Epistolae (Brieven) van Spinoza
De Epistolae (Brieven) van Spinoza zijn de briefwisseling tussen de Nederlandse filosoof Benedictus de Spinoza (1633-1677), verschillende bekende geleerden en Spinoza's bewonderaars. Er zijn 88 brieven over meestal filosofische onderwerpen overgeleverd: 50 van Spinoza en 38 van zijn correspondenten, 52 in het Latijn en 26 in het Nederlands.

Spinoza's volgelingen in Amsterdam gaven de Epistolae na diens overlijden uit in de Opera Posthuma (Nederlandse vertaling: De nagelate schriften, 1677) Op het titelblad van het hele werk staat als auteur "B.d.S" met Hamburg in plaats van Amsterdam om vervolging te voorkomen. De brieven gaan over onderwerpen uit de werken van Spinoza (bijvoorbeeld oneindigheid en attributen (eigenschappen) van "God", Spinoza's aanduiding voor het heelal) maar ook over bijvoorbeeld geestverschijningen en wetenschappelijke ontdekkingen als het vacuüm.

Spinoza bewaarde de ontvangen brieven en de kladversies van zijn verstuurde brieven. Het project Spinozas Web meldde in 2017 dat er nog zeker 36 brieven van Spinoza zijn gevonden.

Citaat over vriendschap
Wat is er mooier dan vriendschap met liefhebbers van de waarheid? Die kunnen we vertrouwen.

Correspondenten
Onder meer de volgenden, met de jaren van hun briefwisseling:
 Pieter Balling, 1664
 Willem van Blijenbergh, 1664-1665 
 Een Dordtse graanhandelaar, regent en schrijver (1632–1696), die met Spinoza correspondeerde over de vrije wil en na Spinoza's dood boeken uitbracht tegen diens Tractatus theologico-politicus en Ethica. Het gaat om WvB aan Spinoza (Gebhardt brief 18: 12-12-1664, 20: 16-01-1665, 22: 19-02-1665, 24: 27-03-1665) en Spinoza aan WvB (Gebhardt brief nummer 19: 05-01-1665, 21, 23: 13-03-1665, 27: 03-06-1665).
 Albert Burgh (franciscaan), 1675
 De franciscaan Albert Burgh (1650-1708) schreef Spinoza vanuit Rome om zijn rationalistische dwalingen en ongeloof in Christus te bestrijden. Spinoza's antwoord is beroemd: het is belachelijk dat de Rooms-Katholieke Kerk de mensen die door de duivel misleid worden tot in de eeuwigheid verdoemt, terwijl de duivel zelf ongestraft blijft.
 Johannes Bouwmeester, 1665-1666, 1673 
 Hugo Boxel Danielsz, 1674
 Robert Boyle, 1663 
 Johann Ludwig Fabritius, 1673
 Johann Georg Graevius, 1673
 Johannes Hudde, 1666, 1671 
 Jarig Jelles, 1667, 1669, 1671, 1673-1674 
 Gottfried Leibniz
 In 1676 kwam Leibniz bij Spinoza op bezoek en ze bespraken onder meer de zielsverhuizing bij Pythagoras.
 Johan van der Meer, 1666
 Lodewijk Meyer, 1663 
 Henry Oldenburg, 1661-1663, 1665, 1675-1676
 Petrus Serrarius (Pieter Serrurier) bracht Oldenburg, secretaris van de Royal Society in Londen, met Spinoza in contact en diende als koerier.
 Jacob Ostens, 1671
 Jan Rieuwertszn Sr., 1674
 George Hermann Schuller, 1674-1676
 Niels Stensen (Nicolaus Steno), 1671 
 Ehrenfried W. von Tschirnhaus, 1674-1676
 Spinoza begon een correspondentie met de Duitse natuur- en wiskundige Ehrenfried Walther von Tschirnhaus, die in Leiden gestudeerd had. Volgens Jonathan Israel werd Spinoza in zijn laatste jaren vooral gestimuleerd door de discussies met von Tschirnhaus over onder meer de vrije wil, de motivatie van de mens en Descartes' wetten van de beweging. Von Tschirnhaus kwam bij Spinoza op bezoek en kreeg via Spinoza contact met Henry Oldenburg, de secretaris van de Royal Society in Londen.
 Lambert van Velthuysen, 1671, 1675
 De Utrechtse arts Lambert van Velthuysen (1622-1685) had kritiek op het godsbeeld van Spinoza. Hij beschuldigde Spinoza van blinde overgave aan het noodlot: fatalisme. De God die Spinoza schetste, had geen goddelijke wil en daardoor was volgens Van Velthuysen God niet meer de maatstaf voor 'goed' en 'kwaad'. Moraal en deugdzaamheid kwamen zo in gevaar, wat tot onzekerheid leidde. Ook werd zo de waarde van de Bijbel aangetast. Want als God geen moreel oordeel gaf, dan was de Bijbel weinig meer dan retoriek. Spinoza was niet onder de indruk en stuurde Van Velthuysen een gepeperde brief.
Desondanks hielden Spinoza en Van Velthuysen contact: vanaf 1673 bezochten ze elkaar regelmatig en hielpen elkaar bij het uitgeven van teksten. Beiden kozen dezelfde kant van Descartes in zijn conflict met de Utrechtse theoloog Voetius.
 Simon Joosten de Vries, 1663

Tabel

Als datum wordt de dagtekening van de brief vermeld, met eventuele correctie van de Oude/Nieuwe Stijl (tijdrekening). Een greep uit de brieven:

Externe links
 wikisource Epistolae (Benedictus de Spinoza) Epistolae 1-4, 8, ander antwoord op 6, 15, 26-29, 39-42, 50, 61-71, 72? ("LXII" (62) vergissing, moet LXXII (72) zijn?)
 users.telenet.be/rwmeijer 
 spinoza.tk  PDF van de Latijnse tekst.
 home.kpn.nl/rudolf.meijer  Latijnse tekst van een bloemlezing van de brieven (Epistolae). Verder drie werken van Benedictus de Spinoza: Ethica ordine geometrico demonstrata, Tractatus de Intellectus Emendatione en Tractatus Politicus.
 www.spinozaetnous.org . Latijn tekst met Franse vertaling, onvolledig.

Werk van Spinoza