Camera Obscura | Nicolaas Beets | Single Author Collections | Soundbook | Dutch | 12/13
De Schippersknacht uit Kamera op Skura, dit is een LibriVox opname, alle LibriVox opnamen behooren tot de publieke domijn. Voor meer informatie of om je aan te melden al vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Kamera op Skura van Hildebrandt. De Schippersknacht. Indien wij eens een meid minder hielden, zijn burgemeester Dekerdak, tegen mijn vrouw Dekerdak, op een mooie morgen en hij plukte aan de frangje van de Japontgordel. Op een en wijze, alsof hij er een zwaar hoofd in had, dat dit voorstel voor tuin zou maken. Een meid minder, riep zij uit, en haar ogen begonnen gevaarlijk te vonkeren. Dat is onmogelijk, mijn heer, als er te veel verteerd is. Het is door de meiden niet geschiet, de meiden moeten blijven. Ik, en zij drukte verbazend op dat voornaal woord. Ik kan geen enkere domestiek missen. Burgemeester kreeg een hevige hoespui, want hij was vol op de borst. Hij voorde het exemplaar van de Haarlemse courant van dinsdag, oktober 18. Het eerst lang geleden, bedaard in de zelfs officiële plooien, lei een blokje bij op het vuur, wandelde naar de vensteruiten, keek eens naar de bomen van zijn buitenverblijf, en daarna over zijn buik heen naar de punten van zijn gevlamde pantoffels. Kreeg nog een hoespui, verliet de kamer met staatigheid, ging zich laten poeieren en sloed zich deze plechtigheid voorbracht zijn in zijn eigen kamer op. Toen strikte hij zijn hand uit en schouden. Laat Kees boven komen, sprak hij tot de binnengetreden dienstmarkt. Kees kwam, gepoeerd als zijn heer, een man van ongeveer vijftig jaar van middelbare gestolten. Wat beliefde meneer? Kees begon burgemeester, maar een nieuwe aanval van de vorige borst belette hem verder te gaan. Kees hoorde in de erpitigste hording de bui uit. Kees hervatte de burgemeester. Je hebt met 22 jaar trouw gediend, eerlijk gediend, ijverig gediend. Kees schept de moed. Hij had gedacht dat er iets onangenaamst aan de hand was, en de burgemeester was een gestrengheer. Maar als de burgemeester zag dat het gezicht van Kees opklade, vatten hij ook moed. Zodat er op dat ogenblik twee mensen beëen waren, die beiden de beste moed van de wereld hadden. Trouw gediend, haalde de burgemeester. Na mijn beste weten, zei Kees bedaard, en bekeek de rode opslagen van zijn grijsgele rok. De burgemeester nam een snuifje en zeiden, ik heb maar na de gelegenheid gewacht, om er u voor te belonen.  Wat betreft meneer, her nam Kees, en een grote traant kwam om het hoekje van zijn neus kijken. Want hij was een gevoelig man. Ondanks zijn bakkebaarden, meneer is altijd een goed heer voor me geweest. Ik verlang, hoor Kees, zei de burgemeester. Kort en goed, er is een stadsposje verkant. En ik had gunstig over je gedacht. Het is een makkelijk posje, een goed posje. Maar, zei Kees, als ik de vrijheid neem mag, meneer, in de reden te vallen, ik wens te volstrek niet te veranderen. De burgemeester kreeg wederom een geweldige hoesbij. En als ik de vrijheid mag nemen, ging Kees voort, te vragen welk posie. Burgemeester Dikkerdap streekt zich met deftigheid langs de kind. Het binnenfixie van Knecht aan het ssss, veer, zei burgemeester Dikkerdap met majestijd. Het wordt binnenkort vergeven. Bedenkt er u op, Kees. Ik raad het u aan. En ga nu heen en vraag of mevrouw mijn stroopje wil boven sturen. Mijn bedje. Ik heb het weer schrikkelijk weg. Kees wens er nog iets in het midden te brengen. Maar de burgemeester hoeste zo ontzettend en werd zo rood in het gezicht. En wenkte zo duidelijk met de hand dat hij het stroopje volstrekt dat stond hebben moest, dat Kees het raadzaam oordeelde te vertrekken. Schippers duvels toe jager, riep Kees een uur daarna zijn huis binnen tredende. En ze gegaloneerde hoed op de stenen smijtende zover