title: Rijkevorsel
text: Rijkevorsel is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De gemeente behoort tot het gerechtelijk kanton en kieskanton Hoogstraten. In de volksmond wordt van Veussel gesproken. De Kempense gemeente telt ruim 12.000 inwoners.
  
  Geschiedenis 
  Tussen 1902 en 1915 werd onder meer een urnenveld uit de IJzertijd aangetroffen. Vermoedelijk kreeg Willibrordus begin 8e eeuw het goed Vorsel geschonken door Pepijn van Herstal. Dit werd later gesplitst in drie heerlijkheden: Hoogstraten, Wortel en Rijkevorsel.
  De oudste vermelding van Rijkevorsel is van 1194, als Forsela, later werd dit: Vorsel. De precieze betekenis van het woord is niet duidelijk.
  De parochie van Vorsel, later Rijkevorsel, dateert uit de middeleeuwen. In 1194 werd het patronaatsrecht van de parochie door Jean d'Antoing, deken van Kamerijk, afgestaan aan het Onze-Lieve-Vrouwekapittel te Antwerpen.
  
  Van de heerlijkheid Rijkevorsel is reeds sprake in de 13de eeuw, toen ze aan Weinemar van Gemenich toebehoorde. In 1358 vond een overdracht plaats van Jan I van Cuijk (1312-1357), heer van Hoogstraten, aan zijn broer Hendrik. In 1518 werd Hoogstraten een graafschap onder Antoon I van Lalaing. Rijkevorsel maakte er deel van uit maar behield zijn eigen bestuur. Dit bleef zo tot de val van het Ancien régime (einde 18e eeuw),
  
  Pieter Breughel de Oude trok rond in de Noorderkempen en Rijkevorsel om het boerenleven te bestuderen.
  
  Rijkevorsel bleef tot ongeveer 1850 een van de armste Kempense dorpen, waarvan slechts een kwart van de oppervlakte door de landbouw werd ingenomen. Rogge, haver, klaver, boekweit en aardappelen werden er geteeld. 700 ha waren hertogelijk jachtgebied en het overige was woeste grond (heide, moeras en vennen). Er waren een aantal thuiswevers en daarnaast was er nog een jeneverstokerij en een leerlooierij.
  
  Van 1864-1874 werd het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten op het grondgebied van Rijkevorsel gegraven. Vanaf 1870-1924 kwamen er 14 steenovens, welke gebruik maakten van de in de ondergrond aanwezige klei en welke de transportmogelijkheden van het kanaal benutten. Ook stadsmest werd vanuit Antwerpen aangevoerd, waarmee de bodemvruchtbaarheid werd verbeterd. Vanaf 1910 kwamen er ook enkele diamantslijperijen naar Rijkevorsel. Ook werden er enige tijd sigaren vervaardigd.
  
  Tijdens de Tweede Wereldoorlog liep Rijkevorsel aanzienlijke schade op, waaronder de verwoesting van de kerk door Duits artillerievuur op 26 september 1944.
  
  Geografie
  
  Woonkernen 
  Binnen de grenzen van Rijkevorsel liggen enkele kleinere gehuchten. Namelijk Sint-Jozef, Achtel, Gammel en Keirschot.
  
  Aangrenzende gemeenten
  
  Bezienswaardigheden 
  
   De Sint-Willibrorduskerk in het centrum. De oude kerk werd tijdens de bevrijdingsdagen van de Tweede Wereldoorlog verwoest, er bleef enkel een gevelfragment en de restanten van de toren over. Dit gevelfragment werd op 28 maart 1956 geklasseerd en de toren werd heropgebouwd.
   De Stenen Bergmolen
   De Sint-Jozefkerk, gelegen in het dorp Sint-Jozef. Deze neogotische driebeukige kerk met kruisbeuk en koor werd ontworpen door architect Taeymans en dateert uit 1909. Zij werd ingewijd op 12 september 1912.
   De Onze-Lieve-Vrouw van Zeven Weeënkapel te Achtel
   De Sint-Luciakapel, gelegen tussen Molen- en Sint-Willibrordusstraat op ommuurd plantsoentje met drie grote lindebomen. Toegewijd aan reeds vanouds in Rijkevorsel vereerde beschermheilige.
   Het Domein De Hees
   Het gehucht Gammel met industriegebouw
   Het Hof ter Looi
  
  Natuur en landschap 
  Rijkevorsel ligt in de Noorderkempen op een hoogte van 17-30 meter. Rijkevorsel ligt nabij de Kleine Mark die in noordelijke richting stroomt. Het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten verloopt ten zuiden van de kom in oost-westrichting. Kleilagen in de ondergrond zorgden voor baksteenindustrie waarbij kleiputten ontstonden. Hier zijn natuurgebieden ontstaan zoals de Bonte Klepper ten zuidwesten van de kom. Het bosrijke Domein De Hees ligt ten noordwesten van de kom. Verdere bos- en natuurgebieden liggen ten oosten van het dorp Sint-Jozef.
  
  Demografie
  
  Demografische ontwikkeling 
  
  Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
  
  Politiek
  
  Structuur 
  De gemeente Rijkevorsel ligt in het kieskanton Hoogstraten en het provinciedistrict Turnhout. Deze maken deel uit van het kiesarrondissement Mechelen-Turnhout en de kieskring Antwerpen.
  
