Antoon Coolen (1897-1961)
Antonius Franciscus (Antoon) Coolen (Wijlre, 17 april 1897 – Waalre, 9 november 1961) was een Nederlandse romanschrijver. Zijn vaak op het Oost-Brabantse platteland spelende boeken worden meestal tot de streekromans gerekend.

Brabant 
Coolen werd geboren in het Zuid-Limburgse Wijlre als zoon van een bierbrouwer. Zijn ouders waren allebei uit het Noord-Brabantse Peelland afkomstig en waren in 1892 in Deurne gehuwd. Coolen was de derde in een gezin met acht kinderen. Toen hij nog een baby was, verhuisde het gezin naar Zevenbergen. Vanaf 1903 woonde het gezin in Deurne, waar Coolens ouders een winkel begonnen in de huidige Kerkstraat, destijds nog een onderdeel van het Haageind. Coolen maakte daar kennis met buurman Hendrik Ouwerling, en mocht menigmaal kennisnemen van diens privé-bibliotheek. Ouwerling wordt dan ook als inspirator van Coolen genoemd. Het huis De Romein waar Ouwerling vanaf 1913 woonde werd na Ouwerlings dood (1932) een zestal jaren door Coolen bewoond. Later woonde Coolen in Waalre, waar hij in 1937 door architect H.W. Valk het huis De Kempen liet bouwen. In dit dorp maakte Coolen zich sterk voor behoud en restauratie van de oude dorpskerk.

Coolen werd bekend met boeken als Dorp aan de rivier (geïnspireerd door het leven van Hendrik Wiegersma en diens vader), Herberg in 't Misverstand en de op waarheid gebaseerde roman De Goede Moordenaar, waarin Coolen de moord op Pietje Munsters in 1910 op een verhalende manier bracht.

Anders dan het werk van de meeste streekromanschrijvers, werd dat van Antoon Coolen door literatuurcritici veelal positief ontvangen. Hij past daarmee meer in de traditie van Streuvels, het impressionisme. De vraag of Coolen wel terecht tot de streekromanschrijvers wordt gerekend, komt herhaaldelijk terug in literatuurkringen.

Gezin 
Coolen was getrouwd met Gerda de Jong (1901-1964) en had vier zonen: Stijn (1931-1983), Guido (1932-2017), Felix (1933-2021) en Peter Hendricus (1937-1947). Zijn drie oudste zonen werden respectievelijk naar voorbeelden van Coolen genoemd: Stijn Streuvels, Guido Gezelle en Felix Timmermans. De vierde zoon werd genoemd naar Hendrik Wiegersma en diens vrouw Petronella (Nel). Wiegersma en Coolen waren goed bevriend.

Begin oktober 1961 viel Coolen door onopgehelderde oorzaak uit een rijdende trein. Dit gaf aanleiding tot moordgeruchten. Coolen lag uren bewusteloos langs de rails en wist ten slotte een boerderij te bereiken. Coolen overleed een maand later op 64-jarige leeftijd aan de gevolgen van deze valpartij en werd begraven bij de Oude Sint-Willibrorduskerk te Waalre.

Verfilmd 
Dorp aan de rivier werd in 1958 door Fons Rademakers verfilmd (zie Dorp aan de rivier). De in 1990 uitgezonden televisieserie De Brug is op Coolens werk geïnspireerd.

Prijzen

 1930 · C.W. van der Hoogtprijs voor Het donkere licht
 1947 · Novelleprijsvraag CPNB voor De ontmoeting
 1954 · Brand-van Gent Prijs voor De vrouw met de zes slapers
 1954 · Provinciale prijs voor schone kunsten voor De vrouw met de zes slapers en zijn bijdrage aan Het nieuwe Brabant
 1958 · Cultuurprijs van de gemeente Eindhoven voor De grote voltige
 1961 · Literatuurprijs van de gemeente Hilvarenbeek voor Stad aan de Maas