die vliegenboel. Schippers duvels toe jager, zijn goede leentje dacht dat hij gek geworden was. Raapte de hoed op en vroeg wat hem scheelde. Ik moet schippersknacht worden, riep hij, en zijn ogenroden vreeseligen zijn hoofd. Schippersknacht, omdat ik mijn heer 22 jaar trouw gediend heb met een zwabba hij, een mooi baantje. Ho, ho, ho, roepen met 20 oos bij een brug. En huu, huu, huu, met 50 oos bij een schoeiing. Heerlijk, hè? De goede egarde begreep juist niet al te veel van deze uitboesmingen. Maar welke was haar ontzetting in Aschew toen zij de oorzaak vanaam. Wat riep zij uit? Jee, met pakkies langs de deuren loepe, en karapusmus op je gepoeurde hoofd. Jee, een soldatje kapot om je lieve leef in plaat van jurok met passement. En je hebt om als pas een nieuwe? Het helpt niet, vrouw, zei Kies. Ik heb het al gemerkt. Er is zware geed bij meneer, maar het is maar ongelukkig voor die het treft.  Het zal niet gebeuren, riep leentje uit. Laat meneer je als graften. Laat die je op straat sturen. Maar geen schippersknecht. Als je 22 jaar knekt, bij een heerschal bent geweest. En met eenpaarigheid van stemmen wel besloten dat het niet gebeuren zou. Wat er gebeurde, mag Kies op zijn eigen manier vertellen. Zoals hij het meer dan eens gedaan heeft met de hand aan de roerpen. Dat bleef zo hangen. Maar in 14 dagen, het was op een dingestag. En meneer ging alle dingestagen naar burgemeesterskamer. Zo reën we naar stad. Stilgehouden voor het stadhuis. Ik klim daar of een helpt meneer eruit. Wacht hier een ogenblikje Kies, zei hij. Met rei terug, vraag ik. Neen Kies, zei hij. Jij alleen. Ga maar bij de bordes. Daar heb je nog kennis bij. Nou, ik had er een vol neef bij. Wat kom je hier doen, zei ik meneer. Ik zeg, ik weet het niet. Zeg ik. En meneer stapt zo binnen. Nou, ik dacht, meneer zal alle lever zo gek niet wezen dat hij daar binnen van dat borstje spreekt. Want ik dacht, dat ding is afgedaan. Hij had wel gezien dat ik daar geen zin in heb. Maar al zijn leven, ik wacht wel een half uur. Daar wordt gescheld. Meneer van haar binnen. Met een borst op zijn borst. Wat ben je me? In een omgezin was-ie weer om. Daar had je het lieve leven gaande. Ik moest boven komen. Daar had je meneer zitten. Die nog wel tamer ik dik is. En dan had je die dikke van zuchter. En dan meneer Daats. Die zijn zoon nou oude burgemeester eerst loef ik. En dan de overleden heer Wadser. Met zijn staartbruik. En dan meneer Kierenweer. Maar die had dan eigenlijk niets te zeggen. Die was zoveel als secretaris. En die zat midden in de pompieren. Nu had die dikste, die van zuchter, zo'n hamer in zijn hand. En die begon me daar een prijk te doen. En een gelukwensing. En in een woord te zeggen dat. Door moeipratensus en zo van meneer Dikkerdak. Mijn meneer Dan. De heren zo over me gedochten hadden. Om me dan te maken. Na me beheerden oogde tabene. Knecht bij het veer. En dat ze hoopte dat ik die post. Trouw en eerlijk. En al die vieze vazen. Waar zou nemen? Kijk. Ik werd zo kwaad meneer.  Dat ik toch een behoerde te krijgen. En ik dacht. Wacht dikker. Hou jij maar eens een oogje blikkie op. Dan zou ik reis mee praten. Want weet je wat? Ik meende ze vierkanten zeggen. Dat ik het niet en deed. Maar je wel. Zo gauw als hij amige zeid had. Zal ik maar zeggen. Daar begonnen ze allemaal. Met te feliciteren en te doen. Dat het een aard had. En die Kieruwier. Was overklaar met een pompier. Dat die me in mijn hand duwde. En mijn meneer. Dee maar niets als hoesten. Nu was hij vol op de porst. En eerlijk wat zei ik kon. Daar dacht de meneer van Zuchter. Na zo'n grote tafelschel. Ik weet niet dat ik mijn leven zo'n tafelschel meer gezien heb. Het leek wel zo'n klok. En toen luien waar ben je me. En toen kwam neefje binnen. En ik had me te vertrekken. Maar wat die vrouw anging. Toen ik daar thuis kwam als schippersknecht. Maar ik was nog haast niet thuis. Of daar had je mevrouw dikker dak al. En de jonge juffrouw. Allemaal maar feliciteren. En dat ik gaarschipper zo worden. In moeiting. Al de schippers zijn jonger van jaren als ik. En ik ben nu op drie na de jongste knecht van dienst dan. En wat mevrouw huilde. Toen ik op een kouwemochtend naar de scheutmorst. Met me schansloepen over mijn arm. Lieve kinderen mensen. Och ja. Zo zukeren we nou maar voort. Meneer is dood. En mevrouw is dood. En de jonge juffrouw had onderlaatst nog met me gevaren. Maar ze zei te met geen gendag of genavond. En ik ben nu in me 72ste. Ho jaartje. De lijn kan wel stuk met die hochten. Hij moet nog langer mee als ik. Als het goed plieft. Einde van de schippersknecht. De barbier uit camera Obscura. Dit is een LibriVox opname. Alle LibriVox opname behoorend tot het publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger. Ga naar LibriVox.org. Opname door Marcel Koenders. Camera Obscura van Hildebrandt. De barbier. Omme. De heer Jede van de aanzet. Chirurgus de Monnecadan. Mijn waarde collega. De lange winteravonden. En het betrekkelijk klein getal patiënten. Permiteren mij. U toch voornieuw jaar. Nog eens een confraterlijke brief te schrijven. Waartoe ik lang lust. Laat ik zeggen. Waaraan ik al langer behoefte ben geweest hebben. Zodat ik nu. Den stimulus.  Niet langer kan weer staan. Gij zou ook niet geloven. Hoe in deze hoofdstad. Het getal dagelijks voor minder der confraters. Met wie men eens redelijk. Over de wetenschap van denkbeelden wisselend kan. Het zijn bijna alle tegenwoordig. Mensen zonder enige. De minste studie. De jade operatie verstaan. Dat wil zeggen er het manual. De dexteriteit van bezitten. Maar zonder enige theorie. Of systema. Te werk gaan. En geen reken schap van hun een zaak kunnen geven. Die zelfs niet kapabel zijn. Indien zij door een toevallige omstandigheid. Eén ulceratie veroorzaken. Dezelfde sekundum. Legum. Arthum. Of een enplastrie te smeren. Waarom zij dan ook gewoonlijk. Bij gemaakte blessuren. Niet beter weten aan te raden. Dan koud water. Of een watje. Oog mijn groeide van de aanzet. Toen wijte samen bij uw waardigen oom. In de Amstelstraat. Het vak in onze jeugd beoefenden. Was het een ander vak en een andere tijd. Wie zou het gewaagd hebben. Dien door kundigen geleerden. Den onterende naam van barbier. Of schermmeester te geven. Welke in de uitvoerigste woordenboeken. Van die dagen. Zelfs niet gevonden werd. Tegenwoordig woorden wij. Aldus door groot en klein genoemd. Men heeft ons vak. Uit een kring. Dermedische wetenschappen weggerukt. En op zichzelf een geplaatst. Zodat het voortdoord en verdroogd. Als een afgescheurd attack. Van den boom geampluteerd. Weiniger zijn zo gelukkig als wij. Dat het hun vergunnd is gebleven. Het hoge chirurgische. Nog te blijven uitoefenen. Maar welke is de consideratie. Die wij genieten. Welke is het kas. Dat men van ons. Bij de provinciaalige neeskundige commission maakt. En moeten wij niet bekennen. Ons schermes in deze stik donkere tijd. Al de verdusie. Van ons landset wegneemt. Vonden wij nog maar in de tractatie. Van hetzelfde schermes. Een overvloedig middel van bestaan. Zoals een de kunst behoorde te kunnen obrengen. Welke in zulke nauw verband staat met de beschaving. En van welke zo onbegrijpelijk veel afhangt in de maatschappij. Wij zouden ons als dan ten minste kunnen getroosten. Het algemeen profijt niet geheel. Zonder profijt voor onszelf te barteren. Maar indien het u als mij gaat. Dan verliest jij ook dagelijks kalanten. En worden er geen nieuwe geprocreëerd. Gisteren. En deze omstandigheid moveert mij juist. U heelend te schrijven. Gisteren verloor ik mijn laatste patiënt. Die gewoon was, zich tot in de nek toe te laten razeren. Met een breed instrument. En een weinigje in het harde systeema.  