title: Tielt
text: Tielt is een stad en gemeente in de Belgische provincie West-Vlaanderen. Ze ligt in de driehoek Gent, Brugge en Kortrijk. De stad telt ruim 20.000 inwoners en is de hoofdplaats van het arrondissement Tielt.
  
  Geschiedenis
  
  Vroegste geschiedenis 
  
  Tielt is ontstaan in de periode 5de-10de eeuw. De oudste vermelding in de vorm van Tiletum en dateert uit 1105. Het betreft een vermeldingen van de belasting die de heer van een Tieltse villa betaalde. Daarom werden in 2005 in de stad verschillende evenementen gehouden om '900 jaar Tielt op schrift' te vieren.
  
  In 1245 werden aan Tielt de stadsrechten verleend, en in 1275 werd de lakenhalle gebouwd. Daarna volgden het houden van een jaarmarkt (recht geschonken door Filips de Stoute), een schepenhuis, de Minderbroeders (lange tijd was in Tielt zelfs het noviciaat) en een Latijnse school in 1686, namelijk het Sint-Jozefscollege (vandaag De Bron). Tussendoor werd meermaals een gedeelte van Tielt verwoest door een stadsbrand of de Gentenaren die oorlog kwamen voeren.
  
  In 1602 werd Tanneke Sconyncx beschuldigd van hekserij en in Tielt gemarteld tot ze bezweek.
  
  Eerste Wereldoorlog 
  Tijdens de Eerste Wereldoorlog was het hoofdkwartier van het Duitse vierde leger gevestigd in een aantal Tieltse herenhuizen, die allemaal werden opgeëist door de Duitse bezetter. Het Armee Ober Kommando 4 (A.O.K. 4) logeerde in de Hoogstraat in huizen nr. 26, 34, 44, 53 en 54, alsook in de Nieuwstraat nr. 7 tot en met 21. De generaal-veldmaarschalk hertog Albrecht van Württemberg was opperbevelhebber van 1914 tot 1917 en werd nadien opgevolgd door Friedrich Bertram Sixt von Armin. Beiden logeerden in de woning Hoogstraat 26, die eigendom was van de toenmalige schepen en latere burgemeester René Colle. Het leger bestond uit 180.000 manschappen die in België actief waren. De staf van het commando bestond tot 400 medewerkers, soldaten en officieren. De Duitse keizer Wilhelm II kwam verscheidene malen hier op bezoek, namelijk in 1914, 1915 en 1916.
  
  Tweede Wereldoorlog 
  
  Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Tielt verscheidene keren gebombardeerd, waardoor na de bevrijding door de 1e Poolse Pantserdivisie onder leiding van generaal Maczek op 8 september 1944 de heropbouw noodzakelijk was. Er sneuvelden vijf Tieltenaars, acht Poolse en vijfentwintig Duitse soldaten. Op het Generaal Maczekplein in Tielt staat het Bevrijdingsmonument; een Sherman Fireflytank om de bevrijding door de Polen te herdenken. Het werd door generaal Maczek in september 1979 onthuld.
  
  Geografie
  
  Kernen en wijken
  
  De stad Tielt 
  
  Tielt is een typische provinciestad, zodat de nodige centrumfuncties aanwezig zijn. Zowel in de verzorgende als industriële sector is Tielt een belangrijke regionale pool met de aanwezigheid van het Sint-Andriesziekenhuis, het daaraan verbonden Woon- en Zorgcentrum Samen en het Woon- en Zorgcentrum Deken Darras, en de drie industrieterreinen. Ook de functie van scholenstad is sterk aanwezig met vijf secundaire scholen (alle niveaus in het katholiek en gemeenschapsonderwijs zijn aanwezig). Naast het verplichte dagonderwijs is in Tielt ook een Stedelijke Academie voor Muziek en Woord en een Stedelijke Kunstacademie aanwezig (2300 leerlingen), met afdelingen in een aantal buurgemeenten.
  
  Deelgemeenten 
  Naast de oorspronkelijke gemeente Tielt telt de gemeente drie deelgemeenten: voormalige gemeenten die in de tweede helft van de twintigste eeuw erbij zijn gevoegd:
  Schuiferskapelle: de kleinste deelgemeente, ten noorden van de eigenlijke stad.
  Kanegem: de deelgemeente in het noordoosten, iets groter dan Schuiferskapelle. Ze staat bekend door de fleurige bloemen waar het dorp mee versierd is.
  Aarsele: de grootste deelgemeente van Tielt, in het zuidoosten.
  
