Sint-Gillis
Sint-Gillis (Frans: Saint-Gilles) is een plaats en gemeente in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Eertijds sprak men van Sint-Gillis-Obbrussel (Frans: Saint-Gilles-lez-Bruxelles). De gemeente telt ruim 49.000 inwoners.

Sint-Gillis ligt, met de klok mee, ingesloten tussen Anderlecht, Brussel-stad, Elsene en Vorst. In de noordoosthoek heeft de gemeente nog een kleine enclave van een aantal percelen aan de overzijde van de zuidelijke uitbreiding van Brussel met de Louizalaan. Het uiterste westen wordt ingenomen door NMBS-terreinen, waaronder het Station Brussel-Zuid met HST-terminal.

Geschiedenis 
Sint-Gillis ontstond als het gehucht Obbrussel ("Op-Brussel", dat wil zeggen "Hoog-Brussel"), nabij de stadsmuur van Brussel. In 1216 kreeg de plaats vrijheidsrechten, om ze in 1296 weer te verliezen door aanhechting bij de Kuip van Brussel. Wel waren de brouwers en kroeghouders van het dorp het jaar voordien vrijgesteld van de biertaks die in het Brusselse ommeland werd geheven.

Vooral in de 16e eeuw ontwikkelde zich in Obbrussel de tuinbouw. De groentenkwekers of boerkozen bereikten rond 1650 een intensivering door massaal spruitjes te planten. De dorpsbewoners hielden er de naam Kuulkappers (kolenkappers) aan over.

De topografie wordt onder meer gekenmerkt door sterke hoogteverschillen. Op het hoogste punt werd in 1672 het Fort van Monterey aangelegd. Dat moest beschietingen helpen afweren, maar het stond machteloos tegen het bombardement van 1695.

Onder de Fransen werd het dorp in 1795 weer een zelfstandige gemeente met de huidige naam.
Hij verwijst naar de Heilige Egidius de Eremiet. Vanaf 1850-1860 kende het landelijke dorp een snelle verstedelijking.

Sint-Gillis kreeg in 1896 een imposant stadhuis, ontworpen door de architecten Albert Dumont en Auguste Hebbelynck. Het is centraal en hoog gelegen aan het Maurice van Meenenplein, genoemd naar de burgemeester die van 1893 tot 1896 en van 1900 tot 1909 in functie was.

Politiek

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 
 (*) 1982: DCA (0,41%), MSN (0,75%), PRS-UNF (0,81%), UDB (0,31%) / 1988: EVA (0,72%), ICS (0,28%), MONDIN (0,14%), PFN (1,31%) / 1994: PCN-NCP (0,31%), PH-HP (0,58%) / 2006: MAS-LSP / 2012: Égalité / 2018: BUB (0,44%), QQVF (0,46%). De grootste partij is in kleur.

Representativiteit 
Voor Sint-Gillis, net zoals voor de andere gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, geldt dat het aantal kiezers in verhouding tot het aantal inwoners erg laag ligt, zowel absoluut als in vergelijking met de rest van het land. Dit is het gevolg van het hoge aandeel niet-Belgische inwoners (ook al kunnen deze onder bepaalde voorwaarden over gemeentelijk stemrecht beschikken). Daarnaast ligt ook het aantal kiezers dat niet komt opdagen, ondanks de stemplicht, erg hoog zodat het totaal aantal uitgebrachte stemmen, inclusief ongeldige en blanco, in de negentien gemeenten van het gewest slechts 44,66% van het aantal inwoners bedraagt. Sint-Gillis scoort het slechtst met een verhouding van 37,65% uitgebrachte stemmen/inwoners.

Verhouding kiezers/inwoners en absenteïsme bij de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2012 
Sint-Gillis: 46,12% (kiezers/inw.) - 18,38% (absenteïsme)
Totaal Brussels Gewest : 53,89% (kiezers/inw.) - 17,14% (absenteïsme)

Ter vergelijking:

Vlaamse provinciehoofdsteden: 69,30% (kiezers/inw.) - 12,12% (absenteïsme)
Waalse provinciehoofdsteden: 69,04% (kiezers/inw.) - 17,31% (absenteïsme)

Burgemeesters 
1802-1813: Jacques Pierret
1813-1813: François Van Schaftingen
1813-1814: Joseph Wirix de Tercam
1814-1815: graaf Cornet de Ways Ruart
1815-1825: graaf Louis Cornet du Chenoy
1825-1830: Egide Vanderschrick
1840-1860: Jean Vanderschrick
1861-1870: Jean-Toussaint Fonsny
1870-1872: Frédéric Chômé-Steinbach
1872-1881: Jean-Toussaint Fonsny
1881-1893: Paul Dejaer
1893-1896: Maurice Van Meenen
1896-1899: Ferdinand Vanderschrick
1900-1909: Maurice Van Meenen
1909-1929: Antoine Bréart
1929-1929: Fernand Bernier
1929-1944: Arthur Diderich
1944-1947: Jules Hanse
1947-1952: Louis Coenen
1952-1957: Paul-Henri Spaak
1957-1973: Jacques Franck
1973-1980: Jacques Vranckx
1980-1985: Corneille Barca
1985-2022: Charles Picqué
2022-heden: Jean Spinette

