Cultuurgewas
Een cultuurgewas, cultuurplant of ergasiofyt is een plantensoort die voor menselijk gebruik wordt geteeld en uit wilde planten is veredeld. 

De naamgeving van cultuurgewassen als cultivars wordt geregeld in de International Code of Nomenclature for Cultivated Plants (ICNCP).

Indeling van het gebruik 
Planten zijn voor verschillende doeleinden veredeld, zoals 
 voor de landbouw als:
 voedingsgewas
 genotmiddel
 voor de tuinbouw als:
 groente
 fruit
 sierplant
 voor de bosbouw voor de houtproductie

Zelden, maar wel steeds vaker gaat het bij cultuurgewassen om de vruchtlichamen van schimmels: paddenstoelen als de champignon en de oesterzwam.

Geschiedenis 
De cultivering van planten door de mens begon ongeveer 8.500 jaar geleden en vormde de eerste akkerbouw. De meestal met de genencentra samenvallende eerste negen centra voor de zelfstandige domesticatie van cultuurgewassen zijn:
 Zuidwest-Azië met tarwe, erwten en olijf
 China met rijst en gierst
 Midden-Amerika met mais, bonen, paprika's en chilipepers en pompoen
 Andes en Amazonië met aardappel en maniok
 Oostelijke Verenigde Staten met zonnebloem en quinoaen mogelijk ook:
 Sahel met kafferkoren en Afrikaanse rijst
 Tropisch West-Afrika met Afrikaanse yam en oliepalm
 Ethiopië met koffie en teff
 Nieuw-Guinea met suikerriet en banaan

Echter, ook daarvoor werden wilde planten reeds gebruikt en verspreid door mensen; verzamelende volken gebruikten stekken van voedingsgewassen voor een later moment of verspreidden doelgericht zaden. Deze verspreiding van natuurlijke planten wordt echter niet beschouwd als 'cultivering'.

De mens heeft in de loop der millennia door landbouwkundige cultivering en selectie een enorm veelvoud aan cultuurplanten voortgebracht. Deze diversiteit is in de loop der industrialisatie van de landbouw (groene revolutie) in de 20e eeuw vergaand teruggedrongen. Door monoculturen en het toenemend gebruik van cultivars met hoge opbrengst of rendement (zoals tarwe), zijn minder winstgevende cultivars en soorten verdrongen en verloren gegaan en daarmee hun waardevolle eigenschappen (zoals resistenties, voedingswaarde). Het verlies aan genetische variatie bij cultuurplanten (genetische erosie) sinds het begin van 20e eeuw wordt geschat op 75 procent.

Parallel met de ontwikkeling van de landbouw ontstond een grote verscheidenheid aan onkruiden die zich goed hebben aangepast aan de technieken van de akkerbouw. Deze als concurrenten van de cultuurplanten beschouwde plantengemeenschappen worden op het akkerland veelal mechanisch bestreden of met herbiciden.

Secundaire cultuurgewassen 

Secundaire cultuurgewassen zijn planten die als on- of bijkruiden werden meegecultiveerd met andere cultuurgewassen en later zelf ook werden gebruikt als cultuurgewassen. Voorbeelden zijn haver, rogge, tomaat, maanzaad en huttentut.

Plant naar toepassing
 
Domesticatie
Plantengeografie