Rudy Kousbroek (schrijver)
Herman Rudolf (Rudy) Kousbroek (Pematang Siantar, 1 november 1929 - Leiden, 4 april 2010) was een Nederlands schrijver, dichter, journalist, vertaler en vooral essayist (P.C.Hooftprijs 1975 voor essayistiek). Samen met auteurs als Hugo Claus, Lucebert en Gerrit Kouwenaar behoorde Kousbroek tot de groep der Vijftigers. Met Remco Campert gaf hij het tijdschrift Braak uit. Natuurwetenschappelijk en empirisch denken gingen bij Kousbroek samen met een door het surrealisme gevormde kijk op de wereld, welke de plaats inneemt van de door hem verworpen metafysica. Kousbroek is de auteur van vele speelse, kritische beschouwingen en, in zijn latere jaren, van korte essays naar aanleiding van foto's. Zijn grote dierenliefde spreekt uit veel van deze publicaties. Kritisch hoofdwerk is waarschijnlijk Het Oostindisch kampsyndroom, over de koloniale mentaliteit, de Japanse bezetting en de verwerking van het verlies van Nederlands-Indië.

Biografie 
Rudy Kousbroek werd in 1929 geboren op het eiland Sumatra, deel van het toenmalige koloniale rijk Nederlands-Indië. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zaten hij en zijn ouders in een Jappenkamp opgesloten. Na repatriëring maakte hij zijn gymnasiumopleiding af in Amsterdam, waar hij vriendschap sloot met Remco Campert. Hij ging in dezelfde stad wis- en natuurkunde studeren, maar brak die studie af om naar Parijs te vertrekken, waar hij trouwde met de Amerikaanse schrijfster Ethel Portnoy en onder meer werkte voor de UNESCO en als freelance cultureel correspondent voor het weekblad Vrij Nederland en voor het Algemeen Handelsblad. Hij keerde aan het begin van de jaren zeventig terug naar Nederland en vestigde zich in Den Haag. Hij werd redacteur van het Cultureel Supplement van NRC Handelsblad. Vanaf begin 1979 woonde hij weer enkele jaren in Parijs. In de jaren negentig keerde hij definitief terug naar Nederland en de laatste jaren, tot aan zijn dood, woonde hij in Leiden. Voor de Europese Parlementsverkiezingen 2004 en de Tweede Kamerverkiezingen 2006 was hij 'lijstduwer' op de lijst van de Partij voor de Dieren.

Onderscheidingen 

Het heeft de zo recalcitrante Kousbroek niet ontbroken aan erkenning. In 1969 ontving hij de Essayprijs van de gemeente Amsterdam voor Revolutie in een industriestaat, in 1975 de P.C. Hooft-prijs voor het gehele essayistische oeuvre, die echter pas in september 1978 werd uitgereikt door minister Gardeniers. in 2005 de Jan Hanlo Essayprijs voor zijn foto-essays. In 1972 hield hij de eerste Huizingalezing in Leiden, waarvan de titel luidde: 'Ethologie en cultuurfilosofie'. In 1994 kende de Rijksuniversiteit Groningen hem een eredoctoraat in de wijsbegeerte toe (met Lolle Nauta als erepromotor).

Na zijn overlijden werd als eerbetoon door NRC Handelsblad, Uitgeverij Augustus (later opgegaan in Atlas Contact) en De Gids, in samenwerking met de Rode Hoed, tien maal de Rudy Kousbroeklezing georganiseerd met achtereenvolgens deze sprekers:
 2011 - K. Schippers
 2012 - Ian Buruma
 2013 - Tijs Goldschmidt
 2014 - Maxim Februari
 2015 - Tommy Wieringa
 2016 - Ionica Smeets
 2017 - Maarten Asscher
 2018 - Mensje van Keulen
 2019 - Theo Jansen
 2023 (oorspronkelijk 2020, uitgesteld wegens Corona)- Adriaan van Dis

Privé 
Kousbroek was in 1951 getrouwd met de Amerikaans-Nederlandse schrijfster Ethel Portnoy (1927-2004), die hij in Parijs ontmoet had en met wie hij twee kinderen kreeg: een dochter Hepzibah Kousbroek (1954-2009), die ook als vertaler en schrijfster werkzaam was; en een zoon, Gabriël Kousbroek (1965), beeldend kunstenaar. Het huwelijk eindigde in een echtscheiding.

Zijn tweede vrouw was de Ierse schrijfster en sinologe Sarah Hart, met wie hij een dochter kreeg.

