Wommels
Wommels is een dorp in de gemeente Súdwest-Fryslân, in de Nederlandse provincie Friesland. Wommels ligt in de Greidhoek tussen Leeuwarden en Bolsward, en tussen Oosterend en Kubaard ten oosten van de N359 aan de Bolswardertrekvaart, .

In  telde het dorp  inwoners. In het postcodegebied van het dorp ligt de buurtschap Westerlittens.

Geschiedenis
Wommels is ontstaan op een terp. Het ontwikkelde zich tot een centrumdorp, aanvankelijk kleiner dan Oosterend maar groeide later tot een grotere plaats uit.

In de tweede helft van de 13e eeuw werd de plaats vermeld als Wimelinghe, in 1335 als Wemelenze, in de 15e eeuw als Wymelinge, Wommelze, Wommenze en Wommels. De oorspronkelijke betekenis zou zijn 'bij de mensen van Winiwald' of van 'Wimila'; dit zijn persoonsnamen.

Tussen 1812 en 1816 was Wommels een zelfstandige gemeente. Op 1 oktober 1816 werd Wommels de hoofdplaats van de gemeente Hennaarderadeel. Op 1 januari 1984 werd deze samengevoegd met de gemeente Baarderadeel tot de nieuwe gemeente Littenseradeel. Ook daar was het de hoofdplaats van de gemeente.

Op 1 januari 2018 werd deze gemeente opgesplitst tussen drie gemeenten waarbij Wommels werd toegevoegd aan de gemeente Súdwest-Fryslân.

Kerk
De kerk van het dorp, de Jacobikerk stamt uit de 13e eeuw en is rond 1508 hersteld na een brand. Het eenbeukige gebouw was oorspronkelijk gewijd aan Jakobus de Meerdere.

Sport

Wommels is een belangrijk centrum voor het kaatsen, waar elk jaar de Freulepartij gespeeld wordt. De kaatsvereniging van Wommels heet KF Wommels. Verder is er een tennisvereniging Boskranne en bedient de Volleybalvereniging COVOS in Oosterend de volleyballers uit Wommels en omgeving.

Cultuur
Het dorp heeft een dorpskrant, een partycentrum en een muziekvereniging, de Euphonia. Die laatste organiseert ieder jaar in mei de Taptoe Wommels en in september vindt er het Greidhoek Festival plaats.

Museum

Het dorp staat bekend als een zuivel- en kaasdorp. In een monumentaal kaaspakhuis (Fries: tsiispakhús) uit 1905 zit een cultuurhistorisch streekmuseum, It Tsiispakhús geheten.

Onderwijs
Het dorp heeft twee basisscholen 'It Fûnemint'en 'De Opslach' en had tot 2018 een middelbare school voor vmbo, havo en vwo van de scholengemeenschap Bogerman College.

Geboren in Wommels

 Edzard van Grovestins (gedoopt 1655-1729), grietman
 Jacobus Egbertus Lycklama à Nijeholt (1742-1810), bestuurder
 Frans Julius Johan van Eysinga (1818-1901), politicus
 Lambertus Krips (1875-1951), cabaretier
 Jac. van Hattum (1900-1981), dichter en letterkundige
 Jan Ankerman (1906-1942), hockeyer
 Gaele van der Kooij (1906-1944), handelsreiziger en collaborateur ten tijde van de Tweede Wereldoorlog
 Sake Lieuwe Tiemersma (1912-1986), dirigent en componist
 Hessel van der Wal (1939-2002), cabaretier, liedjesschrijver en chansonnier

Overleden in Wommels
 Albertus Lycklama à Nijeholt (1705-1753), advocaat en bestuurder
 Julius Vitringa Coulon (1824-1878), bestuurder
 Jolle de Jong (1907-1989), kortebaanschaatser
 Ruurd Alta (1908-1987), politicus
 Piebe Bakker (1929-2002), muziekpedagoog en dirigent

Zie ook 
 Lijst van rijksmonumenten in Wommels

Externe link 
 Dorpswebsite

 
Plaats in Friesland