Zoals onze overleden een patroon gewoon was. De burgemeesters te behandelen. Toen men er nog opgesteld was. De delende onderkin en de zalses. Een bloosend voorkomen hadden. Nu is het aan de orde. Zoveel mogelijk haar te laten staan. Tot groot afront. Voor de uitvinding. Tubalkaïns. En van het chirurgische vak. En ik durf te zeggen. Tot groot detriment. Van de goede zeden daarboven. Ik zie ze meer op goede gronden. Dat alle koningsmorders. Zelfmoordenaars. Oproermakers. En comedieschrijvers. In Frankrijk en elders. Hun verwildering grotendeels. Hieraan te dank hebben. Zij van de jaren naar pubertas af. Hun baard en vrije teugel. En op die revolutionaire wijze groeien laten. Welke men een jonge Frankrijk noemt. Ik zie ze dagelijks in de printenwinkels. Waarom tot de ontslapende terug te keren. Ik kan wel zeggen. Met zijn eerwaarde. Mijn gehele ambitie voor het vak is in het graven gedaald. Want wat wil men tegenwoordig. Met achterstelling van al het gracieuze. Al het waarlijk schone der operatie. Wil men alleen gauw geholpen wezen. En zo zacht en ongevoelig. Als of men de baard weg wasten. Wie kan op zulke een wijze het vak eer aan doen. Wie zeggen waarachtig een disciple betonen. Van onze onvergetelijke blaaskrop. Als alles in 5 minuten. Moet afgelopen wezen. Maar weet jij mijn waarde van den aanzet. Wie het zijn die u en mij. En het gehele chirurgicale vak bederven. Niemand anders dan die infame Engelse natie. Die de bron is van al onze ongelukken. Sla de eerste courant de beste op. Die jij in handen krijgt. En jij zult er u van overtuigen. Overal zult jij de emblemata van ons vak. In slechte houtsnee op een misselijke wijze zien afgebeeld. Om er tot uwe interne indignatie. Bij te lezen dat er weder een nieuw soort. Van patent, razoers. Patent, stroppen. Patent, zepen is uitgevonden. Anlenlijk met het doel. Om de parlen, ik mag zeggen, voor de zwijnen te werpen. Ons moeilijk kunstvak tot een allemans goed te maken. En ons en onze kinderen te bestelen. Ik vraag maar, mijn waarde collega. Ik vraag maar wat betekent die ganse vrije instelling. Indien het iedereen niet alleen ongegradueerde. Maar zelfs ongepatenteerde. Voor oordoft is zichzelf een baard af te nemen. Zie daar een vraag. Welk het wel der moeite waard waren. Ter tweede kamer eens te presenteren. En ik ben nieuwsgierig. Hoe de heren er zich zouden uitreden.  Maar wat zou het baten van een aanzet? Wat zou het baten? Geloof mij. Indien ga je te Monacodam geloven kunt. Maar hier in de hoofdstad heb ik amondantelijk okazie om me van te overtuigen dat in derde der edelmogenden, ooschimmende voorvaderen, zich de hulp der facultijd ontzicht. Maar laten wij dit voor ons bij de Chaginand-kapitel laten varen. Mijn brief is er iets langer. En ik heb deze avond bepaald tot exercitie mijn erbij de zonen. Die al kan er voor het eerst wederkerig bij kaars lichte operatie doen zullen. Nog slechts een woord van de gezondheidstoestanden in deze hoofdstad. Er zijn hier nog altijd vele koortsen. En ik blijf ze met onze onvergetelijke patroon aan de Principium's, Nonsentium's van het water toeschrijven. In combinatie met de humeuren van de atmosfeer, maar geloof mij, dat het Kina zout er op den duur veel kwaten aandoet. Ik heb onlangs de eer gehad een patiënt te cureren die men met die miserabelen. Sulfatisch quinini totaliter in den grondhilp. Enkel en alleen door zijn eerwaarden aan te raden gewone tross aan zijnen te eten. Op een nuchtere maag. Voor ik den baard afnam, met die effecten de intermittent is hem verlaten hebben. En nu ga ik u ook verlaten. Vaarwel, Amisissimi, collega. Mijn hartelijke goede, Amiëvrouw de Churagijnse ook uit naam van de mijne. Amsterdam, 12 december 1800 zoveel. Uw geëffectioneerde collega, Joris Kastem, PS. Ik geloof dat jij wel zult doen den opgezette crocodeel die in urenwinkel misschien nog als van ouds aan den zolder hangt weg te nemen. Men begint in deze profane tijd met al zulke wetenschappelijke zaken te spotten. O Temporis, O Mora, einde van de barbier, opname door Marcel Koenders. De huurkoetsir, uit camera Obscura. