title: Lijst van keizers van China
text: Dit is een lijst van keizers van China. Voor 221 v.Chr. was China verdeeld in verschillende onafhankelijke vorstendommen. Het is Qin Shi Huang die ze verenigde. Hij is de Eerste keizer van China. Daarvoor, tijdens de Shang-dynastie en de Zhou-dynastie kreeg de vorst gewoonlijk de titel van koning (王 wáng). De titel bleef gehandhaafd tot in 1912.
  
  Soms ondervindt men problemen bij het benoemen van een monarch omdat ze vaak bekend waren onder twee of drie verschillende namen, of dezelfde naam wordt gebruikt door keizers van verschillende dynastieën. De onderstaande tabel geeft mogelijk niet alle gangbare namen van de heersers weer. Het probleem hiervan ligt hoofdzakelijk in de postume namen waarvan de naam uit meer dan 20 karakters kon bestaan, deze werden dan ook maar zelden volledig gebruikt in de geschiedschrijving. In de tabel zijn de meest voorkomende namen opgenomen.
  
  Xia-dynastie
  De Xia-dynastie wordt traditioneel gezien als de eerste Chinese dynastie. Volgens de traditionele opvatting zou de Xia-dynastie aanvangen tussen 2205 tot 1766 v.Chr., de Bamboe-annalen houden rond 1989 tot 1558 v.Chr. aan. Deze jaartallen geven echter slechts een indicatie en zijn uiterst speculatief, in beide gevallen wordt gebruik gemaakt van een soort pseudo-chronologie. Het bestaan van de Xia-dynastie wordt betwist: in China geldt deze als historisch, terwijl Westerse archeologen sceptischer zijn.
  
  Bij het verwijzen naar koningen van deze dynastie wordt de regeernaam soms voorafgegaan door de naam van de dynastie.
  
  Shang-dynastie
  De Shang-dynastie is de eerste dynastie waarvan men zeker weet dat deze echt heeft bestaan. Over de data is ook hier onduidelijkheid. De traditionele data van de Shang-dynastie zijn van 1766 tot 1122 v.Chr, volgens de resultaten van de Chronologieproject Xia-Shang-Zhou zou dit 1600 tot 1046 v.Chr. moeten zijn.
  
  De periode van de Shang-dynastie vanaf Pan Geng wordt vaak de Yin-dynastie (殷) genoemd, omdat hij de hoofdstad veranderde naar Yin.
  
  Zhou-dynastie
  De Zhou-dynastie is een dynastie die gekenmerkt wordt door de feodale verhoudingen, die doen denken aan middeleeuws Europa. Hierdoor hadden de koningen uit deze dynastie feitelijk weinig en steeds minder macht over de leenmannen en de gebieden buiten wat men het Koninklijk Gebied ging noemen. Uiteindelijk zou de Qin, de dynastie die de Zhou op zou volgen, de Zhou afzetten in 256 v.Chr. In feite was de Zhou tegen die tijd niet belangrijk meer.
  
  De eerste datum waarvan men zeker is, is de afzetting van koning Li, in 841 v.Chr. De conventie voor het noemen van de koningen uit deze dynastie is: Zhou + postume naam.
  
  De Zhou-dynastie regeerde van ca. 1046 – 256 v.Chr., en wordt meestal opgedeeld in:
  De Westelijke Zhou-dynastie, ca. 1046 – 771 v.Chr.
  De Oostelijke Zhou-dynastie, 770 – 256 v.Chr., nog eens opgedeeld in:
  De Periode van Lente en Herfst, 770 – 476 v.Chr.
  De Periode van de Strijdende Staten, 475 – 221 v.Chr.
  
  Qin-dynastie (255 – 207 v.Chr.)
  Koning Zhaoxiang van de staat Qin zat al 51 jaar op de troon toen hij de Zhou-dynastie vernietigde, maar de andere zes koninkrijken waren toen nog steeds politiek onafhankelijk. Historici gebruiken het daarop volgende jaar als begin van de Qin-dynastie, Qin Zhaoxiang Wang zat toen dus 52 jaar op de troon. Qin Shi Huang, die China onder zijn bewind verenigde, was de eerste Chinese soeverein die zichzelf uitriep tot Keizer, waarmee dit het begin is van het Chinese Keizerrijk.
  
