Tramlijn 4 (Haaglanden)
Tramlijn 4 van de HTM is een voormalige tramlijn in de regio Haaglanden.
Van 1947 t/m 1959 werd een gedeelte van het traject ook bereden met de lijnnummer "4A".
Sinds 29 oktober 2006 exploiteert de HTM een lijn van RandstadRail met lijnnummer 4.

Geschiedenis

1907-1937 

 4 maart 1907: In het ontwerp-tramplan 1904 werd een voorgenomen lijn D vermeld op het traject Loosduinschebrug - Groenmarkt. In het goedgekeurde tramplan, waarin de lijncijfers waren gewijzigd in lijnnummers, kreeg deze lijn het nummer 4. Toen deze lijn in 1907 operationeel werd, ging hij het traject Loosduinschebrug – Staatsspoor bedienen. Het tracégedeelte Loosduinschebrug – Buitenhof werd overgenomen van paardentramlijn D, de rood/geel/rode lijn, die op dezelfde dag werd opgeheven. Het tracégedeelte Buitenhof – Staatsspoor was al geëlektrificeerd in gebruik bij lijn 3. De lijnkleur van lijn 4 was groen|wit.
 10 oktober 1912: Lijn 4 werd doorgetrokken naar het Bezuidenhout. Het eindpunt Staatsspoor werd verlegd naar de Bezuidenhoutseweg/De Moucheronstraat.
 1 juli 1915: Het eindpunt Bezuidenhoutseweg/De Moucheronstraat werd verlegd naar het Louise de Colignyplein. Het trajectdeel over de Bezuidenhoutseweg werd gedeeltelijk overgenomen door lijn 3.
 15 april 1919: Het eindpunt Loosduinsebrug werd verlegd naar het Hollands Spoor.
 15 mei 1925: De route werd verlengd vanaf het Louise de Colignyplein naar het Stuyvesantplein. De in het tramplan 1927 genoemde verlenging via Rijswijkse weg naar de Van Musschenbroekstraat komt er niet.
 15 oktober 1937: De route dwars door het Bezuidenhout werd overgenomen door lijn 13. Lijn 4 reed vanaf deze datum over de Bezuidenhoutseweg naar de Leidschestraatweg (Marlot).

1944-1959 
 25 mei 1944: Het eindpunt Hollands Spoor werd verlegd naar het Leeghwaterplein
 17 november 1944: De dienst op alle Haagse tramlijnen werd gestaakt vanwege energieschaarste.
 12 juli 1945: Lijn 4 werd heropend op het traject Leeghwaterplein – Stuyvesantplein. In de daaropvolgende maanden werd in etappes het voormalige eindpunt aan de Leidschestraatweg weer in gebruik genomen.
 17 december 1945: Het eindpunt Leeghwaterplein werd verlegd naar de Van Zeggelenlaan.
 16 juni 1947: Lijn 4 werd versterkt met lijn "4A", die een ingekort traject bereed met als eindpunt in het Bezuidenhout de hoek Bezuidenhoutseweg/De Moucheronstraat, op de trams aangegeven als Overbos(ch).
 6 november 1947: Het eindpunt Van Zeggelenlaan werd verlegd naar het Hildebrandplein.
 5 juli 1952: Het eindpunt Hildebrandplein werd verlegd naar de Loevesteinlaan/Erasmusweg.
 27 november 1953: De keerlus aan de Loevesteinlaan/Cannenburglaan werd in gebruik genomen.
 1 april 1959: De lijnen 4 en 4A werden opgeheven. Het trajectdeel Cannenburglaan – Bezuidenhout werd overgenomen door de lijnen 16 en 17 die op die dag nieuw werden ingesteld. Het trajectdeel Hollands Spoor – Leidschestraatweg/Zijdelaan werd overgenomen door de op dezelfde dag nieuw ingestelde buslijn 4.

Trivia 
In 1925/1926 exploiteerde de HTM tweemaal ook een buslijn 4. Dat waren de eerste HTM-buslijnen in Den Haag. Blijkbaar vond de HTM dat niet verwarrend met tramlijn 4.

Externe link 
 Website van HTM

Haagse tram
Haaglanden 04