Gevleugelde Daden | Herman Heijermans, Jr. | General Fiction, Humorous Fiction | Dutch | 1/2
Ierste kapitel van Gevleugelde daden. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van auteursrechten. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Bart De Leeuw. Gevleugelde daden van Hermann Heyermans Junior. Eerste kapitel, De Proefneeming Gelukt. Ier Partrand, Eluwen de Repoussant la Barrière. Ier Vandan de L'Azère les Nouages Mouvants. Eer de L'Hurpier Allier, Ier Divansant Levant. Uit met de morphos Dovide. Sinds de lichte kist met het duurambours in meneer's kruzzelkamer ontpakt was, sinds die kamer op slot bleef, leek al het correcte, zorgvuldige, wel overwogene van meneer, mevrouw en de nog ongetrouwde dochter heengespakt. Het begon met de zolder. In geen volle maand gedaan. De zolder die een niet-zuile gebeurt nodig had, de zolder waarvan mevrouw zelf had gezet dat het een schandaal was hoe de spinragen in alle hoeken en gaten zaten en waarop nou niemand een voet mocht zetten. Handig als meneer Prutze kom, had hij de deur op twee plekken gegrendeld en de sleutels in zijn vestzak gestopt. Ja, zo was het gekke begin geweest. Cobus, de huisgedekt, had er zich niet druk omgemaakt. Die vond allesbest. Maar Christiem, de oude Christ, die de mensen over de veertien jaar kenden, zat met Jans, de tweede meid, uren en uren achterkommentjes koffie, nee, das zich te schrapen over het wandtrouwen om en meneer zijn kamer en de zolder af te sluiten. Als je iets vermiste zeer je het. Bleef je niet koppen, niet broeien. Dat had geen pas. Nog was het gepraat niet geluid toen een verbluffing geschieden. Jans, die er het minste recht op had, kreeg tiendagen vakantie. Tiendagen om haar moeder in Friesland op te zoeken. En toen Christiem, die nooit een dagvrij af nam omdat ze geen leven in de zil op de wereld bezat, geduldig haar met vrouw duidelijk maken dat ze tiendagen het huis niet alleen an kon, dat Cobus op zijn werk was angewezen en zij op het haren, dat de boel lekker zou vervuilen omdat ze maar twee handen aan de lijf had, answoorden we vrouw dat ze het in die tiendagen dan maar niet zo precies moest nemen en dat je vrouw Amélie een beetje zou meehelpen. Niet zo precies. Niet zo precies.  De oude meid bleef er geslagen van, zo paffe en verschikt, dat ze een gemeenschijn brutale toon van meid die onmisbaar is, die een stuk van de familie geworden als een glimmerpaling door de vingerslied glijden. Jans lekker als kip reisde af en nog die eigenste avond, terwijl Cobus op de weg voor de tuin tutu en zo, de glans zwarte schippers, de harte livelingetjes kwam een vrouw uitliet en Christ bij de grootsteen de vatenboel redderde, slingende de riks, zotheden de familie zich tot in de sfeer van het uitmiddelpuntig uitbundigen. Meneers Walu, op zijn kouzen lopend, op zijn kouzen, het was om te besterven, stond in de deuropening zonder dat ze een gerit zo gehoord had. Christ zei meneer, die als altijd op dit uur van de avond één rode wang had, purpere buldplek van de Antema Kassar werd tegen die after dinner tukte. Christ, meid, heb je geen trick in een lopie? In een lopie, had ze verbaasd zuffig geantwoord, daar heb ik om eens nou geen tijd voor. Dan maak je maar tijd, het is pracht van een weertje, had die prettig aangespoord. Nee, had ze het nog eens gezegd. Eer de vaten klaar binnen en eer ik de vloer heb gedweld, is de avond om, nou jij maakt een lopie, had hij aangedrongen. Heensluipend, onhoorbij was hij verdwenen zoals hij gekomen was. En drie minuten later, ook op de kouzen, goeie godsen, juge je de stuipen op je lijf, kom je, vrouw Amélie, die hier een handje in het huishouder zou helpen, nou Jans in Friesland zat, maar nog geen vinger had uitgestoken. Schuifel je, vrouw Amélie, in de keuken. Vriendelijk lief. Christ voor, Christ nazermd, om er te porren, om er aan te zetten, om er ook voor een lopie het huis uit te jagen. Want trouwend, geen zikkerpik van begrijpend, had de oude opzettelijk getreuzeld. Opzettelijk de borden en schalen nog eens daar gespoeld, opzettelijk de keukentafel een beurt gegeven. Toen, die zou zoveelistigheid niet achter de zoeken, had bevrouw gescheld en er poes, eierig, verzocht allemaal nutteloze boodschappen te doen, dingen die niet nodig waren, die Kobes net zo goed had kunnen halen. Kobes, die vanavond met toetel en zo op de loop was, ook werd boodschappen voor meneer.  Eerst om negen uur, lang scharland op de kamer naast de zolder, was ze heen gegaan en toen ze gehaast, doorgehaast, omdat ze het zaak geniet vertrouwen, al een half tien voor het tuinhek stond, zag ze het zoldervenster veel verlicht, het witte gordijn neer en daarachter de aakelijkste schadeoen, alsof meneer aan de droogstokken schommelde. En meneer, in de huiskamer, alles donker. Ongerust schellend, zedenwachtig rukkend, zonder dat toetel en zo aansloegen, had ze wel tien minuten moeten wachten er meneer op zijn kouzen en zweten, alsof hij uren gedraafd had opendee. Dacht dat er onraad was, had ze gezegd. Onraad? We zaten in de donker, te praten, had meneer heigend geantwoord. Op dat gejok had ze gezwegen, in de keuken nog wel een dik half uur op Kobes wachtend, die met toetel en zo naar de hondenscherder was geweest om de proberen diertjes te laten wassen. Kobes had ze benauld gegrommeld. Er gebeuren hier tegenwoordig dingen die niet zuiver zijn. Hij had eruit gelachen, er voor de mol gehouden, er op de vette schouders geklopt, er in de zij gepiekt, zoals hij wel meer deed als hij uitgelaten was. Nee, van onzuivere dingen bij de familie Zweru geloofde die niks. Mensen die op geen duizend gulden hoefden te letten, die de mooiste auto van de hele buurt hadden, van een Peugeot met magnetische ontsteking en de reserve auto voor viesweer, en de eigen elektrisch licht in huisbranden, mensen die prompt alle dagen betaalden, nooit een kwitansie terugsteurden, mensen die de beste buren ontvingen en om de havenklap grote reizen deeën, nee, vette kris kon in der Bollehoffie opzouten wat ze wou, hij had lol over de bezorgenheid. Want dat meneer een laat dat willen leren om met Brussel en Berlijn te telefoneren en dat ze met een schrik geel de gehoorbuis had laten vallen toen ze geluid hoorde, dat was zo crimineel stom geweest en daar hadden ze allemaal zo omgelachen dat als kris er neepjes met schudden over onzuivere dingen in huis, die vanzelf weer ander angst van toen dacht. Genoegelijk kreeg ik de kobus door Malacheden weg, ze bruin beknobbelend, waarvan die het sop om de halve minuut in de tuin ging lozen. Dat was woensdagavond. Donderdagmiddag begon ook kobus te twijfelen.  