Bezienswaardigheden 

 Sint-Gilliskerk en het Sint-Gillisvoorplein
 Monumentaal gemeentehuis (1904)
 Gevangenis van Sint-Gillis (1883)
 Woning en atelier van Horta
 Hôtel Winssinger van Horta
 Huis Hankar (1893)
 Huis Goblet d'Alviella (1882)
 Begraafplaats van Sint-Gillis
 Hoekpaviljoen van het voormalige Munthof (1880)
 De Waterdraagster

Onderwijs 
In de gemeente is de Faculteit architectuur (LOCI) van de UCLouvain (université catholique de Louvain) gevestigd.

Sport 
Union Sint-Gillis is een oude voetbalclub (stamnummer 10) met elf landstitels, het hoogste aantal na Anderlecht en Club Brugge. De ploeg speelt in het beschermde Joseph Marienstadion, dat op grondgebied Vorst ligt.

Demografie 

Bron: NIS; Opm.: 1806 tot en met 1981 = volkstellingen, 1990 en later = inwonertal op 1 januari

Bekende inwoners

Geboren 
 Émile Sacré (1844–1882), kunstschilder
 André Cluysenaar (1872-1939), kunstschilder
 Walter Sauer (1889-1927), schilder, tekenaar en graveur
 Georges Kaeckenbeeck (1892-1973), jurist en politicus
 Frans-H. van den Dungen (1898-1965), ingenieur en wiskundige
 Clara Clairbert (1899-1970), sopraan
 Lucien Cooremans (1899-1985), politicus
 Fernand Jacquemotte (1902-1960), politicus
 Irène Hamoir (1906-1994), schrijfster
 Arthur Bosmans (1908-1991), dirigent en componist
 Wilchar (1910-2005), proletarisch kunstenaar
 Jules Wabbes (1919-1974), meubelontwerper en interieurarchitect
 Marcel Broodthaers (1924-1976), kunstenaar
 Nordin Benallal (1979), misdadiger

Inwoners 
 Théodore Juste (1818-1888), historicus
 Julien Dillens (1842-1904), beeldhouwer
 Jef Lambeaux (1852-1908), beeldhouwer
 Berthe Art (1857-1934), kunstschilderes
 Victor Horta (1861-1947), architect
 Marie Janson (1873-1960), politica
 Pierre Paulus (1881-1959), schilder
 Paul Delvaux (1897-1994), schilder
 Paul-Henri Spaak, (1899-1972), staatsman
 Enver Hadri (1941-1990), Kosovaars mensenrechtenactivist
 Barbara de Radiguès de Chennevière (1974), gemeenteraadslid en Brussels parlementslid

Partnersteden
  Puteaux (Frankrijk)
  Esch-sur-Alzette (Luxemburg)
  Velletri (Italië)
  Offenbach am Main (Duitsland)
  Mödling (Oostenrijk)
  Tower Hamlets (Verenigd Koninkrijk)
  Zemun (Servië)
  Tilburg (Nederland)
  Schaffhausen (stad) (Zwitserland)
  Berkane (Marokko)

Externe links 
 Officiële website
 Sint-Gillis (Inventaris Bouwkundig Erfgoed, 1997-2004)
 De gids van Sint-Gillis. Een dorp in de stad (2014)
 Geschiedenis van het industrieel erfgoed in Sint-Gillis (Brochure Openmonumentendag 2015)
 archief van de gemeente Sint-Gillis

Literatuur 
Jean-Pierre De Staercke en Pierre Dejemeppe (eds.), Sint-Gillis. Acht eeuwen geschiedenis[sen], 1216-2016, 2016
Stéphane Demeter e.a., Architectuur in Sint-Gillis, 1999
Claude Vandewattyne (red.), Sint-Gillis. Van de Hallepoort tot de gevangenis , 1997 (= Brussel, stad van kunst en geschiedenis, nr. 21)
Vie économique à Saint-Gilles ... des origines à demain, Syndicat d'initiative de Saint-Gilles, 1992
Gilbert De Keyser, Les dossiers de l'urbanisme de Saint-Gilles, 1991
Albert Eylenbosch en Gilbert Lebrun, Dictionnaire raisonné des rues de Saint-Gilles, 1989
Jacques Dubreucq, Sint-Gillis in oude prentkaarten, 1981 (= In oude prentkaarten, nr. 89)
Joseph Kempeneers, La paroisse Saint-Gilles à Saint-Gilles-lez-Bruxelles, 1964
Joseph Kempeneers, Histoire d'Obbrussel Saint-Gilles, 1962
Aimé Bernaerts, Histoire de la paroisse de Saint-Gilles-lez-Bruxelles, 1954
Aimé Bernaerts, Saint-Gilles dans le passé, 1954
Fernand Bernier, Monographie de Saint-Gilles-lez-Bruxelles. Histoire et description illustrées, 1904

 
Plaats in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest