Werelderfgoedlijst voor documenten
De Werelderfgoedlijst voor documenten van UNESCO is een onderdeel van het Memory of the World-programma, een internationaal initiatief begonnen in 1992 om collectief geheugenverlies tegen te gaan door op te roepen tot conservatie van waardevolle archieven en bibliotheken.

Ontstaan en geschiedenis 
Tijdens de tweede vergadering van het International Advisory Committee in 1995, in Parijs, werden aanbevelingen gedaan om de Werelderfgoedlijst voor Documenten te creëren. Men besprak er de principes voor een dergelijke lijst en de basiscriteria voor de evaluatie van documenten. Op de derde vergadering, in Tasjkent, in 1997, werden de eerste documenten (in totaal 38) ingeschreven op de Lijst. Tijdens de een-na-laatste vergadering, in 2017, werden 78 documenten toegevoegd aan de Lijst. Bij de laatste vergadering zijn er 64 items bijgeschreven op het internationale Memory of the World register.

Werelderfgoedlijst voor documenten

Albanië
 Codex Purpureus Beratinus (2005)

Argentinië
 Documenten van de Onderkoning van Río de la Plata (1997)Nationaal Archief, Buenos Aires

Armenië
 Manuscriptencollectie van het Mashtots-Matenadaran (1997)Mashtots-onderzoeksinstituut voor oude handschriften, Jerevan

Australië
 Endeavour Journal van James Cook (2001)National Library of Australia, Canberra
 Mabo Case Manuscripts (2001)National Library of Australia, Canberra

Azerbeidzjan
 Middeleeuwse manuscripten over geneeskunde en farmacie (2005)

Barbados
 Documentair erfgoed van slaven in de Caraïben (2003)

België
 Zakenarchief van het Officina Plantiniana (2001)Plantin-Moretusmuseum, Antwerpen
 Archieven van de Insolvente Boedelskamer (2009)Stadsarchief Felixarchief, Antwerpen
 Archieven van de Universiteit Leuven (1425-1797) (2013)KU Leuven en Rijksarchief te Leuven, Leuven
 Het Mundaneum (2013)Archiefcentrum van de Federatie Wallonië-Brussel, Bergen

Benin
 Koloniale archieven (1997)National Archives, Porto Novo

Brazilië
 Collectie van de keizer: buitenlandse en Braziliaanse fotografie in de 19e eeuw (2003)

Chili
 Mensenrechtenarchief (2003)
 Jezuïeten van Amerika (2003)

China
 Traditionele Muziek Geluidsarchieven (1997)Music Research Institute, Chinese Academy of Arts, Beijing
 Stukken van het secretariaat van de Qing's (1999)First Historical Archives of China, Palace Museum, Beijing
 Oude Nakhi Dongba Literatuur manuscripten (2003)
 Gouden Lijsten van de Qing Dynastie Keizerlijke onderzoek (2005)

Colombia
 Negros y Esclavos Archieven (2005)

Cuba
 José Martí Pérez Fonds (2005)

Curaçao 

 Catecismo Corticu (2009)

Denemarken
 Archieven van de Deense overzeese handelscompagnieën (1997)Deens nationaal archief, Kopenhagen
 Linné-collectie (1997)Deense nationale bibliotheek van natuurwetenschappen en geneeskunst, Kopenhagen
 Manuscripten en correspondentie van Hans Christian Andersen (1997)Handschriftenafdeling, Det Kongelige Bibliotek, Kopenhagen
 Søren Kierkegaard Archieven (1997)Handschriftenafdeling, Det Kongelige Bibliotek, Kopenhagen

Duitsland
 Vroege cilinderopnamen van de muziektradities van de wereld (1893-1952) in het Berlin Phonogramm-Archiv (1999)Phonogrammarchiv, Museum of Ethnology, Berlijn
 Symfonie nº 9 in d, op. 125 van Ludwig van Beethoven (2001)Staatsbibliothek zu Berlin
 Literaire erfenis van Goethe (2001)Goethe-Schiller-Archiv, Weimar
 42-regelige Gutenbergbijbel (2001)Niedersächsische Staats- und Universitätsbibliothek, Göttingen
 Metropolis film (2001)Friedrich Wilhelm Murnau Foundation, Wiesbaden
 Geïllumineerde manuscripten van de Ottoonse periode gemaakt in het klooster van Reichenau (2003)
 Kinder- und Hausmärchen (2005)
 Nibelungenlied (2009)
 archief International Tracing Service (2013)

