Majoor Frans | A. L. G. Bosboom-Toussaint | Literary Fiction | Book | Dutch | 8/8
Opname deel 25 van Major Frans, dit in zijn LibriVox opname, alle LibriVox opname behoort het publieke domein, voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilligig ga naar LibriVox.org, opname door Anna Simon. Het spreekt vanzelf dat wij te laat kwamen om aan het lunchen deel te nemen, maar we hadden er ook geen behoefte aan, we hadden in het teruggaan elkaar zoveel te zich gehad, dat we geen woorden voor hadden gevonden, alleen zwijgend naast elkaar waren voortgegaan, zij leundende op mijn arm of zij behoeft had aan steun. We liepen langzaam, altijd meer langzaam, hoe meer wij het kasteel naderden, als kinderen die uit spelen zijn en geen haast hebben om thuis te komen. En zo was het werkelijk. Frans is vooral schenend tegenop te zien. Toen wij reeds de oude brug in het gezicht hadden, werd haar tred zo slepend en aarzelend dat ik haar volg of ze vermoeid was. Ik geloof ja, spaksen, ik zou nogal wat op dat mos onder die groot eik willen rusten, eerwere de vesting weer binnen gaan. Het wordt me angstig om het hart, het is mij of alles wat daar gins mij tergt en drukt nu weer in volle zwaarde op meneer valt. Ik kan zo nog niet scheiden van mijn geluk. We zullen rusten liefste, en ik gevoel mee iets van het geen waar je tegenop ziet, maar het moet niet teveel zijn. Ons geluk gaat ontluiken, er is nu geen kwestie van scheiding, dan voor een korte poos. Welhaast zult ge de werven met ganz andere ogen aanzien. Oh Leo, ik wens ze dat wij er niet meer moesten binnen gaan. Ik wens dat ik nu zo met u kon wegvluchten en dat er niets of niemand zich meer stellen komt tussen u en mij. We zullen wegvluchten, allerliefste dweepstig, maar er moet een eerst enige formaliteiten plaatsvinden, die ons het recht geven met opgeven hoofd te keren. Dat is wel jammer, want ik zie tegen dat alles op als tegen een onbeklimbaar rotspad. Al die confinances waar jij zo aan hecht en die men in het oog moet houden. Ik hecht er waarlijk niet zoveel meer aan dan jij. Formalisme is gansmijn zwak niet, maar toch, wij mag zeker reformen niet al te zeer in het aangezicht slaan, juist in ons geval.  En dan al die laffen en valse mensen die met geheugelde glimlachjes hun felicitaties komen mompelen, terwijl zij in stilte u het dwaazheid bespotten dat jij een major Frans uw aanhand durft reiken. Ik liet haar niet toe, die laatste volzijn uit te spreken. Ze moest puten doen met een kus voor die lastelijke onderstelling. We zullen het zo invoudig aanleggen als jij maar wensen kunt, Francis, maar we moeten voldoende de ijzen van het sociale leven en naar mijn innerste overtuiging, ook aan de ijzen ter conscientie. Een verbond voor het leven van zulke ernstige aard als het huwelijk moet niet gesloten worden zonder kerkelijke wijding. Dat ben ik voorkomen met u eens en zelfs zal ik u bekennen dat ik me al het geerget heb aan die mannen en vrouwen die zo luchtig en lichtzinnig over die plechtigheid spreken die ermee kunnen rejeren over het alleen een representatie pro forma gold, een exhibitie van prachtige toiletten. En toch, de vrouw brengt daarbij en voor altijd een onmetelijk offer, het offer van haar naam, van haar wil, van zichzelfde, een offer waar tegen ik, zolang ik u niet heb gekend, steeds heb opgezien als iets onmogelijks voor mij. En nu, voeg ik, in het mos aan haar voeten neerklinend om haar beter in de levendige sprekende ogen te kunnen zien die nu van geest en gevoel tintelde. Nu zie ik daar niet meer tegen op, antwoorden zij, met een zachte glimlach. Maar ik bidt u, Leo, blijf niet in die houding voor mij. Het is een onwaarheid, een actie, en zal het meer en meer worden. Ik voorziet dat, want ik voel nu geëzild mijn heren meester zijn. Ik ben niet als de dames, die laf en oneeerlijk als ze zijn, in haar voorinterieur glimlach over de eet van trouw en gehoorzaamheid die ze bij het huwelijkse bond uitspreken, terwijl ze reeds bewijs geven die niet te zullen houden, eer nog de bruidsboekep verwelkt is. En de mannen die bij het huwelijkse formulier de schouders ophalen, als hechten zij ganschene betekenis aan hun arrechten, zijn invazier in hun voorinterieur besloten, eenmaal af te dingen wat hun niet uit besef van plicht wordt geschonken. In de wittebroodsweek knielen zij aan haar voeten, zoals zij daar even aan de mijnen, al was dat met andere zin, en stellen zich aan of zij hun leven lang de onderdanige dinaren zullen blijven.  Maar als de vrouwen bij het woord vat, leert zij het anders. Dan steek de binnenlands oorlog op, de strijd over het meesterschap, de schanderen en behendige onderhond zoeken door list te veroveren wat zij niet toch geweld hebben kunnen verkrijgen, en menen gewonnen te hebben als die toeleggers gelukt. De andere bukken als overwonningen, maar die te ieder stond tot rebellie gereed zijn. Dit maakte huwelijk span tot een zware keten waaraan beide beurtelingsrukken en die ieder voor zich met omweel torst tot men zich eindelijk uit afmatting resigneert als men zich resigneert. Gij maakt me haast ongerust, Francis, vind ik glimlachend in. Nee, jij behoeft niet ongerust te wezen, want wij zullen anders beginnen. Gij hebt mij geen ogenblik in het onzekeren gelaten, ontrendt uw intentie, en ik zal woord houden als ik een beloft heb gedaan. Ik zei u dit alleen om u te bewijzen dat Mallor France de heren en dames goed in de kaart heeft gekeken, terwijl zij over haar de schouders ophouden, en dat ik mijzelf aan hen leerde spiegelen en het vaste voornemen vatten mijn onafhankelijkheid te bewaren. Tenzij ik de man vond, die ik zo kon achter en lief hebben, dat hij geen recht en geen wet behoeft te laten gelden, omdat mijn hart hem als mijn meerdere heeft erkend. En van wie gaan we geloven, zult Francis, dat zijn beloften van liefde en trouw hem diepe, heilige ernst zal zijn. Nou ja, Leo, dat geloof ik van u. Gij zult nog een tiran, nog een slaaf wezen, en ik, dit moet ik u bekennen, ik zou nooit de slaafin kunnen zijn van een man. Slafsheid van zin is bij mannen en vrouwen beide grootheid van ziel, ontwikkeling en vermaking van het karakter in de weg. Ieder onzer moet zichzelf blijven en in elkaar zichzelf ere en lief hebben. Het moet tussen ons zijn als Tennyson zegt. Sit side by side, full summed in all their powers, self reverend each and reverencing each, distinct in individualities, but like each other even as those who love. Dat is het juist, dat is het, jaagte zij, in verrukking mijn hand vattend en die haar naar haar lippen brengende. Maar nu, dearest, laat ons gaan, want anders slaan ze alarm in het kasteel.  Die gissing bleek waarheid, Rolf en Fritz stonden met angstige gezichten naar ons uit te kijken toen wij aankwamen, maar de generaal was niet uit zijn humeur, zoals wij vermoed hadden. In tegendeel, hij was druk bezig met zijn papieren, toen wij binnen traden, arm in arm, zoals Francis het gewild had, om hem ter stond op de hoogte te brengen van onze verhouding. Maar hij lette daar niet op, hij grunde onze tijd niet om hem iets te zeggen. Francis, riep hij, een brievende hoogte houderne, met stralende ogen en een gelade of hij verjongd waren. Waarom zei hij toch zolang uitgebleven, nu ik u zolk goed nieuws heb mede te delen? En ik, u, groot papa? Maar wat is er? Geziet er zo triomfantelijk uit en dat midden in die deftige akte? De erfgenaan van Tante Roselaar is toch niet gekomen? Dat scheelt niet veel, mijn beste kind. Althans, het komt op hetzelfde uit. De erfgenaan van Tante Roselaar vraagt u ten huwelijk. Het blijkt dat hij er door haar testament toe verplicht is, maar ik twijfel niet aan of het is een verplichting waaran hij van ganser harder voldoet. De generaal zag mij aan. Ik glimlachte en klikte hem toe. Maar ik vond toch dat overbergen van Beek zich wel wat veel gehaast hadden om die zaak zo officieel te behandelen. Ik waren liever zelf de eerste geweest om haar met deze mededeling te verrassen. Ze liep mijn arm los en de generaal naderend spakt zij luid en vast. Het spijt me grootvader dat ik u teleurstellen moet, omdat het u zozeer schijnt te verblijden, maar die meneer komt te laat. Want ik wilde u juist vertellen dat ik mijn woord gegeven heb aan mijn neef Leopold van Zonshoven. Nu kunt lief, zoveel te beter, want de erfgenaan van Tante Roselaar, de heer van de Runeberg, zoals zijn deze akte wordt genoemd, en uw neef Leopold van Zonshoven zijn één. Dat is niet waar! Zegt dat het niet waar is, Leo? Riep zij een heftig ontroering, mijn armvattenen. Dan zou ik een onwaarheid zeggen, Francis, sparkklagende, want het is niet anders, die gelukkiger ben ik. Het verschil voor u is alleen dat jij uw woord gegeven hebt aan een arme drommel, en dat hij als de betoverde prins in het sprookje optreed als miljonair. Mij dunkt dat verschil kan geen onaangename verrassing zijn voor u.  