title: Formant
text: Een formant is een resonantie (significante en smalle piek) op een bepaalde frequentie. Een klank kan op één frequentie een formant bevatten, maar ook op meerdere. Formanten leveren een belangrijke bijdrage aan de klankkleur.
  
  Formanten in spraak 
  Het menselijk gehoor is in staat om klinkers van elkaar te onderscheiden doordat iedere klinker enkele vaste formanten heeft. De stembanden genereren een periodieke geluidsgolf die rijk is aan harmonischen. De mond (en de tong) is in wezen een beweegbare klankkast die op bepaalde frequenties formanten veroorzaakt om bepaalde harmonischen te versterken. Door de stand van de mond en de tong te veranderen, verschuiven de formanten naar andere frequenties, waardoor de klankkleur (en dus ook de klinker) verandert. Ook de luchtpijp en de borstkas spelen hierbij een rol, maar zijn minder bewegelijk en dragen nauwelijks bij in de articulatie. Wel kunnen ze door training (bijvoorbeeld van operazangers) bijdragen in de totale klankkleur van de stem. Overigens is de perceptie van formanten niet afhankelijk van de toonhoogte van de klankbron.
  
  Bij een speciale zangtechniek die boventoonzingen genoemd wordt zijn de formanten zo sterk dat ze als een afzonderlijke toon waargenomen worden. Op die manier kan met de boventonen een aparte melodie gezongen worden.
  
  Formanten bij muziekinstrumenten 
  Samen met de aanslagkarakteristiek van een instrument is het formantpatroon ervan een essentieel onderdeel om de klank van instrumenten van elkaar te kunnen onderscheiden. Bij de meeste instrumenten liggen de formanten vast. Dit komt door de vorm en grootte van de klankkast, of buis.
  
  Het filter dat op de meeste synthesizers aanwezig is kan door middel van resonantie een formant veroorzaken. Met meerdere filters en veel resonantie kunnen klanken gemaakt worden die op een menselijke stem lijken. Bij spraaksynthese maakt men hiervan gebruik.
  
  Zie ook
   Spectrum
   Klinker (klank)
   Timbre
   Vocoder
   Somtoon
  
  Akoestiek