Hakkelend, je kon zo merken dat ze met rewoorden geen raad wist, zei me vrouw en kris dat je vrouw Amélie ineens zo'n idee had gekregen om wat hoger in huis te slapen. Of kris er wat tegen had voor een dag of acht de lozierkamer in het benedenhuis te betrekken. Kobus liep toch ook in het zoeteren, bang had ze niet te zijn. Jakkers, wat in invallen? Dat doe ik niet, had kris neidig geweigerd, waarom moet ik van mijn kamer af? Omdat die vrouw het zo graag wil, ze vindt het uitzicht boven, over de bomen zo lief. Toen jij het dan maar, ik zal het goed met je maken. Weerbarstig uit de rumeur had kris nog een poosje tegen gestribbeld en een hoop viddigheid is uitgeflapt. Toen, omdat bevrouw op de stub bleef staan, had ze morgen gehoorzaamd. De hele dag deed ze geen mond open. Meneer, mevrouw, jevrouw Emilie, Jans, Kobus, iedereen wist dat als kris buiten er doen was, als ze over iets het land had, ze de lippen als een geperst de citroen geknepen hield. Ze werkte, koogte, bewoogde dan als een stomme, smeet de pannen, sloeg de deuren, liet twee, drie baals schellen. Liet ze de kalm in de rijgen zou sporen, daar kwam ze na het eten bij. Die dag duurde het langer. Om tien uur, toen ze het slot van de logeerkamer omdrijden, had ze nog geen enkel woord gesproken, had ze niemand goeie navond gewenst en Kobus op al zijn geginnenkap geen asum gegeven. Voor de spiegel had ze het piekere geel haar gekant, er een vlassig vluchtje in gevingerd, er een vetermand omgelegd. En in het lekker bed stappend, met de wolken kouzen aan voor het vocht van de lakers, had ze lichepraccizeren over de moedwill van rijke mensen, die alle dagen wat nieuws verzinnen en ze met de tijd geen raad weten. Zachtjes insluimerend, soezend over het houtwerk in de keuken dat ze morgen een soppie zou geven, kreegden ze op in felgele schrik. Ergens boven de hoofd werd gestommeld. Duidelijk hoorde ze bons naar bons en schapzittend in het bed de vette knieën gejukt over het kippenvellijf, stokte er adem toen een dakpan schor van val en klepperslag in de groot plombte. Even schokten de lichaamsmassen als een zuigerstang in de dek oorten.  Even vloepten de hartmokering de lakers als een toneelzee in golving dan bezeten van vrees aan de renijdos. In de meidenkamer denkend, de doos met de gespaarde Amsterdamse loodjes, veerden ze het bed uit om de kaars aan te steken. De wekker stond op kwart over 12. Alles sniep in huis. De hoontjes blafden niet en werachtig, werachtig, nog terwijl ze in klappertannen de overweging bij de deur luisterde, rammerde een tweede dakpan, stoot riechkraszend over de groterhand heen in de tuin, waar je met een mullenplof in de teleaarde ploemt er. Het stuipende reflex deed Kris de deurklop omdraaien en een trapje afstotterend naar het soesteren. De handkom om het zuigweijend uit de kaars verbond ze met stevige mappen cobusdeur. Cobus, had er stem geschort, cobus, toedal cobus. Opgeschikte deur openend had hij er voor het eerst van zijn leven in de nachtjapom met waarlijk ontbloot vleesdekje en zwapperend vlasstaartje gezien. De lijkwit gelaad had enkel spookachtige gaten van mond en ogen en onthutste wingbrouw streamen. Is er brand, had hij geschreeld? Zij, ongevoelig voor zijn magra haar kuiten en benen gevoeten, had er vette wijsvingen op de mondgat gelegd op tot stille luistering hitzend. Bovenheelte botst het grommel aan en gedemd door de gesloten deuren lustigde een lach. Nou dan, grom de cobus, wat is er dan, ze zijn nog op. Nee, cobus, nee, cobus, hek ze, er is onraad op het dak, er binnen pannen gevallen. Met dat zet zij, kwetterend van het geraas, klaarstotend over de andere pannen schover weer een van het dak, scherp ketsend tegen de grotrand. Nou, zei hij krimmig van slaapgestoordheid, dan zullen we eens gaan kijken. Cordaatschoten is een broek, liet de brutels wild bingelen en zijn zakmis openend, dat snerpend van bloedtoes in het kaars licht spetterde, liepen de lopertrap op. Zij achter hem, halfstikend van adempoestingjes, schommelde mee, de dansende kaars in de handen. De vlam belichte de geleelte gevoetballen van cobus de kopere roede. Hoe hoger ze kwamen, hoe vreemder het gerucht werd. Er moest iemand op het dak zijn, een kat kom dat niet. Even kleefden kris kouzenvoeten aan het lopen goed, even bolsten het in haar hart als in een overkokende ketel. Blijven nou niet achter met het licht, praten cobens met kelderdonkere stem. Zo'n akkervietje vond hij het niet.  Heigend stapten ze verder, der ene hand als een scherbak onder het smeidig aflekkend kaarsvet, dat in bleke propjes der kleumig vleesje bedouden. Niet praatend, grauw van zwijgenis doorstapten ze in de hollenruimte de laatste treden en daar de geluiden ongedemd hoorend bleven ze in meest aanemloze gebluffdheid gereed op de trappen terug te hollen. Want achter de zolderduur schaterde het ingouder gelach van mevrouw en jevrouw Amelie. Gelach. Gelach op zolder. Snart bij half één. Yes is nog toe schooi de kris voor het laatst. Cobens spoilde er in der zij. De oren naar de zolderduur gerekt, de hauze gespannen hielden ze zich aan de trapleuning vast. Jevrouw Amelie leek te dansen. Delken schokten ze neer, dan bij de deur, dan verder af. Toen in een langere stilte klonk een gesprek zo bizar, zo over het kankzinnige heen dat kris van angsten en spanning het hete kaars vet op de voeten van Cobens liet ruipen. Pa, zeer Amelie stem, hart van klank tegen de stenen muren der zoldering, pa, laat u ons nou ook in de goud. Nee, het is hier te donker, riep meneer stem van buiten. He, toeman, praten we, vrouw, de goud is niet voor jou alleen. Allemachtig, fluisterde kris, hoor je dat ze, Cobens porgen de vuist, tempte de gebammel. Opnieuw luisterde ze, ademinhoudend naar het hels dwaas praten op zoldig. Je mag wel in de goud sprak meneer, neurien tussen elk woord en je mag om het huis heen tot aan de schoorsteen, maar niet naar beneden, bij de sparenzis nog ligt op en in de meidenkamer bij Leurin zit de meite romant te lezen. Daar kom ik pa, hoepla, tolletjes. Is de goud troogpiet? Wat is dat? Nou, op m'n kouze is het niet allespiet. Dan ga je maar schuins langs de pannen. Pa, ik schiet even naar benee, het is tussendoezig. Wil je het laten? Dag paartje. Benee blafde de waakgrond van Leurin. Daar heb je het. Grom de meneer. Kris was erbij gaan zitten. Op drie na de bovenste traptree der ene stevige been schuin geplant als een schoorende stut hoog verpapt in de kanting van het hout hield ze zich schrap. De ogen folterden de trapschemering in, de mond donker van schuur smartelijk vervongen als in brandstapelpijniging geen in angst schreeuw versteent. De ontzettingen van Lops, de huiveringen derd over gasgekwelden toeg ze op de ontredderde gelaat.  Meneer, mevrouw, diervrouw, snacht, half-een in de goud, pretmakend in de goud zodat de dakpannen omlaar kieperden. En de juffrouw, die naar beneden wou springen, het was van zulke nacht meerielijke aandoening dermate Keelenijpint en Zenoe spannend, her in de hemel, drie te gelijk gek dat ze in fatale verstijving in het portaal beneden tepletten gehobbelt zou zijn als Kobus de gevinnige trap had gegeven. Het afdruipend kaarsverd brandde zijn voet. Stik nou, riep je woest niet in staat om te vluisteren, hou de kaars recht, ben jij dol om alles op m'n poten te laten draaupen? Hij danste van de pijn, het zakmes in de hand, de pretels bol spachtelend op zorg. Zij, uit de bezwijming gewikt, vreefde klam voorhoofd. Kobus, hakkonden ze, naar elk woord kaarsvalm asperges happend. Kobus, je moet je moet de buren wekken. Stil, stil, zei hij, hertrappend. Als een moordenaars sluipend kroop hij de laatste trede op naar de kamer van Kris naast de zolder. Zachtjes opende die de deur. Als ze er wat van zouden zeggen kon die makkelijk antwoorden dat hij onraad gehoord had. Kom hier, vluisterde die. Dan kijken we door jouw raam wat ze uitvoeren. En de jeugdvrouw die op m'n kamer slaapt herde Kris hem naast trompelend. De rest van de gedachte gesputter verspot in het oneindige, want de kaars, onbestand tegen zoveel angstzuchten, vloepte uit knies zich nog naglimmerend als een lauwalmend fonkje. De kaars is uitgewijd, sprak ze, halfgrinnend, de welgekende donkwarte der kamer doorstavend en in de zenuwverstroydheid bestreekt zich een heupplek waar het doosje luce versat als ze gekleed was. Kobus luisterde niet. Voorzichtig, zonder gepiep of gesteun had hij het raam opgeschoven, het bovenlijf over de groot gebogen. Nou, vroeg ze. Hij bleef in het vinsten gehad gevroren, beweegloos, ademloos. Wat zie je? Drong ze aan, een de pretels berukkend als ze een schelknop te pakken had. Hou je bek! adviseerde hij gedemd. Die broer de kant van de dak staat in de weg. Ze zijn in de grot aan het scharren. Klapper tanden het van vrees en door de nachtkoud die de vlees zich dekje bestreek, kwam ze naast hem het kozijn beleunen, de mallige armen half op het zink van de grot. Het was een lieve zomeravond.  