Deur
Een deur is een beweegbaar (bouwkundig) element ter afsluiting van een toegang tot een ruimte. In een gebouw is een deur meestal bevestigd (afgehangen) in een kozijn, dat op zijn beurt weer in een muur of wand is aangebracht.

Algemeen 
Een deur vormt een afscheiding tussen twee vertrekken of ruimten, of tussen een binnen- en buitenruimte. Met een slot kunnen deuren worden afgesloten en ruimten ontoegankelijk worden gemaakt. Vaak geeft het uiterlijk van een deur de functie ervan weer. De toegangsdeur aan de voorzijde van een gebouw noemen we de voordeur, deze deur vormt het deel van het gebouw dat bezoekers als eerste van dichtbij zien. Het uiterlijk van de voordeur van een gebouw wordt dan ook door veel mensen als belangrijk ervaren, omdat het een visitekaartje is van de eigenaar of bewoner van het pand.

Deurgeleidingen

Met scharnier(en) aan een zijkant 
Een deur is vaak met scharnieren draaibaar bevestigd aan een zijkant. 

Hij gaat meestal open in de richting waar de meeste ruimte is. Zo leidt een kamerdeur naar de kamer, en een toiletdeur naar de gang. Dat geldt niet voor de voordeur van een woning, deze gaat naar binnen toe open. Zodoende kan in geval van nood de deur worden opengeramd door bijvoorbeeld hulpdiensten.

De deur van een openbaar gebouw gaat naar buiten open. Dat is van groot belang bij een ramp, zoals brand, als grote aantallen mensen het gebouw willen verlaten.

Deur die op een as draait in de deuropening 
Voorbeelden zijn taatsdeuren en draaideuren.

Schuifdeur en vouwdeur 
Het deurblad beweegt zijwaarts met behulp van een railgeleiding aan de bovenkant en onderkant. Een vouwdeur bestaat uit panelen, die met scharnieren aan elkaar gekoppeld zijn en met een punt aan de railgeleiding bevestigd zijn. De vouwdeur(en) vouwen zich aan een kant of beide kanten van de deuropening (bij een tweeledige vouwdeur). Bij schuifdeuren en vouwdeuren kan de deuropening ook gesloten worden door twee deurbladen of vouwbladen die elkaar in het midden ontmoeten. De railgeleiding bij vouwdeuren hoeft niet in een rechte lijn zijn, maar kunnen ook met bochten aangelegd worden. De railgeleiding  kan ook verticaal aangelegd zijn, maar dan wordt eerder de term 'rolluiken' gebruikt.

Kanteldeur 
In typisch voorbeeld is de garagedeur die verticaal kantelt en begeleid wordt door zowel een verticale geleidingsrail (onderkant deur) als een horizontale (bovenkant deur).

Zwenkzwaaideur 
Een deurblad daar via twee draaipunten naar buiten opent en parallel blijft aan de deuropening.
Veel gebruikt in bussen en sommige treinen.

Deurtypen

Type naar plaatsing in wanden 
 buitendeur
 binnendeur

Type naar ligging in het kozijn 
 Een stompe deur is een deur die geheel in het kozijn valt.
 Een opdekdeur is een deur die deels over het kozijn heen valt.

Type naar bestemming 
 achterdeur
 baander
 balkondeur
 branddeur
 douchedeur
 garagedeur
 kamerdeur
 kastdeur
 kelderdeur
 keukendeur
 treindeur
 kooideur(en) en schachtdeuren bij een lift
 nooddeur / vluchtdeur / paniekdeur (ook bekend als nooduitgang)
 rouw- en trouwdeur
 schuurdeur
 sluisdeur
 staldeur
 straatdeur
 tochtdeur
 voordeur
 winkeldeur

Type naar materiaal en constructie 
 boerendeur, een deur bestaande uit een boven- en onderdeur die onafhankelijk van elkaar te openen zijn
 (houten) lattendeur (bv. in een schutting)
 glasdeur
 hordeur
 opgeklampte deur, verstevigd door er dwars, staand of schuin klampen of houten latten op te bevestigen
 paneeldeur
 taatsdeur
 stalen deur
 vouwdeur

Type naar wijze van openen 
 Een doordraaideur, klapdeur, klepdeur, pendeldeur of zwaaideur heeft scharnieren op de deurpost die 90 graden in beide richtingen kunnen draaien. Een doordraaideur kan dus zowel naar binnen als naar buiten geopend worden.
 Een stolpdeur is een dubbele draaideur die ook als dubbele doordraaiende deur kan zijn uitgevoerd.
 Een schuifdeur of roldeur
 Een hefdeur
 Een kanteldeur of tuimeldeur heeft scharnieren op de drempel of dorpel en bij het openen ontstaat aan de bovenkant een kleine opening. Een kanteldeur kan maar beperkt geopend worden en is niet geschikt voor doorgang van personen.
 Onder- en bovendeur
 Een vouwdeur, vleugeldeur of harmonicadeur bestaat uit één of meer door scharnieren aan elkaar verbonden verticale delen of lamellen en klapt bij het openen als een harmonica in.
 Een draaivaldeur is een combinatie van een draaideur en kanteldeur.
 Een zwenkzwaaideur
 Een taatsdeur
 Een draaideur bestaat uit drie of vier vleugels die om een centrale as draaien.
 Een paniekdeur gaat naar buiten open als er geduwd wordt tegen de panieksluiting, een horizontale metalen staaf.

Soort bedieningen 
De meeste deuren worden geopend met een deurknop/deurkruk om de vergrendeling op te heffen. Er zijn gemotoriseerde deuren die vanop afstand/centraal bediend worden zoals bij treindeuren, maar ook lokaal met knoppen geopend of gesloten kunnen worden. En deuren die openen indien sensoren een bewegend persoon of voorwerp detecteren.

Termen en benamingen gerelateerd aan het begrip deur 

 Het plaatsen van een deur heet afhangen, dit wordt gewoonlijk door een timmerman gedaan.
 Het raamwerk of frame waarin een deur wordt afgehangen, heet een kozijn of kader.
 Een verticaal deel van het kozijn heet een deurpost of kozijnstijl.
 Het bovenste horizontale deel van een kozijn heet bovendorpel.
 Ophangpunten waarop een deur draait, heten scharnieren, paumelles of gehengen.
 Alle zaken waarmee een deur wordt 'afgehangen' en 'gesloten', heten tezamen het hang-en-sluitwerk (de term deurbeslag heeft hier ook betrekking op).
 Aan een deur kan voor het automatisch sluiten een deurdranger gemonteerd zijn.
 Onder een deur bevindt zich vaak een verhoging, die drempel of dorpel wordt genoemd.
 Boven een deurkozijn bevindt zich in de muur meestal een latei om krachten op te vangen die niet door het kozijn kunnen worden verwerkt.
 Het raam boven een (voor)deur heet bovenlicht en wordt door een kalf gescheiden van de deur.
 De dagmaat is bij een enkele deur, de vrije doorgang gemeten tussen de kozijnstijlen of anders gezegd: de deurbreedte minus tweemaal de sponningdiepte.
 De deurbreedte is bij een enkele deur, de dagmaat plus tweemaal de sponningdiepte.

Nederland 
De deurhoogte en -breedte zijn in het bouwbesluit vastgelegd en zijn onder meer afhankelijk van het gebruik. Een deur voor een bedtoegankelijke kamer in een ziekenhuis zal minstens 1200 mm breed zijn terwijl een toiletdeur in een woning die breedte niet heeft en 800 mm volstaat. De breedte van een branddeur is afhankelijk van het aantal mensen dat bij brand door deze deur zal gaan en in welke tijd de ontruiming moet plaatsvinden.

Resten van de oudst bekende deur in Nederland zijn in 2002 in Alphen aan den Rijn aangetroffen. Deze deur zou uit de eerste eeuw van onze jaartelling dateren.

Zie ook 
 Autodeur
 Uitdrukkingen met het woord 'deur'
 Deurbel
 Spionnetje
 Deurrooster
 Deurknop
 Deurstopper
 Deurvastzetter