Historie van mejuffrouw Sara Burgerhart | Aagje Deken, Betje Wolff | Epistolary Fiction | 6/9
Gij zei het zulk een redelijk als goed aardig man, denk hoe het mij smarte zal indien ik niet kan beantwoorden aan uw edelmoedige oogmerken. Ik ken uw neef niet, ik ken mijn niet. Het is mogelijk dat omegang genegenheid maakt. Dat kan ook anders zijn. Gij, mijn waarde heer, die een zo gevoelig hart hebt en zo ernstig over het huwelijk denkt, zul het mij geen romanesk meisje noemen maar gewoon ik zeg dat mijn hart uw neef met dezelfde ogen moet aanzien als mijn verstand indien ik mij de ere geefen kan om u mijn oom te noemen. Hoe dit zei, dat dit van hem nog mij geheel afhangt. Dit is waar, dat mijn erkentenissen voor uw weldaden en de heuze wijs waarop gij die mij mededeelt, nimmer kan toenemen, terwijl zij op de hoogste graad gestegen is, is insgelijks waar. Hoe zegen ik de dierbare nagedachtenis meids ongelukkige vader alles wat u hier het leven aangenaam en uw onstervig leven heerlijk maken kan. Mijn vriendin Burgerhart heeft zware koortsen. Ik schrijf deze voor haar bed. De beste der vrouwen maakt u haar vriendelijkst compliment. Mijn broeder neemt de vrijheid om u van zijn dankbare hoogachting te verzekeren en ik noem er mij uw hoogstvererende en dienstvaardige dineris Aletta Bruneer. 133 brief. Mijn vrouw Steintje Doorzicht aan mijn vrouw Susanne Hofland. Lieve vriendinnen Hartelijk wens ik u geluk met uw hertrek van de duisteren draaiwegen de huiglaarij op de weg des werkzamige loofs. Ik hoop dat jij door de auto's onontbeerlijke genaden bestendig zult voortwandelen en dan zult jij met vreugd zien die plaats daar uw geldkist plachten staan. Daarin waren uw afgroden o.g. dochter van Israel. Terwijl wij ons nu op het zaligend wegje der zelfsverzaking vinden, uiteindelend, zowens met uw keuvelen en u nog zo wat haakjes en takjes ontnemen daar jij nog zo hier en daar aan blijft hangen opdat ik u geheel zuiveren van de oude zuurdezem. Voor eerst zal ik u mijn weg verhalen en hoe ik al door veel komtes en bijwegen tot die zalige rust kwam die ik nu geniet te mag. Ik verloor vroeg mijn bravenouders, mijn broer en ik waren hun enige kinderen. Ik was kerks opgebracht, stichtelijk maar niet fijn. Eenige indrukken van het goede. Als ik een ledig uurtje had, las ik en meestal godgeleerde werken die behaagde mij het meest.  Ik was nieuwsgierig en ging daarom bij alle protestantse leraars onder de middelen maar de geest daar onderscheiding had ik niet. Al wat mijn hart aan deed hield ik voor waar en zo lang tot dat andere voorstellen de laatste deden verdwijnen. De kokkejaanse leraars bevielen mij het al en minst. Ik bleef er zo geestloos onder. Hij die mij met ernst en nadruk het leidelijk Christendom predigte vermocht zoveel op mij als hij die met ernst en nadruk de leraar zelfvoorzaking en de navolging van de heiland voor hield. Dan was ik al tos gesticht. Zag ik de plechtigheid des waterdobes bij de menonieten, dan benste ik ook wel mijn geloof dus voor god en zijn gemeente te beleiden. Al wat mijn hart trof leidde mij tot gemoedelijke overwegingen en dit maken dat ik bij alle ernstige vangen kon. Zoals ik ter kerk ging, las ik ook en koos ik mij ook vrienden. Ik las Dodridge, Liv, Ter Steeg, Thomas A. Kempis en Dokmatel al met dezelfde vrucht. Ik zong met dezelfde stichting uit Lodestein en Boddaar als uit kamphuizen en ik zag dat de heren overal