De sterren liepen te hoop op de maan die als een glans gepoetste kopere sikkeltje in geklonten van veel stijfsel en rijst de glansblazer stond. De wakkel bij luring blafte onrustig. Binnen ze nog op het dak, vroeg ze rillerig. Hoor maar, zij Kobus. Naast aan om de hoek die palletten te kijken klok je de stemmen duidelijker nu. Je doet het niet meer, knoorde de meneer. Zolang die lamme hond blafd, hou je je stil. Weet je wel, spakt me vrouw, zo gezellig rustig als als ze op teven zitten was. Weet je wel Piet, dat het geen 2 jaar meer duren kan of de mensen moeten voor de veiligheid honden op het dak vastleggen? Hoor je dat, fluisterde Chris, ze binnen stapel. Je moet de politie waarschouwen. Stil dan, snoude de huisknacht. Dat is pas begin, lacht de meneer in alle lekkerste opgewektheid. Ik neem zeker een bloedtoch op ons dak en de klech klemmen in de grote. Zo, de hond blafd diepeer. Nou, ik doe nog een toertje langs het huis. Amelie, waar ga je heen kind? Ik ga om het huispaar. Toet je niet aan de stang van de schoorste heen kind? Nee paar. Op datzelfde moment gaf Chris de leeuw die het maandzikkeltje deed trillig. Je vond Amelie met een broek van der paan vloog het dakraam voorbij en de hoofden van Kobus en Christine herkennend schoot ze zo in de lach dat de wakend van de overzij opnieuw kwadaardig tekeer ging. Einde van het eerste kapitel. Tweede kapitel van Gevleugelde daden. Deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart de Leeuw. Gevleugelde daden van Hermann Heyermanns Junior. Tweede kapitel waarin veel duisternis belicht wordt. L'homme et Né Libre et Partout il est Danlefer. Uit Ducontras de Char. Van Rousseau. De heer Pieter E. Zwaardoe was in zijn jongste jeugd een knutselaar geweest. Timmeren. Soldieren. Planetjes maken. Het zat hem alles zo glad dat er een wonder uit hem gegroeid zou zijn als het wonder zonder centensteun zijn. Zwaar Lucenio eventueel had een kleine spekslaagerswinkel en nauwelijks het geduld zijn enige zoon de driejarige hogere burgerschool te doen afstuderen. Hij was er zonder zoveel ondertigheid gekomen. Piet, vers van de school, vol van de schoolste beginselen van wetenschap en kunsten dromend anzuurstof, waterstof, keute en trigonometrie daalde tot de slagkelder en het zwijn.  Zeg, deed hij enkel zijn mond open om Sander, de oude knecht, geleerdheden te vertellen over de ruggegraad, de wervels, de schedelbeenderen, het gebid, de maag. Klukte het bloed van de pasgeslagd zwijn in de emmer, dan verhaalde hij vreemde dingen van witte en rode bloedlichaamjes en kwam paar benee voor de finesses van worst, hammen en zold dan geurde hij zelfs met een opgevangen woord Latijn en zei, laten we zuslapjes maken, Paar. De levenswerkelijkheid is een droevig ding. Sterker geleerden vergeten hun jeugdswoegenissen werpen Algebra bulvormige driehoeksmeting, astronomie en de formules van organische schijkunde als ballast overbocht. Waardoor te behouden, wat een nuchter bestaan als doodmateriaal verschopt. In weinig maanden was Pieter zijn te veel kwijt. Ging hij op in de kunst van het zwijn in het volledig verwerkende vakgeheimenissen, waarvan vele smullen doch weinigen de uitverkoren artiest ingewijden zijn. Swai Lucenio leerden hem beginselen en grond beginselen. Het stoppen van worsten in zorten, het behandelen van zwijnsbloed, het roken en koken van hamm, het bereiden van frikandelen, het kloven van varkenspootjes, de wiskunstige maat van sausijsjes. Nooit had Pieter kunnen vermoeden dat een simpel zwijn, een zwijn van haren en bakker, tot geneugd in 100 variaties was te herleiden. Ieverich, die gierig leerling, werd die tristig vluchtmeester. Daar zijn Jo en een plotseling in die gestistief diepst betreurd door wedewen en zo'n die de zaak onder aanbeveling op de oude voet voortzetten. Vanaf die gebeurtenis leiden firmen wedewen, zwaluw en zo'n zich moderner op de zaak toe. Al het oervernuft, het praktisch geknutsel van Pieter kwam tot ontbolstering. De winkel werd verbouwd met een pracht spiegelruid uit nieuwe geden. Zelf, in zijn vrije avonduren, moedsteerde hij reuzelblokken tot schepen en beroemde mannen. Zelf stelde hij iedere zaterdagavond de meest giganteske worsten en hammen de drillenstigelatideschotos in het plassetlicht van kronen en candelabers. Het zaakje vlotte. Benee was een kleine gaspoto gekomen op het vlees te malen. Van boven naar Benee liep een spreekbuis. Want de tijd uit nieuwe geden stelde hij een kruipje aan. Een bakker naast hem zond hij zijn klantenprijskoranthen van kententimpen, profetenbrootjes, scharbollen, boterkadetjes, piekjes, botervlinders, zeelzerotjes en wat de bakkunst meer gevrocht had. Hij, snuifend als een padvinder, penaliëris van stemming zat een paar nachten op voor een geillustreerde Franse reclame met Pieter Cousson Truffé, Jean Bon, Sosison en de vervoerd.  Toch zou hij met al zijn moderne geestrift voor het goede en schone de zwijns eerst op later leeftijd die voorkomen welstand geraakt zijn, mensslacht nog zwijnt zich in deze dag is poedigrijk, had hij geen zwijnenkluk verrast door een speculatie in Amerikanen, een nonvalide fondstad in 2 maanden 30% steeg en een bepaard ton toesmet. Alleen zijn vrouw, dochter van ook een slager zo blevende verlangend zinharmonie, een voorzichtig man verpraat zich niet, doet geen confidencies aan snode vrienden. Toch geen zeven jaar in zaken verkocht hij zijn smakelijke charcuterie hollandaise en verdween uit de plaats. Ook dat was wijs en wel overlegd. Een profet is niet geëerd in het eigen land, een rijk geworden charcutier behoudt een luchtje van metworsten en truffels in de eigen gemeente, ook dan wanneer de effecten trommels spekten. Pieterswaardo retireerde naar buiten, kocht een vilan van een gevahierd notaris en rap van accommodatievermogen leefde die enige jaren zo teruggetrokken, zo deft in Holland stil dat hij respect had won, dat hij bij de andere rentenieren de burger mensen, die allen een vlek van kruideniers waren, koffie angros, kleermakerij of commestibles in hun verleden hadden niet alleen getapt werd, maar voor gedistrigeerd versleten. Oude liefde roest niet. Pieterswaardo bleef knutselen en in het moderne leven. Hij was de eerste vilaar bewonen met elektrisch licht en telefoon, de eerste die zijn fiets voor een motorfiets wisselde, de eerste die een auto in die streek bereidt. An politiek deed hij niet. Voor de gemeenteraad en de provincie aan de state hadden ze hem kandidaat willen stellen. Hij had beslist gewijgerd. Het prikkelde hem niet. Hij wilde er niet uit zijn ambitie. De enige goede politiek wijsgeerde die is de politiek van de Geldkoning in Amerika die hebben maling aan oorlog en vrede al kamers en regeringen die maken hem trust en doen wat ze willen. Met Amerika dweepte die. Als de fondsen achteruit liepen lachte die slim wachten tot ze weer rezen. Ze rezen altijd als er een Geldkoning achter zat. Die hield de touwtjes, lachen, widden, verliezen zo lang hij wou. Het was bij Nederland. En dat land was Amerika. Een heel jaar reisde die met zijn vrouw en amelie van New York naar San Luis, van San Luis naar Philadelphia en Baltimore. En toen ze thuis kwamen, waren ze alle drie voor Amerikaangst. Spraken ze met een dikke wee en een klankvolle ei.  