title: Yoko Tsuno
text: Yoko Tsuno is een Belgische stripreeks bedacht door Roger Leloup. Anno 2022 zijn er 30 albums, enkele korte verhalen en een op de strip gebaseerde roman verschenen.
  
  De reeks verscheen naast het Frans in 16 andere talen, waaronder het Nederlands.
  
  Inhoud 
  De stripreeks gaat over de belevenissen van een Japanse vrouw die zich moeiteloos beweegt tussen meerdere culturen: de West-Europese, de Japanse en zelfs een buitenaardse (Vinea). De heldin van de serie is moedig, intelligent en doortastend. Ze kan een vliegtuig besturen en spreekt verschillende talen zoals Nederlands, Japans, Duits en Chinees. Ze is boeddhiste, beoefent aikido en kendo en is een geoefend boogschutter.
  
  Yoko beleeft als elektrotechnisch ingenieur zowel aardse als buitenaardse avonturen, waarbij ze al in haar eerste avontuur contact maakt met de buitenaardse Vineanen. In het eerste album Trio in het onbekende ontmoet Yoko haar toekomstige kameraden: Paul Pola en Ben Beeld, die bij de televisie werken. In het tweede album leren zij tijdens een toeristische boottocht op de Rijn een Duitse organiste kennen, Ingrid Hallberg. Ingrid wordt een vriendin van Yoko en zal ook in enkele latere albums verschijnen. Zij vertegenwoordigt de Duitse romantiek (kastelen, Rothenburg ob der Tauber, Rheingold).
  
  Yoko's avonturen bevatten vele elementen: het oplossen van misdaden, vriendschap, liefde, adoptie en moderne techniek met sciencefiction-elementen zoals robots, vreemde hemellichamen, ruimte- en tijdreizen. Soms spelen eigenaardige dieren zoals een vleermuis een belangrijke rol in het avontuur.
  
  Personages 
  
  Hieronder volgen een aantal van de belangrijkste personages.
   Yoko Tsuno, een Japanse elektrotechnische ingenieur en het titelpersonage
   Ben (originele naam: Vic), een rustige vriend van Yoko
   Paul (originele naam: Pol), een mopperende vriend van Yoko
   Khany (originele naam: Khâny), een Vineaanse vriendin van Yoko
   Emilia (originele naam: Émilia), een Schots-Russische vriendin van Yoko
   Ingrid, een Duitse vriendin van Yoko
   Myna, een robot en vriendin van Yoko
   Roosje (originele naam: Rosée du matin), de Chinese adoptiedochter van Yoko
   Monya, een vriendin van Yoko die uit de toekomst komt
   Mieke, een Vlaamse vriendin van Yoko die uit het verleden komt
  
  Publicatiegeschiedenis
  
  Voorgeschiedenis 
  Sciencefiction is een populair genre in de Belgische strip. Spirou/Robbedoes importeerde vanaf eind de jaren 30 Amerikaanse comics zoals Superman en Brick Bradford, waar geregeld sciencefiction in voorkwam. De ruimtewedloop stimuleerde het vervolgens. Willy Vandersteen liet zijn stripreeks Suske en Wiske in 1948 op de maan afspelen in het album De mottenvanger. In 1950 begon Hergé met zijn stripreeks De avonturen van Kuifje met het maantweeluik: Raket naar de maan en Mannen op de maan. Vervolgens verscheen sciencefiction steeds meer in Belgische stripreeksen. Zo verschenen er in Blake en Mortimer enkele sciencefictionverhalen. Ook verscheen de stripreeks Luc Orient en deze stripreeks rond 1970.
  
  Onder invloed van de Franse censuurcommissie waren vrouwelijke vormen jarenlang niet toegestaan. Ook waren de redacties en de drukkers zeer katholiek. Vrouwelijke personages waren daardoor gewoonlijk onbelangrijke personages in de Belgische strip. Eind jaren 60 waren de vrouwen wat meer geëmancipeerd en de censuurcommissie was verdwenen. De hoofdredacties van de stripbladen hadden echter nog hun vooroordelen.
  
  In de jaren 50 en 60 werkte Roger Leloup voornamelijk als decortekenaar bij Jacques Martin bij zijn reeksen Alex en Lefranc. Ook assisteerde hij in die periode Francis en Hergé.
  
