Arendonk
Arendonk is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. Arendonk is de hoofdplaats van het kieskanton en het gerechtelijk kanton Arendonk.

Toponymie 
Doorheen de eeuwen kwam Arendonk in de archieven voor als Arendoncq, Arendonc en Arendonck. De toponiem Arendonk bevat de twee woorddelen Aren- en donk.
 Aren-, afgeleid van a in de betekenis van stromend water.
 Het woord donk slaat op hooggelegen land nabij laagten en water.
De naam Arendonk betekent dus hoger gelegen land tussen aren, kleine riviertjes die naar de Wamp vloeien.

Geschiedenis 
In 1212 ontving Arendonk de stadsrechten van Hendrik I, Hertog van Brabant. In het ancien régime hoorde Arendonk bij het hertogdom Brabant, meer bepaald bij het Land van Turnhout. Vanaf de 17e eeuw was Arendonk een afzonderlijke heerlijkheid.

In de middeleeuwen stond Arendonk bekend om de valkerij. Het vangen en africhten van roofvogels was een specialiteit waarvoor de vrijheid bij veel vorstenhuizen bekend stond. Toen in 1460 toestemming gegeven werd om linnen- en tijkweverijen op te richten brachten deze grote welstand onder de bevolking. Tot 1800 bezat de tijkweversgilde een eigen verkoophal te Antwerpen. In de 19e eeuw kwam de sigarenindustrie op en in de hoogdagen werden door ruim vijftien fabrikanten jaarlijks zo’n 30 miljoen sigaren vervaardigd.

Tweede Wereldoorlog 
De gemeente werd rond 20 mei 1940 bezet door het Duitse leger en bevrijd op 8 september 1944.

Geografie

Kernen 
De verschillende historische woonkernen zijn grotendeels aan elkaar gegroeid. Toch zijn naast het centrum van Arendonk nog gehuchten te onderscheiden zoals de Voorheide (of de "Vraai"), den Berendonk, den Heikant, de Huiskes en den Broekkant. De Voorheide heeft een eigen parochie met een rooms-katholieke kerk. Buurtschap De Lusthoven heeft een eigen kapel die als hulpkerk in gebruik is.

Arendonk is in 1976 niet gefusioneerd met buurgemeenten, waardoor het geen deelgemeenten heeft.

Straatnamen 
Arendonk heeft een aantal merkwaardige straatnamen, waaronder Bellekens, Rode Del, Saren, Voorhoofd en Zoenbraak.

Aangrenzende gemeenten

Bezienswaardigheden 

 "Den telowerelè'er" (de bordenlikker) is een klein monument vernoemd naar de bijnaam van de Arendonkenaars. Het ligt nabij de Toremansmolen, een andere bezienswaardigheid in het dorp.
 De neogotische Onze-Lieve-Vrouw en Sint-Jobkerk aan de Vrijheid.
 De sobere laat-barokke Kapel van de Wampenberg.
 Het voormalig klooster Sint-Agnetendal.
 De Berendonkse Hoeve, gebouwd in 1756 en destijds in het bezit van de abdij van Postel.
 Heemhuis van heemkundige kring 'Als Ice Can' met heem- en sigarenmakersmuseum.
 Het monument ter nagedachtenis van de slachtoffers van beide Wereldoorlogen, op de markt.
 De beeldentuin Karel I, achter de kunstacademie.

Natuur en landschap 
Arendonk ligt in de Noorderkempen op een hoogte van 20 à 30 meter, aflopend naar het zuiden. De belangrijkste waterloop is de Wamp, die in zuidwestelijke richting naar de Kleine Nete stroomt. Ten noordoosten ligt het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten.

In de omgeving van Arendonk liggen bossen, resultaat van heide-ontginningen. Het gebied Kwade Putten omvat het bosgebied Hoge Vijvers en enkele landgoederen met tot vijvers uitgegraven voormalige vennen. Verdere natuurgebieden zijn Goorken en Rode Del. Ook het beschermd natuurgebied De Liereman ligt gedeeltelijk in Arendonk.

