Teheran
Teheran (Perzisch: تهران, Tehran, uitspraak [tʰehˈɾɒːn]) is de hoofdstad van Iran en tevens de hoofdplaats van de provincie Teheran. Ze ligt in het noordelijke gedeelte van het land aan de voet van de Elboers. Tijdens de census van 2011 had de stad Teheran meer dan acht miljoen inwoners. Tezamen met de voorsteden wordt in het stedelijk gebied een inwoneraantal van ruim 13 miljoen geschat.

Geografie 
Teheran ligt op een hoogte variërend van ongeveer 1100 meter in het zuidelijke gedeelte van de stad tot 1750 meter in het noordelijke gedeelte van de stad.

Teheran heeft een landklimaat met grote temperatuurverschillen tussen zomer en winter. De zomers zijn droog en heet. De gemiddelde temperatuur voor de maand juli ligt boven de dertig graden. De winters zijn koud, met temperaturen rond het vriespunt. In de winter valt geregeld sneeuw in de stad.

Teheran kent een groot aantal straten met aan weerszijden oude platanen, wat de stad de bijnaam 'Plataanstad' gaf in de geschiedenis.

Geschiedenis 
Teheran wordt voor het eerst vermeld in de elfde eeuw v.Chr., maar archeologische opgravingen hebben aangetoond dat de eerste bewoners zich zo rond 3000 v.Chr. vestigden. Teheran was vroeger een van de dorpen van de grote, oude stad Rey. Pas vanaf de zeventiende eeuw ontwikkelde Teheran zich tot een echte stad.

Agha Muhammad Khan, de stichter van de Kadjaren-dynastie, koos Teheran in 1788 als de hoofdstad van Iran. De tweede sjah van de Kadjaren, Fath Ali, die de basis legde voor een Perzische culturele renaissance, liet mooie en grote paleizen optrekken in Teheran. Onder zijn regering vestigden zich vele ambachtslieden en kooplieden uit oudere Perzische centra als Kashan, Isfahan, Shiraz en Tabriz in de nieuwe hoofdstad.

Teheran tegenwoordig 
De bevolking is overwegend jong en hoog opgeleid, hoewel vrij veel (hoogopgeleide) jongeren door de zeer slechte economische omstandigheden de stad verlaten en zich elders in de wereld vestigen.

Onder andere door de grootte, de slechte verkeerssituatie, het sterk verouderde wagenpark en zijn ongunstige ligging, kampt de stad met een enorme luchtvervuiling. Teheran behoort in dit opzicht tot de vijf meest vervuilde steden ter wereld en het gebeurt niet zelden dat scholen sluiten vanwege smogalarm. In 2000 opende de metro van Teheran die op sommige trajecten een alternatief biedt voor het drukke wegverkeer. Het netwerk heeft anno 2010 drie lijnen, een lengte van meer dan vijftig kilometer en bestaat uit 52 stations.

Bestuurlijke indeling 

Teheran is onderverdeeld in 22 gemeentelijke districten, elk met zijn bestuurlijke centrum.

Binnen deze 22 districten liggen de volgende grote wijken:

Abbas Abad, Afsariyeh, Amaniyeh, Amir Abad, Aryashahr, Bagh Feiz, Baharestan, Darakeh, Darband, Dardasht, Dar Abad, Darrous, Dehkadeh Olampik, Ekhtiyariyeh, Ekbatan, Elahiyeh, Evin, Farmanieh, Fereshteh, Gheitariye, Gholhak, Gisha, Gomrok, Hasan Abad, Jamaran, Jannat Abad, Javadiyeh, Jomhuri, Jordan, Lavizan, Mehran, Narmak, Navab, Nazi Abad, Niavaran, Park-e Shahr, Pasdaran, Piroozi, Punak, Ray, Sa'adat Abad, Sadeghiyeh, Seyed Khandan, Sohrevardi, Shahrara, Shahr-e ziba, Shahrak-e Gharb, Shemiran, Tajrish, Tehranno, Tehranpars, Tehransar, Vanak, Velenjak, Yaft Abad, Yusef Abad, Zafaraniyeh, etc.

Bouwwerken 
Beroemd zijn de bazaar in het zuiden van de stad waar een keur aan producten kan worden gekocht, het voormalige paleis van de sjah, alsmede de vele parken die de stad telt.

Moderne bouwwerken zijn onder andere de Borj-e Milad en de Azadi-toren op het Azadi-plein.

Toerisme 
In Teheran zijn meerdere culturele bezienswaardigheden.
 Een replica van de Pauwentroon van de Perzische sjahs is te vinden in het Golestan Paleis.
 Enkele bekende Teheranse musea zijn het Nationaal Museum van Iran, het Saadabad paleizencomplex, het Glaswerk en keramiekmuseum van Iran, het Tapijtenmuseum, het Teheran Underglass schilderij museum, het Niavaran paleizencomplex en het Safir kantoormachinemuseum.
 Het Teheran Museum van Hedendaagse Kunst heeft werken van kunstenaars als Van Gogh, Pablo Picasso en Andy Warhol. Deze collectie van schilderijen is nog geselecteerd door de voormalige keizerin Farah Diba.
 Teheran is ook de plaats waar de Iraanse keizerlijke kroonjuwelen worden bewaard. Deze collectie bestaat uit een set van kronen en tronen, ongeveer 30 tiara's, talrijke aigrettes, juweel-beslagen zwaarden en schilden, een grote hoeveelheid kostbare losse edelstenen, waaronder de grootste collecties van smaragden, robijnen en diamanten in de wereld en de originele Pauwentroon. Het bevat ook andere objecten die door de sjahs van Iran tijdens het 2500-jarig bestaan van het Iraanse koninkrijk zijn verzameld. De collectie is nog steeds te zien in de Iraanse centrale bank in Teheran.

