title: Studentencodex
text: Een studentencodex is een traditioneel liedboek voor studenten, dat een onmisbaar attribuut bij cantus is. Het is de naam van het liedboek dat in 1955 voor het eerst werd uitgegeven door het Katholiek Vlaams Hoogstudenten Verbond in Leuven. Ondertussen zijn er in België meerdere 'studentencodices' of studentenliedboeken in omloop. 
  
  In de juridische wereld is een codex een verzameling van wetten; vandaar ook de benaming 'Clubcodex' voor het geheel van 'wetten' voor het (Vlaamse) studentenclubleven.
  
  KVHV-Studentencodex 
  
  In Vlaanderen werden tot 2012 voornamelijk de codices van het KVHV gebruikt. Deze bestaan in twee uitgaven: een groene uitgave en een blauwe uitgave.
  
  De groene uitgave is bestemd voor de provincies Vlaams-Brabant, Antwerpen, Limburg & voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Deze Leuvense codex werd een eerste maal in deze vorm uitgegeven in 1955. Hugo van Bockstal zorgde toen voor het tekstgedeelte, Wilfried Neefs voor de financiën. De Clubcodices zelf werden in opdracht van het K.V.H.V.-Leuven opgesteld door wijlen Dr. Mon de Goeyse.
  
  De blauwe uitgave is bestemd voor de provincies Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen. In samenwerking met het SK Ghendt, het KVHV-Gent en het KVHV-Oostende bracht het Studentencentrum Leuven in 1993 de blauwe KVHV-codex uit. Deze werd gemaakt naar het Leuvense model voor de studenten uit Oost- en West-Vlaanderen. Deze eerste editie werd samengesteld door Jef Dauwe en Jan Veestraeten. Sinds de heruitgave van de Gentse codex door SC Ghendt en de aanvullende West-Vlaamse codex wordt deze uitgave minder gebruikt.
  
  Elk van deze uitgaves bevat drie delen. Het eerste deel wordt het korpsboek genoemd, en bevat een overzicht van de meeste studentenclubs die in bovenvermelde provincies gevestigd zijn. Het tweede deel heet clubcodex en wordt ook weleens de blauwe bladzijden genoemd. Het bevat de regels en voorschriften die het Vlaamse, traditioneel-studentikoze leven beheersen, onder andere de regels met betrekking tot het verloop van een clubavond. Het derde deel noemt men het liederboek en bevat honderden liederen in verschillende talen: Nederlands, Duits, Afrikaans, Frans, Engels en Latijn. De clubcodex en het liederenboek zijn in beide uitgaves identiek. Alleen het korpsboek verschilt.
  
  Uitgaves Groene K.V.H.V Studentencodex 
   Eerste uitgave: 1955
   Tweede uitgave: 1959
   Derde uitgave: 1965
   Vierde uitgave: juli 1973
   Vijfde uitgave: februari 1978
   Zesde uitgave: maart 1981
   Zevende uitgave: oktober 1984
   Achtste uitgave: oktober 1987
   Negende uitgave, eerste druk: oktober 1989
  Negende uitgave, tweede druk: 1991
   Tiende uitgave: oktober 1993
   Elfde uitgave: oktober 1996
   Twaalfde uitgave: januari 1999
   Dertiende uitgave: januari 2003
   Veertiende uitgave: september 2007
   Vijftiende uitgave: oktober 2011
   Zestiende uitgave: september 2014
   Zeventiende uitgave: oktober 2015
  Achttiende uitgave: oktober 2017
  Negentiende uitgave: januari 2020
  
  In 2004 verscheen een vergelijkende studie van de liederen van de eerste tot de dertiende uitgave.
  
  Uitgaves Blauwe K.V.H.V Studentencodex 
   Eerste uitgave: 1993
   Tweede uitgave: 1996
   Derde uitgave: 2001
   Vierde uitgave: 2007
   Vijfde uitgave: 2011
  
  Clubcodex & Liederboek (S.K. Ghendt en S.C. Ghendt) 
  
  De eerste editie van de Gentse codex van het Seniorenkonvent Ghendt (SK Ghendt) kwam uit in 1935. Door onder andere financiële redenen verdween de Gentse codex begin jaren 90. De uitgave van een studentencodex in Gent werd toen in handen gegeven van het Studentencentrum Leuven, dat besloot de Leuvense KVHV-codex in te voeren, met de Gentse clubs en kringen in het korpsboek en een blauwe kaft.
  
