Gunther Schuller
Gunther Alexander Schuller (New York, 22 november 1925 – Boston, 21 juni 2015) was een Amerikaans componist, muziekpedagoog, musicoloog, dirigent, fluitist en hoornist. Zijn vader was violist in het New York Philharmonic Orchestra. Zijn ouders waren Duitse emigranten.

Levensloop

Jeugd, opleiding en eerste orkestervaring 
Schuller ging van 1938 tot 1942 op de Saint Thomas Choir School en zong daar als jongenssopraan. Privé studeerde hij dwarsfluit en hoorn. Aan de Manhattan School of Music studeerde hij muziektheorie. In 1943 speelde hij hoorn in het Ballet Theater Orchestra en werd al op 17-jarige leeftijd 1e hoornist in het Cincinnati Symphony Orchestra. In de jaren 1945-1959 was hij tevens hoornist in het Metropolitan Opera Orchestra in New York. Naast zijn verplichtingen in het orkest werkte hij ook zo veel mogelijk met twee grote kunstenaars uit de jazzwereld: Miles Davis en Gil Evans.

De dirigent 
In de jaren 1950 begon hij ook een carrière als dirigent, waarbij hij zich voornamelijk richtte op eigentijdse muziek. Later dirigeerde hij vooraanstaande orkesten over de hele wereld met een uitgebreid repertoire, inclusief zijn eigen werken. Hij creëerde de zogenoemde Third Stream, een stilistische verbinding van progressieve technieken van de jazz en de klassieke muziek en werkte samen in de ontwikkeling en de stijl met John Lewis, Dizzy Gillespie, Charles Mingus, Jimmy Giuffre het Modem Jazz Quartet en anderen.

Muziekpedagoog 
Hij was professor aan de Manhattan School of Music en aan de Yale School of Music in New Haven (Connecticut) werd hij hoofd van de eigentijdse muziek activiteiten. Verder was hij van 1970 tot 1985 directeur van het Berkshire Music Center in Tanglewood en van 1967 tot 1977 was hij president van het New England Conservatory in Boston, (Massachusetts) en richtte daar een jazz programma op, dat ook vandaag nog als een van de beste der wereld aangezien wordt. Hij schreef en publiceerde verschillende boeken, onder andere in 1968 zijn eerste volume van zijn monumentale geschiedenis van de jazz. In 1997 publiceerde hij The Compleat Conductor, een analyse van acht symfonische werken aan de hand van recente cd-uitvoeringen. Tot zijn leerlingen behoren onder anderen Eduardo Mata, Eric Ewazen en Irwin Swack.

Muziekuitgever en -producent 
Schuller was hoofdredacteur van Jazz Masterworks Editions en codirecteur van het Smithsonian Jazz Masterworks Orchestra in Washington D.C.. In 1980 was hij oprichter van de muziekuitgave GM RECORDINGS.

Componist 
Zijn eerste werken schreef hij in het midden van de jaren 1940. Grote bekendheid en reputatie als componist kreeg hij met zijn werk Seven Studies on Themes of Paul Klee uit 1959. Als componist schreef hij tot nu meer dan 180 werken, die van vele orkesten in de hele wereld uitgevoerd werden. In 1994 werd hij voor zijn werk Of Reminiscences and Reflections met de Pulitzer-prijs voor muziek onderscheiden. In zijn werken uit hij zich zelf als grote orkestrator met complete controle over het serialisme, geïnspireerd door Anton Webern. Zijn eerste opera was in heel Europa een groot succes. In 1993 ontving Schuller de prestigieuze Hall of Fame award van het Down Beat magazine en de Lifetime Achievement award. In 1997 kreeg hij de gouden medaille voor muziek van de American Academy of Arts and Letters. Hij is aan twaalf verschillende Amerikaanse universiteiten eredoctor.

De familie 
Hij heeft samen met zijn echtgenote ook twee muzikale kinderen, de jazzslagwerker George Schuller en de bassist Ed Schuller.

