Wereldmuseum Amsterdam
Het Wereldmuseum Amsterdam (tussen 1950 en 2023 bekend als Tropenmuseum), gesticht in 1864 als Koloniaal Museum, is een Nederlands volkenkundig museum aan de Linnaeusstraat in Amsterdam. Het heeft een grote verzameling etnografische artefacten uit tropische en subtropische gebieden vooral uit de voormalige Nederlandse overzeese gebiedsdelen. Het maakte tot 2014 deel uit van het Koninklijk Instituut voor de Tropen, tegenwoordig is het museum onderdeel van het Nationaal Museum van Wereldculturen.

Geschiedenis 

Het Koloniaal Museum werd in 1864 opgericht in Haarlem door Frederik Willem van Eeden en kreeg in 1871 onderdak in Paviljoen Welgelegen. Tot 1901 was Van Eeden directeur van dit museum alsook van het eveneens daar gehuisveste Museum voor Kunstnijverheid. Het museum kreeg ruimtegebrek en er werd besloten om via de Vereeniging Koloniaal Instituut een nieuw gebouw op te zetten in Amsterdam. Het gebouw werd ontworpen door architectenbureau Van Nieukerken uit Den Haag. Het gebouw bood destijds plaats aan tentoonstellingsruimten van twee musea: het Nederlands Handelsmuseum (onderdeel van de afdeling Tropische Producten met een verzameling afkomstig uit het Koloinaal Museum in Haarlem) en het Volkenkundig Museum (onderdeel van de afdeling Volkenkunde, voorheen tentoongesteld in Artis). De grondstoffencollectie van het Handelsmuseum is later overgenomen door Naturalis en Universiteit Wageningen.

Het museum viel een tijdlang onder het Ministerie van Koloniën en later ministerie van Buitenlandse Zaken, dat in 2011 besloot de subsidie per 1 januari 2014 te beëindigen. Veel personeel moest worden ontslagen en sluiting van het museum dreigde. In juni 2013 maakte het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap bekend dat een nieuwe subsidie zou kunnen worden verleend op voorwaarde dat het Wereldmuseum Rotterdam losgemaakt zou worden van het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT). Daarnaast werd de collectie van het KIT eigendom van het rijk en daarmee onderdeel van de rijkscollectie. De historische kaart- en bibliotheekcollectie werd als bruikleen van het rijk ondergebracht bij de bibliotheek van de Universiteit Leiden, de boeken van na 1950 werden geschonken aan de nieuwe bibliotheek van Alexandrië.

In 2014 fuseerde het museum met het Rijksmuseum Volkenkunde in Leiden en het Afrika Museum in Berg en Dal. Deze musea gingen verder als het Nationaal Museum van Wereldculturen. Minister Bussemaker kende het Tropenmuseum in de nieuwe constructie met de volkenkundige musea in juni 2015 alsnog langdurige subsidie toe.

In 2023 kreeg het museum de naam Wereldmuseum Amsterdam doordat het museum en het Museum Volkenkunde in Leiden, het Afrikamuseum in Berg en Dal en het Wereldmuseum in Rotterdam deel gingen uitmaken van het Nationaal Museum van Wereldculturen.

Collectie 
Het Wereldmuseum Amsterdam bevat zowel traditionele als moderne (kunst)objecten, geluidsfragmenten en videobeelden en geeft een beeld van zowel de levende tradities als van de geschiedenis van verschillende wereldculturen.

Kern van het Wereldmuseum Amsterdam vormen de samengevoegde collecties van het 19de-eeuwse Koloniaal Museum te Haarlem en de oude verzameling van het Ethnographisch Museum Artis.

De collectie die vanuit het Wereldmuseum Amsterdam werd toegevoegd aan die van het Nationaal Museum van Wereldculturen bestaat uit 153.000 voorwerpen en 210.000 historische foto's, plus nog eens zo'n 275.000 fotografieën die de voorselectie niet haalden, maar wel in huis zijn. Naast schilderijen omvat de verzameling een collectie textiel uit Indonesië en veel objecten uit Nieuw-Guinea en Suriname.

