Economische sanctie
Economische sancties zijn commerciële en financiële beperkingen die door een of meer landen, bijvoorbeeld in het kader van de VN-Veiligheidsraad of de Europese Unie, worden opgelegd aan een zelfbesturende staat, groep of individu.

Economische sancties worden niet noodzakelijkerwijs opgelegd vanwege economische omstandigheden - ze kunnen ook worden opgelegd vanwege een verscheidenheid aan politieke, militaire sociale, juridische of ethische kwesties. Economische sancties kunnen worden gebruikt om binnenlandse en internationale doelen te bereiken. Sancties worden vaak toegepast bij internationale conflicten, wanneer een groep van landen besluit om een of meerdere sancties tegen een land uit te vaardigen, om op die manier het land te dwingen een andere politiek te gaan voeren, of met de bedoeling andere binnenlandse en internationale doelen te bereiken. 

Sancties of boycots kunnen algemeen zijn, maar beperken zich meestal tot bepaalde goederen en diensten (vaak financiële diensten), olie of een ander belangrijke grondstof, of wapens.

Sancties van de Europese Unie
Sancties van de Europese Unie, ook wel ‘restrictieve' of 'beperkende' maatregelen’ genoemd, worden opgelegd uit eigen initiatief van de Unie, of om gevolg te geven aan een bindende resolutie van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, en dan in Europees recht worden omgezet. Ze worden uitgevaardigd door de Europese Raad of de Commissie. Europese sancties zijn bindend voor de EU-lidstaten.

Juridische basis
De VN-Veiligheidsraad heeft het exclusieve recht om sancties op te leggen in overeenstemming met Hoofdstuk VII van het Handvest van de Verenigde Naties. Deze sancties zijn bindend voor alle VN-lidstaten. 

De juridische status van sancties, uitgevaardigd door een groep landen en niet door de VN, is controversieel. Sommige experts stellen dat deze sancties geen juridische basis hebben en daarom illegaal zijn. Anderen beweren dat deze sancties een juridische basis kunnen hebben, maar dat ze wel aan bepaalde voorwaarden moeten voldoen. De juridische basis kan dan betrekking hebben op een vermeend recht op zelfverdediging, op vergelding, of op collectieve actie, wanneer een groep landen van oordeel is dat het geviseerde land een schending van het internationaal recht heeft begaan. 

Internationale sancties worden dan nog omgezet in nationaal recht, in Nederland bijvoorbeeld door de “Sanctiewet 1977”, in België door koninklijke besluiten, krachtens de wet van 11 mei 1995 (VN-sancties) of de wet van 13 mei 2003 (EU-sancties).

Bedrijven die de ingestelde sancties negeren, kunnen boetes en andere maatregelen opgelegd krijgen. Blokkeringswetten beogen bedrijven tegen de gevolgen van onrechtmatig geachte (extraterritoriale) sancties te beschermen, maar verbieden diezelfde bedrijven de sancties te volgen. Internationale bedrijven kunnen daardoor juridisch in een dilemma terechtkomen.

In de geschiedenis
Historische voorbeelden van economische sancties zijn onder meer: 
 Het Continentaal Stelsel van Napoleon (1806-1814), een verbod aan de gebieden onder zijn controle op alle handel met Engeland, louter bedoeld om dat land te verzwakken en zo de oorlogsdreiging te verminderen. Het was echter niet zozeer een sanctie die Engeland kon beëindigen door de een of andere eis in te willigen. 
 Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden verschillende economische sancties en blokkades ingesteld.
 Sancties van de Volkerenbond tegen het Italië van Mussolini tijdens de crisis in Abessinië (1935)
 Boycot van de apartheid in Zuid-Afrika (1960-1994).
Er is een brede boycot tegen Irak onder Saddam Hoessein geweest na afloop van de Golfoorlog (1990-1991).
Een beperktere boycot is de boycot van de Verenigde Staten jegens Cuba.
De boycot tegen Iran als gevolg van zijn nucleair programma (2002-heden).
De boycot tegen Rusland als gevolg van de annexatie van de Krim in 2014.

Controverses
Enkele veelgehoorde bezwaren tegen economische sancties in het algemeen zijn:
 landen die sancties uitvaardigen, benadelen ook zichzelf
 sancties zouden illegale handel in de hand werken
 landen die sancties ondergaan, worden steeds minder gevoelig voor dreigementen met verdere sancties
 sancties treffen vooral de bevolking, en niet zozeer de elite (als het de bedoeling was de elite te dwingen tot correcties); sommige critici noemen dergelijke sancties dan ook een “hongerwapen”, vergelijkbaar met een Middeleeuwse belegering. 
 sancties leiden soms tot overcompliance, waarbij bedrijven verder gaan dan de sanctiewetgeving verplicht, uit angst voor boetes en andere maatregelen. Ook hiervan kunnen bepaalde groepen personen de dupe worden, bijvoorbeeld staatsburgers in het buitenland. Dat ondervonden reeds aangenomen Iraniërs die op het punt stonden voor hun nieuwe baan naar Nederland te vertrekken, toen hun Nederlandse werkgever plotseling en zonder opgaaf van redenen hun arbeidsovereenkomsten introk; angst voor overtreding van de sancties tegen Iran bleek de ware reden.

Zie ook
 Boycot
 Embargo
 Office of Foreign Assets Control (VS)

Externe links
 Verschillende soorten sancties Sancties van de Europese Unie. 
 Sancties van de Europese Unie (interactieve wereldkaart)
 Sancties van de VN-Veiligheidsraad
 Sanctions Explorer, sanctiestatistieken.

Internationale handel
Geopolitiek
Betalingsverkeer