Composities

Werken voor orkest 
 1945 Vertige d’Eros
 1947 Meditation, symfonische studie voor groot orkest
 1951 Dramatic Overture, voor orkest
 1957 Little Fantasy, voor orkest
 1958 Spectra, voor groot orkest
 1959 Seven Studies on Themes of Paul Klee, voor orkest
 1960 Capriccio, voor tuba en orkest
 Slow – Allegro
 Adagio
 Molto adagio
 1962 Journey to the Stars, voor spreker en orkest
 1963 Composition in Three Parts, voor groot orkest
 1964 Five Bagatelles, voor orkest
 study in contrasting sonorities, exploiting the rich timbral variety inherent in the modern orchestra
 study in dynamic contrast
 study in Klangfarbenmelodie
 study in rhythm
 summation of the previous four
 1965 American Triptych, voor orkest
 1965 Symphony, voor groot orkest
 1966 Concerto for Orchestra No. 1 – Gala Music, voor orkest
 1966 Five Etudes, voor orkest
 1967 Triplum I, voor orkest
 1969 Consequents, voor orkest
 1969 Shapes and Designs, voor orkest
 1971 Concerto da camera, voor orkest
 1972 Capriccio Stravagante, voor orkest
 1973 Three Nocturnes, voor orkest
 1975 Four Soundscapes – Hudson Valley Reminiscences, voor groot orkest
 1975 Triplum II – Three Lyric Pieces for Instrumental Trios, voor groot orkest
 1976 Concerto for Orchestra No. 2
 1984 Jubilee Music, voor groot orkest
 1985 Farbenspiel (Concerto for Orchestra No. 3), voor groot orkest
 1989 Chamber Symphony
 Calmo — Animando — Calmo
 Arioso
 Vivo
 1992 And They All Played Ragtime, voor orkest
 1992 Festive Music, voor orkest
 1993 Of Reminiscences and Reflections, voor groot orkest
 1993 Ritmica-Melodica-Armonia, voor orkest
 1994 The Past is in the Present; voor groot orkest
 1996 An Arc Ascending, voor groot orkest
 2002 Concerto da camera No. 2, voor orkest
 2003 Encounters, voor zes zang solisten, altsaxofoon solo, tenorsaxofoon solo, trompet solo, jazz band (16 instrumentalisten), en groot orkest

Concerten voor instrumenten en orkest 
 1942 Concerto Nr. 1, voor hoorn en orkest
 Andante
 Nocturno
 Scherzo – Finale
 1945 Concerto, voor cello en orkest
 1954 Recitative and Rondo, voor viool en orkest
 1960 Variants, voor jazzkwartet en orkest
 1961 Contrasts, voor blazerskwintet en orkest
 1962 Concerto Nr. 1, voor piano en orkest
 Andante molto
 Scherzo
 Moderato, "Quasi Una Fantasia"
 1962 Journey into Jazz, voor spreker, jazzkwintet en orkest
 1962 Movements, voor dwarsfluit en strijkorkest
 1963 Threnos, voor hobo en orkest
 1964 Diptych, voor koperkwintet en orkest
 1968 Concerto, voor contrabas en kamerorkest
 Introduction – Moderato – Tempo commodo
 Presto
 Adagio
 Molto tranquillo
 Andante sostenuto
 Presto
 Tempo commodo – Coda
 1970 Museum Piece, voor Renaissance instrumenten en orkest
 1970 Suite from the Opera "The Visitation", voor jazzensemble en orkest
 1975 Concerto, voor contrafagot en orkest
 1975 Concerto Nr. 2, voor hoorn en orkest
 1976 Concerto (Nr. 1), voor viool en orkest
 1979 Concerto, voor trompet en orkest
 1981 Concerto Nr. 2, voor piano en orkest
 1983 Concerto, voor altsaxofoon en orkest
 1984 Concerto Festivo, voor koperkwintet en orkest
 1984 Concerto Quaternio, voor vier solo-instrumenten (viool, dwarsfluit, hobo, trompet) en vier orkestgroepen
 1985 Concerto – "Eine kleine Fagottmusik", voor fagot en orkest
 Ballade
 Berceuse
 Burlesca
 Blues
 Badinerie
 1985 Concerto, voor altviool en orkest
 1988 Concerto, voor dwarsfluit (piccolo) en orkest
 1988 Concerto, voor strijkkwartet en orkest
 1990 Concerto, voor twee piano's (driehandig) en kamerorkest
 1991 Concerto Nr. 2, voor viool en orkest
 1994 Concerto, voor orgel en orkest
 1994 Lament for M, voor tenorsaxofoon solo en orkest

