title: Menen
text: Menen (Frans: Menin) is een stad in de Belgische provincie West-Vlaanderen. De stad telt ruim 34.000 inwoners. In de streek zelf wordt de stad Mjinde genoemd, in de rest van de provincie wordt de naam Mjeenn gebruikt.
  
  Geschiedenis 
  
  In het gebied zijn vondsten uit het laatpaleolithicum en uit het neolithicum bekend. Ook uit de Romeinse tijd zijn dakpannen en potscherven gevonden, en ook sporen van een kleine Gallo-Romeinse nederzetting uit het 3e kwart van de 1e eeuw n.Chr.
  
  De stad is ontstaan aan een doorwaadbare plaats in de Leie, op de handelsweg Torhout-Rijsel. De oudste naamsvermelding stamt uit 1087, toen het patronaatsrecht van de kerk van Menen werd toegekend aan de Abdij van Hasnon. In 1193 kwamen ze aan Arnulf en Mathilde van Menen, die de heerlijkheid Menen in bezit hadden. De familie heerste tot 1288. Toen ontnam graaf Gwijde van Dampierre de heerlijke rechten en viel Menen rechtstreeks onder de graaf. Het beheer kwam nu aan een baljuw. Nabij de Sint-Vedastuskerk was waarschijnlijk de burcht van de heren.
  
  In 1351 verleende graaf Lodewijk van Male stadsrechten aan Menen. Menen werd stapelplaats voor wollen garens en verkreeg ook marktrechten. De Leie speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling tot een belangrijk centrum van lakennijverheid. In de 16e eeuw was de stad beroemd om zijn bier en telde toen 104 meester-brouwers. De stapelplaats verhuisde in 1353 naar Moorsele, waar veel spinsters werkten.
  
  In 1488 vonden plunderingen plaats door troepen van Frederik III, naar aanleiding van de Vlaamse Opstand tegen Maximiliaan. In 1548 werd een groot deel van de stad door brand verwoest, waarbij ongeveer 570 van de 700 huizen verwoest werden. Hierna vonden vele uitbreidingen plaats en de stichting van nieuwe gebouwen.
  
  Als grensstad werd Menen al vroeg versterkt. De eerste omwallingen dateren uit 1578, nog tijdens de aanleg ervan werd Menen ingenomen door Malcontenten. In 1579 werd de stad door Schotse troepen op de Spaansgezinden heroverd en in 1582 kwam de stad, door Alexander Farnese, definitief in Spaanse handen. Tussen 1579 en 1830 werd Menen tweeëntwintig maal belegerd. De belegeringen drukten zwaar op de welvaart van de stad, de bevolking was sinds 1578 massaal vertrokken naar Haarlem, de weefindustrie zou de komende tien jaren zelfs halveren.
  
  Vanaf 1635 was Frankrijk in oorlog met Spanje. Menen werd in 1645 door Frankrijk veroverd en geplunderd, in 1658 kwam Menen weer in Spaanse handen. De vestingen werden geslecht, maar in 1678 kwam Menen weer bij Frankrijk krachtens het Verdrag van Nijmegen.
  
  Tussen 1679 en 1689 werd de stad versterkt door Vauban. Tijdens de Spaanse Successieoorlog werd Menen opnieuw belegerd, nu door de troepen van Marlborough. In 1706 capituleerde Menen en werden de Franse legers verdreven. In 1713 kwam Menen aan de Oostenrijkse Nederlanden.
  
  Tijdens de Oostenrijkse Successieoorlog voerde Frankrijk oorlog met Oostenrijk en in 1744 werd Menen beschoten en ingenomen door de troepen van Lodewijk XV. Het Hollandse garnizoen, dat daar vanwege het Barrièretraktaat aanwezig was, moest vertrekken. De Fransen vernietigden de meeste vestingwerken die ze zelf ooit hadden gebouwd. Krachtens de Vrede van Aken werd Menen weer Oostenrijks.
  