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opnamen behoren tot het publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger ga naar LibriVox.org. Opname door Marloes Schoonheim. Camera Obscura door Hildebrandt. De huurkoetsir. De eerste schemering van de morgen ligt over de Academiestad. Hier en daar verspreidt het gloeiende pitje van nog een enkele reverberen een nodeloos licht. Alles slaapt nog op de Breesstraat. Alleen de kraaien zijn op en wandelen in grote getalen over de steenen en vliegen op de Ossokopperivé en op de koppen van de leeuwen die de leidse sleutels op de trappen van stadhuis bewaken.  Zicht verbaasende dat de schildwacht zo slaperig kijkt en waarom hij geen blinkende stevels meer draagt als tevoren. Uit Eerbied voor de rust der geleerde hoofden in dit Nederlands Atheen onthouden zij zich echt ervan nutteloos geschreeuw. Opeens jaagt het klappen van een zweepse op en doet een aanrollende kalesh met de wier ze de vlucht nemen naar torens en schoorstemmen. De kalesh houdt stil voor een smal, nog gesloten winkelhuis. Het is een goed rijtuig. Vele malen gebruikt en bepoefd bevonden. En op de bok zit in al de glooi van zijn pastuur met een hoed in blinkend voedraal op het hoofd een paar bakkebaarden opzij, ringen in de oren een geestig oog en een vrolijke mond en voorts bedolven in een jas van grijs laken met lange mantel, gerrit van stienen. Wegend zijn deels wezenlijke deels geveinste vermetelheid met de Edelorossen als Dolle Gerrit bekend. Hiep hie, roept de Dolle Gerrit. Alles blijft doodstil. Hij zet zich overruind voor de bok en klapt driemaal met de lange zweep dat de kraaien opvliegen als of het haar geld en carousel beginnen te rijden rondom de per van stadhuis. Nog eenmaal heeft hij zijn vervaarlijk Hiep hie aan. Het bovenraam opent zich met een zijdedoek om het hoofd. Studenten haten slaapmutsen en een jeun Frans om de kin kijkt er uit in een japon met schotse ruiten. Zo Dolle, dat ze opgepast vindt. Goeiemorgen meneer, antwoordde Dolle met een schuin en toegeknepen oog. Heb je zoalang ze te wachten? De heer met de jeun Frans slaat een oog op het span. Moet een zij het doen, Gerritje? Ja meneer, ze verlangen als harten. Ze zien er niet fluorescent uit, Gerrit. Moet ook niet meneer, maar het benne baser van binnen. Medunt, ze staan zo dromerig tegen elkaar aan te leunen. Ze bennen pas uit bed, moet meneer denken. En beste staanders zijn het ook nog niet. Maar lopers heb ik jou daar. Drie jonge mensen dagen op uit verschillende hoeken van de stad. En verenig een zicht luidt terug genoeg op de kamer van de student met de jeun Frans. En ogenblik daarna wordt ze ingestegen. Vicks doorjagerend, Gerrit, zegt meneer deze, de zweepetonende, in twee uren naar Haarlem, beveelt de heer die zijn mekkentors dichtknopende. Als ze het niet in zeven kwartier kennen, zegt Gerrit knipoogende, is er geen aardigheid aan.  Nooit stappen, zelfs in het zand, niet Gerritje, op meneer zes plaatsnemende. Ze zouden zich hebben dood te schamen, herneemt Gerrit. Klappen, dat het davert, jeugd de heer zo het portier dicht trekkende. En het antwoord is klats, klats, klats met de zweep. En de kraaien vliegen met een luidgeschil wederop. En het rijtuig rolt heen. En doet al de ruiten van de Breestraat af tot de Rheinspurgepoort toe, sidderen in de Sponningen. Men pleistert bij de geleerde man. Je hebt nog niet hard gereden, Gerrit. Kniebandjes losmaken, heren. Zegt de man, zijn jas uittrekkende. Daar de zonneschijn hen begint te hinderen. En zich