Arthur C. Clarke
Sir Arthur Charles Clarke (Minehead, 16 december 1917 – Colombo, 19 maart 2008) was een invloedrijk Brits sciencefictionschrijver, uitvinder en futuroloog. Hij behoorde tot de Grote Drie van de SF in de 20ste eeuw, samen met Robert Heinlein en Isaac Asimov. Verder was hij lid van de Royal Astronomical Society, oud-voorzitter van de British Interplanetary Society en lid van de Academy of Astronautics.

Biografie

Jonge jaren en opleiding 
Clarke werd geboren in Minehead maar groeide op op een boerderij in het naburige Bishops Lydeard. Hij had een jongere broer, Fred Clarke, die tegenwoordig onder andere de beheerder is van Arthurs uitgebreide archief. Als kind was Clarke al gefascineerd door de sterrenhemel en op het Engelse platteland kon hij daar ook volop van genieten. Tevens verslond hij sciencefiction verhalen, veelal meegebracht als pulptijdschriften uit de Verenigde Staten door Britse zeelui. Clarke gaf als reden van zijn fascinatie voor sciencefiction het lezen van drie verhalen: de november 1928 uitgave van Amazing Stories; Last and First Men van Olaf Stapledon in 1930; en The Conquest of Space door David Lasser in 1931. Na zijn middelbare school, waar hij uitblonk in de exacte vakken, kon hij door geldgebrek niet verder studeren. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kreeg hij wel de kans om zijn technische vaardigheden te tonen. Hij ging bij de technische dienst van de RAF in dienst als radarspecialist en werkte prominent mee aan de verbetering hiervan. Mede hierdoor zou de Royal Air Force de slag om Engeland winnen. Hij zwaaide af als Flight Lieutenant, een graad hoger dan gevechtspiloot. Hierdoor kreeg Clarke na de oorlog wel de gelegenheid om te studeren. Hij slaagde met vlag en wimpel aan het King's College London in elementaire en toegepaste wiskunde en in natuurkunde.

Visionair en sportduiker 

In 1945 bedacht Clarke het principe van de geostationaire communicatiesatelliet. Hij ontving hiervoor verschillende eerbewijzen, waaronder de 'Marconi International Fellowship Award'. De geostationaire baan is ook bekend als de Clarke Orbit. 

Een ander denkbeeld van hem is de ruimtelift, een kabel tussen de aarde en een geostationaire baan, waarlangs een 'lift' mensen en materiaal relatief goedkoop naar de ruimte en terug kan transporteren. Er zijn steeds meer ingenieurs en onderzoekers die menen dat dit in de relatief nabije toekomst inderdaad een haalbaar concept is.

In 1974 deed hij in een ABC-interview, staande voor een grote mainframe-computer de voorspelling dat computers ooit mensen in staat zouden stellen om thuis te werken en toegang te krijgen tot hun bankgegevens.

Clarke was eveneens een fanatiek sportduiker en vanaf 1956 verhuisde hij naar het toenmalige Ceylon (nu Sri Lanka), waar hij het hele jaar zijn hobby kon beoefenen. Naast zijn Britse nationaliteit werd hij later ook genaturaliseerd tot Sri Lankaan.

SF-schrijver en wetenschapspopularisator 
Clarke is het meest bekend als sciencefictionschrijver. Vanaf de jaren veertig schreef hij vele lange en korte sf-verhalen met meestal als thema de verkenning en exploratie door de mens van de ruimte, zoals Clarke zich dat voor de directe toekomst voorstelde, en hoe dit zou verlopen: aanvankelijk het zonnestelsel en daarna de sterren. Ook de evolutie van de mens en het mogelijke verdere verloop daarvan en de plaats van de mens in de kosmos was een populair onderwerp voor Clarke. Arthur C. Clarkes bekendste boek is waarschijnlijk 2001: A Space Odyssey, gebaseerd op het filmscenario dat hij samen met Stanley Kubrick schreef voor diens gelijknamige film, dat op zijn beurt weer was gebaseerd op Clarkes korte verhaal The Sentinel uit 1948. De film uit 1968 was baanbrekend en wordt beschouwd als een mijlpaal in de filmgeschiedenis. Clarke werd, samen met Kubrick, zelfs genomineerd voor een Oscar. De auteur schreef nog een aantal vervolgen op 2001, waarvan het eerste, 2010, eveneens verfilmd is.

