Historie van mejuffrouw Sara Burgerhart | Aagje Deken, Betje Wolff | Epistolary Fiction | 5/9
Zij heeft uw aanzoek aan haar vocht geschreven, zij heeft uw vader gezien, maar heeft eer niet, zegt zij, van haar te behagen, het is een nog zwartkijkend man. Gij weet, zij spreekt, zoals het haar voorkomt, ik hoop dat zij de bedenkingen uw vaders toch niet meer horen. Ik heb de brief gelezen, zij gaat hem kastjetteren, ik sluit deze om hem met de haren te kunnen verzenden. Ik ben uw vriendin en buigzaam weduwe Peespilgoed. Honderd vijfde brief muur vrouw Sarah Burgerhardt aan heer Hendrik Edeling. Wel Edelheer. Mijne achting voor u moet wel zeer ongegrond zijn, in die ik ooit reden heb mij te beklagen over het schrijven deze brief. Dit stel ik onder het onmogelijk, ik zal des in dit opzicht aan uw verzoek voldoen. Zie mij voor zo ene beuzelaar staan niet aan dat ik mij niet zouden vereerd achten met de gevoelens die jij voor mij betuigd. Waarlijk mijn heer Edeling, ik zie zeer wel dat jij verdient met onderscheiding behandeld te worden. Indien jij niets meer begeerder dan mijn vriendschap, zeer weinig zou jij meer te wensen hebben. Toch, ik zou u onnedelmulig behandelen, indien ik u redegaf om te denken dat ik in u iets anders dan een vriend beminden. Het zal mij in dat karakter hoogst aangenaam zijn u weerom te zien, want ik ben met bijzondere hoogachting. Uw diner is Sarah Burgerhardt. Einde van brief 101 tot de met 105 van Historie van Muurvrouw Sarah Burgerhardt, opgenomen door Karola Jansen te Rotterdam, www.karolajansen.nl. Brief 106 tot de met 115 van Historie van Muurvrouw Sarah Burgerhardt. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox opnames zijn vrij van noteursrechten. Ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org. Vorgelezen door Karola Jansen op 14 december 2007. Historie van Muurvrouw Sarah Burgerhardt, van Betje Wolfen en Achje Deken. Brief 106 tot de met 110. 106 de brief. Muurvrouw Sarah Burgerhardt aan de heer Abraham Blancaart. Mijn heer, zeer geachte en beminde volgt. Mijn plicht eist dat ik u het volgende melde. De heer Hendrik Edeling heeft bij mij aanzoek gedaan, indien ik emmer van staat verander, verdient hij mij daartoe te doen overgaan, of ik verdien hem niet, maar ik heb geen zin in voor eerst hier toe te besluiten. Nog geen twintig jaar en zoveel maakt gelukkig als ik nu ben.  Ik heb echter billig geoordeeld u, die mij als zijn vader bemint, dit te zeggen. Uw goedkeuring had ik reeds. Mijn verlangen naar uw komst is zo groot dat ik die niet kan uitdrukken. De waardige vrouw goedt u met achting en ik ben met een dankbaar hart uw gehoorzame pupeel, Sarah Burgehart. 107e brief, naamloze brief aan de heer Abraham Blancaart. Mijn heer, mijn achting voor u en de droevige gevolgen die ik voorzien, doen mij u het volgende schrijven. Uw pupeel gedraagt zich op een en wijze die haar bespot, ja, veracht en u veel verdriet moet maken. Men ziet haar overal en nu meest altoos met een heer erg, een man van rang en grote goederen, maar die voor één onze eerste lichtmissen bekend staat. De dame, daar zij nevens nog drieën vrouwen logeert, ziet dit alles en vindt echter, schijnt het, goed om dit onvoorzichtig lichtvaardig meisje haar gang te laten gaan. Zij is niet rijk en grootsheid beest voor niet zo zeer dan voor armoede. Meer zeg ik niet. Hoef ik meer te zeggen? Uw pupeel is ook zeer verquistend in haar uitgave, indien zij geen presenten aaneemt dat ik niet weet. Zeker hier loopt haar na en ik geloof dat zij die man aanhoudt om te behoorlijke tijden hem mogelijk te trouwen, indien zijn ogen niet opengaan. Doch ze heeft een betoverd, zo doet ze elk een. Dit alles smaakt mij. Ik beoog haar welzijn en stel u daarom in staat om