title: Mol (België)
text: Mol is een gemeente gelegen in het oosten van de Belgische provincie Antwerpen en telt ongeveer 38 000 inwoners. Het is een toeristische hotspot in de Kempen, dankzij de Molse meren en het vele groen in Postel Qua oppervlakte is het de op een na grootste gemeente in de provincie Antwerpen, na de stad Antwerpen. Mol ligt op de overgang tussen de Noorder- en Zuiderkempen.
  
  Geschiedenis 
  De gemeente is voortgekomen uit de Voogdij Mol, Balen en Dessel, die in de Napoleontische tijd werd opgeheven en waarbij Balen en Dessel zelfstandige gemeenten werden. Het gebied van Postel, tot dan toe zelfstandig bezit van de Abdij van Postel, werd bij de gemeente gevoegd en in 1818 werd ook de Geelse enclave Millegem aan Mol toegevoegd, waarmee het de meest uitgestrekte gemeente van België werd. De bijnaam van de Mollenaars is "Sopweikers".
  
  Hoelang Mol bestaat, is niet geweten, maar het gebied wordt al duizenden jaren bewoond. In de middeleeuwen was de streek gekend als Molle. De eerste lettergreep (Mol) verwijst naar de mulle zand. De tweede lettergreep (le) betekent "beboste hoogte". Sinds wanneer het gebied omschreven werd als Molle is evenmin geweten, maar men vermoedt rond 54 voor Christus na de opstand van de Eburonen.
  
  Geografie
  
  Kernen 
  Mol is een uitgestrekte gemeente en bestaat uit 12 gehuchten: Achterbos, Centrum, Donk, Ezaart, Ginderbuiten, Gompel, Heidehuizen, Millegem, Rauw, Sluis, Wezel en het uitgestrekte en dunbevolkte Postel in het noorden, dat slechts door een smalle strook met de rest van Mol verbonden is. De gemeente Mol aanziet Centrum als een apart gehucht. Ook Heidehuizen is een officieel gehucht ondanks het niet vermeld staat op diverse officiële kaarten en er geen naambord is dat de bebouwde kom aanduidt.
  
  Tendensen bevolking op 31.12.2022</small>
  
  Beboste oppervlakte 
  Naar schatting bedroeg de beboste oppervlakte van de gemeente Mol 4725 hectare in 1900. In 1950 was er, op basis van het kadaster, een bosareaal van 4.062 hectare. In 1995 bleef nog 3750 hectare bos over.
  
  Aangrenzende gemeenten
  
  Bezienswaardigheden
  
  Burgerlijke bouwwerken 
   Het Sluizencomplex langs het kanaal Dessel-Schoten
   De Baileybrug (Rauw)
   De Ezaartmolen (Ezaart), een windmolen
   De Watermolen te Mol
   Het Casino (Gompel)
  
  Religieuze bouwwerken 
   De Abdij van Postel
   De Sint-Pieter en Pauwelkerk in Mol-Centrum
   De Sint-Bernarduskerk te Sluis
   De Sint-Antoniuskerk te Donk
   De Sint-Apolloniakerk te Achterbos
   De Sint-Carolus Borromeuskerk te Rauw
   De Sint-Jozef Ambachtsmankerk te Ginderbuiten
   De Sint-Jozefskerk te Wezel
   De Sint-Niklaaskerk te Postel
   De Sint-Odradakerk te Millegem
   De Onze-Lieve-Vrouw-Onbevlekt-Ontvangenkerk te Gompel
   De Sint-Willibrorduskerk te Ezaart
   De Openluchtkruisweg te Achterbos
   De Sint-Willibrorduskapel te Ezaart
   De Lourdesgrot (Sluis)
   Het Karmelietessenklooster
  
  Musea 
  
   Jakob Smitsmuseum in Sluis. Smits was een van de kunstenaars van de Molse School.
  Torenmuseum ondergebracht in de toren van de Sint-Pieter en Pauwelkerk, gewijd aan de toren, kerk en beiaard.
  
  Demografie 
  
  Bronnen: NIS en Gemeente Mol - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; vanaf 1980= inwoneraantal per 1 januari
  
  Politiek
  
  Structuur 
  De gemeente Mol ligt in het kieskanton Mol en het provinciedistrict Turnhout. Deze maken deel uit van het kiesarrondissement Mechelen-Turnhout en de kieskring Antwerpen.
  
