Houtem (Vlaams-Brabant)
Houtem is een dorp in de Belgische gemeente Vilvoorde. Het dorp ligt in het noordoosten van de gemeente, net ten oosten van de Zenne.

Geschiedenis
De naam van het dorp zou afkomstig zijn van Hout en heim, wat zou wijzen op een ontstaan in de Frankische periode. Ook de dries in het dorpscentrum zou hierop wijzen. De naam Houthain duikt op in leenboeken van de hertogen van Brabant.

In de geschiedenis van het dorp speelde de Abdij Ter Kameren uit Elsene een belangrijke rol. De abdij was begin 13de eeuw opgericht, en had al gauw grote stukken grond verworven in de streek. De naam Houthain duikt op in leen boeken van de hertogen van Brabant. Er is zelfs sprake van heren van Houthain. Een bekend voorbeeld is Daniël van Ranst. Prins Hendrik, de oudste zoon van de Hertog van Brabant, schonk in 1230 aan de abdij 85 bunder bos in Sylva de Vilvordia, de plaats waar Houtem nu ligt. Door een latere schenking werd dit tot 112 bunder uitgebreid. Tegen het eind van de 13de eeuw was Houtem een van de zeven grangiae die de abdij in die tijd had. De gronden werden de volgende eeuwen grotendeels verpacht; de abdij bleef wel tot het eind van het ancien régime een belangrijke eigenaar. In een 18de-eeuws kaartenboek is Houtem te zien als een kleine kern rond een kapel bij een driesvormige structuur. Ten zuiden lagen percelen met afwisselend akker en bos. Een van de hoeven was het Monnikhof. Het dorp bleef al die tijd gericht op landbouw en veeteelt. Op het eind van de 18de eeuw was het goed voor zo'n vijfde van de totale bevolking van Vilvoorde.

In 1775 werd een nieuwe kapel gebouwd, wat de huidige Sint-Antoniuskerk zou worden. Aanvankelijk bediende de tweede vicaris van de Onze-Lieve-Vrouwekerk van Vilvoorde de kapel. Op de Ferrariskaarten (1777) is Houtem te zien als het gehuchtje Houthen. Het telde slechts 35 huizen die bijna uitsluitend op de Brusselsesteenweg stonden. Drie belangrijke hoven waren het Monnickenhoff, Heenblock en Tersebrick

In 1837 nam de kerkfabriek het beheer over en een jaar later bouwde men een pastorie voor een zelfstandige kapelaan.

Het oude dorp is zijn typische structuur blijven behouden, al werd in de jaren 80 van de 20ste eeuw ten oosten van het dorpskern een nieuwe sociale woonwijk opgetrokken, met ruim 500 woningen. De wijk werd opgetrokken in opdracht van de Inter-Vilvoordse maatschappij voor Huisvesting en in 1982 ingewijd. Centraal bevonden zich enkele winkels en diensten, die begin jaren 2000 echter weer verdwenen. De omgeving van Houtem is sterk verstedelijkt geraakt, en de bevolking bestaat nu vooral uit pendelaars naar Vilvoorde en Brussel.

Bezienswaardigheden
 Het driehoekig dorpsplein of dries
 De Sint-Antonius Abtkerk, een in witte zandsteen uitgevoerd kerkje uit 1770. Het heeft een Sint-Antoniusbeeld (met varken) uit 1775, vervaardigd door Walter Pompe uit Mechelen. Het orgel stamt uit 1710 en werd in 1742 bijna volledig omgebouwd door Gilliam Davit uit Antwerpen. De orgelkast dateert van 1710. De kerk en het orgel van Gilliam Davit werden in 1975 beschermd als monument.
 De Steenblockhoeve is een in U-vorm gebouwde hoeve uit de 18e eeuw, waarvan de geschiedenis echter teruggaat tot de 17e eeuw. In 1719 werd ze in het Kaartenboek van de Abdij Ter Kameren nog als een verzameling losse gebouwen afgebeeld. De U-vorm dateert uit de Franse tijd, toen de hoeve in particulier bezit overging. In 1994 werd ze als monument geklasseerd. Hoewel ze altijd als landbouwbedrijf heeft dienstgedaan werd ze in 1997-2000 tot hotel-restaurant verbouwd met behoud van de monumentale waarden.
 De Hoeve Monnikhof aan de Haesendonckstraat
 Voorts is er nog een barokwoning en zijn er enkele andere fraaie boerderijen, waaronder één uit 1654.

Natuur en landschap
Houtem ligt in het Brabantse leemgebied juist ten oosten van het dal van de Zenne.

Hoewel Houtem in een sterk verstedelijkt gebied ligt kan men een gemarkeerde wandeling maken door een landelijke omgeving. De gemeente Vilvoorde spant zich in om de veldwegen te behouden.

Vanouds ligt op het grondgebied van Houtem het Houtembos, een kasteelbos dat een grote ecologische rijkdom vertegenwoordigt. Dit werd vanaf 2008 uitgebreid tot een gebied van 53 ha, het zogenaamde Stadsrandbos. Een deel daarvan, het Witte Kinderwandelbos, is ter compensatie van het gekapte gedeelte van het Witte Kinderbos dat, in de nasleep van de Dutroux-affaire, langs de E19 tussen Vilvoorde en Mechelen was aangeplant.

In het Noorden van het dorp, op de grens met Eppegem, ligt het reservaat De Bomputten. Dit natuurgebied van 17 hectare groot wordt beheerd door Natuurpunt. Het landschap bevat enkele authentieke bomkraters uit de Tweede Wereldoorlog die na een dienst als drinkpoel voor vee worden beheerd als biotoop. Verder wordt het landschap gedomineerd door vele knotwilgen.

Voorzieningen
Het plaatsje Houtem heeft enkele dorpswinkels, zoals een krantenwinkel, apotheek en een frituur. Vroeger was er ook een slagerij en supermarkt in het centrum van het dorp. Verder is er een uitleenpost van de bibliotheek. Er zijn twee scholen; 'De groene planeet' en 'De biekorf'.

Verkeer en vervoer 
Er zijn twee buslijnen: bus 683 Mechelen station - Zaventem luchthaven en bus 287 Houtem Vierbunderstraat - Vilvoorde kliniek.

Evenementen
 Jaarlijks wordt er een wielerwedstrijd voor eliterenners georganiseerd, beter bekend als "De Mosselkoers", deze heeft plaats elke 2e dinsdag van de maand juli.
 Elk jaar, twee weken na Pasen, is er een kermis waar bijna alle lokale verenigingen & handelaren aan deelnemen door allerhande activiteiten te organiseren.

Nabijgelegen kernen
Elewijt, Peutie, Vilvoorde, Eppegem, Weerde, Perk

Externe link
 "Trage Wegen" wandeling in Houtem

Plaats in Vlaams-Brabant
Vilvoorde