haar hierover zo het u goedtunk te onderhouden. Ik hoef u niet te zeggen wie ik ben en van welke seks, dit doet het niet stoel. Zog hij wijsheid, doe uw voordeel met mijn bericht en zoog hij er een goed gebruik van maakt kan ik u meer melden. Intussen ben ik met achting mijn heer, iemand die het wel met u meent. Honderdachtste brief, de heer Jan Heedeling aan de Eerwaardige Heer evenard redelijk. Waarde broeder, wat zegt jij nu, mon bon pasteur van uw lieve neef Hendrik, die je immers met je eigen handen zelf in mijn huis gedoopt hebt, die had ik hem in mijn zaken kunnen missen, volgens uw raad en zijn begeerde tot predekant zouden gestudeerd hebben, die wil nu met drommelsgeweld trouwen aan een wilde meid, buiten onze kerk, met een gereformeerd neufje. Nu, daar moest hij maar eens omkomen.  Verbruid pasteur, ik heb het zo satans op haar en snaren gezet, want nu mijn lieve vrouw dood en weg is, reger ik als koning. Uw zuster was de beste vrouw van de wereld, toch te mal met de jongens. Luther zelf zou niet meer uitgevaren zijn in zo'n geval als ik. Ja, sluiten, daar heb je nu de boel over de ree, en hij geeft voordat ik hem ongelukkig zal maken in die naar haar niet krijgt, met nog een hele terfmand vol zulke geziege zaag daar de jongens zoveel mee op hebben. Ziet hij pastoor, ik zou mijn hoofd daar niet mee breken, maar hij ziet er ganz ongedaan uit. Hij kan niet tegenmoeiten, ja, ik heb wel rare jongens ook. Nee, nooit laat ik dat toe, maar de jongen even wel zomaar te laten sterven, dat wil ook niet. Hij is zo bedreven in onze affaire, dat ik gerust mijn flesje kan drinken, mijn pijp roken, mijn kolfje slaan, zonder dat er iets verzuimt wordt. Zodat, dit kan ik ook niet voor God verantwoorden. Ik heb ook een brief geschreven aan haar gevolgd, niet twijfelende of hij, die zo stijf grote kerks is, als ik oud rechtzinnig Luthers ben, zou even eens denken als ik op dit stuk. Maar zie daar, daar krijg ik zo een antwoord, de drommel mocht met hem redeneren, en ook ik versta zijn brief niet genoeg. Het komt mij voor, dat hij al vrij grappig over het geloof denkt, en het zou veranderen even als hij zijn rok veranderde, in die hij meende dat eens anders geloof beter was. Hij spreekt net als uw lieve neef van broederschap. Ik zeg broederschap, het zit erop met dat broederschap, als verguldsel op een Duits balletje. M'n hoef maar eens op hoogtijden en zo in de kerken te gaan, daar zeg je luieerwaarden smalkande hele broedelijke dingetjes. Nu, dat mag ik wel horen, de kerk is ervoor om het geloof vast te houden. Elk moet zijn winkel voorstaan, dat is niet anders. Hoor per stoor, ik ben Luthers, en dat wil ik we zullen mijn jongens ook zijn, of het zal er vreselijk honden. En die bram is nog wel heel wijs met zijn meisje. Ik zou nog met m'n beste pruikop en de nieuwe zwarte rok aan, heel beleefd moeten vragen of ik de eer mocht heb.  Weg, weg! Ik heb haar ook in een herberg gezien met nog twee wilde knapen en een andere jevrouw. Hoor, ik zal het nooit toestaan, ik wil geen vreemd goed in Luthers erfdeel, dat is maar uit. Geef mij nu raad, wat moet ik doen? Schrijf mij eens broertje, hoe u dit klugje van heintje bevalt. Goed bestorzen, die mij ook altijd licht te kategiseren. Ja, ik ben maar te goed. Blijf me met grote achting, uw eerwaardesdiener, vriend en broeder Jan Edeling. Honderdneigende brief, de eerwaardige heer Efracht Redelijk aan de heer Jan Edeling. Waarde broeder, wat is er nu weer te doen met uw zoon Hendrik? Hoe is het mogelijk dat zulke eerlijk edelmoedig man zo gedurig met braven kinderen overhoop legt? Denkt gij dat gezag alleen de vader maakt, wordt geliever gevreest dan bemind? Ik moet spreken zoals ik denk dit eiste plicht van een eerlijk man waarin