Leeuw van Vlaenderen of de Slag der Gulden Sporen | Hendrik Conscience | Historical Fiction | 3/8
Met een driftige haastigheid en zonder te antwoorden trok de verbaaste Maria een weide samaag om haar lenden en vee knechten van het huis waren op de scheeltijddienstmaag toegelopen en stonden nu mistroostig tussen de Franse soldiniers. Mijn hadden gevat en vastgehouden. Meneer, voeg Maria aan de overste, ga liefst het u maar te zeggen waarom gij al dus desnachts in mijn woning komt? Jawel, mijn edelde dame, was het antwoord. Het is een bevel van de landvoogd. De jongvrouw machtelt van Betune die hier woont, moet ons op staande voet volgen. Vrees voor haar geen kwaarde behandelingen. Ik geef u mijn trouw en de leidend zal dat een woord haar honen. O, meneer, riep Maria, wist gij, wat lot gij die rapsalige jongvrouw bereid, gij zou het van hier gaan, want ik hoor dat gij een eerlijke ridder zijt. Gij had het wel gezegd, mevrouw, zulke ondernemingen behagen mij geen sinds, maar het gebot van mijn veldheer zal ik steptelijk vol brengen, het gelieven u daar halve die jongvrouw machtelt in onze handen over te leveren. We kunnen niet langer wachten, spaar mij onaangename woorden. Maria zag wel, dat niets deze slag kon afwinnen. Ook verborgen zij haar in een gedroefheid voor de vreemde kruislieden en weenden niet. Met een zichtbare gramschap stuurden zij haar ogen op de Vlaming, die in een hoek van de gang stond, en scheen hem zijn verraad door haar blikken te verwijten. Meester Brakels was niet stoud genoeg om de torenige jongvrouw in de ogen te zien. Hij beefde, want nu voorzag hij de vraag die hem zou vervolgen en stapte enige treden achteruit, alsof hij ter deuren zocht uit te gaan. We bewaken die Vlaming, riep de krasien tot zijn mannen, belet hem te vertrekken, want wie, als hij, zijn vrienden verraad, is tot alles bekwaam. Meester Brakels werd bij de arm gevat en met geweld te midden der soldeniers gebracht. Het woord verradig was zijn naam die zij hem gaven, en de verachting der genen welke hij gediend had, was zijn loon. Maria verliet de gang en trapt met beneepen hard in de slaapkamer de jongenmacht tot. Zij bleef als verslagen voor de bedsteden staan en bezag de ongelukken gemaakt die zo zag je scheen te slapen.  Although wel zijn nu zo beweegloos lach was het echt erzichtbaar dat ze zich in haar slaap verhoerd had, want de strik van haar lange haren was losgegaan en nu lagen de blonden lokken met zachte en streemende golving boven de deksel. Een glinstrende paal, blonk onder ieder ooglid en de heigingen der maagd waren lastig en brandend. Opeens trok zij haar hand onderuit de deksel en dreef dezelfde met angstige gebaren voor haar bedsteden, alsof zij iets dat haar zeer bedroefde wilde verjagen. Onverstaanbare zuchten mengden zich in haar woord met het naam van Adolf en zij herhaalde deze menigmaal gelijk iemand die om hulp smeekt. Tranen sprong uit de ogen van Maria, want dit gezicht ging haar diep in het hart. Haar medeleiden vergroten bij het aandenken der smarten welke de jonge edelvrouw nog moest te geven. Hoe pijnlijk het haar hoek was dit ramsaligd nieuws aan haar vriendin te brengen, mocht zij echt er niet aarzellen. De tijd was kostelijk. Alle ogenblikken konden de soldeniers in de kam komen. En wat schande, wat pijn, waren dit niet voor de edele machteld geweest. Door dit gedacht gedreven nam Maria de hand haar vriendin en wekt haar met haar woorden. Mijn lieve jongvrouw wordt wakker. Ik heb u het haastigst te zeggen. De aanraking van Maria had het meisje hevig verschikt. Ze opende de ogen zeerwijd en beefde terwijl haar vriendin met twijfel aanzag. Zij trei het wel, Maria, die mij al dus aanspreekt, voeg zij terwijl zij de handen op de hocht gewimper streef. Wat brengt u toch zo ontijdig bij mij? O, ramsalige vriendin, barste Maria wenende uit, reis op dat ik u kleedde. O, reis met haast, een groot ongeluk wacht u. De verbaaste machteld trapte van het lelikant en blikte met angst in de ogen van Maria. Deze snikte bitter, terwijl zij machteld aankleden en antwoordde niet op meisjes vragen dan op het ogenblik dat zij haar een lang rijkleed aanboot en met een nijpende zucht tot haar sprak. Gij gaat op reis, o edelvrouw. Meneers Sint Joris beschermen u. He? Waarom dit rijkleed, mijn vader Maria? Nu zie ik wat lob mij wacht. Mijn pittere droom heeft niet gelogen, want toen gij mij wekte, werd ik naar Frankrijk bij Johanna van Navara gevoerd. O, geeg, nu is alle hoop verloren.  Adolf zal ik niet meer zien en het zoete vooruitzicht op mijn strilde is nu een zuur vergaan. O, Leo, mijn vader, gij zult uw kind wel licht op aarde niet meer vinden. Maria had zich met bitterwave vervuld in een zetel nede gezet en snikte stilzwijgend tussen haar tranen. Zalt haar mag niet om de vreeshare vriendin met woorden te bevestigen. Na enige ogenblikken weerp de bange jongfrouw zich om haar hals en sprak. Ween zo niet op mij, mijn zoete vriendin. Het ongeluk en de rampsboed zijn mij lang bekend. Voor het huis van Vlaanderen is er geen rust, geen vreugde meer. Ongelukkig en edel kind, zucht Maria, gij weet niet dat Franse zultiniers u beneden wachten en dat gij aanstons wordt weggevoerd. Het meisje verbleekte en zidderte sterk bij deze woorden. Zultiniers, riep zij, zal ik dan aan de onbeleefdheid van onedelige huwelingen blootgesteld zijn? Lieve Maria, bescherm mij. God, mocht ik nu sterven. Ho, Leo van Vlaanderen, wist gij wat last er uw bloed geschiet. Schrik zo niet, edelvrouw. Er is een eerlijk ridder met hen. Het noodlotige uur is dan gekomen. Ik moet u verlaten, Maria, en de boze koningin van Navarre zal mij ook als mijn vader kerkeren. Ho, het zei zo, er zijn rechter in de hemel die mij niet zal verlaten. Rast, jongvrouw, doe uw rijkkleed aan. Daar hoort de stappen der zultiniers. Terwijl mag tot het kleed om haar lendend hoog, ging de deur daar kamer open. De dienstbodeg kwam binnen en sprak. Mevrouw, de Franse heer doet u vragen of de edele machtel van Betune bereid is, en dat het hem geoorloofd is voor harte verschijnen. Hij komen, was het antwoord. Meneer de Cressine had de dienstbod op de trap gevolgd en trat onmiddellijk in het vertrek. Hij boog zich beleefdelijk voor de jongvrouw en gaf door zijn medeleidende blikken te kennen dat hij deze zending tegen zijn dank vervulde. Mevrouw, sprak hij, duidt het mij niet ten kwaarde dat ik uw edelen verzoek aanstond met mij te gaan. Ik kan geen enkel ogenblik meer bijden. Ik zal uw gehoorzaamlijk volgen, antwoorden machtelt, terwijl ze haar tranen wedergeild. Ik hoop, meneer, dat gij als een eerlijk redig mij voor alle lasten zult bewaren. Ik sweru, edelvrouw, riep de Cressine, doorst meisjes onderwerping aangedaan, dat u niets zal gebeuren zolang hij onder mijn bescherming zijn zult. U zult ineers, meneer.  