Joseph Kosma
Joseph Kosma (eigenlijk: József Kozma) (Boedapest, 22 oktober 1905 - La Roche-Guyon, 7 augustus 1969) was een Frans-Hongaarse (film)componist en dirigent.

Levensloop 
Joseph Kosma werd geboren uit Joodse ouders in Boedapest. Zijn ouders waren leraren in schrijfmachineschrijven en stenografie. Joseph begon op vijfjarige leeftijd met pianospelen en kreeg later muziekles. Na zijn opleiding op het Franz-Josef gymnasium te hebben voltooid studeerde hij aan de Franz Liszt Muziekacademie in Boedapest bij onder anderen Siklos Albert en Leo Weiner en behaalde zijn diploma's in compositie en orkestdirectie. Tussen 1926 en 1928 werkte hij als correpetitor en tweede dirigent aan de Hongaarse Opera in Boedapest. Hij verwierf een beurs om verder te studeren aan de Deutsche Staatsoper. In Berlijn gekomen sloot hij zich aan bij het toneelgezelschap van Bertolt Brecht en raakte bevriend met de componisten Hanns Eisler en Kurt Weill, die hem ook beïnvloedden. In de Duitse hoofdstad ontmoette hij toen ook Lilli Apel, met wie hij later zou trouwen.

Kosma en zijn vrouw verhuisden in 1933 naar Parijs. Daar raakte Kosma bevriend met Jacques Prévert, die hem op zijn beurt introduceerde bij andere kunstenaars, schrijvers en regisseurs waaronder Jean Renoir en Marcel Carné. Gedurende de Duitse bezetting van Frankrijk in de Tweede Wereldoorlog dook Kosma onder en kon hij niet onder zijn eigen naam werken. Desondanks slaagde Prévert erin Kosma muziek te laten maken voor enkele films, waarbij andere componisten zijn werk met hun naam ondertekenden. Tot deze films behoren Les Visiteurs du soir (1942) en Les Enfants du paradis (1945).

Tot zijn belangrijkste werk wordt ook de filmmuziek van La Grande Illusion (1937) en La Règle du jeu (1939) gerekend. De beroemde dichtbundel van Jacques Prévert, Paroles, werd door Kosma op muziek gezet. Kosma is het meest bekend geworden als componist van het chanson Les feuilles mortes, in het Engels "Autumn Leaves”, oorspronkelijk geschreven voor de opera Le Rendez-vous die verfilmd werd onder de titel Les Portes de la nuit (1946).

In 1949 werd hij in Frankrijk genaturaliseerd. In 1956 ontving hij een Grand Prix du Disque voor zijn chanson Inventaire.

Kosma overleed op 63-jarige leeftijd in La Roche-Guyon op 7 augustus 1969 en ligt begraven op het cimetière de Montmartre in Parijs.

Composities

Werken voor orkest 
 1934:- Tous les jours - reportage musicale, suite voor klein orkest, op. 11
 1946:- Baptiste, suite voor orkest uit het ballet
 1947:- Les portes de la nuit, symfonische suite voor orkest uit de gelijknamige film
 Burlesque pièce concertante, voor dwarsfluit, fagot en orkest
 Concert, voor piano en orkest
 Concertino, voor klarinet en orkest
 Depart
 Plainte
 Evasion
 Fantaisie concertante
 Suite de danses d'après le ballet "Le proscrit", voor orkest

Werken voor harmonieorkest 
 Baptiste, fantasie en diabolische dans - bewerkt door Floyd E. Werle
 Les feuilles mortes, voor zangstem (of solo instrument) en harmonieorkest - bewerkt door John Glenesk Mortimer

Muziektheater

Opera's

Operettes

Balletten

Toneelmuziek 
 1929:- Jeu de cirque : piece pour enfants, op. 10 - tekst: Adolphe Hauert
 1952:- Jésus la caille, in 5 taferelen, - tekst: Francis Carco - première: 4 maart 1952, Parijs, Théatre Gramont

Oratorium 
 1958 Les canuts, ook bekend als La Weber de Lyon 1831, scenisch oratorium voor spreker, solisten, gemengd koor en orkest - tekst: Jacques Gaucheron - première: 19 juni 1959, Berlijn, Staatsoper Unter den Linden
 1947 Les ponts de Paris "encore une fois sur le fleuve", oratorium voor solisten, gemengd koor en orkest - tekst: Jacques Prévert
 1961 A l'assaut du ciel - Hommage à la Commune de Paris 18 mars au 28 mai 1871, oratorium - tekst: Henri Bassis

Vocale muziek

Cantates 
 Ballade de celui qui chanta dans les Supplices, Cantate voor solisten, gemengd koor en orkest - tekst: Louis Aragon