Demografie

Samenstelling bevolking 
De Kempense gemeente telt ruim 13.000 inwoners, waarvan ruim 1440 inwoners met Nederlandse nationaliteit. In totaal zijn er 96 verschillende nationaliteiten in Arendonk, de bewoners van het asielcentrum niet meegerekend.

Evolutie van het inwonertal 

Bron:NIS - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; vanaf 1980= inwonertal per 1 januari
1977: Gebiedsuitwisseling met Retie (verlies van 26 inwoners)

Politiek

Structuur 
De gemeente Arendonk ligt in het kieskanton Arendonk en het provinciedistrict Turnhout. Deze maken deel uit van het kiesarrondissement Mechelen-Turnhout en de kieskring Antwerpen.

College van burgemeester en schepenen

Geschiedenis

Lijst van burgemeesters

Legislatuur 1983 - 1988 
Volksunie trok naar de kiezer onder de naam GOED (dit stond voor Gemeentebelangen, Openheid, Eerlijkheid, Democratie). Ze behaalden drie verkozenen. SP hield stand en behield haar 7 zetels. De CVP bleef de grootste partij maar verloor voor het eerst haar absolute meerderheid. De partij vormde een coalitie met de liberale PVV. Burgemeester was Karel Van Gool.

Legislatuur 1995 - 2000 
Volksunie, SP, PVV en onafhankelijken trokken samen naar de kiezer met de lijst NIEUW. Burgemeester was Jef Bouwen van de CVP, die met 11 zetels nipt een absolute meerderheid behaalde.

Legislatuur 2019 - 2024 
Burgemeester is Kristof Hendrickx (N-VA). Hij leidt een coalitie bestaande uit N-VA en CD&V. Samen vormen ze de meerderheid met 16 op 23 zetels. In januari 2023 maakte CD&V bekend dat het verder gaat onder de naam 'Iedereen 2023'. Men wil hiermee naar eigen zeggen het lokale karakter benadrukken, maar blijft wel officieel een afdeling van CD&V.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes uitgedrukt. De grootste partij is in kleur.

Cultuur

Bijnamen 
Een inwoner van Arendonk wordt een Arendonkenaar genoemd. De bijnaam van de Arendonkenaar is "den telowerelè'er" (de bordenlikker). Naar verluidt likten vroeger de Arendonkenaren hun bord schoon, om niks van het schaarse voedsel verloren te laten gaan.

Evenementen

Sinte Katrinazingen
Driekoningen zingen doet men in tegenstelling tot de buurgemeenten niet in Arendonk. Op 25 november gaan kinderen 's avonds huis aan huis Sinte Katrinazingen, waarbij ze snoep krijgen. De tekst luidt als volgt:

Sinte Katrina, fille fille mina,
een kjeske voor ne cent,
En al wie daar niet over kan,
over een kjeske, over een kjeske voor ne cent.
Laat ons, laat ons,
Ne goeien avond onder ons.

Teljoorlekkersdag 
Een hoogdag voor de Arendonkenaren is de Teljoorlekkersdag. Die vindt plaats eind juni op en rond de markt en het plein Deroissart. Het gemeentebestuur en verenigingen organiseren dan een volksfeest met activiteiten voor kinderen en volwassenen. Een van de activiteiten is het leegeten en schoonlikken van een bord rijstpap. Een andere activiteit de laatste jaren is de "Lucky Duck Race", een grote badeendenrace ten voordele voor een lokaal goed doel.

Arendonk Zingt & Swingt
In navolging van het teloor gegane Bemdfestival organiseert de Chiro van Arendonk-Centrum sinds 2001 het gratis popfestival Arendonk Zingt & Swingt op en rond de Bemdweide. Met een gevarieerd programma lokt men jaarlijks zo'n 15 000 bezoekers uit alle leeftijdsklassen. Grote namen waren o.a. Gers Pardoel, De Jeugd van Tegenwoordig, Laura Lynn en Les Truttes. De opbrengst gaat naar het goede doel.

Streekproducten 
 De Arendonker Bruin (bruin, 8,5%) en de Arendonker Tripel (goudblond, 8%) van Dorpsbrouwerij Humulus.
 De Keikop Tripel (blond, 8,7%) en de Keikop Saison (goudblond, 6,5%) van Brouwerij De Kassei.
 Arendonks Sigaartje, een boterkoekje gebakken door bakkerij Vanbroekhoven.