Mijn zult ineers, mevrouw, zullen uw raken nog spreken. Deze verzekering zijn u genoegzaam en vertrekken. De twee jongvrouwen omarmden zich met angstige tederheid en de tranen kwamen overvloediger op hun wangen. Het bitteren vaarwel werd menigmal herhaald en de omhelzingen dik was hernomen. Ze volgten eindelijk de overste tot in de gang. O, meneer, riep Maria, zeg mij toch, waar gij mijn ongelukkige vriendin heenvoert. Na Frankrijk, antwoordde de Cressine, en zich tot zolden ierskerende geboot hij, neemt mijn woorden in acht. Wie een onbetamelijk woord voor deze edelvrouw durft wagen, zal strengelijk gestraft worden. Ik wilde dat men haar volgens de doorluchtigheid haar geboorte behandelen. Mijn halen de paarden die in de halse straat staan. Machteld stond sprakeloos bij de zolden iers. Haar tranen vloeien dan instilte onder de sluier die haar aangesicht dekte. Eén haar handen hing in de hand van Maria en beiden stonden zij zonder beweging op een zuil. De woorden waren niet genoegzaam tot het uitdrukken der pijnlijke aandoeningen die hun harten bij de pitte afscheid beneepen. De paarden bij de deur gebracht zijnden werd de jongvrouw door menit Cressine op een lichte draave geholpen. Wanneer zij allen in de zadel gezeten waren, wachtmachtelt haar lippen bij het oorde snekkende Maria en sprak haar van adolf. Een belofte van onverbrekelijke lieften en veel troostende woorden ontving de zuster voor de edelmoedige jongeling. Meester brakels in de dienstkwachten werden losgelaten en het stoet rende snel door de straten van bruggen. Eénig stonden later waren ze in het weiderveld en in wegen welke machtelt niet kon herkennen. De nacht was duister en een plechtige stilte hing over de sluimeren naar de tuur. Meneer de Cressine bleef steeds aan de zijde van machtelt. De welheide jongvrouw in haar droefheid niet wilde stooren sprak hij niet tot haar en zou bij licht de rij stilswijgend volbracht hebben, had de jonge machtelt hem niet eerst gevraagd. Is er mijn geoorlofd meneer iets over het lot dat mij wacht te weten? En mag ik u vragen van wie het bevel dat mij uit mijn woning ruikt gekomen is? Het bevel is mij door met de Chattillon gegeven, antwoordde de Cressine. Denkelijk is het hem ook van hoger hand toegezonden, want uw reis eindigt te compiën je. Ja, zuchte de droever jongvrouw. Johanna van Avara wacht mij.  Het was haar niet genoeg, mijn vader en al mijn bloed verwandte de kerkren. Ik ontbrak er nog. Nu is haar verraakt en volle uitgevoerd. Ho, meneer, ge hebt een pose koningin. Een man zou dit voor mij niet zeggen mogen. Het is waar, edelvrouw. Onze koningin behandelt de Vlamingen zeer streng en ik gevoel het grootste medeleiden voor de dappere heer van Betune. Maar ik mag mijn voorstand niet horen lasteren. Vergeef mij, meneer. Uw trouw als ridder verdient mijn achting. Ik zal over uw koningin niet meer klagen. En acht mij gelukkig in mijn rams moet een eerlijke ridder als uw edelen tot leidsman te hebben. Het zou mij een waar genoegen zijn uw edelen tot kompienje te verrezellen. Maar die eer is mij niet toegekend. Nog een virendeel uurs krijgt haar andere gezelschap, jongvrouw. Dit kan echter uw toestand niet veranderen. De Franse ridders vergeten nooit wat zij de vrouwen schuldig zijn. Het is waar, meneer. De Franse edelen zijn beleefd en eerlijk wegen ons. O, dat zal niet thuis, mevrouw. Ik breng u naar het slot te malen en moet u aan de kastelijn met dit sample overgeven. Tot daar strakt mijn zending. Nog enige tijd sprake aan zij totdat ze eindelijk voor de brug van de slot te malen aankwamen. Bij hun nadering riep de schildwacht boven de poort op de wakende soldeniers en de echen werd omhoog gehaald. Een weinig daarna viel de brug ploffend neer en de gansenstoet stapte in het slot. Einde van Hoogstuk elf van Hoogstuk 11. Hoogstuk 12 van de Leo van Vlaanderen. Dit is een Liepevoxtopname. Alle Liepevoxtopnamen behoort het publieke domijn. Voor meer informatie of meer aantemeld als gewilligig, ga naar liepenvoxt.org. Opname er Anna Simon. De Leo van Vlaanderen door Hendrik Conschans. Hoogstuk 12. Zijn boezem was verengd, zijn hoofd gebogen. De geest rift de plonk niet langer uit zijn ogen. Zo diep geholpt door kwijning en door tijd, het kenmerk van een nare zielestrijd stond op het jong en zachtgetekend wezen. Johan al vondst de laat. Reeds waren er maanden verlopen, seden te overgaafd haar stadbruggen. De Chatillon had meneer de Montenay tot stadsvoogd benoemd en was naar Kortrijk teruggekeerd, want hij betrouwde de bruggelingen niet genoeg om binnen hun muren te wonen. De soldaniers die hij in de veroverde stad gelaten had, begingen allerlei misdaden en plaagten de burgers op een boos aardige wijze.  