Werken voor harmonieorkest 
 1948 Jumping in the Future, voor harmonieorkest
 1950 Symfonie, voor koperensemble en slagwerk, op. 16
 1963 Meditation, voor harmonieorkest
 1964 Diptych, voor koperkwintet en harmonieorkest
 1966 Study in Texture, voor harmonieorkest
 1968 Fanfare for St. Louis, voor harmonieorkest
 1980 Eine Kleine Posaunenmusik, voor trombone solo en harmonieorkest
 Allegro
 Recitative
 Scherzo
 Chorale
 Allegro energico
 1981 In Praise of Winds – Symphony, voor groot harmonieorkest
 1985 Eine kleine Fagottmusik
 1989 Parody from Divertimento "On winged Flight", voor 3 cello's en harmonieorkest
 1990 Song and Dance, voor viool en harmonieorkest
 1997 Blue Dawn into White Heat, voor harmonieorkest
 1998 Witchi-Tai-To: The Music of Jim Pepper, voor jazzensemble en orkest
 2006 Refrains, voor groot koperensemble (10 eufoniums en 12 tuba's) en slagwerk
 2008 Nature's Way, voor harmonieorkest
 Headin’ Out, Movin’ In, voor tenorsaxofoon en jazzensemble
 Tribute to Rudy Wiedoeft, voor altsaxofoon en harmonieorkest

Oratoria, cantates en gewijde muziek 
 1966 Sacred Cantata (Psalm 98), cantate voor gemengd koor, orgel, dwarsfluit, hobo, fagot, trompet, hoorn, trombone, viool, cello, contrabas twee slagwerkers
 1971 The Power Within Us, oratorium voor spreker, bariton, gemengd koor en orkest
 1987 Thou Art the Son of God, voor gemengd koor en dwarsfluit (piccolo), althobo, klarinet, hoorn, trompet, slagwerk, viool, cello en contrabas
 The Black Warrior, oratorium voor spreker, sopraan, bariton, gemengd koor en orkest – tekst: van de componist, naar Martin Luther King Jr., "Letter from Birmingham City Jail"

Muziektheater

Opera's

Balletten

Werken voor koren 
 1972 Poems of Time and Eternity, voor gemengd koor, dwarsfluit (piccolo), klarinet, fagot, hoorn, viool, altviool, cello en piano
 1980 Music for a Celebration, voor gemengd koor, samenzang en orkest
 1994 Magnificat and Nunc Dimittis, voor gemengd koor
 1994 Mondrian’s Vision, voor kamerkoor en orkest

Vocale muziek 
 1944 Six Early Songs, voor sopraan en orkest
 1962 Six Renaissance Lyrics, voor tenor, dwarsfluit, hobo, piano, viool, altviool, cello en contrabas
 Sonnet, 87, Farewell, thou art too dear for my possessing – voor hobo en strijkkwartet – tekst: William Shakespeare
 Noche Oscura – voor strijkkwartet en piano – tekst: Juan de la Cruz
 Under der Linden – voor hobo, altviool en cimbaal – tekst: Walther von der Vogelweide
 Sonnet 126 – voor cello, contrabas en piano – tekst: Francesco Petrarca
 La continuation des amours – voor tenor, dwarsfluit en contrabas – tekst: Pierre de Ronsard
 O notte, O dolce tempo, – sonnet voor tenor, dwarsfluit, hobo, piano, viool, altviool, cello en contrabas – tekst: Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni
 1964 Five Shakespearean Songs, voor bariton en orkest
 1978 Deaï (Encounters), voor 2 sopranen, mezzosopraan, alt, tenor, 2 baritons, bas en drie orkesten met 3 dirigenten
 A Medieval Christmas, voor 8 zangstemmen en 12 instrumentalisten

