title: Station Zwolle
text: Station Zwolle is het spoorwegstation van Zwolle, de hoofdstad van de Nederlandse provincie  Overijssel. Het is een belangrijk spoorwegknooppunt met veel overstappers. Spoorlijnen uit de richtingen Kampen, Enschede, Deventer, Emmen, Amersfoort, Meppel, Groningen, Leeuwarden en Lelystad komen allemaal in Zwolle samen. Station Zwolle is het drukste station van de provincie Overijssel. Het station is een Waterstaatstation van de eerste klasse en is een van de twee stations die in deze klasse is gebouwd, de ander zijnde Station Dordrecht.
  
  Geschiedenis 
  Het eerste station van Zwolle werd geopend op 6 juni 1864 met de ingebruikname van de Spoorlijn Utrecht - Kampen, de spoorlijn van de Nederlandsche Centraal-Spoorweg-Maatschappij (NCS) die Utrecht via Zwolle met Kampen verbond. Dit was een tijdelijk stationsgebouw omdat de NCS erop rekende te zijner tijd het medegebruik te verkrijgen van het geprojecteerde nieuwe station. Het in 1873 afgebroken gebouw lag naast het huidige station in de bocht tussen het spoor naar Kampen en de overweg in de Assendorperlure. Op deze plek bevond zich later, tot 1997, het perron van de PTT voor het postvervoer per trein. Nadat het 13 jaar niet gebruikt was, werd op 21 mei 2010 een sloopvergunning voor dit perron afgegeven.
  
  In 1866 opende de Staatsspoorwegen (SS) het nieuwe grote station aan de spoorlijn Arnhem - Leeuwarden (Staatslijn A). De Staatsspoorwegen hadden voor al hun lijnen standaard stationsgebouwen ontwikkeld in vijf verschillende klassen (5e klasse = klein tot 1e klasse = groot). Station Zwolle en Station Dordrecht zijn de enige twee 1e klasse SS-stations die ooit gebouwd zijn. De NCS ging ook gebruikmaken van dit station. In het westelijke deel keerden de treinen uit Kampen en Utrecht en in het oostelijke deel keerden de treinen uit Leeuwarden en Arnhem. Hiermee was station Zwolle een dubbel kopstation.
  
  Op 1 januari 1881 kwam de spoorlijn Zwolle - Almelo, geëxploiteerd door de Staatsspoorwegen, gereed. In 1889 kwam er via de lijn van de NCS tussen Hattemerbroek en Zwolle een verbinding met Apeldoorn, die werd geëxploiteerd door de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM). Ten slotte werd op 15 januari 1903 het traject Zwolle – Ommen van de spoorlijn Zwolle - Stadskanaal geopend. Deze lijn, eigendom van de Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij (NOLS), werd eveneens geëxploiteerd door de Staatsspoorwegen.
  
  De Staatsspoorwegen drukten een belangrijk stempel op de spoorwegontwikkeling van Zwolle. Met de ontwikkeling van het treinverkeer, de functie van locomotiefdepot en sinds 1870 de centrale werkplaats voor het onderhoud van locomotieven en rijtuigen, groeide het belang van het station en werd het spoorwegemplacement uitgebreid. Door de NCS was al het emplacement langs de lijn naar de IJsselbrug aangelegd. De SS breidden dit in 1881 uit langs de lijn naar Meppel. Over het sterk vergrote spooremplacement werd in 1883 een viaduct gebouwd, de Hoge Brug. Deze brug is in 1989 op de rijksmonumentenlijst geplaatst.
  
  Hoewel Karel Hendrik van Brederode gezien wordt als de architect van de standaardstations, is station Zwolle van de hand van Nicolaas Johannes Kamperdijk.
  
  Bij de Duitse aanval op Nederland in mei 1940 werden door de NS en de Genietroepen grootschalige vernielingen aangericht om het belangrijk geachte spoorwegknooppunt Zwolle niet ongehavend in handen van de Duitsers te laten vallen. Hierbij werden onder meer bruggen en draaischijven onklaar gemaakt en locomotiefloodsen in brand gestoken.
  