  De Romeinse cijfers in bovenstaande tabel en op de landkaart corresponderen met elkaar.
  
  De gemeente Tielt grenst aan de volgende dorpen en gemeenten:
  a. Dentergem (gemeente Dentergem)
  b. Oostrozebeke (gemeente Oostrozebeke)
  c. Meulebeke (gemeente Meulebeke)
  d. Pittem (gemeente Pittem)
  e. Egem (gemeente Pittem)
  f. Wingene (gemeente Wingene)
  g. Ruiselede (gemeente Ruiselede)
  h. Poeke (gemeente Aalter)
  i. Vinkt (stad Deinze)
  j. Wontergem (stad Deinze)
  
  Bezienswaardigheden 
  
   In het stadscentrum staat de Hallentoren, de restant van de lakenhalle en/of schepenhuis, erkend als UNESCO-Werelderfgoed.
   Het Stadhuis van Tielt met markante gevel
   Alexianenplein (tussen bibliotheek en nieuwbouw bij stadhuis): met tekst (op muur) over eerste gasaanval te Ieper in april 1915
   De decanale Sint-Pieterskerk met monumentale preekstoel en gebeeldhouwde communiebank
   Het Minderbroedersklooster, met kerk.
   De Onze-Lieve-Vrouwekerk
   De Sint-Jozef Werkmankerk
   Het Passionistinnenklooster
   De Lonckes molen
   Huis Mulle de Terschueren
   Cultuurcentrum Gildhof
   Beelden van Tanneke Sconyncx, Olivier de Duivel (Olivier le Daim) en baljuw Spierinck op de markt (werken van Jef Claerhout)
   Beeld van generaal Maczek door Jef Claerhout
   De Molenlandroute omvat de ruime streek rond Tielt (de stad wordt beschouwd als centrum van het 'Molenland').
   De Poelbergmolen met voormalige gerestaureerde Poelbergschool
  
  Natuur en landschap 
  Tielt ligt in Zandlemig Vlaanderen, op het Plateau van Tielt. Het betreft een cuestarug die zich uitstrekt van Aarsele tot Koolskamp. Tielt ligt aan de Poekebeek die in oostelijke richting stroomt. De hoogte bedraagt 14 tot 51 meter. Van landschappelijk belang is de Poelberg, een geïsoleerde heuvel van ruim 40 meter hoogte ten zuidoosten van Tielt.
  
  Demografie
  
  Demografische evolutie voor de fusie
  
  Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december
  1866: Afsplitsing van Schuiferskapelle in 1862 als zelfstandige gemeente
  
  Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente
  
  Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
  
  Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
  
  Politiek
  
  Structuur
  
  Burgemeesters
  
  Geschiedenis
  
  Legislatuur 2019 - 2025 
  De burgemeester van Tielt is sinds 1 januari 2019 Luc Vannieuwenhuyze, die met zijn partij CD&V een coalitie sloot met Iedereen Tielt en Groen.
  
  Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 
  
  De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
  De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt.
  
  (*) 1976: OK (5,83%), PVDA (0,74%); 1982: UV (1,42%); 1988: UV (0,84%), VI (0,57%), PVDA (0,57%); 1994: CDP (3,6%), PVDA (0,57%).
  
  Cultuur
  
  Stadswapen 
  
  In zilver (wit) een keper van keel (rood) vergezeld van drie omgewende (naar rechts) sleutels in sabel (zwart). Het Schild is gekroond met de stedenkroon. De keper (rode driehoek) werd verleend door Willem van Normandië toen hij Tielt privileges toekende. Het is afgeleid van het wapen van Kortrijk. De drie sleutels moesten voor een onderscheid zorgen met het wapen van Harelbeke dat dezelfde privileges kreeg als Tielt.
  
  Evenementen 
  Sinds 1959 profileert Tielt zich als Europastad. Om de vier jaar rijdt de Europastoet uit op de zondag van de Tieltse Europafeesten. Deze jaarlijkse feesten vinden plaats tijdens het eerste weekend van juli, met optredens, braderie, straattheater, bluesfestival in de Patersdreef en vuurwerk.
  