De winteravonden in de villa met haar comfort en afgestoekte haar volge voorbij. Illustraties lezend en biljardend. De effectekozen bestudeerend en ontvangend leefden ze in prettigste familiekring. Overdag zat hij minstens een paar uur in zijn knutselkamer de oude jeugdgenegenheden te beliefhebberen. Geduldig kon hij uren vermorgen met schijkkunde proefjes van 20 jaar geleden, hoe zoutzuur op zink reageerde, hoe natrium in water rondkoordste, hoe elektrische polen water opleiden, hoe calciumgloraat zoutzuur of bruinsteen gloog af. Dan praten die van zijn laboratorium, de vrouw en dochter, HBT staan door machtige proefdemingen met emserpastiers, as en spiritus, die samen ontstoken gedrochtelijke slangendeden verrijzen. Hoe jammer dat Piet niet gestudeerd heeft, knikte dan mijn vrouw, die zoveel kunde niet vermoed had in de artiest van het zwijn die ze getrouwd had. Als Piet de auto bestuurde, zelf als chauffeur, voelden ze zich voorkomen veilig. Piet kroop onder de machine in de stalling, repareerde zelf. Hij was een man die onderzocht, die niks op geloof aanvaardde. Zie je, had hij al voor jaren geredeneerd, lang voor iemand, behalve chaufferne als in drukkom maakte, we verspillen ons geld aan dure oorlogsschepen. Edeland heeft maar de toeten en onze paarschuiten zijn geblazen. Als ik ingeneur was, snip ik niet rustig, voor ik een onderzeesterboot had gebouwd. Dat kan. Dat is enkele kwestie van techniek en techniek is op de lange duur geen centiem waard. Met 12 onderzeesterbooten ruiben we de hele Engelse, de hele Franse, de hele Duitse vloot op. Als al de Hollanders een paar jaar in Amerika konden leven, zouden ze wakker terugkomen. Een klein land. Onzin. Wat wou de Engelse vloot tegen onze onderzeester torpedobooten? Niemand al. Ik zet hem toen de Engelse koning voor ons gebeefd en gehuild heeft. Als ik met onze onderzeesterbooten uitvaar, daar maak ik van Holland wat het was. Ja. Ja, toen de sleutels van de sond in het haar geleien. Nou, zullen anderen ons voor zijn. Dat voorspel ik. Zijn voorspelling kwam uit. Telkens als je hierover las, keek je zijn vrouw in dochter aan, knipte met de ogen en sprak, ja wel. Nu zie je hoe anderen met mijn veren strijken. Over vijftig jaar is de hele vaart onderwater. Heb je geen schipreuken meer. Kan het stormen zo hard als het wil, wordt het niemand mesees ik. Qua dat wij zo'n boot hadden paar, droomde Amelie verlekkerd. Dat komt, als je maar wacht.  Wie kon vroeger denken dat je in je huiskamer met heel Duitsland praten zou? Techniek is alles. In twintig minuten tuffe ik van Den Haag naar Leiden. Ooit gedroomd toen ik een jongen was. Eer ik dood ben vlieg ik met vleugels van hier naar Amsterdam en van Amsterdam naar Arnhem. Nou Piet, nou sla je door, merkte mijn vrouw op. Vliegen is ondenkbaar. Ondenkbaar sprak hij geëxtalteerd. Odenkbaar is dat je zelf een ei maakt. Nee, een ei maken ze nooit. En als ze het maken, maken ze meer en is de aardigheid van het leven af. Maar vliegen, zoals de vogels, wel. Waarom niet? Techniek. Wat lappen en wat evenwicht en je trekt met de olievaars naar Egypte. Wat een leuk idee, droomde Amélie. Als wij het maar meemaken, we heeten net zo aardig zwaaduw. Typische pa, als ze zouden zeggen, de zwaaduw zijn een toertje aan het maken in de wolken. Nou Piet, daar doe ik niet aan mee. Zijn mijn vrouw zeer voorbarig. Je zou rustig meevliegen. En hoe meevliegen, betogen er hij zijn arme fel uitswijden, alsof hij op een kansel stond. Eerst bouw je niks van fietsen weten. In de auto was je niet mee te krijgen. Mooi geviendje en vliegtocht. Je prachtigste sport. Wacht maar, wacht maar. Ze strubbelde nog wat tegen. Hij sloeg door, sloeg geweldig door. Zijn beste hoge burgers geleerd uit de paddelsring van zwijnszaken en charcuteriebeslommeringen herzoekend. Van kopere gewichten zalige dachten is, als ze ons is boterhammerworst en zure zult sneet met een dunschijfje toe voor het overgewicht beheep ze grondig de schijn en het wezen. Maar zijn wijs gepraat of we zorgtelijk gewicht om er duidelijk te maken hoe de lijfswaarte het bierbuikje eens mensen zich tot lucht verhielden bleef haar een beklemming ter reden. Een ons gekruide leverworst zoals Piet gekruide leverworst maakte deed niemand het meer, was een ons. En een ons brood was groter van omvang en een ons bedferen weer groter, dat lijf allemaal voor de hand daar hoefde je geen hoofdpijn over te denken. Hoe hij wist te vertellen dat goud een soortelijk gewicht van 19,3 koper 1 van 8,9 aluminium 1 van 2,65 had nee, daar zat je schaap 80 jaar bij te knikken zonder er een klank van te verstaan.  Piet, met zijn wonnis ook het tegen het haartrooster in die lange, gezellige winteravonden die er was kwam op datzelfde neer. Zijn idee van onderzeze boten hadden ze gegapt. Zijn idee van vliegen als de vogels zouden ze net zo beoeren. Als zijn vader Edison geweest was had hij mogelijk de enormste dingen ontdekt enkel de kwestie van boffen. Edison was een boffer Stevensen een boffer al die knappe mensen die ontdekten en uitvonden omdat ze elke dag vrij konden scharren en zoeken waren heel gewone boffers. In een charcuterie Hollandese had je geen keus. In een charcuterie als je hammer rookte worst stopte, kluifjes hakte pleegde je geen zogenaamde ontdekkingen te doen die een ander voor het grijpen had. Onthou het, let goed op. Praten die in ver genoeg de stemming. De kunst om een mens lichter te maken dan de lucht is geen kunst. Waarom kan een kip wel wat een mens niet kan? De gebraille kip die we vanmiddag gezond hebben, kon over de schutting. Waarom jij niet? Omdat ik niet over de schutting nodig heb zijn we vrouw Dom omdat we ons nooit moeite gegeven hebben. Spak hij nu, zie de wijsgierig. We hebben wel allen een staart en die staart is vergroeid. Compa! Ginnengapte Amélie die van de laagere school thuis was gebleven en alleen nog later na de prachtspeculatie Frans van een Franse juffrouw geleerd had. We hebben een staart die heel paar, zeker van zijn weten vol en die is vergroeid omdat hij ongebruikt bleef en het zou me niks verwonderen dat met onze schouderbladen potje blader of bladeren, zegt Amélie, in vroege tijden gevlogen is. Gisteren heb ik boven de kanari gewogen. Piet wat een onzin. Geen onzin. Om de drommel geen onzin. Ik heb hem gewogen en zijn vleugels gemeten. Dan zouden wij in verhouding tot ons zordelijk gewicht hebben om mee te vliegen en om dan te gronden zijn als een bij of als een brom vlieg zouden we met die zijden duizend slagen in de minuut moeten maken. Piet schijt in godstaam uit huiverde mevrouw de man verdacht angstig aankijkend. Hij fantaseerde te benoud Piet, het is haar dacht je bezorgt me kippenvel kon ik je maar kippen vleugels bezorgen, zei Piet sentimentelig verlieft ze grokjeslerpend einde van het tweede kapitel. Terde kapitel van Gevleugelde daden Deze LibriVox oplamen is vrij van autoesrechten.  