title: Stanisław Moniuszko
text: Stanisław Moniuszko (Ubiel bij Minsk, toen Litouwen, 5 mei 1819 – Warschau, 4 juni 1872) was een Pools componist, muziekpedagoog, dirigent en organist.
  
  Levensloop 
  Zijn opleiding genoot hij allereerst thuis van zijn moeder Elżbiëta. Vanaf 1827 kreeg hij les van August Freyer in Warschau en sinds 1830 van Dominik Stefanowicz weer in Minsk. Vanaf 1837 tot 1839 kreeg hij opleiding in Berlijn door Carl Friedrich Rungenhagen en Gaspare Spontini en ging toen (1840) terug naar Litouwen, Vilnius.
  
  Aldaar huwde hij met Aleksandra Müller.
  
  Hij gaf daar de première van zijn eigen opera Halka. Ondertussen gaf hij les en was organist aan de Rooms-katholieke kerk van St. Johannes uit 1386 aldaar. Hij stelde ook eigen werk in Sint-Petersburg voor en kreeg goede kritieken in de lokale pers. In Sint-Petersburg werd hij bekend met vooraanstaande Russische componisten zoals Michail Glinka, Aleksandr Dargomyzjski, César Cui en Aleksandr Serov.
  
  Na de première van een gereviseerde opera Halka in 1858 vertrok hij naar Warschau om daar dirigent te worden van de plaatselijke opera. Vanaf 1864 doceerde hij aan het Muziekinstituut van Warschau.
  
  Composities (selectief)
  
  Werken voor orkest 
   1848 Bajka (Sprookje) (1e versie), fantasie-ouverture voor orkest
   1856 Cain, ouverture voor orkest
   1857 Uwertura wojenna (Oorlog), ouverture voor orkest
   1866 Concert polonaise, voor groot orkest
  
  Missen, cantates en gewijde muziek 
   1843 Litania Ostrobramska Nr. 1, litanie voor solisten, gemengd koor en orkest
   1848 Milda, cantate voor solisten, gemengd koor en orkest
   1848 Nijoła (Wundyny), cantate voor solisten, gemengd koor en orkest
   1849 Litania Ostrobramska Nr. 2 litanie voor solisten, gemengd koor en orkest
   1850 Msza żałobna (Requiem) in d-klein, voor gemengd koor, blaasinstrumenten en orgel
   1854 Litania Ostrobramska Nr. 3, litanie voor solisten, gemengd koor en orkest
   1855 Litania Ostrobramska Nr. 4, litanie voor solisten, gemengd koor en orkest
   1859 Spectres, cantate voor solisten, gemengd koor en orkest
   1867 Sonety krymskie, cantate (8 sonnetes) voor solisten, gemengd koor en orkest - tekst: Adam Mickiewicz
   1872 Msza piotrowińska, mis in Bes-groot voor solisten, gemengd koor en orgel
   Missen (vijf verdere van 1850-1874) en andere kerkmuziek
  
  Muziektheater
  
  Opera's
  
  Operettes
  
  Balletten
  
  Toneelmuziek 
   Toneelmuziek bij Hamlet en The Merry Wives of Windsor van Shakespeare
   1842 Toneelmuziek bij Witolorauda van Józef Ignacy Kraszewski (1812-1887), 9 liederen voor gemengd koor
  
  Vocale muziek 
   1869 Pani Twardowska, ballade voor solisten, gemengd koor en orkest - tekst: Adam Mickiewicz
   278 liederen, waarvan 268 gepubliceerd in de twaalf collecties genoemd Śpiewnik domowy
  
  Kamermuziek 
   1839 Strijkkwartet Nr. 1 in d klein
   1840 Strijkkwartet Nr. 2 in F groot
  
  Werken voor piano 
   1843 Fraszki (Bagatelles)
  
  Trivia 
   Naar hem is de muziekacademie in Gdańsk vernoemd:Stanisław Moniuszko Muziekacademie Gdańsk.
  
  Externe links 
    Biografie door Katarzyna Naliwajek-Mazurek op de internetpagina van de "Muzykoteka Szkolna"
   
  
  19e-eeuws componist
  Operettecomponist
  Pools componist
  Pools operacomponist
  Pools dirigent
  Pools muziekpedagoog
  Pools organist