  Geschiedenis
  
  Burgemeesters
  
  19e eeuw 
  In het centrum van Mol was de sociëteit De Eendracht gelegen, de opvolger van het Molse rederijkersgezelschap. De liberaal-katholieke burgerij had tot dan toe het gemeentebestuur in handen. Omstreeks 1870 kwam daar verandering in toen de katholieken het gemeentebestuur overnamen. De eerste schoolstrijd had tot gevolg dat er naast een 'neutrale' gemeenteschool, waar niet langer godsdienst tijdens de lesuren werd gegeven, ook een katholieke jongensschool werd gesticht door de Broeders van Liefde (waar nu het gesticht is).
  
  Vanaf 1884 keerde de gemeenteschool naar haar oude toestand (met godsdienstonderwijs). De dorpsliberalen steunden vooral op de aanhang in de middenklasse van het dorp, de katholieken (kadodders genaamd) geheten, in de buitengehuchten. In Mol-Centrum rekruteerde pastoor Cuypers een groot deel van de hoge burgerij, waaronder de familie Swinnen-De Clercqs. Deze brouwersfamilie sloot in het begin van de 20ste eeuw de Eendracht, en richtte er volgens het Gildenhuis in. De Eendracht bouwde een zaal aan het Laar.
  
  Legislatuur 2019 - 2024 
  Burgemeester is Wim Caeyers (CD&V). Hij leidt een coalitie bestaande uit CD&V en N-VA. Samen vormen ze de meerderheid met 20 op 33 zetels.
  
  Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 
  
  De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.
  
  Cultuur
  
  Evenementen 
   Lichtstoet Mol-Ginderbuiten. Jaarlijks evenement op de laatste zaterdag van september.
   Lichtstoet in Mol-Centrum / Rozenberg bestaat sinds 1885 en heeft jaarlijks plaats op de eerste zaterdag van september.
  
  Cultureel ambassadeur
  Sinds 2005 wordt er jaarlijks een Mols gehucht aangeduid als Cultureel Ambassadeur. Bedoeling is dat dat gehucht door het jaar enkele activiteiten organiseert die gedeeltelijk worden gesponsord door de gemeente.
  
  Het Cultureel Ambassadeurschap vloeit voort uit de Molse Feesten die al langere tijd werden georganiseerd in juli en augustus op en rondom het Rondplein in het centrum.
  
  2015: Centrum - 't Centrum bruist
  2014: Heidehuizen - Heidehuizen-Hutten Buitengewoon
  2013: Sluis - Open Sluis
  2012: Wezel - Wezel Grenzeloos
  2011: Postel - Natuurlijk Postel
  2010: Donk - Donk Sleutelrol
  2009: Gompel - Gompel Glashelder
  2008: Achterbos - 2008erbos
  2007: Ezaart - Ezaart draait
  2006: Millegem - Mee met Millegem
  2005: Ginderbuiten - Hier is Ginderbuiten
  2003: Rauw - Rauw Leeft!
  
  Streekproducten 
   Molse zander, snoekbaarsfilet, vroeger gevangen in plaatselijke zandputten
   Molse witte, een Molse jenever
   Kip-kap (hoofdkaas) en pensen (bloedworst) zijn erkende streekproducten
   Postelse abdijkaas
   Molse zandzakskes: chocolade tabletten (wit, melk of fondant) in kleine jute zakjes
   Molder: een streekbier op basis van handgeplukte gagel
  
  Jeugdbewegingen 
  De gemeente Mol telt zo'n twintig jeugdbewegingsgroepen. Dat grote aantal is het gevolg van de vele gehuchten waarin onafhankelijk van elkaar jeugdbewegingen ontstonden. Vaak zijn deze ook nog eens opgesplitst in jongens- en meisjesgroepen. Hieronder een overzicht van de Molse jeugdbewegingen. Daarnaast kent Mol ook verschillende andere werkingen, zoals het jeugdhuis en de speelpleinwerking.
  
