title: Jarmil Burghauser
text: Jarmil Michael Burghauser (eigenlijk: Jarmil Michael Mokrý) (Písek (Bohemen), 21 oktober 1921 - Praag, 19 februari 1997) was een Tsjechisch componist, dirigent en musicoloog. Onder het pseudoniem Michal Hájků schreef hij ook composities in een bepaalde stijl, de Storie apocrifa della musica Boema.
  
  Levensloop 
  Burghauser studeerde vanaf 1933 privé compositie bij Jaroslav Křička en vanaf 1937 bij Otokar Jeremiáš. Later studeerde hij aan het Praags conservatorium orkestdirectie bij Method Doležil en Pavel Dědecěk. Burghauser voltooide zijn studie in 1944. Daarna volgde hij een vervolgopleiding bij Václav Talich, die hij in 1946 afrondde.
  
  Vervolgens studeerde Burghauser musicologie en psychologie aan de Univerzita Karlova bij Josef Hutter. In 1948 werden deze studie onderbroken. In verband met de politieke situatie in Tsjechië-Slowakije promoveerde hij pas in 1991. Vanaf 1946 was hij koordirigent bij het Nationale Theater in Praag, waar hij met onder meer Václav Talich samenwerkte.
  
  Na ca. 1953 sloot het communistische regime hem steeds meer uit, waardoor hij zich meer ging bezighouden met compositie en muziekwetenschappelijke activiteiten. Het belangrijkste resultaat van laatstgenoemde arbeid is de kritische uitgave van het werk van Antonín Dvořák, waarvan hij tevens een nieuwe thematische catalogus schreef (de eerste was van Otakar Sourek, Burghausers schoonvader). De tweede, herziene, uitgave verscheen in 1995, vlak voor zijn dood.
  
  De componist Burghauser begon oorspronkelijk vanuit de Tsjechische traditie van de negentiende eeuw en werd later beïnvloed door Bohuslav Martinu en Anton Webern. Bekend werden vooral zijn opera's, zoals Lakomec - (De gierige) en Karolinka a lhár (Caroline and Liar) naar het gelijknamige toneelstuk van Carlo Goldini, en balletten zoals "De knecht van twee meesters".
  
  In de periode na de Praagse Lente (1968), de tijd van het proces van normalisering, werd Burghauser nog steeds genegeerd. Zijn naam kwam niet in de toen gepubliceerde Dvořák-editie voor, hoewel hij de hoofdredacteur was. Burghauser kon niet naar het buitenland reizen en radio-opnamen van zijn werken werden vernietigd. Opnieuw werkte hij als musicoloog. Met Milan Solc en de redactie van de Janáček-editie in Brno bezorgde hij een kritische uitgave van de composities van Leoš Janáček en in samenwerking met Ludvik Kundera publiceerde hij een kritische uitgave van het pianowerk van Leoš Janáček. Onder het pseudoniem Michal Hajku, dat Burghauser ook voor composities in oude stijl gebruikte, kon hij aan audiovisuele presentaties voor tentoonstellingen in het buitenland werken.
  
  Na de Fluwelen Revolutie werd Burghauser gerehabiliteerd en werd hij tot voorzitter van de Tsjechische componistenbond gekozen. Hij werkte vele jaren in het Dvořák-genootschap en werd daarvan in 1984 voorzitter. Van 1978 tot 1989 was hij koordirigent aan de St. Margaretha-kerk van Brevnov in Praag. Burghauser beschouwde zichzelf als iemand van de 'verloren generatie' en vond een nieuwe activiteit in de wederopbouw van de scouting in Tsjechië.
  
  Composities
  
  Werken voor orkest
  
  Symfonieën 
   1933-1979 Symphony No 1 in G groot
   1935-1979 Symphony No 2 in d klein
   1936-1959 Symphony No 3 in d klein
  
  Concerten 
   1942 Concert voor 5 blaasinstrumenten en strijkorkest
   1978 Concerto voor gitaar en strijkers
  
  Andere orkestwerken 
   1937-1970 Jarni rondo (Lente Rondo) voor klein orkest
   1939-1977 Suite in B flat voor klein orkest
   1947 Toccata voor klein orkest
   1952 Symphonic Variations "Pozdravujeme jaro" (Wij begroeten de lente)
   1955 Symphonic Suite
   1958 Suite from the ballet "Servant of Two Masters" voor orkest
   1962 Sedm reliéfů pro velký orchestr - Seven Reliefs voor groot orkest
   Allegro impetuoso - Andante sostenuto
   L'istesso tempo, poco inquieto
   Moderato mosso
   Andante sostenuto
   Tempestoso
   Lento cantabile
   Solenne
   1967 Barvy v case (Colours in Time) voor klein orkest
   1972 Rozmberska suita (Rozmberk Suite) voor klein orkest
   1982 Ciaccona per il fine d un tempo voor piano en orkest
   1984 Cesty - The Ways acht stukken voor stijkers, slagwerk en bowed instrumenten
   1988 Strom Zivota - (De boom van het leven) symfonische presentatie
  
