Zandkreekdam
De Zandkreekdam is een afsluitdam in de Zandkreek tussen Kats op Noord-Beveland en Wilhelminadorp op Zuid-Beveland aan de Oosterscheldekant van het Veerse Meer. De Zandkreekdam is 830 meter lang, en is het tweede bouwwerk van de Deltawerken.

Noodzaak van de Zandkreekdam 
De aanleg van de Zandkreekdam maakte deel uit van het Drie Eilandenplan dat vanaf de jaren dertig werd ontwikkeld om Walcheren en Noord- en Zuid-Beveland met elkaar te verbinden. Na de Watersnood van 1953 werd dat plan opgenomen in de Deltawerken. Het Drie Eilandenplan werd als eerste onderdeel uitgevoerd.  Het Deltaplan maakt onderscheid tussen hoofdafsluitingen (die nodig waren om de veiligheid te garanderen) en nevenafsluitingen (die nodig waren om uitvoering van de hoofdafsluitingen mogelijk te maken). De Zandkreekdam is een nevenafsluiting om sluiting van het Veerse Gat mogelijk te maken. Dit omdat bij een wel al afgesloten Veerse Gat en een nog open Oosterschelde (of andersom) de getijstromen de Zandkreek in zeer korte tijd tot ver buiten de bestaande begrenzingen zouden hebben uitgeschuurd. Door een dam te leggen ter plaatse van het wantij, waar de vloedstroom door het Veerse Gat die door de Oosterschelde ongeveer ontmoet, wordt dit voorkomen. Vergelijkbare overwegingen hebben geleid tot het bouwen van de Grevelingendam en de Volkerakdam.

Ontwerp en aanleg van de dam 
Met de bouw werd in 1959 begonnen. Er werd gebruik gemaakt van eenheidscaissons die 11 meter lang waren, 7,5 meter breed, en 6 meter hoog. Vanwege het gebruik van de eenheidscaissons was de maximale diepte van het sluitgat N.A.P. -5 m; daarom is er een drempel gestort tot die diepte. Op 3 mei 1960 werden in het sluitgat twee gekoppelde caissons afgezonken, waarmee de afsluiting een feit was. Nadat de sluiting een feit was, is de dam afgewerkt door opspuiten van een zandlichaam, afgedekt met een kleibekleding met een helling 1:4, met een berm op N.A.P. +2,5 m en een kruin op N.A.P. +8,25 m.

De dam werd op 1 oktober 1960 geopend door commissaris van de Koningin in Zeeland, jonkheer A.F.C. de Casembroot.

In de periode na het jaar 2000 onderging de dam een aantal belangrijke aanpassingen.

Sluis en brug 

Behalve een dam is er ook een sluis gebouwd. Hierdoor is scheepvaart nog steeds mogelijk. De sluis ligt bij Kats. 

De brug over de sluis kon voor lange wachttijden zorgen voor het verkeer over de drukke weg die over de Zandkreekdam loopt (de N256, de doorgaande weg tussen de Zeelandbrug en de autosnelweg door Zuid-Beveland). Daarom werd er in 2002 een tweede brug bij de sluis gebouwd, zodat, als de ene brug openstaat, het verkeer kan doorstromen over de andere brug.

Spuisluis 
Tevens werd er in 2004 een afsluitbare doorlaatkoker in de dam gemaakt met de naam Katse Heule, waardoor er, beheersbaar, water in en uit het Veerse Meer kan stromen. Het doel was om de waterkwaliteit van het Veerse Meer te verbeteren.

Externe links
 Zandkreekdam (website Rijkswaterstaat)

Deltawerken
Dam in Nederland
Schelde- en Maasdelta
Bouwwerk in Noord-Beveland