Annelies van Heijst over Fair Care
In samenwerking met het Braavans Dagblad organiseerde Tilburg University drie lezingen rond het thema niet meer beter worden. De laatste lezing werd gegeven door professor Annelies van Heist over verker en stoppen met behandelen is lastig. Maar wat is verker? Verker is zorg die eerlijk verdeeld is. Dus dat wil zeggen toegankelijk voor mensen die het nodig hebben. En vooral ook voor de mensen die het het hardste nodig hebben. Want dat zijn de kwetsbare mensen in onze samenleving en vaak niet degenen die nog goed voor zichzelf op kunnen komen. Dus het is een zorg die zo verdeeld is, ver eerlijk, dat je er niet om hoeft te knokken terwijl je het eigenlijk niet meer kunt. Als een heel belangrijk punt. Een tweede belangrijk punt is dat als je over verker praat dat je denkt mensen zou zich bewust moeten worden. Dat door meer te vragen, een grote berop te doen op medische behandelingen die neging bestaat. Dat je daarmee niet automatisch de kwaliteit van zorg verhoogt. Dus er moet een bewustwoording komen dat soms minder medische behandelingen aan de kwaliteit van leven kan bijdragen. Dat is ook een aspect, dus kosten verlagend. Maar je doet het niet met de reden om minder kosten, maar je doet het met de reden om de kwaliteit van zorg te verhogen. Nog een aspect van verker is dat je eigenlijk kijkt naar ons zorgsysteem als iets wat duurzaam moet zijn. Het moet je niet alleen vandaag draaien, maar het moet over 10 jaar ook nog draaien. Het moet voor de volgende generaties ook nog houdbaar zijn. Dus dat je kijkt naar hoe kunnen we het zo inrichten ver eerlijk voor iedereen dat het stand kan houden. En in dat verband heb ik het idee ontwikkeld dat je eigenlijk over zorg zou kunnen denken, over zorgconsumpties, net zo zou kunnen denken als over een ecologische voetafdruk. Dat kennen we allemaal wel. Van hoeveel beslag leg jij op de algemene middelen van het milieu, maar dan kun je ook op zorg van toepassing laten zijn. Hoeveel beslag leg jij op de zorgconsumptie? Hoeveel gebruik je op en kan het misschien ook iets minder voor jou? En ook een overweging van verantwoordelijkheid nemen voor het geheel. Een belangrijk aspect vind ik ook van verkeer dat je denkt aan degene die zorg leveren.  Mantelzorgers zijn vaak overbelast en ook professionals op het grondvlak worden vaak belast, overbelast. Verker is net het fair trade. Het is zorg die ook voor de werkers eerlijke manier tot stand gekomen is. Een laatste aspect, dat past eigenlijk een beetje in de hindagse discussie over de participatiesamenleving. Verker is volgens mij ook een vorm van zorg die de verantwoordelijkheden over de samenleving, de zorgverantwoordelijkheden, beter verspreidt. Nu liggen ze vooral bij de mantelzorgers en bij de professionals. Maar er zijn eigenlijk nog hele grote groepen in onze samenleving die best wel zorgzamer zou kunnen worden. Als ze daarvoor worden uitgenodigd of een appell krijgen, worden ingeschakeld. En ja, dat hoort dus ook een aspect wat ik erbij wil betrekken. Wat betekent het in de praktijk voor een patiënt, een mantelzorgers of een zorginstantie? Nou, het betekent, denk ik, ik leg eigenlijk vooral nu de nadruk op wat het voor de patiënt zelf betekent. Of de gezorgklient, hoe je het wil zeggen, de consument, zou je het ook kunnen noemen. Heel veel discussies over zorg gaan al wat andere moeten veranderen. De professionals, de zorgverzekeraars, de politiek, iedereen vindt het andere moeten veranderen. En verker heb ik eigenlijk gezegd, nee, begin nou eens bij degene die zorg afneemt, gebruikt. En laten we eens proberen om daarmee de boel aan het draaien te krijgen over van hoe sta ik daarin. Welk beslag doe ik op de algemene middelen, wat heb ik nodig, wat is goed voor mij, kan het misschien ook een tandje minder. Een heel mooi voorbeeld vond ik in een dagboek van een kankerpatiënte. Aaltje van Eune, ze heeft dat haar dagboek is republiceerd. Ze is inmiddels overleden en ze is schreef in 2009 dat één van de overwegingen die ze had, of ze wel of niet, nog allerlei behandelingen zou doen om haar kanker te onderdrukken was. Wat betekent mijn behandeling voor de druk die het geeft op het grote geheel? Ik vind dat een heel mooi bewijs, want mensen denken soms van ja, je bent idealistisch en zo denken patiënten niet. Maar er zijn wel degelijk patiënten die zo denken. Dus ik denk dat daar winst zit en vooral als het gaat om eind van het levenssituaties. Waarvan we weten dat de zorg daar ontzettend opstapelt en heel erg intensief wordt, heel kostbaar ook. 