  Station en omgeving 
  Het station beschikt over zeven doorgaande perronsporen waarvan zes aan weerszijden van drie eilandperrons, twee kopsporen en een zakspoor aan de westzijde en vier kopsporen aan de oostzijde. De perrons werden in 1950 met elkaar verbonden door een reizigerstunnel. In 1992 is het gebouw inwendig verbouwd. In 1995 is de oude perronkap vervangen. Deze was niet meer te renoveren. In 2003 is op het 1e perron een stuk vierkante perron-overkapping in gebruik genomen tussen het stationsgebouw en de noordelijke kopsporen in. Ook de stationstunnel komt onder deze overkapping uit. Tevens zijn (vooral) aan de straatzijde van deze overkapping winkels in gebruik genomen.
  In 2004 is de tunnel verlengd naar de zuidelijke zijde van het station waar deze, geïntegreerd in een kantoorgebouw, uitkwam op een nieuw ontwikkeld plein met diverse andere (overheids)kantoorgebouwen.
  
  Op 14 juni 2011 werd de nieuwe spoorbrug over de IJssel geopend (Hanzeboog), die uit westelijke richting toegang verschaft tot station Zwolle, volledig in gebruik genomen. De oude spoorbrug, waarvan sommige delen bijna 150 jaar oud waren, werd afgebroken.
  
  Ten behoeve van de ingebruikneming van de Hanzelijn, op 9 december 2012, is het derde eilandperron toegevoegd. Verder is met de regio afgesproken om de perronkap op spoor 15/16 in Zwolle alsnog te realiseren indien bij de afronding van het spoorverdubbelingsproject voldoende financiële ruimte over is.
  
  Project ZwolleSpoort 
  
  Onder andere vanwege de komst van de Hanzelijn en de daarmee samenhangende verwachte toename van de aantallen passagiers, werd het station in 2010 - 2015 aangepast, mede om meer cross-platform-overstapmogelijkheden te creëren. Zo kwam er een vierde perron en werd de reizigerstunnel onder de sporen verbreed. Het project kreeg de naam ZwolleSpoort. De verbouwing van het station begon in het najaar van 2010 en was in juni 2015 gereed.
  
  In november 2010 werd een traverse over de sporen in gebruik genomen. Deze fungeerde als tijdelijke vervanging van de reizigerstunnel. Om de traverse te kunnen realiseren werd op het tweede perron (sporen 3, 4 en 5) de kiosk gesloopt en op het hoofdplein de Burger King. Waar deze vroeger stond is nu de opgang naar de traverse. Op 7 april 2011 werd de reizigerstunnel gesloten voor publiek. Op 3 mei werd de sloop van de tunnel gestart. De tunnel werd verbreed van 7 meter naar 15 meter. De mogelijkheid om de tunnel te verbreden tot 47 meter, en er winkels in onder te brengen, naar voorbeeld van onder andere station Arnhem en station Rotterdam Centraal, was overwogen maar afgewezen. Dat plan ontstond toen een groot deel van de verbouwingsplannen al was gemaakt en goedgekeurd. In maart 2014 werd besloten om aan de zuidkant van het station toch winkels te gaan bouwen aan weerszijden van de tunnel. Het ging hierbij om onder meer AH to go en het nieuwe NS-service- en verkooppunt. Op vrijdag 26 juni 2015 werd de nieuwe reizigerstunnel geopend, de traverse werd een maand later verwijderd. De tunnel kon, ten opzichte van de verlengde tunnel uit 2004, tientallen meters ingekort worden omdat het aantal rangeersporen is verminderd. In de tunnel speelt continu de 244 minuten durende, ter plaatse gefilmde, audiovisuele installatie Tijdtunnel.
  
  Spooruitbreiding Zwolle 
  In de jaren 2019 en 2020 wordt het spooremplacement grondig verbouwd voor extra capaciteit. En tussen station Zwolle en de splitsing Herfte (richtingen Meppel en Emmen) worden twee extra sporen en een vrije kruising aangelegd, zodat het spoorverkeer van en naar Meppel en Emmen onafhankelijk van elkaar afgehandeld kan worden.
  
  Regenbogen aan de zuidzijde 
  
  Op vrijdag 26 augustus 2022 zijn tijdens de Zwolle Pride een zestal metalen bogen onthuld, die op het plein aan de zuidzijde van Station Zwolle te zien zijn. Deze bogen, elk in een unieke primaire en secundaire kleur, zijn voorzien van de woorden: Spirit, Serenity, Nature, Sunlight, Healing en Life. Dit monument verving het sinds 2016 aangebrachte regenboogzebrapad.
  
  Fietsenstalling Stationsplein 
  De fietsenstalling onder het Stationsplein van Zwolle biedt plaats voor 5.800 fietsen, de grootste Nederlandse fietsenstalling buiten de Randstad. Zij werd in maart 2021 geopend.
  