Geen onaangename verrassing voor mij, Riep zij uit, met blikse met oog en hooggekleurde wangen. Als ik verneem, dat jij mij zo lange masker hebt voorgehouden, dat ik voor uw gelaad nam. Gij hebt mij achting weten in te boezemen door die vieren waardigheid, waarmee jij uw armoede wisten dragen. Door die nobelen zin, die werkzaamheid, en de zware woordstelling met het levenkoos, boven laagheid. En zo zie je, kun je u in mij vergissen, dat jij meent mijn aangename verrassing te bereiden, als je zegt dat dit alles maar vermomming is geweest, en dat de bedelaars mantel slechts de betoverde prins heeft verborgen tot de comedie aan de ontknoping was. Fair, fair indeed, ging ze voor het, met smartelijke bitterheid, terwijl er tranen opwelden in de vonkelende ogen. En dat is nu een Edelman, een man onder duizenden die ik meen de gewonden te hebben, die ik mij meerdere al achter, die ik mij onbegrenst vertrouwen heb geschonken. En die doet mij dit aan? En jij meent dat ik het luchtgesal opneem, gehaapt u vreselijk misrekend, jonker Leopold van Zonshoven. Ik heb mijn hart gegeven aan de jonker zonder fortuin, inmins eerlijkheid en oprechtheid ik geloofd als in mijzelf, beter dan in mijzelf, want ik rekende op zijn vastheid en kanten om mijn woesten en ongeregelde sreden te besturen. Maar voor de schatrijke erf genaan van Tante Roselaar, een intrigant die een erf in is accarpareert en daartoe de vrouw trouwt die men hem aanwijst, voor deze heb ik niets dan mijn verachting. Ik had er wel niet op kunnen bedacht zijn dat zij het zo zouden opvatten, dat zij in mijn handenwijze zou zien, wat ik met de hand op het hart kon verklaren, dat ik er niet in had gelegd. Maar nu zij het zo opnam, kwam het mij het beste voor, haar alles wat er in haar omging te laten uitspreken. Ik wist immers dat ik mijn zegenvierend kon rechtvaardigen, als ik haar slechts de brief van Tante Roselaar voorlegde. Ik wist dat het mij niet al te zwaar zou vallen, mijn not guilty te pleiten. Alleen, dit was het ogenblik daartoe niet. Maar er was wat te hoog kon lopen, en wat mij die zelfbeheersing kon verliezen, die ik juist zo nodig had. De gloed der bitterheid, der verontwaardiging, steeg ook mij naar het voorhoofd, toen ik dat laatste woord hoorde. Uwe verachting, Francis.  Bezin u, eeg jij zulke uitdrukkingen bezig tegen mij. Ik weet het, jij zit heftig in uw opvattingen, en hartstochterlijk in uw uitingen. Ik weet ook dat zij u dieper rauwen als jij er later van terugkomt. Maar toch, wees voorzichtig en bedenk u wel, eeg jij de man die jij uw liefde hebt geschonken, benamingen toevoegd, die nog wel nimmer op hem zijn toegepast, en die jij niet voornemend is van wie ook straffenloos aan te horen. Straf mij, als ik u bidden mag, met een aanzuik in te trekken dat ik toch moet afwijzen, spakt zij honend. Als er kwestie is van belediging, dan ben ik de beledigde, want jij hebt me bedrogen, jij hebt gehuigeld, jij bent hier binnen gesloopt als een spion, jij hebt uw gogglespel zo lang voortgezet, tot jij zeker waard van uw prooi, in de onzinnige waan dat ik niet zou kunnen, niet zou durven terugtrekken, als je me eens op de bekentenis mij naar zorgheid had gebracht. Gij bent slim geweest, jonker van Zonshove, en behendig op uw wijze, en toch verbaas met uw verbinding, dat jij zo weinig inzicht hebt gehad van mijn karakter. Een misleiding vergeef ik nooit. Ik heb u niet willen misleiden, Francis. Spar ik op zachte, bedaarde toon. Ik heb alleen de waarheid verzwegen, omdat ik uw persoon, uw karakter wilde leren kennen, Erik mij uitsprak. Ik heb uw liefde willen verwerven, Erik het officieel, het beslissend aanzoek waagde. Zie daar alles. Gij bent fals geweest, jij hebt voorgewend dat jij mij lief had. Dat geloof ik niet meer. Gij kwam te hier een zaak doen, dat is alles. Gij kwam te hand zoeken, die u een miljoen moest aanbrengen. Het is waar. Ik heb u mijn achting, ik heb u mijn liefde geschonken, maar niet aan u, zoals jij daar nu voor mij staat. Dit alles berust op een vaste grond, en u die torneeldekoratie wegvalt, stort ook al het overige mee in. En ik herhalen het, gij zei het voor mij te dieper gevallen, naar maat u hooger heb gesteld. Wees zeker, dat ik niet over mijn hand laat beschikken, door anderen, doden of levenden. En, verstaan mij wel, gij zei het afgewezen, afgewezen, afgewezen! Herhalde ze, telkens luidig en scherper. En toen zij het laatste afgewezen, bijna gillend had uitgeroepen, viel zij bleek als een dode in een armstoel neer.  Ik zelf stond gedurende dit torneel tegen een stoel te leunen, een steun die ik hoog nodig had om niet te wankelen. Levenslang zal het mij heugen, wat ik door stond in die vreselijke uren, en toch is het mij onbeschrijvelijk. Ik kan alleen zeggen, dat ik een gewaarwoording had of mijn hart verkilde, en of het daar binnen in mij doods en ledig werd op eenmaal. Ik ook had mijn smartwel willen uitgillen, zoals Francis, maar ik moest mezelf beheersen. Ik moest het. Mijn dunkt, zoals het mij ging, moeten de soldaat gaan in het slag onder de kogelregen, bij het gebulden der kanonnen. Hij weet dat hij staande moet blijven en strijden, of verachtelijk vluchten. En zij mocht mij verachtelijk noemen, verachtelijk zijn in haar ogen, wilde ik niet. De goede rol werd zich teruggetrokken op de achtergrond van het vertrek, en had traan in de ogen. De goed harte geziel, die van haar alles kon verdragen en het lakkoniek langs zich neerliet gelijden, siddende van angst dat ik het zou opnemen, zoals het klonk. De generaal, wie het angst zweet op het voorhoofd parelde, zat handenveringend van schrik en spijt in de armstoel, waaruit hij niet kon opreizen. Francis, Francis, viel hij nu in. Laat u toch niet zover vervoeren in uw dwazige kringtijd. Sla u eigen geluk, ons aller welvaart, niet zo roekeloos onzinig de bodem in, nu ga je het in uw macht hebben. Bedenk dat de werven verhypothekeerd is tot de laatste steen, dat de rente in de laatste zes maanden onbetaald zijn gebleven, dankzij de tussenkomst van Junker Leopold, die overberg heeft gesust. Dat kasteel bij een publieke verkoop niet een derde zou opbrengen van de schuld waarmee het bezwaard is. En dat wij het alleen dank aan de edelmoedigheid van onze neef van Zonshoven, als er van zo iets geen spraken zal zijn. Hij wil de werven met al haar beswaren van mij overnemen en mij daarvoor een vast jaarlijks inkomen toestaan, dat mij een rustige ouderdom waarborgt. Maar... Ga je moed zijn en vrouw worden, anders valt dat gantse plan in duigen. Begrijp dat toch, en beledig de man niet, die het zo goed met ons voor heeft. Ons Lot is geheel in zijn handen, en gewerpt een verwijtingen naar het hoofd die bij kans onvergevelijk zijn.  