou willen breken. Zij bukten tegelijk het hoofd en spakend geen woord. Met droefheid verstonden zij dat niet hun graaf kon wederhouden. Deze ging voort. Meneer de Konink, uw diepe wijsheid is ons van groot nut geweest en zal het nog zijn.  Wij roepen u in onze raad en begeren dat jij met ons aan het geraafelijk hoofd verblijft. Meneer Breidel, uw dapperheid en trouw verdienen een grote beloning. Wees van nu af en voor altijd opperbevelhebber van al uw stadsgenoten die ons met wapens dienen kunnen. Wij weten hoe eerlijk jij dit amt kunt bekleden. Daarom boven zult jij ook tot ons hoofd behoren en bij het zelf kunnen wonen indien u dit belieft. En jij, Adolf, jij die uw leven zo menigmaal voor ons en het vaderland gewaagd hebt, u zei het kind dat ik bovenal ben min, geschonken en gegeven. Zij het enige tijd hoorden met een groot gedruis aan de voortpoort der Abdei. Het was even alsof er een oploop des volks plaats had. Dit gerucht groeide gedurigd meer en meer aan en bij pozen verhief het zich in een heven gejuig. Er kwam een non-aankondigen dat er een grote menigte volks voor de poort stond, dat zij onophoudend schreeuwen dat zij de gulden ridder zien wilden. De deur der zaal openzijnde klonk het gejuig verstaanbaar in de oren der ridders. Vlaander de leeuw, hel onze volosser, hel, hel! Roebrecht keerde zich tot de non en spak. Gelief hun te doen zeggen dat de gulden ridder, die zij roepen, binnen weinig ogenblikken onder hen komen zal. Machtelt had haar arm onder het hoofd van Adolf gelegd en hetzelfde met Tedere zorg opgelicht. Zachte onvoorstaanbare liefteswoorden werden nu rustiglijk tussen hen verwisseld. Van tijd tot tijd nochtans kom men de woorden bruit en bruidig om op hun lippen vatten. Geen enkele traan vloeiden nog uit de ogen der vrouwen. Maria zal bij de andere zijde der legersteden geknield en mengde haar zoete vriendinnenstem tussen dit troosend en brandend gesprek. De vreugde, welke de harten der meisjes vervilden, was een zalige aandoening. Alleen op haar gelaad merkbaar. Vol betrouwen in de plecht geworden des priesters vreesten zij niets meer. Hun hart liep over van geluk. Roebrecht van betuunen kwam bij de kranke ridder. Vatten hem de nog slapen hand en sprak, Adolf van Nieuwland, mijn dierbare machtelt, is uw echtgenoten. De zegendes almachtigen dalen over uw hoofden en geven aan uw kinderen de dapperheid hun vaders en de tederheid hun ermoedig. Het doorluchtig bloed der graven van Vlaanderen mengen zich met uw edele stam.  Herp meer verdiend, maar het is niet in mijn macht uw een kostelijke geschenk te geven dan het kind dat het troost en de steun mij de oude dagen zijn moest. Hij voegde de hand van machtelt in die van Adolf en haar nam. Weest gelukkig. Bement al kan er zo zeer als ik u beide bement. Gij, priester, dien haar gods, gelief uw zegen bij de mijne te voegen, totdat een wet huwelijk hem voor het al daar verenigen. De priester had nadig en bad in stilte over de twee beven de gelieven. Hun ogen waren te gronden gevestigd, hun harten jugen met kracht en niet tegenstaan naar de zwakheid van Adolf branden zijn hand in de hand zijn er aangebeden bruit. Robrecht kwam vooruit bij Quide. Mijn lieve broedig, sprak hij. Ik begeer dat dit huwelijk zo spoedig mogelijk met pracht gevierd worden en door de gewone vormen der wetten worden bekrachtigd. Dit is mijn inne gewens. Mijn heren, ik ga u verlaten, met de hoop dat ik wel haast vrij en zonder hinder het geluk mijn er trouwe onderdanens al mogen bewerken. Ik verzoek u allen dat gij het grootste geheim over de echte naam van de gruld en ridder bewaard. Mijn broeder Quide zal de lieden der abdij dit insgelijks bevenen. Na die woorden ging hij tot Adolf en kuste hem op de wang. Vaar wel mijn zoon. Zegt hij. En zijn macht tot tegen de borst drukkende. Vaar wel mijn beminde macht tot. Ween nu niet meer over mij. Ik ben gelukkig nu het vaderland gevroken is. Dan om helst hij nog zijn broeder Quide, willen van Guylik en enige andere ridders, zijn vrienden. Hij drukt hem uit onderroering de hand van allen en riep heen gaande. Vaard wel. Vaard wel. Gij allen mijn trouwe wapenbroeders. Op de voorhof klom hij te paard en deed zijn uitrusting aan. Hij liet het voorstuk van zijn helm vallen en reed haar poorten uit. Een ontellijke schaar volks had zich voor dezelfde vergaderd. Zodra zij de Gulderidders zagen, scheiden zij zich in twee om hem door te laten en begonnen met allerlei juigingskreten hem te begroeten. Houd de Gulderidders. Zegen. Zegen. Onze verlosser. werd honderd malen met nieuwe galmen herhaald. Ze zwijden hun armen tenteken van blijdschap in de lucht en raapten de aarde als een heilig dom uit de voetstappen van zijn paard. 