  In 1792 werd Menen opnieuw door de Fransen ingenomen, in 1793 gevolgd door Oostenrijkers, Hollanders, Fransen en opnieuw Oostenrijkers. In 1794 werd Menen opnieuw vanuit Halluin door de Fransen gebombardeerd, wat tot grote schade leidde, en op 30 april van dat jaar kwam de stad in Franse handen. Dit duurde tot 1814, toen werd het onderdeel van het Koninkrijk der Nederlanden. Opnieuw werd Menen een vestingstad tegen Frankrijk gericht. In 1830 kwam Menen aan de nieuwe staat België, maar de vestingbouw ging door tot 1840. Vanaf 1852 werden de vestingen gedeeltelijk geslecht en de militaire gronden verkocht.
  
  In 1853 kwam, op initiatief van de Société des chemins de fer de la Flandre-Occidentale, Spoorlijn 69 tot stand die Menen met onder meer Kortrijk en Ieper verbond. In 1879 volgde een spoorlijn naar Tourcoing.
  
  In 1846 werd de steenweg naar Wervik in gebruik genomen en in 1869 die naar Moeskroen. Ook riolering en gasverlichting werden aangelegd. De industrie was verwaarloosbaar, de inwoners werkten in de fabrieken van Halluin, Roncq, Tourcoing en Armentières. In Menen kende men vooral de verwerking van vlas, katoen, kant en tabak. Vooral de firma van A. Plaideau, opgericht in 1815, was van belang. In de 2e helft van de 19e eeuw kwamen daarbij gas, rubber, baksteen en ijzer. Vaak stond er ook een fabriek in het naburige Halluin, om invoertarieven te ontwijken.
  
  Op 14 oktober 1914 werd Menen door de Duitsers bezet. De oorlog leidde ertoe dat de helft van de huizen werd vernield. Na de oorlog werd in 1921-1923 de wijk Ons Dorp gebouwd. De houten noodwoningen werden uiteindelijk vervangen door huizen in de Nieuwe Tuinwijk.
  
  In 1921 werd de Leie rechtgetrokken, waardoor schepen tot 300 ton Menen konden bereiken. De oude Leie-arm werd in 1923 gedempt. In 1971 en 1987-1988 werd de Leie geschikt gemaakt voor nog grotere schepen.
  
  Kernen en buurgemeenten 
  Naast Menen-centrum liggen binnen de gemeente ook nog de deelgemeentes Lauwe en Rekkem. In Rekkem ligt nog het dorp Paradijs, dat door de A14/E17 van Rekkem gescheiden is. Binnen Menen zelf liggen in het centrum nog twee aparte wijken en parochies, namelijk De Barakken en Ons Dorp. Menen zelf bevindt zich grotendeels ten noorden van de Leie, Lauwe en Rekkem meer oostwaarts ten zuiden van die rivier. De bebouwing in de stadskern van Menen, meer bepaald de wijk De Barakken ten zuiden van de Leie, sluit over de Franse grens aan op die van Halluin.
  
  De gemeente Menen grenst aan de volgende dorpen:
   a. Moorsele (gemeente Wevelgem)
   b. Wevelgem (gemeente Wevelgem)
   c. Marke (stad Kortrijk)
   d. Aalbeke (stad Kortrijk)
   e. Moeskroen (stad Moeskroen; Wallonië)
   f. Neuville-en-Ferrain (Frankrijk)
   g. Halluin (Frankrijk)
   h. Wervik (stad Wervik)
   i. Geluwe (stad Wervik)
  