Oplamen door Bart de Leeuw Gevleugelde daden van Hermann Heiemans junior, terde kapitel dakwaarts Van de stier naar huis Rine moestir schwijs Zol das werkt in maister loben dochter Segen komt van open van schielig Nog geen maand na dit zwaarbeslagen diskoer, terwijl ze op de T-tafel zaten elk met een blad der avondkrant, Amelie de gemengde berichtelas, mama het vajoton en paar de laatste noteringen van Eri's stils en Messouris kreunde paar plotseling Is er wat Piet? Vroeg mevrouw, bang voor een nieuwe daling in Amerikanen Nee, niks, zei in zijn stoel terugleunend, toch zo zommer van staring, dat maar ze gerust naar het koersenbladgreep Nog voorzitter, het had heel paar drift in de krant onder de lamp en na een nieuwe grete gelezing die zijn gelaad in spanning verpaagd hakkelde die onthutst Mooi, het is zich, pechvogel als ik ben Paar, u werkt ook zo'n gerust, zei Amelie de kopje thee op een schoot dat je in schrikbotsing neerklikt Ze doen het, zei paar Wat Piet? Ze vliegen in Amerika Z'n duim aan het bericht vastgeklonken weest de plek mevrouw en Amelie de hoofden naar de krant gebogen lazen in purpere aandacht Het stond er waarachtig en Amerikaan had een fabriek van vliegapparaten opgericht zelf was die 2 uur rondgevlogen van de Edeplaats naar de andere een poos met tegenwind Dat ze, godswonder, sprak mevrouw dromen richt dazend over het tafelblad heen Nou, vroeg hij is het alweer mijn idee dat heb ik alles aanvader te danken Die hele avond, half geergerd half ecstatisch, beriteneerde hij het bericht De volgende morgen, in de volle begierigheid zijn geestelijke uitvinding in praktische vorm te zien, zijn de heende in New York Weggerspeed de geld of niet hij wou experimenteren Het telegram met antwoord kostte over de 30 gulden en de volk die Amerikaner had die bericht Elk toestel kost 250 dollar cash Twee weken later was de kistig Twee weken later het leek een eeuwigheid dag en nacht dacht hij er aan Vlog een mus in de tuin tippte een spreeuw op het kozijn dan glimlacht de paar Bij de tuivertil achter het huis glimlachten die Bij de kakelende kippen glimlachten die Lieve goeie hebel dat was allemaal niks Dat vloog met onverstand zonder gedachte zonder begrip Het grote, ontsagelijk wonder was op komst, het duizenden wekkend wonder dat de hele mensheid zou veranderen dat spotten met rivieren zeeën, dalen dat in gewone en overdrachtelijke zin neerzag op trems en treinen dat een fiets een motorfiets een auto plots tot treksgaardgedoep verschimde dat grenzen en volken de verdwijnen dat bij elke stoffige stad een kostelijk luchtlevenschip dat de mensdepel horen tot het boven de aarde vliegend gevolg geschaapen op de vijfde dag der wording dat hun rumoer een omwenteling zou geven waarbij alle stoom en elektriciteit kinderspullek klaar voor Komenhelden was hem er gebeurd en is nog niet dat was ook ondenkbaar wie overzacht de veranderingen als iets grots werd geboren al wat bestond van zijn voetstuk geslagen het ene schichte gebeuren had het ander verdrongen je wist haast niet beter je had geen tijd om eens behoorlijk een allernieuwste ontdekking te beslaapen het genoegen van het wonder fiets verslapte na een jaar na een jaar liet je je stuur stang je bedalen roesten de auto, de eerste maanden druk bereden bleef ook al weken op stal nou daagde het vliegen het vrij uitstijgen boven de huizen het lustig ongestoord klepperen van dorp naar dorp zonder lastige honden zonder kans in kind te overrijden zonder tolgeld, lekkerbanden of bekeuringen fluitend liep pa het dorp rond de mensen voorbijstappend ze niet zien zo als zijn ogen vast zaten aan wat boven gebeurden en z'avonds praten die uren en uren met zijn vrouw en met amelie al wat vogel was passeerde de revue eerst nu zag hij wat de verpleugelde dieren een prachtbeester waren wat een toekomst de vliegende mens had midden in die schone overwegingen kwam de kist als een bom in de knutselkamer boven met regeleerde uitstellingen van flesjes en potten werd ze ontpakt eerst wilde inhoud tegen meneer had het zich ingewikkelder voorgesteld minder eenvoudig en groter het was een vrij sober instrument dat je makkelijk kon monteren en waarvan de gebruikzijnwijzing glasvelders scheen m'n vrouw zat in pietstudeerstoel verbaasd te knikkelen amelie hielp de machine saamsgroeven langs je rug liep in stang als van een fiets die het aluminium geraamte droeg benee waren gewone pedalen betrapte je die dan bracht in ketting een 12 raderen in beweging en bewogen 12 zuidenvlerken boven het hoofdendterstang was een parachut voor te sterke zonschijn en regen mede om daling te temperen dan door de voortreffelijk veganisme van aluminium latte kon je voor in het geraamten door een kleine wijzerbeweging de zijde vleugels in verschillende standen brengen om tegen de wind in te laveren er was een zelfwerkende oditoefoe voor de raderen en aangezien de toestel bij goede reerstgesteldheid een hefvermogen van 150 kilo had een waardelijk voortreffelijk gewicht bleef er mogelijkheid voor niet overladen lochverte vliegers om aan een haak ballast op te hangen ten einde het evenwicht absoluut stabiel te maken overigens was er gelijk nauwelijks van beeld behoeft te worden een malt voor parapluus en wandelstokken en bezaten de zware pedalen een holle ruimte gelijk in moderne strijkijzers voor dovenkoolverwarming met het oog op het vriezendjarige tijd de gehele toestel sierlijk van voorkomen en bewerking kon opgevouwen worden in een vierkante nette kist bij de stuurstang was een wimpel in nationale kleuren bevestigd om de richting van de wind aan te duiden de gebruikzuidwijzing schreef dringend voor om in geval van daling de parachut door middel van een knopdruk te doen opspringen en bij het in vliegwerking zetten de toestels van een verhevenheid te springen om de raderen in beweging te brengen over het dode punt heen dit alles waag voor hulp en betekst waardiger in illustraatie gezet dit bij vrouw Zwaluw zachtverrukt glimlachen pieter in het instrument de voeten op de pedalen de schouders beepoletteerd door een paar gewaateerde stangen had allerminst de schijn van een zoetgevleugelde eggel door de toestel met de 12 zijde vlekken gaf hem iets imposants en verschrikkend voor de spiegel bekeken zich ik vrees zij hier met zekere bedepenheid wond er hem omzat dat ik het hele dorp voor het tuin herkrijg als ik hem buiten probeer ja schuchterde mevrouw dat kun je buiten die doen piet als het niet lukt geeft het een schandaal en als het wel lukt viler haren de reden blijft het nog lastig want al licht slaat een paard op hol jammer, de mensen begonnen net aan de auto's te wenen ik weet hoe het met nieuwigheid gaat doe het af en naavond als het donker is pa ik zou het hier wel eerst proberen bleek om zijn neus en met diep zwarte zenuwpropillen begon je te trappelen de zes linkse vleugels plomten een windgeul in de kamer de gordijnen bewogen de paparassen van de tafel twarrelden heen hee, schrik de mevrouw wat wij piet transpireert toch al zo van de emotie hoe wil je het anders doen zei hij naavonds ik zie geen kans zonder wind te vliegen weer trapte die stevig weer ritzelde papieren naar de grond zonder dat die omhoog ging dat kompaar omdat u ergens op moet staan waan de amelie met de gebruikzijnwijzing in de handen uit de betalenstappend klom u op een stoel zetten zich af kwam het een bons neer een fles wafelsuur geheel ondaan smakten omlaag dat sprettig gromde hij de gelijk klopte Christy de slag had gehoord niks, niks stouwe pieters waarde hoe blijven je keuken neidigt trapte die zijn bortides uit om het geraas te dempen en hardnickig het wildende bereiken beklom je de aarrichtbank waarop hij zoveel schijkkunde proeven genomen had het gelukte ineens steeg je naar het plafond stiet zijn hoofd de kalkbladders besneelden zijn haag ongevoelig bleef hij peddelen het hoofd tegen het plafond gedrukt nou, vroeg u vuurood van genoord wat zeggen jullie daarvan zie je, dat als er geen zoldering was ik boven de daken zou raken het is in één woord prachtig bewonderte mevrouw vanavond moet ik het buiten doen het is gewoon een fiets een