Toch zal hij nog kunnen vergeven, in die ga je niet volhard bij uw onzinnige afwijzing. Ik ben er zeker van, want hij heeft u lief, ik heb het lang geraden. Maar wij hebben hier niet alleen met hem te doen, wij hebben te doen met een uiterste wil, met executeurs, met een procureur, met alle eisen en vormen die de wet voorschrijft. Hier is een ernstig, verstandig antwoord nodig en kan me niet volstaan met infectieve en exclamaties. Wat zal ik aan de heer overwerkschrijven? Francis had zeker maar half naar zijn toespraak geluisterd. Ze was hem alleen niet in de reden gevallen, omdat zij nog worstelde met haar eigen aandoeningen die zij trachten te bekampen. Nu echter, gezommeerd tot ene beslissing, reest hij op en sprak met een stem de enige sinds dof en schoor klonk, maar die helaas geen vastheid miste. Mijn dunkt grootvader, daar is maar één antwoord. Schrijf aan die overberg dat Vreule Mordang haar hand niet laat weggeven bij testamentaire dispositie van wie ook. Dat ze zichzelf te hoog schat om voor een miljoen verkocht te worden en dat zij het aanzuik van Jonker van Zonshoven vormeel heeft afgewezen. Ik wil u wel bekennen, Willem, dat ik mij in die ogenblik zo gekrenkt en geschokt voelde dat ik eraan dacht haar bij het woord te vatten. Maar opeens viel het mij in met wie ik te doen had. Dat zij nog altijd Major Frans was, die in zeker gevallen alleen zouden zwichten voor Plufor Kell. Daarbij, er lag in haar wijgeringen zelf een grootheid van karakter, een waardering van het mijne, al miskendes in mijn handelswijze in dit ogenblik die mij wel moet gaf op de toekomst, wel moet omdat het uiterste te volharde, zoals de overledende van mij had verlangt, zoals bovenal wat hard mij ingaf, dat nog voor haar sprak. Ik begreep dat ik al wat er beledigend was in haar uitingen langs mij moest laten neerglijden, tot zij in staat zou zijn mijn handelswijze uit een ander oogpunt te beschouwen. Ik twijfel er niet aan of ik zou haar eenmaal daardoor brengen. Ik wist mij niet vrij van alles schuld. Ik heb meer openheid moeten gebruiken, waar zij zelf zoveel rondborstigheid had getoond. Maar ik wist mij toch vrij van de schuld die ze mij toedichten. Ik wist niets gepleeg te hebben wat haar tot minachting recht gaf.  Francis, spak ik, met al de kalmte en de vastheid die ik bemocht gekon over mijn indelijke geschoktheid. Gij doet mij onrecht, grootelijks onrecht, maar jij bent nu niet in een gemoetstoestand om dat in te zien. Ik zal mij overzeker gebrek aan openheid met uw verantwoorden, als ik u in staat acht zulke verantwoording met kalmte aan te horen. Ik zal me echt er nooit verlagen zulke betichtingen als jij daar even uitspraakt op te vatten of te weerleggen. In een gewone geval zou zulke afwijzing als de uwen voldoende zijn om man af te schrikken voor al toos. En zo wij zeker gesprek niet hadden gevoerd op de heide bij onze eerste ontmoeting, zou een enkele weigering afdoenen zijn geweest voor immer. Maar ik moet u herinneren aan mijn verklaring, dat ik voorgene hindernissen zou terugwijken, als ik mij voorgesteld had zeker doel te bereiken. Het geschildelief toen reeds over het verkrijgen van uw hand. Ik liet u mijn ernst als scherz opvatten, want ik kon in diezelfde ogenblik een dame die geen dame wilde zijn, een jongvrouw die zich zonder spijt Major Fransliet noemen, niet zonder naderen kennis mijn hand bieden. Ik ook, vreule Mardal, heb achting genoeg voor mijzelf om niet zo roekeloos een verbintenis voor het leven aan te gaan. Ik wilde zien, zien uit eigen ogen en niet in de blinde rondtasten. Als jij het bespiede noemt naar uw zin, naar uw aard, naar uw verleden te forsen, ja, dan heb ik u bespied, maar het is niet geweest dan met het oog op uw geluk en op het mijne. En nu, ik heb de zekerheid gekregen dat jij mijn lief hebt, zoals ik u. Dat wel kan er waardig zijn, dat onze verbintenis voor ons beide een levensquestie is. Gij hebt mij geen uur geleden vrijwillig en met beleidschap uw woord gegeven. Zoacht ik uw afwijzing voor een uitval waarin ik mij niet zal stoelen, want ik zal niet dulden dat jij daarom een verkeerde opvatting in één ogenblik van drift baldadig datgene verbreekt dat jij zelf uw levensgeluk heeft genoemd en waarin ook het mijne hangt. Ik heb de zekerheid uur liefde, ik heb uw woord. Ik houd u bij dat woord, ik zal u dwingig gelukkig te zijn. Generaal, schrijf een overberg aan Van Beek dat Freune-Mardan mijn harenhand heeft toegezicht en dat de overdag van de werven kan doorgaan.  Daarvoor is mijn toestemming nodig. Sprak Francis, die plek, maar roerloos, met strakker blik en onbehoog getrekken naar mij had ze te luisteren. Maar dat is niet juist. Ze had zich afgerend, als ging datgene wat ik sprak, haar niet meer aan. Nu eerst toonden zij weer deelneming in hetgene ervoor viel, waarom ons tegen te staan. Ik was vast besloten de strijd niet op te geven. Volstrek niet freulen, weet ik haar toe. Uw grootvader is de ene gerecht hebende op het kasteel en zijn testament dat u zijn rechten overdraagt is niet van kracht bij zijn leven. En dan nog, verzucht de von Zwänke, oh, of zij de toestand in ze has ik. Wel aan, oom, laat u niet door haar weerstand afschrikken, schrijf aan die heren zoals ik u opgaf en stoor u niet aan al het overigen. Gij weet te goed wat er volgen gaat, zo gij het tegen deel deed. Hij geeft u leugens in de pen, hij hecht aan zijn miljoen, dat is duidelijk, riep Francis tergend. Zo doe ik, freulen, hernam ik, haar vier en vast in de ogen zieende en allermeest om u. Gij zei het mij in een verloofde en wij hebben geen tweeerlei belang. Francis, Francis, vermaande de generaal, wie het hagelijke van de toestand tot een ongekende hoogte van moed opvoerde, geraast tegen een man die de ede moedigheid zelf is, die ons alle in het verderf kan storten en die niets wil dan ons redden, als gij de redende hand maar wil aangrijpen. Vergeet het niet, hij kan de werven later verkopen als wij die niet bij vrijwillige overeen komst in zijn handen stellen. Het is mogelijk, het is mogelijk dat hij in het geheim de macht heeft weten te verkrijgen om ons als beelaars van de werven te verjagen, maar hij kan mij toch niet dwingen zijn vrouw te worden, voegte ze hem toe. Hoog, ze was toch verschoonlijk, allerlei smart- en teleurstelling trof haar tegelijk, twijfel aan mij en de zekerheid dat haar grootvader haar bedrogen en geruineerd had, moest een karakter als het haren niet tot woestheid toegeprikkelt worden, maar zo mild en verschoonend toondek mij niet aan haar in die nogenblik.  Dat zullen we zien, antwoorde ik vast, en zeker wat forster dan ik zelf had gewild, want zij liepen op mij toe met een drift die waarlijk erger dan sneerpende woorden duchtig af. Dwang, dwang, mij dwang aandoen, riep ze heftig en fors, maar toch trotsen terug voor de blik die ik op haar richtte, die blik waarvan mijn gezicht had, dat hij mij op de tempel hergeleken deed. Gij, Leo, mijn naam ontsnapt haar als een diepe week klacht, zij dijnste af tot in de uiterste hoek van het vertrek en bleef staan, zo stijf gedrukt tegen het goudlere behangsel of ze zich daarmee vereemd zelf gewilden. Ik wist dat ik haar verslagen had, maar ze was daarom niet verzoend. Dwang, Frans, is als het moet, hervat ik, maar ik ben er zeker van, er zal geen andere dwang nodig zijn dan die van uw eigen conscientie, die u zegt eens al, dat jij mij voldoeningsschuldig zijn. Vaarwel, ik ga heen om uw rust te laten tot kalm beraten, maar toch, bedenken u niet te lang, want ik ben maar een mens en mijn lang moedigheid is vrees ik niet grenzeloos. Gij hebt mij in mijn eer gevoel gequetsd, gij hebt mijn hart gewond, laat die wonden niet te lang bloeden, want ze zouden ongeneselijk kunnen zijn. Ik weerp nogmaals een blik op haar, nu met zacht verwijt, maar ze zag mij strak en wezenloos aan, of zij niets meer begreep. Ik schudde de generaal de hand, die zwijgend het hoofdboog met tranen in de ogen en ging langs Francis voorbij, zonder meer naar haar om te zien. Rolf liep me na en smeekte mij niets van alles wat Francis mij aangedaan had ernstig op te vatten en bovenal het kasteel niet te verlaten. Zo is zij, als er eens iets bij haar inslaat, sprak de goede stakkert. Maar over een uur zal ze berouwen hebben, ik ben er zeker van. Debei was te heftig om lal aan te houden. Toch mijn besluit was genomen. Ik beval aan Frits, die mij met stomme verbazing aanstaarde, het wagetje van de palsen te laten voorkomen en ging naar mijn kamer om mijn koffer te pakken. Langzaam en werktuigelijk, dat bekenn ik.  