   Chiro Centrum Sprankel
   Chiro Millegem
   Chiro Rauw Alhambra-Camora
   Chirojongens Gompel Ambiorix
   Chirojongens Rauw Alhambra
   Chirojongens Wezel Albatros
   Chiromeisjes Gompel Paragon
   Chiromeisjes Sluis Gorabos
   Gidsen Achterbos Nele
   Gidsen Centrum JF Kennedy
   Jeugd Rode Kruis Mol
   KSA Mol
   Scouts en Gidsen Donk St. Antonius-St. Agnes
   Scouts en Gidsen Ezaart St. Willebrordus
   Scouts Achterbos Tijl
   Scouts Centrum St. Pieter
   Scouts Ginderbuiten St. Carolus
   Scouts Sluis St. Paulus
   V.N.J. Ezaart Mol
  
  Religie en levensbeschouwing 
  De parochies van Mol vormen samen met de parochies van Balen de pastorale eenheid 'De Heilige Apostelen' die op haar beurt deel uitmaakt van het dekenaat Zuiderkempen en het Bisdom Antwerpen.
  
  Economie 
  In de 19e eeuw vestigden zich op het grondgebied van Mol tal van bedrijven:
   De textielindustrie in Mol bloeide. Er waren meerdere wolfabrieken, waaronder deze van Van Iersel, Van Hoof, Krings, en Van Dooren. De fabrieksgebouwen van Van Dooren werden door de gemeente Mol aangekocht en in 1995 verbouwd tot gemeentelijk, cultureel en administratief centrum 't Getouw.
  In Balen-Wezel nabij de grens van Mol-Wezel vestigden zich een zink- (het huidige Nyrstar) en springstoffenfabriek PRB. Deze bepaalden mee het dagelijks leven in Mol-Wezel. De historische vervuiling van de zinkfabriek liet ook sporen na in Mol-Wezel.
  Einde 19e eeuw begon Sibelco het zilverzand te winnen, wat de grondstof is voor de glasfabricage en in 1922 werd een flessenfabriek te Donk opgericht (Verlipack, inmiddels gestopt), terwijl in Gompel een vensterglasfabriek van Glaverbel (hernoemd in AGC Flatglass Europe) ontstond.
  In Mol Donk (in de nabijheid van het op Dessels grondgebied gelegen Eurochemic) werd een conventionele elektriciteitscentrale gebouwd. Deze laatste werd in 2010 buiten dienst gesteld.
  Na de Tweede Wereldoorlog vestigde zich te Mol in 1952 de eerste nucleaire installatie in België. Aanvankelijk bedoeld als proefreactor, werd deze later uitgebreid tot Studiecentrum voor kernenergie (SCK). Het SCK werd in 1990 gesplitst. Dit gaf het ontstaan van het VITO de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek.
   Mol beschikt over enkele bedrijvenzones. Een van de grotere werkgevers van Mol is de Mora-fabriek.
  
  Wekelijkse markten
  
  Konijnenmarkt
  De dierenmarkt, in de volksmond konijnenmarkt genoemd, bestaat reeds sinds 1886 en vindt iedere zondag plaats van 8 tot 12 uur op het Rondplein. Indien het Rondplein niet beschikbaar is (bijvoorbeeld wegens een manifestatie), wordt de konijnenmarkt verplaatst naar de Adolf Reydamslaan en Jakob Smitslaan (beide straten zijn in Mol beter bekend als "Den Boulevard").
  
  De konijnenmarkt heeft begin jaren 1990 stof doen opwaaien omdat er allerhande huisdieren werden verkocht. Daarnaast mogen op de markt zowel handelaars als particulieren verkopen. Dierenrechtenorganisaties waren van mening dat mensen impulsief een huisdier kochten. Door dit impulsieve gedrag zouden veel van die dieren worden verwaarloosd, gedumpt, gedood (al dan niet door een dierenarts) of stonden de nieuwe eigenaars enkele weken later terug op de markt om het dier opnieuw te verkopen. Zo hebben aanhangers van GAIA via diverse televisieprogramma's, zoals Telefacts en Het ei van Colombus, de "wanpraktijken" op de Molse Konijnenmarkt in beeld laten brengen. Gezien dergelijke "wanpraktijken" zich ook voordeden op andere dierenmarkten in België werd in 1995 de Belgische wet betreffende "het welzijn en bescherming van de dieren" aangepast waardoor het nationaal verboden werd om op openbare markten honden of katten te verkopen. Ook mogen dierenwinkels sindsdien hun dieren niet meer zichtbaar plaatsen vanop straat.
  
  Tegenwoordig mag men op de Molse Konijnenmarkt enkel pluimvee, vogels, knaagdieren en vissen verkopen. Ook dierenbenodigdheden (inclusief diereneten) en waterplanten worden op deze dierenmarkt aangeboden.
  