  Missen, cantates en geestelijke muziek 
   1937-1946 Utrpeni a vzkriseni - (Suffering and Resurrection) vocale symfonie op woorden uit de bijbel van Kralice
   1942 Vecna oblaka (Eternal Clouds) kleine cantate op tekst van Jan Carek
   1944 Tajemny trubac (The Mystic Trompeter) cantate op woorden van Walt Whitman
   1951 Zalm 116/117 (Psalm 116/117) kleine cantate
   1952 Ceska - (Tsjechië) kleine cantate op worden van V. Zavada
   1955 Sekorova abeceda "Sekora s Alphabet" kleine cantate voor kinderkoor en kamerorkest - tekst: O. Sekora
   1978 Proprium de Nativitate voor solisten, gemengd koor en orkest
   1977 Pasije podle Lukase (St. Lukas Passion) voor solisten en gemengd koor
   1979 Proprium resurrectionis voor gemengd koor
   1980 Missa brevis pastoralis voor solisten, gemengd koor en orkest
   1982 V zemi ceske (In the Czech Country) symfonische fantasie op de choral van O. Jeremias voor recitator, gemengd koor en orkest - tekst: Jan Carek
   1986 Zeme zamyslena (Thoughtful Earth) kamercantate met recitaties van teksten uit het boek van L. Stehlik voor spreker, vrouwenkoor en kamerorkest
  
  Muziektheater
  
  Opera's
  
  Balletten
  
  Werken voor koor 
   1939-1970 Pet ceskych tancu (Five Czech Dances) voor kinderkoor en klein orkest
   1940-1981 Balada psana sv. Vaclavu (Ballad written to St. Wenceslas) voor gemengd koor - tekst: J. Vrchlicky
   1941 Kvetouci cas (Blossoming Time) twee koralen voor vrouwenkoor - tekst: K. Toman en I. Geisslova
   1941-1947 Pozdravujeme jaro (Wij begroeten de lente) vier koralen voor gemengd koor - tekst: O. Brezina
   1942-1945 Ctyri vlastenecke sbory (Vier patriottische koren) voor mannenkoor - tekst: Svatopluk Cech
   1954 V slezskem tonu (In Silesian Tone) vier koralen voor mannenkoor - tekst: P. Bezruc
   1966 Dar letnic (The Gift of Whitsun) voor gemengd koor en orgel - tekst: Jozef Tkadlec
   1975 Chodska suita (Chodsko Suite) vijf koralen op volksgedichten voor mannenkoor
   Letni vecer (Summer Night) voor mannenkoor - tekst: Vilma Sokolova
  
  Vocale muziek met orkest of instrumenten 
   1941 Pastorale voor contra-alt, fluit, viool, gitaar op tekst van J. Vrchlicky
   1942 Sedm cinskych miniatur [Zeven Chinese Miniaturen] voor sopraan en nonet op vertalingen van B. Mathesius
   1942-1983 Myricae voor contra-alt en blazerskwintet op tekst van G. Pascoli
   1942-1978 Srdecko v kvieti (Heart in Flowers) voor sopraan, fluit en gitaar - gebaseerd op oude Tsjechische lyriek
   1943-1946 Zverokruh [Zodiac] 12 liederen op teksten van Jaromír Mestan voor zangeres of zanger en piano
   1944 Three Chinese Songs op vertalingen van B. Mathesius voor zangeres of zanger en piano
   1944 Zahradnik (The Gardener) voor bariton, altviool en piano op teksten van Rabindranath Tagore
   1944 Nocturnos voor twee vrouwenstemmen en piano - tekst: L. Sip en Z. Spilka
   1951 Pisne z Loretky (Songs from Loretka) 4 liederen op teksten van V. Nezval voor zangeres of zanger en piano
   1951 Three Small Nocturnos op teksten van M. Zlatnikova voor zangeres of zanger en piano
   1953 V slezskem tonu (In Silesian Tone) 4 liederen op teksten van P. Bezruc voor zangeres of zanger en piano
   1957 Mozartovske motivy (Mozartian Motifs) 4 liederen op teksten van O. Zemek voor zangeres of zanger en piano
   1961 Tri neuzitecne pisne [Three Useless Songs] op teksten van R. Thakur voor zangeres of zanger en piano
   1971 Strakonicka madona (Strakonice Madonna) voor zeven solostemmen - tekst: L. Stehlik
  
