Helwerd
De buurtschap Helwerd is een van de oudste wierden in de gemeente Het Hogeland van de Nederlandse provincie Groningen. De wierde is tegenwoordig onbewoond. In het begin van de twintigste eeuw is hij gedeeltelijk afgegraven waardoor het lijkt of er twee wierden zijn. De wierde ligt ongeveer halverwege Rottum en Usquert, iets ten westen van de Usquerderweg.
In 1872 werd de laatste boerderij op de wierde gesloopt en vervangen door de nieuwe boerderij 'Nieuw Helwerd'. Aan de voet van de wierde staan tegenwoordig twee boerderijen. Verder staat er nog een huis in de buurtschap. In 1970 werd de wierde eigendom van stichting Het Groninger Landschap. In 1997 werd de wierde door de provincie opengesteld voor bezoekers.

In de vroege middeleeuwen moet het een dorpswierde van enig belang geweest zijn. Volgens diens biograaf Altfridus genas de missionaris Liudger in de achtste eeuw in het plaatsje Helewyret (vlak bij Werfhem en Wyscwyrt) de zanger Bernlef van zijn blindheid. Als dank daarvoor zou Bernlef zijn heidense repertoire hebben ingeruild voor meer stichtelijk werk. Volgens de meeste auteurs moet het daarbij om Helwerd gaan.

De Groningstalige dichter Jan Boer schreef een gedicht over deze geschiedenis, de Bernlef Ballade.

Ten zuiden van Helwerd loopt het Helwerdermaar.

Geografie van Het Hogeland
Wierde
Verdwenen plaats in Groningen
Buurtschap in Groningen