vertonende in zijn blauwbuis met korte panden, geelvest en vulp en broek, waarvan de pijpen ongeleerd zijn. Met een menigte benenknopend prijken. De studenten, Gerrit en de paarden, nemen hun pandium. Alles is reeds weder in gereedheid. Wacht, hoopt zus. We moeten een grap hebben. Duin steekt de lantaarans op. Lantaarans bij klaar ligt de dag? Vraag Duin, bleekwoordende. Wis en zeker, hoopt Gerrit van de bok, knip oogende en met de grootste deftigheid. Je kan het niet weten. Een ongeluk zit in een klein hoekje. Hippie, haast je hem. Zo komt men te Haarlim met lichtende lantaarans. De rit heeft over de twee uren geduurd. De klokken schelen, zegt Gerrit. Men overtuigt hem van het tegendeel met een horloge. Dat heeft de hart gelopen om de paarden bij te houden. Nieuw geknip oog. En de langesweep gaat weer links en rechts. En de lucht davert van de slag en de paarden draven door de goede stad. Dat de kruidenieren er schande van spreken achter hun toonbank. De kruiden draven door de goede stad. En de schande van spreken achter hun toonbanken. De nieuwpoort uit. De straatweg op. Zandpoort om. Bloemendaal. Het zand. Stappen. Stap je nu toch, Gerritje? Gilt het viertaal. De voorste bij de Hansen-Zeneizer is los. En de achterste het in de spijkers van de voorste getrapt. Maar ondanks deze ongevallen zodra het hek van zomersorg genaakt klets, klats, klets gaat de zweep. Een kruis voorbij bij de bruglangs omgewend met een korte draai en pal voor de deur. Mooie dollen, roppen de heren uit één mond. En men spreekt af dat niemand zo goed kan rijden als de dollen. Deze oogts zijn zegenbralen in met herhaald geknip oog tegen de wachtende stalljongens. Een groot kwartier daarna.  De paarden zijn aan de ruif. En Gerrit krijgt met opgeslagen mouwen en op het midden aangevatten tang een kooltje uit de keukenhaard om zijn kortpijpje op te steken. Nou, kaartje, m'n kind heet het uit zijn mond, tot een zwaarlijvige niet heel mooie keukenmijd. Ik kom niet langer van je vandaan blijven. Ik zeg tegen de heren, we zullen de vierde reis voorzetten. M'n motte reis naar zomersorg. Ik wil weten of kaartje nog geen vrijheid. Dat kan je ook wat schelen, Gerrit, antwoordde beminnelijke. Je hebt een vrouw thuis. Een vrouw is de antwoord. En Gerrit neemt bij die herinnering zijn blinkende hoed eerbiedig af. M'n vrouw als 2k. En je moet het compliment van er hebben. Vraag het aan de heren. Ik zeg heren, help me onthouden dat ik kaartje de complimenten van m'n wijf breng. De heren zitten aan tafel. De eerste tijdperken zijn doorgelopen. Contequeren, rumor en kaza, etc. Het wordt een gejoeglag, een geschater, een instellen van toosten zonder end. De heer deze komt met glimmende oogjes de helft kleiner dan anders, en gaat achterlopen. Gerrit, heb je wel wijn? Wijnmeneer vraagt Gerrit met het onnooselste gezicht van de wereld, zich een glas bier inschenkende. Beide goden, ropt de heer deze. Gerrit heeft geen wijn. En, naar voren gelopen, komt hij met een gebefte fles terug. Als zij needelijke de keuken verlaten heeft, knippen oogt Gerrit buitengemeizeer over de wol tevreden. De heren rijden af. De een wil rijden. De ander wil achterop staan. De derde wil de zweep hebben. De vierde gilt dat hij Gerrit een tientje wil geven, als hij maakt dat ze omvallen. Ik heb geld genoeg meneer als sterf ik morgen, zegt Gerrit, en zit vast op de bok. En klapt met de zweep. En knipp oogt een antwoord met aardigheden. En rijdt geen stap harder, dan hij verkist. Het is laat in de nacht als Gerrit thuis komt. De stalknecht sluit de deur open en ligt hem met zijn lanthaar in het gezicht. Ze zijn een beetje warm, ik kreeg slapen op het laatste en ik had ze vanmorgen gespaard. Een goede foi, Gerrit, vraagt de stalknecht in zijn linnenjas de schurkende van kou, slaap en begerigheid. Van de man en pop drietje. Het is een schande Gerrit, zulke foi als jij altijd sleept.  