Egypte
 Mémoire du Canal de Suez (1997)Bureau Culturel, Ambassade de la République Arabe d’Egypte, Parijs
 Deeds of Sultans and Princes (2005)

Ethiopië
 Treasures from National Archives and Library Organizations (1997)National Archives and Library, Addis Ababa

Filipijnen
 Philippine Paleographs (Hanunoo, Buid, Tagbanua and Pala'wan) (1999)National Museum, Manilla
 Radio-uitzending van de People Power Revolutie (2003)

Finland
 A.E. Nordenskiöldcollectie (1997)Universiteitsbibliotheek, Helsinki
 Radziwiłł-archief en collectie van de bibliotheek van Njasvizj (2009)Nationale Bibliotheek van Finland, HelsinkiGedeeld erfgoed met Litouwen, Oekraïne, Polen, Rusland en Wit-Rusland
 Archief van het Skolt-Samische dorp Suonjel Suenjel (2015)Nationaal Archief van Finland, Inari

Frankrijk
 Verklaring van de rechten van de mens en de burger (1789-1791) (2003)
 Toespraak van generaal De Gaulle op 18 juni 1940 (2005)
 Lumière films (2005)
 Invoering van het metrisch systeem in 1790-1837 (2005)
 Tapijt van Bayeux (2007)
 Bibliotheek van Beatus Rhenanus (2011)Humanistische Bibliotheek, Sélestat

Hongarije
 Kálmán Tihanyi's 1926 Patent Applicatie "Radioskop" (2001)National Archives of Hungary, Budapest
 Bibliotheca Corviniana-collectie (2005)

India
 I.A.S. Tamil Medische Manuscriptencollectie (1997)Institute of Asian Studies, Tamil Nadu
 Saiva Manuscripts in Pondicherry (2005)

Israël
 Getuigenisbladencollectie Yad Vashem (2013)Jeruzalem

Italië
 De Malatesta Novello-bibliotheek (2005)Biblioteca Malatestiana, Cesena

Kazachstan
 Collectie van manuscripten van Khoja Ahmed Yasawi (2003)
 Audiovisuele documenten van de internationale antinucleaire beweging “Nevada-Semipalatinsk” (2005)

Korea
 Annalen van de Joseondynastie (1997)
 Archieven van het Bloedbad van Gwangju (2011)
 Jikji, het tweede deel van "Anthology of Great Buddhist Priests' Zen Teachings" (2001)Bibliothèque nationale de France, Parijs
 Dongeuibogam: Principes en Praktijk van Oosterse Medicijn (2009)
 Houtblokken van Tripitaka Koreana en diverse boeddhistische geschriften (2007)
 Hunmin Chongum manuscript (1997)Gansong Art Museum, Seoul
 Ilseongnok: Notities van Dagelijkse Reflecties (2011)
 Seungjeongwon Ilgi, de Dagboeken van het Koninklijke Secretariaat (2001)Gyujanggak Bibliotheek en Seoul National University, Seoul
 Uigwe: De Koninklijke Protocollen van de Joseondynastie (2007)

Letland
 Dainu skapis - Kabinet van volksmuziek (2001)Archives of Latvian Folklore, Riga

Litouwen
 Radziwiłł-archief en collectie van de bibliotheek van Njasvizj (2009)Staatshistorisch Archief van Litouwen, VilniusGedeeld erfgoed met Finland, Oekraïne, Polen, Rusland en Wit-Rusland

Libanon
 Commemorative stela of Nahr el-Kalb, Mount Lebanon (2005)
 Het Fenicisch alfabet (2005)

Luxemburg
 Family of Man (2003)

