title: Kortemark
text: Kortemark is een plaats en gemeente in de Belgische provincie West-Vlaanderen. De gemeente telt ruim 12.000 inwoners.
  
  Kortemark is gelegen in de vallei van de Krekebeek, een vertakking van de IJzer. In de deelgemeente Handzame verandert de naam in Handzamevaart.
  
  Geschiedenis 
  In de omgeving van Kortemark werden archeologische onderzoekingen verricht naar enkele grafheuvels uit de bronstijd. Ook werd materiaal uit de La Tène-periode aangetroffen. Enkele artefacten uit het mesolithicum werden eveneens gevonden.
  
  De eerste vermelding van het huidige dorp is uit 1063 als "Merck" (afgebakend gebied binnen onbebouwde gronden). Een latere vermelding, uit 1281, had betrekking op de overdracht aan graaf Gwijde van Dampierre onder de naam "Courtemarck". Aldus ontstond Kortemark op de rand van het overstromingsgebied van de huidige Handzamevaart.
  
  De gronden in de omgeving waren in handen van de Graaf van Vlaanderen en werden in de 11e eeuw uitgegeven als heerlijkheid aan de familie Van Oudenaarde. In 1281 werd Kortemark verkocht aan Gwijde van Dampierre en werd onderdeel van het Land van Wijnendale. De kerkelijke rechten (patronaatsrecht en tiendrecht) waren in bezit van de Sint-Salvatorabdij te Ename. In de deelgemeente Werken werden bij archeologische opgravingen enkele skeletten uit de Middeleeuwen gevonden. Eén van de skeletten was van een man van 190 cm, wat een zeer uitzonderlijke lengte is voor die tijd.
  
  De godsdiensttroebelen einde 16e eeuw leidden tot de verwoesting van de kerk en de ontvolking van de streek. Ook in de 17e eeuw vonden veel krijgsverrichtingen plaats, vooral met Franse troepen. Kortemark lag een tijd lang tegen Frans gebied aan (1678-1697). Na 1713 kwam een einde aan de voortdurende oorlogen en kwam ook Kortemark onder Oostenrijks bewind. In 1818 bevonden zich te Kortemark zes brouwerijen, twee lijnwaadfabriekjes gebaseerd op thuisweverij, twee steenbakkerijen, een leerlooierij, een tiental windmolens en een drietal rosmolens. In 1835 kwam de eerste stoommachine, die bij de Ellemolen werd geplaatst. Nadat in 1858 het station Kortemark werd geopend nam de bouwactiviteit sterk toe en ontstonden er nieuwe steenbakkerijen. Ook andere industrie vestigde zich, zoals een stoomzagerij (1906) en de groenteconservenfabriek "Aurora" (1907), opgericht door Aimé Talpe. Deze fabriek was een belangrijke werkgever in de streek.
  
  Tijdens de Eerste Wereldoorlog legden de Duitsers in de buurt van Kortemark enkele verdedigingslinies aan. Op 14 oktober 1918 werd Kortemark bevrijd door het 10e Linieregiment.
  
  De wederopbouwperiode leidde onder meer tot de bouw van een nieuwe kerk. Ook werd een vlasfabriek gesticht, Deprez genaamd. De houtzagerij en de steenfabrieken werden weer gestart, en met name steenfabriek Desimpel werd gemoderniseerd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd onder meer het station door de Engelsen gebombardeerd. Op 7 september 1944 werd Kortemark bevrijd door Canadezen, Polen en Engelsen.
  
  Kernen 
  Kortemark bestaat naast de hoofdgemeente Kortemark nog uit de deelgemeentes Werken, Zarren en Handzame. Tot Handzame behoort ook de kleine parochie Edewalle. In het oosten van Kortemark-centrum ligt het gehucht Kortemark-Elle. Voorts liggen nog verschillende kleine gehuchten verspreid over de gemeente, waaronder Markhove, Pereboom en Bescheewege.
  
  (*) De bevolking van Zarren en Werken wordt samen weergeven; dit is de voormalige gemeente Zarren-Werken
  
  De gemeente Kortemark grenst aan volgende dorpen:
   a. Torhout (stad Torhout) en zijn gehucht Sint-Henricus
   b. Gits (gemeente Hooglede)
   c. Hooglede (gemeente Hooglede) en zijn gehucht Sint-Jozef
   d. Staden (gemeente Staden)
   e. Houthulst (gemeente Houthulst)
   f. Klerken (gemeente Houthulst)
   g. Esen (stad Diksmuide)
   h. Vladslo (stad Diksmuide)
   i. Bovekerke (gemeente Koekelare)
   j. Koekelare (gemeente Koekelare)
   k. Ichtegem (gemeente Ichtegem)
  
  Kaart
  
  Bezienswaardigheden 
   Archeologisch Site-Museum in de Vladslostraat te Werken.
   De Sint-Bartholomeuskerk
  De Koutermolen aan de Koutermolenstraat is een standaardmolen die in 1789 volledig werd herbouwd en sinds 1944 beschermd is.
  