Daar hij er een van, zegt Gerrit, maar laat me naar kooi kruipen, zodat ik me met iets meer heb te bemoeien. Einde van de huurkoetser. Het Noord-Brabantse meisje uit camera Obscura. Dit is een LibriVox opname. Alle LibriVox opname behooren tot het publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opgenomen door Karola Jansen. camera Obscura van Hildebrand het Noord-Brabantse meisje. Op een mooie augustus voormiddag de zjaars 1839 betraden twee jonge mensen de vermoeiende, maar schone zandweg tussen Ter Heide en Oosterhout. Ze waren ter eerst genoemde plaats uit de Diligence gestapt en zouden ter laatste genoemde het middagmaal houden. De zon scheen wel heerlijk op de velige akkers van Roggen en Boekwijk ter wederzijde van de weg, maar Thevis niet minder stoofend op hun stroohoede en ranzels. En daar het jong Eikenhout dat zij langs en de kleine dennebosjes die zij nu en dan doorgingen te laag en teiel waren om veel schaduw te geven, begon men toch gewaart te worden dat ook zelfs hun voetreis haar onageneemheden hebben kan. Die drommelse toren begon de jongsten stilstaande en de knop van zijn stok in de zijde zettende om een ogenblik uit te blazen. Die drommelse toren is nu rechts en dan links en we voorderen niet. Het is toch de goede weg, sprak de ouderen die het eerteken van de tiendaagse veldtocht droeg. Ik ken hem wel. Zie, daar ging de rechts van de toren is de molen daarmee een post bij hadden. Is de mooi plaatje vroeg de eerste wedervoortredende? Aller liefst ga je zult het zien. Koning Lodewijk noemde het een stad maar daar is het niet beter om. Er is een marktplein, een ruime kerk met gebeeldhoud autostuk, een bergcavaryl, voorts de ruïne en veel knappe nieuwe huizen. Maar het mooiste is Keetje. We gaan naar Keetje. Ga je zult zien hoe hartelijk zij ons ontvangt. Ik hoop, zij de ander twijfelachtig, dat zij de moeite van deze afmatende weg waard mag zijn want ik heb niet veel op met uw herbergderen. Ze zijn nog al aardig in liedjes en reisverhalen maar ik voor mij heb ze nooit anders bewonden dan grof, preuts en knorig. Mijn kan ze niet vriendelijk aanzien of zij denken dat jij ze bederven zult.  Mijn galanterietje zo gapen zij u aanzonderen te begrijpen of lachen zo dom tegen me heer dat hij eens vooral genoeg heeft. Je kent Keetje niet, viel de ander met gemaakte hoogteavondheid zijn vriend in de reden. Bij alle goden je kent Keetje niet. Ga je zij het niet waardig haar aangezicht te aanschouwen. Keetje, het fijnst, het netst besneden bekje van alle noordbrabentse meisjes die ik onder enige stand gezien heb. Keetje, de kleinste voetjes, de kleinste handjes met keltjes op iedere vinger, dan blanker gezicht je die grote blauwe ogen met die doordringende opslag, het geestere hupse vrolijke Keetje die zo lief praat en zo lief lacht en zo zoet zoent, vroegt de jongste, want als zij zo is als zij ze beschrijft, dan is zij licht, vriendlief en dan zeg ik, als in het oude stuk, een mooie meid zou in een herberg eerlijk zijn. Hernaamde anderen op de teatraalst mogelijke toon, dwing mij niet te midden deze welige natuur een moord te begaan. Nog één woord ten nadelen van Keetje, en ik maai u eerloos hoofd weg, als Ginse Maier de Rijpenaren. En daarop in de natuurlijke toonvallende ging hij voort. Ik zou niet graag willen biegen te vriend, hoe menigmaal ik in de tijd dat weer te oostenhoud lagen, haar om een zoen geplaagd, gesmeekt heb. Zo het mij driemaal gelukt is er en dan is er één bij van toen we weg trokken. De gehele compagnie was op haar verliefd. Het was Keetje voor en Keetje na, alle vrijden naar haar, alle droomden van haar. Iedereen wou met haar wandelen, met haar naar Raamstonkerijden, ja er waren er, geloof ik, die haar wilde trouwen. En zij merkte Karel