Francesco Rosi
Francesco Rosi (Napels, 15 november 1922 – Rome, 10 januari 2015) was een Italiaans neorealistisch filmregisseur en scenarioschrijver. Hij stond bekend als een geëngageerd filmer.

Leven en werk

Eerste stappen in de filmwereld 
Hij begon als assistent van onder anderen Luchino Visconti en als scenarioschrijver. In 1952 nam hij de regie van de film Camicie Rosse over van Goffredo Allessandri nadat die door een auto-ongeluk uitgeschakeld was.

Maatschappijkritische filmregisseur 
Zijn doorbraak kwam in 1958 met La sfida, een film over corruptie. Ook in zijn latere films zoals Salvatore Giuliano, Le mani sulla città, Il caso Mattei, Tre fratelli, Cristo si è fermato a Eboli (naar de gelijknamige autobiografische roman van Carlo Levi) trok Rosi verder van leer tegen een aantal wantoestanden in de Italiaanse maatschappij. Die maatschappijkritiek was ook aanwezig in zijn meesterwerk Cadaveri eccellenti, de verfilming van de roman Il contesto van Leonardo Sciascia. Een en ander noopte hem ook om tijdelijk uit te wijken naar Spanje.

Literatuurverfilmingen 
Hoewel hij vaak filmde met onbekende acteurs en op niet-alledaagse locaties, maakte hij toch ook meer conventionele cinema zoals bewerkingen van Georges Bizet (Carmen met Plácido Domingo) en Gabriel Garcia Marquez (Cronaca di una morte annunciata met Ornella Muti). Later volgde nog de thriller Dimenticare Palermo die een roman van Edmonde Charles-Roux als inspiratiebron had. Ten slotte verfilmde Rosi nog het historisch drama La tregua (gebaseerd op het gelijknamige autobiografische werk van Primo Levi) waarin de terugkeer uit Auschwitz van een aantal overlevenden van de Holocaust verteld wordt. John Turturro gaf gestalte aan de schrijver.

Enkele prijzen en huldiging 
Le mani sulla città won een Gouden Leeuw in 1963. Il caso Mattei kreeg in 1972 een Gouden Palm op het Filmfestival van Cannes. Op het Filmfestival van Berlijn in 2008 werd Rosi gehuldigd met de Gouden Erebeer en de vertoning van enkele van zijn films, met als hoogtepunt Salvatore Giuliano, die in 1962 de Zilveren Beer voor Beste Regisseur had gewonnen.

Rosi overleed in 2015 op 92-jarige leeftijd.

Filmografie

Regieassistent
 1948: La terra trema (Luchino Visconti)
 1950: Domenica d'agosto (Luciano Emmer)
 1951: Bellissima (Luchino Visconti)
 1953: I vinti (Michelangelo Antonioni)
 1954: Senso (Luchino Visconti)

Regisseur
 1952: Camicie rosse  (regie samen met Goffredo Alessandrini)
 1956: Kean - Genio e sregolatezza (regie samen met Vittorio Gassman)
 1958: La sfida 
 1959: I magliari 
 1962: Salvatore Giuliano 
 1963: Le mani sulla città 
 1964: Il momento della verità 
 1967: C'era una volta... 
 1970: Uomini contro 
 1972: Il caso Mattei 
 1973: Lucky Luciano 
 1976: Cadaveri eccellenti 
 1979: Cristo si è fermato a Eboli 
 1981: Tre fratelli 
 1984: Carmen 
 1987: Cronaca di una morte annunciata 
 1989: 12 registi per 12 città (documentaire)
 1990: Dimenticare Palermo 
 1992: Diario napoletano (documentaire)
 1997: La tregua

(Co)scenarist
 1951: Bellissima (Luchino Visconti)
 1952: Processo alla città (Luigi Zampa)
 1955: Racconti romani (Gianni Franciolini)
 1956: Il bigamo (Luciano Emmer)

Prijzen 
 1962: Salvatore Giuliano: Zilveren Beer voor Beste Regisseur op het Filmfestival van Berlijn
 1963: Salvatore Giuliano: Nastro d'argento voor de Beste regisseur
 1963: Le mani sulla città: Gouden Leeuw op het Filmfestival van Venetië
 1965: Il momento della verità: de Premi David di Donatello voor de Beste regisseur
 1972: Il caso Mattei: Gouden Palm op het Filmfestival van Cannes
 1976: Cadaveri eccellenti: de Premi David di Donatello voor de Beste regisseur en voor Beste Film
 1979: Cristo si è fermato a Eboli: de Premi David di Donatello voor de Beste regisseur  en voor Beste Film
 1979: Cristo si è fermato a Eboli: Gouden Prijs op het Internationaal filmfestival van Moskou
 1981: Tre fratelli: de Premi David di Donatello voor de Beste regisseur en voor Beste scenarioschrijver
 1981: Tre fratelli: Nastro d'argento voor de Beste regisseur
 1985: Carmen: de Premi David di Donatello voor de Beste regisseur en voor Beste Film
 1997: La tregua: de Premi David di Donatello voor de Beste regisseur en voor Beste Film
 2008: Gouden Erebeer op het Filmfestival van Berlijn
 2010: Gouden Luipaard voor zijn gehele carrière op het Internationaal Filmfestival van Locarno
 2012: Gouden Leeuw voor zijn gehele carrière op het Filmfestival van Venetië

Nominatie 
 1982: Tre fratelli: Oscar

Film over Francesco Rosi 
 Il cineasta e il labirinto, filmdocumentaire (Roberto Andò, 2002)

Bibliografie
 Michel Ciment: Le dossier Rosi (1976), vertaald door L. Codelli, Il Castoro, Milano / Museo Nazionale del Cinema, Torino, 2008.
 Carlo Testa: Poet of Civic Courage- The Films of Francesco Rosi, Westport, Conn. : Greenwood Press, 1996.
 La sfida della verità. Il cinema di Francesco Rosi, bewerkt door A. Tassone, G. Rizza, C. Tognolotti, Aida Edizioni, Firenze 2005.
 Enrico Costa:  Con Francesco Rosi a Lezione di Urbanistica, Città del Sole Edizioni, Reggio Calabria 2012.

Externe link 
 

Rosi
Rosi