  Mobiliteit
  
  Wegen 
  De N37 (primaire weg categorie II) verbindt Tielt in noordoostelijke met de autosnelweg A10/E40 ter hoogte van Aalter. In westelijke richting loopt deze weg richting Roeselare en zorgt er voor aansluiting op de snelweg A17/E403.
  
  De N35 loopt in oostelijke richting naar Oost-Vlaanderen en de stad Deinze.
  
  Spoorwegen 
  Op 31 december 1855 bereikten de spoorwegen Tielt met de lijn 73, Deinze - Tielt, die later deel uitmaakte van de lijn Gent - Deinze - Lichtervelde - Veurne - De Panne. Er kwam ook een lijn 73A naar Ingelmunster, die Tielt rechtstreeks met Kortrijk verbond, maar deze is nu niet meer in gebruik. Er zijn twee stations in Tielt, Station Tielt en Station Aarsele.
  
  Buurtspoorwegen 
  Op 7 december 1886 werd de buurtspoorweglijn van Tielt naar Aalter geopend. Deze lijn werd later verlengd tot de Nederlandse grens bij Watervliet. Op 24 december 1889 is de buurtspoorweglijn naar Zwevezele, Ardooie, Roeselare en Hooglede geopend. Beide lijnen deelden de sporen tussen de markt en het station, waar eveneens een paardentram dienst heeft gereden van 16 juli 1899 tot 30 september 1914. In 1953 werden de buurtspoorweglijnen in Tielt opgeheven en opgebroken.
  
  Bekende Tieltenaars 
   Olivier le Daim (1434-1484), kapper, barbier, later raadgever van Lodewijk XI
   Adriaen Jorge (Tielt 1680), kopstuk van de Vrije Compagnie van Tielt, bij verstek veroordeeld tot de galg in 1720 te Gent wegens opstand tegen God en het Hof.
   Willem Pantin (Tielt, ca. 1500 - Brugge, 1583), geneesheer-dichter, bevriend met Vesalius 
   Barnabas Raparlier (1756-1836), politicus
   Auguste Braekevelt (1832-1908), beeldhouwer
   Julius Hoste sr. (Tielt, 1848 - Brussel, 1933), stichter in 1888 van het gematigd liberale Vlaamsgezinde dagblad Het Laatste Nieuws
   Lodewijk Scharpé (1869-1935), professor en flamingant
   Jozef Nolf (Tielt, 1870 - Merksem, 1933), apotheker, burgemeester van Merksem en senator
   Aloys Van de Vyvere (Tielt, 1871 - Parijs, 1961), kortstondig premier van België (1925)
   Joris Lannoo (1891-1971), stichter van drukkerij-uitgeverij Lannoo
   Briek Schotte (Kanegem, 1919-2004), wielrenner (laatste Flandrien), ploegleider
   Godfried Lannoo (1927-2012), boekenuitgever
   Godfried kardinaal Danneels (Kanegem, 1933-2019), aartsbisschop
   Walter Haesaert (1935), letterkundige en dichter
   Jef Claerhout (1937-2022), beeldend kunstenaar
   Jef Braeckevelt (1943), wielerploegleider
   Bart De Strooper (1950), moleculair bioloog en hoogleraar
   Wally De Doncker (1958), auteur en president van de wereldorganisatie IBBY
   Geert De Kockere (1962), jeugdauteur
   Jan Haerynck (1964-2023), journalist en schrijver
   Johan Lisabeth (1971), atleet
   Jo Van Daele (1972), atleet
   Kurt Martens (1973), kerkjurist en professor
   Emmanuel Rottey (1977), televisiepresentator en journalist
   Louis Charles Horta, uitgever en drukker
   Jeroen Billiet (1977), hoornist en muziekleraar
   Ann De Craemer (1981), auteur
   Sylvie Marie (1984), dichter
   Sammy Bossut (1985), voetballer
   Tessa Wullaert (1993), voetbalspeelster
  
  Zustersteden 
  Tielt is verbroederd met vier zustersteden:
    Brignoles (Frankrijk)
    Bruneck (Italië)
    Groß-Gerau (Duitsland)
    Szamotuły (Polen)
  
  Zie ook
   Geschiedenis van Tielt
  
  Nabijgelegen kernen 
  Aarsele, Kanegem, Schuiferskapelle, Egem, Pittem, Meulebeke, Marialoop, Wakken, Dentergem
  
  Externe link 
   Officiële website
  
  Plaats in West-Vlaanderen