Bibliografie
 1914 · Opinies
 1921 · Lentebloesem, roman
 1926 · Peerke, dat manneke
 1926 · De rauwe grond
 1927 · Hun grond verwaait
 1927 · Jantje den schoenlapper en zijn Weensch kiendje
 1928 · Kinderen van ons volk, roman
 1929 · Het donkere licht
 1930 · Peelwerkers
 1931 · De goede moordenaar
 1932 · De schoone voleinding, roman
 1933 · Kinderen van ons volk. Spel van het land, toneelspel in vijf bedrijven naar de romans Kinderen van ons volk en De schoone voleinding, in samenwerking met Kees Spierings en Cor Hermus
 1933 · De man met het Jan Klaassenspel
 1934 · Zegen der goedheid. Legendenboek
 1934 · De vier jaargetijden, toneelspel in vijf bedrijven
 1934 · Dorp aan de rivier
 1934 · Stijntje
 1935 · Zoo zie je me, zoo zie je niet, in: De Gemeenschap
 1935 · Peerke, den haas, herschreven versie van Peerke, dat manneke
 1935 · Kerstvertellingen. Een vijftal sagen
 1935 · De vreemdeling, toneelspel in vier bedrijven
 1936 · Het gouden gymnasium. Herinneringen van oud-leerlingen aan het gymnasium Sint Norbertus te Heeswijk, samengesteld en ingeleid door Antoon Coolen
 1936 · De drie gebroeders
 1936 · De weg terug, een kerstverhaal
 1937 · Kerstmis in de Kempen
 1938 · Zwerftochten door ons land, met P.H. Ritter jr.
 1938 · De Oost-Brabanders, in: De Nederlandse Volkskarakters
 1938 · Herberg in 't Misverstand
 1938 · Hendrik Conscience, de verteller van zijn volk, in: De Gemeenschap
 1939 · Vertellen (Hans Christiaan Andersen) , in: De Gemeenschap
 1939 · Onder het Diksmuider Kruis, in: De Gemeenschap
 1939 · Franz Herwig, in: De Gemeenschap
 1939 · Streuvels en Dickens, in: De Gemeenschap
 1939 · Uit het kleine rijk
 1940 · De klokkengieter, toneelspel in drie bedrijven
 1940 · H.C. Andersen, Sprookjes, vertellingen en reisverhalen, verzameld en ingeleid door Anton Coolen
 1941 · Sprookjes uit alle landen
 1942 · Van de koe, die aan St. Antonius verkocht werd, en De boer en zijn kerkplavei
 1944 · Kerstmis in de Pannenschop
 1945 · Bevrijd Vaderland
 1947 · De ontmoeting, novelle, boekenweekgeschenk
 1948 · Van en over en rond de honderdjarige, M.F. van Piere 100 jaar boeken
 1948 · Tsjechische suite
 1949 · Onder de canadassen
 1950 · Land en Volk van Brabant, bijdragen van Brabantse schrijvers, dichters en geleerden, verzameld en ingeleid door Anton Coolen
 1950 · Spel van Sint Geerten Minne, openluchtspel in drie bedrijven
 1951 · Waalres oud Willibrorduskerkje: herdenkingskapel van Brabants gesneuvelden
 1951 · Groei van de stad, Groot Eindhoven onder zijn eersten burgemeester
 1952 . Triptiek van Kerstmis, Sage en sproken
 1952 · Het meisje in den toren, sprookjesspel in drie bedrijven
 1952 · De zeven rozen, sprookjesspel in drie bedrijven
 1953 · De glimlach van het Gooi, redevoering
 1953 · In Holland staat een huis, spel van het gezin
 1953 · De vrouw met de zes slapers
 1954 · Sint Cunera van Rhenen, toneelspel
 1954 · Genoveva van Brabant, toneelspel in vier bedrijven
 1955 · Van de breischei tot 75 gauge, het verhaal van een kousenfabriek, 1830-1955
 1955 · Omnibus. Dorp aan de rivier, De drie gebroeders, Herberg In 't Misverstand
 1957 · De grote voltige
 1957 · Wegen door het land
 1957 · De gouden webben, twee kerstverhalen
 1958 · Mars en Venus, comedie in drie bedrijven
 1958 · Sawitri, Oosters spel van de liefde en de dood, toneelspel in drie bedrijven
 1960 · Stad aan de Maas
 1962 . Nieuwe Sprookjes uit alle landen, uitgeverij Kruseman, Den Haag

Biografie 
  Antoon Coolen 1897-1961. Biografie van een schrijver. Cees Slegers, 2001. Tilburg: Stichting Zuidelijk Historisch Contact Tilburg.

Noot

Externe links 
 
 Biografisch Woordenboek van Nederland, biografie
Biografie op Brabantserfgoed.nl

Nederlands streekromanschrijver
20e-eeuws schrijver
Guido Gezelle