de zijne had die hem in waar hij diende. Dit was mij genoeg. Ondertussen had ik voor mezelf nog geen vaste grond voor mijn innig Christendom. Ik stemde de Leerdes-Heidelbergse catechisme van hart toe, maar de toespassing daarvan op de praktijk was nog niet geregeld. En daar ik met alle godsfreesende waar zij ook ter kerk gingen stemden bleef er van ieder wat in de ziel over en behoerde mij althoos voor het onkristelijk veroordelen, waarin ik zag dat velen mij al te veel hunnig godsdienst plaatste. Terwijl ik dus als ene zoekende in eenvoud mijn wegje zo voortging onder een gedurig optie naar licht of de trouw te mogen zijn, kreeg ik kennis aan een zuster, onze kerk die veel lof had bij de ernstige luidjes en die zelf in de oefening sprak even zoals de deugdzame zuster Timmerman in de Quakerische gemeente. Ik kan niet zeggen dat ik iets voor haar gevoelde ze maakte mij te veel ophefs echter ik veroordeelde niet ik zweeg, wachtte meer kennis en dacht elk breng toch zijn eigen temperament mede op zijn wegje. Ik ging dan met haar op de oefening daar leerde ik ben ja minst slim slapscannen en vervoer je.  Ik zal u eens verhalen wat mij de eerste keer daar al tegen stond. Dit, ene aller oneerbiedigste wijs van spreken over god en goddelijke zaken. Mijn hart rieelde als ik hoorde jouwoord, jouw volk, jouw zoon als ik hoorde van, vadertje als ik hoorde dat men tegen bekommende zielen zei hoe sta je zo beteutigd jongen ziel jouw borgenheid voor jou voldaan ijstige naden, jij moet die hebben ze alles voor jou betaald. Ik zwijgen van alle lagen en schandelijke zinspelingen op het werk des geestes zoals werkeiligen vergleek men bij galeiboeven die tegen wind en tij oproeiden, men noemde die gemoedelijke christinnen paarlijke duifels die loon voor werk voorderen en die zo god hun het loon opzijden, hem dienst opzijden. Mijn sprak van pelagiaans akkorderen al was het dan ook maar tegen 1500 en dan was er een grazen geklop op de bijbel en de ofvoer een zussenriep, rie me binnen, laat het bootje op godsgenade drijven, geef handen en voeten los, halta zondag, ben je al gearresteerd booswicht, wil je de duivel in zijn poetsbakken, leg de sleutel op de kist, geef je hele zedelijke boeltje aan de desolatenkamer, wordt een geestelijke dunlab. Maar ik mag het niet meer van zeggen. Toen de oefening uit was, bleef de aanleggers en ik als gast op een liefde maaltje. Toen maakte ik de handen van de god en bemerkte ik schandelijke dingen, de wellers werd botgevier, de ogen waren vol over spel en de handen vol bedrog. Mijn besloot dit liefde maaltje met een gebet uitgestotterd door half dronken zwijnen. Heren, je knechtheid geschepselt. Heren, doe verzoening over de koning zondetjes u er dienst maakt. Het klammes weet brak mij uit, ik dacht dat de aarde zich open om al die je in huis waren te verdelgen. Hoe blij de was de weer zag. Ik ging zo schielig als of ik door moorders nagejaagd wicht. Ik ging in huis of 20 van de oefening plaats, bij eenvoudig goede mensen in die mij kenden. Dronkes water liet in sleehalen, maar zweeg zulke gruwelen. Eerst dacht ik in gemoeden dat ik de regering moest waarschuwen. Toch twas of iemand tot mij zeiden, terwijl dit werk niet uit god, ja zelfs niet eens uit onbedachte mensen maar uit de boze is, zal het verbroken worden. Aan bitgij in stilheid. Hoe het met dat rot is afgelopen is bekend.  