title: Zelzate
text: Zelzate is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen, gelegen ten noorden van de provinciehoofdstad Gent, tegen de grens met Nederland. De gemeente telt ruim 13.000 inwoners, die Zelzatenaars worden genoemd.
  
  Zelzate wordt doorsneden door het Kanaal Gent-Terneuzen. De beide delen van de gemeente worden met elkaar verbonden door een van de grootste ophaalbruggen van België en door de Zelzatetunnel die de E34 (Antwerpen-Knokke) onder het kanaal leidt.
  
  Geschiedenis 
  Zelzate werd voor het eerst gemeld in 1237, als een wijk van Assenede. De naam is een samenvoeging van zel (sala, hoofdgebouw) en zate (ingezetene). In 1288 kwam de Graaf Jansdijk gereed, die bescherming tegen het water bood, maar in 1377 was er alsnog een grote watersnood. In hetzelfde jaar werd een kapel opgericht die gewijd was aan Sint-Laurentius. In 1531 mochten daar ook missen worden opgedragen. Deze kerk werd in 1568 door de beeldenstormers in brand gestoken.
  
  In 1570 werd Zelzate een zelfstandige parochie, die zich van die van Assenede afsplitste. In 1586 werd door de Spanjaarden het Fort Sint-Anthonis gebouwd. In 1634 werd vanaf dat fort een dijk aangelegd tot aan Hulst. In 1648 (Vrede van Munster) kwam Sas van Gent aan de Republiek en werd een versterkte plaats. De oorlog van Frankrijk tegen de Nederlanden leidde tot militaire inundaties waar Zelzate het slachtoffer van werd.
  
  In 1766 werd Zelzate een zelfstandige gemeente, die los van Assenede kwam te staan. In 1779 kwam er voor het eerst een brug over de Sassche Vaart, de voorloper van het Kanaal Gent-Terneuzen dat in 1827 werd geopend. Dit kanaal zou herhaaldelijk verbreed worden. In 1865 werd een spoorlijn van Gent naar Terneuzen geopend. Tot 1938 was hier reizigersvervoer mogelijk. De lijn van Zelzate naar Eeklo stopte in 1950 met passagiersvervoer.
  
  In 1864 werd te Zelzate een psychiatrisch centrum opgericht dat in 1868 als psychiatrisch centrum Sint-Jan-Baptist in gebruik werd genomen, aanvankelijk als dependance van het psychiatrisch centrum te Gent, aanvankelijk beheerd door de Broeders van Liefde. Deze instelling werd in de loop der jaren gedurig uitgebreid.
  
  In 1963 werd begonnen met de aanleg van de Zelzatetunnel, die in 1968 in gebruik werd genomen.
  
  In 1962 werd de SIDMAR opgericht, een groot hoogovenbedrijf, later ArcelorMittal Gent genaamd.
  
  Industrie 
  Zelzate is een sterk geïndustrialiseerde gemeente met aan de rand, op Gents grondgebied, het staalbedrijf ArcelorMittal (het vroegere Sidmar) dat werk verleent aan een belangrijk deel van de Zelzaatse bevolking. In de gemeente zelf stond (al van in de negentiende eeuw) het chemische bedrijf Kuhlmann. Actiegroepen wezen vaak op de milieuverontreiniging. Na verschillende overnames ging het bedrijf failliet in 2009. In het centrum van de gemeente ligt de Teerfabriek Rain Carbon, in de volksmond beter gekend als het 'teerkot'.
  
  Kernen 
  
  Zelzate heeft geen deelgemeenten, en heeft geen andere afzonderlijke dorpen binnen zijn grenzen. Zelzate telt wel enkele typische wijken, zoals De Katte, waar Eric Verpaele woonde en waarover hij schreef, en de in de jaren twintig door Huib Hoste ontworpen woonwijk Tuinwijk Klein Rusland. Het centrum van Zelzate, met de Sint-Laurentiusparochie, ligt ten oosten van het kanaal Gent-Terneuzen. Ook het westelijk deel heeft zijn eigen parochie en kerkje, gewijd aan Sint-Antonius van Padua.
  
  Aangrenzende deelgemeenten 
  De gemeente Zelzate grenst aan volgende deelgemeenten (zie ook de kaart op deze pagina):
  a. Assenede
  b. Ertvelde (Evergem)
  c. Gent
  d. Sint-Kruis-Winkel (Gent)
  e. Wachtebeke
  f. Sas van Gent (Terneuzen)
  g. Westdorpe (Terneuzen)
  
