Tervuren
Tervuren is een plaats en gemeente in de provincie Vlaams-Brabant in België. De gemeente ligt in de Vlaamse Rand rond Brussel en is vergroeid met de Brusselse agglomeratie. Tervuren telt ruim 23.000 inwoners. De gemeente ligt in de landstreek Dijleland en de Druivenstreek.

Tervuren wordt voornamelijk bewoond door Nederlandstaligen. Er bestaat ook een kleine Franstalige minderheid, die vooral bestaat uit migranten uit Brussel en Wallonië.
Tevens kent Tervuren minderheden uit velerlei landen, waaronder Britten en Amerikanen, die onder andere worden aangetrokken door de British School of Brussels die in de gemeente gevestigd is. Veel buitenlanders werken hier tijdelijk voor internationale bedrijven en organisaties.

Geschiedenis 
In Tervuren staat het AfricaMuseum (tot 2018 het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika) met een vijverpark, het vroegere jachtdomein van de hertogen van Brabant nabij het Zoniënwoud. Door Tervuren stroomt het riviertje de Voer waaraan de gemeente haar naam dankt. Soms wordt aangenomen dat Tervuren dezelfde plaats is als "Fura", waar de heilige Hubertus in 727 stierf. Nadien is het enkele eeuwen stil rond Tervuren, tot een document uit 1213 de aanwezigheid van de hertog Hendrik I van Brabant in Tervuren meldt. Hieruit kan men afleiden dat de hertog een verblijf had in Tervuren, misschien in de vorm van een houten burcht. Ook de Sint-Jan Evangelistkerk dateert van de dertiende eeuw.

De burcht groeide uit tot het kasteel van Tervuren, verblijfplaats van de Brabantse hertogen in de veertiende en vijftiende eeuw. Op het einde van de zestiende eeuw verbleven aartshertogen Albrecht en Isabella er regelmatig, omdat het dicht bij Brussel lag. Ze vernieuwden het kasteel en lieten de Sint-Hubertuskapel en het Kapucijnenklooster in het Zoniënwoud bouwen. In de zomer van 1659 verbleef de Engelse koning-in-ballingschap Karel II er enkele weken om zich aan het oog van de wereld te onttrekken en zijn overtocht naar Engeland voor te bereiden.

In de Oostenrijkse periode beleefde het kasteel nog een laatste hoogtepunt onder Karel van Lorreinen. Hij liet het kasteel opnieuw verbouwen en zorgde ook voor een grondige heraanleg van de Warande. Het kasteel raakte echter opnieuw in verval en werd in 1782 op bevel van keizer Jozef II afgebroken. De kapel, gewijd aan Sint-Hubertus, en de stallen, die later als kazerne zouden dienen, werden gespaard.

Het domein kwam in handen van Willem II na de slag bij Waterloo als dank voor zijn prestaties in deze veldslag. Hij liet er een paviljoen bouwen dat na de Belgische Revolutie eigendom werd van de Belgische staat. Zo werd het eigendom van Leopold II. Het werd de verblijfplaats van keizerin Charlotte tot het in 1879 afbrandde.

Op deze site aan het einde van de Tervurenlaan werd door Leopold II het Koloniënpaleis (sinds 2018 Afrikapaleis) gebouwd, waar tijdens de Wereldtentoonstelling van 1897 het koloniale gedeelte werd tentoongesteld. In dit gebouw was ook eerst het museum gevestigd. Toen dit echter te klein werd, gaf koning Leopold II in 1904 opdracht het huidige museum te bouwen. Het werd voltooid in 1910.

Om deze wereldtentoonstelling bereikbaar te maken voor het grote publiek, werd de spoorlijn Brussel - Tervuren verlegd naar de tentoonstelling. Daarnaast werd vanuit Brussel een stadstram aangelegd langs de nieuwe brede Tervurenlaan. Deze stadstramlijn is nog in dienst en in het weekend worden met de oude tram museumritten gereden. Vanaf het tram- en spoorknooppunt reed er een buurtspoorlijn naar Leuven.

De gemeente werd ook doorkruist door een buurtspoorlijn van Brussel over Sterrebeek, Moorsel en Vossem naar Sint-Joris-Weert. Deze buurtspoorlijn stond bekend onder de naam 'Zwette Jean'. Een groot gedeelte van het tracé van deze buurtspoorlijn is nu een populaire wandelroute doorheen het Dijleland.