  Natuur en landschap 
  Het gebied van de deelgemeente valt uiteen in drie onderdelen: het noorden hoort tot Zandig Vlaanderen met de kom op ongeveer 9 meter hoogte. Het zuiden hoort tot Zandlemig Vlaanderen en wel het Plateau van Tielt,  met hoogten tot 25 meter. Hiertussen bevindt zich de vallei van de Krekebeek, die uitmondt in de Handzamevaart. De hoogte neemt hier af tot 3 meter. De Krekebeek wordt gevormd door de samenvloeiing van Kasteelbeek, Grijsperrebeek en Spanjaardbeek. Bij het station in Kortemark werd in 2001 een wachtbekken in werking gesteld, om overstromingen bij hoge neerslag te voorkomen.
  
  In de omgeving vindt men de volgende natuurgebieden:
  Vallei van de Handzamevaart (beschermd)
  De Ruidenberg
  Krekemeersen
  
  Economie 
  Kortemark is bekend om zijn voormalige (en nu gesloopte) brouwerij en steenbakkerij. In Brouwerij Louwaege werden onder meer de bieren Akila, Hapkin en Flandrien gebrouwen. De brouwerij werd echter intussen gesloopt met uitzondering van de schoorsteen.
  
  Demografie
  
  Demografische evolutie voor de fusie
  
   Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; 1976= inwoneraantal per 31 december
  
  Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente
  Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
  
  Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
  
  Economie 
  In de gemeente is er vooral landbouwactiviteit en verwerkt men diepvriesgroenten.
  Er is ook een secundaire school het MMI (Margaretha Maria Instituut) met zo'n 1200 leerlingen, waar zowel ASO als TSO en BSO wordt aangeboden. Gehucht Elle bevat ook een basisschool 't Ellebloempje.
  
  Verkeer 
  Kortemark heeft een relatief belangrijk treinstation. De rechtstreekse NMBS-verbinding met Gent, Brussel en Leuven zorgt ervoor dat heel wat pendelaars en studenten van dit station gebruikmaken. Op zondagavonden wemelt dit station dan ook van de kotstudenten die vertrekken richting hun respectievelijke studentensteden.
  
  Politiek
  
  Structuur
  
  Burgemeesters
  
  Politieke situatie sinds 2013 
  Sinds 1 januari 2013 wordt Kortemark bestuurd door Open VLD en CD&V. Samen vormen ze de meerderheid met 18 op 23 zetels met sinds 1 januari 2019 Karolien Damman van CD&V als burgemeester.
  
  De schepenen zijn: Rik Waeyaert (CD&V), Stefaan Vercooren (Open Vld), Toon Vancoillie (Open Vld), Johan Braem (Open Vld), Luc Vandermeersch (CD&V) en Christine Logghe (OCMW-voorzitter - CD&V).
  
  Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 
  
  De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
  De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.
  
  Bekende inwoners 
  
   Désiré Mergaert (1829-1890), kunstschilder 
   Jules van Haute (1880-1953), diplomaat voor België 
   Gustaaf Sap (1886-1940), minister en voormalige hoogleraar aan de KU Leuven 
   Firmin Deprez (1890-1916), studentenleider en IJzersymbool 
   Azer Moenaert (1893-1977), componist, beiaardier en trombonist
   Aimé Desimpel (1941-2002), industrieel en politicus 
   Gerrit Defreyne, politicus
   Firmin Dupulthys, oud-burgemeester
   Toon Vancoillie, oud-burgemeester
   Elsje Helewaut, zangeres
   Sven Decaesstecker, paralympisch zwemmer
   Nick Ervinck, kunstenaar
   Louis Talpe, acteur bekend als "Mega Toby"
   Brecht Dejaegere, voetballer en sinds 2015 ereburger van Kortemark
   Wouter Mattelin, radiopresentator en gitaarbouwer
   Andreas Vanpoucke, kunstschilder
  
  Partnersteden 
    Büren (Duitsland) (1981)
  
  Nabijgelegen kernen 
  Sint-Henricus, Gits, Hooglede, De Geite, Handzame, Edewalle, Torhout, Wijnendale
  
  Zie ook 
   Lijst van onroerend erfgoed in Kortemark
   SVD Kortemark
   Kortemark in de Eerste Wereldoorlog
  Kortemark in de Tweede Wereldoorlog
  
  Externe links 
   Website van de gemeente Kortemark
   Inventaris Onroerend Erfgoed
  
  Plaats in West-Vlaanderen