title: Constitutie
text: Een constitutie is een samenhangend geheel van regels die de fundamentele beginselen en hoofdregels beschrijven die betrekking hebben op de inrichting en organisatie van een staat, (internationale) organisatie of bedrijf; het bestuur er van en op de verhouding tussen die entiteit en zijn burgers, leden of medewerkers. Een constitutie vormt de juridische grondslag en de regels moeten door een ieder binnen die entiteit worden gevolgd.
  
  In landen met een systeem van gecodificeerd recht, zoals België en Nederland, wordt de kern van een constitutie veelal gevormd door een of meer wetten, waaronder de grondwet, nationale wetgeving met een bijzondere status, de belangrijkste wetten van een land. In bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk of de Verenigde Staten, landen met een zogenaamd common law systeem, omvat de constitutie een reeks wetten met een fundamenteel karakter, rechtersrecht, gebruiken en verdragen. Echter ook in landen met een systeem van gecodificeerd recht gaat het naast de geschreven regels evenzeer om bestendige hogere jurisprudentie, in eigen land en door internationale rechtsprekende colleges. En in bijvoorbeeld de lidstaten van de Europese Unie is het zelfs zo, dat nationale wetten buiten werking moeten blijven als ze in strijd zijn met regels uit een internationaal verdrag als het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.
  
  Constituties kunnen betrekking hebben op verschillende niveaus van organisaties, in een bandbreedte van soevereine landen en internationale organisaties, tot bedrijven en verenigingen. Binnen staten bepaalt een grondwet de juridische grondslag waarop de staat is gebaseerd, de procedure die geldt om wetten te maken en door wie, de manier van handhaving en rechtspreking. De religieuze gemeenschap van de Rooms-Katholieke Kerk kent de apostolische constitutie.
  
  De Grondwet van India is de langste geschreven grondwet van alle landen ter wereld, met 146.385 woorden in de Engelse versie, terwijl de Grondwet van Monaco de kortste geschreven grondwet is met 3.814 woorden. De Grondwet van San Marino is misschien wel de oudste actieve geschreven grondwet ter wereld, aangezien sommige van de basisdocumenten al sinds 1600 in werking zijn. De Grondwet van de Verenigde Staten is de oudste actieve gecodificeerde grondwet.
  
  Op grond van filosofische theorieën rond het constitutionalisme, horen constituties ook te fungeren als kaders van de staatsmacht door grenzen vast te leggen die de heersers van een staat en de uitvoeders van de regels niet mogen overschrijden, tegenwoordig veelal grondrechten genoemd.
  
  Historische constituties 
  In Engeland, Hongarije en de Nederlanden zijn al vanaf de 13e eeuw aanzetten gegeven tot vorming van constitutionele regels in respectievelijk de Magna Carta, de Gouden Bul en het Charter van Kortenberg. De Vlaamse Keure was een oorkonde die op 27 september 1312 in de abdij van Kortenberg werd ondertekend en gezegeld door de betrokken partijen, waarin afspraken zijn vastgehouden die gesloten waren tussen enerzijds een groep edelen, als vertegenwoordigers van de burgerij uit de grote steden, en anderzijds hertog Jan II van Brabant.
  
  Maar er zijn nog veel oudere gevallen bekend waar een heerser een catalogus aan rechtsregels liet opstellen en bekend maakte, die onder zijn heerschappij voor (bepaalde groepen) burgers te gelden hadden, bijvoorbeeld de Wetten van Hamurabi van de koning van Babylonië omstreeks 1700 v.Chr. en de Wet der Twaalf Tafelen omstreeks na Chr. in Rome.
  
  Zie ook 
   Constitutionalisme
   Constitutiebrief
   Constitutie als gezondheidstoestand van een lichaam van mens of dier
  
  Grondwet
  Recht
  Staatsrecht