title: Yoritsune Matsudaira
text: Yoritsune Matsudaira (Japans: 松平 頼則, Matsudaira Yoritsune) (Koishikawa, 5 mei 1907 – Tokio, 30 oktober 2001) was een Japans componist en pianist. Hij is de oudste zoon van de vroegere burggraaf (Shishaku) Yorinari Matsudaira en de kleinzoon van de vorst (Daimyō) Yorifumi Matsudaira.
  
  Levensloop 
  Matsudaira studeerde romanistiek aan de Keiō-Universiteit in Tokio. Later studeerde hij privé compositie bij Kosuke Komatsu en piano bij Emile Gil-Marchex. Als pianist debuteerde hij in 1931. Hij ontwikkelde zich tot een van de belangrijkste Japanse componisten van de 20e eeuw. Hij werd vertrouwd met de muziek van Johann Sebastian Bach, Claude Debussy en Igor Stravinsky en de andere componisten van het Neoclassicisme. In 1935 won hij met zijn orkestwerk Pastorale een internationale compositieprijs. Eerst toen begon hij zich voor de traditionele hofmuziek van zijn bakermat, de gagaku te interesseren. Gedurende de Tweede Wereldoorlog verdiepte hij zich ook theoretisch in de dodecafonie en de atonaliteit, om eindelijk in het midden van de 20e eeuw  zijn eigen richtinggevende stijl te vinden.
  
  Naast Yasuji Kiyose, Fumio Hayasaka en Akira Ifukube was hij in 1946 medeinitiatiefnemer voor de oprichting van de Shinkō Sakkyokuka Renmei (新興作曲家連盟, vrij vertaald: Unie van componisten met nieuwe uitrichting).
  
  Vooral in Europa hadden zijn werken succes, ook omdat bekende dirigenten zijn werken aanvaardden. Zo werd zijn Thème et variations in 1952 onder leiding van Herbert von Karajan in Wenen uitgevoerd en Pierre Boulez bracht zijn Figures sonores in Parijs ten gehore. Tijdens het festival van de International Society for Contemporary Music (ISCM) in 1954 werd zijn werk Metamorphoses d'apres Saibara met een 1e prijs Suvini Zerboni Prijs bekroond en in 1962 ontving hij tijdens het internationale compositieconcours te Rome voor zijn Bugaku eveneens een 1e prijs.
  
  Dissonante klankaccumulatietechnieken, modi vanuit de gagaku-muziek en seriële procedures gingen in zijn fraaie ensemble- en orkestwerken spoedig een symbiotische verbinding in (Figures sonores (1956); U-Mai (linksdans) (1957); Sa-Mai (rechtsdans) (1958); Suite di danze nelle stile dell'antico "Bugaku" giapponese, voor drie orkesten (1958)). Lange tijd tevoren in Japan de muziek van John Cage bekend werd, werkte Matsudeira met variabele, open formaten en vrij-aleatorische mogelijkheden. Vele van zijn technieken zijn ingeworteld in traditionele Japanse wijzen om muziek te maken (Bugaku, voor kamerorkest (1962); Danza rituale e finale (1963)). In de loop van de laatste decennia is de muziek van Matsudeira structureel vrijer geworden. Hij gebruikt soms meerdere malen ook traditionele Japanse instrumenten (Concert, voor gagaku-ensemble (1975); Concert nr. 2 voor piano en orkest (1979-1980); 3 aria's uit de opera "Genji-Monogatari",voor sopraan, shō, fluit en koto (1990); Kyrie, voor solisten, gemengd koor en orkest (1991)).
  
  Als componist schreef hij werken voor verschillende genres (Muziektheaterwerken, symfonische en vocale muziek) waarbij hij gedeeltelijk voor Europese, maar anderzijds ook voor traditionele Japanse instrumenten orkestreerde en instrumenteerde.
  
  Vanaf 1953 was hij secretaris, van 1956 tot 1960 voorzitter van de Japanse sectie van de International Society for Contemporary Music (ISCM). In 1972 werd hij onderscheiden met de eremedaille met het paarse lint (紫綬褒章) en in 1996 werd hij tot Bunka Kōrōsha, tot persoon met bijzonder culturele verdiensten, benoemd.
  
  Ook zijn zoon Yoriaki Matsudaira werd als componist bekend.
  