Bibliografie 
 1951 - Tien variaties op het bestiale (poëzie)
 1953 - De begrafenis van een keerkring (poëzie)
 1968 - Revolutie in een industriestaat (bewerking en uitbreiding van een serie artikelen voor Vrij Nederland onder het pseudoniem Leopold de Buch, verschenen als tweede deel in één bundel samen met de reportages "De verbeelding aan de macht" van de Parijse correspondent van De Volkskrant, Bob Groen)
 1969 - de aaibaarheidsfactor
 1969 - Anathema's 1
 1970 - Het avondrood der magiërs
 1970 - Anathema's 2
 1970 - Het gemaskerde woord. Anathema's 1, 2 en 3
 1971 - Een kuil om snikkend in te vallen
 1971 - Anathema's 3
 1973 - Ethologie en cultuurfilosofie - Huizingalezing
 1978 - Een passage naar Indië
 1978 - Stijloefeningen (vertaling van Exercices de style van Raymond Queneau)
 1978 - De Aaibaarheidsfactor, gevolgd door Die Wacht am IJskast (uitgebreide herdruk van de aaibaarheidsfactor, 1969)
 1979 - Anathema's 4, De waanzin aan de macht
 1981 - Vincent en het geheim van zijn vaders lichaam (in 1975 en 1976 als feuilleton verschenen in NRC Handelsblad, onder het pseudoniem Fred Coyett)
 1983 - Wat moet ik zeggen en Hoe zeg ik het in het Kats, in samenwerking met het Kats-Nederlands Instituut, uitgegeven door uitgeverij de Harmonie Amsterdam. Met een voorwoord uit Katwijk resp. Chatou, december 1980. Bewerkt door Rudy Kousbroek (oud-doc. Instituut voor Vergelijkende Taalwetenschappen te Katwijk) en Sarah Hart (Ecole des Hautes Etudes Fëlinistique, Chatou, Frankrijk) 
 1984 - De logologische ruimte
 1984 - Anathema's 5. Het meer der herinnering
 1985 - Het rijk van Jabeer. Getransformeerde sprookjes (met bijdrage van Joost Roelofsz.)
 1987 - Lief Java
 1987 - Nederland: een bewoond gordijn (boekenweekessay)
 1988 - Een zuivere schim in een vervuilde schepping (Over het werk van Konstantínos Kaváfis)
 1988 - Dagelijkse wonderen (budgetboek-serie)
 1988 - Anathema's 7, De onmogelijke liefde
 1989 - Morgen spelen wij verder
 1989 - De archeologie van de auto
 1990 - Einsteins poppenhuis, Essays over filosofie 1
 1990 - Het Paleis in de verbeelding
 1990 - Lieve kinderen hoor mijn lied
 1992 - Anathema's 6, Het Oostindisch kampsyndroom
 1993 - Anathema's 8, De vrolijke wanhoop
 1993 - Varkensliedjes
 1995 - Terug naar Negri Pan Erkoms
 1997 - Hoger honing
 1998 - Verloren goeling
 2000 - In de tijdmachine door Japan
 2003 - Opgespoorde wonderen: fotosynthese (fictie; fotografie)
 2003 - Die Winterreise (audio-boek, verhalen)
 2003 - Dierentalen en andere gedichten (poëzie)
 2005 - Verborgen verwantschappen: fotosynthese (fictie; fotografie)
 2005 - Het Oostindisch kampsyndroom vijfde, uitgebreide druk
 2006 - De archeologie van de auto uitgebreide herziene uitgave
 2007 - Het raadsel der herkenning: fotosynthese 3 (fictie; fotografie)
 2009 - Medereizigers; over de liefde tussen mensen en dieren
 2009 - Machines en emoties, briefwisseling tussen Willem Frederik Hermans, Rudy Kousbroek en Ethel Portnoy tussen 1955 en 1978, becommentarieerd en ingeleid door Willem Otterspeer
 2010 - Anathema's 9, Restjes
 2010 - Opgespoorde wonderen: de fotosyntheses verzameld (fictie; fotografie - bevat naast Opgespoorde Wonderen (2003) tevens Verborgen verwantschappen en Het raadsel der herkenning)
 2011 - Het Meisjeseiland, samengesteld door Marja Roscam Abbing en Wout Woltz, ingeleid door Hans Ree
 2017 - Seks, natuurlijk, maar vooral orde. Brieven aan Gerard Reve, redactie Sarah Hart en Lien Heyting, voorwoord door Tijs Goldschmidt

Externe links 
 

Nederlands atheïst
Nederlands dichter
Nederlands essayist
Nederlands journalist
Nederlands schrijver
Nederlands vertaler
Nederlands persoon in de Tweede Wereldoorlog
Nederlands-Indische literatuur
Eredoctoraat Rijksuniversiteit Groningen