Lijst van mariene mollusken in België en Nederland
Lijst van mariene mollusken in België en Nederland

Deze lijst geeft een overzicht van mariene soorten mollusken uit België en Nederland.

Voor de zoetwatermollusken: zie Lijst van zoetwatermollusken in Nederland, België en Luxemburg.
Voor de landmollusken: zie Lijst van landmollusken in Nederland, België en Luxemburg.

Hoeveel weekdieren er in het Nederlandse deel van de Noordzee voorkomen is moeilijk te bepalen omdat ook het hele Nederlandse deel van het continentaal plat moet worden meegerekend, een gebied dat groter is dan heel Nederland zelf. Men neemt aan dat er in dat deel van de Noordzee plus alle zoute kustwateren, thans tussen de 300 en 350 soorten weekdieren leven.

Fossiel voorkomen
Van elke soort wordt tevens een globaal overzicht van het fossiele voorkomen in afzettingen van kwartaire ouderdom gegeven.

Uit België zijn veel minder fossiele mariene mollusken bekend dan uit Nederland. Dit heeft twee oorzaken. Ten eerste is de fossiele mariene fauna van België veel minder bestudeerd dan die van Nederland en bestaan er minder publicaties over en ten tweede ontbreken veel Pleistocene afzettingen in België of zijn kalkloos waardoor kalkige fossielen zoals mollusken ontbreken.

Verklaring van de kolommen

 Taxon Soorten en ondersoorten, soms is alleen duidelijk tot welk genus een taxon behoort en wordt de soortnaam aangeduid als: sp.
 T (Tertiair)  Dit is de periode die volgt op het Krijt, dit komt ongeveer overeen met 65,5 tot 2,588 Ma geleden.
 VP (Vroeg Pleistoceen) Dit is de periode die het Pretiglien tot en met het Bavelien omvat, dit komt ongeveer overeen met 2,588 - 0,85 Ma geleden.
 MP (Midden Pleistoceen) Dit is de periode die het Cromerien tot en met het Saalien omvat, dit komt ongeveer overeen met 0,85 - 0,128 Ma geleden.
 LP (Laat Pleistoceen) Dit zijn het warme Eemien en het voornamelijk koude Weichselien, ongeveer van 0,128 - 0,0115 Ma geleden.
 H (Holoceen). Dit is het interglaciaal waarin wij nu leven. Het begon 0,0115 Ma geleden.
 Huidige fauna Deze bestrijkt de tijd waaruit waarnemingen van mollusken bekend zijn en in publicaties vastgelegd.  Alleen soorten die op of voor de kust levend zijn aangetroffen.  
 A (Allochtoon) Recente soorten die nooit levend op op voor de kust zijn waargenomen maar alleen van strandvondsten bekend zijn. Meegevoerd met drijvende voorwerpen, etc.
 I/G - I de soort is alleen uit interglacialen bekend (gematigd warm klimaat), G glaciale soort (koel tot koud klimaat); Er zijn ook soorten die zowel in koude als in warme perioden voorkwamen: dit is aangegeven met IG.
 Niet inheems. Hier zijn dit alle soorten die onder invloed van activiteiten van de mens, of door direct ingrijpen (bewust of onbewust) ooit in Nederland en/of België terecht zijn gekomen. Dit hoeven niet alleen soorten van andere continenten te zijn, er vallen ook soorten onder die bijvoorbeeld uit het Mediterrane gebied in Europa hier terecht zijn gekomen. Deze soorten ontberen aanwezigheid in afzettingen die ouder zijn dan de aankomst van de (huidige) mens in Nederland en/of België (zowel tijdens het Holoceen als tijdens voorafgaande interglacialen).
 Lokaal uitgestorven In Nederland en/of België uitgestorven, elders voortlevend. Het gaat hier uitsluitend om fossiele voorkomens. Zie ook de kolom 'Lokaal verdwenen'.
 Volledig uitgestorven Soorten die alleen als fossiel bekend zijn en thans dus nergens meer voorkomen.
 Lokaal verdwenen Dit zijn soorten die tijdens de periode waaruit (gepubliceerde) waarnemingen bestaan ergens in Nederland en/of België bleken te leven, maar later (meestal door het verdwijnen van hun leefomgeving) verdwenen zijn. Hoewel daarvoor vaak de term 'uitgestorven' wordt gebruikt, zijn deze soorten zeker niet uitgestorven want ze leven elders voort. Ook is de term plaatselijk uitgestorven wel in gebruik. Deze term is echter gereserveerd voor fossielen. Als blijkt dat een soort hier tijdens één of meer interglacialen aanwezig was om daarna hier niet meer terug te keren terwijl ze wel elders voortleven dan mogen we over 'plaatselijk uitgestorven' spreken. Een periode van waarneming van slechts 200 jaar of misschien zelfs nog minder, en een afwezigheid daarna van misschien 20 jaar is te weinig bewijs voor het plaatselijk uitgestorven zijn van een soort.

Gebruikte termen en afkortingen in de tabel
In de eerste kolom (onder: 'Taxon'):
 sp. indet. = ondetermineerbaar tot op soortniveau
 sp. = duidelijk een 'goede' soort, maar onduidelijk welke, uiteindelijk wel determineerbaar bij toegenomen kennis.
 sp. nov. = species novum. Het betreffende taxon behoort niet tot een bekende soort maar heeft nog geen naam gekregen.

Overige kolommen:
 B = België
 N = Nederland
 BN = beide landen

Externe links 
  Atlasproject Nederlandse Mollusken (ANM), Stichting ANEMOON
  Voorlopige verspreidingskaarten voor Nederland, www.anemoon.org
  EIS-Nederland European Invertebrate Survey
  www.nederlandsesoorten.nl
  CLEMAM (Check List of European Marine Mollusca)

 
Mariene mollusken in Belgie en Nederland
Natuur in België
Natuur in Nederland
Mariene
Mariene
Belgie en Nederland