dan ook zijn ant of beroept bestaat. Oh, wat zou het mij smart indien mijn kinderen mij nooit dan met ene angstige bedeestheid aanspraken? Ik ben de vriend meinig kinderen, de uur verdienen dat gij hun vriend zijdt. De heer Blancaart denkt wel, immers naar mijn inzien. Hendrik is meerderejarig, indien gij leeft tot hij vijftig jaar is, zal hij dat nog geen persoon uitmaken? Zal dan nog u, ik wil, zijn wet wezen? Gij hebt zeer braven zoons, en het is bijna een mirakel dat zij het zijn. Ik ben het ook met de eerlijke Blancaart over het stuk van godsdienst, vol maakt eens. Zo heeft de zalige luter ook gedaan. Gij noem dit het geloof verlaten, noem het doolingen die men voor doolingen houdt, te verlaten. Al wat ik denk dat niet waar is, geloof ik ook niet, zodat, dit is, in dit geval, zijn geloof beleiden en beleven. Ik sta verzet over het gezond verstand deze mens. Hoe misselijk hij zich ook uitdrukt, zijn redenen zijn goed, en doen zoveel eer aan zijn hart als aan zijn verstand. Ik moet kennis met die man maken, zijn het liefde voor de jonge dame neemt mij sterk te haren voordelen in. Want, dat jij haar op die plaats met jonge lieden gezien hebt, betekent niets, maar dit hoef ik u nu te bewijzen, hoop ik. Ik ben de enigste man, zeg gij dikwijls, die u mag tegenspreken, van die vrijheid moet ik in deze gebruik maken.  Nooit kan ik geloven dat mijn neef Hendrik zijn hart zouden schenken aan een meisje wie er karakter niet onberisbelijk is. Ik ken zijn goede beginsels, ik weet dat hij een vijand is van alle sedeloosheid en dat gij van dienkant niets te vreten hebt. Was dit zo, waar aan ik niets geloof of mag geloven, dan moest wij de zaak anders behandelen. De enige zwaarigheid is dan deze, zij is van de publieke kerk. De Lutherse leer voort te planten door het aanbinnen van kundige beleiders is mijn plicht, en ik zou het auto's afraden dat jonge lieden met al iemand trouwen die in geloofstukken dermaten verschilden als de protestansen met de Romse Christenen. Maar al het dwang is de sterkste af te keuren. Dit heeft geen plaatsomtrek, calvinische en Lutherse Christenen. Alles wat de heer Blancaar dit betreffende zegt ben ik bereid te onderschrijven. Ik voeg er des niets bij. De kerk is om de leer van het Evangelie te verkondigen, om te stichten, te vermanen en, moet het zijn, te verreden leggen. De Apostel Paul schijnt het ook zo begrepen te hebben, want hij zegt, Een leraar moet niet twisten, maar vriendelijk zijn tegen alle. Hoe ver het driftige domkoppel van onze en degereformeerde zijde het spoor bijstaan zijn, zij betwisten echter elkandig, goden zij dank, de hemel niet. Laat u dan vinden of hij zult u in huiselijke verdrietelijkheden dompelen. Geen burgerlijk gezag zal u te staden komen, in die uw zoon eens geraden vond, u daarvoor te brengen. Dit is mijn antwoord. Mijn vrouw en kinderen goed u hartelijk, en ik ben, u van harte, genegen, broeder en dinaar, Everhart, redelijk. Honder tiende brief. De broeder ben je min aan mevrouw Cornelia Slimslamp. Zesje lief. Ik ben tweemaal vergeef zijn uwe woning geweest. Ik ben doodsverlegen. Daar heb ik bij haar geweest, en haar zo dobbend en in zulke in een afgezakte staat gevonden. Oké ja, ké ja, wij zullen haar verliezen, en wij hebben haar zo nodig. Zijn ze rijk, en geeft veel verkwikkingtjes aan ons, vrouwen in de landen. Wij leven grote deels van haar, de kruik is voor ons niet verzeegeld gebleven, en ons deel van een asasdeel, vol vettigheid en volzoetigheid. Oh, mij is bange, mij is zeer bange. Wij, vrouwme mensjes, zullen bekend worden. Die plankaart, ik beef als ik om hem denk.  