Maleisië
 Correspondence of the late Sultan of Kedah (1882-1943) (2001)National Archives of Malaysia, Alor Setar
 Hikayat Hang Tuah (2001)National Library of Malaysia, Kuala Lumpur
 Sejarah Melayu (the Malay Annals) (2001)Institute of Language and Literature, Kuala Lumpur

Mauritius
 Records of the French Occupation of Mauritius (1997)Mauritius Archives, Petite Rivière, Port Louis

Mexico
 Collectie van Mexicaanse Codices (1997)National Library of Anthropology and History, Mexico-Stad
 Codices van de Oaxaca vallei (1997)National Archives, Mexico-Stad
 Codex Techaloyan uit Cuajimalpaz (1997)National Archives, Mexico-Stad
 Los olvidados film door Luis Buñuel (2003)Filmoteca de la UNAM, Mexico
 Biblioteca Palafoxiana (2005)

Namibië
 Letter Journals of Hendrik Witbooi (2005)

Nederland
 La Galigo-manuscript (2011)Universiteitsbibliotheek Leiden
 Kroniek van Diponegoro - het autobiografische manuscript van de Javaanse prins Diponegoro (1755-1855) (2013)Universiteitsbibliotheek Leiden, KITLV-collectie.
 Archief van de Middelburgsche Commercie Compagnie (MCC) (2011)Zeeuws Archief, Middelburg
 Ets Haim-bibliotheek – Livraria Montezinos (2003)Portugees-Israëlietische Synagoge, Amsterdam
 Archieven van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (2003)Nationaal Archief, Den Haag
 Dagboek van Anne Frank (2009)Anne Frank Huis, Amsterdam
 Collectie Jean Desmet (2011)
 Archieven van de West-Indische Compagnie (2011)
 Manifest van de Communistische Partij en eerste deel van Marx' persoonlijke exemplaar van Het Kapitaal (2013)
 Het Utrechts Psalter, een geïllumineerd handschrift uit de negende eeuw (2015)Universiteitsbibliotheek Utrecht
 The Language Archive, audio- en video-opnames en teksten van en over (bedreigde) talen (2015)Max Planck Instituut voor Psycholinguïstiek, Nijmegen
Filosofische nalatenschap van Ludwig Wittgenstein (2017), Noord-Hollands Archief Haarlem
 Westerborkfilm, filmopnames deportatiekamp (2017)Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, Hilversum
 Archief van Aletta Jacobs (2017)Atria, Amsterdam
 Amsterdams Notarieel Archief (2017) 
 Panji-manuscripten (2017)Universiteitsbibliotheek Leiden
 De Digitale Stad (2023) Waag Futurelab, Amsterdam Museum, Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, Koninklijke Bibliotheek
 Erasmus Collectie Rotterdam (2023) Bibliotheek Rotterdam
 Hikayat Aceh (2023)Universiteitsbibliotheek Leiden
 Documentair erfgoed van de tot slaaf gemaakte mensen van de Nederlandse Caraïben en hun nazaten (2023)Nationaal Archief Suriname, Nationaal Archief Curaçao, National Archaeological Anthropological Memory Management (Curaçao), de overheid van Sint Maarten en het Nationaal Archief Nederland

Nieuw-Zeeland
 Verdrag van Waitangi (1997)Archives, Wellington
 The 1893 Women's Suffrage Petition (1997)Archives, Wellington

Noorwegen
 Het lepra-archief van Bergen (2001)Stadsarchief en Regionaal Staatsarchief van Bergen, Bergen
 Henrik Ibsen: Een poppenhuis (2001)Nationale Bibliotheek van Noorwegen, Oslo
 Roald Amundsens Zuidpoolexpeditie (1910-1912) (2005)Noors Filminstituut, Oslo
 Thor Heyerdahlarchief (2011)Kon-Tiki Museum, Oslo & Nationale Bibliotheek van Noorwegen, Oslo
 Sophus Tromholtcollectie (2013)Universiteit van Bergen, Bergen
 De Castbergiaanse kinderwetten van 1915 (2017)Archief van de Storting, Oslo