Zij, de zuster, grade de vruchte haar onreinigheid en vluchte met haar mens naar zonder naar Duitsland laatende hij een brave vrouw met zes kleine schapen achter. Na dit geval voelde ik mij nog meer opgewekt om het woord nergstiger als ooit te lezen en haar haalde bij mij zelf dikwils dit vaarsje dat ik als een kind geleerd had. Ik en vind geen andere regel dan het lean, het onveilbaar woord. God die hangt daar aan zijn zegel, dat komt uit geen mensen voort. Hier kon ik mij zo bij neerleggen. Hier zijn mijn hart zo amen op. Na een aandachtig en biddend lezen dat ik toch bepaald mocht worden bij het geen mijn bijzonder wegje was, maakte ik uit de schrift zo'n klein uitrekseltje ten mijne eigen gebruiken om er mijn eigen prakticale godsdienst naar te regelen. Zoals, God is liefde oordeeld niet op dat jij niet geoordeeld wordt. U wandel zij in de hemel. Liefde is de vervulling der wet. Als jij vast doont geen droeven gelaten die de armen veracht smaat zijn maker. Wat hebt jij dat jij niet ontvangen hebt? Zalig zijn de vreedzame. God heeft de blij moedige geever lief. Zijd geduldig in de verdrukkingen zijd lang moedig tegen alle verdraagd en vergeefd zoals God in Christus u vergeven heeft verblijt u in de hopen. Dit noemde ik mijn evangelisch dintje. Door dit middel dacht ik gedure gaan de heren als aan mijne hemelse vader volleerbied en liefde. Hierdoor bleef ik vriendelijk tegen alle en dwing niemand om ooit mijn bijzonder wegje te gaan als hij oprecht voor de heren was. Ik had genoeg met mijn eigen bestaan te doen. Wel te doen uit liefde tot de heren en om hem naar te volgen was mijn hoofdplicht. De tijd mijn rondbinding gelovig en werkzaam af te wachten, dit was mijn jagen. Ook mildader te zijn tegen behoeftigen, minzaam tegen mijn heren, beleefd omtrend mijn hoge en dat alles tot roemdeggenade die in Christus is. Over woorden die niet onneerbiedig zijn, twist ik nimmer. Die het woord ruimte, ruime bedeling liever dan vrijheid en vrij je genade leer verkist, mag te zeer wel spreken. Zij doet niets tot het wezen des geloofs. Ieder moet in zijn kleding, in zijn levenswijs, christelijke vrijheid hebben. Het koningrijke gods is nog spijs, nog drank, maar vervaardigheid en vrede en blijdschap door de heilige geest.  Lieft niemand het geniken daarlijk betrachten van de godsdienst noemen, evangelische deugten noemen, is mij wel. Wil hij, geen ik, vroomheid noem, een braaf gedrag noemen, mij is wel, het is al hetzelfde. En deze inschikkelijkheid behoort wel degelijk tot mij naar weg. En schoon mij daarom wat eens een hinkend christen noemt en mij nagaat dat ik op de zandgod van in het treden. De christen moet door goed en kwaad gereugd heen gaan. De christen moet niet zijn als de baren de zee die nu her dan derwaarts gedreven worden. Nu zuster, nu kunt jij alles aan godswoord beproeven. Zie of ik wel gesproken heb en waar ik u van nut, dienst of stichting zijn kan wil ik dit zijn. Dit is mijn liefde plicht. Ik heb het briefje van uw nichtje gelezen en ik heb haar zo lief als onze lieve heilante jongeling die niet verre was van het koninkrijke gods. Haar ontdrekt niets dan de eis op de volgen die Jesus de jongeling gaf, verlogend te worden aan haar al te sterke zucht voor de beuzelende wereld. Die zover op de weg de vergevelijkheid en desmedeleidens is zal niet bedroefd heen gaan. Zodra zij ziet dat de heiland dit van haar voordat mag haar eerst wat hard vallen het zal wel gaan, hard of