Tentoonstellingen (selectie)
 1915-1915 - Oud-Javaansch en hedendaagsch Balisch Hindoeïsme
 1952-1952 - Balische kunst uit eigen bezit
 1953-1953 - Kon Tiki? Azië - Oceanië - Amerika
 1954-1954 - Melanesische Kunst
 1954-1954 - Wat rotsen vertellen, geheime tekens uit het verleden
 1954-1955 - Kleur op doek. Hoe exotische weefsels worden gekleurd
 1956-1956 - Centraal Amerika's onbekende schatten
 1956-1956 - Asmat, Zuidwest Nieuw-Guinea
 1956-1957 - 5000 Jaar Schrift en Schrijven
 1957-1958 - Arts en medicijnman
 1958-1958 - In de ban der voorouders
 1961-1961 - Sahara
 1962-1963 - Suriname
 1963-1964 - Wonen in de wijde wereld
 1966-1967 - Rijst, een dagelijkse zorg
 1967-1968 - Van top tot teen
 1968-1969 - India nu
 1971-1971 - Sieraden uit islamitische landen en aangrenzende gebieden
 1973-1973 - Anonieme kunstenaars uit een verre wereld
 1975-1975 - Vrouw ben je
 1975-1975 - Tantra
 1980-1981 - Walter Spies en Balinese Kunst
 1982-1982 - Tropenpost; beelden uit verre landen
 1983-1983 - India in druk, een indruk van India
 1983-1984 - 'De klepper klept niet meer'; lepra door de eeuwen heen
 1985-1986 - Indigo: leven in een kleur
 1987-1987 - Van totem tot lifestyle; Europese cultuur in ontwikkeling
 1988-1989 - Jemen
 1989-1990 - Wit over zwart. Beelden van Afrika en zwarten in de westerse populaire cultuur
 1990-1991 - Sail in de tropen
 1990-1991 - Het Tropenmuseum pakt uit: 125 jaar verzamelen
 1991-1992 - Mexico Stad
 1992-1993 - Adivasi. Het andere India
 1993-1994 - Eeuwige Schoonheid; sieraden van oud-Javaans goud, 4e - 15e eeuw
 1993-1994 - Lieve Lasten. Hoe kinderen gedragen worden
 1994-1994 - Sinar Surya. Zonne-energie in Indonesië
 1995-1996 - Verre vrienden van Jan Klaassen; poppenspel in Afrika en Azië
 1996-1997 - Geweven Documenten, Indonesische weefsels verzameld door Georg Tillmann (1882-1941)
 1998-1998 - Antropologica - 100 jaar studeren op culturen
 1998-1999 - Indië omlijst. Vier eeuwen schilderkunst in Nederlands-Indië
 2001-2002 - Abstracte Schilden/rkunst; de kunst van de verdediging
 2001-2002 - Race naar de sneeuw
 2002-2003 - Familieverhalen uit Zuid-Afrika: een groepsportret
 2004-2004 - Warwick Freeman - sieraden
 2004-2005 - Het Kwaad, All about Evil
 2005-2006 - Licht en duisternis. De Surinaamse schilder Leo Glans (1911-1980)
 2006-2007 - Knotsen! Schedelsplijters uit de Stille Zuidzee
 2007-2008 - Bisjpalen - een woud van magische beelden
 2008-2008 - Asmat, historische en hedendaagse fotografie
 2008-2009 - De chocolade-expeditie
 2009-2010 - Kunst van overleven. Marroncultuur uit Suriname
 2010-2011 - Rood
 2011-2012 - De Dood Leeft
 2012-2012 - Dankzij de bruggen
 2012-2013 - Onverwachte ontmoetingen: verborgen verhalen uit eigen collectie
 2013-2014 - Zwart & Wit
 2014-2015 - Soulmade - Jasper Krabbé meets Tropenmuseum
 2015-2015 - Body Art
 2015-heden - ZieZo Marokko
 2015-2016 - The Sixties: A Worldwide Happening
 2015-2016 - Secret Love: seksuele diversiteit in China
 2016-2017 - De Boeddha
 2017-2018 - Rhythm & Roots
 2017-2018 - Aleppo
 2017-2018 - Body Art
 2017-2019 - Fashion Cities Africa
 2017-heden - Heden van het slavernijverleden
 2018-heden - Things That Matter
 2018-heden - Cool Japan: wereldwijde fascinatie in beeld

Literatuur 
 Collectienota 2008-2012: Collecting at cultural crossroads: Collection policies and approaches (2008-2012) of the Tropenmuseum (KIT Bulletin 381). Amsterdam: KIT Publishers, 2008.
 Daan van Dartel (ed), Tropenmuseum for a change!: Present between past and future. A Symposium report (KIT Bulletin 391). Amsterdam: KIT Publishers, 2009.
 David van Duuren, 125 jaar verzamelen: Tropenmuseum Amsterdam. Amsterdam: KIT, 1990.
 Huub Jans , Koninklijk Instituut voor de Tropen. Honderdzestig meter Mauritskade. Amsterdam: Stafbureau In- en Externe Relaties KIT, 1976.
 Huub Jans en Hans van den Brink, Tropen in Amsterdam: 70 jaar Koninklijk Instituut voor de Tropen. Amsterdam: KIT, z.j.
 J. Woudsma, Een markant gebouw in Amsterdam-Oost. Het Koninklijk Instituut voor de Tropen. Amsterdam: KIT Publishers, 2004.

Samenwerking met Wikipedia 
Als een van de eerste kennisinstellingen in Nederland werkte het Wereldmuseum Amsterdam samen met Wikipedia. Tussen 2009 en 2015 werden 50.000 foto's uit de collectie van het Tropenmuseum ingebracht in Wikimedia Commons.

Externe links 
 
 Koninklijk Instituut voor de Tropen
 Tropenmuseumcollectie bij Geheugen van Nederland
 Website van Wereldmuseum Amsterdam

 
Rijksmonument in Amsterdam
Bouwwerk in Amsterdam-Oost