En al dit luisterend, of ik ook een welk bekende stap de trap hoorde opkomen, of niet een driftige tik op de deur mij Francis zou aanmelden, berouwvol en gereed ter verzoening. Maar die hoop werd eerlijk teleurgesteld. Ze kwam niet. Ze was nog niet ontnuchtigd uit de roes, want bij haar was in waarheid de toon een kortstondige dronkerschap. Zo de hoop mij niet enigszins opgericht had gehouden, zou verpletterd zijn geweest. Het was ook schrikkelijk in de haver te zijn en nog schrippruk te leiden. Zo wakker geschut te worden uit de zadeligste droom daar liefde. Nee, geen droom. De werkelijkheid werd verdronken in het uiterste contrast met de lieflijke beloften de eerste. Wie mij dat een uur tevoren geprofetteerd had, zou ik helder hebben uitgelachen. En toch, dat was dezelfde vrouw, dezelfde die als aan mijn voeten had geknield en mijn hand had gekust in de verrukking daar liefde. Zij, die nu als een furie tegen mij woede en mij zo onbarmhartig verstiet. En er was geen coquette die met valsche tederheid mijn hart had verwonnen om het met koele vreedheid te vertreden in hetzelfde uur. Nee, zij was waar in de overgaven daar liefde als in de wilde smartvang haar toon. Zij leed zelf, zij leed mogelijk meer nog dan ik. Zij was ondanks alles achtenswaardig in haar verontwaardiging, al berussen die ook op een misvatting. Bij later, calmer zelf onderzoek moest ik bekennen dat ik rechter, opener weg had kunnen gaan bij een karakter als het haren, dan die ik had ingeslagen. Maar toen ik de eerste stap deed, moest ik ook bij haar nog in de blinden tasten en voorzichtig zijn en later volgde uit de eerste schreden iedere andere. Ik had het alles geboed met pittere ziele smart, met een leide dat ik nu niet meer herdenken of beschrijven wil. Ik wist wel hoe ik op staande voet haar achting had kunnen herwinnen. Met afstand te doen van erfenis. En de bekennu dat ik er een weile aan dacht. Maar Peter paraat zeiden me dat het een donkisch autisme zou zijn, waardoor niemand waren gebaat en dat ons alle aan armoede en ellende prijs gaf. Zeker is het dat alle schatten van Tante Roselaar mij niet zoveel geluk kunnen aanbrengen als Francis alleen, zodat zij zich eindelijk gewonnen geeft.  Maar even zeker is het dat zij die voortuin niet omberen kan, als zij voldoen moet aan alle verplichtingen die zijn nu eenmaal onafwijsbaar acht. Ze heeft gezond verstand genoeg om dit zelf in te zien als zij calmer zal zijn. Daarom is het nodig dat zij de gehele toestand en mijn handelwijze daarin helder kan overzien. Daartoe zond ik haar zodra ik de zet was aangekomen en mij enigszins had hervat, de brief van Tante Sophie, die kiesheidshalve had willen terughouden. Ik voeg er slechts enkelen woorden bij, overtuigd dat de waarheid voor zichzelf zou spreken. Ze kon het tenminste uit leren dat ik zo min om de erfenis had geïntegreerd als zij. En dat zo de testatrice de middelaarste was geweest van onze kennismaking, het verkrijgen van haar hand voor mij niet was het middel om in het bezit de erfenis te geraken en dat mijn volharde tot het uiterste geschieden om haar aan het wil en om die van haar grootvaardig, geenzins uit lagen belangzucht waarvan zij mij zou moeten vrijpleiten. Daar het omslag te schrijven van dat de erg een pakket vormde dat te zwaar was voor de post, vertrouwde ik het aan de kelder om het met de vrachtrijder mee te geven die elke dag geregeld tot de werf verscheen. Gerus op de bezorging gaf ik mij over aan de hoop begroede uitkomst en verkeerde die dag in een vreselijke spanning die met ieder uur klon. En toen er tegen de avond nog brief, nog boden verscheen, mij alle verwisseling van hoop en vrees tot volslage wanhoop deed te horen gaan. Ik bracht de bangste nacht van mijn leven door en toen de morgen daagde en een deel van de middag verliep zonder dat er enig bericht van de werver kwam, overviel mij een gewaarwording van leegte en onverschilligheid, de uiterste graad van mismoedigheid. In die toestand had ik maar één verlangen, de zet alles af te doen wat nog door mij verricht moest worden en naar de nage terug te keren. Overberg wilde met alle geweld dat ik nog blijven zou. Ik weet niet of hij iets begreef van mijn toestand, maar ik verzweeg hem mijn eentje en wendde voor dat ik om een dringende zaak naar huis moest.  Om hem te voldoen teken ik alle stukken die je mij voorlegde, gaf hem de vol macht die jij begeerde en dan afscheid met de verzekering dat ik terug zou keren zorast de aangelegenheden in Den Haag het mij vergundde. Inderdaad riep er mij niets dan mijn eigen verlangen en die onweerstaanbare begeerde om thuis te zijn als men zich onwel gevoeld. Soedra ik maar weer terug was in mijn eigen rustige kamer, zou ik beter worden en alles zou goed gaan, stelde ik mij voor. Desnoods zou ik weer werken om mij te retramperen. Nam rijdtuig tot aan het eerste station en kwam in de laatste avond waar ik zijn wilde. Waar ik genezing hoopt te vinden. Einde van opname deel 25 van Major France. Deze opname behoort het publieke domein. Opname deel 26 van Major France. Dit is een LibriVox opname. Alle LibriVox opname behoort het publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Anna Simon. Z Unie 1867. Als gemeschrijfd Willem, na de ontvangst van mijn laatste, adresseer dan uw brief te zagen aan het gewone adres. Want ik ga reizen. Ik weet voor eerst nog niet waarheen ik zwerven ga en ik heb mijn appartement aangehouden als een pietataire in de residencie. In plaats van in mijn sweet home de kant terwinnen die ik zocht, werd ik ernstig ziek. Reedst de eerste nacht van mijn thuiskomst. Het was een zenuwsinkingscoords die mij zeker reedst de leden woelde toen ik zo ontstuimig, zo ondanks alles, naar de rust van mijn eigen kamer verlangde. Maar die zich eerst in volle kracht op m'n baarde toen ik daar eenzaam nederlaag. Wat er verder met mij gebeurd is, weet ik niet. Ik weet alleen, omdat mij een hospita, die mij trouw heeft opgepast, het mij heeft verteld, dat het nog weer 14 dagen verliepen eerlijke tijdpijk van confalescensie intrat. Ik hoorde van haar dat tal van vrienden naar mij waren komen vragen een kaartje hadden afgegeven. Ik vond er zelf een van mijn oom de minister die in persoon naar mij was komen informeren en die de juffrouw op het hart gedrukt had mij toch trouw te verzorgen en moeite nog kosten te sparen. Hij stond voor alles in, de edomoedige. Het gerucht dat ik milieunair was geworden had zich heinde en ver verspreid.  Toen ik weer lust had de brieven in te zien die er voor mij gekomen waren, vond ik allerlei berichten en bescheiden van Overbergen van Beek die mij reeds wee maakte bij de eerste oogopslag en die ik bij de wal ging terzij de schoof. Maar ik schrikte toen ik een strikt beleefd maar zeer officieel briefje vond van Willibald die mij het overlijden meldde van mijn oud oomfondswenken en uitnodigde om de overledenen de laatste eer te komen bewijzen. Uit de dagtekening berekende ik dat het nu al ruim 3 weken geleden was. Hoe was het in tussen Francis gegaan? Zeker was ze nog altijd tegen mij ontstemd. Ze scheen niets van mijn ziekte te weten dat ze me dit verzoek liet doen. En ik? Ik had daar geen woord van troost en mijn moediging kunnen toespreken. Wat moest ze van mij denken? Wie weet hoe die mannen van de wet haar in tussen gequeld hadden en ik had niets kunnen verhinderen. Ik wacht het bezoek van mijn dokter. Ik wilde hem vrij uit vragen naar zetten terug te keren. Daar hoorde ik gehaspen op de trap. De juffrouw die iemand wilde tegenhouden die blijkbaar door ging, haar's ondanks en de kamer binnen stormde zonder complimenten. Ik schrikte. Ik vloog op de komende te gemoet. Rolf stond voor me, zelf ontdaan en blijp er wat verlegen dat hij mij zo overviel. Ik dacht aan niet anders dan in de zekerheid dat ik tijden kwam brengen van Francis. We drukten al kander de hand, beide met traan in de ogen. Moet wij al kander zo weer zien, mijn goede kapitein, begon ik, hem een stoelwijzende. Mijn generaal overleden, snikte hij. In mijn armen, Francis was er niet eens bij. En uw majoer, vroeg ik, om hem weer op dreef te brengen. Ach, spreek er niet van. Spreek Rolf, ze is toch wel? Oh ja, wat de gezondheid aangaat, dat schik nogal. Ze is sterk, ze kan wat verdragen, overigens. Wat dan? Hoe gaat het tegenwoordig op de werven, dat jij hier bent? Zo slecht als het maar ga en kan. Ik ben hier omdat ze mij weggejaagd heeft. Weggejaagd Rolf, ik dacht niet, dat zij tot zo iets in staat was. Ze heeft mocht niet verjaagd het boosheid, waarom het ze zelf het toch ook niet blijven kon.  Niet blijven kon, is ze dan niet maar op het kasteel? Nee, ze is zo lang bij de palsen. Hoelang, waar wil ze heen? Dat weet ik niet, dat weet ze denkelijk zelf niet, mij althans heeft ze niet willen zeggen. Ze gaat zeker haar intrek nemen bij Willibald. Nee, dat geloof ik niet, want die heeft ze laten wegtrekken zonder hem iets te zeggen. Daarbij, die is Major geworden en zijn garnizoen is in Noord-Brabant. Nee, die is er buiten. Maar ik bid u, vertel mij geregeld wat er gebeurd is. Ach, de generaal heeft niet te moeit gehad, het tegen haar vol te houden en zo decisief aan de heren overbergen van beek te schrijven als jij dat had aangeraden. Daar alles dus zowat in het ongewisse bleef en er ook geen antwoord kwam op hun briefen aan u. Ik begrijp nu wel waarom, schenen die praktizijns niet langer geduld te willen nemen en heeft Overberg, zeker daartoe door de utterste collega opgezet, zich rechtstreekt tot de vreulige wend om te weten of zij zich al dan niet met u verlooft achten. Grijp, begrijp Junker, wat haar antwoord is geweest. Ik heb het zelf voor haar overgeschreven, want ze had het zo wild en ruw gekrabbelt dat het onleesbaar was. Het was zeer droog en kort af, maar er kwam geen woord in voor om u te blamieren, dat kan ik u verzekeren. Ben ik dan nu gerecht vaardigd in haar ogen? Dat zou ik niet kunnen zeggen. Ik weet alleen dat ze zichzelf verbitteren verwijter doet en dat het uitgekomen is zoals ik zei, reed ze zelf de dag. Reed ze zelf de dag nadat ze mijn pakket heeft ontvangen. Ze heeft niets van u ontvangen, dat weet ik zeker. Dat is vreemd. Nee, dat is niet vreemd, want alles is bij ons zo in de war geraakt op die noodlotte gevrijdag. Maar, ik zie daar Sherry staan, mag ik zo vrij zijn? Wel zeker kapitein, schenk u zelf er maar in en ga dan voort, als ik u verzoeken mag. Nu dan, toen gij weg waard, is ze vlaag gevallen en dat is haar leven lang nog nooit gebeurd.  Ik schaunde me haast over mijn kordatenmajor, maar ze had u zo lief, dan heeft het mij later onder tranen bekend, en toen mij haar er bijgebracht en meende dat ze wat uitruste in haar kamer, is ze stillerke als ontsnapt, naar de palsen gelopen. Hij heeft haar een kred laten voorkomen en is uitgereden. Uren ver naar mij dachten, maar dat kwam toch anders uit. Zulke wijze van zich te hervatten, lijkt op haar. Niet waar, zo is ze, maar we werden vreselijk ongerust toen ze niet aan tafel verscheen. Nu, we hadden zelf ook geen etenlust te generaal en ik, maar toen het begon te schemeren en toen de jonge pals kwam waarschuwen dat Tankret alleen thuisgekomen was, schuinpekkend en zonder zadel, een ongeluk, vind ik in, zich eerst hoe ze er afgekomen is. Nog al zo erg niet jonker, en verstuik de voet aan schrikkelijk in de war toen haar vonden bij de grote eik dicht bij het kasteel, waar zij naartoe gekropen was om op een mos uit te rusten. Oh, ik ken die boom, riep ik smartelijk. Ik voel zo hoe het daar geweest moet zijn. Heel slecht, zoals ik zei, ze riep ons toe dat we haar daar moesten laten sterven, en dat wij het u moesten zeggen. Ze heeft me nog lief, juigde ik. Wat dat betreft jonker, dat is maar al te waar, en dat is erg genoeg na alles wat er verder gebeurd is. Het bleek het ze in een wilde galop voortgejaagd had tot dicht bij de stad. Dat ze toen van richting was veranderd en door het bos heen naar huis had willen rijden, maar dat ze dank red wat daarvoor zou heeft aangezet, of wel de teugels in haar mijmering heeft laten vallen, ze weet het zelf en niet meer. Genoeg, dat het braver beest aan haar vaste en ferme hand gewoon zijn de meesteres niet meer herkend heeft in haar beurtelingsboesten en achterloze luim. Ze is hem gaan vervelen en hij heeft het naar zijn eigen zin op een lopige zet. Zij, uit de zadel gevallen, schijnt een tijdlang bewusteloos gelegen te hebben. Gelukkig niet al te ver van huis. Paul z'n ik beurde haar op en bracht haar in het salon op de kanapé. Dus je geen verklaarde geval voor niet heel beduidend, maar het hield haar toch verschijne dagen alleen op diezelfde plek gebouwt.  En waarom mij dat niet ter stond bericht? Hmm, zoals je vertrokken werd, eigenlijk ik wilde wel en zij ook, ja, ik mag het niet zeggen, maar zij heeft u een briefje geschreven. Dat mij niet bezorgd is? Nee, want de jonge Paul was belas het in je eigen handen te geven en toen hij de zet aankwam werd hem gezicht dat geen reeds vertrokken werd en dat alle brieven en berichten voor u bij overbeek moesten bezorgd worden. Maar daardoor had Paul z'n geen oorder. Hij kwam uit het briefje terug. Telaat, sprak Francis met een bittere lach. Ik dacht wel dat het zo zijn moest. Ik heb niet beter verdiend. Nu is het uit. En zij verschuurd het biljet. Oh, had ik dat alles kunnen voorzien? Riep ik, de handen voor de oog houden. Ik wilde nog mijn zwakheid verbergen. Ik had u geraden te blijven, waarom zij het geook zo spoedig weggevlucht. Ik voelde dat ik ziek zou worden. Ik was al ziek. Ik ook had haar een pakket gezonden en verbeelde mij dat zij het er stond antwoorden zou op dat schrijven, of nooit. Het duurde tot het derde dag. Ik kon het niet langer uithouden. En gezegd dat het haar goed gedaan zou hebben als zij die brief las. Ze zou het tenminste uitgeleerd hebben, maar met andere ogen te zien. Die verwenste, verwaarde boel bij ons toen zij eens van de been was, is er oorzaak van wat ze niet gekregen heeft. Frits legt maar stompweg alles bij de papieren van de generaal. Die zou het haar zeker overhandigd hebben. Nee, want hij zelf zat als verlamd in zijn armstoel en hij gronden als de postel te boden iets van brieven of pakketten aanbracht. Frits durfde hem met niets meer aankomen. Daarbij was hij vergramd op de vreulen en had bijkants geen deernis met haar ongeval. En toen zij nog maar even uur op de been was, begon dat liever levendje met die verduivelde praktizijns die tegen de generaal begonnen te aggieren en met exkutsiedreigde. Toen moest hij wel kennis nemen van deurwaarders exploiten en al het gerei. En helaas de vreulen ook, want haar ongelukkige grootvader was al bij de eerste schok door een herhaling van de vroegere attack overvallen en lag haar nu toe. Francis moest voor alles staan en had de volstrekt geen verstand van en ook geen geduld.  Dit alles heeft mijn arme vrienden doodgedaan en ik, ongelukkige brekenbeen, ik kon niets verhindelen. De kapitein vergat te zeggen, wat ik later vernam, dat hij door zijn vrienden glas oude konjaktoeten te dienen om haar moet te geven, het zijne bijgedragen had tot het snelle aflopen. Het weinigje dat ik bezit in de zinkput te werpen van al die schulden zou een stomiteit zijn geweest en die beging ik ook niet. In het kort, toen wij, Willybald en ik, met nog een paar oude krijgsmakkers, de generaal de laatste eer hadden we bewezen. We hadden op u al niet meer gerekend, schoongei voor de vorm waar het uitgenodigd. Toen moest er nog weer een andere bureau rot worden ingehaald. De notaris uit Arnhem, die het testament van de generaal onder zijn een berusting had en die in het eerst aan Francis raden geen concessies te doen aan de erfgenaan van Fröhle Rooselaar, die als eerste en voornaamste crediteuren opkwam. Maar na ampele discussies tussen Hem en Overberg, kwam hij weer met een ander advies voor de dag en raden haar de minnelijke schikking aan te gaan die opnieuw werd voorgesteld. Maar je begrijpt al hoe weinig zij daarin konden treden. Te eer, daar alles wat men tegen haar grootvader had gedaan, geschieden als uit uw naam, door uw last. Ik ongelukkige, die bewusteloos op mijn ziekbed neerlag. Dat wisten die Farisee ook wel, maar ze hadden zoals bleek uw volmacht en Francis kon niet anders denken dan dat men haar vervolgde met uw voorkennis, naar uw bedoeling. Dat juist was haar onverdragelijk. Dit is nu die dwang waarmee men gedreigd heeft, sprak ze met bitterheid en hij meent dat hij mij daardoor zal overwinnen. Nooit. Hij kan maar alleen dwingen van mijn ouderlijk erfdeel afstand te doen en met veld ruim te laten. Haar Notaris sprak wel van de boedel te aanvaarden onder benefies van Inventaris, maar zij had haar geen oren daar. Ze wilde goed en kort van alles af zijn en de praktizijns onder elkaar naar laten haspelen en stukken opmaken zoveel zij wilde. Eén ogenblik heb ik haar zwaak gezien. Dat kantorvol was gekomen om alles op te schrijven wat er in huis te vinden was.  Ik schamende mij innelijk om het armelijk boeltje waar de freude bleef kan, waardig en laat dunkend zoals ze zijn kan als haar koppengebui heeft en alles ging goed tot wij aan de grote logeekamer naderden. Toen zag ik haar bleek worden. De kapitein werd zelfbleek en schonk zich weer een glas sherry in om zich op te frissen. En ze wierp met de sleutels toe terwijl ze me toefluisterde. Ik kan daar niet meer binnen gaan. En ze liep eilings heen. Zo veel terheid van gevoel verzucht ik en toch zo uitvallen als zijn opvatting heeft niet waar viel haar in en dat tegen u die anders zo goed met haar terecht kon. Jammer, eeuwig jammer dat het misverstand niet ter stond weer eens bijgelegd. Het zal nog bijgelegd worden. Ik verzeker het u. Ik vrees dat het nu te laat zal zijn. Zegt dat niet. Dat kan ik niet horen. Dat wil ik niet geloven. Ik wil het ook liever niet geloven, maar ik vrees toch dat we het zullen zien. Ze is zo koppig als haar een onvoorzettelijke buien heeft en zo slim daarbij. Wilt ge weten hoe ze het aangelegd heeft om mij met een zachtlijntje te verwijderen? Heel graag. Rolfie, zei ze, want ze weet je zo te vangen als ze wat met je voor heeft. Rolfie, begint nu eens eerlijk op. Heb je niet het grootste deel van je erfenis met mijn grootvader doorgebracht? Wisten zeker niet maar vreulen. Mocht ik zo zeggen. Wat we samen verteerd hebben was maar een sommetje dat ik er zo stilletjes voor apart hield en dat mij om zo te spreken in de schoot was geworpen. Want het kwam van een gelukkig lot in de loterij. Jammer dat het maar een achtste was en dat wij het nog met ons beide hadden, de generaal en ik. De generaal beproefde of hij met zijn deel niet op betere zaken kon doen wat in mijn laas nooit is gelukt. Ik koos de partij om van het mijne samen maar eens goed te leven. En de erfenis was dus maar een fabeltje? Vroeg zij streng. Wel nee, vreulen. Die bestaat in een kleine poederij in het Noord-Prabantse waar ik de remte van trek en waar ik mijn dag te retireren als de vreulen eens. Ik durfde niet meer zeggen, kom te trouwen.  Ik zei dus, als de vreulen mij niet meer gebruiken kan. En kun je daar dan goed leven kapitein? Dat zal heel wel gaan. Mijn persioen erbij. Mocht de vreulen nu maar besluiten kunnen daar met mij heen te gaan, dan zouden wij al een heel lief levertje kunnen hebben samen. Het is in die streken nogal goedkoop en dan is het geen kasteel. Daar zou nog wel een goede kamer zijn voor de vreulen. Dank je hartelijk braver kapitein, maar zo is niet gemeend. Als jij het er maar vinden kunt voor u zelf is het genoeg. Maakt er maar goud dat geu komt. Maar vreulen, van uw schijde, u hier alleen laten. Ik blijf je ook niet, en bij het gen ik te doen heb, zou het gaan mij maar in de weg zijn. Maar wat wilt je dan doen? Waar vraagt je naar? Als ik het zeggen wilde wisstgen het in maar zal. Kreeg ik toen. En of ik hoog of laag sprong, ze wilde mij kwijt zijn en ik moest gaan. En de kraft met Sherrie werd nogmaals aangesproken om het verdriet te verzetten dat maar al te duidelijk op zijn vervallen gelaten lezen stond. En zo ben ik heen gegaan, toen ik woorde dat de jonker ziek was en mogelijk van niets wist. Een mooie omweg beste kapitein. Nee, doe het er niets toe, maar ik heb zo'n haast niet. Zat haast om mij weg te zenden en dat beduid niets goed. Dat vrees ik ook. Weet je wat gedoot Rolf? Nee, jonker, wat raad ga je mij? Dat je hier nog een uurtje uit rust en dan eilings naar de werven terugkeert. Maar ze is het denkelijk niet meer en die vervoelijke praktizijn zijn er nu zeker al de baas. Ja, maar ik ben er meestig en ik zal u een brief meegeven om hem te doen berusten in het genik verlang. Gij zet commandant van de vesting tot naderoorde en Frits moet er ook blijven. Ja, die is er nog als huisbewaardig. Ik volg zelf morgen of overmorgen als ik het met mijn dokter kan vinden en Gij maakt er intussen werk van om dat pakket terug te krijgen. Het zal met al de papieren en brieven van de generaal bij Overberg zijn beland. Informier u daarnaar en houd Fransens in het oog. Zie haar naar de weer vertrucht te lockken.  Maar zeg niet dat ik kom. Dat mocht haar afschrikken. Ik ga daar bij weer te zet logeren. Ik had nog niet uitgesproken of mijn hospita melden zich aan met een telegram waarvan ik de resu had het tekenen. Het was van Overberg en van de volgende inhoud. Tegenwoordigheid onverweld nodig. Geen is schikking te treffen. FM kasteel verlaten. Daar heb je het al. Zij rof. Terwijl in zijn laatste glas Sherry terzijde zetten. Weet gewat capitijn? Ik zal mijn dokter voor zijn. Hij mocht meest de reis niet toestaan. Help me maar wat pakken en we gaan samen. Onder die reisaanstalten werden wij toch overvallen door mijn esculaap. Die wel wat voorzichtigheid raden maar toch begreep dat er toestanden zijn waarin de zwakheid des lichaams vergeten moet worden voor de aandrang des harten. Ik had dan wel iets van mijn hart schijen moeten opbichten. In het logement de zet aangekomen vond ik een briefje van Rudolf die nog altijd in de provincie Gelderland en overijssel rondreist met zijn gezelschap en nu te El waar het Kermis was enige representaties gaf. Hij scheen te onderstellen dat ik niet weg geweest was en dat alleen de beroeien met Francis mij van de werven terughielten in de laatste weken. Hij schreef met volgende. Zo gij Francis terughouden wild van de grootste dwaasheid die zijn nog heeft begaan zorgt aan morgenochtend omstreekt negen uur met mij samen te treffen in het logement te half weg tussen El en zet. Gezult daar vernemen wat zich moeilijk laat schrijven. Erg. Ik had die avond nog een antrevu met Overberg die mij op de hoogte. Ik zou eigenlijk moeten zeggen op de laagte bracht van de gang die de zaken hadden genomen. Daar was geen overeenkomst met Francis te treffen die daarom boven de werven verlaten had zonder een adres op te geven. Mijn moest volgens van Beek tot de publieke verkoop van het kasteel overgaan. Maar Overberg die mijn tegenzin in dit geweldig middel kende had de hand daartoe niet willen lenen voor mijn herstelling en zonder mijn definitieve toestemming. Ik deed hem inzien dat er nog geen haast bij was. En na wat over en weer sprekens deelde hij mijn zienswijze. Tante Roselaar had vaak zuchtig intentie gevoed tegen de generaal maar geen zins tegen Francis. En nu deze alleen overbleef was er geen reden om haar te verhond rust en te verdrijven.  