niet zij zal gehoorzamen. Ik moet de jongen je vrouw nader leren kennen. Zij zal van mij spreken of even lang zijn, dat zoet hardje. O, zuster, ik zie zo graag de eerste opengaande knopjes van de jonge mensjes. Het zijn de roosjes op mijn wegje en als ik dan zo'n knopje zie opengaande mij in de heren daarover verheugen maak ik het zo al beuzelende ongemerkt wat vochtig en wiet zo al onderhand hier en daar een onkruitje uit en weer dit en dat doordje op dat de groei niet vertraagd wordt. Ik heb daar zo'n liefjevertje naast mijn deur. Gij, zuster, zou het mogelijk zeggen, het is al wereld. En ik vind aan het hele schap geen zierwereld, maar wel dat haar omhangseltjes anders zijn dan de onze. Zij zo graag bij mij, steintje buur, zet ze dan, want ik niet graag je vrouw. Ik hou zoveel van u en ik wou wel bij je wonen als ik geen vader of moeder had. Maar mag ik zo'n zakje en zulke lintjes wel dragen.  En dan zeg ik, wel mijn lievertruitje als je z'n avonds uitgekleed bent, heb je dan de heren liever. Ben je dan gehoorzamer tegen uw ouders? Schikkelijker, tegen je kleine zusjes en broertjes, minzamer tegen de boeien? Bid jij dan andachtiger? O nee, steintje antwoord zij, dat is al hetzelfde, of liever al naar dat ik er andachtiger omtrend ben. Wel nu, zei ik, dan moge je heel wel die beuzelingjes aandoen, maar waarom ga je dan zo heel anders gekleed steintje lief? Dat is hartje, omdat ik zo gewoon ben gekleed te gaan, en ik zou in mijn schoede reden moeten hebben waarom en die heb ik er niet toe, want ik kan god ook nu even goed gehoorzamer. Pas dat zo niet? Even kleden mij aanstond. Maar steintje, als ik dan even zo oud ben als jij, moet ik mij dan anders kleden dan mijn grootmoeder van zindelijk zich nu kleed? Wel nee, truitje, dat hoeft niet, jij zei het anders gewoon dan ik, maar als je wat ouder bent hartje, zul je daar zelf zo geen erg in hebben. Zo praat ik met het meisje, haar ouder zijn hele lieve minister-mensjes en ik kom in veel bijeen, en de mensen doen mij alle vriendschap. Mijn broer is hun boekhouder ook. Zie daar zuster, nu heb je wat te kouden en te herkouden als het reine vee. Goed het jonge hartje, je nigtje, ik heb haar lieve maar briefje. Gods geest zijn met ons in al onze gebeden en betrachtingen. Amen. Steintje doorzicht. 134e brief. Miervrouw Anna Willis aan miervrouw Sarah Burghardt. In zeer vele dagen, ik zou haast kunnen zeggen weken, heb ik nog van u een brief ontvangen nog aan u geschreven en wat is de reden? Voorzuim, uitstel, morgen, morgen en dat leef zo. Ik zou hier kunnen bijvoegen dat ik zo geheel uit mijn eigen stille, eenzelfige loopkring gerukt ben. Oh, huiselijke bezigheid, wanneer zal ik weer u genoegen smaken? Nu voer ik niets uit en heb het auto's druk, dan doe ik veel af en heb altijd nog tijd overig. Mijn moeder is eindelijk gerisolveerd om thuis te komen, deze aangename tijding verlevingt mij geheel. Ik zal dan u, mijn vriendin, weten zien. Ik zal de waarde je vrouw buitsaam, ik zal de braven je edeling, de beminnelijke je vrouw brunier en ook uw dochter zien.  