Het is een enakskind, groot van statuur, en ik ben een stinkend niet bij hem. Zij is danig ontsticht door jouw brief. Schrijf dan een briefje dat je berouw hebt, en geef de Engels-Satans de schuld. Je weet, die is onze vrijpaal. Schik u wat naar her zwak geloof. Overleg dit alles zoiens, ik heb geen tijd. Denk dat wij haar nodig hebben. Sussie, sussie, het zwiet breekt mij uit. Ik zal al mijn achting, ik zal mijn kostwinding verliezen. Wie zal nu van mij het geloof leren? Wij moeten ons haasten. De kwaaie is nabij. Wij zullen voor blankaart moeten bukken. Overleg deze dingetjes zoiens in uw harten. Ik heb rust nog duur. Stel mij gerust dat je iets op weet. Gij zei het zeer wijs, dat weet ik. Je weet, Kea, hoe de zaakjes tussen ons staan. Ik heb mijn ziel aan uw zielen kleefd. Dat heb je immers bij bevinding, hertje. Wij moeten haar houden, kind. Of schoon jij mij tot een gouden vat verstrekt. Zij is echt er het aarde vat. Dienstig tot ons gebruik. Is het zo niet, liefstertje? Wees toch nooit meer jaloers. Oh, je hebt geen reden daar toe. Ik heb mijn deeltje aan u. Dat heb ik. Oh ja. Ik verzeegel dit briefje met een geestelijke liefde kus. En ben uw eigen dom. Benjamin. Wie heeft ooit groter gek gezien dan Benjamin? Hoe is het? Vulp je mij wat of hoe weer ga zit het? Voor mijn fijn zin. Voor mij, de fijne fileboud uithangen. Laat naar je zien, zot die jongen. Wij moeten haar bedrigen. Dat is het al. En daar moeten wij de handen ineens slaan. Zouden wij zo een zot dier ooit gezocht hebben, was het niet om de smul. En gehoudt u van de mallen? Ja, Blancaart kent ons zeer wel. Hoor ben? Ga nu nog plukken en dan, de hele wereld is voor ons open. Zij moet het gelach betalen. De jongenje vrouw B. Moet dat niet bijleiden. Blancaart is een duivel van een vent. Hij liet uw publiek geeselen. En ik moest in het spinnhuis zo wij aan haar goed ons vergrepen. Ik weet wel, dat er los geld is. En dat zij interest moet ontvangen. Alles wonderling. Toon u dat jij mijn lief hebt. Ik zal het briefje schrijven en morgen er gaan. Kom ook.  Het geweten? Ik heb het gevoel van u en mij. Die hij kent. 112 de brief. Mijn vrouw Cornelia Slimslamp aan mijn vrouw Susanne Hofland. Lieve vriendinnen. Daar heb ik, als ik het alles nareken, zo 1, 2 dagen en 3 uren in de macht de Satans geweest. Hij gaf mij die godloosheid in. Hij heeft mij verleid. Oh, zusje, zusje, ik ben gevallen. Ik ben wanhopig, ik ben ellendig. Die duizend constenaar was het die mij die gruwelijke brief deed schrijven. Zo heb ik te veel op eigen krachtjes vertrouwd. Oh ja, mocht ik er maar door geraakt zijn en nooit weer op mijzelf vertrouw. Oh, het ging mij, zoals de eerwaarden van de kwastplacht te zeggen. De conscientie is de klapperman uit de harte straat die de mensjes waarschuwt voor de brand van de hel. Gelukkig dat mijn oude mens niet te diep was ingeslapen. Oh, dat was recht dierbaar. Verbrandt toch alles om der vrouwen willen. Gekent de diepte de Satans. Mag ik morgen bij je komen en dan blijven op het tv. Ik heb het gevoel van u. Ik heb het gevoel van u. Ik heb het gevoel van u. Mag ik morgen bij je komen en dan blijven op het tv. Schrijf me dit of ik vervalt het wanhoop. Ier zwakke zuster, Cornelia Slimslamp. 113 de brief. De broede Benjamin aan m'n vrouw Cornelia Slimslamp. Sussie, lief. Ik begrijp je. Wees gerust. Om u sta ik de duivel. Ik heb het zeer druk in mijn werk. Toch kom morgen. Ik ben al verzocht. Alles wil met haren en om u. Van je hoflant, aan m'n vrouw Cornelia Slimslamp. Keetje, sussie. Wat is er een pakje van mijn hart? Nee, dat kon ik niet doen. Mijn geweten wilde niet. Nu is het weer licht bij me. Ik heb alles verbrand. Komp toch vroegjes. Och, ik ben zo ontsteld geweest. Nu brecht je al het gemessen kalftsachten omdat ik m'n zuster heb weer gevonden pinkie is du implications Save estou de. He is zo gemoedelijk in z'olke dingetjes. Zo komt het goed uit het kwaad. Uw ziel, niet waar? Uw zister in de heren, zet Hofland. 