  Sinds 2012 wordt de Gentse codex opnieuw uitgebracht door het Studentikoos Centrum Ghendt (SC Ghendt).
  
  De West-Vlaamse codex werd gevormd op basis van de Gentse codex en kwam tot stand met de hulp van SK Kortrijk en SK Zuid-Westers. De West-Vlaamse clubs beschikken in hun codex over een eigen clubgalerij en hoofdstuk met West-Vlaamse liederen. De kern van het liederboek blijft dezelfde als die van de Gentse codex zodat de paginanummers identiek zijn.
  
  Aangezien het initiatief vanuit het Gentse studentenleven groeide, zijn deze codices sinds hun invoering snel overgenomen door de Gentse clubs, vanwege de inspraak. Zo is er met oog voor detail gewerkt aan de liederteksten en werden vele ontbrekende clubs onmiddellijk en correct toegevoegd aan de galerij der Gentse clubs. De Gentse Codex kreeg al na twee maanden een verbeterde herdruk. Deze herdruk is dunner door het gebruik van speciaal papier.
  
  Op 14 februari 2013 werd een gelimiteerde luxe-uitgave van de Gentse codex uitgegeven. Deze bevat een extra katern met extra liederen, informatie over het Gentse studentenleven en kleurenfoto's. Dit in een stoffen kaft met biernagels. Hoewel deze eerst dertig euro ging kosten werd dit door het gezamenlijk drukken met de herdruk van de gewone editie verlaagd naar twintig euro.
  
  Uitgaves Clubcodex & Liederboek S.K. Ghendt 
   Eerste uitgave: 23 november 1935
   Tweede uitgave: 1946
   Derde uitgave: oktober 1950
   Vierde uitgave: 1954
   Vijfde uitgave: 1956
   Zesde uitgave: 1960
   Zevende uitgave : 1964
   Achtste uitgave: 1967
   Negende uitgave: 1972
   Tiende uitgave: 1978
  ...
  
  Uitgaves Gentse Clubcodex & Liederboek 
   Eerste druk: september 2012
   Eerste druk - verbeterde uitgave: december 2012
   Eerste druk - luxe-uitgave: 14 februari 2013
  
  Uitgaves West-Vlaamse Clubcodex & Liederboek 
   Eerste druk: 15 november 2012
  
  Brusselse codices
  
  Codex Studiosorum Bruxellensis 
  De Brusselse hogescholen van de Erasmushogeschool Brussel en de Brusselse studenten van de Vrije Universiteit Brussel gebruiken een eigen versie die onder andere verwijzingen bevat naar hun antiklerikale tradities en ook een grotere verscheidenheid aan Franse liederen overgenomen van hun collega-studenten aan de ULB.  Deze studentencodex is gegroeid vanuit vrijzinnige en Vlaamse studententradities. 
  
  In de jaren 70 kwam er een gestructureerde organisatie, het codexfonds, tot stand onder de leiding van toenmalig PK-praeses Leo Ven. Sindsdien verloopt de uitgave van de "Codex Studiosorum Bruxellensis" gestructureerd en worden er op geregelde tijdstippen nieuwe edities verzorgd, sinds 2002 ook met tekeningen, vaak uit andere studentenliedbundels of publicaties. Vanaf 2002 kwam een samenwerking tot stand met het Brussels SeniorenKonvent, dat eenmaal een eigen codex had uitgegeven.
  