  Kaart
  
  Bezienswaardigheden 
  
   Het classicistische stadhuis dateert uit 1782. Aan het 33 meter hoge belfort werd gebouwd van 1574 tot 1610. Het bevat een beiaard met 49 klokken. Het is opgenomen op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO.
   De Sint-Vedastuskerk waarvan de onderbouw van de toren dateert uit 1454 en de Sint-Franciscuskerk, een oude kloosterkerk, die vaak werd herbouwd.
   De Sint-Franciscuskerk.
   De Sint-Jan Baptistkerk in de wijk Ons Dorp.
   De Sint-Jozefkerk in de wijk De Barakken.
   Het Klooster Onze-Lieve-Vrouw van Vrede.
   Het krijgshospitaal is een uniek gebouw uit 1684, gebouwd om troepen van Lodewijk XIV van Frankrijk te verzorgen. Het had allerlei bestemmingen: tussen 1830 en 1991 werd gebruikt als tabaksfabriek.
   Vestingwerken van Menen. Vauban maakte van Menen een modelversterking (1679-1689). De vestingwerken hadden een omtrek van drie kilometer met elf bastions en vier stadspoorten. Nu zijn nog een deel van de stadsmuur en kazematten te zien.
   De stenen windmolen De Goede Hoop, uit de tweede helft van de 17e eeuw, was oorspronkelijk een olieslagmolen, later een graanmolen. Ze is maalvaardig.
   De Sint-Jansmolen.
   Het Deutscher Soldatenfriedhof Menen is een militaire begraafplaats met meer dan 40.000 gesneuvelden uit de Eerste Wereldoorlog.
   Het Jukeboxmuseum (2012-2017) was een museum met rond honderd jukeboxen en honderden oude radio's.
   Psychiatrisch Centrum Menen, een van de oudste psychiatrische klinieken in Vlaanderen.
  
  Natuur en landschap 
  Menen ligt aan de Leie, die deels grensrivier is met Frankrijk (Halluin) en deels door de stad loopt. De hoogte varieert tussen 17 en 20 meter. De stad ligt in Zandlemig Vlaanderen.
  
  Evenementen 
  Jaarlijks worden in Menen de Wieltjesfeesten gehouden. Ook Grensrock is een evenement dat jaarlijks wordt gehouden, artiesten zoals Ozark Henry, K's Choice en vele anderen kwamen de Menenaars met hun talenten amuseren.
  
  Politiek
  
  Structuur
  
  Burgemeesters 
   1921-1938: August Debunne (BWP)
   1939-1942: Armand Deweerdt (liberaal)
   1944-1946: Armand Deweerdt (liberaal)
   1947-1964: René Gombert
   1964-1982: Paul Isebaert
   1983-1989: Fernand Dehaene
   1989-1994: Gilbert Bossuyt (SP)
   1995-2000: Jean Libbrecht (VLD)
   2001-2012: Gilbert Bossuyt (sp.a)
   2003-2004: Karl Debuck (waarnemend burgemeester)
   2013-2018: Martine Fournier (CD&V)
   2019-: Eddy Lust (Open VLD)
  
  Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 
  
  De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.
  De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
  (*) 1982: KF / 1994: WIEB / 2000: JONK
  
  Demografische evolutie
  
  Demografische ontwikkeling voor de fusie
  
  Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen; 1976= inwoneraantal per 31 december
  
  Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente
  Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
  
  Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
  
  Bekende personen 
  
   Jan Andries vander Mersch (1734-1792), generaal
   Pierre Jacques Osten (1758-1814), generaal
   Auguste Adam (1865-1940), ingenieur
   Yvonne Serruys (1873-1953), kunstenaar
   Jules Anneessens (1876-1956), orgelbouwer
   Walter Loridan (1909-1997), diplomaat
   Georges Dobbels (1910-1988), kunstenaar
   Arthur Saelens (1918-1972), politicus
   Yves Chauvin (1930-2015), hoogleraar en scheikundige
   Willy Spillebeen (1932), auteur
   Thierry Deleu (1940-2013), auteur
   Pieter Huys (1947-2009), advocaat en journalist
   Rita Ghesquiere (1947-2018), auteur jeugd- en kinderboeken
   Serge Berten (1952-1982?), pater
   Marijke Pinoy (1958), actrice
   Martine Fournier (1965), politicus
   Johan Tahon (1965), kunstenaar
   Ingeborg Sergeant (1966), zangeres en tv-presentatrice
   Bart Vanneste (1970), komiek
   Ingrid Seynhaeve (1973), model
   Frederik Imbo (1975), acteur
   Frederik Van Lierde (1979), triatleet
   Jamie-Lee Six (1998), actrice en presentatrice
  
  Nabijgelegen kernen 
  Geluwe, Wervik, Halluin, Rekkem, Lauwe, Moorsele, Dadizele
  
  Literatuur 
  Aimé Rembry-Barth, Histoire de Ménin d’après les documents authentiques, Brugge, E. Gailliard, 4 dln., 1881
  
  Externe links 
   Website van de stad
   Inventaris Onroerend Erfgoed
  
  Plaats in West-Vlaanderen