Winsumerdiep
Het Winsumerdiep, vroeger ook Zijldiep genoemd, is een kanaal van het Boterdiep bij Onderdendam via het dorp Winsum naar het Reitdiep bij Schaphalsterzijl. Het is een overblijfsel van de Delf.

De licht slingerende loop is een gevolg van de eb-en-vloedwerking uit de tijd dat het Reitdiep nog in open verbinding stond met de zee. In 1877 werd het Reitdiep afgesloten.

Oorspronkelijk mondde het diep bij Oldenzijl even ten westen van Winsum uit in het Reitdiep, nu Oude Diepje. Het voormalige Winsumerdiep daar heet nu Oldenzijlsterdiepje.

1759
Beschrijving van het Winsumerdiep uit 1759 zoals dat is beschreven in het specificq Register van alle sodanige Zijllen &c. als waar over het Generale Zijlvest van Winsumer en Schaphalster Zijllen het opsight is hebbende

Het opsight en onderhoudt overen van het grote Canaal ofZijldiep, waar door het gehele Zijlvestmoet doorwateren beginnende utOnderdendam. Langhs de CaspelenMenkeweer, Onderwierum, WinsumObergum, en Maarhuisen tot an deWinsumer en SchaphalsterZijlen.

Het opsight en onderhoudt op envan het Buijten Canaal, de Moudeof Rijt genaamt, strekkende vande Winsumer en Schaphalster Zijllentot het Reijdiep met sijn posten paalwerken.

Verbreding
In 1856 is het kanaal verbreed om zo een betere afwatering te garanderen. Door Winsum was dit vanwege de bebouwing die dicht op het water stond niet mogelijk. Er werd toen een kanaal om het noordelijke deel van het dorp (Obergum) gegraven dat de naam Hulpkanaal om Obergum kreeg.

Bruggen
Over het kanaal liggen van oost naar west de volgende bruggen:
de Zijlvesterbrug, tegenover het voormalige Zijlvesterhuis in Onderdendam
de brug in de weg De Ploeg in Winsum
de Jeneverbrug, het hoogholtje in de Haven van Winsum
de Boog, de stenen brug in de Hoofdstraat 
de dubbele brug in de Provinciale weg 361 en de parallelweg Wierdaweg
de brug over de sluis de Winsumer- en Schaphalsterzijlen

Kanaal in Groningen (provincie)
Stroomgebied van de Eems