  OV-chipkaart 
  Dit station heeft Blauwnet en NS OVC-poorten die in juni 2016 werden gesloten. Voor overstappers zijn er zowel Blauwnet-palen als NS-palen waar zij kunnen uit- en inchecken bij deze maatschappijen.
  
  Treinen 
  In het spoorwegknooppunt Zwolle is de treinenloop op maandag t/m zaterdag overdag zo opgezet, dat tweemaal per uur, rond .15 en .45, elf treinen tegelijk samenkomen en op elkaar aansluiten (knooppuntdienstregeling). In de spitsuren zijn er enkele toegevoegde treinen buiten dit patroon. In de stille uren ('s avonds en op zondag) wordt de dienst enigszins uitgedund.
  
  Treinseries die stoppen in Zwolle tijdens de dienstregeling 2023:
  De laatste intercity uit de 600-serie (Leeuwarden richting Rotterdam Centraal) rijdt in de late avond niet verder dan Utrecht Centraal. De drie laatste Intercity's uit de 3600-serie (richting Roosendaal) rijden in de late avond niet verder dan Nijmegen. De twee laatsten rijden zelfs niet verder dan Arnhem Centraal.
  
  Busstation 
  Het busstation van Zwolle is een belangrijk knooppunt in zowel het stadsnet van Zwolle als in het Overijsselse streeknet.
  
  Oude busstation 
  
  Het oude busstation bevond zich tot 2019 alleen aan de noordzijde van het station naast het stationsgebouw. Aan de westzijde van het treinstation, nabij het stationsplein, lag het (westelijke) busstation dat vroeger als stadsbusstation diende. Hier halteerden de lijnen 1 t/m 6, 9 en 12 van Syntus Overijssel. Deze lijnen reden onder meer naar de Zwolse wijken Stadshagen, Oosterenk, Ittersummerbroek, Assendorp en Westenholte, maar ook naar het Deltion Campus en Scholengemeenschap Rechterland. Ook lag hiernaast de eindhalte die wordt gebruikt voor alle streeklijnen. Aan de oostzijde lag het busstation voor de streeklijnen vanuit verschillende concessies, waaronder de Veluwelijnen van Syntus Gelderland en de scholierenlijn 7.
  
  Nieuwe busstation 
  Al in 2009 werd er gesproken over de verplaatsing van het busstation om de verkeersstromen binnen Zwolle te bevorderen. Zo werd er onder meer gesproken over de verplaatsing van het busstation boven op het dak van het treinstation. In 2014 heeft de gemeente Zwolle besloten om de streek- en stadsbussen naar de zuidzijde te verplaatsen. Hiervoor wordt een langgerekt busperron aangelegd naast de huidige sporen met toegang tot de reizigerstunnel onder het spoor door. Het plan is een busbrug over het spoor aan te leggen die verbinding geeft tussen de Hanzelaan en de kruising Westerlaan met de Veerallee/Willemskade. Gedeputeerde Bert Boerman en wethouder Ed Anker maakten op 3 juni 2016 het allereerste begin van de sloop van de Werkplaats NS Zwolle. Deze brug werd op 17 februari 2019, samen met het nieuwe busstation, in gebruik genomen.
  
  Sinds 17 februari 2019 stoppen alle bussen aan de zuidkant van het station, dit wordt mede mogelijk gemaakt door de Schuttebusbrug. Door deze verplaatsing, en doordat sinds de ingebruikname van de Hanzelijn de intercity's naar de Randstad niet meer van het 1e perron vertrekken, zijn het 1e perron en het stationsgebouw meer buiten de looproutes komen te liggen. Verder hebben alle stadslijnen van Zwolle sinds die datum hun eindpunt bij station Zwolle.
  
  Indeling vanaf 11 december 2022
  
  Trivia 
   In 2006 werden de Nederlandse Olympische sporters uitbundig onthaald op het station.
  
  Ontwikkeling aantal reizigers  
  Het aantal door NS vervoerde reizigers (per gemiddelde werkdag) ontwikkelde zich sedert 2019 als volgt:
  
  Zie ook 
   Stationsbuurt voor de buurt waar het Station gelegen is.
  
  Externe link 
   ZwolleSpoort - ProRail
  
  Foto's 
  
  Bouwwerk in Zwolle
  Zwolle
  Bouwwerk van Nicolaas Kamperdijk
  Verkeer en vervoer in Zwolle
  Rijksmonument in Zwolle