title: Alexej von Jawlensky
text: Alexej von Jawlensky, oorspronkelijk genaamd Aleksej Georgiejevitsj Javlenski (Russisch: Алексей Георгиевич Явленский) (Torzjok Rusland, 25 maart 1864 of 1865 – Wiesbaden, 15 maart 1941) was een Russisch expressionistisch schilder.
  
  Biografie 
  
  Alexej von Jawlensky studeerde tussen 1889 en 1893 aan de Academie van Beeldende Kunsten in Sint-Petersburg, o.a. onder Ilja Repin.
  In 1896 vertrok hij vanuit daar, samen met Marianne von Werefkin, voor een reis door Europa. In datzelfde jaar kwamen zij terecht in München in Duitsland, waar zij tot 1899 bleven wonen. In die tijd raakte hij bevriend met Wassily Kandinsky. 
  
  Tussen 1903 en 1907 maakte hij samen met Marianne von Werefkin een reis door Frankrijk, waarbij zij langere tijd in Parijs, Normandië, Bretagne en de Provence verbleven. Wanneer hij met Marianne von Werefkin getrouwd is is onbekend.
  
  Vanaf 1908 bracht hij de zomers door in het dorpje  Murnau am Staffelsee met Von Werefkin, Kandinsky en Gabriele Münter, waar veel werken ontstonden.
  In 1910 richtte hij samen met zijn vrienden de  kunstenaarsvereniging München op. Al een jaar later verliet hij deze vereniging en startte met Franz Marc de nieuwe kunstenaarsgroep 'Der Blaue Reiter'.
  
  Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd Jawlenski in Duitsland gezien als vijand. Hierdoor vluchtte hij in 1914 naar Saint-Prex in Zwitserland. Hij leefde daar sober en teruggetrokken. Geïnspireerd door Bach's Goldbergvariaties schilderde hij steeds opnieuw hetzelfde uitzicht, de volgende nèt iets anders dan de vorige, maar wel steeds abstracter.
  
  In 1918 verhuisden zij naar Ascona aan de Zwitserse kant van het Lago Maggiore.
  Vanaf 1921 woonden zij in Wiesbaden. In 1922 scheidden Marianne en Alexej; Marianne keerde terug naar Ascona en Alexej bleef met zoon André in Wiesbaden wonen. 
  
  In latere jaren werd Jawlenski getroffen door ernstige artrose en verlamming aan zijn vingers en ellebogen. In de jaren '30, toen hij al ernstig ziek was en alleen nog met gestrekte armen kon schilderen zei hij:
  
  Dat hij als een bezetene werkte werd zijn kleindochter wel duidelijk, die al 2.400 olieverfschilderijen gelokaliseerd had.
  
  Musea
  Werken van Von Jawlensky bevinden zich onder meer in:
   Museum Wiesbaden in Wiesbaden
   Museum Ostwall in Dortmund
   Städtische Galerie im Lenbachhaus in München
   Norton Simon Museum, Pasadena
   Sprengel-Museum, Hannover
   Staatsgalerie Stuttgart, Stuttgart
   Long Beach Museum of Art, Long Beach
   Gemeentemuseum Den Haag, Den Haag
  
  Werken
  
  Schilderijen (tot 1914) 
  