Media 
 Press TV, een Engelstalige internationale nieuwszender

Stedenband 

  Verenigde Staten: Los Angeles
  Verenigde Staten: New York
  Canada: Toronto
  Canada: Vancouver
  China: Peking
  Verenigd Koninkrijk: Londen
  Turkije: Istanboel
  Cuba: Havana
  Zuid-Korea: Seoel
  Zuid-Afrika: Pretoria
  Rusland: Moskou
  Wit-Rusland: Minsk
  India: New Delhi
  Afghanistan: Kabul
  Verenigde Arabische Emiraten: Dubai
  Libanon: Beiroet
  Australië: Sydney

Geboren in Teheran 
 Bahá'u'lláh (1817-1892), de stichter van het Baha'i-geloof
 Subh-i-Azal (1831-1912), religieus leider
 Naser ed-Din Kadjar (1831-1896), sjah van Perzië
 Abdul-Baha (1844-1921), leraren en leiders van het Baha'i-geloof
 Mohammad Reza Pahlavi (1919-1980), laatste sjah van Perzië/Iran 
 Serge Rezvani (1928), Frans schilder, auteur en liedjestekstschrijver
 Ali Mirzaei (1929-2020), gewichtheffer
 Forough Farrokhzad (1935-1967), dichteres en filmmaakster
 Shahnaz Pahlavi (1940), prinses van Iran
 Barbet Schroeder (1941), filmregisseur
 Abdulkarim Soroush (1945), filosoof
 Jacques Bral (1948), Frans filmregisseur en scenarist
 Shohreh Aghdashloo (1952), actrice
 Rakhshan Bani-Etemad (1954), filmmaker
 Sina Tamaddon (1957), Senior Vice President Apple Inc.
 Mohammad Javad Zarif (1960), diplomaat, hoogleraar en politicus
 Farah Karimi (1960), Nederlandse politica (Tweede Kamerlid GroenLinks)
 Reza Pahlavi (1960), kroonprins van Iran (in ballingschap)
 Khosrow Hassanzadeh (1963-2023), beeldend kunstenaar
 Omid Kordestani (1963), senior adviseur Google
 Farahnaz Pahlavi (1963), prinses van Iran (in ballingschap)
 Nasrin Sotoudeh (1963), advocate en mensenrechtenverdedigster
 Shaun Toub (1963), acteur
 Philippe Blasband (1964), Belgische schrijver en theatermaker
 Afshin Ellian (1966), hoogleraar
 Ali-Reza Pahlavi (1966-2011), prins van Iran
 Reza Abedini (1967), grafisch ontwerper en kunstcriticus
 Mehrdad Oskouei (1969), filmmaker
 Azam Ali (1970), zangeres
 Leila Pahlavi (1970-2001), prinses van Iran
 Maz Jobrani (1972), acteur, filmproducent, scenarioschrijver en komiek
 Reza Shahroudi (1972), voetballer
 Sander Terphuis (1972), Nederlands-Iraans jurist
 Vahid Hashemian (1976), voetballer
 Mehdi Mahdavikia (1977), voetballer
 Arash (1978), zanger
 Ali Karimi (1978), voetballer
 Omid Abtahi (1979), Amerikaans acteur
 Arian Moayed (1980), acteur
 Sami Yusuf (1980), zanger
 Nasim Pedrad (1981), (stem)actrice
 Nassim Soleimanpour (1981), toneelschrijver
 Dominic Rains (1982), Amerikaans acteur 
 Golshifteh Farahani (1983), actrice en pianiste
 Andranik Teymourian (1983), voetballer
 Ehsan Hadadi (1985), atleet
 Baran Kosari (1985), actrice
 Behrang Safari (1985), voetballer
 Ashkan Dejagah (1986), voetballer
 Ardalan Esmaili (1986), Iraans-Zweeds acteur
 Farzad Hatami (1986), voetballer
 Anna Nooshin (1986), modeblogger
 Sevdaliza (1987), Iraans-Nederlands basketbalster en zangeres
 Mandana Karimi (1988), actrice
 Arash Vakili (1990), beachvolleyballer
 Mohammad Reza Khanzadeh (1991), voetballer
 Rouzbeh Cheshmi (1993), voetballer
 Farzad Bonyadi, professionele pokerspeler
 Michel Abdollahi, performance kunstenaar en dichter
 Mohammad Reza Adelkhani, voetballer
 Sandra Ahrabian, presentatrice
 Navid Akhavan, acteur
 Vahid Alaghband, ondernemer
 Bozorg Alavi, schrijver en literatuurwetenschapper
 Houchang Allahyari, psychiaters en filmmaker
 Amir Ansari, ondernemer
 Mary Apick, actrice, schrijver en producer
 Golineh Atai, correspondent
 Ray Aghayan, kledingontwerper
 Seyed Mostafa Azmayesh, religieus geleerde
 Reza Badiyi, filmregisseur en filmproducent
 Ameneh Bahrami, een slachtoffer van zuuraanvallen
 Simin Behbahani, schrijver
 Hadi Saei Bonehkohal, Olympisch Taekwondo-kampioen
 Amir Masoud Boroumand, voetballer
 Hossein Kazemeyni Boroujerdi, Ayatollah en auteur
 Jacques Bral, regisseur en scenarioschrijver
 Shamsia Hassani (1988), kunstenares

Overleden in Teheran 
 Farrokhroo Parsa (1922-1980), arts, pedagoog en eerste vrouwelijke minister van een Iraanse regering

Zie ook 
 Iran van A tot Z

Externe links 
  Metro van Teheran
  Metro van Teheran
  Beschrijving bij Iranchamber.com

 
Hoofdstad in Azië
Hoofdstad van een Iraanse provincie