Deze dwang waarscijnde keerden de vreemde kooplieden meestal naar hun vaderland terug en de handel van bruggen verging alle dagen meer en meer. De ambatsieden zagen met smart en innegevraaklust op de ondergang hun welvaart. Toch de maatregelen, die de Franse genomen hadden, waren voorals dan streng genoeg om hun woede in te houden. Een groot gedeelte der vestingswerken was geslecht en men bouwde een sterk kasteel om de stad te beheersen en te bedwingen. Tot grote verwondering zijn er stadgenoten, liet de konink zonder tegenstreving dit alles gebeuren en wandelde rustig en als onverschillig door de straten. In de vergaderingen der wevers verspelde hij de verlossing des vaderlands en hield alzo de hartend zijn er broederen warm en vol edelen hoop. Breidel was niet meer kennelijk, een duister nadenken dat zijn jonge wezenstrekker verouderd en zijn wenkbrauwen waren over zijn wimpers gezakt. Het trotsen hoofd van de dappere vlaming hing gebogen als op een pijnlijke last het erneder had gedrukt. Ho, de onderwerping en het gezicht der opgeblazen Fransen was een addig die om zijn hart gekonkeld lag en het vredelijk verschuurde. Voor hem was er vreugde nog genoeg en meer. Zelden ging hij uit zijn woning, want nu was het verwonnen bruggen hem een kerker welke lucht hem verstikte. Deze edelen en groot moedige smart verliet hem geen ogenblik en zijn broeders konden hem door niet trotsen op bewegen. In de ogen der Fransen stond voor hem het laster woord slaaf als een verwijt te lezen. Op een morgen was hij zeer vroeg in zijn winkel en de mijmeringen des nachts voortzetten, leund hij met de linkerhand op een kapblok. Zijn twijfelachtige blikken dwaalden tussen de stukken vlees die tegen de wand hingen, toch hij zag dezelfde niet, want zijn ziel was in andere gedachten verzonken. Na hij al dus een ruime tijd beweegloosloos gebleven, omvatten zijn rechterhand zonder zijn toedoen een slagpijl die veel groter dan de andere zijnde voor een bijzonder gebruik scheen te dienen. Zodra het blikkend staal onder zijn gezicht viel, ging er een onwatpare glimlach over zijn spijtige wezenstrekken en hij bleef lang op het moordtuig staren. Eensklaps werd zijn gelaad somber, met een gram moedig gedrift, weerpijde bijel op de vloer en plaatste zijn voet erop. Ga, gijpij, een slaaf behoeft geen wapen, en dan zonk hij weder met de hand op de kapblok.  Nu ging de deur van de winkel open en breddel verwonderen zich groterlijks zodra hij de koning herkende. Ik wens u goede dag, meester, sprak hij, wat smartelijk nieuws brengt hij mij zo voeg. Mijn vriend Jan, antwoordde de koning, ik vraag u niet waarom gij zo door hoefzijdt, ik ken u, edelmoedige ziel, het gedacht van slavernij doet u sterven, dit zie ik wel. Zwijg, meester, zwijg daarvan, want mij dunkt dat de wanden mijne woning dit honend woord herhalen. Ho, mijn vriend, indien ik op de muren onze stad gestorven waren, dan had ik mij zulke bitteren pijn gespaard. Hoeveel vijandige fransen hadden aan nevens mij hun graf gevonden, maar die luisterijke dagen zijn voorbij. De koning staarder met ontroering op de deken der Beenhaars, hij verstond door zijn eigen lijden hoe dodend die smart voor een ziel als die van prijdel zijn moest, en antwoorden. Trouwst u toch, mijn edelmoedige vriend, en denk dat het vuur, het welk onder de as slaapt, zich echt daar niet uit dooft, eens komen die luisterijke dagen terug, de nevelige lucht daar slavernij klaart op en de zon der vrijheid heeft er iets enige haar er stralen over ons gezonden. Dit verstaat jij niet, maar je mocht mij geloven, het uur der verlossing naakt. Heden zijn wij nog niet genoeg verdrukt, de handen der slavernij moeten pijnlijker nijpen, op dat de laffaarts zelf de schakels der keten lospreken. En dan, mijn dappere broedig, dan zal onze dieuwbare vaderstad de zwarte leeuw van Vlaanderen wederboven de volken uitsteken. Preidel bezachte deken der wevers gedurende deze woorden met een zeldzame uitdrukking. Een glimlach van geluk en hoop verhelde zijn gelaad, en alsof zijn beklemde boezem zich wilde ontlasten kwam een lange zucht uit zijn borst. Hij nam de hand van de koning, bracht dezelfde tegen zijn hart en sprak. Gij alleen, oefriend, kent mij, gij alleen kunt mij ziel raken en troosten. Maar meester Jan, hij nam de koning, mijn bezoek heeft een ander doel. Gij weet wat wij beloofd hebben die jonge machtelt te bewaren. O, doonis, repreidel met omstuimigheid, een angstig voorgevoel kleurde zijn wangen met het vuurder gramschap en hij zuchte. Mijn vriend, wat schrikkelijk, wat schandig nieuws. De fransen hebben de dochter van onze heer opgelicht en vervoerd, was het antwoord.  De beenhouder deed een stap vooruit, hief de slagpijl van de grond en verong dezelfde met een brandende woede in zijn vuist. Zijn lippen bewogen zich wel, maar geen woord kwam uit zijn mond. Eindelijk rolden twee blinkende tranen op zijn wangen. Tranen van razernij en vraaklucht. O, leeuw van Vlaanderen, parst hij uit, zo handelen zij met uw kinderen, en zal ik het gedogen? Nee, bij mijn zaligheid, nee, het is gedaan, de koning, het is gedaan, ik luister naar niets. Heden moet het bloed zien, veel bloed, of ik sterf. Bedaar, mijn vriend, antwoordde de koning, bedaar en gebruik de reden, want uw leven zei hij aan hun vaderlandschuldig en hij mocht het niet nutteloos wagen. Ik wil niet horen, hernam Jan Breidel, ik dank u om uw wijzerraad, maar ik zal nog kan hem volgen. Spare uw woorden, ze zijn vruchteloos. Maar meestal Jan, laat u zo niet vervoeren, hij kunt immers alleen de fransen niet verjagen. Dit geeft er niet aan, zover denk ik niet, vraag over de dochter van de leeuw en dan de dood. Ho, nu ben ik gelukkig, mijn geest heeft het losgerukt, het hart klopt mij nu weer zo fel en zo krachtig. Maar ik wil me wel bedaren, zeg mij nou voorsoeit wat meer van dit voorval weet. Ho, niet veel, deze morgen heeft met mij heel vroeg gewerkt om een dienstbode van meneer van Nieuwland te ontvangen. Uit deze verstond ik dat de edele machtelte is nachts als weggevoerd en dat de verader Bracos, de Franse voortailleman had gediend. Bracos, riep Breidel, nog één meer voor mijn bijel, hij zal de Franse niet meer dienen. Waar men de jongvrouw naartoe gevoerd heeft, weet ik niet, alleenlijk zou men enig vermoeden tegen het kasteel van Malen het kunnen opvatten, want de dienstbode heeft die naam tweemaal door de Souderniers horen uitspreken. Gij ziet wel, Breidel, dat het beter waren op nadere inlichtingen te wachten dan zo onbezonnend te werk te gaan. Trouwens, het is bij kans zeker dat de edelvrouw Ritzelt in Frankrijk gevoerd is. Gij klopt aan een dovenmans deur, mijn vriend, riep Breidel, ik zeg je voorwaar dat niets mij kan bewegen, ik wil en zal uitgaan, vergeef mij dat ik u bestaan de voet verlaten.  