  Bezienswaardigheden 
  
   In het centrum van Zelzate staat de neogotische Sint-Laurentiuskerk, ontworpen door de Gentse architect Edmond de Perre-Montigny en ingewijd in 1879. Deze kerk vervangt een veel kleinere voorganger die gelokaliseerd was op het huidige kerkhof. De oude kerk was al meermaals verbouwd en niet meer op maat van het door industrialisering sterk toegenomen inwonertal. Bij de Duitse inval in België in mei 1940 heeft het Belgische leger de toren uit voorzorg gedynamiteerd, waarbij het puin op het dak van de kerk terechtkwam en de gewelven deed instorten. Pas in 1952 was de schade hersteld. De neogotische toren werd niet herbouwd, maar vervangen door een nieuwe in moderne stijl. Het moderne concept en de heldere baksteenkleur laten de toren scherp afsteken tegenover het 19e-eeuwse schip en de zijbeuken.
   In het westelijke deel van Zelzate staat de Sint-Antonius van Paduakerk, waarvan het orgel als monument is beschermd.
   Het Goed ter Looveren, een oud hoevecomplex.
   Het beschermde Belgisch tolkantoor, aan de Havenlaan, uit 1910.
   Het voormalig klooster van de Zusters van Vincentius a Paulo, aan de Kerkstraat.
   De Kattemolen.
   Aan het gemeentehuis staat een beeldje van een plassend meisje dat als Mietje Stroel bekendstaat. Het is de tegenhanger van het Brusselse Manneken Pis.
   Tankmonument.
  
  Natuur en landschap 
  Zelzate ligt in het Vlaamse polderland, op een hoogte van 5-8 meter. De belangrijkste waterloop is het Kanaal Gent-Terneuzen, met de bijbehorende industriële bedrijvigheid.
  
  Politiek 
  De PVDA heeft hier zes zetels (2006-2012) in de gemeenteraad, wat met voorsprong de grootste vertegenwoordiging is van de partij in een Belgische gemeente. Ook bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2012 behaalde de PVDA hier opnieuw 6 zetels. In 2018 haalde de PVDA opnieuw 6 zetels, en sp.a ging er twee op vooruit, wat resulteerde in een coalitie met PVDA, de eerste op gemeenteniveau in België.
  
  (Voormalige) burgemeesters
  
  Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 
  
  De grootste partij is in kleur. De gevormde coalitie wordt vet aangegeven.
  
  Demografische evolutie 
  
  Bron:NIS - Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen op 31 december; vanaf 1980=inwonertal per 1 januari
  
  Sport 
  Voetbalclub KVV Zelzate is aangesloten bij de Belgische Voetbalbond en is sinds het seizoen 2020-2021 actief in de tweede amateurklasse, nadat het sinds de oprichting in 2008 was gestart in tweede provinciale. "Het voorlopige einddoel is de eerste amateurklasse, het derde niveau in België.
  
  Evenementen 
  Jaarlijks terugkerende evenementen zijn onder andere:
   Paasfoor
   Vlaanderen Feest in juli
   De Katse Feesten begin augustus
   Halfoogstfoor in augustus
   Open Monumentendag in september
   Peterschap Zelzate over het de Tweede Gidsen
   Verbroedering met vier Europese gemeenten die in 2005 al vijftig jaar bestond
   Jaarlijks kerkconcert in december
  
  Geboren 
  
   Emil Ergo (1853-1922), muziektheoreticus, docent en componist
   René Vermandel (1893-1958), wielrenner
   Albert Mariën, (1896-1964), politicus
   Rob van Schaik, (1906-1982), Nederlands burgemeester
   Rita Gorr (1926-2012), mezzosopraan
   Armand Seghers (1926-2005), voetballer
   Leon De Meyer (1928-2006), hoogleraar
   Eddy Wally (1932-2016), charmezanger
   Walter Prevenier (1934), historicus
   Eriek Verpale (1952-2015), schrijver
   Pierre De Weirdt (1954), politicus 
   Freddy De Vilder (1955), politicus 
   Sonia Van Renterghem (1965), atlete
  
  Overleden 
  
   Jozef Chalmet (1897-1962), syndicalist en politicus
   Warner De Beuckelaer (1899-1984), generaal overste van de Broeders van Liefde
  
  Verbroedering 
  Zelzate is verbroederd met 4 andere steden/gemeenten. De eerste verbroedering dateert van 1955. Elk jaar wordt er een verbroederingsfeest georganiseerd, telkens in een andere gemeente, om de vijf jaar is dit in Zelzate. Bezoekers uit de verbroederingsgemeenten verblijven dan in gastgezinnen.
    Aubenas (Frankrijk)
    Cesenatico (Italië)
    Schwarzenbek (Duitsland)
    Sierre (Zwitserland)
  
  Voor 2011 bestond de verbroedering uit 6 gemeenten. Sinds 2011 heeft Delfzijl (Nederland) de verbroedering verlaten.
  
  Nabijgelegen kernen 
  Sas van Gent, Westdorpe, Triest, Ertvelde, Wachtebeke, Sint-Kruis-Winkel
  
  Externe links 
   Website van de gemeente
   Inventaris Onroerend Erfgoed
  
  Plaats in Oost-Vlaanderen