  Leloup (1970-heden) 
  
  De eerste schets van Yoko Tsuno tekende Leloup op Kerstmis 1968. Eind de jaren 60 werkte Leloup als decortekenaar bij Jakke en Silvester van Peyo. Vervolgens schreef hij zelf een scenario voor een nieuw verhaal van Jakke en Silvester. Hierin ontmoetten ze een Japanse vrouw genaamd Yoko, van wie de naam afkomstig was van de actrice Yoko Tani. Het verhaal ging echter niet door, waarna Leloup het scenario vervolgens bewerkte tot het eerste album van een nieuwe stripreeks. Hij verving Jakke en Silvester door de personages Paul en Ben. Vervolgens ging Leloup, op aanraden van Peyo, in 1969 met zijn verhaal Trio in het onbekende naar Spirou/Robbedoes. Een Duitse uitgeverij verzocht Dupuis om een nieuwe sciencefictionserie, waarna Dupuis aankwam met Trio in het onbekende. Het duurde echter even voordat de Duitse uitgever akkoord ging, daarom verzocht Dupuis om vast enkele korte verhalen in het blad te tekenen met het minst belangrijke personage van de drie: Yoko Tsuno.
  
  Zo verschenen er in 1970 twee reeksen in Spirou/Robbedoes met sterke vrouwen in de hoofdrol: Natasja en de reeks van Leloup. Yoko's beroep van elektrotechnische ingenieur als een vrouwelijk hoofdpersonage was ongewoon in die tijd. Op aandringen van uitgever Charles Dupuis hielp Maurice Tillieux met de scenario's van de eerste korte verhalen. Tillieux achtte zijn bijdrage echter overbodig, waarna Leloup de reeks alleen verder schrijft en tekent. Tillieux adviseerde hem wel nog de reeks humoristischer te maken zoals de andere reeksen van Spirou. De tekenstijl van de eerste verhalen is nog enigszins karikaturaal, maar dit wijzigde zich al snel naar semi-realistisch vanaf het tweede verhaal Het helse orgel.
  
  In de eerste korte verhalen was Yoko nog een bijfiguur, maar de jaarlijkse verkiezing veranderde alles. Tijdschrift Spirou/Robbedoes hield een jaarlijkse verkiezing waarbij de lezers konden stemmen op hun favoriete reeksen. De hoofdredactie van het blad verwachtte dat de reeks laag zou eindigen. Yoko Tsuno eindigde echter vijfde, waarop uitgever Charles Dupuis aan Leloup vroeg om de reeks verder te zetten en Yoko het hoofdpersonage te maken. Het derde album, Vulcanus' smidse, was ook gebaseerd op een afgewezen scenario, maar ditmaal eentje dat Leloup schreef voor De avonturen van Kuifje.
  
  Net zoals bij Hergé doet Leloup veel onderzoek voor de decors van deze stripreeks. Daarnaast zorgde het succes van de Star Wars-films in de jaren 80 voor een verhoogde interesse in sciencefictionstrips zoals deze. Geleidelijk aan kwamen er naast ruimtereizen ook tijdreizen in de reeks.
  
  Verhalen
  
  Albums 
  In de vijftig jaar tussen 1972 en 2022 verschenen er dertig stripalbums in de Yoko Tsuno-reeks.
  
  Korte verhalen
  
  Hoofdreeks 
  Onderstaande korte verhalen, die verschenen tussen 1970 en 1973, werden in 1974 gebundeld in het vierde album Avonturen met elektronika.
  
  Los 
  In 2007 verscheen een naamloze strip.
  
  Hommages
  
  Integrale edities 
  In 1997 en 1998 verscheen een integrale reeks van 7 banden in het Frans die 21 albums bevat.
  
  Tussen 2006 en 2009 verscheen er een reeks van 8 banden in het Frans die 24 albums bevat. Het gaat om een thematische en geen chronologische integrale reeks. Sinds 2017 wordt de serie vertaald.
  
  Boek 
  In 1991 verscheen het boek L'Écume de l'aube, waarin Leloup meer over Yoko's jeugd vertelt. In het Nederlands verscheen dit boek onder de titel De parel van de dageraad.
  
  Stripmuren 
  In 2009 werd een muurschildering van Yoko Tsuno aangebracht nabij een parking in Waver. In 2010 kreeg ze ook een stripmuur in Brussel, in de straat Nieuwland. In 2018 volgde een muur in Leloups geboorteplaats Verviers.
  
  Trivia 
   De naam van de fictieve planeet uit deze reeks Vinea en haar bewoners Vineanen baseerde Leloup op het merk Nivea. De blauwe huid van de bewoners baseerde Leloup op de kleur van het doosje van datzelfde merk.
   In 2009 verscheen er een Belgische postzegel van Yoko Tsuno.
  Reeds heel wat jaren reist in België een polyp (kermisattractie) met op de middenton een opvallende afbeelding van Yoko Tsuno.
  
  Literatuur
  
  Externe links 
   Officiële site
   Yoko Tsuno, Dupuis.com