Beneden-Leeuwen
Beneden-Leeuwen is een dorp in de Nederlandse provincie Gelderland, gelegen aan de rivier de Waal. In het lokale dialect en daarnaast vooral tijdens carnaval wordt het Lauwe genoemd. Per 1 januari 2023 telde Beneden-Leeuwen 7.108 inwoners.

Etymologie 
Het tweede deel van de naam gaat terug tot hlaiwa, het Oergermaanse woord voor grafheuvel. Hetzelfde geldt voor de naam Boven-Leeuwen.

Geschiedenis 
Beneden-Leeuwen was al bewoond in de Romeinse tijd; de huidige Zandstraat, die het dorp van west naar oost doorsnijdt, vormt ruwweg het tracé van de antieke weg, die via de meer stroomopwaarts gelegen nederzettingen bij Ewijk voerde naar Noviomagus (Nijmegen). Bij de opgravingen van 2002 ("De Ret") bleek het te gaan om een Bataafs-Romeinse nederzetting met een aanvankelijk grote militaire invloed. Mogelijk waren onder de bewoners oud-soldaten.

Na de Bataafse Opstand (69 na Chr.) gaat het civiele karakter overheersen. De boeren verbouwden haver en gerst. Verder werd in Beneden-Leeuwen waarschijnlijk brons en lood gegoten en bewerkt. De bewoning gaat, met een onderbreking in de late derde eeuw, door tot in de Late Oudheid en Middeleeuwen.

De geschiedenis wordt verder gedomineerd door de relatie tot het water van de Waal. De Wiel is een overblijfsel van een van de dijkdoorbraken. Een andere herinnering is het monumentje, opgericht in 1874, voor de slachtoffers van de watersnoodramp van 1 februari 1861, waarbij het kleine dorp niet minder dan 37 doden te betreuren had. Koning Willem III bracht een bezoek aan het dorp.

Tot 1 januari 1818 vormde Beneden-Leeuwen samen met Boven-Leeuwen de gemeente Leeuwen, die op die datum opging in de gemeente Wamel. De gemeente Wamel ging in 1984 op haar beurt op in de gemeente West Maas en Waal, waartoe ook de plaatsen Alphen, Altforst, Appeltern, Dreumel, Maasbommel en Wamel behoren.

Winkelen 
In het dorp zijn de meeste winkels gelegen aan de Zandstraat en rond het Dorpsplein. De weekmarkt is op vrijdagochtend.

Sport en recreatie 
 Voetbalvereniging SV Leones
 Tennisvereniging Lewabo
 Scouting Don Bosco

Onderwijs 
In het dorp zitten twee basisscholen: De Leeuwenkuil en OBS De Wijzer.

Er zit één middelbare school in Beneden-Leeuwen: 
 een vestiging van Pax Christi College

Openbaar vervoer  
De volgende buslijnen doen deze plaats aan:
 Lijn 42 van Tiel naar Druten
 Lijn 165 van Den Bosch naar Druten

Festivals 
Dag van Leeuwen/ Wiellawaai is een jaarlijkse festival.

Bezienswaardigheden 
In de Zandstraat staat het voormalig gemeentehuis (1899), ontworpen door architect Derk Semmelink. Verdere bezienswaardigheden zijn het Streekhistorisch Museum Tweestromenland en de herdenkingskapel voor de Stoottroepen. Het meest opvallende monument is de korenmolen De Wielewaal.

Bekende inwoners 

 Jochem van Gelder
 Anton Janssen

Geboren 

 Jona Lendering (1964), geschiedkundige
 Marco Pastors (1965), politicus
 Julian Sas (1970), gitarist
 Arno van Zwam (1969), voetballer en voetbaltrainer
 Rob Janssen (1988), diskjockey, presentator en zanger

Zie ook 
 Lijst van rijksmonumenten in Beneden-Leeuwen

Externe link 
 Website gemeente West Maas en Waal

Plaats in Gelderland
Geografie van West Maas en Waal