Die Gedanken sind frei
"Die Gedanken sind frei" is een Duits lied over de vrijheid van gedachte. De tekst verscheen voor het eerst op pamfletten rond 1780. Tekst en melodie waren voor het eerst te vinden in Lieder der Brienzer Mädchen, gedrukt in Bern, Zwitserland tussen 1810 en 1820. De oorspronkelijke tekstschrijver en componist zijn onbekend. De populairste versie Aus Neukirch bei Schönau werd uitgegeven door Hoffmann von Fallersleben in zijn bundel Schlesische Volkslieder mit Melodien uit 1842.  Het lied kreeg in de 19e en twintigste eeuw bijval als protestlied tegen politieke repressie en censuur; in die zin was het ook populair bij Duitse verzetsgroeperingen tijdens het nazi-regime.
De tekst wordt gebruikt in Gustav Mahler’s liederencyclus ‘Des Knaben Wunderhorn’ in het 10de lied: ‘Lied des Verfolgten im Turm’ waarin een gevangene en een vrouw een duet zingen. Na ieder couplet gezongen door de bariton, volgt een vijfregelig gezongen gedeelte door de vrouw (sopraan). De door de bariton gezongen tekst wijkt af van de hieronder in de versie voor 1865 getoonde:
Het eerste couplet is gelijk;
Het tweede couplet is gedeeltelijk door Mahler in zijn derde couplet gebruikt;
Het derde couplet is door Mahler als tweede couplet getoonzet;
Mahler heeft in zijn vierde couplet enkele delen uit het 4de en 5de couplet van de versie voor 1865 gebruikt.
De sopraan gaat in haar eerste coupletten niet mee met de boosheid van de gevangene en zingt over de schoonheid van de zomer. In haar derde en laatste couplet echter sluit zij aan bij de stemming van de gevangene: ze zingt (vrij vertaald): ‘ik sta hier treurig bij de kerkerdeur / Was ik maar dood, dan was ik bij jou / Ach, moet ik altijd maar klagen?’

Tekst

Verschillende historische versies

Externe link 
 Koorversie op YouTube

Duits volkslied