Vaalserberg
De Vaalserberg is een heuvel bij het Nederlandse dorp Vaals, met een hoogte van 322,4 meter boven NAP. Vlak bij de top van de heuvel ligt het Drielandenpunt, waar Nederland, België en Duitsland aan elkaar grenzen. De top van de Vaalserberg is het hoogste punt van Europees Nederland. Vlakbij staan twee uitkijktorens; aan de Nederlandse kant de Wilhelminatoren en aan de Belgische kant de Koning Boudewijntoren.

Geschiedenis 
Er ligt een grafheuvel op de Vaalserberg uit de prehistorie, waarschijnlijk uit de Bronstijd. Vlakbij liggen de grafheuvels van het Vijlenerbos en een uit de Romeinse tijd daterende ijzersmelterij.

De grenzen tussen België, Duitsland en Nederland zijn op de Vaalserberg nog steeds visueel herkenbaar door de parallel aan de weg gelegen overblijfselen van een landweer. Deze landweer is in de 14e eeuw aangelegd als grensmarkering van de Vrije Rijksstad Aken en diende onder andere als verdedigingslinie tegen plunderaars en veedieven. In het Aachener Wald, grenzend aan de Vaalserberg zijn nog verschillende grensstenen uit deze periode te vinden.

Van 1830 tot 1919 lag op de Vaalserberg een vierlandenpunt. Naast Nederland, België en Duitsland, grensde hier Neutraal Moresnet. Vanaf het einde van de 19e eeuw trok dit Vierlandenpunt, later het Drielandenpunt Vaals, steeds meer bezoekers. In 1896 werd er een steen geplaatst met het opschrift "Hoogste punt van Nederland met 322,50 A.P.". De eerste houten uitzichttoren werd in 1905 door de vereniging Neerlands Hoogste berg opgericht. De toren werd vernoemd naar de toenmalige Nederlandse vorstin Koningin Wilhelmina. In 1928 werd het symbolische Drielandenpunt geopend, een verzameling van oude grenspalen, die nabij de gedenksteen bij het hoogste punt van Nederland herplaatst waren. In de jaren 1930 legde de gemeente Vaals in het kader van de werkverschaffing een nieuwe toegangsweg aan op de Vaalserberg, zodat het Drielandenpunt ook per auto bereikbaar werd.

In 1872 werd onder de Vaalserberg de Gemmenichertunnel (of Botzelaertunnel) gegraven. De 870 meter lange spoortunnel in de Montzenroute verbindt de Antwerpse haven met de industriegebieden rondom Aken en Keulen. De spoortunnel ligt in het verlengde van het viaduct van Moresnet dat het dal van de Geul overbrugt.

In het begin van de 20e eeuw was op de Vaalserberg korte tijd een vliegveld ingericht. In 1932 verongelukte hier echter een vliegtuig van de Marine Luchtvaartdienst, waarna het vliegveld vrij snel sloot. Naar aanleiding van dit ongeluk werd in 1933 een monument opgericht in de buurt van de Wilhelminatoren: het Vliegermonument.

In september 1944 werd de Wilhelminatoren zwaar beschadigd tijdens de gevechten rond de Slag om Aken, waardoor de toren een jaar later moest worden afgebroken. In 1951 kwam de tweede Wilhelminatoren gereed. In de 19e en 20e eeuw, maar met name kort na de Tweede Wereldoorlog, tierde de smokkelhandel welig rondom de Vaalserberg. Vaalsenaren stonden bekend als Grensülle ("grensuilen"), omdat men veelal 's nachts op pad ging om te smokkelen.

De eerste Koning Boudewijntoren werd in 1970 gebouwd. In 1992 werd begonnen met de aanleg van het Labyrint Drielandenpunt. In 1994 werd de nieuwe, 50 meter hoge Boudewijntoren opgeleverd; in 2011 de nieuwe Wilhelminatoren.

Op 10 oktober 2010 verloor de Vaalserberg de status van hoogste 'berg' op Nederlands grondgebied door de nieuwe staatkundige verhoudingen binnen het Koninkrijk der Nederlanden die werden ingevoerd. Saba werd een bijzondere Nederlandse gemeente en Mount Scenery met 887 meter de hoogste berg op Nederlands grondgebied.

Natuur en landschap 
De Vaalserberg maakt deel uit van een heuvelrug die zich vanaf de Vaalserberg uitstrekt door het aangrenzende Aachener Wald. De Vaalserberg wordt ook vaak gerekend tot de Vijlenerbossen, hoewel de twee bosgebieden van elkaar worden gescheiden door de Gemmenicherweg (Rue de Vaals) tussen Vaals en Gemmenich. Aan de noordwestzijde van de Vaalserberg ligt het Bokkebosje. Ten noorden en noordwesten wordt de Vaalserberg begrensd door het Selzerbeekdal.

Toeristische attracties

Ten behoeve van het toerisme verrezen in de loop der jaren nabij het Drielandenpunt twee uitzichttorens (de Wilhelminatoren en de Koning Boudewijntoren), het Labyrint Drielandenpunt, diverse horecavoorzieningen en een aantal andere toeristische voorzieningen. In de omgeving van de Vaalserberg liggen diverse hotels, campings en een Landal vakantiepark.

Wielrennen 

De Vaalserberg is meermaals opgenomen in de wielerklassieker Amstel Gold Race. De klim wordt dan eenmaal bedwongen via de Nederlandse zijde (oostzijde), als elfde klim na de Camerig en voor de Gemmenicherweg. In de Amstel Gold Race wordt de helling aangeduid als Drielandenpunt.

Zie ook 
 Lijst van hoogste punten in het Koninkrijk der Nederlanden
 Laagste punt van Nederland
 Schneeberg, de berg aan de andere kant van Vaals

Beklimming in de wielersport in Wallonië
Beklimming in de wielersport in Nederland
Heuvel in Zuid-Limburg (Nederland)
Heuvel in Luik (provincie)
Aken (Noordrijn-Westfalen)
Plombières
Kelmis
Geografie van Vaals