title: Amare (Den Haag)
text: Amare is het onderwijs- en cultuurgebouw aan het Spui in Den Haag. De naam verwijst naar het Latijnse werkwoord amare = liefhebben en het Italiaanse a mare = aan zee. Het is door de gemeente tijdens de ontwikkeling OCC (onderwijs- en cultuurcomplex) genoemd.
  
  De locatie aan het Spui in het Haagse centrum biedt onderdak aan de Stichting Dans- en Muziekcentrum Den Haag, het Residentie Orkest, het Nederlands Dans Theater en het Koninklijk Conservatorium. Amare/OCC is een ontwerp van NOAHH/Patrick Fransen, JCAU/Jo Coenen en NL Architects/Kamiel Klaasse. Tot midden 2021 werd het gebouwd op de plek waar tot 2015 de Dr. Anton Philipszaal en het Lucent Danstheater hebben gestaan (waarvan het de functies heeft overgenomen) en tot eind 2012 ook het ministerie van Justitie was gehuisvest. Na de oplevering nam de inrichting enkele maanden in beslag, zodat de officiële overdracht plaatsvond op 3 september 2021.
  
  Amare/OCC is de opvolger van het niet uitgevoerde ontwerpplan Spuiforum van Neutelings Riedijk Architecten. Het was gepland op de locatie van beide theaterzalen, maar ook op een groot deel van het Spuiplein, dat hierdoor aanzienlijk kleiner zou worden. Bij Amare/OCC is het Spuiplein behouden gebleven. Het plan om het Spuiforum te ontwikkelen in de periode 2013-2018 werd in 2015 aan het begin van de bouwfase geschrapt.
  
  Aanleiding 
  
  De Dr. Anton Philipszaal en het Lucent Danstheater (toen het AT&T Danstheater aan het Spui genaamd) werden in 1987 met minimale financiële middelen gebouwd voor een bedrag van 45 miljoen gulden. Twintig jaar later zijn de zalen 'opgelapt', maar groter onderhoud bleek noodzakelijk. Daarop ontstond een dilemma: grondige renovatie van de beide theaters of totale nieuwbouw. De gemeente gaf in 2009 de voorkeur aan nieuwbouw, onder meer omdat dit beter aan de eisen van de tijd zou voldoen en de kans zou bieden tot duurzaam bouwen. Bovendien wilde men het Koninklijk Conservatorium terughalen naar het centrum van de stad. Het is in de jaren zeventig verhuisd van de Korte Beestenmarkt bij de Varkenmarkt naar een locatie 'achter' het Centraal Station.
  
  Geschiedenis 
  Het Office for Metropolitan Architecture maakte op verzoek van de gemeente een stedenbouwkundige visie en in 2010 schreef de gemeente een ontwerpwedstrijd uit. Van de zestien inzendingen kwamen er drie op een shortlist voor verdere uitwerking. Neutelings Riedijk Architecten won het uiteindelijk van Zaha Hadid en RAU.
  
  Door de economisch moeilijke situatie en wegens stedenbouwkundige bezwaren nam het draagvlak voor de bouw van het Spuiforum in de Haagse gemeenteraad af. Die besloot daarom in 2011 de keuze tussen nieuwbouw of renovatie een jaar uit te stellen, zodat het ontwerp voor nieuwbouw kon worden versimpeld om de kosten te drukken. Op 8 november 2012 stemde de gemeenteraad in met de bouw van het Spuiforum. Alle collegepartijen stemden voor, alle oppositiepartijen tegen. Er bleef verzet tegen het project.
  
  Spuiforum 
  Het oorspronkelijke ontwerp van Neutelings Riedijk voorzag in een nieuw gebouw van ongeveer 66 meter hoog, met een opvallende glazen dakconstructie, op de plek van de Dr. Anton Philipszaal en het Lucent Danstheater. De gemeenteraad vroeg het college in 2010 te onderzoeken of het gebouw goedkoper gerealiseerd kon worden. Daarop heeft Neutelings Riedijk het ontwerp aangepast. Het gebouw werd verlaagd tot bijna 60 meter en er is geschoven met de indeling van de zalen. De meest opvallende aanpassing betrof de draaiing van het gebouw. De nieuwbouw zou parallel aan de Turfmarkt komen te staan, dus op het Spuiplein en op de plaats van de Dr. Anton Philipszaal, maar niet op de plaats van het Lucent Danstheater. Daardoor zou een groter deel van de plint van het gebouw gebruikt kunnen worden voor horeca en winkels. Op de plaats van het Lucent Danstheater, pal naast het Mercurehotel, kon ruimte ontstaan voor commerciële ontwikkeling.
  
  Ondanks economische argumenten voor de draai van het ontwerp leidde deze aanpassing tot veel kritiek bij twee architecten die zich eerder met het Spui hadden beziggehouden. Dit waren Richard Meier, de architect van het Stadhuis van Den Haag en Herman Hertzberger, de ontwerper van het Theater aan het Spui. Zij vonden dat zowel de 17e-eeuwse Nieuwe Kerk als het Stadhuis erdoor in de verdrukking zou komen.
  