Aan de eisen der wet moest voldaan worden. Aan het voorschrift er testatrice evenzeer. Een beslissing moest er genomen worden. Dat is alles waar. Maar ik zag niet in. Waarom en haar geen de maanden zal geven terwijl men haar nauwelijks beken had gegund. Overberg standen dit toe. Blijkbaar had de oude freulen het goed met haar gemeent. De collega die van beek had gebruikt om het testement te maken waarin hij als executeur het bevoordeeld had aan Overberg kennis gegegeven dat het nog een kodiceel bevatte. Eén dag voor haar dood erbij gevoegd waarbij een vreule Francis Morton na het overlijden van de generaal en voor het geval dat haar huwelijk met Jonker van Zonshoven niet doorging een jaarlijks inkomen werd verzekerd van 3000 gulden haar door de erfgenaam uit te keren levenslang zelfs als hij trouwde onder de enige voorwaarde dat zij geen huwelijk zouden aangaan zonder het goedvinden van haar neef Jonker Leopold van Zonshoven. Zeer zeker had de schrandere vrouw dit correctief bedacht te weerhouden van een onberade huwelijk waarvoor ze haar in staat achten. Bij de onwaarschijnlijkheid dat zulke een geval zich zou voordoen vond ik de conditie voor haar niet te hard. Maar ik belast de overberger mee haar daarvan officieel kennis te geven. Zij zou dat bericht dan vinden als ze naar de werven teruggeerden. Ze zou er ook mijn pakket vinden dat werkelijk in handen van de procureur was geraakt met de papieren van haar grootvoudig en waarvan hij het adres had erkend als van mijn hand. Hij had het ter stom na die ontdekking naar het kasteel opgezonden. Maar zijzelf was er toen er iets niet meer. Het heeft zo moeten zijn jonger, zwak hij, de schouders ophalend. Nadat ik hem mede gedeeld had dat ik zeer op de inhoud van het pakket rekende om haar stemming hiergens mij te veranderen. Maar ik verzwegen hem zorgvuldig de samenkomst die ik met Rudolf moest hebben. Er was sprake van een dwaasheid die Franse stond te begaan en ik was wat bang voor de zetse praatjes. Tegen het aangewezen uur liet ik mij de volgende dag naar het zogenaamde huis te half wegbrengen. In de uitspanning waar de somers buitenpartijen worden gehouden en waar men de smiddags gaat teedrenken. Maar niet eigenlijk een logement en waar het in het morgenuur bijzonder stil was.  Ik noem de volgens Rudolfs opgave mijn naam en vroeg of de heer gekomen was die ik spreken moest. Ja, de heer en de dame zijn al boven. Als meneer de trap maar blieft op te gaan en dan de deur rechts schellen als de heren van iets gediend blieven. Gaf de man ten antwoord die het op zijn aanwijzingen liet aankomen zonder mijn geleiden te geven. Ze waren dan ook niet gecompliceerd en ik vond zelfs de deur aanstaan. Ik bevond me in een zaal met witte muren en houten met zand bestrooide vloeg waar zeker voor veertig mensen en meer ruimte was om aan verschillende taafdjes plaats te nemen. Maar in het eerst zag ik er niemand en ik moest langs hun hoop op ingestapelde stoelen voorbij Erik Rudolf bemerkte die aan het uiterste einde der zaal stond waarom tribune was opgericht voor een orkest. Hij was niet alleen. Hij was in een druk gesprek met Francis. Einde van opname deel 26 van Major Frans. Deze opname behoort tot publieke domein. Opname deel 27 van Major Frans. Dit is een Lippifox opname. Alle Lippifox opname behoort tot publieke domein. Voor m'n informatie of om je aan te melden als vrijwilligig ga naar Lippifox.org Opname door Anna Simon. Ze stonden met de rug naar mij toegewint en ik moest mij een oog gemelijk op de achtergrond houden om mij te herstellen van de schok die dat plotseling weerzien bij mij teweegbracht. De uitroep die ik had willen slaken stokte hem in de keel. Zo moest ze mij niet zien. Iets ging wat zij waarts af en kon als verscholen blijven achter de pyramide van stoelen. De stem van Rudolf klok schettigend door de zaal toen hij sprak. Nonsense, Francis. Ik, die er nogal zoiets van weet, zeg u dat het een radeloos begin is. Gekent dat leven niet? Dat ga u voorstel als het ideaal van vrijheid en levenslust. Het is in tegendeel de gebondenheid zelf met de zweeperachtig. Meent gij misschien dat de chambrieren bij ons alleen gebruiken wordt voor de paarden en dat men er de vrouwen spaart omdat mensen ten aanzien van het publiek met kalanterie in de stijgbeugel helpt? Gij vergist u dierlijk armkind? Al sprekenen had Rudolf zich even omgekeerd en mij opgemerkt.  En snel bracht hij de vinger aan de mond om mij het zwijgen aan te bevelen en hij ging voor het. We worden gestraft in onze beurzen en aan de lijven van de geringse staljonge af tot Madam Stonehorse toe aan wie zelf zo min eenvoud gepasseerd wordt als aan ons. En onder die troep zou het gewillen zijn. Gij op het punt van kiesheid en fijn gevoeligheid. Ik zou op mijn woord geen slechter metier weten uit te denken voor iemand als gijzijd. En het is alleen omdat gij er niets van weet zodat het denkbeeld daar aan in u kon opkomen. Er is geen ander waar ik voor bekwaam ben. Ik kan met paarden omgaan maar ik kan geen governante van kinderen zijn. Ik kan schermen en exerceren en ik zou beide even goede paard kunnen doen als de voet. Maar ik kan niet voor gezelschapsvier vrouw spelen bij een dame en ik ben veel te onhandig in het naaien en portduren om daar mijn brood mee te verdienen. Zelfmoord is een zonde die ik niet wil begaan. Ik heb daarbij plichten die mijn gebieden te leven. Al is het leven met niets meer dan een marteling. Dus schiet mij niets anders over dan dat wat ik u verzocht voor mij te bemiddelen. Maar Zotin waarom ziet gij het enige voorbij dat u wezenlijk past? Waarom verzoent gij u niet met uw neef van Zonshoven? Dan heb gij alles in eens wat gij mij wensen kunt. U kwast deel terug de voortuin en de man die u lief heeft. Daar verwet ik mijn hoofd onder. Ja. Een lojaal man inderdaad. Dat is gebleken. Antwoorden zij met een doffe stem waar hij mijn onbeschrijfelijke bitterheid toeklonken. Bah! Hij is op z'n ergste klein weinig je onoprecht geweest. Dat is een pikadille die gij hem licht kunt vergeven. Er leugeltje om best veel zondag niet. En ik sta er voorin dat hij u om best veel zowat om de tuin geleid heeft. Hij zal u ook wel eens wat te vergeven hebben. Gij hebt hem immers naar uw eigen getuigenis grof behandeld. Gij hebt u zelf bij mij aangeklijkt dat gij hem onrecht het gedaan. Wel nu. Zeg hem dat. Val voor hem in de schuld en alles zal goed zijn. Dat is onmogelijk. Ik heb het in m'n zal gezegd. Hij nam ze met ongeduld.  Dat is nu te laat. Waarom te laat? Francis sprak ik nu snel vooruitredenen als ik u verzeker dat dat nog tijd is. Leo riep zij doodsbleek en als in één krimpt onder haar smartelijke aandoeningen viel zij op een stool neer en bedekte zich het gelaad met beide handen. Francis hervat ik zacht terwijl mijn ontroering in de stem trilde. Er is nog niets tussen ons veranderd. Ik zie nog altijd in u mijn verloofde. Als sprekende had ik even mijn hand op de haren gelegd. Het was of die aanraking haar pijn deed. Als met een schok sprong ze weer op nu met hoge kleurde wangen en onnatuurlijk fonkelende ogen. U verloofde. Ik had het begrepen uit de wijze waarop uw hand langs met mij geleefd hebben. Het geeft mij meer dan ik zeg ik kan Francis dat mij nu lastig is gevallen. Maar wij dat niet aan mij. Ik was ziek. Ik was afwezend en zo mijn nu verdriet heeft aangedaan is dat wel zeer tegen mij een bedoeling geweest. Zoals het tegen u een bedoeling geweest is mijn grootvader de schok toe te brengen die hem de dood heeft aangedaan. Zeer zeker is dat tegen mij een bedoeling geweest. En ik had het uiterste vol hard om dat te voorkomen. Maar gij, gij zelf hij heb niet gewild. En daarna heb ik niets meer kunnen verhinderen. Het was de toepassing van een uiterste wil die ik niet bij magten was te wijzigen. Zo de vervolging waarmee hij bedreigd werd werkelijk de dood van uw grootvader heeft verhaast beschuldig mij dan niet het eerst Frans is. Maar tast in uw eigen boezem en bedumpt gij zult bevinden dat ik het met hem en met u beter gemeenten heb dan gij zelfen. Deel een misverstand dat bij enig kan nadenken zo licht uit de weg waren geruimt u zelf en hem in het verderf hebt gestort en mij zo grote smart aangedaan. Gij hebt willen vol harder bij u een miskenning. Gij heeft onvoorzoenlijk willen zijn. Gij zei het nog. Zo wij het een gevolgen van het onheil dat gij hebt aangericht niet aan anderen niet aan mij die u nog toeroept het is niet onherstellbaar. Niet onherstellbaar. Oh Leo. Leo hoever staan we reeds van ookan er dat gij dit zeggen kunt. Spak zij diep neerslachtig.  