  Boerenmarkt
  De eerste boerenmarkt vond plaats op 9 maart 2008 in de Corbiestraat. Sindsdien kunnen zowel handelaars als particulieren hier op zondag tussen 08:00 en 12:00 uur hun groenten, fruit, bloemen, natuur- en zuivelproducten, etenswaren en drank verkopen. Particulieren hoeven niet in het bezit te zijn van een leurderskaart, maar moeten zich 's ochtends wel tijdig melden bij de marktleider.
  
  De beslissing om een Boerenmarkt in te richten, is een onrechtstreeks gevolg van de wijziging van de wet op "het welzijn en bescherming van de dieren" in 1995 (zie kopje "Konijnenmarkt"). Hierdoor verloor de Konijnenmarkt een groot deel van haar charme met als gevolg dat het aantal bezoekers en handelaars in de daaropvolgende jaren steeds achteruit ging.
  
  Dinsdagmarkt
  Deze gaat elke dinsdag door (behalve met Kerstmis of Nieuwjaar) op het Rondplein en in de Corbiestraat tussen 8 en 12 uur. Op de Dinsdagmarkt staan enkel ambulante handelaars of personen met een leurderskaart.
  
  Sociale kaart
  
  Gemeenschapsinstelling De Kempen 
  In 1878 kochten de Broeders van Liefde twee panden (de Zwaan en het Secretarishuis) in de gemeente en opende een kostschool. Een jaar later werd er een normaalschool toegevoegd en in 1884 werd de kapel gewijd. In 1893 werd de school verkocht aan de overheid en deze voegde een derde pand (Sint-Joris) toe. De gevels werden afgebroken en vervangen en er werd een Weldadigheidsschool in ondergebracht (Koninklijk Besluit van 29 januari 1894). Deze werd later omgevormd tot het Rijksopvoedingsgesticht (KB van 16 april 1923). Later werd deze hervormd naar Gemeenschapsinstelling De Kempen met twee campussen, met name De Markt en De Hutten.
  
  Bekende inwoners 
  
   Edmond van Eetvelde (1852-1925), diplomaat en politicus
   Charles de Broqueville (1860-1940), politicus
   Eduard Wouters (1865-1952), industrieel en politicus
   Alfons Smet (1876-1941), ondernemer en politicus
   Thomas Debacker (1892-1971), politicus
   Kamiel Berghmans (1905-1970), politicus
   Alfons De Wit (1921-2015), politicus
   Senne Rouffaer (1925-2006), acteur en regisseur
   Jozef Cools (1926-1974), politicus
   Carlo Van Elsen (1926-1998), politicus
   Bob Van Rompaey (1930-2003), politicus
   Guy Mortier (1943), journalist en televisiefiguur
   Sus Luyten (1945-2003), politicus
   Zjef Vanuytsel (1945-2015), kleinkunstenaar
   Louis Vos (1945), hoogleraar
   Luc Kerkhofs (1954), toneelauteur en scenarist
   Ludo Sannen (1954), politicus
   Guido Van Genechten (1957), auteur en illustrator
   Dirk Geukens (1963-2020), motorcrosser
   Hans Schoofs (1963), politicus
   Paul Allaerts (1964), scheidsrechter
   Wilfried Peeters (1964), wielrenner en ploegleider
   Peter Verbruggen (1966 - 2015), journalist
   Kathleen Deckx (1967), politica
   Joël Smets (1969), motorcrosser
   Filip Dewulf (1972), tennisspeler
   Tom Saintfiet (1973), voetbaltrainer
   Tanja Dexters (1977), model en presentatrice
   Ann Van Elsen (1979), model en presentatrice
   Tom Boonen (1980), wielrenner
   Hadise Açıkgöz (1985), zangeres en presentatrice
   Rob Teuwen (1987), acteur
   Guy Dufour (1987), voetballer
   Evelien Bosmans (1989), actrice
   Yasmien Naciri (1991), ondernemer en auteur
   Jasper Philipsen (1998), wielrenner
   Wout Faes (1998), voetballer
  
  Partnersteden 
    Santo Tomás (Nicaragua) (1985)
    Kara Kara (Niger)
  
  Voormalige partnersteden 
  De gemeente Mol zette in januari 2011 een punt achter de stedenband met Pejë (Kosovo). In 2021 werd ook de stedenband met de Duitse gemeente Kall, die bestond sinds 1980, stopgezet.
  
  Externe links 
   Officiële website gemeente Mol
   Natuurgebieden in Mol
  
  Plaats in Antwerpen (provincie)