title: Diest
text: Diest is een historische stad in de Belgische provincie Vlaams-Brabant. Het is gelegen aan de Demer op de grens van het Hageland en de Kempen. De gemeente grenst in het oosten aan de provincie Limburg. Het stadscentrum gaat terug tot in de middeleeuwen. Het is ook een Oranjestad door de historische band met het huis Nassau. De stad telt ruim 24.000 inwoners.
  
  Geschiedenis
  
  Oudheid 
  Hoewel het moeilijk te bepalen is wanneer de eerste mensen zich in Diest bevinden, vindt men tal van gebruiksvoorwerpen uit het neolithicum (3000 tot 1500 voor Christus) in de bodem terug.
  
  In de IJzertijd, de tijd van de Kelten in de streek, vinden de naam Diest en Demer hun oorsprong. De Indo-Germaanse stam "Dheus", hetgeen goddelijk of heilig betekent, en het achtervoegsel "-t", hetgeen nederzetting betekent, vormen Diest. Demer zou afkomstig zijn van het woord "tam", hetgeen donker betekent, en "ara", hetgeen water betekent. Opmerkelijk is het feit dat de bijrivieren van de Demer met hun naam ook verwijzen naar de donkere kleur van het water, het Zwartwater en de Zwartebeek.
  
  Middeleeuwen
  Diest was een graafschap van het Karolingische rijk. De stad dankte haar groei aan haar gunstige ligging: Diest lag langs de handelsweg Brugge-Keulen en aan de rivier de Demer.
  
  In 1229 kreeg Diest stadsrechten van hertog Hendrik I van Brabant.
  
  In de 14de en 15de eeuw leefden de inwoners in grote welstand door een drukbezochte landbouwmarkt, graan- en veemarkten, maar vooral door de lakennijverheid en -handel. Het Diestse laken was op bijna alle grote West-Europese markten te koop.
  
  Oranje-Nassau
  Diest behoorde toe aan Maria van Loon-Heinsberg, die afstamde van de graven van Loon. Na haar huwelijk in 1440 met Jan IV van Nassau werd Diest deel van het graafschap Nassau-Dillenburg. In 1499 kwam Diest door ruil in het bezit van Engelbrecht II van Nassau, graaf van Nassau. Van zijn blijde intrede is een uitgebreide beschrijving bewaard. Een van zijn opvolgers, René van Chalon, voerde ook de titel Prins van Oranje. Zo bleef Diest bezit van het huis Oranje-Nassau tot 1795, toen de Zuidelijke Nederlanden bij Frankrijk werden aangehecht. De oudste zoon van Willem van Oranje, Filips Willem, ligt er begraven in de Sint-Sulpitiuskerk. Heden ten dage voert koning Willem-Alexander der Nederlanden nog steeds de adellijke titel Baron van Diest (zie Titels Nederlandse koninklijke familie).
  
  Belegeringen
  Door haar ligging bij de Demer, op de grens van het hertogdom Brabant en het prinsbisdom Luik en de connecties met Oranje-Nassau werd de stad vaak belegerd, geplunderd en verwoest. In 1572 nam Willem van Oranje Diest in tijdens zijn tweede invasie, maar nog in hetzelfde jaar kreeg Don Frederik de stad weer in handen. In 1635 bezetten de Republiek der Verenigde Nederlanden en Frankrijk de stad, met de bedoeling de Zuidelijke Nederlanden onder elkaar te verdelen, maar dit mislukte. Tussen 1701 en 1705 kreeg Diest te maken met Franse, Staatse en Spaanse bezetting.
  
  Oostenrijk en Frankrijk
  Onder de Oostenrijkers (1713-1790) herstelde de stad zich. Er werd weer volop handel gedreven en bier gebrouwen. Ook hier was de Habsburgse monarchie niet populair en zagen velen de Fransen in 1792 als bevrijders. Zij gingen nog veel verder dan de Oostenrijkers met de repressie van het katholicisme, het invoeren van de conscriptie en het afschaffen van het ancien régime. Als gevolg hiervan brak de Boerenkrijg uit in 1798.
  
  Het boerenleger bezette vier dagen de stad die de Fransen omsingeld hielden. Het grootste deel van het boerenleger kon via een noodbrug over de Demer ontsnappen en het onverdedigde stadje werd nog maar eens, ditmaal door de Sansculotten, geplunderd.
  
  19e en 20e eeuw
  Tussen 1815 en 1830 volgde de Nederlandse periode. Tussen 1837 en 1853 werd Diest voorzien van nieuwe wallen en versterkingen. Deze fortificaties waren al verouderd bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog.
  
  Pas in 1929 kreeg de stad zeggenschap over de vroegere fortificaties. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd een groot deel van het nog resterende gedeelte afgebroken. Beide wereldoorlogen veroorzaakten geen verdere grote schade.
  