  Uitgaves 
  Codex Studiosorum Bruxellensis
   Eerste druk: 1977 (tot 6e druk: oranje kaft (slap) met tekening 'Klauwaert ende Geus')
   Tweede druk: 1978 (tot 6e druk: ringbinding)
   Derde druk: 1979
   Vierde druk: 1980
   Vijfde druk: 1981
   Zesde druk: 1984 (volledig zwarte slappe kaft)
   Zevende druk: 1985 (slappe zwarte kaft met tekening 'Klauwaert ende Geus')
   Achtste druk: 1989 (tot 11e druk: oranje blanje bleu slappe kaft met tekening 'Klauwaert ende Geus')
   Negende druk: 1990
   Tiende druk: 1991
   Elfde druk: 1993 (tot 13e druk: zwarte harde kaft met kleine tekening 'Klauwaert ende Geus')
   Twaalfde druk: 1995
   Dertiende druk: 1998
  Codex Studiosorum Superiorum Bruxellensis
   1999
  Codex Studiosorum Bruxellensis
   Eerste druk: 2002 (tot nu: zwarte harde kaft met kleine tekening van student met pint)
   Tweede druk: 2005
   Derde druk: 2008
   Vierde druk: 2011
   Vijfde druk: 2014
  Zesde druk: 2017
  Achtste druk: 2019
  Negende druk: 2022
  
  Franstalige codices 
  Aan de zusteruniversiteit Université Libre de Bruxelles en de vrijzinnige Franstalige hogescholen in Brussel gebruikt men de Carpe Diem gepubliceerd door de Guilde Polytechnique of Les Fleurs des Mäle gepubliceerd door de Union des Anciens Etudiants de l'ULB.
  
  Florex 
  
  De Florex is de grootste Belgische codex, gepubliceerd door de Corporatio Brabantia Bruxelliensis. 
  
  De 2e editie heeft meer dan 2300 pagina's verdeeld in twee delen.
  
   Eerste editie: 1995
   Tweede editie: 2006
  
  Le Carpe Diem 
  Gepubliceerd door la Guilde Polytechnique aan de ULB. Het is een Franse codex inclusief een grote selectie aan Engelse, Nederlandstalige en Duitse liederen.
  
  De recentste editie heeft meer dan 500 pagina's en was gepubliceerd in 2008. In de codex staan alle liederen die gezongen worden op cantus in de verschillende clubs en kringen aan de ULB in Brussel
  
  Les Fleurs des Mâle 
  
  De Fleurs du Mâle werden voor het eerst uitgegeven in 1922 door de Cercle des Sciences aan de ULB. Sindsdien werden geregeld zangbundels gemaakt aan de ULB onder diezelfde naam maar niet noodzakelijk met dezelfde uitgever of uiterlijk. Zo hebben naast de Cercle des Sciences ook de Cercle Médecine en les Amis de la chanson Estudiantine uitgaves verzorgd van dit boekje.
  
  Uitgaves 
   Eerste uitgave: 1922
   Tweede uitgave: 1933
   Derde uitgave: 1935 (met supplement in 1938)
   Vierde uitgave: 1947
   Vijfde uitgave: 1960
   Zesde uitgave: 1967
   Zevende uitgave: 1968
   Achtste uitgave: 1969
   Negende uitgave: 1973
   Tiende uitgave: 1981
   Elfde uitgave: 1983
   Twaalfde uitgave: 1991
   Dertiende uitgave: 1993
   Veertiende uitgave: 2006
   Vijftiende uitgave: 2009
  
  RUCA codex 
  
  In Antwerpen werd de 'RUCA codex' uitgegeven door de KDA. De eerste uitgave verscheen in 1973. Deze liederenbundel bevatte naast tal van liedjes die ook terug te vinden zijn in de KVHV codex ook enkele niet door copyright beschermde liedjes (vaak "schunnige" parodieën).
  
  In 1999 kwam er abrupt een einde aan de codex. Door toedoen van auteursrechten werd het KDA praesidium dat jaar verplicht om afstand te doen van de liederen die ook voorkwamen in de KVHV codex. De codex werd in oktober 1999 vervangen door de KVHV codex en een Addendum (De Rode Codex). De Rode Codex bevatte alle liederen die in de oude RUCA codex stonden, maar niet in die van het KVHV.
  
  Over de jaren heen werd het liederenrepertoire van de Rode Codex gevoelig uitgebreid. De vijftiende uitgave is nog steeds te koop voor € 10.
  
