Eemsdelta
Eemsdelta is een Nederlandse gemeente in de provincie Groningen. De gemeente ontstond op 1 januari 2021  na een fusie van de gemeenten Appingedam, Delfzijl en Loppersum. De fusiegemeente telt  inwoners (, bron: CBS). De gemeente komt exact overeen met de COROP-regio Delfzijl en omgeving.

Eemsdelta moet niet worden verward met de voormalige gemeente Eemsmond, die in 2019 is opgegaan in Het Hogeland.

De verschillende delen van de gemeente worden vanouds tot de landstreken Fivelingo, Hogeland, Oosterhoek en Klei-Oldambt gerekend.

Geografie

Kernen 
De gemeente bestaat uit 32 kernen:

Buurtschappen 
Binnen de gemeente liggen de volgende buurtschappen, gehuchten, wierden en streken:

Amsweer, Anderwereld, Arwerd, Baamsum, Bansum, Biessum, Binnen Ae, Boerdam, Bouwtenheerd, Dallingeweer, De Groeve, De Har(de), De Heemen, De Palen, De Pomp, De Vennen, De Weer, Dekkershuizen, Dijkum, Eekwerd, Eekwerderdraai, Eelshuis, Eenumerhoogte, Engeweer, Enzelens, Fiemel, Fraamklap, Garbendeweer, Garreweer, Garsthuizervoorwerk, Geefsweer, Grijzemonnikenklooster, Heveskes, Heveskesklooster, Heveskesvalge, Hoeksmeer, Honderd, Hoogwatum, Ideweer, Jukwerd, Kabofferij, Katmis (onderdeel Holwierde), Klein Wierum, Kleine Leger, Kolhol, Kopaf, Korendijk, Krangeweer, Lalleweer, Langerijp, Laskwerd, Lesterhuis, Lutjeburen, Lutjerijp, Lutjewijtwerd, Marsum, Merum, Nansum, Naterij (Ladysmith), Nienhuis, Nieuwenhuis, Nieuwstad, Nijenklooster, Nooitgedacht, Oldenbosch, Oldenklooster (Feldwerd), Oosterburen, Oosterhuizen, Opmeeden, Oterdum, Oterdumerwarven, Oterdumerwarven, Overtocht, Ozingeweer, Polen, Rodeschool, Schaapbulten, Scheve Klap, Siuksum, Stork, Stuimelderij, 't Noorn, 't Zandstervoorwerk, Terhorn (Molenhorn), Tweehuizen, Uiteinde, Vierburen, Vierhuizen, Wartum, Wartumerklap, Weiwerd, Weiwerdervalge, Westeremder Voorwerk, Wirdumerdraai, Zeshuizen

Eiland 
De zuidelijke helft van het broedvogeleiland Stern in de Voolhok ligt binnen de gemeente.

Zeehavens 
De gemeente telt twee havens: een groot industriehavencomplex bij Delfzijl, Farmsum en de Oosterhorn (Farmsumerhaven, Handelshaven en Oosterhornhaven), die worden beheerd door het havenschap Groningen Seaports, met een binnendijkse en een buitendijkse jachthaven en een jachthaven bij Termunterzijl.

Voorgeschiedenis

DEAL 
Al in 2008 drongen ondernemers aan op de vorming van een grote gemeente voor het Eemsmondgebied, in het belang van de economische en industriële ontwikkeling. In 2010 vormden de gemeenten Delfzijl, Eemsmond, Appingedam en Loppersum de Werkorganisatie DEAL voor het gemeenschappelijk uitvoeren van een aantal gemeentelijke taken. Mede op aandringen van de provincie, die het aantal gemeenten wenste te beperken om de bestuurlijke slagkracht te vergroten, werd de mogelijkheid voor een fusie onderzocht. 

In 2012 verscheen het rapport Grenzeloos Grunnen van de commissie-Jansen, waarin werd gesteld dat het onontkoombaar was dat er gemeentelijke fusies zouden moeten plaatsvinden om de bestuurlijke taken beter aan te kunnen. Voor Delfzijl werd een samenvoeging voorzien met Appingedam en Loppersum en de Eemshaven, die losgemaakt zou moeten worden van de gemeente Eemsmond. De toevoeging van de haven werd fel bepleit door Groningen Seaports. De gemeente Eemsmond wilde de eindelijk goed florerende haven echter zelf houden en was niet bereid haar grondgebied op te splitsen. Zij pleitte voor een supergemeente voor heel Noord-Groningen. Delfzijl vreesde hierin een decentrale positie te krijgen en was hier op tegen, in tegenstelling tot Appingedam.