  Composities
  
  Werken voor orkest 
   1935 Pastorale
   1939 Theme and Variations on a Southern Folksong
   1951 Tema e variazioni sul tema di Etenraku, voor piano en orkest
   Theme: Molto lento - Adagio
   Variation I: Andante
   Variation II: Allegro
   Variation III: Allegro
   Variation IV: Lento - Agitato - Lento
   Variation V: Allegro
   Variation VI: Allegro - (Toccata meccanica): Lento
   1956 Figures sonores
   1957 U-mai (linksdans), Danza antica nello stile della Corte Giapponese
   Jo (Piccolo preludio) 
   Ha (Movimento principale) 
   Kyu (Finale) 
   1958 Sa-mai (rechtsdans)
   Introduzione
   Preludio
   Interludio
   Movimento principale
   Finale
   1958 Suite di danze nelle stile dell'antico "Bugaku" giapponese, voor drie orkesten
   1959 Danza Rituale e Finale (Enbou)
   1959 Danza Rituale e Finale (Chogeishi)
   1961 Sinfonietta
   1962 Bugaku, voor kamerorkest 
   1962 Tre movimenti, voor piano en orkest 
   1963 Danza rituale e finale 
   1964 Concert, voor piano en orkest 
   1964 Kamerconcert, voor klavecimbel, harp en instrumenten
   1965-1966 Prelude
   1966 Dialogo coreografico 
   1971 Mouvements circulatoires
   1977 Portrait C, voor kamerorkest 
   1979-1980 Concert nr. 2, voor piano en orkest 
   1988 Concertino, voor piano en 16 instrumenten
   2001 Concert nr. 3, voor piano en orkest
  
  Werken voor harmonieorkest 
   Japanse Dansen
   Mongolische mars
  
  Muziektheater
  
  Opera's
  
  Vocale muziek
  
  Werken voor koor 
   1969 Lucky day-recitation, voor vrouwenkoor en orkest 
   1974 Ode aan de zon, voor vrouwenkoor en orgel
   1991 Kyrie, voor solisten, gemengd koor en orkest
  
  Liederen 
   1928-1930 Chansons populaires de Nanbu I 
   1938 Chansons populaires de Nanbu II
   1953 The Saibara Metamorphosis, voor sopraan en orkest 
   1954 Koromogae, voor zangstem en instrumenten 
   1959 Katsura, voor zangstem, dwarsfluit, klavecimbel, harp, gitaar en slagwerk 
   1966 Roei jisei, voor zangstem en instrumenten 
   1990 3 aria's uit de opera "Genji-Monogatari", voor sopraan, shō, fluit en koto
   1992 3 aria's (nr. 2) uit de opera "Genji-Monogatari"
   1996 Ka-ryo-bin, voor sopraan en orkest
  
  Kamermuziek 
   1940 Sonatine, voor dwarsfluit en piano 
   1940 Sonatine, voor dwarsfluit en klarinet 
   1942 Sonate, voor cello en piano 
   1948 Sonate, voor viool en piano 
   1948 Trio, voor viool, cello en piano
   1949 Strijkkwartet nr. 1
   1951 Strijkkwartet nr. 2
   1961 Somaksah, voor dwarsfluit (solo)
   1962 Serenata, voor dwarsfluit en instrumenten 
   1969 Portrait B, voor twee piano's en twee slagwerkers 
   1970 Somaksah, voor harp en piano 
   1970 Somaksah, voor hobo
   1978 6 diapason, voor piano en harp
   1983 Rapsodia, voor 10 instrumenten
  
  Werken voor piano 
   1928-1930 Souvenirs d'enfance 
   1934 Prélude en ré 
   1939-1945 Six danses rustiques
   1940 Prélude en sol
   1948 Sonatine
   1949 Sonate
   1968 Portrait, voor twee piano's 
   1968-1969 Dodici pezzi facile (Twaalf lichte stukken) 
   1969 Pièces de piano pour les enfants par les chansons des enfants et populaires 
   1970 Pièces de piano pour les enfants par les chansons de enfants 
   1970 Etudes pour piano d'apres modes japonais 
   1970 Le beau Japon
   1975 6 Préludes pour piano en forme de thème et variations
   1983 Tema e variazioni sul tema di Etenraku, voor 2 piano's
   1987 mi Hyojo - Trois improvisations sur le mode de Ritsu
   Netori-Mode Banshiki
   Toccata Cromatico
  
  Werken voor gitaar 
   1986 Undulations
   Sonatine
  
  Werken voor slagwerk 
   1970 Somaksah, voor slagwerk
  
  Werken voor traditionele Japanse instrumenten 
   1975 Concert, voor gagaku-ensemble
  
  Bibliografie 
   Brian Morton, Pamela Collins, Brian Ferneyhough (Fwd.): Contemporary composers, Chicago: St. James Press, 1992, 1019 p.
   Hanns-Werner Heister, Walter-Wolfgang Sparrer: Komponisten der Gegenwart, München, edition text und kritik, 1992. 8 vols. 9000 pp. ISBN 978-3-86916-164-8 
   World Music Days Zürich 1991 : Weltmusiktage Zürich 1991 : Programme, Zürich: 1991, 235 p.
   Hitoshi Matsushita: A checklist of published instrumental music by Japanese composers, Tokyo: Academia Music Ltd., 1989
  
  Externe links 
    Biografie op de internetpagina van Suntory (gearchiveerd)
    Bericht over de opera Genji-Monogatari (源氏物語) - Het sprookje van prins Genji in het dagblad "Berliner Zeitung" op 23 augustus 2012
    Mededeling van Goffredo Petrassi over Yoritsune Matsudaira
  
  Japans componist
  Japans pianist
  20e-eeuws componist