U in die laatste bedrekking te beschouwen doet mij reeds in voorraad glimlachen. Evenwel, jij weet, ik ben nog van het oud-Hollands geslag ter zware hoofden en de familietrek steekt al weer vrij sterk door. Lieve Engel, hoe gelukkig je zoont, en bij mij auto's zijn er leeuwen op de weg. Ja, denk ik, terwijl ik met mij het afscheid nemen, de tijd verdrijf. Nu moest er iets in de weg komen, nu moest tante erger, mijn moeder ziek, of ik door een ongeluk bezocht word, nu moest mij een lieve saartje ziek zijn, enzovoort. Alles, kort gezet, dat niet zoveel strekt onmogelijk is als een huiglaar te bekeren, schildet mijn sombere verbeeldingskracht mij met donkere kleuren, en dat wel moest sterk om je weten te zien dat ik de dagen tel. Ja, ik zou nu zeer graag hebben dat de verkiezing die er Christen er was door gegaan, en hier in onze kerk ook aangenomen, die de sabote Christen op de Joodse Rus dag willen stellen, want dan was mijn eerste dag daar weken, een hele dag vroeger. Ik ben met die inval zo ingenomen dat ik twijfel of de Oosterse en Westerse kerken wel éénbondiger bewijs hebben aangevoerd om dit gevoelen of deze verkiezing door te dringen. Mij dunk dat ik u wel duizend dingen heb, dat ik een gehele dag met u zal kunnen doorpraten, daar wij mogelijk in een half uur gewoon uitgekeufeld zullen zijn. Hoe komt dit toch? Zou ook de reden daarvan hier in te zoeken zijn, dit wij ons nu ene en dezelfde zaak onder zeer verschillende gedaande voorstellen uit duizenden lijn oogpunten zien en dezelfde door duizend bewoordingen willen meedelen, al naar de wending onze gedachten ons medevoert. Mijn waarde vriend Schmit heeft mij wel gezegd dat hij, over dezelfde woorden, al eilijen alle uitalkanten lopende leerredenen zou kunnen opdoen. Op zovele onderscheiden tijden in zoveel verschillende omstandigheden al naar dat hij zelfs gesteld en de zaak hem dan voorkomende aannemelijkst was. Zo gaat dit ook met ons. Vandaag wil ik u van mijn vriendschap spreken en ik ontwaar tevens al die stille zachte aandoeningen die ik toen we eerst vriendschap maakte onder vond. Alles heeft weer het aantrekkelijke der nieuwheid. Dan denk ik aan de dood ons al doen scheiden, dan aan ons voorre gescheel met al de gewaarwoordingen van waar, barouw en op rechte verzoening.  Dus verhaal ik u nu een zaak op verschijde wijze, verschillende dagen achtereen. Maar als ik bij u ben, gaat dit alles in weinige ogenblikken en wij zien met verbaasdheid dat we al kan dan niets meer te zeggen hebben. Mogelijk geef ik mij ook tans dit filosofisch eer in deze rap soedie enige naleen om toch met u te praten, maar ik werk in de lucht. Evenwel, hoe staat hij met de heer Edeling? Hij zult in was wijze handelen te zijn op zicht te zaartje lief. Dat zal een verandering voor ons zijn. Gij blijft minste bij uw vrienden, maar ik zal mij verplichten om de eerwaardigen van standplaats tot standplaats te volgen. Trouwens, ik heb alle mogelijke kans dat het op zijn eerste dorp zijn graf zal mogen kopen. Of is u dit denkbeeld weer te aaklaag? Wel, als persie bij de mogen aanleggen. Zijn gematigde denkwijze zal hem en hij heeft in Amsterdam zijn geboorteplaats geen één bloedvriend die in staat is om een vrije beroeping op hem, matematisch zeker, te doen uitkomen. Hij kan niet kijven, ook niet op de predijkstoel. Hij heeft geen grijn geestelijk vernuft om rare preken te doen die het volk bijeen brengen. Hij jaagt niet, hij schiet niet, hij kan geen halve fles wijn drinken. Hij spreekt geen één woord van de mode of een eerlijk ombordje. Hij spreekt nooit voor het volk van slans regeringswijs omdat hij er zelf niet veel van weet, er is zo weinig van de domine in, hoe kan hij het dan verbrengen? Ik moet, want ik ben mijn woord kwijt, de man nemen, zoals hij helaas is, en mij zien te ver genoegen met zijn gezond oordeel. Door oefend verstand, goed hard, goed aardig van zeden en een goede erfnis. Een voordeeltje dat velen die alto's van hun verindelingsschap spreken, nogal op hun weg meeslepen. Verwel liefde, ik kan de nette dag niet bepalen, als ik bij u ben hoop ik. Mijn moeder goedt u met tederheid, en ik ben meer dan ooit uw vriendin, Anna Willis. 