vliegende fiets dan moet u er als de tylede aan hangen pa mij met de amelie anders vliegt u tegen de telefoon draaien op dat zal ik wel laten repa het hoofd tegen de plafond de voeten in peddling een licht zou alles verraaien ik zou zo het raam uit willen je zou me niet geloven maar ik voel me als een kanarie in een kooi een kwartier lang schuien er zijn haar spinnenwebben en kalk van het plafond toen, een weinig geeschauffeerd lieten zich zakken de eerste dagen kun je je op zolder over de piet zijn mevrouw ik had het nooit, nooit gedacht de zolder uitnemende inval had niemand kunnen hebben in een kamer vliegen dat merkte je wel daarlijk had ze bezwaren de elektrische kroon zat was wat de geluk dat ze het gas hadden afgeschapt de orkaan der twaalfzijde vleugels waren een verwoesting voor gluukkausers en glazen geweest de zolder, hoog en ruim met wasbalken voor zitjes en een paar dakraamen om van te water tanden werd een prachtig oefeningsluchtveld mevrouw, meneer amelie zouden de onnodige dingen in een hoek stapelden de koffers op de waskist lijden de droogstokken tezaam en opnieuw vloog meneer met een akelig tamvaartje rakelingslangs te spinten de kunstjes van het draaien had die heel gauw te pakken, dat lukte vanzelf als je links of rechts sneller trapten precies als de parachut die zo luchtig openknipte als een paraplug toch was het niet dat om lekker rustig te vliegen had je de ruimte nodig zo niet het helaal dan toch een plein of een stuk wij mijn de buren, het dorp je moest je zo in acht nemen een nieuwe hoed bracht je in holland op de toon met boute driezen van de vliegmachine kon je fatsoelijke burgerreputatie voor jaren knakken dat gaf herrie, gespot geraas, niet te berekenen als je op klaar ligt de dag alleen maar in de goot wandelnde werd je voor gek versleten had je kans dat de politie er aan te pas kwam alle overheidsoverwegingen baseerden op de beganengrond ontweken in haar conservatieve bouw het mateloos begrip lucht en hemel zolang dit ongrijpbaar ding onnodig bleef voor bedrijfs en personeel of zodra er na bezette tijd kleden werden geklopt de vliegmachine plofte die lauwe dommen of verschilligheid als een zepel uit een de beganengrond, wij in hem oorspreekwoordelijke bluf avoldoiseau bekeek was een ingewikkeld raar spinnenweb een labyrinth van greppels, schuttingen ijzerdraadversperingen hekken, muren van je jeugd af was het je door vermaningen, opstoppers en dreigementen ingestampt dat je de beslotenheid van een terrein had te ontsien later begreep je voorkomend de dreigende waarschuwing verboden toegang in gevolgen art. NN wetboek van strafrecht voelde je de kanastrale wetenschap als een logische noodzakelijke toch nu het exacte, welgesloerde van de beganengrond bewoog als het gewarrel van dansdronke liden, wanneer je als tireneur der evoudigste vliegwerkelijkheid je fantasie tot vogelvlucht zetten. Pieters Waluw, voorzichtig staatsburger die nog nimmer met de overheid geharwart had, die zijn belastingen dadelijk betaalde, zonder een waarschuwing te wachten die geen flauw begrip had, hoe het maandend formulier van gas of uitzag, die zijn villa-deftigheid stormende hand veroverde door zijn degelijke, Hollandse stilte en vensterbedektheid. Pieters Waluw, bekrouwde ernstig zijn oogreizende bakkerbaarden. Het vliegen, nog het voor voelen in een erhuizenhoge vlucht, deed hem duizenden. Het niet in kanastrale vakken gehakt zijn der lucht die onvoorzienende energie boven de daken en bomen gaf hem congestie. Mijn land, en dat is mijn water kon je daarvast zeggen. Geen welgeschapen mensen zouden zich om verwonderen. Maar het dit is mijn lucht, borrelde nog een weinig ingedachte ontwutseling. Links was zijn villa was een uitgestrekt villa-terrein met bossen en vijfers van een zonderling jongheer. Geen der buren had er iets anders van gezien dan het afsluitend struikweek. Als hij, Pieter uitvloog, bleef hem niets meer geheim zag hij de paden, het huis was niet meer zes, dat bocht en het bocht niet. Een vogel op je erf bochtje schieten. Waarom mens? Rechts van de villa, op een 10 minuten afstand, had het rijk voorten en schansen gebouwd. Bij de ophalbrug liep een schildwacht. Niemand kreeg toegang. Maar boven, boven in de wolken bij de discreeten vogels en nog discreeten sterren, waar hielden de greppels, de schuttingen de ijzerdraadversperringen, de lukken, de muren op. Waar begonnen ze in de omeindige eenheid boven? Waar pleerde je over treiding? Waar stoornis van het wetboek van strafrecht? Waar luchtvredenbreuk? Je kon makkelijk en onbezonder raak gaan vliegen, als zulke excessen in je karakter leien. Door in minimale tijd, terug op de geordende begaanen grond, zat je op gebrande blaren. Kon je je onbesproken bestaan beklad en bevuild zien door de lukken. Een eerste vlieger had geen baantje. De appel leek frang. En dat alleen omdat de albakken wetgever de gevallen van hinder, gevaar en schade, beneden een normale hoogte van 15 meter getaxeerd had.  Een avond bij tevisite waagde Pieter het voorzichtigen advocaatepolsen, die in het dorp een grote naam had, omdat hij een paarmaal kandidaat voor de Tweede Kamer was geweest in het dorp. Amis vroeg hij langs zijn huis weg, mag je in een eikenboom bij jongheer Sannis kloutelen. Natuurlijk niet, zei de advocaat, verbaasd over zo'n vraag bij zulke achterzwaardige familie. Zo, repliceerde Pieter, die zijn aanloop eerlijk sinds onhandig genomen had. Op zijn dak mag je zeker ook niet. Wel nee, Amis, want ben je klimlustig, lachte de rechts geleerden. En als ik nou 25 meter boven zijn dak, maar toch op zijn trein ben, hield de gast hier aan. Helemaal aanwezig door het oog geknippen van mijn vrouw en van Amelie die bang waren dat hij zich zou verpraten dat hij het ongelooflijk zolder geheim zou verklappen. Als ik 30, 40 meter boven zijn park. Als u dat, lachte de advocaat, als u dat doet, is u een vogeltje geworden en mag u redeneren dat u zo vrij is als een vogel in de lucht. Je deed Benito serieus, klaagde Pieter. U man is vanavond wel in de wolken, ginnen gapt de advocaat. Ik heb liever vast de grond onder mijn voeten met vrouw. Verder dronk Pieter niet aan. De dingen te zwaar tillend opnemen, was verkeerd. En als je logisch dacht, kon niemand protesteren tegen het vrije veld. De onbeboetbare ruimte van olievaar, leelrik, mus en spreeuw. De strijsvogel, vastgebakken aan de aarde, was een mispunterig dier. Jans werd op reisgezonden christ moest verkameren. Nu de vliegbazines voor mijn vrouw en Amélie per nieuwe depeis besteld. Ook waren aangekomen en geprobeerd diende het dak overal vrij te zijn. Langs en over de padden te scharrelen met mij de kamers vlakbij daar dankt hij hiervoor en vooral die stomme christ moest er buiten blijven. Een braaf mens, een uitstekende meid, maar zo'n gans zo'n echte ezelskop die plapperde er alles uit aan de dienstboden van de sparen en de leurings. Die eerste avond op het dak was een vist, een ontspanning als het nog nooit hadden gehad. Mevrouw en Amélie beide met verknipte oude broeken van meneer aan, dames vliegtoestellen waren er niet, zouden er waarschijnlijk nooit komen omdat rocken te veel tegenstandboden en onvoegsaam werden.  