  Ontwerp 
  
  Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2014 had de oude coalitie geen meerderheid meer. De nieuwe coalitie besloot het Spuiforumproject te schrappen en een nieuw plan te maken voor de herontwikkeling van zowel de theaters en het Spuiplein als het nabij gelegen ministerie van Justitie. Onder de naam Spuikwartier komen er woningen, hotels, commerciële ruimtes en een onderwijs- en cultuurcomplex.
  
  Kenmerken 
  Het nieuwe ontwerp is niet meer gemaakt door Neutelings Riedijk, maar door de architecten Patrick Fransen en Jo Coenen. Door onenigheid over bepaalde wijzigingen trok de laatstgenoemde zich in september 2018 terug. Het complex meet 125 bij 70 meter, is ruim 38 meter hoog en heeft vijf zalen met alleen in de theaterzaal vaste stoelen:
   theaterzaal (hoofdzaal NDT, 1.300 zitplaatsen)
   concertzaal (hoofdzaal RO, 1.500 zitplaatsen)
   ensemblezaal (hoofdzaal KC, 600 zitplaatsen)
   Amare studio (repetitiezaal RO, 200 zitplaatsen)
   NDT black box (repetitiezaal NDT, incidenteel voor publiek).
  De gevel wordt gevormd door een "ritme van vormen die aan stemvorken of bomen doen denken". Het ontwerp vormt een (volgens de architecten onbedoelde) ode aan de werken van Minoru Yamasaki. Het combineert het concept van versierde doos met ruim overstek van het DeRoy Auditorium met het patroon in het onderste deel van de gevel van het WTC voor de gevelpijlers van Amare. De ingangen bevinden zich aan het Spuiplein en aan de Turfmarkt in de richting van het Centraal station. Er is een expeditiestraat aan de Schedeldoekshaven.
  
  Bouw en oplevering 
  Na twee eerdere toetsingsrondes werd op 14 december 2016 het plan door de Welstandscommissie goedgekeurd. Het complex wordt gebouwd door Cadanz, een samenwerking van Boele & Van Eesteren en Visser & Smit Bouw. Volgens de planning van december 2016 zou de oplevering in juni 2020 plaatsvinden. Halverwege 2018 werd onthuld dat er geen zogenaamde flex-vloer zou komen. Deze vloer had het mogelijk moeten maken ook pop- en rockconcerten te faciliteren, wat belangrijk werd geacht om de exploitatie rond te krijgen.
  
  In het tweede kwartaal van 2019 was de bouw halverwege en werden vier dakspanten van elk 45.000 kg ingehesen. De oplevering, juridisch vastgesteld op 29 juni 2021, vond daadwerkelijk twee weken later plaats.
  
  In november 2021 werd het complex officieel in gebruik genomen. De opening werd echter aangepast vanwege de coronapandemie die in 2020 uitbrak en in november 2021 opnieuw oplaaide. Alle festiviteiten werden afgelast en de programmering werd aangepast.
  
  Kort na de oplevering, voorjaar 2022, bleek de vloer van het gebouw door een bouwfout te zijn verzakt, waardoor deuren klem kwamen te zitten. Eind juli 2022 werd bekendgemaakt dat de vloer met twee centimeter zou worden opgehoogd. Alle pilaren waarop de zaal rust werden gestut en de rubberen dempers ertussen werden verstevigd.
  
  Rapport raadsenquête 
  In september 2023 kwam het rapport Amare: Bijzonder complex gereed van de raadsenquêtecommissie die de ontwikkeling van het Spuikwartier en het project Amare heeft onderzocht. De conclusies waren
   dat het publieke belang was verwaarloosd door onvoldoende aandacht voor de exploitatie van Amare;
   dat de gemeenteraad niet volledig was geïnformeerd over het project en op aspecten was misleid.
  De totale financiële impact van het project op de gemeentefinanciën raamde de commissie op meer dan 500 miljoen euro.
  
  Afbeeldingen
  
  Concertzaal
  
  Theaterzaal
  
  Tijdelijke behuizing 
  Voor podiumkunsten werd in 2014 het Zuiderstrandtheater geopend als tijdelijke behuizing gedurende de bouw van Amare. Het stond op het voormalige Norfolkterrein in het Scheveningse havengebied. Eind juni 2021 vond het laatste evenement plaats.
  
  Externe links 
   Amare: huis voor de podiumkunsten (eigen website)
   Website NOAHH
   Website Jo Coenen Architects & Urbanists
   Werkgroep Dooievaar (opgeheven)
   Presentatie van de plannen
   Onderzoek raadsenquêtecommissie Amare afgerond (gemeente Den Haag)
  
  Bouwwerk in Den Haag Centrum
  Bouwwerk van Jo Coenen
  Theaterzaal in Den Haag
  Concertzaal in Nederland
  Conservatorium in Nederland
  Poppodium in Nederland