Deelgemeenten 

De gemeenten Duisburg en Vossem fuseren op 1 januari 1977 met de gemeente Tervuren en worden deelgemeentes. De kern Moorsel maakte altijd al deel uit van Tervuren.

Demografische ontwikkeling

Demografische evolutie voor de fusie

Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente
Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Politiek

Geschiedenis

Lijst van burgemeesters

Bestuur 2013-2018 
Burgemeester is Jan Spooren (N-VA). Hij leidt een coalitie bestaande uit N-VA, CD&V en Groen+. Samen vormen ze de meerderheid met 16 op 27 zetels.

Bestuur 2019-2024 
Na de verkiezingen van 14 oktober 2018 werd de coalitie van N-VA, CD&V en Groen+ verdergezet met een meerderheid van 19 op 27 zetels. Jan Spooren bleef burgemeester tot zijn aanstelling als provinciegouverneur. Zijn partijgenoot Marc Charlier volgde hem op 27 augustus 2020 op.

Huidig schepencollege

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 

De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.
De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
(*) 1982: RAD / 1988: TGB / 1994: Vlaams Blok / 2006: TVENS

Bezienswaardigheden 

 De Sint-Jan-Evangelistkerk: de kerk werd gebouwd in de dertiende eeuw. Opmerkelijk is het ontbreken van een toren: in 1777 werd hij om stabiliteitsredenen afgebroken. Er liggen drie Brabantse hertogen begraven.
 De Sint-Hubertuskapel in het Park van Tervuren (Warandepark): op deze plaats zou de H. Hubertus gestorven zijn. De kapel werd gebouwd als slotkapel van het Hertogelijk Kasteel, op vraag van Albrecht en Isabella.
 De Watermolen van Gordaal in het Warandepark die bekend staat als het 'Spaans Huis'. De watermolen vormt het decor van de Engelstalige novelle 'The Spanish House'  van de Britse schrijfster Lady Eleanor Smith. 
 Het Afrikapaleis (tot 2018 Koloniënpaleis): het eerste gebouw van het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika, gebouwd op de plek van het vroegere Paviljoen van Tervuren. Aan de achterkant vindt men het gebinte dat door Georges Hobé voor de tentoonstelling van 1897 was gebouwd.
 Het AfricaMuseum aan het Park van Tervuren (Warandepark): in het park van het AfricaMuseum staat de dikste mammoetboom van Vlaanderen.
 La Nouvelle Maison: in 1927 door Henry Van de Velde als eigen woning gebouwd.
 Het Hof van Melijn: voormalig gemeentelijk museum over de 'School van Tervuren'. Sinds 1962 als monument beschermd en sinds 2018 culturele plek met café.
 De Panquinkazerne met het militaire 'Hoefijzer'-complex en de Orangerie uit de achttiende eeuw.
 Geografisch Arboretum: het Geografisch Arboretum, ongeveer 100 ha. groot, werd vanaf 1902 door koning Leopold II aangelegd. De bomen zijn niet geordend naar geslacht, maar naar natuurlijk milieu. Het is nu een stuk natuur in het Zoniënwoud.
 Bandundu Water Jazz Band: een kunstwerk uit 2005 van beeldhouwer Tom Frantzen. Het doel van het kunstwerk is het vertegenwoordigen van Tervuren.

Onderwijs 
Alhoewel Tervuren overwegend landelijk is (vooral de deelgemeentes), zijn in de gemeente verschillende scholen gevestigd. Er zijn meerdere lagere scholen, waaronder GBS Tervuren, GBS Moorsel en de Mariaschool. Na het basisonderwijs kan men verder naar een van de drie middelbare scholen: GITO Tervuren, GO! Atheneum KA Tervuren (eerder gekend als Koninklijk Atheneum) en het Heilig-Hartcollege. Tevens bieden een peuter- en kleuterschool (Sint-Kristoffel) en een lagere school in de Kasteelstraat onderwijs aan volgens de antroposofische pedagogiek van Rudolf Steiner. Er is ook de British School of Brussels, een Engelstalige internationale school. In de deelgemeente Vossem bevindt zich de Engelstalige lagere school St Paul's British Primary School.