Hij verborgt de bijel onder zijn koldig en wende zich met een haast gestapt naar de deur, maar de koning had zich door een nog spoedige beweging voor hem geplaatst en belette hem al zo de uitgang. Gelijk een tijger die in een strik gevallen is, wierp Breidel zijn vlucht geblikken er rond de winkel en schinnend doorgang te zoeken. Zijn lichaam helde voorover en zijn ledend spannende zich als of hij zich bereid maakte om tegen de hinderpalen zijn er vlucht op te springen. Laat die nutteloze pogingen, spakt de koning hem toe. Ik verzeker u dat gij niet met die bijel zult uitgaan. Gij zet mij een al te duurbare vriend en ik acht het mij een plicht u voor onheil te bewaren. Laat mij door, oh meester Pieter, riep de deken daar benenhouwers. Ik smeek u, laat mij uitgaan. Gij peinigt mij onbar hartigelijk. Nee, ik ben hierin onverbiddelijk. Denk gij dat gij uw eigen meester zeid, dat gij uw leven naar welgevallen mocht wagen. Oh, niet meester, God heeft u met een grotere ziel begaafd en het vaderland heeft macht haar leden in uw gevoet, om u als borstweer daar algemene vrije te doen leven. Gedenk die hoge zending, meester, en verspeel uw gaven niet in nutteloze veraaknemingen. Terwijl de konink al dus was spreken, bedaarde de drift van de beenhouder, zijn houding werd rustig en wij zou gedacht hebben dat hij zich door de wijze reden van zijn vriend had laten overtuigen. Dit was wel geen vijnserij, doch het was ook de echte uitdrukking zijn gevoelens niet. Hij zweemde tussen veraaklust en bedaardheid, zonder zich innerlijk te kunnen stillen. Geeft gelijk, mijn vriend, sprak hij. Ik laat mij te lichtelijk vervoeren, maar gij weet het, er zijn driften welkers ingevingen men niet kan wederstaan. Ik zal mijn wapen daar weder aan de wand hangen. Nu zult gij mij toch uitlaten, want ik moet heden nog naar Thorhout om V. Nu wil ik u niet langer wederhouden, alhoewel ik weet dat gij heden niet naar Thorhout zult gaan. Gewistmeester, ik heb geen V meer in mijn stallen, en ik moet er mij voor de nacht bezorgen. Gij kunt mij niet bedrigen, meester Jan, ik ken u te lang. Door uw oogappels zie ik de grond uur ziel. Gij gaat rechtstreeks naar Malen.  Een tofenaar zei gij, meester Pieter, want zo helpen mijn god, gij kent mijn gedachte beter dan ik zelf. Ja, ik ga naar Malen, maar ik verzeker u dat het slechts is om naar de ongelukkige dochter van onze heer te vernemen. Ik beloof u de vraag tot een gunstige dag uit te stellen. De twee dekens gingen gezamenlijk ter deuren uit, en verlieten ook handig, nadat zij nog enige tijd in de straat gesproken hadden. Breidel kwam daar een half uur gaans in het dorp Malen. De heerlijkheid van Malen ligt op een korte mel van Brugge. In het jaar onze verhaals bestond ze uit een dertig tal strooie hutten, die hier en daar in het rechtsgebied van het Leensteld gebouwd waren. Tussen de ondordringbare bossen, welke het dorp Omsingelden, waren door arbeid de vruchtpaarste akkers gemaakt. Terwijl de aarde in die streek haar bewoners dankbaar scheen en met rijke oogst beloonde, zou mijn licht gedacht hebben dat de boeren van Malen in een wildere gestaat zich bevonden. En nochtans doeg de kleding en het gans voorkomen der inwoners het kenteken der behoefte. Slavernij en dwingende beheersing waren de bronnen hun armoede. Het zweet hun zaanschijnst vloeide voor hun nog voor hun huisgezin. Alles was voor de leenheer, hun meester, en gelukkig achten ze zich wanneer hun na het leveren der tol en leengoeden nog genoeg overbleef om hun leden gedurende het jaar tot het zware arbeid te voeden. Op weinig afstand voor het kasteel was aan vierkante plaats, onder welke enige stenen huizen dichter bij Alkander gebouwd waren. In het midden stond een stenen zeil als een naald opgericht en aan dezelfde een keten met de ijzeren halsband. Dit was het merkteken der grafelijke rechtspleging en de gewone kaak, waarin men de misdaders tentoonstelde. Aan de ene zijde was een geringe kapell gebouwd en het kerkof bracht zijn muren enige stap vooruit op de plaats. Jenevens stond een tamelijk hooghuis, de enigste kroeg of taverne waar men te malen, wijn en bier verkocht. De naam deze herberg was boven de deur gepeeld, maar zo grof en zo onkundig gebijteld dat het moeilijk waren geweest Sint Maarten in het stenen tafereel te herkennen. De vloer of het onderste vertrek was zo wijd als de buitenmuren strekten.  Een brede, ja, wanstaltige hardsteede die met haar tafelplaat enige voeten vooruit stak, vervulde het dieper daar kamer en liet er geen andere plaats over dan een hoekje aan elke zijde, waar de zaden en plantenwortels te droge hingen. De andere wanden waren met kalk witgemaakt en met allerlei houten en tinnend keukengrief beladen. Een helmbijl en een deel grote messen in ledere scheden hingen op een plaats die hun bijzonder was toegeschikt. De rook, die gedurig uit de hardsteede in de kamer kwam, had de balken der verdieping met een doorverkleur besmet. Een verf zo vaal en zo bruin als de duisternis was overal verspreid en dit gaf een koudverwekkend voorkomen aan deze plaats. Alloewel de zon hevig scheen, was het licht er zeer twijfelachtig, want de vensters van half romanse, half gotische stichting waren bij de zevenvoet boven de vloer verheven en uit kleine ruitjes gevormd. Zware zetels en nog zwaardere tafels stonden hier en daar in de kamer. De waardin liep heen en weer om de talrijke personen, die zich in dit ogenblik met drinken verlustigden, te dienen en voortschenken. De tinne hanopsen of bakers stonden niet stil, en de blijde roepen daar gasten mengden zich in een zuisend gebrom waar het me niets verstaan kon. Bij de hartsteden was het merkbaar bij de mannelijke en slaande klanken dat er Vlaams gesproken werd, terwijl in de kamer meer verwijfde en lispelende tonen de Franse spraak te kennen gaven. Onder de genen welke zich in deze uitheemse taal uitdrukten en tot de bezetting van het slot behoorden, was er een met name Leroux, die zijn woorden meer klem bijzetten en als een overzet op zijn makkerspraak. Nochtans was hij enkel Souldenier gelijkzij, maar zijn buitengewoon sterke leden en de macht die hem eigen was, hadden hem deze meerderheid verschaft. Terwijl de Franse krijgsknechten, hun hanopsen, tussen vrolijke uitroepingen ledigden, kwam een ander Souldenier in de kroeg en spakt tot hen. Haza, gezellen, ik breng u goed nieuws. We gaan dit vervloekt land van Vlaanderen verlaten en misschien zien wij morgen reeds ons schone Frankrijk wedig. De Souldeniers verbaasden op dit gezegde en brachten hun ogen vol twijfelende ondervraging op de boden. Ja, herdam deze, morgen vertrekken we met de schone Edelvrouw welke ons deze nacht zo ontijdig is komen bezoeken.  Is het waar hij die gesprek, voeg Leroux, op mijn trouwe makkers, onze heer de Sempol heeft mij gezond om u te verwittigen. Wel, dan wens ik de Edelvrouw en u aan de golf van Montfoucon, riep Leroux. Zie, waarom verbittet u dit nieuws? Keert hij niet gaan naar Frankrijk terug? Nee, bij de duivel, we smaken hier de vruchten van de zegen en het zou me niet lusten dezelfde zo vroeg te verlaten. Ho, ontstelt u dan niet zo zeer, we komen binnen weinig dagen terug, we moeten onze heer de Sempol slecht tot reissel vergezellen. Op het oogomlijk dat Leroux meene te antwoorden ging de deur open en een verlaming trot in de kroeg. Hij bezachte Fransen met losse stoutheid, plaatste zich alleen bij een tafel en riep. Ho waard, een stoop bier, ras, want ik ben haastig. Meteen meest bereidel, was het antwoord. Dit is een schone verlaming, suist een soldinier in het oor van Leroux. Hij is al zo lang niet als hij, maar wat machtig lichaam en wat stem. Dit is geen boer bij mijn ziel. Waarlijk, antwoordde Leroux, dit is een fraaie kerel, hij heeft ogen als een leeuw. Ik gevoel mij voor hem tot vriendschap genegen. Wat duivel, riep Jan Breidel, opstaande, waar blijft hij, hospes, de keel brandt mij schrikkelijk. Zeg, verlaming, vroeg Leroux, kunt jij Frans? Meer als mij lust, antwoordde Breidel, in dezelfde spraak. Wel dan, mens ik zie dat jij ongeduldigzijd en dorscht hebt, piet ik u mijn hanops aan. Drink, ik wens dat het u wel bekomen. Breidel nam de hanops met een dankbaar teken uit de hand van de soldinier en sprak, terwijl hij er zelf aan zijn lippen brugd. Dit zij op uw gezondheid en gelukkende krijg. Nochtans, zodra enige druppels van de wijn hem in de mond gereden waren, plaatst hij de beker met afkeer op de tafel. Wat duivel, gij schrikt van de edele drank? Dit zijn de vlamingen niet gewoon, riep Leroux lachende. Het is Franse wijn, antwoordde Breidel, zo onverschillig als of die wandsmaak een natuurlijk gevoel waren geweest. De soldiniers bezagen ook kander met verwondering en een blijkbaar spijt bewoogde wangen van Leroux. De koude uitdrukking van Breidel's gelaat had echt er zoveel indruk op hem, dat hij de vlaming zonder meer te spreken naar zijn zetel liet terugkeren.  Middelerweil had de waard het geëis ter bier gebracht en de deken der beenhouwers dronk meer malen zonder op de Frans te letten. Nu dan makkers, riep Leroux, zijn beker opheffende. Laat ons nog eens ter degedrinken, al dat er niet gezicht worden dat wij hem met een droge keel vertrekken. Op de gezondheid der schone edelvrouw, in afwachting dat het vuur haar mogen branden. Jan Breidel bedwonk zich bij dit woord, want er was een schielijke beweging in hem omgegaan en zijn ogen hadden zich met verachting op de soldiniers gevestigd, al hoewel ze dit niet hadden bemerkt. Het is een koningsbeetje, sprak een Fransmans scherzend, want bij mijn leven heb ik zulke vrije vrouwen niet gezien. Ik gaf mijn rechter vuist voor zulke bruit. Wacht maar wat, antwoordde Leroux. Inburger zijn er nog zulke. De klauwarts beginnen weder te morgen en te muiten. Dit is voor onze goed teken, want na het onwedig vallen de vrouwen immers in onze buiten. Breidel knast er de tanden van in een gewoede te samen, maar zijn beloften en de woorden van de koning kwast hij nog niet vergeten. Hij luisterde met meer aandacht wanneer Leroux de volgende woorden sprak. Het is een koningsbeetje, zegt hij. Dit geloof ik niet, ze wordt altijd beleefdelijk behandeld. Ik zou eer geloven dat ze de vrouw van een machtig muiter is en dat ze bij de anderen in Frankrijk zal gevoerd worden. De deken der Beenhours was van zijn zetel opgestaan, en terwijl hij om zijn ontroering te verbergen, onachtzaam in de kamer wandelde, zong hij morrend en met zachte stem enige woorden van een volkslied dat al dus luide. Ziet hij de zwarte leeuw niet reizen, zo vier op tot zijn gouden veld. Ziet hij zijn forse reuzenklauwen, waarvan één slag de vijand veld. Ziet hij zijn bloedige ogen gloeien, ziet hij zijn maan zo breed verwart. Die leeuw is onze leeuw van Vlaanderen, die rustend nog de wereld tart. Zodra de Franse de tonen hoorden, given zij tegelijk het hoofd op en schenend een uiterste verwonderd. Luister, sprak één van hen, dit is het lied daar klauward, wat duivel dertief labing dit in onze tegenwoordigheid zingen. Schoon Jan Breidel deze woorden gehoord, dat ging hij niet min in zijn gezang voort, zelfs verhief hij de stem, alsof hij de Franse trots hem wilde.  Hij sloeg zijn klauwen op het oosten, en het Oostenair vlood zidderend heen. Zijn blik vernieelde een halve maan van ongetemde Saracen. Dan toog hij weder naar het Westen en schonk hun dapperheid ten loon aan de onverzaagd zijn zijn er zo'en, een konings of een keizerstroon. Maar wat betekent dit gezang dat zij eeuwelijk in de mond hebben, voeg Le Roux aan een vlaming uit het slot die bij hem zat. Wel, hij zegt dat de zwarte leeuw van Vlaanderen zijn klauwen aan de halve maanden de Saracenen geslagen heeft en dat hij graaf Boudewijn tot de keizer heeft gemaakt. Luister eens vlaming, riep Le Roux tegen Breidel. Ga je moet bekennen dat die schrikkelijke zwarte leeuw voor de lelievane van onze machtige vorst Philippe Lebel heeft moeten vluchten en nu is hij zeker voor altijd dood. Meester Jan geemlacht hem het schetsend misprijzen en antwoorden er is nog een refrein aan het lied. Hoor maar. Hij sluimert nu, der wallen koning, beknel hem vrij in ijzeren band. Hij sturen vrij zijn roversbenden tot op der leeuwen vaderland. Want zo de leeuw ontwaakt, gij rovers, wordt geallend door zijn kluiver schuurt, dan wordt uw trotsen witte lelie door hem met bloed en slijk besmeurt. Vraag nu wat in betekend. Le Roux zegt de zin die er woorden hebben te doen verklaren, smeet zijn zetel met drift achteruit. Hij schonk zijn handaps tot de boord vol en riep. Zo drink ik de dood aan die teugwijns, inder ik u de hals niet breken, zag hij nog een woord spreekt. Jan Breidel lacht een spot in tot deze bedreiging en antwoorden. Ze weert toch zo niet, want gij rekent zonder de waard. Denk gij dat ik voor u zal zwijgen? Voor al de wallend der wereld hield ik geen enkel woord in mijn boezem. En zie, om het u te bewijzen, drink ik de ere van de leeuw. En ik trots de Fransen. Hoort gij het? Makkers, spaklo van woede trillende. Laat mij alleen met dvlamik begaan, hij zal door mijn handen sterven. Terwijl hij deze woorden sprak, kwam hij tot bij Breidel en riep. Gij ligt en leven de lelie. Gij zelf ligt en heil zij de zwarte leeuw van Vlaanderen, riep Breidel hem tegen. Kom aan, herren de Fransman, gij zet sterk. Ik wil u bewijzen dat de lelie voor geen leeuw moet zwichten.  Wij vechten tot de dood. Dit laat zich verstaan, antwoorden Jan Breidel. Laat ons maar spoed maken. Het verheugd mij een moedige vijand gevonden te hebben. Dit is de moeite waard. Reeds waren ze buiten de kroeg, als zij deze woorden spraken. En ze stapten vloekenden tussen het geboomte. Wanneer zij een bekwame plaats gevonden hadden, gingen zij elk enige treden achteruit en bereiden zich tot een schrikkelijke voorstelling. Breidel liep zijn mes op de grond en rolde de mouwen van zijn kolder tot aan de schouders op. Zijn spierige armen verbaasde zolderniers die doorzijden stonden om het gevecht aan te zien. Daar Breidel geen ander wapen dan een kruismes had, smeedt Leroux zijn zwaard en rondel van zich en bleef al zo ook zonder wapen. Hij keerde zich naar zijn makkers en spak. Haza, wat er ook gebeuren mogen, wil ik niet dat mij mij helpen. Het gevecht moet eerlijk geschieden, want mijn vijand is een brave vlaming. Zet jij veerdig, Gribreidel? Ik ben bereid, was het antwoord. Op dit gegeven woord tokken de twee strijdenden hun hoofden geboogend tussen de schouders. Hun ogen flikkerten onder gezakte wenkbrouwen. Hun tanden en lippen kwamen met geweld op een en dan vlogen zij als twee razende stieren tegen de kander op. Een zware vuistslag viel van wederzijden op een borst gelijk de hamer op het aanbeeld en ieder strijder week zuisselend achteruit. Maar dit ontstak nog meer woede. Een somber geloei kwam met de adem ratelend uit hun keel en ze sloegen zich de armen als twee ijzerend gordels om het lichaam. Nu deden zij alkander door schrikkelijk geweld beurvelingsbukken. Armen, benen, dijen, al de leden hunne lichamen schenen hun afzonderlijke kracht en leven te hebben. Want al deze delen vrongen zich afgrijsselijk tegenheen. En meer malen zuchten de strijders door de pijnlijke nijpingen welke hun die zwoegende wendingen veroorzaakten. Het vuurde-a-razanij glimde op hun brandende wezenstrekken en het wit hunner ogen was met rode bloedaders overdekt. Echter kon geen van beide de anderen van plaats doen veranderen. Men zou gedacht hebben dat hun voeten in de grond die zij drukten geworteld waren. De aders lagen als koorden op de armen van Breidl zozeer waren ze gezwonen. Dampen, zweet, liep stroomend van de wangen der worstelaars, terwijl hun adem kort en brandend werd.  Men zag hun boezems snellijk opzwellen en dalen, toch niets hoorde men dan enige morrende vloeken tussen de doffe zuchten. Na enige tijd kan er al duschere nepen en gevongen te hebben, stakte Fransman zijn voeten achterwaarts, bacht zijn armen om de hals van Breidl en drukte zijn hoofd met zulke onweerstaanbaar geweld ternelig dat hij wankelde en veroverhelde. Zonder hem de tijd te geven om zich op te richten en door dit voordeel versterkt, deed Leroux nog een kracht haar poging, en Breidl moest zijn knieën onder dit dwingend geweld buigen. Daar knielte Leowal, riep Leroux, terwijl hij Breidl zulke een schrikkelijke slag op het hoofd gaf, dat bloed hem uit de mond sprong. Maar die slag zelf had de Fransman Breidl met het hand doen loslaten. Op het ogenblik dat hij de vuist ophief om de vlaming voort te moorden, sprong deze omhoog en week drie stappen achteruit. Snel als de bliksem vloog hij briezend op de Fransman en omarmde hem met zulke razenij dat de ribben in zijn lijf kraakten. Maar deze rolde en vrong zijn leden als slangen om Breidl's lichaam en dip met een kracht die door kunde en gewoonte was gestijfd. De jonge vlaming voelde dat zijn benen door de knieën van de Fransman gedrukt, zich bogen en de grond ontgingen. Dit langdure gewicht, waarin hij voor de eerste maal des levens zijn moed zag feilen, was hij pijnlijker dan de hel. Kokken schuim kom op zijn lippen en hij werd uitzinnig van woede. Dan liet hij de Fransman eensklapps los en zijn hoofd tegen zijn borst gebogen hebben, liep hij tegen hem op. Gelijk de stormrand die tegen een muur beukte schokte het voorhoofd van Breidl tegen de borst van zijn vijand, dat deze wankeldend achteruit stapte en nu ook sprong het bloed hem langs neus en mond uit. Eer hij zich kon herstellen, viel de vuist van de vlaming als een pletterende steen op zijn schedel en met een pijnlijke gil viel hij uitgestrakte aarde. Gij hebt een klauw van een leeuw gevoeld, zucht de Breidl. De zoldeniers die dit gevecht bijwonen, hadden hun makker door woorden en uitroepingen aangemoedigd, doch ze hadden zich er niet anders mee de bemoeid. Terwijl zij de zieltoogende leroe van de grondhieven verliet Breidl de plaats met langzame treed en keerde naar de kroeg terug.  Hij voeg een andere stoop bier en dronk meer malen om de hete dorst die hem bevangen had te lessen. Reed zat hij enige tijd bij de tafel en zijn vermoeidheid begon te verminderen wanneer de deur achter zijn rug open ging. Eer hij zich had kunnen keren, om te zien wie er binnen kwam, was hij door vier sterkere mannen aangevat en daargronden gesmeten. In een ogenblik was het huis vol gewapende Fransen. Breidl worstelde lang met nutteloze pogingen tegen zijn vijanden. Eindelijk afgemat en machteloos bleef hij stil liggen en bezachte Fransen met één die gechiftige blikken welke de voorbodenden daar ontvangen of gegeven dood zijn. Menigen, der soldiniers, beefden op het gezicht van de uitgestrekte vlaming, want terwijl zijn lichaam roerloos op de grond lag, dwaalden zijn vlammende ogen zo ongemeen stout en dreigend in het rond dat de hartender aan schouwers zich met een bang voor uitzicht beklemden. Een ridder die men bij zijn kleding als overster kon herkennen, nadat de omsichtelijk bij Breidl, en na hij bevolen had dat men hem geen beweging mocht toelaten, spak hij tot de vlaming. Wij kennen ook handen van