title: Balen (België)
text: Balen is een dorp en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De gemeente telt 23.000 inwoners, die Balenaars worden genoemd. Balen behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Mol.
  
  Toponymie 
  De naam van het dorp werd voor de eerste maal vermeld in 1173 als Banele, wat de bestanddelen banne (rechtsgebied) en lo (bos) bevat.
  
  Geschiedenis
  Balen was een dorp in de Voogdij Mol, Balen en Dessel, dat oorspronkelijk in bezit was van de Abdij van Corbie en later een zelfstandige heerlijkheid werd. De families Van Bocholt, De Renesse van Furstenberg en De Mol waren belangrijke heersersgeslachten.
  
  Het dorp ontleende welvaart aan het feit dat er een aantal wegen samenkwamen, en er ontstond ook enige huisnijverheid.
  
  In 1881 startte een zinksmelter van Vieille Montagne, in 1889 gevolgd door de kruitfabriek La Forcite. Deze fabrieken vestigden zich in Wezel en hierdoor werd Balen sterk geïndustrialiseerd. De landbouw werd ook steeds belangrijker, daar de heide eind 19e eeuw eveneens werd ontgonnen.
  
  De Heilige Odrada was mogelijk afkomstig uit Scheps, nabij Balen.
  
  Tweede Wereldoorlog 
  De gemeente werd rond 16 mei 1940 bezet door het Duitse leger en bevrijd op 24 september 1944. Minstens 1 weerstander werd naar het Auffanglager van Breendonk getransporteerd.
  
  Geografie
  
  Deelgemeenten
  
  Kernen in de gemeente Balen 
  
  Op de grens met de gemeente Meerhout ligt het kleine gehucht Lil (bij Hulsen).
  
  Demografie
  
  Demografische evolutie deelgemeente voor de fusie
  
  Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1970=volkstellingen, 1976= inwonersaantal op 31 december
  
  Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente 
  Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
  
  Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
  
  Politiek
  
  Structuur 
  De gemeente Balen ligt in het kieskanton Mol en het provinciedistrict Turnhout. Deze maken deel uit van het kiesarrondissement Mechelen-Turnhout en de kieskring Antwerpen.
  
  Geschiedenis
  
  Lijst van burgemeesters
  
  Legislatuur 2013 - 2018 
  Het Vlaams Belang kwam niet opnieuw op. Alle Balense gemeente-, OCMW- en politieraadsleden van het Vlaams Belang verlieten eind juni de partij en hadden de nieuwe partij Beter Balen opgericht. Burgemeester Johan Leysen (CD&V) leidt een coalitie bestaande uit CD&V en sp.a. Samen vormen ze de meerderheid met 16 op 27 zetels.
  
  Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 
  
  De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.
  
  Bezienswaardigheden 
  
  De Sint-Andrieskerk is een laatgotische kerk met een zware toren.
  Enkele 18e- en 19e-eeuwse burgerhuizen in het centrum van Balen.
  Voormalig gemeentehuis in neorenaissancestijl, uit 1906.
  Belangwekkend bouwkundig erfgoed in Rosselaar, Hoolst en Schoor, kapellen en Mariapark in Schoorheide.
  Watermolens Topmolen en Hoolstmolen in de omgeving van Balen.
  
  Natuur en landschap 
  Ten zuiden van Balen loopt de Grote Nete en in de vallei daarvan liggen diverse natuurgebieden, waaronder Scheps, De Most, De Vennen, en Griesbroek bij Hulsen. Ten noorden van De Most ligt, op een dekzandrug, het natuur- en recreatiegebied Keiheuvel.
  
  Parallel aan de Grote Nete lopen de door mensen gegraven Grote Hoofdgracht en Kleine Hoofdgracht, bedoeld ter ontwatering van de moerassen.
  
  Ten oosten van Balen loopt het Kanaal naar Beverlo en ten westen van Balen het Kanaal Dessel-Kwaadmechelen.
  
  Cultuur
  
  Bijnaam 
  De bijnaam van de Balenaars is: Kruiers. De reden kan zijn dat de patroonheilige van de kerk, de Heilige Andreas, ook patroon van de kruiers is. Het volksverhaal rept ervan dat de bewoners de kerk een aantal malen wilden verplaatsen, en daartoe een kruiwagen geschikt achtten. In 1987 werd een beeldje van de kruier geplaatst.
  
  Musea 
  Het Kruiersmuseum, in het voormalig gemeentehuis, is een heemkundemuseum.
  
  Film 
   Groenten uit Balen (2011) van Frank Van Mechelen naar het gelijknamig toneelstuk Groenten uit Balen van Walter van den Broeck. De film verhaalt over de staking van 1971 in de Balense zinkfabriek van Vieille-Montagne.
  
  Religie en levensbeschouwing 
  Balen is de hoofdplaats van de federatie Balen, die op haar beurt dan weer deel uitmaakt van het dekenaat Zuiderkempen in het Bisdom Antwerpen.
  
  Mobiliteit 
   Station Balen
  
  Economie
  
  Voormalig 
   De Balense zinkfabriek van Vieille-Montagne.
  
  Bekende personen
  
  Zie ook
   Bornbergen
  
  Externe link 
   Website van de gemeente
  
  Plaats in Antwerpen (provincie)
  Balen