title: Frank Martin (componist)
text: Frank Théodore Martin (Eaux-Vives bij Genève, 15 september 1890 – Naarden, 21 november 1974) was een Zwitserse componist, die lange tijd in Nederland heeft gewoond.
  
  Levensloop 
  Martin wordt beschouwd als de belangrijkste Zwitserse componist van de 20e eeuw. Hij studeerde twee jaar wis- en natuurkunde aan de universiteit van Genève, maar tegelijkertijd volgde hij lessen in piano en compositie bij Joseph Lauber. In de tijd daarna bestudeerde hij een veelheid aan muzikale stijlen, inclusief volksmuziek, en nam hieruit aspecten over in zijn eigen muzikale stijl.
  
  In de jaren twintig ontwikkelde hij zijn eigen muzikale taal tijdens langdurige verblijven in Zürich, Rome en Parijs. In 1926 richtte hij de Société de Musique de Chambre de Genève op, waarvan hij de leiding had als pianist en klavecinist. Vooral dat laatste was uitzonderlijk in die tijd. Hij heeft het klavecimbel in diverse composities gebruikt, o.a. in de Petite Symphonie Concertante, een van zijn bekendste werken.
  
  In de jaren dertig was hij docent improvisatie en muziektheorie aan het Institut Jacques-Dalcroze en hij onderwees tevens kamermuziek aan het conservatorium van Genève. Daarnaast was hij van 1933 tot 1940 artistiek leider van het Technicum Moderne de Musique en president van de Schweizer Musik-Union van 1942 tot 1946.
  
  In laatstgenoemd jaar verhuisde Martin naar Nederland, waar hij aanvankelijk in Amsterdam en vanaf 1956 in Naarden woonde. Hoewel hij tientallen jaren in Nederland woonde, had hij weinig contact met het Nederlandse muziekleven. In de jaren 1950 - 1957 was hij ook professor in compositie aan de Staatliche Hochschule für Musik in Keulen. Hij overleed op 21 november 1974.
  
  Muziek 
  Frank Martins werk laat zich omschrijven als gematigd-modern, met een sterke nadruk op ritmiek. In harmonisch opzicht kenmerkt veel van zijn werk zich door een "glijdende tonaliteit", waarbij de muziek van de ene toonaard naar de andere beweegt. Atonaliteit wees hij resoluut af, maar verder had hij een open geest die gretig gebruik maakte van alle nieuwe ontwikkelingen die de 20e-eeuwse muziek te bieden had. Door bijzondere combinaties van instrumenten verkreeg hij vaak bijzondere klankkleuren. In zijn Poèmes de la Mort (1969-71) paste hij zelfs elektrische gitaren toe, geïnspireerd door zijn in popmuziek geïnteresseerde zoon.
  
  Ook de twaalftoonstechniek van Schönberg wist hij op een zeer persoonlijke wijze in zijn stijl te incorporeren, zonder dat hij de tonaliteit losliet. Het eerste grote werk waarin hij deze stijl gebruikte was Le Vin Herbé (vrij vertaald: de betoverde wijn), een stuk voor twaalfstemmig koor op een tekst over Tristan en Isolde. Zijn stijl in dit werk is omschreven als 'tonale of harmonische twaalftoonsmuziek'. En dat terwijl Schönberg zijn twaalftoonstechniek nu juist ontwikkeld heeft als alternatief voor de tonaliteit.
  
  Nalatenschap 
  Door zijn derde vrouw, Maria Martin-Boeke (1915-2017), is op 10 maart 1979 in Lausanne (Zwitserland) de Société Frank Martin (Frank Martin Stichting) opgericht om de muzikale nalatenschap te beheren. Het voormalige woonhuis van Martin in Naarden is thans als museum voor bezoekers op afspraak toegankelijk.
  