Eemsmond maakte zich in 2016 los van de overige drie en ging per 1 januari 2019, inclusief de Eemshaven, deel uitmaken van de fusiegemeente Het Hogeland. Daarom werd DEAL ontbonden en bleven de DAL- of ADL-gemeenten over.

Besluit 
Op 16 november 2017 spraken de drie gemeenteraden de intentie uit tot een gemeentelijke fusie. Op 12 januari 2018 maakten de ADL-gemeenten bekend dat zij op 1 januari 2021 gingen fuseren. Nadat het herindelingsontwerp op 29 november 2018 door de gemeenteraden was aangenomen, werd het officiële Herindelingsadvies in april 2019 aangeboden aan Gedeputeerde Staten van de provincie Groningen. Het wetsvoorstel tot samenvoeging van de drie gemeenten werd aangenomen door de Tweede Kamer op 22 april 2020 en door de Eerste Kamer op 7 juli 2020.

Naam 
Inwoners konden in februari 2019 kiezen uit drie namen:
Eemsdelta - naar de Eemsmonding, hoewel het gebied geen rivierdelta is, maar een estuarium 
Fivelgo - naar de streek Fivelingo waarin de gemeente ligt
Marenland - naar de maren in het gebied.
Op 6 januari 2019 maakten de burgemeesters Anno Wietze Hiemstra, Gerard Beukema en Hans Engels de nieuwe gemeentenaam Eemsdelta bekend, waarop 67% van de stemmen was uitgebracht. Het opkomstpercentage was 42 procent.

Politiek

Gemeenteraad 
De herindelingsverkiezing voor de gemeenteraad van Eemsdelta die op 1 januari 2021 aantrad, werd gehouden op 18 november 2020. Het opkomstpercentage was 44,21% van 37.271 kiesgerechtigden. De officiële uitslag werd op 20 november 2020 bekendgemaakt. Tijdens de eerste raadsvergadering op 4 januari 2021 werden de 29 raadsleden geïnstalleerd.

De zetels van de bestuursmeerderheid worden hierboven vet aangegeven.
Voor oudere verkiezingsresultaten zie de gemeenten Appingedam, Delfzijl en Loppersum.

Burgemeester 
Van 1 januari 2021 tot 15 januari 2022 was de PvdA'er Gerard Beukema waarnemend burgemeester van Eemsdelta. Op 28 oktober 2021 droeg de raad de van Urk afkomstige Ben Visser (CU) voorgedragen als kroonbenoemde burgemeester van de gemeente, welke voordracht door de minister van Binnenlandse Zaken werd overgenomen. De benoeming ging in op 15 januari 2022 en Visser werd op 17 januari 2022 geïnstalleerd.

College van B & W 
Voor de periode 2021-2026 werd onder het motto Samen werken aan onze toekomst een coalitieakkoord gesloten tussen Lokaal Belang Eemsdelta, ChristenUnie, VVD en CDA. Deze partijen vertegenwoordigen een meerderheid van 20 van de 29 raadszetels. Tijdens de eerste raadsvergadering op 4 januari 2021 werden de vijf wethouders geïnstalleerd.

Het college van burgemeester en wethouders bestaat uit:

Gemeentelijke huisvesting 
De gemeentehuizen in Appingedam (Wilhelminaweg), Delfzijl (Johan van den Kornputplein) en Loppersum (Molenweg) zijn bij de gemeente Eemsdelta in gebruik gebleven. De raadsvergaderingen vinden plaats in het gemeentehuis te Delfzijl.

Historische bevolkingsontwikkeling 
Eemsdelta is ontstaan uit de gemeenten Appingedam, Delfzijl en Loppersum. Het gebied kende een onstuimige groei tot er in 1980 een hoogtepunt werd bereikt. Daarna volgt een jarenlange bevolkingskrimp.
De drie gemeenten kenden samen de volgende bevolkingsontwikkeling:

 1950 - 40 678 inwoners
 1960 - 45 795 inwoners
 1970 - 49 267 inwoners
 1975 - 52 406 inwoners
 1980 - 55 351 inwoners
 1985 - 54 747 inwoners
 1990 - 55 687 inwoners
 1995 - 54 239 inwoners
 2000 - 52 346 inwoners
 2005 - 51 915 inwoners
 2010 - 49 119 inwoners
 2015 - 47 560 inwoners
 2020 - 45 857 inwoners
 2023 - 45 403	inwoners
(Bron: CBS Statline)

Topografie

Monumenten en beelden
 Lijst van oorlogsmonumenten in Eemsdelta
 Lijst van rijksmonumenten in Eemsdelta
 Lijst van gemeentelijke monumenten in Eemsdelta
 Lijst van beelden in Eemsdelta