135e brief, meervrouw Maria Buigzaam aan de heer Hendrik Edeling. Waarde heer. Uw toeneemende ongesteldheid die u je thuis doen houden doet mij zeer gevoelig aan. Ik ben op een middel bedacht om u de tijd dat jij hier niet kunt komen, zo aangenaam mij doemelijk zij te helpen slijten.  Ik zal van mijn burger hart schrijven en ik weet dat niets u gevaliger zijn kan. Toen jij eergisteren vertrokken waard en ik boven bij haar zat last er nog een enige weldige koorts en zo dik was haar ogen wat beschoten waren, sprong zij gedurigd, zeer verschikt uit haar sluimering op. Zij moet zeer ongesteld geweest zijn. Letje zat bij mij. Een paar uren daarna liep de koorts wat af. Zij vroeg naar u. Is mijn heer Edeling hier ook? Ik? Nee, liefde, hij is om u niet lastig te zijn heen gegaan. Zij? Heeft hij zich dus uitgedrukt dan moet ik mij wel zeer onheus gedragen hebben of is hij ook niet wel. Hij zag er zeer ontvallen uit, zeg mij hoe is het? Ik? Hij is bedroefd over u en ga weet liefde verteedert het aandoemelijk hart van hem. Die bemint. Zij antwoordde niets meer zuchtig. Gij zucht, hoe zei het geedroef geestig? Zij? Dat ik zucht is waar maar heb ik er geen reden toe. En toen stak zij beide haar lieve armen naar mij uit. Om helsde mij vuurig, gaf letje in hand en noemde ons dierbare vriendinnen en haar tranen begonnen weder te stromen. Ik? Mijn liefde meisje schrijn niet van troefheid. Laat uw tranen vreugde dankbare tranen zijn. Wij beminnen u evenzeer. Wij beschuldigen u nergens van. Dan dat gij niet voorzichtig genoeg waard zoals bij de uitkomstbleek. Laten wij geen hardstochten opwekken. Wij zullen met geduld uw verhaal afwachten, bekom er u nergens over. Zij? Is er iets voor mij gekomen? Ik? Ja, een brief van je vrouw Willis. Zij? Ik verzoek dat gij die mij is voorleest want ik heb zulke pijn in het hoofd. Ik? Om u te vergenoegen. Ik brak de brief open en las hem. Deze je vrouw is uurwaardig. Ik verlang om haar te zien. Zij? Ik wens dat ik dit ook kon zeggen. Maar helaas, ook kon ik mij voor mijzelf verbergen want ik was vermaand om voorzichtig te zijn. Zij weende stille tranen en lay haar hoofd met haar zakdoek bedekt in het kussen. Ik? Laat u dit niet ontrusten. Dit is hoogst onwaarschijnlijk. Ik heb begrijp wel dat wij er een diep geheim van zullen maken om u zelf voor de schijn des kwaats te dekken. Zij snikte. Kom, wees wel gemoet. Let je.  Mijn lieve saartje kwel u niet over iets dat voorbij is en zoals ik mij wel verzekerd houden u geen oneer kan aandoen. Zij? O, mijn letje, ja, ik ben onschuldig, maar ik zal u beide laten oordelen zodra ik schrijven kan. Ik kan het niet verhalen en geen moed weet hoe alles is toegegaan. Waar is Lotje, die zoete ziel? Ik? Die is bij haar oom zo in grunst dat zij er weer naartoe is. Hoe gaan zij ook bij u gebleven waren? Ik raden haar om uit te gaan. Zij moet niets gissen kunnen en mijn zicht somweilen in volheid is hart en woord. Zij en haar toch? Ja, haar kamer, denk ik. Zij heeft zich maar koeltjes