  Composities
  
  Orkest
  
  Symfonieën 
   1915 Symphonie burlesque, voor orkest
   1936–1937 Symphonie, voor groot orkest
   1944–1945 Petite Symphonie Concertante, voor harp, klavecimbel, piano en twee strijkorkesten
   1946 Symphonie Concertante, versie voor groot orkest van de Petite Symphonie Concertante
  
  Concerten 
   1933–1934 Concert Nr. 1, voor piano en orkest
   1938 Ballade, voor altsaxofoon, strijkorkest, slagwerk en piano
   1939 Ballade, voor piano en orkest
   1939–1941 Ballade, voor fluit en orkest
   1949 Ballade, voor cello en klein orkest
   1949 Concert, voor zeven blazers, pauken en strijkers
   1950–1951 Concert, voor viool en orkest
   1951–1952 Concert, voor klavecimbel en klein orkest
   1952 Sonata da Chiesa, voor viola d'amore en strijkorkest
   1965 Concert, voor cello en orkest
   1968 Concert Nr. 2, voor piano en orkest
   1969 Erasmi Monumentum, voor orgel en groot orkest
  
  Ouvertures 
   1946 Ouverture pour Athalie, voor orkest
   1956 Ouverture en hommage à Mozart, voor orkest
   1958 Ouverture en rondeau, voor orkest
  
  Andere orkestwerken 
   1913 Suite, voor orkest
   1920 Esquisse, voor orkest
   1920 Pavane couleur du temps, voor orkest
   1924–1926 Rythmes, drie symfonische bewegingen voor groot orkest
   1952 Passacaille, bewerking voor strijkorkest van de Passacaille voor orgel
   1955–1956 Etudes, voor strijkorkest
   1963 Les Quatres Eléments, symfonische etudes voor groot orkest
   La Terre
   L'Eau
   L'Air
   Le Feu
   1970 Trois danses, voor hobo en harp solo, strijkkwintet en strijkorkest
   1973 Polyptyque - Six images de la Passion du Christ, voor viool en twee strijkorkesten
  
  Harmonie- en fanfareorkest 
   1939 Du Rhône au Rhin, voor harmonie- of fanfareorkest (Officiële mars van de Nationale Zwitserse expositie te Zürich in 1939)
   1972 Ballade, voor altviool en harmonieorkest
   Marche des 22 Cantons
   Suite d'Oedipe-Roi
  
  Muziektheater
  
  Opera's
  
  Balletten
  
  Vocale muziek
  
  Missen, oratoria, cantates 
   1922/1926 Messe, voor dubbelkoor
   1929–1930 Cantate pour le Temps de Noël - (Cantate voor de kersttijd), voor solisten, gemengd koor, jongenskoor, orgel, klavecimbel en strijkers met 2 gamba's - tekst: uit de Bijbel
   1938–1941 Le Vin herbé (De toverdrank), wereldlijk oratorium voor vocaal- en instrumentaal ensemble - tekst: naar «Le Roman de Tristan et Iseut» in de vertaling en bewerking van Joseph Bédier - première: (concertant) 16 april 1940, Zürich (uitsluitend het 1e deel) respectievelijk 28 maart 1942 (het hele werk; toneelpremière in de Duitse vertaling: 15 augustus 1948, Salzburger Festspiele
   1941 Cantate pour le 1er Août, cantate voor kwartet, vocaal ensemble met orgel of piano - tekst: Charly Clerc
   1944 In terra pax, klein oratorium voor vijf solisten, 2 gemengde koren, kinderkoor en orkest - tekst: uit de Bijbel
   1945–1948 Golgotha, passie-oratorium voor 5 solisten, gemengd koor, orgel en orkest - tekst: uit de Bijbel en Sint Augustinus
   1957–1959 Mystère de la Nativité, oratorium voor kerst, voor 9 solisten, klein gemengd koor, mannenkoor, groot gemengd koor en orkest - tekst: Arnoul Gréban
   1958 Pseaumes de Genève, cantate voor gemengd koor, kinderkoor, orgel en orkest
   1964 Pilate, klein oratorium voor bariton, mezzosopraan, tenor, bas, gemengd koor en orkest - tekst: Arnoul Gréban
   1971–1972 Requiem, voor 4 solisten, gemengd koor, orgel en orkest - tekst: Paroissien Romain
   1974 Et la vie l'emporta, kamer-cantate voor alt, bariton, vocaal ensemble en orkest - tekst: Maurice Zundel, Martin Luther, de componist en anoniem
  
