Toeristische spoorweg
Een toeristische spoorweg, ook toeristische spoorlijn of museumspoorlijn is een spoorlijn, waarvan de belangrijkste functie het vervoer van toeristen is. Als daarnaast ook het museale aspect de boventoon voert, is het een echte museumspoorlijn. Een lijn die bijvoorbeeld met modern materieel door een mooi (berg)landschap voert kan dus wel een toeristische spoorweg zijn zonder ook museumlijn te zijn.

Bij museumlijnen gaat het vaak om oude, opgeheven, spoorlijnen, die door een museum of vereniging uitgebaat worden, waarbij gebruikgemaakt wordt van oud materieel, zoals stoomlocomotieven. Vaak worden zulke spoorlijnen echte levende musea, met werkende historische locomotieven, rijtuigen en wagens, (stations)gebouwen, beveiliging en infrastructuur. 

Vooral het Verenigd Koninkrijk, als bakermat van de spoorweg, en Duitsland kennen een groot aantal toeristische en museumspoorwegen. In Zwitserland hebben veel bergspoorlijnen een toeristisch karakter, hoewel die spoorlijnen daarnaast ook gewoon als openbaar vervoer fungeren. In Nederland en België ontstonden zulke spoorlijnen veelal op in de jaren zeventig gesloten spoorlijnen.

Historisch en/of toeristisch 
De doelstellingen van de verschillende organisaties verschillen. Bij sommige gaat het vooral om het historische aspect. Deze organisaties proberen een bepaald periode uit de geschiedenis van de spoorlijn nauwkeurig te reconstrueren, of beperken hun verzameling railvoertuigen tot een nauwkeurig omschreven verzamelgebied.

Andere organisaties gaat het vooral om het toeristische aspect. Deze organisaties zetten vaak een soort materieel in dat daar voor de opheffing van de spoorlijn nooit heeft gereden, of materieel dat geen representatieve combinatie met elkaar vormt. Dit is bijvoorbeeld het geval bij lijnen waar trammaterieel op een vroegere spoorlijn wordt ingezet, of bij lijnen waar overwegend uit het buitenland afkomstig materieel wordt ingezet.

Sommige Nederlandse museumlijnen, vooral zij die zich op het historische aspect hebben gericht, zijn inmiddels officieel erkend als museum.

Hieronder een overzicht van toeristische en museumspoorwegen met een artikel op Wikipedia:

Nederland 
 Zie: Lijst van toeristische spoorwegen en museumlijnen in Nederland

België 
 Zie: Lijst van toeristische spoorwegen en museumlijnen in België

Duitsland 
Enkele toeristische spoorwegen in Duitsland zijn:
 Harzer Schmalspurbahnen
En nabij de Nederlandse grens ligt de:
 Selfkantbahn

Oostenrijk 
 Bregenzerwaldbahn
 Höllentalbahn
 Murtalbahn

Slowakije 
 Toeristische spoorlijn Čermeľ – Alpinka

Verenigd Koninkrijk 
 Zie: Lijst van historische spoorlijnen in het Verenigd Koninkrijk

Zweden 
 Skånska järnvägar
 Nora Bergslags Veteran-Jernväg
Jädraås-Tallås Järnväg

Zwitserland 
 Museumsbahn Blonay-Chamby (BC)
 Dampfbahn Furka-Bergstrecke (DFB)

Externe link 
 Railmusea in Nederland

Spoorlijn
Toerisme