Noorderhaven (Groningen)
De Noorderhaven is een deel van de Diepenring en een straat in Groningen, verdeeld in een noord- en zuidzijde. Het is gelegen waar de Aa overgaat in het Reitdiep. Ook het gedeelte van de gracht die aansluit op het Lopende diep wordt tot de Noorderhaven gerekend. De haven wordt afgesloten door de Visserbrug, de Kijk in 't Jatbrug en de Plantsoenbrug.

De Noorderhaven is de laatste vrijhaven van Nederland, wat inhoudt dat schepen er vrij kunnen afmeren zolang er plek is. Voor langdurige woonbootbewoners betekent dit echter dat na bijvoorbeeld onderhoud van hun woonboot op de werf het risico inhoudt dat ze daarna hun plek kwijt zijn. Vanwege aanhoudende verpaupering besloot de gemeente Groningen in 2010 dat de haven in de toekomst alleen nog zal worden opengesteld voor goed onderhouden historische schepen.

Vóór de afsluiting van het Reitdiep was de Noorderhaven de eerste haven van de stad als men van zee kwam. Het was daarmee in de 16e en 17e eeuw ook de belangrijkste haven, met name vanwege de handel op de West. De stadstimmerwerf bevond zich dan ook hier aan de noordzijde van de haven. Aan de zuidzijde bevindt zich het havenkantoor, met stadswapen in het timpaan. Dit gedeelte heet in de volksmond ook wel de Hoek van Ameland en ligt historisch net buiten de Groninger stadsmuur.

Ook de voormalige brouwerij De Sleutel (nu een café) bevindt zich aan de Noorderhaven. De brouwerij, die zijn water betrok uit de haven, was beroemd vanwege zijn kluinbier, waarvan men onder andere heet bier maakte.

In de Noorderhaven liggen doorgaans vooral varende woonschepen, 's-winters liggen er ook wel schepen van de bruine vloot. De vele masten zorgen voor een schilderachtig gezicht.

Monumenten 
Langs de Noorderhaven staan 14 rijksmonumenten. De haven is zelf, als deel van de Diepenring, ook een rijksmonument. Naast de rijksmonumenten telt de Noorderhaven nog 16 panden die als gemeentelijk monument worden beschermd. De even nummers staan aan de zuidzijde, de oneven nummers aan de noordzijde.

Literatuur 
 Brand, Anton & George Mulder (eindred.) (2003). Hoek van Ameland : de geschiedenis van een plek, een huis en zijn bewoners. Passage, Groningen. 167 p. ISBN 90-5452-029-9. Over Noorderhaven 66/66a en omgeving.

Oppervlaktewater in Groningen (stad)
Haven in Nederland
Gracht in Groningen (stad)
Straat in Groningen (stad)