aan. Zij was toelemonde en verhoorde ieders klachten. In het geheel niet, ze was het te verstandig toe, en dat niet alleen, maar ook te braaf. Gij moest haar naar de kerk hebben zien gaan met de brede zwarte falie, eerst hangende over de schouders, met vrij wat meer gratis dan weer meer bijvoorbeeld mijn nicht haar mantier draagt. En dan, bij het ingaan van de deur, over het hoofd dat haar liefde wootgezichtjes er effe uitstak, maar dat daar gelaten. Er was niemand die zich op enige gunst van haar te beroemen had. Er was niemand die haar lomp behandelde of boos maakte.  Zij bleef zo lief en vriendelijk tegen alle, dat alle dachten met haar op goede voeten zijn. Het was zot van zes of zeven mensen dezelfde confidenties te krijgen die op dezelfde niet tegeden berusten. Zij speelde de koket, zei Karel, net als dat hele duidelse dorp of stadje als het zo wezen moet, dat telkens weer achter de bomen kruipt. Zij speelde de koketman en had haar vingers vol ringen en haar kastvol presente van allerlei aard. Geen één, ik verzeker u dat zij niets aanham. Oh, zo je wist hoe zij over die dingen dacht. Ik was haar vertrouwde zo wat, zij sprak nogal als veel met mij. En gij viel in de termen van die gelukkige dat je zo even van spraakt, die meende dat voor hen alleen was waarin zij met zes, zeven andere deelde. Je zult niet overtuigd zijn voor je haar hebt gezien en horen spreken ellendige, sprak de ander, maar je had haar moeten vinden zoals ik de mooie ogen voldraanen na een onkiezen voorslag van van de krop die te veel gedronken had, hoe bitter had ze het op haar zenuwen. En was die van de krop een knapmanskerl, vroeg de onverbiddelijke reisgenoot. Dat had je juist niet over, ik voor mij noemde hem een monster, een keetje desgelijks, en waar hij wel meer die indruk op haar lief hartje maakte. Gij bijvoorbeeld niet waar. Nu ja, maar in een andere zin, ik was haar een vriend, maar onze vriend Everarts, die stond hoog bij haar aangeschreven. Het zou mij niet verwonderen, zo zij om dienst wil wel eens andere tranen of hede kom, zei Karel, het wordt al te aandoenlijk, en nu geen woord meer van keetje, totdat we haar zien. De twee vrienden kwamen te Oosterhout en zagen keetje. Zij traden de herberg binnen en vonden haar bij het venster bezig met enig nijwerk. De groter geplooide slippen van de Brabantse mutsen waar twee donkere platgestreken haarlokken eventjes uit keken, vielen over een donkerrood doekje met groene ruiten, dat haar schouders en boezem tot hoog in de afstak bij haar blankkinnetje. Zij zag op en haar groot blauw oog maakte zulke indruk op de jongsten daarbij zijn reizigers, dat hij ogenblikkelijk het getal haar er aan bidders vergroten.  Zou je dan eeuwig even mooi blijven kee, riep de oudste in bewondering uit, haar de hand toestekende, het is negen jaar geleden zeer dat we goede vrienden waren en je bent geheel dezelfde. Ik zei toch negen jaar ouder geworden meneer, zei keetje, vriendelijk lachende en een rij van de gelijkste tanden ontblotende die ooit tussen roze, rode lippen hebben uitgeschenen. Meneer, haar nam de ander, ken je me niet meer, denk aan de leidse jagers. Keetje rimpelde haar lief voorhoofd om zich te bedenken. Ik geloof, zeiden ze Aarselende, ik geloof meneer van der Krop einde van het Noord-Brabantse meisje, opname door Karola Jansen, Rotterdam www.karolajansen.nl De Limburgse voorman uit camera op Skura Dit is een LibriVox opname. Alle LibriVox opname behoort tot de publieke domain. Voor meer informatie of om je aan te mouden al vrijwilliger, ga naar LibriVox.org Camera op Skura van Hildebrand de Limburgse voorman. Goedemorgen heen zei Kristoffel Herrmans daar hij bezig was zijn grootpaard voor de huifkarten zetten die ons enige uren verder voeren moest. Goedemorgen heen In dit woord was voor ons in het teleurstelling. 