Daarnaast deed Clarke op de Amerikaanse televisie, samen met Walter Cronkite, verslag van de Apollo-maanexpedities. Ook werd hij dikwijls uitgenodigd om voor radio en tv commentaar en toelichting te geven bij nieuwe wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen.

Naast zijn sf-verhalen was Clarke ook bekend door verschillende populairwetenschappelijke boeken die hij schreef, voornamelijk over ruimtevaart en de toekomst. Ook schreef hij dikwijls een voorwoord voor populair wetenschappelijke boeken van andere schrijvers. Zelf vervaardigde hij in de jaren 80 een populaire tv-serie, Arthur C. Clarkes wonderlijke wereld, waarin hij claims onderzocht van veelal pseudowetenschappelijke schrijvers over het paranormale, Atlantis en dergelijke.

Sir Arthur Clarke werd in 2000 door de Britse koningin geridderd voor zijn verdiensten. Hij overleed in 2008 op negentigjarige leeftijd in een ziekenhuis in zijn woonplaats Colombo op Sri Lanka.

Persoonlijk

Gezondheid 
Clarke had in 1962 polio opgelopen, maar scheen uiteindelijk hiervan goed hersteld te zijn. In de jaren 80 kreeg hij echter verschillende uitvalverschijnselen en in 1988 werd bij hem het postpoliosyndroom vastgesteld. Sindsdien moest Clarke vaak gebruik maken van een rolstoel, werd hij ernstig belemmerd in zijn dagelijkse bezigheden en werd reizen steeds belastender voor hem.

Familieleven 
Clarke trouwde in 1953 met Marilyn Mayfield, een 22-jarige, gescheiden Amerikaanse die een zoon uit een eerder huwelijk had. Al na zes maanden scheidden ze van tafel en bed, hoewel het huwelijk pas in 1964 officieel ontbonden werd. "The marriage was incompatible from the beginning", zei Clarke. Volgens geruchten was Arthur Clarke homoseksueel. Desgevraagd naar zijn seksuele voorkeur gaf Clarke dit zelf ook, min of meer, toe, maar hij heeft dat nooit officieel bevestigd. Voornamelijk omdat hij dit geen erg belangrijk punt vond: zijn prioriteiten lagen veel meer bij zijn werk als sf-schrijver en wetenschapspopularisator. In zijn biografie over Stanley Kubrick vermeldde John Baxter Clarke's homoseksualiteit als een van de redenen dat hij naar Sri Lanka (toen nog  Ceylon) verhuisde, omdat daar meer tolerantie was voor homoseksualiteit, dan in het Engeland van de jaren 50. Michael Moorcock, eveneens een bekend SF-schrijver, schreef over Clarke: "Everyone knew he was gay. In the 1950s I'd go out drinking with his boyfriend. We met his proteges, western and eastern, and their families: people who had only the most generous praise for his kindness. Self-absorbed he might be, and a teetotaller, but an impeccable gent through and through"

Religie 
Hoewel Clarke dikwijls religieus-filosofische en spirituele thema's (zoals de oorsprong van het heelal, het ontstaan en de aard van intelligentie en het ontstaan van het leven en waar dit uiteindelijk op uit kan lopen in de verre toekomst) in zijn verhalen verwerkte, moest hij niet veel hebben van de (georganiseerde) godsdiensten en religies van de mens. Het beste zou zijn, althans volgens Clarke, om daarvan zo snel mogelijk af te komen: "Most malevolent and persistent of all mind viruses. We should get rid of it as quick as we can". Desgevraagd door de media, betitelde hij zichzelf meestal als een atheïst, maar soms ook als een  'logisch positivist'. In zijn vroege jaren, maar op latere leeftijd was hij steeds sceptischer hierover, had Clarke belangstelling voor psychische fenomenen die bv. de parapsychologie onderzoekt en in zijn roman "Childhoods End" (1953) verwerkte hij zaken zoals telekinese, buitenzintuiglijke waarneming en het opgaan van de mens in een soort goddelijke intelligentie ("overmind"). Hij had waardering voor het boeddhisme, dat volgens Clarke in de kern een 'godloze religie' is, maar betreurde het wel dat ook het boeddhisme in de loop der tijden 'overwoekerd is door bijgeloof en allerlei andere onzin'. Voor zijn begrafenis had Clarke de uitdrukkelijke wens dat er geen enkel godsdienstig ritueel vertoond zou worden: "Absolutely no religious rites of any kind, relating to any religious faith, should be associated with my funeral."