  Koor a capella 
   1922–1926 Messe pour double choeur a cappella
   1931 Chansons voor gemengd koor: Sonnet (Pierre de Ronsard), Le coucou (J.P. Toulet), Ode (Pierre de Ronsard), Le petit village (Charles Ferdinand Ramuz)
   1944 Chansons voor gemengd koor: Janeton (Roland Stähli), Petite église (Henri Devain), Si Charlotte avait voulu (Roland Stähli)
   1950 Ariel – Cinq chansons d'Ariel, voor gemengd koor – tekst: William Shakespeare
  
  Zangstem 
   1921 Quatre Sonnets à Cassandre, voor mezzosopraan, dwarsfluit, altviool en cello
   1942 Die Weise von Liebe und Tod des Cornets Christoph Rilke, voor alt en klein orkest - tekst: Rainer Maria Rilke
   1943-1944 Six Monologues de Jedermann, voor bariton en orkest - tekst: Hugo von Hofmannsthal
   1960 Drey Minnelieder, voor sopraan en piano
   1961 Ode à la musique, voor bariton, gemengd koor, 1 trompet, 2 hoorns, 3 trombones, contrabas en piano - tekst: Guillaume de Machaut
   1968 Triptyque de Marie, voor sopraan, soloviool en orkest
   Ave Maria
   Magnificat
   Stabat Mater
   1969–1971 Poèmes de la Mort, voor drie mannenstemmen en drie elektrische gitaren - tekst: François Villon
  
  Kamermuziek 
   1919 Quintette, voor twee violen, altviool, cello en piano
   1920 Pavane couleur du temps, voor strijkkwintet
   1925 Trio sur des mélodies polulaires irlandaises, voor viool, cello en piano
   1957 Pièce brève, voor hobo, dwarsfluit en harp
   1966–1967 Strijkkwartet
  
  Solo-instrument
  
  Orgel 
   1922–1926 Agnus Dei
   1938 Sonata da Chiesa, voor viola d'amore en orgel
   1941 Sonata da Chiesa, voor dwarsfluit en orgel
   1944 Passacaille
  
  Piano 
   1924 Ouverture et foxtrot, voor twee piano's
   1947–1948 Huit Préludes
   1952 Clair de Lune
   1956 Etudes pour deux pianos
   1965 Esquisse
   1965 Etude rythmique
   1973 Fantaisie sur des Rythmes Flamenco
  
  Gitaar 
   1933 Vier kleine stukken
  
  Onderscheidingen 
  1947: Prix de compositeur de l'Association des Musiciens Suisses.
  1949: Docteur honoris causa de l'Université de Genève.
  1951: Prix de Genève.
  1953: Grosser Kunstpreis des Landes Nordrhein-Westfalen; Ehrenmitglied der Wiener Konzerthausgesellschaft.
  1955: Accademico Onorario di Santa Cecilia, Roma.
  1959: First Prize Philadelphia Orchestra award.
  1961: Docteur honoris causa de l'Université de Lausanne; Membre Associé Honoraire de la Société des Arts de Genève.
  1962: Accademico Onorario di Accademia Filarmonica Romana.
  1964: Grand Prix des Semaines Musicales Internationale de Paris.
  1965: Ehrenmitglied der Akademie für Musik und darstellende Kunst, Wien; Ehrenmitglied des Musikvereins für Steiermark, Graz; Ehrenmitglied der Akademie für Musik und darstellende Kunst, Graz; Mozart-Medaille, Wien.
  1968: Verdienstkreuz 1. Klasse der Bundesrepublik Deutschland.
  1969: Grand Prix National du Disque (Prix Arthur Honegger), Paris.
  1970: Ehrenmitglied der Tonhalle-Gesellschaft, Zürich.
  1971: Compagnon d'Honneur de la Confrérie du Guillon.
  1973: Membre d'Honneur de l'Union Chorale de Lausanne; Membre d'Honneur du Conseil International de la Musique, Paris.
  1974: Membre Associé de l'Académie Royale des Sciences, des Lettres et des Beaux Arts de Belgique.
  
  Externe link 
   Website van de Frank Martin Stichting
  
  20e-eeuws componist
  Zwitsers componist
  Zwitsers pianist
  Muziektheoreticus