Werken voor koor 
 1945:- Les feuilles mortes, voor gemengd koor - tekst: Jacques Prévert
 1949:- Un... deux... trois... Ronde enfantine, voor gemengd koor a capella - tekst: Henri Bassis
 1949:- Traquenard, voor gemengd koor a capella - tekst: Madeleine Riffaud
 1950:- Les Femmes, voor gemengd koor a capella - tekst: Madeleine Riffaud
 1964:- Parade des coqueleux, voor solisten en gemengd koor - tekst: Henri Bassis
 Si nous mourons, voor gemengd koor - tekst: Ethel Rosenberg

Liederen 
 1937:- L'enfance, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 1945:- Les feuilles mortes, voor zangstem en ensemble/orkest - tekst: Jacques Prévert
 1946:- Deux escargots s'en vont à l'enterrement, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 1946:- Les enfants qui s'aiment, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 1947:- Barbara, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 1947:- Le Temps d'y croire, voor zangstem en piano - tekst: Michel Vaucaire
 1949:- La Fourmi, 3 liederen voor zangstem en piano - tekst: Robert Desnos
 1949:- Rue des Blancs-Manteaux, voor zangstem en piano - tekst: Jean-Paul Sartre
 1949:- Si tu t'imagines, voor zangstem en piano - tekst: Raymond Queneau
 1951:- Les Enfants de la commune, voor zangstem en piano - tekst: Henri Bassis
 1952:- Le Bonheur n'aime pas la nuit, wals voor zangstem en piano - tekst: Max Lanjean
 1953:- Le chanson du geôlier, voor zangstem en piano - tekst: Stéphane Chapelier
 1954:- Attente, voor zangstem en piano - tekst: Jean Anouilh
 1954:- Oncle Bill, voor zangstem en piano - tekst: Hubert Ithier
 1954:- Air poétique, voor zangstem en piano - tekst: Raymond Queneau
 1955:- Bonjour Paris, voor zangstem en piano - tekst: Francis Carco
 1955:- Le Ciel de chez moi, voor zangstem en piano - tekst: René Barjavel
 1958:- Un certain Monsieur Jo, voor zangstem en piano - tekst: René Jolivet
 1967:- La ménagerie de Tristan, voor zangstem en piano - tekst: Robert Desnos
 Grenouille aux souliers percés
 Le chat qui ne ressemble a rien
 L'oiseau du colorado
 Le poisson sans souci
 L'araignée a moustaches
 1967:- Le parterre d'Hyacinthe, voor zangstem en piano - tekst: Robert Desnos
 L'arbre qui boit du vin
 La dame pavot nouvelle épousée
 La rose a voix de soprano
 A la belle étoile, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 Berceuse paternelle, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 Celui qui part pour la guerre, voor zangstem en piano - tekst: Guillevic
 Chanson dans le sang, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 Chanson du mois de mai, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 Chanson pour les enfants l'hiver, voor zangstem en orkest - tekst: Stéphane Chapelier
 Chanson de l'oiseleur, voor zangstem en orkest - tekst: Stéphane Chapelier
 Chants du ghetto
 Dans ma maison, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 Danse des automates
 Déjeuner du matin, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 En sortant de l'école, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 Et puis après, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 Familiale, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 Faut pas m'en vouloir
 Fête foraine, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 Guitare solaire, voor zangstem en piano - tekst: Jean-Marie Croufer
 Il pleut, voor zangstem en piano - tekst: Raymond Queneau
 Inventaire, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 Je ne veux que tes yeux
 Jésus la caille, voor zangstem en piano - tekst: Francis Carco
 L' hymne à la résistence
 La belle jambe, voor zangstem en piano - tekst: Louis Aragon
 La grasse matinée, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 La pêche à la baleine, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 La petite chèvre, voor zangstem en piano - tekst: Jean-Marie Croufer
 La robe, voor zangstem en piano - tekst: Georges Neveux
 Le cauchemar du chauffeur de taxi, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 Le gardien du phare aime beaucoup trop les oiseaux, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 Le Jardin, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 Le jour et la nuit
 Le merveilleux poème
 Le Message, voor zangstem en piano - tekst: Jacques Prévert
 Les soutiers
 Lueur dans la nuit
 Page d'écriture, voor zangstem en ensemble/orkest - tekst: Jacques Prévert
 Paris at night, voor zangstem en ensemble/orkest - tekst: Jacques Prévert
 Rondel, voor zangstem en piano - tekst: Charles d'Orléans
 Rue de Seine
 Sans coup férir

Kamermuziek 
 1952:- Cinq chansons populaires du Languedoc, suite voor viool en piano
 1963:- Trois Mouvements, voor dwarsfluit en piano
 1964:- Divertissement, voor dwarsfluit, klarinet, fagot en piano
 1966:- Duo, voor contrabas en piano
 1951:- Sonatine, voor viool en piano

Werken voor piano 
 1935:- Chants du ghetto, suite
 1940:- Sonate
 1947:- Suite languedocienne
 Le père Barbe-Buse
 Ces maudites montagnes
 Savez-vous ce quil est un ...?
 Danse
 Le rossignolet
 Querelle de famille

Filmografie (selectie) 
 1936: Partie de campagne (Jean Renoir)
 1937: La Grande Illusion (Jean Renoir)
 1938: La Bête humaine (Jean Renoir)
 1938: Le Temps des cerises (Jean-Paul Le Chanois)
 1942: Les Visiteurs du soir (Marcel Carné)
 1945: Les Enfants du paradis (Marcel Carné)
 1946: Les Portes de la nuit (Marcel Carné)
 1946: Messieurs Ludovic (Jean-Paul Le Chanois)
 1947: Les Chouans (Henri Calef)
 1948: La Dame d'onze heures (Jean-Devaivre)
 1949: La Ferme des sept péchés (Jean-Devaivre)
 1950: Vendetta en Camargue (Jean Devaivre)
 1950: L'Inconnue de Montréal (Jean-Devaivre)
 1951: Sans laisser d'adresse (Jean-Paul Le Chanois)
 1951: Parigi è sempre Parigi (Luciano Emmer)
 1952: The Green Glove (Rudolph Maté)
 1952: Le Rideau rouge (André Barsacq)
 1953: La Vierge du Rhin (Gilles Grangier)
 1953: Alerte au Sud (Jean Devaivre)
 1954: Huis clos (Jacqueline Audry)
 1955: Village magique (Jean-Paul Le Chanois)
 1955: Le Port du désir (Edmond T. Gréville)
 1955: Les Évadés (Jean-Paul Le Chanois)
 1955: L'Amant de lady Chatterley (Marc Allégret)
 1956: Des gens sans importance (Henri Verneuil)
 1956: Cela s'appelle l'aurore (Luis Buñuel)
 1956: Elena et les Hommes (Jean Renoir)
 1956: Calle Mayor (Juan Antonio Bardem)
 1957: Le Cas du Dr Laurent (Jean-Paul Le Chanois)
 1957: Trois jours à vivre (Gilles Grangier)
 1958: La Cocotte d'Azur (Agnès Varda)
 1958: La Chatte (Henri Decoin)
 1959: Le Testament du docteur Cordelier (Jean Renoir)
 1959: Le Secret du chevalier d'Eon (Jacqueline Audry)
 1959: Le Déjeuner sur l'herbe (Jean Renoir)
 1959: Katia (Robert Siodmak)
 1960: La Chatte sort ses griffes (Henri Decoin)
 1960: Crésus (Jean Giono)
 1961: Le Pavé de Paris (Henri Decoin)
 1962: Le Caporal épinglé (Jean Renoir)
 1962: Snobs ! (Jean-Pierre Mocky)
 1963: Un drôle de paroissien (Jean-Pierre Mocky)
 1967: Fruits amers (Jacqueline Audry)
 1970: Le Petit Théâtre de Jean Renoir (Jean Renoir)

Publicaties 
 Essais sur la musique, Paris, Éditions de la Nouvelle critique, 1959. 217 p.

Bibliografie 
 Maurice Fleuret: Joseph Kosma, 1905-1969 : un homme, un musicien, in: La revue musicale, 412, 413, 414, 415, Paris: Richard-Masse, 1989. 293 p.
 Jean-Louis Passek: Dictionnaire du cinéma français, Paris, Larousse, 1987. pp. 257-258
 Marie Kosma-Merlin: Les canuts 1831, la musique est aussi une aventure : extraits des carnets de Kosma, Paris: Les Amis de J. Kosma, 1982. 24 p.
 Alain Lacombe, Claude Rocle: La musique du film, Edition Francis Vandevelde, 1979.

Externe links 
  Biografie op de internetpagina van de muziekuitgeverij "Rubin"
  Biografie op de internetpagina van "L'encinemathèque"
  Biografie op de internetpagina van "Médiathèque Musicale Mahler"
  Biografie op de internetpagina van de "Magyar életrajzi lexikon (Hongaarse biografische encyclopedie)"
  Biografie op de internetpagina van "Jewbox.hu"
  Biografie op de internetpagina van "liamasbridge.com"
 

Frans componist
Hongaars componist
Hongaars dirigent
Filmcomponist
20e-eeuws componist