  De Qin-dynastie hield echter niet lang stand door de tirannie van de Tweede Keizer, Er Shi. Nadat hij werd vermoord nam opvolger Ziying dan ook niet de titel Keizer aan, maar weer koning. Door een opstand zou de Qin-dynastie in de winter van 207 v.Chr. aan zijn einde komen.
  
  Han-dynastie (206 v.Chr. – 220 n.Chr.)
  De Han-dynastie zou uiteindelijk de macht grijpen na de val van de Qin-dynastie. Deze behield veel van de bestuurlijke structuur van de Qin, maar had wel een centralistischer karakter. De Han-dynastie wordt in twee periodes opgedeeld: de Westelijke Han-dynastie van 206 v.Chr. – 8 n.Chr., en de Oostelijke Han-dynastie van 25 – 220 n.Chr. Deze twee periodes worden onderbroken door de Xin-dynastie van Wang Mang, die de macht van de Han greep, maar na de dood van Wang Mang werd de Han-dynastie weer hersteld. Na boerenprotesten in 220 n.Chr. zou het Han-rijk uit elkaar vallen in de Drie Koninkrijken, de volgende periode in de Chinese geschiedenis.
  
  Periode van de Drie Koninkrijken (220 – 280)
  De Drie Koninkrijken is een periode waarin China verdeeld was in drie afzonderlijke koninkrijken: Wei, Shu(-Han) en Wu. Deze periode geldt als een van de bloederigste periodes in de Chinese geschiedenis vanwege de vele oorlogen tussen de drie, iets dat kan worden opgemaakt uit de volkstellingen van de voorgaande Oostelijke Han-dynastie, en de opvolgende Westelijke Jin-dynastie.
  
  Jin-dynastie (265 – 420)
  De Jin-dynastie werd opgericht door Sima Yan, die Wei-koning Cao Huan afzette. Na de overwinning op Wu in 280 was er weer eenheid in China, al was dit van korte duur: de Jin bleek niet bestand tegen de invasie van barbaren na de verwoestende Oorlog van de Acht Prinsen, waardoor de Jin uiteindelijk Noord-China kwijtraakte en naar het zuiden vluchtte. Hierdoor ontstond de situatie dat Noord-China verdeeld was in verschillende koninkrijken en Zuid-China werd geregeerd door de Oostelijke Jin-dynastie. In 420 zou de Jin-dynastie ophouden te bestaan en worden opgevolgd door de Zuidelijke en Noordelijke Dynastieën.
  
  Periode van de Zestien Koninkrijken (304 – 439)
  Zestien Koninkrijken of Zestien Staten is de benaming die in de traditionele Chinese historiografie werd gegeven aan Noord-China gedurende de periode 316 – 439. Toen was dat gebied verdeeld in een aantal staten die (merendeels) waren gesticht door niet-Chinese ruiternomaden. In de officiële dynastieke geschiedenis werd deze periode overgeslagen en volgde op de Jin-dynastie (265 – 420) direct de periode van de Zuidelijke en de Noordelijke Dynastieën (420 – 589).
  
  Zuidelijke en Noordelijke Dynastieën (420 – 589)
  De Periode van de Zuidelijke en Noordelijke Dynastieën was een periode van kleinere staten op het Chinese grondgebied nadat de Jin-dynastie ten val was gebracht. De Zuidelijke Dynastieën zagen zichzelf hierna als rechtmatige opvolger van de Jin, terwijl de zestien staten uit het noorden werden gezien als ondergeschikt aan de Jin in het zuiden. Uit de noordelijke dynastieën zou uiteindelijk de Sui-dynastie voortkomen uit de Noordelijke Zhou en China weer verenigen.
  
  Zuidelijke Dynastieën
  
  Noordelijke Dynastieën
  
  Sui-dynastie (581 – 618)
  
  Tang-dynastie (618 – 907)
  
  Vijf Dynastieën en Tien Koninkrijken (907 – 960)
  
  Vijf Dynastieën
  
  Tien Koninkrijken
  
  Liao-dynastie (907 – 1125)
  
  Song-dynastie (960 – 1279)
  
  Jin-dynastie (1115 – 1234)
  
  Yuan-dynastie (1279-1368)
  
  Ming-dynastie (1368-1644)
  
  Qing-dynastie (1644-1912/1924) 
  
   
  China
  Keizers