oud, roekeloza laat. Geherpte het woud te weinendalen, de schildnaap van meneer de certioen doodgeslagen en ons, ridders, met uw mes durven bedreigen. Nu weder, durft hij op de grond van mijn rechtsgebied één mijn er beste man aan moorden. Er zal in volgens uw daden geschieden. Een gulch zal mijn heden nog voor u boven de muren van Malen stellen, op dat de brugse muiterlingen aan u een voorbeeld nemen. Bij al de heiligen des hemels, rie Breidl, gehet aan lasteraar. Ik heb mijn lijf eerlijk in de strijd verweerd, en zo ga je mij met verradelijk geweld dit niet beletten. Zou ik u bewijzen dat ik geen nabarouw heb. Gij hebt het wapenteken van Frankrijk durven lasteren. Ik heb de zwarte leeuw meins vaderlands gevroken en zou het nog doen. Waarom godswil meneer, laat mij toch zo niet als een geslachte os op de grond liggen, of moord mij opstaande voet, ik zal mij geduldig laten leiden. Zonder hem los te laten, en op bevel van de Sempol, deden Solteniers Breidl opstaan, en men bracht hem met alle voorzorg aan de deur. De gevangenvlaming stapte langzaam tussen de krijgsnecht en voort. Twee der sterksten hielden hem bij de armen, vier anderen gingen voor en achter hem.  In zulke er wijze, dat het hem onmogelijk was te onstappen. Dit was ook zijn inzicht niet. Getrouwen en beloften, deed hij niet de minste tegenstand. Terwijl men al dus met de gevangende voortstapte, vielende Solteniers in honende scherts tegen hem uit. Breidl gevoelde bij hun spottene woorden een onuitspreekelijke spijt, en wendste indelijk om de dood. Echter per vocht hij zijn drift, totdat men hem al dus toesprak. Ha, schone vlaming, in die geen morg aan de koord eens lievelijk voor ons danst, zullen we de raven van uw lijf jagen. Ze deken der beenhouders, wie heb een verachtende blik op de Solteniers, die al dus met zijn ongeluk spotten. Deze hernam, beziem het toch z'n vel niet, vervloek de klauwaard, of ik sla u in het aanzicht. Oh, laffe Fransman, reed Breidl, al dus zijt geilieden. Een gevangen vijand, hoont en bespotgij, onedelen huurlingen van een verachtelijke meester. Een kaakslag, welke hem door de Solteniers gegeven werd, brak zijn reden. Hij zweegplotseling en bukte het hoofd alsof hij de moed liet zinken. Maar dit was het niet. Een innige woede vervoerde zijn ziel en gelijk het vuur dat in het schoot der volkanengloed brandde een razende vraaklust in het hart van de vlaming. De Solteniers ging een gedurig voort met lasteringen tegen hem uit te halmen en werden nog pitsiger om zijn stilswijgendheid. Bij de brug van het slot hielden zij eensklapps op met lachen en een aangezichten verbleekte van angst en schrik. Breidl verenigde op dit ogenblik al de krachten welke hij zo mildelijk van de natuur ontvangen had en rukte zijn armen uit de handen zijn er wachten. Hij sprong als een luipaard op de twee Solteniers die hem meest getergt hadden en sloeg zijn handen als twee nijpende klauwen aan hun keel. Voor u, oleo van Vlaanderen, wil ik sterven, riep hij, maar niet aan een halg, niet zonder vraak. Terwijl hij deze woorden sprak, prangde hij de gorgel der Solteniers zo dicht toe dat hun wangen bleek en loodvervig werden. En met een arm die in onweerstaanbare wendingen de lichamen zijn er vijanden heen en weerslingerde, klotste hij hun hoofden met nijde geweld tegen ookandig. Door de worging machteloos geworden boden zij geen tegenweeg, want hun armen hing een slaap bij hun lichaam. Dit feit was echter in minder tijd geschiet dan ons tot de zelfs beschrijving nodig is.  Op het gezicht van het gevaar hun makkers liepen de andere Fransen vloeken toe, maar Breidl lieten gewoorten ten gronden vallen en na hij zich van zijn overgevijanden ontdaan had vlucht hij snel heen. Hij werd door de Solteniers in zijn loop tot bij een brede gracht gevolgd. Gewoonzijnde in de wijden en beemde te leven sponk Breidl als een hert over het water en liep voort naar Sint-Kruis. De twee Solteniers, welke het ook wachten over de sloten springen, vielen tot de hals in en moest ze dan alle vervolging opgeven. De deken der Beenhauers kwam vol woorden te bruggen en ging rechtstreekt naar zijn woning. Hij vond niemand thuis dan een jonge gezell die zich juist opschikte om uit te gaan. Waar zijn mijn gasten, grib Breidl met ongedot? Welmeester, antwoordde de jongen. Ze zijn naar het pand, want de Beenhauers zijn in andere haast bijeen geroepen. Wat is er dan wedergaande? Ik weet niet wel meester, maar de Stadsboden heeft ter pui een gebot afgelezen dat alle porters welke de kost met handwerk winnen elke week op de zaterdag een zilvere penning van een arbeidsloon de toelknechten zullen moeten betalen. Dit is volgens de algemene roep de oorzaak der ambachtsvergaderingen welke de deken der wevers bevolen heeft. Blijft hij hier een sluitenwinkel? Sprak Breidl. Zeg hij mijn moeder dat ik deze nacht niet thuis kom. Zij vrees er niets. Hij nam zijn gewone peil van de wand. Dezelf onder zijn kolder verborgenhebbende verlieed hij zijn woning en begaf zich naar het pand van het ambacht. Zodra hij in het zaaltrad liepere morrende vreugd kreeg het onder de gezellen en ze riepen, ha, daar is Breidl onze deken. Hij die zijn plaats tijdelijk had vervangen stond op en bood hem de grote zetel. Maar Breidl in steden van zich na gewoonte aan het opeindelijk te plaatsen nam een kleinere stoel en liet zich met een bittere grimlach op dezelfde neer vallen. Oh mijn broeders, riep hij, komt en geef mij de hand, want ik heb uw vriendschap zo nodig. Mij en ons onbevlekt ambacht is heden een hoongeschiet die niet kan afgevaagd worden. De meesters en gezellen donwen zich te zamen om de zetel van Breidl. Nooit hadden zij een zo diepe droevijt en ontsteltenis in hem bemerkt. Hij scheen in onuitsprekelijke voldringen te sterven. Alle ogen vestelten zich vragend op hem.  