  Geschiedenis
  
  Lijst van burgemeesters
  
  Legislatuur 1995 - 2000 
  Het ACW, 'Dorp Voor De Mensen' (DVDM)/VU en enkele onafhankelijke kandidaten bundelden de krachten en trokken als kartel onder de kieslijst 'Samen Nieuw Rijkevorsel' (SNR) naar de kiezer. Burgemeester was Jan De Gruyter (SNR).
  
  Legislatuur 2013 - 2018 
  In de aanloop naar de lokale verkiezingen maakten Karl Geens en Dorien Cuylaerts van SNR hun overstap naar N-VA bekend. Burgemeester werd Dorien Cuylaerts (N-VA). Zij leidde een coalitie bestaande uit N-VA, CD&V en SNR. Samen vormden ze de meerderheid met 15 op 21 zetels.
  
  Legislatuur 2019 - 2024 
  Burgemeester blijft Dorien Cuylaerts (N-VA) die nu een coalitie leidt van N-VA en CD&V. Samen vormen ze een meerderheid van 14 op 21 zetels.
  
  Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 
  
  De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.
  
  Cultuur
  
  Streekproducten 
   'Het Veusseltje' is een likeur op basis van graanjenever, afkomstig van Rijkevorsel.
  
  Evenementen 
   Elk jaar werd er in het gebuurt Kleine Gammel ‘Spek- en Eierenfeesten’ gehouden. Waaronder een kruiwagenkoers, fuif, jokprijskamp en een paaptornooi.
   Elk jaar passeert in het dorpscentrum de Halfvastenstoet, georganiseerd door de Rijkevorselse Rederijkers.
   Elk jaar wordt er door de Chiro van Sint-Jozef de ‘Kanaalfuif’ georganiseerd.
   In de nacht van 30 april op 1 mei wordt Poortje Pik gehouden.
  
  Cultuur 
   Heemkundige Kring: Heemkundige Kring
  
  Muziek 
   De Singer vzw: muziekclub (jazz, rock, pop, stand-upcomedy, etc.)
   Koninklijke Fanfare Vermaak na Arbeid
   Koninklijke Brass Band Condor
   Koninklijke Harmonie Broederband
  
  Theater 
   't Veussels Tonjel
   Jeugdtheater Globe Rijkevorsel
  
  Jeugdverenigingen 
   Plussers Rijkevorsel & Sint-Jozef
   Chiro Rijkevorsel
   Chiro Sint-Jozef Rijkevorsel
   JH De Wauwel
   Jong KVG (grensoverschrijdend)
   @Veussel (grensoverschrijdend)
  
  Economie 
  Volgens Het Nieuwsblad produceerde Rijkevorsel de kleinste afvalberg van Vlaanderen met zo'n 69,76 kg restafval per inwoner. Buurgemeente Merksplas staat op de tweede plaats.
  
  Onderwijs
  
  Kleuter- en lager onderwijs 
   Scholengemeenschap "De Roos"
  Het Moleke (vrije kleuterschool)
  Sint-Lucia (vrije basisschool)
  Het Kompas (vrije basisschool)
  De Wegwijzer (gemeentelijke basisschool)
  
  Sport
  
  Verenigingen 
   KFC Zwarte Leeuw is de grootste voetbalploeg in Rijkevorsel. Deze ploeg voetbalde in 1989 nog in tweede klasse. In de provinciale reeksen speelt ook FC Sint-Jozef SK Rijkevorsel
   volleybalclub Rijkevoc en korfbalclub Rijko KC.
   Motorcrossteams Barwin en Low Gear Team
   Kruisbooggilde St-Joris en staande wip St-Willibrordus.
   gevechtsportclub Fusegi Ryu, Judoclub De Bres, Taekwondoclubs De Tijgers.
   KWB Rijkevorsel
   AC Rijkevorsel
  
  Bekende inwoners 
  Bekende personen die geboren of woonachtig zijn of waren in Rijkevorsel of een andere significante band met de gemeente hebben:
   Lodewijk Fransen (1896 - 1956), politicus en arts
   Francis Bay (1914 - 2005), dirigent
   Aster Berkhof (1920-2020), schrijver
   Leo Pleysier (1945), schrijver
   George Kooymans (Den Haag 1948), gitarist Golden Earring
   Luk Van Soom (1956), beeldend kunstenaar
   Toon Aerts (1993), veldrijder
   Thijs Aerts (1996), veldrijder
   Paul Stoffels (1962), Belgisch medicus, baron
   Guy Van Den Langenbergh (1968), wielersportjournalist bij De Standaard en Het Nieuwsblad, schrijver
   Constant Janssen (1895-1970), Belgisch arts, vader van Paul Janssen, stichter Janssen Pharmaceutica
   Louis Doms (1897-1982), muzikant en volkskundige
   Willy Geest (Wegé) (1954), striptekenaar
   Emiel Janssen (1926-2017), kanunnik (° Rijkevorsel, 9-11-1926, † Antwerpen, 31-5-2017), voormalig vicaris-generaal en oud-deken van het kapittel van de O.-L.-Vrouwekathedraal te Antwerpen
  
  Nabijgelegen kernen
  Merksplas, Hoogstraten, Sint-Lenaarts, Oostmalle, Sint-Jozef
  
  Externe links
   Gemeentelijke website Rijkevorsel
   De Singer vzw (muziekclub)
   Rijkevorsel in beeld
   Heemkundige Kring van Rijkevorsel
   Inventaris Onroerend erfgoed
  
  Plaats in Antwerpen (provincie)