115e brief. De heer Beesmid aan de heer Willem Willis. Mijn beste Willem. Nu hoop ik U in het kort mijn broeder te noemen. Oh, mijn aandoemelijk vol hart, ik moet U mijn geluk melden. Alles is mij gunstig.  Uw uitmuntende moeder, uw lieve zuster, uw waarde tante, alle staan mij mijn wens toe. En de erfnis, mij ten delige vallen, heeft de grote zwaregheid geheel opgeruimd. Gij, mijn Willem, zult zeker niet met haar in dit punt verschillen. Wij waren auto's broedelijke vrienden, dit stelt mij gerust. Ik ben bij uw brave patroon geweest, om hem over het uitzetten van content te raadplegen. Kundige en eerlijk, zie daar in twee woorden zijn karakter. Hij spreekt van u of jij zijn zoonwaard, en ik geloof dat hij niet ongaan zien zou dat zijn een jongste dochter, een liefblond meisje, ding mij, hem in de nadere betrekking op U gaven. Uw moeder vereert hij boven alle vrouwen, voor uw zuster heeft hij grote achting, maar over U wordt hij niet moeder om te praten. Ik moest op het goed succes van mijn huwelijk en op Willems gelukkige thuiskomst een glas morgen wijn met hem drinken. Ja, ja, zei de groene man, je zult een mooie brulofsfeest van Willem krijgen. Hoe is het Willem? Maak je verzen, en hoe weet ik daar niets van? Ik placht ook nog wel eens iets te doen, maar jongetje zou ik geen betere leraar dan dichter wordt, beklaag ik de boeren die mij krijgen. Nu, hij heeft mijn geld aangenomen. Ik ben wel dubbel tevreden. Desnaamiddags ging ik mijn naadjes vriendin bezoeken. Willem, wel dat is een engel hoor. Ik gaf mijn halve erf in is dat zij mijn zuster waren. Zij is meer dan schoon. Nooit zag ik in de meisje van twintig jaar zoveel oordeel, zoveel vernuft. Zij sovief als een lichtstraal. De goedheid van haar hart blinkt in haar open en keurlijk getekend gelaad. En met dit al, zij scheenvrouw voor u. Uw moeder oordeelt juist. Zij vroeg naar u, zoals zij naar een lieve broede vragen zou, en zei dat jij de braafste jongen waard die ooit een pen achter zijn oorstak. De dame daar zij bij logeert, is boven mijn beschrijving. De vertsoenlijke, zedige, de vergenoegde vrouw blinkt in haar ten helderste door. Zij bemind je vrouw burgerhard met tederheid, en ik geloof dat liefde en eerbeet deze jonge dame geheel aan haar verbinden. Ik verlangs sterk om u hier te zien. Mijn beffen mantel zullen u immers niet van mij verwijderen.  Gekent mij te wel, hoop ik, om te kunnen vrezen dat ik mij zal toegeven in fouten die de vruchten zijn energieselijke hovaardij, waarvoor mijn karakter niet berekenend is. Ja, waarvoor ik de diepste verachting heb. Mijn ambt verbindt mij om een nut burger, een naagstig leraar, een vriendelijk raadgever te zijn, om mij te wachten van alles het geen de geestelijke etiketten ons om wijzer reden verbied. Maar ik zie geen minste verband tussen een leraar en een nors trots onbeschaafd bediller. De plaats van een eerlijk man is dezelfde waarmee de mens zich ook bezig houden. De zot van het gezelschap te zijn pas nog u, nog mij. De lavere toejuiger van onbetamelijkheden te wezen betaamt niemand, niet omdat hij een leraar, maar omdat hij een braaf mens is. Vervuld met die waardigheid die hem als een redelijk denkend wezen, in een rangplaats waarin hij nuttig zijn kan voor alle, en zichzelf voorbereiden tot de zalige hemel. Daar ik echt eruit eigen vrije wil dit amt aanvaarden, daar mijn kundigheden alle betrekkelijk zijn tot het hoofd-oogmerk, daar stuur die mijn vermaak, alle gezelschap mij niet even goed is, kan me nagaan dat ik in mijn kring blijven zal. Lieve Willem, hoogt u nog wel dat wij als kleine jongens medelkander speelden, en dat ik eens een