   Der Bucklige, Städtische Galerie im Lenbachhaus, München, 1905
   Porträt Hedwig Kubin, Städtische Galerie im Lenbachhaus, München, 1906
   Sommertag, Museum Wiesbaden, Wiesbaden, 1907
   Mittelmeerküste, Museum Folkwang, Essen, rond 1907
   Bildnis Frau Epstein, Neue Galerie, Kassel, 1907-09
   Damenbildnis, Österreichische Galerie Belvedere, Wenen, rond 1908
   Sommerabend in Murnau, Städtische Galerie im Lenbachhaus, München, rond 1908/9
   Stilleben, Kunsthalle Bremen, Bremen), 1908
   Bildnis Alexander Sacharoff, Städtische Galerie im Lenbachhaus, München, 1909
   Weiße Feder, Staatsgalerie, Stuttgart, 1909
   Dame mit Fächer, Museum Wiesbaden, Wiesbaden, 1909
   Mädchenporträt, Kunstmuseum Düsseldorf, Düsseldorf, 1909
   Mädchen mit Pfingstrosen, Von-der-Heydt-Museum, Wuppertal, 1909
   Murnauer Landschaft, Moderne Galerie, Saarbrücken, 1909
   Mädchen mit roter Schleife, Leopold-Hoesch-Museum, Düren, 1910 
   Sitzender weiblicher Akt, Städtische Galerie im Lenbachhaus, München, rond 1910
   Murnau, Kunstmuseum Düsseldorf, Düsseldorf, 1910
   Murnau, National Gallery of Art, Washington D.C., 1910
   Landschaft bei Murnau, Gemeentemuseum Den Haag, Den Haag, 1910
   Kind mit Puppe, Museo Thyssen-Bornemisza, Madrid, 1910
   Nikita, Museum Wiesbaden, Wiesbaden, 1910
   Bucklige Fischersfrau, Collectie Dichand, Wenen, 1911
   Der Buckel (part. bezit), 1911
   Stilleben, Hamburger Kunsthalle, Hamburg, 1911
   Frauenkopf, Scottish National Gallery of Modern Art, Edinburgh, 1911
   Violetter Turban (part. bezit), 1911
   Landschaft an der Ostsee, Collectie Im Obersteg, Bazel, 1911
   Russin, Kunsthalle Bielefeld, Bielefeld, 1911
   Der Gärtner, Milwaukee Art Museum, 1912
   Selbstbildnis, Museum Wiesbaden, Wiesbaden, 1912
   Reife, Städtische Galerie im Lenbachhaus, München, rond 1912 
   Roter Schleier, Museo Thyssen-Bornemisza, Madrid, 1912
   Hügel, Museum Ostwall, Dortmund, 1912
   Turandot II, Sprengel-Museum, Hannover, 1912
   Lola 1912
   Dame mit blauem Hut, Museum Abteiberg, Mönchengladbach, 1912/3
   Die Spanierin, Städtische Galerie im Lenbachhaus, München, 1913
  
  Serie Variaties 
  
   Nacht, Kunstmuseum Basel, Bazel, 1916
   Nacht in St. Prex, Städtische Galerie im Lenbachhaus, München, 1916
  
  Serie Abstracte Koppen 
  
   Das Gebet, Städtische Galerie im Lenbachhaus, München, 1922
   Kopf, Rotes Licht, San Francisco Museum of Modern Art, San Francisco, 1926
   Symphonie Schwarz-Rot, Kaiser Wilhelm Museum, Krefeld, 1929
   Rotes Licht, Museum Wiesbaden, Wiesbaden, 1930
   Kopf, Nationalgalerie, Berlijn, 1932
  
  Serie Meditaties 
   Erinnerung an meine kranken Hände, Museum Wiesbaden, Wiesbaden, 1934 
   Meditation, Pfalzgalerie, Kaiserslautern, 1934
   Meditation, Erzabtei St. Martin, Beuron, 1936
  
  Literatuur 
   Alexej Jawlensky, Clemens Weiler (Hrsg.): Köpfe - Gesichte - Meditationen. Hanau, Dr. H. Peters, 1970, ISBN 3-87627-217-3
   Maria Jawlensky, Lucia Pieroni-Jawlensky and Angelica Jawlensky: Alexej von Jawlensky, Catalogue Raisonné of the Oil Paintings Volumes I-III, London/München/Mailand/New York 1991-1993 
   Tayfun Belgin: Alexej von Jawlensky. Eine Künstlerbiographie, Heidelberg 1998
   Bernd Fäthke: Alexej Jawlensky und seine Weggefährten in neuem Licht. München 2004 
   Volker Rattemeyer (Hrsg.): Jawlensky in Wiesbaden. Gemälde und graphische Arbeiten in der Kunstsammlung des Museums Wiesbaden, Wiesbaden 2007, ISBN 978-3-89258-072-0
  
  Externe link 
   Biografie van Alexej von Jawlensky
  
  Duits kunstschilder
  Kunstschilder van het expressionisme
  Russisch kunstschilder
  Kunstenaar in het keizerrijk Rusland
  19e-eeuws schilder