Oekraïne
 Collection of Jewish Musical Folklore (1912-1947) (2005)
 Radziwiłł-archief en collectie van de bibliotheek van Njasvizj (2009)Centraal Staatshistorisch Archief van Oekraïne, KievGedeeld erfgoed met Finland, Litouwen, Polen, Rusland en Wit-Rusland

Oezbekistan
 Holy Koran Mushaf of Othman (1997)The Muslim Board of Uzbekistan, Tashkent
 Collection of the Al-Biruni Institute of Oriental Studies (1997)Academy of Sciences, Tashkent

Oostenrijk
 Vienna Dioscurides (1997)Österreichische Nationalbibliothek, Wenen
 Slotakte van het Congres van Wenen (1997)Oostenrijks staatsarchief, Wenen
 Historical Collections (1899-1950) (1999)Phonogrammarchiv, Austrian Academy of Sciences, Wenen
 Papyrus Erzherzog Rainer (2001)Österreichische Nationalbibliothek, Wenen
 Schubert-collectie (2001)Bibliotheek van Wenen
 Atlas Blaeu-Van der HemÖsterreichische Nationalbibliothek (2003)
 Brahms-collectie (2005)
 Collectie van Gotische architectuurtekeningen (2005)
 Filosofische nalatenschap van Ludwig WittgensteinÖsterreichische Nationalbibliothek

Pakistan
 Documenten van Mohammed Ali Jinnah (1999)Nationaal archief, Islamabad

Polen
 Nicolaas Copernicus' boek "De revolutionibus orbium coelestium" (1999)Jagiellonische Bibliotheek, Jagiellonische Universiteit, Kraków
 Archieven van het Getto van Warschau (Archieven van Emanuel Ringelblum) (1999)Jewish Historical Research Institute, Warschau
 De meesterwerken van Frédéric Chopin (1999)The Fryderyk Chopin Society, Warschau
 De algemene Warschau-Confederatie (2003)
 21 eisen van MKS, Gdańsk, augustus 1980. De geboorte van de vakbond Solidarność (2003)
 Radziwiłł-archief en collectie van de bibliotheek van Njasvizj (2009)Centraal Archief voor Historische Werken (Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie (AGAD)), WarschauGedeeld erfgoed met Finland, Litouwen, Oekraïne, Rusland en Wit-Rusland

Portugal
 De brief van Pêro Vaz de Caminha, 1500. (2005)
 De eerste reis om de wereld van Fernãõ de Magalhães en Juan Sebastián Elcano 1519-1522 (2023) Arquivo Nacional da Torre do Tombo in Portugal, Archivo General de Indias in Spanje, Yale University Library in de Verenigde Staten en de Universiteitsbibliotheek Leiden

Rusland
 Archangel-evangelie van 1092 (1997)Russische Staatsbibliotheek, Moskou
 Khitrovo-evangelie (1997)Russische Staatsbibliotheek, Moskou
 Slavische publicaties uit de 15e eeuw in cyrillisch schrift (1997)Russische Staatsbibliotheek, Moskou
 Krantencollecties (1997)Russische Staatsbibliotheek, Moskou
 Maps of the Russian empire and its collection of the 18th century (1997)Russische Staatsbibliotheek, Moskou
 Russian posters of the end of the 19th and early 20th centuries (1997)Russische Staatsbibliotheek, Moskou
 Historische verzamelingen (1889-1955) van het St. Petersburg Phonogram-archief (2001)Instituut voor Russische Literatuur en Russische Academie van Wetenschappen, Sint-Petersburg
 Radziwiłł-archief en collectie van de bibliotheek van Njasvizj (2009)Bibliotheek van de Russische Academie van Wetenschappen, Sint-PetersburgWetenschapsbibliotheek van de Staatsuniversiteit van Moskou, MoskouGedeeld erfgoed met Finland, Litouwen, Oekraïne, Polen en Wit-Rusland

Saoedi-Arabië
 Vroegste islamitische Koefische inscriptie (2003)

Senegal
 Frans-West-Afrika (AOF) (1997)Nationaal Archief, Dakar

Servië
 Nikola Tesla's archief (2003)
 Miroslav-evangelie – Handschrift uit 1180 (2005)