Kamermuziek 
 1942-1946 Trois Hommages, voor hoorn, saxofoon, piano en slagwerk
 Intermezzo – Hommage à Frederick Delius
 Pavane – Hommage à Maurice Ravel
 Chanson – Hommage à Darius Milhaud
 1947 Kwartet, voor contrabassen
 Allegro moderato
 Allegro scherzanzdo
 Adagio
 1948 Trio, voor hobo, hoorn en altviool
 1949 Duo Sonata, voor klarinet en basklarinet
 1952 Five Pieces for Five Horns
 Largamente e maestoso
 Adagio e con tenerezza
 Tranquillo
 Con moto e agitato — Adagio
 Toccata (Energico)
 1956 Transformation, voor dwarsfluit, klarinet, tenorsaxofoon, fagot, hoorn, trombone, vibrafoon, harp, piano, contrabas en slagwerk
 1957 Symbiosis, voor viool, piano en slagwerk
 1958 Blazerskwintet
 1960 Lines and Contrasts, sonate voor 16 hoorns
 1960 Lifelines, voor dwarsfluit, slagwerk en gitaar
 1961 Double Quintet, voor blazers- en koperkwintetten
 1961 Music for Brass Quintet
 1962 Automation – music for a real or imagined film score, voor dwarsfluit, klarinet (basklarinet), fagot, hoorn, 2 slagwerkers, harp, piano, viool en contrabas
 1965 Strijkkwartet Nr. 2
 1967 Aphorisms, voor dwarsfluit, viool, altviool en cello
 1967 Tear Drop, voor dwarsfluit, klarinet (altsaxofoon (=baritonsaxofoon)), hoorn, trompet, trombone, tuba, gitaar, contrabas en drums
 1968 A Bouquet for Collage, voor dwarsfluit, klarinet, slagwerk, piano, viool en cello
 1972 Tre Inventioni, voor kamer-ensembles
 1973 Five Moods, voor vier tuba's
 1979 Octet, voor klarinet, fagot, hoorn, 2 violen, altviool, cello en contrabas
 1983 Duologue (4 Characteristic Pieces), voor viool en piano
 1984 On Light Wings, voor viool, altviool, cello en piano
 1984 Piano Trio, voor viool, cello en piano
 1988 Chimeric Images, voor dwarsfluit, klarinet, fagot, trompet, hoorn, harp, piano (celesta), viool, altviool, cello en contrabas
 1989 Five Impromptus, voor althobo en strijkkwartet
 1989 Phantasmata, voor viool en marimba
 1990 A Trio Setting, voor klarinet, viool en piano
 1990 Hommage à Rayechka, voor 8 cello's (of een veelvoud ervan 24, 32, of 40)
 1990 Impromptus and Cadenzas, voor hobo (althobo), klarinet, fagot, hoorn, viool en cello
 1991 Music for Young People, voor dwarsfluit, piano, viool en cello
 1991 Paradigm Exchanges, voor dwarsfluit, klarinet, viool, cello en piano
 1993 Brass Quintet No. 2
 1994 Sextet, voor piano (linke hand) en blazerskwintet
 1997 Bright and Sassy, voor 2 hoorns, trompet in C, trompet in Bes, 2 trombones en tuba
 1999 Ohio River Reflections, voor hoorn, viool, altviool en piano
 1999 Sonata, voor altsaxofoon en piano
 2001 Quodlibet, voor hobo, hoorn, viool, cello en harp
 2002 Strijkkwartet Nr. 4
 2005 Grand Concerto, voor slagwerk (8 slagwerkers) en toetseninstrumenten (harp, celesta en piano)
 Fantasy, voor cello solo op. 19
 Studies for Unaccompanied Horn

Werken voor orgel 
 1976 Triptych
 1981 Symphony
 1986 Orgelwalzer
 1992 Sonata-Fantasia
 1994 Concerto, voor orgel en orkest

Werken voor harp 
 1994 Fantasy

Werken voor gitaar 
 1994 Fantasy Suite

Werken voor slagwerk 
 1993 Marimbology, voor marimba

Publicaties 
 Gunther Schuller: Horn Technique, 1st edition, 1962; 2nd edition 1991, Oxford University Press
 Gunther Schuller: Early Jazz: Its Roots and Musical Development. 1968, Reprint 1986. vol. 1 van The history of jazz
 Gunther Schuller: The Swing Era: The Development of Jazz 1930-1945, 1989, vol. 2 van The history of jazz
 Gunther Schuller: Musings – the musical worlds of Gunther Schuller, 1986, Oxford University Press
 Gunther Schuller: The Compleat Conductor. Oxford University Press 1998

Bibliografie 
 David Ewen: The World of Twentieth-century Music, 1968
 Gilbert Chase: The American Composer Speaks, 1966
 Down Beat magazine, uitgave september 1993 met een uitgebreide Biografie
 Mark Tucker: Schuller, Gunther (Alexander), in: Barry Kernfeld (Uitg.): The New Grove Dictionary of Jazz, Macmillan, London 1988, S. 1096
 Ian Carr: Gunther Schuller, in: Ian Carr et al. (Uitg.: The Rough Guide to Jazz. Rough Guides, London 2004, S. 704

Amerikaans componist
Amerikaans dirigent
Amerikaans fluitist
Amerikaans jazzhoornist
Amerikaans musicoloog
Amerikaans muziekpedagoog
20e-eeuws componist
21e-eeuws componist
Christelijke muziek
Jazzauteur
Winnaar van de Pulitzerprijs