  De Citadel van Diest huisvestte tijdens de Tweede Wereldoorlog een opleidingsschool van het NSKK, het Nationalsozialistische Kraftfahrkorps (een paramilitaire vervoerorganisatie van de Duitse nazipartij). Niet alleen Vlaamse, maar ook Nederlandse vrijwilligers werden er opgeleid tot chauffeur of bijrijder.
  
  Van 1953 tot 2011 was het Eerste Bataljon Parachutisten gevestigd in de citadel.
  
  Op 1 januari 1971 werd de gemeente Webbekom opgeheven en bij Diest gevoegd. Op 1 januari 1977 fuseerde Diest met Deurne, Kaggevinne, Molenstede en Schaffen.
  
  Geografie 
  De gemeente telt naast Diest zelf nog volgende deelgemeenten.
  
  Tabel
  
  Aangrenzende gemeenten
  
  Bezienswaardigheden
  
   De Gasthuisapotheek van het Sint-Elisabethgasthuis 
   De Sint-Sulpitiuskerk
   De Onze-Lieve-Vrouwekerk
   De Sint-Janskerk
   De Kruisherenkerk of Sint-Barbarakerk
   Het Stadsmuseum De Hofstadt, het stedelijk museum, op de Grote Markt in de kelders van het stadhuis.
   Het Begijnhof van Diest (UNESCO-werelderfgoed)
   De Allerheiligenkapel
   De Onze-Lieve-Vrouw-van-Bijstandkapel
   Het Cellebroedersklooster
   Het Bogaardenklooster
   Het Grauwzustersklooster
   De vestingwerken van Diest uit de 19de eeuw, waaronder de citadel, het Leopoldfort en de Schaffense Poort.
   Het Hof van Nassau, 16de-eeuwse residentie van de Prinsen van Oranje, gebouwd door Hendrik III van Nassau-Breda. Het Hof ligt vlak bij de Warande, die de prinsen als dierentuin hadden ingericht, nu een wandelpark Warandepark, waar de in 1512 afgebroken burcht van de baanderheren van Diest stond.
   Het Spijker, 16de-eeuws refugiehuis van de abdij van Tongerlo aan de Demer.
   Het Refugehuis van Averbode
   Het Refugiehuis De Witte Engel
   Het Refugiehuis van de abdij van Rothem
   Het Refugiehuis van de Oratorianen van Scherpenheuvel
   Het Refugiehuis van de Teutoonse Orde
   De Ezeldijkmolen op de Demer.
   De Lakenhal
   De Lindenmolen, op de stadswallen.
   De oude stadskern: Grote Markt (met oude gevels als In 't Haasken, Den Haan, Gildenhuis De Keyser), Graanmarkt, Verstappenplein, Veemarkt, In de Palmboom en De Drie Kronen (Koning Albertstraat), Het Dambord (Ketelstraat/Schotelstraat) met vakwerk- en leembouw uit de 15de-16de eeuw, De Fortuyn (Felix Moonsstraat), hoekhuis in leembouw uit de 15de of 16de eeuw, De Roskam, 15de-eeuwse vakwerk- en leembouw (Allerheiligenberg/Egide Alenusstraat).
   Het gebouw van het zwembad van Diest is het oude paviljoen van chocoladefabrikant Jacques van Expo 58.
   Het Provinciaal Recreatiedomein De Halve Maan nabij het Webbekoms Broek.
   Het Cultureel Centrum 'Den Amer'
   Het Sint-Elisabethgasthuis (nu toeristisch infokantoor) in de Koning Albertstraat.
   Het Monument aan de Weerstand, op het Weerstandsplein.
  
  Natuur en landschap
  Diest ligt op de grens van Hageland en de Zuiderkempen. Ten noorden van Diest stroomt het Zwart Water en in Diest stroomt de Demer. De stad ligt op een hoogte van 0ngeveer 28 meter. In de omgeving vindt men enkele getuigenheuvels. Ten oosten van de kerk ligt het natuurgebied Webbekoms Broek.
  
  Demografische ontwikkeling
  
  Demografische evolutie voor de fusie
  
  Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwonertal op 31 december
  
  Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente
  Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
  
  Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
  
  Sport 
  KFC Diest is een voetbalploeg uitkomend in de nationale reeksen en speelde vroeger in de eerste klasse van België.
  
  Diest kent ook twee voetbalclubs gelegen in de deelgemeenten die uitkomen in de provinciale reeksen: SK Deurne en Sparta Schaffen,
  De atletiekclub ROBA heeft een kern gelegen in Diest.
  
  De Koninklijke Tennisclub is een tennisclub gelegen in Diest.
  
  Het Het Stedelijk Sportstadion De Warande is gebouwd in 1946 en biedt plaats voor 8000 toeschouwers. Het is de thuisbasis van voetbalclub KFC Diest en de Diestse Atletiekclub.
  