Bibliografie 
 1950 - Interplanetary Flight
 1950 - Silence Please (Ook verschenen met de titel: Silence Please!) (in het Nederlands verschenen als Stilte a.u.b.) (kort verhaal) (later verschenen in Tales from the White Hart)
 1951 - Prelude to Space 1951 - The Sands of Mars (in het Nederlands verschenen als Het rode zand van Mars)
 1951 - The exploration of Space (in het Nederlands verschenen als Expedities naar de planeten)
 1952 - Islands in the Sky 1953 - Against the Fall of Night 1953 - Childhood's End (in het Nederlands verschenen als Het einde van het Begin)
 1953 - Expedition to Earth 1955 - Earthlight 1956 - Reach for Tomorrow (korte verhalen)
 1956 - The City and the Stars 1957 - Tales from the White Hart (korte verhalen)
 1957 - The Deep Range 1958 - The Other Side of the Sky 1959 - Across the Sea of Stars (korte verhalen)
 1961 - A Fall of Moondust (in het Nederlands verschenen als Scheepsramp op de maan)
 1962 - "Profiles of the Future"
 1962 - From the Ocean, From the Stars 1962 - Tales of Ten Worlds 1963 - Dolphin Island 1963 - Glide Path 1965 - An Arthur C. Clarke Omnibus 1965 - Prelude to Mars (korte verhalen)
 1967 - The Nine Billion Names of God (korte verhalen)
 1968 - 2001: A Space Odyssey 1968 - An Arthur C. Clarke Second Omnibus (korte verhalen)
 1968 - The Lion of Comarre & Against the Fall of Night (korte verhalen)
 1972 - Of Time and Stars 1972 - The Wind from the Sun 1973 - Rendezvous with Rama 1975 - Imperial Earth 1978 - Four Great SF Novels 1979 - The Fountains of Paradise 1982 - 2010: Odyssey Two 1983 - The Sentinel (korte verhalen)
 1984 - Ascent to Orbit (wetenschappelijke autobiografie)
 1986 - The Songs of Distant Earth 1988 - 2061: Odyssey Three 1988 - A Meeting With Medusa 1988 - Cradle (met Gentry Lee)
 1989 - Rama II (met Gentry Lee)
 1990 - Beyond the Fall of Night (met Gregory Benford)
 1990 - Tales From Planet Earth 1990 - The Ghost from the Grand Banks 1991 - More Than One Universe 1991 - The Garden of Rama (met Gentry Lee)
 1993 - Rama Revealed (met Gentry Lee)
 1993 - The Hammer of God 1996 - Richter 10 (met Mike McQuay)
 1997 - 3001: The Final Odyssey 1999 - The Trigger (met Michael P. Kube-McDowell)
 2000 - The Light of Other Days (met Stephen Baxter)
 2000 - The Collected Stories of Arthur C. Clarke (korte verhalen)
 2001 - The Fountains of Paradise 2004 - Time's Eye (met Stephen Baxter)
 2005 - Sunstorm (met Stephen Baxter)
 2007 - Firstborn (met Stephen Baxter)

 Belangrijkste SF-prijzen 
 Hugo Award
 The Star (1956) - short story
 Rendezvous with Rama (1974) - novel
 The Fountains of Paradise (1980) - novel
 The Nine Billion Names of God (2004) - short story (Retro Hugo met terugwerkende kracht)
 Nebula Award
 A Meeting with Medusa (1973) - novella
 Rendezvous with Rama (1974) - novel
 The Fountains of Paradise (1980) - novel
 Campbell Memorial Award
 Rendezvous with Rama (1974) - novel
 British SF Award
 Rendezvous with Rama (1974) - novel
 Locus Award
 Rendezvous with Rama'' (1974) - SF novel
 Nebula Grand Master Award (1986)

Externe links 
  Sir Arthur C. Clarke links en archief (gearchiveerd op archive.org)
  Interview met A.C. Clarke in Free Inquiry magazine