Ook volwassenen kunnen in Tervuren terecht voor allerlei cursussen Vreemde Talen, Nederlands als Tweede Taal (NT2), Mode, Koken en Informatica in het Centrum voor Volwassenenonderwijs (Crescendo CVO), gelegen naast de British School.

Sport
 KV Tervuren-Duisburg

Bekende inwoners 
Personen die in Tervuren geboren of overleden zijn, geruime tijd in Tervuren verbleven hebben, of er nog wonen.
 Dirk Barrez, auteur, documentairemaker
 Maurits Bilcke, grafisch kunstenaar, dichter
 Jeroen Brouwers, Nederlands schrijver, woonde van 1968 tot 1971 in Vossem
 An Candaele,  auteur jeugdboeken en illustrator
 Luc Coene, gouverneur van de Nationale Bank
 Albert Coppé, minister en Europees commisaris.
 Gerda Debyser, auteur kinderboeken
 Bert Decorte, liedjeszanger-rockmuzikant, broer van Jan Decorte
 Jan Decorte, acteur en toneelregisseur, groeide op in Tervuren.
 Jan de Hartog, Nederlands schrijver, woonde van 1973 tot 1976 in Tervuren
 Sven De Leijer, televisiepresentator
 Frans de Nerée tot Babberich, Nederlands politicus
 Jeroen De Pauw, televisiekok
 Wim De Vilder, nieuwslezer
 Chris Dercon, kunsthistoricus en museumdirecteur, bracht zijn jeugd door in Tervuren
 Christian Dotremont, kunstschilder en mede-oprichter van de Cobra-beweging
 Tom Frantzen,  beeldhouwer
 Dirk Gysels, schrijver
 Ward Lernout, kunstschilder
 Eddy Merckx, wielrenner, meervoudig wereldkampioen, woonde van 1968 tot 1972 in Tervuren
 Kris Mergan, kineast animatiefilms
 Kloot Per W, rockmuzikant en kunstschilder
 Miel Puttemans, atleet
 Anders Fogh Rasmussen, woonde in Tervuren tijdens zijn ambtsperiode als secretaris-generaal van de NAVO 
 Philippe Smeyers, kunstschilder en muzikant
 Paul Sneijder, Nederlands journalist
 Roger Somville, kunstschilder, ontwerper, kunsttheoreticus
 Jan Spooren,  provinciegouverneur Vlaams-Brabant
 Frans Timmermans, Nederlands politicus, Eurocommisaris
 prins Laurent van België
 Frank Vandenbroucke, politicus
 Peter Vandermeersch, journalist, voormalig hoofdredacteur van De Standaard en NRC Handelsblad.
 Bartholomeus Ludovicus Vandersande, priester
 Lucas Vandervost, acteur, oprichter en voormalig artistiek leider van gezelschap De Tijd (theater), groeide op in Tervuren
 Henry Van de Velde, kunstschilder, vormgever en architect
 Guido Vanhecke, luitenant-generaal, bevelhebber Belgische Luchtmacht 1991-2000
 Albert Van huffel, ontwerper en architect
 Lode Vanoost, voormalig politicus en volksvertegenwoordiger, redactielid  DeWereldMorgen.be
 Rob Vanoudenhoven, presentator
 Nadja Van Sever, schrijfster
 Bas Van Weert, acteur
 Peter Verhulst, Radio 2-presentator
 Jos Verstraeten, minderbroeder en pastoor
 Ursula von der Leyen, Duitse politica, voorzitter van de Europese commissie, groeide op in Tervuren

Overige kernen 
Duisburg, Moorsel en Vossem.

Partnersteden 
  Kloster Lehnin (Duitsland)
  Dachau (Duitsland)
  Renkum (Nederland)

Zie ook
 Lijst van onroerend erfgoed in Tervuren
 Tervuerense herder

Referenties

Meer lezen 
 Wynants, M., Bibliografie van Tervuren (Tervuren, Duisburg, Vossem, Moorsel, Leefdaal) op basis van een systematische ordening (Koninklijke Heemkundige Kring Sint-Hubertus Tervuren Documenten nr.2), Tervuren, 2005.

Externe link 
 Website van de gemeente

Plaats in Vlaams-Brabant