  Cultuur 
  In Diest bevindt zich het cultureel centrum ‘Den Amer’, waar onder andere veel professionele theatergezelschappen optreden bij hun tournees.
  
  Evenementen 
   's Woensdags is er op de Grote Markt en in de Koning Albertstraat van 8 uur tot 12.30 uur een markt.
   Elke eerste zondag van de maand is er boekenbeurs op het begijnhof.
   Op Hemelvaartsdag gaat er op het Begijnhof een antiek- en curiosamarkt door.
   Op 1 november jaarmarkt en Allerheiligenbegankenis
   Op 11 november opendeurdag van het Fort Leopold
  
  Politiek
  
  Burgemeesters
  
  Gemeentebestuur
  
  2013-2018
  
  Gemeenteraad
  De Diestse gemeenteraad bestond uit 27 leden. Voorzitter was Jan Laurys (DDS) (2007 - 2018)
  
  College van burgemeester en schepenen
  Het college van burgemeester en schepenen bestond uit de burgemeester en 7 schepenen.
  Burgemeester was Jan Laurys (DDS). De coalitie bestond uit DDS en sp.a-Groen. Samen vormden ze de meerderheid met 14 op 27 zetels.
  
  2019 - 2024
  
  Gemeenteraad 
  De Diestse gemeenteraad bestaat uit 27 leden met als voorzitter Erwin Jennes (DDS) (2019 - heden)
  
  College van burgemeester en schepenen 
  het college van burgemeester en schepenen bestaat uit de burgemeester en 6 schepenen.
  Burgemeester is Christophe De Graef (Open Diest). De coalitie bestaat uit DDS en Open Diest. Samen vormen ze de meerderheid met 16 op 27 zetels.
  
  Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 
  
  De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.
  De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
  (*) 1976: PVDA (0,73%), DVP (1,72%) / 1994: LISA / 2000: Vivant / 2012: D EN D
  
  Bekende inwoners 
  
  Bekende personen die geboren of woonachtig zijn of waren in Diest of een andere significante band met de stad hebben:
   Jan van den Dale (ca. 1460 - 1522), rederijker en schilder
   Nicolaes Cleynaerts (1493 - 1542), humanist (standbeeld op de markt)
   Jan Berchmans (1599 - 1621), jezuïet
   Franciscus Lijftocht (1638 - 1683), dichter en augustijn
   Louis Cruls (1848 - 1908), astronoom en onderzoeker
   Desiré Duwaerts (1850 - 1901), beeldhouwer
   E.H. Felix Moons (1869 - 1918) priester en oorlogsheld (de straat waar zijn geboortehuis staat werd in 1919 de Felix Moonsstraat)
   Mark Macken (1913 - 1977), beeldhouwer
   Omer Vanaudenhove (1913 - 1994), minister van staat
   Dré Steemans (1954 - 2009), Felice, radio - en tv host.
   Emile Degelin (1926 - 2017), film- en televisieregisseur, filmproducent, filmeditor en -docent, scenarioschrijver en schrijver
   Bob Stouthuysen (1929), bestuurder
   Marc van den Abeelen (1945), politicus
   René Vlaeyen (1947), televisieproducent (o.a. Gaston & Leo, Kotmadam, Lili en Marleen)
   Liliane Saint-Pierre (1948), Vlaamse zangeres
   Dree Peremans (1949-2022), schrijver en radiomaker
   Felix Alen (1950-2021), kok
   Geert de Jong (1951), actrice
   Luc Vankrunkelsven (1956-2023), Norbertijn en landbouwpublicist 
   Guy Swinnen (1960), frontman van The Scabs
   Bruno Versavel (1968), voormalig profvoetballer
   Marleen Renders (1968), atlete
   Kathleen Vandenhoudt (1969), zangeres
   Mario Aerts (1974), voormalig wielrenner
   Timmy Simons (1976), voetballer
   Jorunn Bauweraerts (1979), zangeres van de folkgroep Laïs
   Marieke Vervoort (1979 - 2019), paralympisch atlete (won 1 zilveren en 1 gouden medaille op de Paralympische Zomerspelen 2012 in Londen)
   Bert Leenaerts (1980), atleet
   Andreas Smout (1990), atleet
   Dylan Teuns (1992), Belgisch wielrenner
  
  Stedenbanden
  Diest maakt samen met Breda (NL), Buren (NL), Dillenburg (D), Orange (F) en Steenbergen (NL) deel uit van de Unie van Oranjesteden.
  
  Afbeeldingen
  
  Nabijgelegen kernen 
  Kaggevinne, Assent, Webbekom, Schaffen, Okselaar, Molenstede
  
  Externe links 
   Website van de stad
   Geschiedenis en Erfgoed op Diest Online
   Webpagina's over Diest op dbnl
   Inventaris Onroerend Erfgoed
  
   
  Plaats in Vlaams-Brabant