op uw ziekte geïnformeerd. Zij? Zij is beneden mijn aandacht. De tijd zal mij rechtvaardigen. Ik? Mijn moed, dit leert de ondervinding, de mensen niet althus uit hun ene leert stelsels beoordelen. Spinoza, zegt men, was een braafman. Zij? Dat doe ik niet. En, zo de proef het niet bevestigd, dan zal ik haar om vergeving vragen. De hebruneer liet zich aandienen. Letje ging bij hem, en hij komt overal, er niets van wist. Hij was zeer treurig om zijn vriend ziekelijkheid en nu horene dat je vrouw Burghard te kort had, allersterkst aangedaan. Letje zei er tegen ons, toen zij weer boven kwam, dat hij naar zijn vriend toe ging om te zien of hij hem ook van enige dienst zijn kon. En zij vroeg erbij dat haar broer zo gehecht was aan de heer Edeling, als zaartje en zij zelf aan mij gehecht waren. Wat zal hij nu naar zijn vader gaan gelijken? Ik? De heer Edeling is een mensenvriend. Hij doet het geen best is op de allerbeste wijs, en ik hoop dat ons lieveling nog voor een jaar ten einde is mevrouw Edeling zal zijn. Zij? Ik? Nooit. Oh, die waardige man moet in een vrouw hebben op wie hij niet behoeft neer te zien. Zo een geval is het mijne. Nee, ik word nooit zijn vrouw. Ik? Gij spreekt zeker of jij de koorts hebt. Al wat ons niet schuldig maakt, vernedert ons immers niet. Gij hebt dus geen grijn van uw waarde verloren.  Ik durf mij verbeelden dat de heer Edeling op dit stuk niet anders denkt of kan denken, en hoe gelukkig zult jij zijn in die ingrij uit dit geval geleerd hebt om de bedachtzaamheid tot de lijtsvrouw uws levens te verkiezen. Zij? Die verkies die omheelste erbiedig ik in u. Mij, die voor haar bed zat, teder als in haar armen insluitende. Ik? Heb jij in lang geen brief van de heer Blankaard gehaald, liefde? In lang, dat kan ik niet zeggen. Ach, vraag mij nu niets. Gij zult eens alles weten. Zij zag let je zeer opmerksam aan. Let je knikten, en zij scheen gerust. Wij gingen vroeg ter rust, en deze ochtend bovenkomende zij zei mij dat zij de hele nacht gerust en verquikkelijk geslapen had, en nu zou opstaan om aan haar verhaal te gaan zitten schrijven. Doch ik verzorgd dat zij nog eerst een dag of twee uit rusten, de welk bevreesd was dat haar bloed te sterk is om hardstochten te kunnen doorstaan zonder haar nog meer koortsen te veroorzaken. Voor een uur kom hier de boek houden van de heer Blankaard een oud, eerwaardig man die mij kwam zeggen dat zijn heer binnen weinige dagen thuis dachten zijn en dat hij al op reis was toch niet langs de kortste weg omdat hij nu Frankrijk voor autos verliet. Ik zei dat dit ene aangename tijding was, zowel voor je vrouw burgerhard als voor mij. De oude eerlijke man kon mij niet genoeg zulke mensen zeiden hij geeft God in zijn zegen en om het mensdom te zegenen. Hij preest de jonge je vrouw ook zeer en hoopte dat zij eens een gelukkig huwelijk doen zou met een braaf man die haar verdiende. Liefde zei ik toen ik boven kwam ik geloof dat ik u een aangename bericht kan geven. Zij werd rood. Is hij gekomen, vroeg zij. Ik, nee, maar hij is op reis. Zij, die reis is niet groot. Ik, voor iemand die reizen gewoon is, niet, maar oh, ik merk uw misvatting. Je dacht aan de heer Edeling en ik sprak van de heer Blancaart. Zij was verlegen. Zij, wat, hoe is mijn lieve vochtel op reis? Zal hij hier in weinige dagen zijn? Ik, ja kindlief, en de heer Edeling ook. Leid je? Dat hoop ik. Ik wou nu dat Edeling mijn broer was. 