  Kamermuziek 
   1933-1983 Vijf trio's voor twee hobo's en fagot
   1933/1984 Romance voor viool en piano
   1934-1953 Strijkkwartet no. 1 in A groot
   1937-1953 Strijkkwartet no. 2 in C groot
   1938-1967 Trio No 1 voor fluit, altviool en gitaar
   1938/1970 Twee suites voor Bes-klarinetten
   1941 Strijkkwartet no. 3 in D groot
   1942 Nonet in G-groot
   1944 Strijkkwartet no. 4 in Sib groot
   1944-1951 Strijkkwartet no. 5 in A groot
   1962 Trio No 2 voor fluit, altviool en gitaar
   1965 Ten Sketches voor solo fluit
   1966 Patero zamysleni (Vijf reflecties) voor viool en gitaar
   Moderato cantabile
   Allegretto scherzando
   Allegro patetico
   Tempo aleatorico
   Andante spianato
   1967 Mala trubacska knizka (Trumpeters Booklet) voor 2 trompetten en 2 trombones
   1970 Sonata "Nevesele vypraveni" (Cheerless Tale) voor viool en piano
   1971 Stanze dell ansieta e speranza voor fluit, hobo, viool, altviool, cello en klavecimbel
   1971 Soumraky a svitani (Dusks and Dawns) voor basklarinet en piano
   1972 Plochy a cary (Areas and Lines) voor viool, gitaar en cello
   1974 Jitrni hudba (Morning Music) voor fluit en gitaar
   1976 Partita voor 2 fluiten, gitaar en cello
   1977 Lobkovitz Trio voor fluit, gitaar en cello
   1978 Vchynice Trio voor fluit, viool en cello
   1978 Coree regales voor een ensemble van oude instrumenten
   1978 Parthia czeska voor blokfluit, luit en viola da gamba
   1979 Sonata da chiesa voor fluit, hobo, viool, altviool, cello en klavecimbel
   1982 Aleji casu (By the Alley of Time) voor trompet, hoorn en trombone
   1982 Pianto, rabbia e conforto voor cello en piano
   1983 Tre ricercari per 9 strumenti a fiato
   1985 Moznosti (Possibilities) voor klarinet, cimbalom en slagwerk
   1985 Sonata voor altviool en piano
   1988 Pet barevnych strepin (Five Coloured Splinters) voor solo harp
   1989 Tesknice (Nostalgia) II voor viool en cimbalom
   1989 Recitativo e terzetto voor fluit, viool en cello
   The Alley of Time voor blazersensemble
  
  Werken voor piano 
   1938-1982 Piano Trio in B flat major
   1938/1983 Partita voor twee piano's
   1940 Piano Trio in D minor
  
  Werken voor gitaar 
   1942 Six Czech Dances voor gitaar
   1943 Sonata in E minor voor gitaar
   1968 Sarabanda e toccata voor gitaar
   1970 Tesknice (Nostalgia) voor gitaar
   1975 Suite espagnole voor 2 gitaren
   Chants Of Anxiety
  
  Filmmuziek 
   1947 Premiera
   1955 Z mého života
   1955 Labakan
   1956 Legenda o lásce
   1961 Kde řeky mají slunce gebaseerd op de roman Nejkrásnější svět van Marie Majerová
   1964 Místo v houfu ...3. Optimista
   1965 Polka jede do světa televisiefilm
   1968 Jarní vody gebaseerd op en novelle van Ivan Toergenjev
  
  Publicaties 
   Jarmil Burghauser: Cesty nove hudby - Ways of New Music. 1964.
   Jarmil Burghauser: Orchestrace Dvorakovych Slovanskych tancu (Orchestration of Dvoraks Slavonic Dances). Praha: Editio Baerenreiter, 1959.
   Jarmil Burghauser en Petr Eben: Cteni a hra partitur (Reading and Playing scores) Praha: Editio Baerenreiter, 1960.
   Jarmil Burghauser: Antonín Dvořák - Tematicky katalog, bibliografie, prehled zivota a dila (Antonín Dvořák: Thematic Catalogue, Bibliography, Survey of Life). Praha: Editio Baerenreiter, 1960. 735 p.
   Jarmil Burghauser: Antonín Dvořák - Tematicky katalog, bibliografie, Prehled zivota a díla (Antonín Dvořák: thematisches Verzeichnis, Bibliografie) 2. (revidované a dopl.) (herziene) vydáni (uitgave). Praha: Bärenreiter Editio Supraphon. 1996. 843 p. ISBN 80-7058-410-6
   Jarmil Burghauser en Antonin Spelda: Akusticke zaklady orchestrace - (Acoustic Basis of Orchestration). Praha: Panton International, 1965.
   Jarmil Burghauser: Antonin Dvořák - korte biografie Praha: Editio Supraphon. 1966. (in 5 talen)
   Jarmil Burghauser en Milan Solc: Leoš Janáček: Edicni zasady a smernice (Leoš Janáček: Editorial Principles and Directions). Praha: Editio Supraphon, 1979.
   Jarmil Burghauser: 'Akustische Bedingungen als Determinanten des musikalischen Schaffens und Horens', in: Struktur und Form in der zeitgenössischen Musik. Jena: Universitat Jena, 1981.
  
  Externe links
    Korte biografie (bron van deze tekst) (gearchiveerd)
    Necrologie in het dagblad The Independent van 6 maart 1997
  
  Christelijke muziek
  20e-eeuws componist
  Tsjechisch componist
  Tsjechisch dirigent
  Tsjechisch musicoloog