Mevrouw en Amélie door het dolle heen nu ze een paar keren de zolder beklapwikt hadden, hunker ook de meneer na die al een kwartier om het dak was gevlogen. Twee mel aan de achterzij van het huis waar de buren lichtloos waren hadden zich snel laten dalen drijvend op de parachut dan weer opwaartspeddelend proestend van plezier herstapte hij in de groot naar het dakraam, buiten adem zijn sensaties verteld. Kinderen, het is over het goddelijke heen. Kinderen daar haalt niks bij. Ekstatisch hield hij zich in de evenwicht aan de stang van de schoorsteen. Het maan ligt beglansde de aluminium latten der vleugels. Is het niet ijzerbaar als je in zo'n dieptezakt? Vroeg Amélie, zag je strappelend op raam zochten? Ijzig, zei hij, het goddelijke is dat je niks ziet niks voelt, je droomt. Met tevurig van genietingsgebaar trapte hij in pan van het dak. De eerste die donderreutelend kris zou opschikken. Zou nog Amélie letten het op. Zis zag het over de zolder, enigszins geëmansipeerd in de vreemdelijk heupende mansbroeken met tewijde pijpen. Vleugelklepperden ze in driftcoorts. En toen ze eindelijk op het dakpachten en meneer in de schemering als een monster die er zagen vliegen over de schoorstenen en over de links dakspitsing heen, meneer die lustige Henry klee rookte, alsof hij een wandeling eentje maakte, toen ze een gewoonheid van groten en dakpannen en diepten te boven waren, werden ze zo opgewonden, zo vlieg bezeten, dat meneer ze kalmeren moest en meerdere dakpannen omlaagroffelden met het resultaat dat kris in de nachttoilet en Kobus met het mes in zijn hand jeval Amélie's eerste tocht rond de dak verrasten. Pa, riep Amélie nog nalachend, kris en Kobus kijk uit de dakruim. In een oogwenk kwamen meneer en mevrouw aardig geflogen. Wat doen jullie hier? Beelde de meneer voor het dakraam zwevend. Kris dat is toch werkelijk onnet, sprak mevrouw bedaard aangpedderend. Nij je bed en je mond houden, schreeuw de meneer. Hij had ook wel gemoedelijker kunnen praten, want kris, de oude meid, tezee besprongen door de nachtmerrie van vliegend mensbeesten, dozijnen vleugels en het aakelijk ginnigend maansikkeltje zakte in mekaar. En Kobus, met koud gespannen haren en een hart dat te bersten klopte, holde het kamertje uit, de trappen af, in één zet door, tot hij in het soesterij achter de gesloten deur in de dekengrot een schuitplaats had. Einde van het derde kapitel.  Vierde kapitel van Gevleugelde daden. Deze Librivox oplamen is vrij van ooteursrechten. Oplamen door Bart De Leel. Gevleugelde daden van de Hermann Heiermans junior. De kapitel, de villa, wordt berucht. En hij voelde een groot, groot verlangen om met zijn vrouw en zijn dochter op te gaan in die grote, onëindige schoonheid der werelden onbewust als de witte wolken boven zijn hoofd als de zachte wijdtijdende ademen van de zee. Uit het zesje van Henry Borrell. Root wie bloed is de riemmer. Dat is niet de stakers gloed. Met alzijn en veel water brachten ze Chris bij. Er duurde een hele poos. Een scheut in haar nek hielp het best. Zufwaarlijk wezenloos satte de meid op haar bed. Ter haar staart je zwart van vocht. Chris, zijn beneer, het spijt ons wel dat je zo geschikt bent. We hebben gevlogen. Chris, meid, sprak me vrouw. We deden ons eerst de toertje. Toen ook Chris bederven toch je niet, zei je vrouw Amélie. Chris, natig nagenimmend met natte nekhaaren, natte slapen. Chris, zuurig riekend als een gemarioneerde hering. Het hele alzijn vlesje uit het stel als aande verbruikt. We heeft angstigde handen. Zijn enkomaar suffig en hardnekkig. Kei zo benoud van beesten gedroomd. Niet waar. Veel beneer haar in de reden. We hebben gevlogen. We zijn de eerste vliegers in Holland. We hebben gevaarlijks naar het onwijs gewauwel. Chris, trok me niet aan. Je hebt gezien wat je niet mocht zien. Als je je mond houdt, geen sterveling wat zegt, krijg je de volgende maand 25 gulden van me. Verstaan? Oh lieve god beneer. Kei zo vreselijk gedroomd. Kei zulke schrikkelijke dingen gezien. Je hebt niet gedroomd. Chris lief. Praten met vrouw ongeduldig vriendelijk. We waren in de groot. Dus Chris, ik vloog op het huis. Bevestigde Amélie. Chris keek ze verbaasd aan. Het klok nog alles zo in harmonie met de nachtberrie van gedrocht in bij het raam. Dat ze de oud hoofd niet geschikt voordegende keboederende stoornissen in de handelij en erop los begon te snicken. Meneer en mevrouw en die jevrouw moesten het er niet kwalijk nemen. Ze was helemaal ondersteboven. Ze zou mooi genuim dokter gaan. Ze had zo aakkelijk. Zo miserabel. Zo hond na gedrood van beesten met twaalf vleugelen die op het dak zatten. Dat ze hard zeerde. Dat was de eerste schrik die de familie Zwailoe veroorzaakte. De eerste van een reeks.  Met komes ging het flotter. Die begreep, toen menier hem op de zolderde kisten niet zien. Die streek graag de voorjop en zweg. Die hielp de volgende nachten een handje. Hij was op het dak en verbaasde zich over het wonder. De derde nacht. Langzaam voortvleugelend maakte de familie haar eerste tochtje per helderen maanschijn. De honden, maanziek, sloegen aan. De mensen hadden geen vermoeden. Alleen dichterlijker of verliefde naturen plegen lang een maandacht te bestaren. Het enige poëtische van het dorp was een rederijkers kamer met een leesgezelschap in donkere bospaartjes. Als niet hier en daar, naast het verschikt hondige janken een kat van de daken waren geschichtigd, zou het kostelijk gebeuren onopgelet zijn geschiet. Dicht langs de daken en bijna rakelings aan de bautoppen bewogen zij voor. Te hoog, zo ook een eerste keer, was ongeraden. Ter meer omdat alleen de begaanergrond verlicht was. De tijd dat de wegen van stad naar stad ook naar de zijde der wolken belicht zouden worden, was er nog niet. Over 25 jaar redeneerde de heerswalu vind je overal verlichte vliegpaden zoals je nu fietspaden begint te krijgen. Dat kan niet uitblijven. Pa, mij met de amelie, over 25 jaar is alles veranderd. Edig. Hoezo kind? Omdat het moet pa. Wat je nou beneden ziet is dunnetjes. Vind u niet? Daken. En nog eens daken. Je kan zo zien dat niemand er weet ommaalt hoe zijn huis er van boven uitziet. Allemaal wisse schoorsteentjes en smerige gootjes. Vind u dat mooi pa? Nee, zeker niet. Zijn meneer met zijn voeten langs een reuze populaire ritzelend. En die rookende schoorsteenen. Wat krijgen we in tactatie uit die pijp? Laten we wat op zij vliegen. Die rookende schoorsteenen vind ik ergelijk. Er is een verordening op het kledekloppen. Er komt er natuurlijk een op het schoorsteenroken. Het is ongepamiteerd hoe de mensen beneden de lucht boven vervuilen. Dat verandert. En dan moeten we ons dak wat in orde laten maken door de tuinierpiet. Want, niet waar, als onze kennissen meegaan vliegen zal je het meeste bezoek door het zolderaam krijgen. Dat moet je laten vertimmeren piet met de nette balustraden. En wat bloemperkjes en schulpen. Nee, wil jij de meneer. We kunnen nu nog alleen platte daken gebruiken. En op een plat dak zonder schoorsteen. Bah, hier roken ze scharre.  