Gij hebt me met dwang gedreigd en gij hebt mij werkelijk dwang aangedaan. Gij hebt het in u macht gehad mij tot zulke uitersuurt te brengen dat de best gezinnen van uw praktizijns telkens zijn een omslachtige vertogen besloot met dezelfde raad. Een huwelijk met de erfgenaan van Fruelle Rooselaar. Ik heb die zo dik was gehoord dat ik er van walg en ik weet het ze gelijk hebben uit hun oppervlakkig materieel oogpunt gezien. Maar gij Leo gij die weet hoe ik denk hoe ik in ons verbinden is die vereniging zag waar liefde waar hoogachting de vriën aan de vriënbond uit volle overgaven van het hart. Hoe kunt gij zeggen dat er niets onherstellbaars is waar het nodigste verloren is gegaan waar gij het met u een zaak gelastigde zover hebt gebracht dat het huwelijk met u mij door de nood zou worden opgelegd. Als ik dat huwelijk kon aangaan Leo meed gij dan dat ik niet aan de keten zou schudden tot die ons beide te zwaar werd tot zei brak. Gij hebt gelijk Francis als gij het zo beschoudt als gij mij niet met andere ogen kunt zien dan die van uw voorordeel dan is het uit. Dan geef ik u dat woord terug dat gij niet meer kunt houden dan zei gij vrij. Mooi zo Francis daar hebt gij wat gewild hebt nu zet gij losgelaten en vogelvrij zoals ik en dat is voor een vrouw als gij zeker wel het ergste waarmee god haar straffen en Leo zich vreken kon. Gij vergist u Rudolf daar is geen sprake van veraakneming ik heb mijn verloofde haar woord teruggegeven maar mijn nicht Francis Magdon blijft onder mijn bescherming. Ik waardeer de bedoeling sprak Francis zonder mij aan te zien met trillende stem maar ik heb een stap gedaan die mij vergoed van mijn verleden schijt. Ik wan hoopte aan uw eedelmoedigheid die mij de vrijheid zou geven daarom heb ik het onmogelijke willen stellen tussen u en mij. Ik heb een overeenkomst gesloten met master Stonoors die reeds hier moest zijn en master Schmitzen is gekomen om mij aan een woord te stellen. U, oom Rudolf is hierom het uit alle macht af te raden maar deur en als je op master Stonoors rekent kunt geen lang wachten viel Rudolf uit.  Alweer geen woord gehouden riep Francis hem toe met verontwaardiging maar ik heb die teleurstelling verdiend met nog eens op u te rekenen. Ziet jij mij aan voor zo dom of zo slecht Francis dat ik de hand zou lenen om u zulke een kude tet te helpen volvoeren? Zo hebt jij mijn briefje niet aan uw directeur overhandigd? Waarachtig niet ik heb wat beters gedaan ik heb Leo gewaarschuwd dat je op het punt stond een dwaasheid te begaan die u onredbaar in het verderf zou storten. Een komplot dat is het wel wat van Liede van uw soort is te wachten Het is genoeg ik zie wel dat ik op niets of op niemand meer rekenen kan dan op mijzelf zo weet ik wat mij te doen staat. Stupid! Ze hechten nog aan riep Rudolf met ergenis. Zo doe ik en sinds je mij uw bemiddeling weigert zal ik alleen naar El rijden waar master Stonoors nog wel te vinden zal zijn. Ze verdiende voor de duivel dat mijn haar gang niet gaan. Proberen maar doordruister als jij eens in zijn handen zijt zult jij het leven slang met bloedige tranen beschrijden. En het eerste is dat je niet eens schrij je moogt. Je moet lachen lachen onder het snarpens te ween. Wel nu ik zal leiden wat het te leiden valt. Zo zal ik boete doen voor het geniek mij te verwijten. Juist eigenwillige boete dat is in uw geest. U zelf in iets sparen en eindelijk bezwijken van smart over het leed dat jij u zelf en anderen hebt aangenaan. Voegt ik haar toe. Niemand heeft zich meer om mij te bekombren. Ik ben er maar eens vrij. Maar niet om uw naam en afkom schande aan te doen en u zelf dus weg te werpen. Ik ben de laatste van mijn naam en wat mijn afkomst betreft. Ik ben een nicht van Master Schmitzen. Zijn waardige nicht dat moet ik zeggen. Sprak deze met ironie. Maar die nu voor goed het recht verloren heeft met zoveel minachting op mijn neer te zien. Sinds zij en niet door de noodgedrongen even grote dwaasheden begraat als ik. Niet door de noodgedrongen, sprak zij, en haalde met omwelde schouders op. Nee, Francis, niets verplichte u de werven te verlaten. Ik zie niet hoe karat kunnen blijven, Jonker. Gij zei thermeestig partra de créanché.  Moest ik wachten tot uw procureurs en deurwaarders mij kwamen verdrijven? Dat zou niet geschiet zijn. Dat zal niet geschieden juist omdat ik er meester ben. Gij zei het een verkeerde weg ingeslagen, Francis. Geloof me, toen g'en die vrijige schuilplaats verliet. Maar niets verhindert u haar terug te keren. Niets meentgen, riep zij haar te tochtelijk. Alles! Alles! De muren grimmen mij aan in die eenzaamheid. Voelt g'en dat niet? Maar nee, hoe zout gij dat voor mij voelen? Er is niets dan misverstand tussen ons. Niets meer. Daar lag een week lacht in die toon van verwijt, maar die ter stond werd overstemd door de vastheid waarmee z'n voortging. Daarom wil ik mijn eigen weg gaan. Ik wil het, verkeerd of niet. Ik hoor niemand toe. Ik zal over mijn eigen lot beschikken. Reet, wenden ze zich om. Dat zult geniet, sprak ik met gezag, herrende weg tredende. Nu de generaal dood is en Rudolf zich onmogelijk heeft gemaakt, ben ik u naast de bloedverwand en ik zal niet toestaan dat gij u zelf in de volle bloei des levens in een afgrond werpt, waaruit niets u meer zou kunnen redden. Ik stel ene voorwaarden op de vrijheid die ik u terug gaf, deze, dat gij her niet misbruikt tot uw bederf. Maar zeg dan wat ik doe moet, sprak ze gejaagd en toch onderworpen. Na de werver terugkeer, waar de een en z'n meid u niet zal aangimmen, want gezolder een vriend vinden die alles in oorde heeft gebracht om u te ontvangen. Een vriend, herhaalde zij, met een strakke, verwondende blik. Ja, rolf, die het tot nadere order blijft, en gij kunt er ook blijven. Gij hebt niet nodig onberaarde stappen te doen om mij te ontvluchten, want ik ga reizen. Ik sprak dit laatste koel en met vastheid, want ik zag dat het haar verraste en trof, en ik wilde geen zwakheid tonen. Na de werver terugkeer, herhaalde zij langzaam als in zichzelf, en deed daarop haastig enige stappen met gebogen hoofd. Kierde zich toen om, zag mij aan met een veel betekende blik en sprak, terwijl er iets anders in de stem trilde dan toren en trots. Gaat gij reizen, Leo? Ik zal blijven. Vaarwel. En de deur viel achter haar toe.  Zou ik haar niet volgen tot ze de werver bereikt heeft, voor Groedolf, toen wij de hoefslag van haar paard hoorden, als zij nu toch in zijn eigen zin deed? Nee, ik vertrouw op haar woord, want trouw is haar beledige. Ze is in een ongewone stemming en zo roekeloos in het rijden. Ze heeft laatst ook nog een ongeluk gehad. In zijn hemelsnaam rijdt haar dan achterna, maar als gezelf herkent wordt, dat heeft nu geen nood meer. Ik zie er immers uit als de eerste burger hier de beste. Dat was zo. Zijn kleding was eenvoudig en passend. Zijn haar en baard waren donker zwart geverft. Zoals ga men nu aanziet, ging hij voort, ben ik herhaaldelijk naar de werver gekomen in de laatste ziekte van mijn vader. Ik heb hem nog de hand gedrukt en hij schroent mij zijn zegelring. Ziet toch? Ik draag hem niet aan de vinger uit voorzichtigheid, maar hier, aan een zijde kort te borst. En Francis. Francis, sprak hij met zegenvierende glimlach, is er toch toegekomen. Zij heeft in die bangen dagen mijn hulp aangenomen. Ik heb mijn satisfactie, al ziet ze mij nog zo boos aan. Maar ga dan toch, donk ik, want ik begon mijzelf ongerust te maken, dat Francis hem tevoren vooruit zou zijn. En, mijn namen afscheid voor het leven, als de elste kermis afgelopen is, verlaten wij de provincie en het land, en ik kom nimmer weer, sprak hij met weemood, terwijl hij mij voor het laatst de hand drukte. Te zet aangekomen, vond ik overbergereeds in mijn logement. Hij had een pakket ontvangen aan het adres van Francis, dat het Engelands geen te komen, veel portkosten en dat de oude frits in haar absentie niet had willen aannemen. Mijn had zich tot de procureur gewend, die met de zaken van de generaal was belast. Ik verzekerde hem dat de vreule mordant voorgoed naar de werven was teruggekeerd, en hij zond onverweld zijn klerk naar het kasteel om het pakket aan haar zelf het overhandigen. Zij moest de ruci voor tekenen, zo zou ik de gelijkende kortst mogelijke tijd vernemen of zij goed en wel op de werven was aangekomen. Ik liet hem in mijn wachtje derwaarts rijden en beloofde de voerman een dubbele foi om zijn paard wat aan te zetten. De klerk kwam in het kortst mogelijke tijds verloop terug en bij mij. 