Na een lange zucht hernam hij. Gij, echte zoon van Brugge, hebt nu Reeds te lang met mij om de hoon geleden. De slavernij kunt Gij ook niet verdragen. Maar oh Hemel, wist Gij wat mij heden overkomen is. Gij zou het als kinderen wenen. Oh, nijpende lastig, ik durf het niet zeggen, de schaamte martelt mij. Reeds waren al deze bruine mannen aanzichten met het rood der woede gekleurd. Ze wisten nog niet waarover zij zich te vertoorden hadden. En eventueel vroegen hun vuisten zich stuiptrekkend ineen en vervloeken hun rolden uit hun mond. Luistert, hij nam Breidl, en bezwijkt niet van schaamte, oh mijn dapre boeders, luistert wel. De Fransen hebben nu deken in het aandicht geslagen en deze wang, deze, is met een schandelijke kaakslag besmet. De woede welke de beenhouwers bij dit gezegde beving laat zich niet beschrijven. Ongehoorde moordkreten gonden tegen het welselderzaal en ieder deed in zich de eet die hoon te verreken. Waarmee, vroeg Breidl, wist mijn zulke schandvlek af. Met bloed, was de algemene schreeuw. Gij verstaat mij, boeders, heraamde deken. Ja, bloed alleen, en de dood der lasteraars kan mij zuiveren. Weet dat de bezetting van het sloop malen mij al dus heeft behandeld. Ik eis dat gij mijn boer daar herhaald. Ik sfeer bij de God die mij hoort, dat de zon van morgen geen slot van malen meer vinden zal. Wij zweren het bij God, herhaalden al de beenhouwers met pleide vragenlust. Komt, sprak Breidl, laat ons gaan. Iedere keer aan haar woning bereiden zich in stilte en nemen zijn beste bijel. Bezorgt u andere wapens die niet mogelijk is, als ook gereedschap dat het afhakken van schaar houdt, want we moeten het slot beklimmen. Te elf uur des nachts zullen we allen in het extrawos achter Sint Kruis bijeen komen. Na de ouderlingen nog enige bijzondere inlichtingen gegeven te hebben, verlieedt hij het pand en zijn gezellen gingen na hem uit. Desnachts, een weinig voor dat het bepaalde uur op de klok van Sint Kruis geslagen was, komen we tussen de bomen, bij de zwakke schijn der wastende maan, veel mensen door al de paden omtrend het dorp zien stappen. Allen begraven zich in dezelfde richting en verdwenen beurtalings in het extrawos. Enige van hen, toen we kruisbogen, andere knotsen, dacht de meesten hadden geen zichtbaar wapen.  Jan Breidel stond in het diepste van het kleine woud, met de meesters van het ambacht te beraatslagen, langs welke zijden van het slot men de aanvalwagen zou. Eindelijk werkt men het eens dat men bezijde de brug de gracht met hout zou vullen en al zo over de muurprogen te geraken. De deken wandelden in allerhaast tussen de gezellen, die in grote menigte bezig waren met de heesters en kleine bomen om ver te hakken en tot bossen te binden. Zodra hij zich overtuigd had dat er geen ladders ontbraken, gaf hij het bevel om te vertrekken. En de beenhouwers verlieten het bos om het slot malen te gaan vernielen. Volgens de getuigenis daar chronieken waren ze de getal van 700 en nochtans waren zij het zo eens om de vraag te mogen bereiken dat geen enkele onvoorzicht geklank uit deze menigte opkwam. Niets hoorde men dan het ruizen der voortgeslepen takken en het belaffen der honden die van dit vreemd gerucht versrikten. Op een boogscheut van het slot bleven ze staan en dan ging Breidel met enige gezellen vooruit ondervesting te bespieden. De schildwacht die boven de poort waakte, had gerucht hun herstappen gehoord, door hun twijfelzijnde luisterde hij met meer aandacht en kwam vooruit op de wal. Wacht spakken in de gezellen van Breidel. Ik zal die lastige waker eens naar binnen zenden. Bij deze woorden spannende hij de springweer van zijn kruisboog en mikte op de schildwacht. De schrift bereikte haar doel, want zij vloog aan stukken op de borstplaat van de Fransman. Deze door die slag versrikt liep van de wallen en schreeuwen uit al zijn kracht. Frankrijk! De veld! Te wapen! Te wapen! Veruit, Makkers! Rie Breidel! Veruit! Langs hier met de bossen! De beenhauwers kwamen één voor één hun takken en heesters in de gracht werpen. Zij was wel haast genoeg opgevuld om over dezelfde als over een brug tot aan de voet van de muur te kunnen gaan. De ladders werden geplant en een gedeelte der vlamingen per klomde wallen zonder tegenweer te vinden. Op de roep van de schildwacht waren de soldiniers de bezetting van hun bedsteden gesporren en na enige oogomblikken waren er meer dan vijftig gekleed en gewapend. Hun getal vermeerde het spoedig. Het geschreeuwde beenhauwers had de slapenden beter dan de roep der wacht gewekt.  Jan Breidel bevondigd met slechts 30 zijn er gezellen binnen het slot wanneer een menigde ridders en soldiniers tegen hem uitvielen. In de eerste storten veel der beenhauwers op de grond, want daar zijn geen male hendenhanden, drongen de pijlen der Fransen zonder hinder door hun lichamen. Nochtans stuurde dit niet lang. Op een geringen tijd waren al de vlamingen binnen de muren. Zietbroeders, reed Breidel, ik begin de slachterij, vocht mij na. Gelijk een ploeg die zichzelf een spoor in de aardegraafd, zo baande Breidel zich aan weg door de Fransen. Iedere hou zijn er bijl, kostte het leven aan een vijand, en het bloed zijn er slachtoffers, stroomde bij beken over zijn kolder. De andere vlamingen, zo woedend als hij, vielen langs alle kanten op de soldiniers en hun juigende kreten verdooften de doodskreten der stervende Fransen. Terwijl er een dier voegen op de voorhof en op de wallen van het slot gevochten werd, had de kastelijn, menen dit Sampol, in allerhaast enige paardendoen sadelen. Zo dramen en boodschapten dat er geen hoop meer was en dat de meeste soldiniers onder de voet lagen, deed hij het hulppoortje openen. Dan haalde men een schrijn de vrouw met geweld uit het gebouw, en nadat zij in de armen van ons soldiniers op één daar paarden was gefestigd, zonden deze ruiters tegelijk door de gracht en verdwenen tussen de bomen des Bouds. Het was de Fransman onmogelijk het geweld ter beenhuis te wederstaan, te meer daar deze laatsten in grote getalden hun vijanden waren. Ook was er een uur later geen enkele sterveling meer in malen dan alleen diegenen welke op Vlaamse bodem het leven ontvangen hadden. Men zocht meer dan twee uur lang met vakkenlicht in al de kamers en kelders van het slot, toch men trof geen enkele vijand meer aan, want die het ontlopen waren, hadden zich door de hulppoort in het veld begeven. Na dat breidel zich door een bediende van het slot al de plaatsen na keuren gaat doen aanwijzen, geloofde hij met reden dat de jongvrouw machteld was weggevoerd. Hij gaf zich dan gans aan zijn woede overig en stak het heerlijk slot aan de vierhoeken in brand. 