goed pak slagen van u kreeg, omdat men u gezegd had, dat ik tegen uw moeder een bek getrokken had, of schoon het onwaarheid was. En vrees jij niet dat de dominee u zal doen betalen voordat geen gedearme slokken misdaan hebt? Nu, wees je rust, mandje, dit is de enigste keer dat ik u goed hard wil bedroeven door u te doen denken aan het enige ongeluk dat jij immer aan enig mens deed. Verwel mijn beste vriend, althoos uw vriend, B. Smidt. Einde van brief 106 tot en met 115 van Historie van Muurvrouw Sarah Beurgehart opgenomen door Karole Jansen te Rotterdam, www.karolejansen.nl Brief 116 tot en met 120 van Historie van Muurvrouw Sarah Beurgehart Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van oertuursrechten. Ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org.  Voorgelezen door Karole Jansen op 15 december 2007 Historie van Muurvrouw Sarah Beurgehart van Betje Wolf en Achje Deke Brief 116 tot en met 120 116 de brief, de Heer R aan de Heer G Jan Lief, haal mij de Satan, ik ben nog even wijs. Ja, ik zie het hekje nu en dan. Ik heb ook met haar op het concert geweest, maar ik ben nog even na als toen ik begon. Hoe moet ik het aanleggen? Lief lachen? Dan dacht zij mij van mijn stuk. Haar met een stemmerpakken zeggen dat ik haar ben min. Ach, dat gaat dan niet eens aan haar oude koude kleren, zoals de meisjes zeggen. Had ik haar maar ergens daar mijn haan koning krijt, dan zou het proces spoedig aflopen. En zij zal niet zot genoeg zijn om zich te durven inbeelden dat ik een burgersdochter zal trouwen. Sultane favoriet. Jan, is dat niet dubbelt wel? Als ik vreder ik de eerste haren Soliman ben. Ben ik even wel niet een opgewarmd bier en broodskind gelijk mijn oom, wijn zij de matrozen noemt, dat ik zo een charmante meid niet tot mijn vrouw maak. Lief heb ik haar, berachtig, dat is het maar. Anders zou ik dus lang niet het masker voorhouden, zij stond al lang op de grote lijst. Maar wat praat ik van liefde tegen Zulk aan lidelijke knap als grijzijd. En vrouw is bij u een vrouw. Loop, jij zet mij een babbel niet waardig. Ik heb echt aan u een ander plan, dat zal niet missen. En, zo de weduwe het in het hoofd, krijgt om haar jonge vriendin te geleiden. Zij ziet er ook wel uit. Dat zal de koop niet bereken. Zou het geen niet zeggen, dat ik al een gants kerel ben als jij mij zo hoort snoeven en poggen. Waarlijk, ik ben min haar. Dat is al de zwaarigheid en nooit verlaten ik het wicht, of ik ben razend zot naar haar. En wat denkt jij? Ik heb nog nooit haar hand gekust. Het is verachtig Jan. Zij is al nozel, dit is het, dat mij zo ingedogen maakt, want hoe vele vrouwen ik ook bedoof. Ik heb nogal regaar voor praven meisjes. Een lichtvaardige is mijn pot niet. Al was zij zo schoon als deze meid. Doch dit is too blik-tree voor u. Vaar dan wel, erg.  117e brief, de heer Cornelis Edeling aan de heer Hendrik Edeling. Zeer lievebroedig. Beide uw laatste brieven liggen nog onbeantwoord. Hoeveel kun je zeggen dat de onverschilligheid aan mijn kant daar geen haarbreed schuld aan heeft? Immers neen. Ik heb al mijn tijd nodig gehad, om mij tot een en lofelijke promotie in staat te stellen. En de welk nu op mijn vertrek staat, is er een hoop gedrukten met afscheid te nemen en alle mijn petit taveren oororder te brengen. Ik heb niet dan aan mijn meisje geschreven, want hoe lief en waard ga je mij ook zijn? Honneur, odem. Als ik zeker slechts aan één van uw beide, die ik het liefst in de wereld heb, kon schrijven hoeveel ik geen logica te verspillen om u te doen begrijpen voor wie ik mijn postpapier voor de dag haal. Uw meisje moet waarlijk ietsvrijs, iets liefst, iets goed zijn. Of wil jij dat ik zeg vrij lief en goed? Fiat. Geen denk nauwelijks gunstiger over haar dan ik. 