Sint Maarten 

 Route/Root to Freedom: A case study of how enslaved Africans gained their freedom on the dual national island of Sint Maarten/Saint Martin (2017)

Slowakije
 Illuminated Codices from the Library of the Bratislava Chapter House (1997)Nationaal archief, Bratislava
 Verzameling van Bašagić van islamitische manuscripten (1997)Universiteitsbibliotheek, Bratislava

Tadzjikistan
 De verzamelde dichtwerken van Nezam ed-Din Ubeidollah Zakani (Perzisch: خواجه نظام‌الدین عبیدالله زاکانی) (2003)
 De sonnetten (gazaliat) van Hafez (Perzisch: حافظ) uit de 14e eeuw (2003)

Tanzania
 Archieven van Duits-Oost-AfrikaNationaal Archief van Tanzania, Dar es Salaam (2003)
 Verzameling van Arabische manuscripten en boeken (2003)

Thailand
 Inscriptie van koning Ramkhamhaeng de Grote (2003)

Trinidad en Tobago
 Werken van Derek Walcott (1997)Centrale bibliotheek van de Universiteit van West-Indië, St. Augustine (Trinidad)
 Bibliotheek en archief van Eric Williams (1999)Centrale bibliotheek van de Universiteit van West-Indië, St. Augustine (Trinidad)
 Werken van Cyril Lionel Robert James (2005)

Turkije
 Het koninklijk archief van Hattusa in spijkerschrifttafels (2001)Archeologisch museum van Istanboel en Museum van Anatolische beschavingen in Ankara
 Archief van het Turkse geologische instituut Kandilli (2001)Universiteit van Bogaziçi, Istanboel
 Werken van AvicennaBibliotheek van de Soleiman-moskee in Istanboel (2003)

Uruguay
 Oorspronkelijke geluidsopnamen (1913-1935) van Carlos GardelVerzameling van Horacio Loriente (2003)

Venezuela
 Werken van Simón Bolívar (1997)Nationale Archieven, Caracas
 Verzameling van Latijns-Amerikaanse fotografie van de 19e eeuw (1997)Nationale Bibliotheek van Venezuela, Caracas

Verenigd Koninkrijk
 Origineel exemplaar van de film The Battle of the Somme (2005)Imperial War Museum, Londen
 Magna Carta (2009)British Library, Londen

Verenigde Staten
 Universalis cosmographia secundum Ptholomaei traditionem et Americi Vespucii aliorumque Lustrationes door Martin Waldseemüller (2005)Library of Congress, Washington D.C.

Wit-Rusland
 Radziwiłł-archief en collectie van de bibliotheek van Njasvizj (2009)Nationaal Historisch Archief van Wit-Rusland, MinskCentrale Wetenschapsbibliotheek van de Nationale Academie van Wetenschappen van Wit-Rusland, MinskNationale Bibliotheek van Wit-Rusland, MinskPresidentiële Bibliotheek van de Republiek Wit-Rusland, MinskGedeeld erfgoed met Finland, Litouwen, Oekraïne, Polen en Rusland

Zuid-Afrika
 De Bleek- of Grey-verzameling van middeleeuwse manuscripten (1997)Nationale Bibliotheek van Zuid-Afrika, Kaapstad

Zweden
 Astrid Lindgren-archief (2005)Koninklijke Bibliotheek, Stockholm
 Emanuel Swedenborg-collectie (2005)Koninklijke Academie der Wetenschappen, Stockholm
 Ingmar Bergman-archief (2007)Zweeds Filminstituut, Stockholm
 Familiearchief van Alfred Nobel (2007)Regionaal Archief, Lund & Nationaal Archief, Stockholm
 Codex Argenteus (2011)Universiteitsbibliotheek, Uppsala

Zie ook 
 Representatieve lijst van het immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid
 Lijst van monumenten op de Werelderfgoedlijst

Externe link 
  Memory of the Worldregister

Archief
 Lijst
Lijsten van cultureel erfgoed
Erfgoedregister