Jeugdverenigingen 
 Scouts & Gidsen Carpe Diem
 Chiro Sint-Hubertus (jongens)
Chiro Onze-Lieve-Vrouw van Vreugde (meisjes)
Chiro De Vraai
 KLJ Arendonk
 Jeugd Rode Kruis Arendonk
 Plussers Arendonk
 Jeugdhuis 't Onkrooid

Mobiliteit

Wegennet 
Verschillende gewestwegen doen de gemeente aan. Dit zijn:
De N118, Geel - Retie - Arendonk - Weelde
De N139, Oud-Turnhout - Arendonk - Nederlandse N284
In het zuiden van de gemeente loopt de snelweg E34. Deze vormt de grens met buurgemeente Retie.

Openbaar vervoer 
Het openbaar vervoer in Arendonk bestaat uit een busnetwerk geëxploiteerd door de Vlaamse Vervoermaatschappij De Lijn.
Het netwerk bestaat uit twee reguliere lijnen (430 Reusel - Turnhout - Hoogstraten en 432 Arendonk - Turnhout - Brecht) en acht schoollijnen naar onder andere Geel, Mol, Oud-Turnhout, Poppel en Zondereigen. Alle lijnen bedienen de halte Gemeentehuis op de markt in Arendonk.

Wandelwegen 
Bertel Pegh Pad 9 km
Hufkenswandeling 6,6 km
Natuurwandelpad 9 km
Arendonks Wandelpad 10 km
Wandelen op Wieltjes 6 km
Talanderwandeling 14 km - Wandeling van het Jaar 2014

Onderwijs

Kleuter- en lager onderwijs 
 Gemeentelijke Basisschool Sint-Jan (twee campussen)
 Gemeentelijke Basisschool Voorheide
 Vrije Basisschool Sint-Clara
 Talentenschool Atlantis
 Talentenschool Dol-Fijn

Secundair onderwijs 
 Sint-Claracollege (ASO-TSO-BSO)
 DOnA (Deeltijds onderwijs)

Kunstonderwijs 
 Gemeentelijke Academie voor Schone Kunsten
 Stedelijke Academie voor Muziek, Woord en Dans Turnhout, filiaal Arendonk

Volwassenenonderwijs 
 CVO Hoger Instituut der Kempen - Sint-Claracollege

Sport 
 het Glossocircuit, een circuit voor rallycross
 Voetbalclub KFC Arendonk Sport (actief in 2de provinciale Antwerpen)
 Sportpark Heikant, waar atletiekclub ARAC en KFC Arendonk Sport gevestigd zijn. Er is tevens een Finse piste, twee beachvolleybalvelden en een visvijver
 Dansstudio Focus
 De Bemdhal met sporthal, gymzaal, squashterreinen en buitenterreinen
 Het gemeentelijk zwembad, sinds 1976 gevestigd aan de Van Eycklaan
 FC Broekkant en tal van kleinere caféploegen spelende in de amateurreeksen
 Rugbyclub Pitbulls, spelende op de terreinen van Postelboer
 Tennisclub De Lusthoven met acht buitenterreinen en drie indoor terreinen
 Okidohal, thuisbasis van basketbalclub Okido en Volleybalclub Arvoc
 Gevechtsportclubs ASV Judo en Okinawa Gojo Ryu Karate
 Sint-Sebastiaansgilde, de oudste vereniging van Arendonk
 Dansschool Baila
 Landelijke Rijvereniging Kempenzonen

Bekende Arendonkenaars 
Bekende personen die geboren of woonachtig zijn of waren in Arendonk of een andere significante band met de gemeente hebben:

Zustergemeenten 
  Kobern-Gondorf, Duitsland, sinds 1992
  Mont-Saint-Éloi, Frankrijk, sinds 1964

Nabijgelegen kernen 
Retie, Zwaneven, Eel, Reusel

Externe links 
 Gemeente Arendonk
 Inventaris Onroerend Erfgoed

 
Plaats in Antwerpen (provincie)