Kun je de keurigste perkje onderhouden? Wat zal dat lief zijn pa, als je op elk huis rozen en vergeten benietje ziet? Meneer klepperde even langzamer bij een zoldervenster. Piet, zijn mijn vrouw streng. Wat doet pama? Niets. Zijn mijn vrouw uit de rumeur. Daar zou ze hem thuis over onderhouden. Binnenloeren bij een juffrouw een avontwallet maakte. Eergelijk hoe je geen man kon vertrouwen en nog ergelijker dat de mensen zonder overburen zo origineerd deen. Amélie leidde verborgen gedachten af. Pa, zei ze, een nieuwe ontdekking doen. Er is niks meer veilig. We zouden overal kunnen insluipen. Kijk eens wat een rame aanstaan. Binnen de zes banen zijn al de rame getraligd. Antwoorden pa. Het puntje van een nieuwe sigaar knippend. Er stak wind op. De toppen en de bomen aan hun voeten begonnen onrustig te schuimen. Piet, zei mijn vrouw, een weilig vermoeid. De linkse vleugeltrapper moest geodigd worden en tegen de wind in werd het bezwaarlijk. Ik ga terug. Meneer, die vloogte bepijnt ze. Ook in de lucht kon je vieux monsieur met warmstecken gereden zijn dat een vleugje alleen zonder vrouw en dochter de genoegelijke zijde bij zoveel verlichte interieurs had. Het was niet zo te steren. Nou al? Heb je zo'n trek in een benouwde kamer als je het hemelruim voor je hebt? De hoogte de situatie deed hem dichterlijk praten. Zij, nu toch heigend en met een kambachtige trekking in de been die zich naar de extra oogvoort plantte zei plat, Piet, zaarlijk niet met je hemelruim. Ik heb genoeg nachtlucht gehapt. Ik word er zat van. Je ergerd trapte hij om. Bij tijden in gezelschap in de belligheid van maang, sterren, schoorstenen en ruisende boomtoppen kwam haar oude spekslaagensdochters de natuur de natuur van achter de toombank de laag bij de grondse natuur, boven. Plapperen ze er eruit hadden voor haar mond groeiden. Je moeder verstoort ons uit stapje weer, klaagde hij. Ik verstoor niemand al zijn me wel villig. Ik ben moe en zal blij zijn als ik het ding kwijt ben. Belendende kraken daar hebben we weer een expressie van de Jan van Loonstraad schamperde meneer. Dat had hij niet moeten zeggen. Dat was het reedste, het uitgezochtste ruziepunt.  Zodra hij in twist gesprek dat er uit vlaapte sindspeelde hij op haar verleden op de jeugd in de Gelderse worstwinkel toen de vader zaliger naar varkens op de kop haarmde en dan moeder zaliger, reuzel glimmend en gastig de vetmollige hand als zij uit de Jan van Loonstraad kwam kwam hij uit een zwaansteeg. De Jan van Loonstraad had niet onder te doen voor de zwaansteeg. Bij kinderen van eenzelfde slachtersgeslacht vochten ze er in gemelijke buien minder beschaft genoegen in de Jan van Loonstraad en de zwaansteeg te houden. Hij met zijn meerdere geleerdheid had er een bijzonder handje van. Mevrouw, snuifend van geprikkelheid deed de reflexgebaar parachutknopwaarts. In de eerste aandrift om zich te laten vallen. Doch omdat ze juist vlogen boven de dorpsvuilensbelt die een zware schutting had en minder wel riekte, herfond ze haar geboedelijkheid in calme sarrenstoon. Zo Piet uit de Jan van Loonstraad Piet. Ik dacht dat ik zo'n boel uit de zwaansteeg had overgenomen Piet. Als jij tegen de knechtsploekte Piet. Niet waar, Piet. Bij elke Piet in prachtige variëerde intonatie trappelen ze op pedaal en glimlachten. Jammer dat hij die haterlijke lach niet zien kon. Daar lij je het altijd tegen af. Mens begon meneer in brandtoon aanpeddelend om dichterbij er te raken. Toen zust de Amelie. Jakkens, pa en ma, houdt u op. Hoe geneert u zich niet voor de mensen? Welke mensen? Snouden meneer. En ineens schaterde Amelie het uit. Dat was een gezelligheid van een gezonder weerga. Je kon prettig kibbelen en elkaar onbewimpelt de wimpels de machine uitgezonderd de hartste waarheden zegen zonder buren gerucht. De toekomst van Keven en Harry was aan de ruimte. Wat lach je nou hinderlijk, zijn mevrouw. Peter lachen als uitdrukkinger uit de Jan van Loonstraad. Zijn meneer nog eens. En ze zou daar weer het ene nodige op gealtwoord hebben, waren niet een geluid tot hen gestegen in de Dorpkrank een Kermind Hoorn geschouw, het geschouw dat alle bewoners kenden. Een langtoeterend, klagend geschouw dat overal echo sloeg. De geschouw dat geen uitleg doner had. De geschouw dat in zijn aakkelijkheid en lugubere klanking alles zij. Brandt, zei Amelie het eerst. Brandt, herhalde mijn vrouw blazend en transpirerend. Brandt, sprak meneer kort. Lieve Hebel, zei Amelie, had rem in de hemel.  Als het een erge brand is en de lucht zo rood gekleurd wordt als laatst bij Vangalen tot de Hoijberg in brand stond, dan kunnen we niet thuis komen. Dan zie je het hele Dorpels. Enig, enig. Ik laat het bevallen, steunde me vrouw blij dat ze uitwicht had bij de vlucht die te lang duurde. Doorvliegen, maanden meneer. Er is niks te zien, nog geen fonkje. Natuurlijk weer alarm om niks. Het was inderdaad niet de eerste keer dat het Dorp werd wakker getoeterd zonder reden. Bij het geringst speulinkje bij het flaust rookkringeltje ter plaatse waar speulinkjes en kringelingetjes verdacht waren, toeterde de Dorps-politie die voor elke eerste toetering een premie van 50 cent kreeg, er ademloos op los. In de laatste vijf jaar was er maar eenmaal brand in de Vangalens Hoijberg en 306-mal alarm voor schoorsteenbranden, speulinkjes en kringelingen als voren geweest. Dan liep de burgerij naar het spuithuisje werd er absoluut water gegeven omdat als de spuiten uitgerukt waren je ze aan licht op verstoppingen en lekker kon proberen. Zoke Dorpsverschikkingen hielden per alarm het dorp een paar uur aan de openbare weg bezig en tegen het beslisd einde begon de Dorpsklok toch eens overmatig te luiden omdat de Dorpsstoren 247 treden had en niemand op ongezette tijd lust gevoelde de kippen gekosterd te waarschuwen dat de spuitgasten alweer naar huis waren. Vlucht voor het peddelend bevreesd voor het 307 alarm dat mogelijk bloed en pumper in de luchten voorspeelde mevrouw die telkens wel parachuterend met innegewoorde opswiepend kwamen ze in het gezicht de eigen villa. Lieve help! Rieb Amelie doodelijk angstig. O, goeie genaden zijn mevrouw. Beleksens! Vloekte meneer. Bij de voortuin Walmde Torzen zag je helmen geblink zag je de kraakhelder gepoetste roodkopere montuur van Spuiteen pas aangeschaft, nog nimmer beproefd zag je de hoofdender brandweer met witte staven in de hand. Spuiteen werkte werkte beslist bewerkte de villa Kazakara de Zwaalu villa. Spuiteen spoot een violette straal in de logeerkamer waar oude Chris liep. Die violette straal beglansd en besprenkeld door Poenigbrandende Torzen die brandde ondervoos alarm daar verde een vlammende ontzetting naar de donkere wolken. Piet kwalf flauw hakkelde mevrouw met akelerdreiende oogballen. Dat zul je later daar is de machine niet op berekend schreeuwde meneer. Maar blijf ik godstaam kordaat we kunnen niet in het huis proberen, riep Amelie Gejaagd. Toppen, toppen commandeerde meneer.  Met kloppe de harten bonzen te slapen, vleugelam in gevolterd, vlogen ze in weide cirkels om het huis de eerste Hollandse luchtbeddelaars. Waarlijk bij dit 307 alarm had de eerstblazende politiagent ze 50 cent verdiend. Hadden hij later geblazen de villa Kazakara van de heer Peter en de heer Zwaidoe waren een speelbal der vlammen geworden. Het stond de volgende morgen uitvoerig in het plaatselijk plat toch de details, de warenoorzaak zou niemand te weten komen. Details en oorzaak gleven in krishart begraven. Die avond, nog granselijk niet genezen van de beruchten nachtmerrie huiverig en angstig had ze bij de kaars zitten soezen tot meneer de buiten deur grendelde. Dat de meneer altijd zelf nog haar, nog Cobus vertrouwde die het kunstig-amerikaans slot toe dat hij in Saint Louis had gekocht dat met drie grendels in de deur greep en door een sleutel zo licht als een lustiver werd gesloten. Smoeges werden de bakker de kruidenier, de melkboer door een luikje bediend en om negen uur als meneer benee kwam ontsloot hij het kunstweek dat alle intieme bezoekers van Kazakara om beurte hadden bewonderd. Vanavond had meneer bijstevroeg met veel gedruis gesloten de elektrische toevoel afgedraaid om Chris naar bed te jagen. Chris, onderste boven in geen drie dagen had ze bij haar gepraat zocht de logeerkamerhoeken af keek onder het bed, keek in de kasten. Toen mijmerde ze bij de kaars. De gewone dingen, het kammer van de piekere gielhaar het vriemelen van het vlassig vlechtje het wentelen van de veeter deed ze in afwezigheid. 