  Uitgaves RUCA codex 
   Eerste uitgave: oktober 1973
   Tweede uitgave: oktober 1976
   Derde uitgave: oktober 1978
   Vierde uitgave: oktober 1980
   Vijfde uitgave: maart 1984
   Zesde uitgave: december 1986
   Zevende uitgave: oktober 1990
   Achtste uitgave: april 1992
   Negende uitgave: november 1993
   Tiende uitgave: oktober 1995
  (Addendum: Rode Codex)
   Elfde uitgave: oktober 1999
   Twaalfde uitgave: oktober 2005
   2e druk twaalfde uitgave: oktober 2006
   3e druk twaalfde uitgave: oktober 2008
   dertiende uitgave: oktober 2014
   veertiende uitgave: oktober 2018
   vijftiende uitgave: september 2019
  
  Waalse Codices 
  In Wallonië zijn er ook codices, zoals Le Bitu Magnifique.
  
  Le Bitu
  
  Le Petit Bitu 
  
  Le Petit Bitu is een Waalse codex. Deze is voor het eerst gepubliceerd in 1980 door studenten aan de UCL. Illustraties zijn door Michel Schetter.
  
  Le Petit Bitu is vervangen door Le Bitu Magnifique.
  
  Le Bitu Magnifique 
  
  Le Bitu Magnifique is gepubliceerd in 2001 door de Academicus Sanctae Barbae Ordo (ASBO) aan de UCL en te Namen. Hij vervangt de oudere Petit Bitu.
  
  Het woord 'Magnifique' is toegevoegd naar aanleiding van de rector aan de UCL, en refereert aan een gelijknamige zanger uit de jaren 60.
  
   Eerste editie: maart 2001 (1000 exemplaren, met het nummer 69)
   Tweede editie: september 2001 (2000 exemplaren, grotere versie)
   Derde editie: februari 2004 (2000 exemplaren)
   Vierde editie: januari 2007 (4000 exemplaren)
   Vijfde editie: oktober 2010 (3000 exemplaren)
  
  Le Chansonnier des étudiants Belges / Liederenboek der Belgische Studenten 
  Een collectie van "800 liederen met woord en wijs", in het Frans, Nederlands, Duits, Engels en Latijn, samengesteld door Armand Thiéry, professor aan de (toen eentalig Franstalige) universiteit van Leuven, voor de katholieke, kleurdragende en naar Duits model georganiseerde studentenvereniging K.A.V. Lovania Leuven.
  
  Het werd in 1901 uitgegeven bij 'Nova et Vetera', de uitgeverij van Thiéry in Leuven. Het boek kostte in 1901 7.50 BEF & werd verkocht via J.B. Katto in de Schilderknechtstraat 52 in Brussel en via Breitkopf & Härtel in de Berg van het Hof 45 in Brussel.
  
  Buitengewone studentenliedboeken 
  Af en toe brengen bepaalde clubs of individuen een bundel uit met liederen met een bepaald thema. De bekendste hiervan zijn de 'neukcodices' met scabreuze parodieën van gekende studenten- of volksliedjes.
  
  Uitgaves Buitengewone studentenliedboeken 
   Neuk Codex - Vlaamse Club Gent
   Sepulcrum-Neukcodex
   Herr W.'s Nederlandstalige Neukcodex
   Eroticodex - Anabolica
   Les fleurs du festival
   Liber Cantorum - CEFUC (Cercle des Etudiants des FUCaM)
   Swodex - SWAMP
   Codex Plutonica Leuven
   Codex Ganges Leuven
   Codex Caeruleus Diepenbeek
   Hadex - Codex Hades Leuven
  Delftse Codex - Moeder Delftse (Vlaamse studenten aan de universiteit van Delft)
  Moralicodex - 5jaarlijkse codex met de meest populaire cantusliederen van zowel vrijzinnige als katholieke strekking en eigen aanvullingen - Orde der Moraalridders 
  NSV-codex - Nationalistisch Studentenverbond (-voorlopig- eenmalige codex die uit protest werd samengesteld omdat NSV-kringen niet van de faciliteiten van hogescholen of universiteiten gebruik mogen maken voor hun zangavonden en cantussen) 
  Zangbundel - VNJ (geen echte studentencodex maar wel naar dezelfde leest geschoeid voor de jeugdbeweging der Vlaams-Nationalistische Jeugd)
  Geekcodex - Nemesis Gent (nog niet uitgegeven als drukwerk)
  
  Externe links
   Gentse codex
  
  Studentenvereniging
  Nederlands liedboek