title: Ciprian Porumbescu (componist)
text: Ciprian Porumbescu (eigenlijk: Cyprian Gołęmbiovski) (Şipotele Sucevei, Boekovina, nu: Shepit, Oblast Tsjernivtsi (Oekraïne), 14 oktober 1853 – Stupca, nu naar de componist vernoemd Ciprian Porumbescu, District Suceava, 6 juni 1883) was een Roemeens componist, muziekpedagoog en dirigent. Hij was een zoon van de orthodoxe theoloog, Roemeense schrijver en volksliederenverzamelaar Iraclie Gołęmbiovski (1823-1896). De oorspronkelijke naam Gołęmbiovski werd in 1881 door de Oostenrijkse overheid veranderd in Porumbescu.
  
  Levensloop 
  Porumbescu ging in Suceava naar school en leerde als autodidact viool spelen. Later (1859-1864) kreeg hij vioolles van Karol Mikuli en Simon Maier, maar ook van Stefan Nosievici muziektheorie, eveneens in Suceava. Van 1873 tot 1877 studeerde hij Grieks-orthodoxe theologie in Tsjernivtsi. In deze periode kreeg hij geregeld pianoles en celloles, en bij Isidor Vorobchievici compositie en koorleiding. Hij organiseerde en leidde in deze tijd diverse kamermuziekensembles. Van 1875 tot 1877 was hij dirigent van het koor van de studentenkring "Arboroasa" in Tsjernivtsi. Om politieke redenen werd hij gearresteerd en hij werd daar erg ziek (tuberculose).
  
  Van 1879 tot 1880 studeerde hij geschiedenis aan de Universiteit van Wenen. Tegelijkertijd studeerde hij onder de naam Cyprian Gołęmbiovski harmonie aan het Konservatorium der Gesellschaft der Musikfreunde Wien in Wenen gecombineerd met studies in compositie, viool en piano bij onder andere Anton Bruckner en Franz Krenn. Verder studeerde hij bij Eusebie Mandicevschi muziektheorie. In deze tijd was hij dirigent van het koor van de Roemeense studentenkring "România Junǎ". Naast werken uit de Roemeense folklore voerden zij ook eigen werken van Porumbescu uit. Hij publiceerde toen een liederenboek voor Roemeense studenten "Colecţiune de cântece sociale pentru studenţii români".
  
  In 1881 en 1882 was hij muziekleraar in Brașov en tegelijkertijd dirigent van het kerkkoor van de Grieks-orthodoxe Sint Niklaaskerk in Şeii (Roemenië) en van de Roemeense turn- en zangvereniging in Brașov.
  
  Als componist schreef hij rond de 250 werken in verschillende genres. Tot zijn internationaal (relatief) bekende composities behoren Crai nou, het vroegere Roemeense volkslied Trei culori, alsook het Albanese volkslied Himni i Flamurit met de oorspronkelijke Roemeense naam "Pe-al nostru steag e scris Unire". Naast zijn werkzaamheden als componist schreef hij ook gedichten, lyrische teksten en artikelen voor dagbladen; hij beïnvloedde het dagelijkse culturele en muziekleven. Diverse werken waren geïnspireerd op nationale helden en grote aanvoerders van het leger, zoals Stefanus III van Moldavië en Dragoş Vodă, de legendarische Roemeense woiwode en stichter van het Vorstendom Moldavië.
  
  Hij overleed op 29-jarige leeftijd in Stupca, waarvan de naam ter herinnering aan deze nationale held werd omgedoopt tot Ciprian Porumbescu. Ook het conservatorium in de Roemeense hoofdstad werd naar hem vernoemd Conservatorium "Ciprian Porumbescu" Boekarest, voordat het veranderd werd in Nationale Muziekuniversiteit Boekarest (Universitatea de Muzica din Bucuresti).
  
  Composities
  
  Werken voor orkest 
   1882 Rapsodia română, voor orkest
   1882 Parafrază pe o temă românească
  
  Missen en andere kerkmuziek 
   Adusu-mi-am aminte, voor mannenkoor
   Axion la Rusalii, voor gemengd koor
   Cântările Sfintei Liturghii în do major, voor mannenkoor
   Condacul Maicii Domnului, voor mannenkoor
   Priceasnă de Paşti, voor gemengd koor
   Tatăl nostru (Onze vader), voor mannenkoor
  
  Muziektheater
  
  Operette
  
  Toneelmuziek 
   1877 Candidatul Linte, komedie in 2 scènes
  
  Vocale muziek 
   A căzut o rază lină
   Altarul Mănăstirii Putna, voor solisten, mannenkoor en piano
   Cântec de primăvară
   Cântecul gintei latine
   Cantecul tricolorului (Drie kleuren), hymne (vroeger Roemeens volkslied)
   Cât te-am iubit
   Colecţiune de cântece sociale pentru studenţii români
   Dedicaţiune
   Gaudeamus Igitur
   Himni i Flamurit (Pe-al nostru steag e scris Unire), hymne (Albanees volkslied)
   Inimă de român
   La malurile Prutului
   Lăsaţi-mă să cânt
   Noapte de primăvară, walslied
   Nu-i viaţă mai plăcută
   Oda ostasilor romani
   Serenada (Dormi uşor)
   Te-ai dus, iubite
  
  Kamermuziek 
   1875 Cvintet, voor dwarsfluit en strijkkwartet
   1880 Balada, voor viool en piano
   1880 Reverie, voor viool en piano
  
  Werken voor piano 
   Bătrâneasca
   Hora Brașovului
   Hora Detrunchiaților
   Zâna Dunării
  
  Bibliografie 
   U. Harten: Porumbescu Ciprian in: Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950 (ÖBL). Band 8. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1983, , S. 214 f.
  
  Externe links 
    Biografie op de internetpagina van compendium.ro
    Biografie door Gavril Gorbonov
    Biografie
    Biografie op de internetpagina van "Österreichisches Musiklexikon" (gearchiveerd)
    Biografie op de internetpagina van het Roemeense Cultuurinstituut Wenen (gearchiveerd)
  
  Roemeens componist
  Roemeens dirigent
  Roemeens muziekpedagoog
  19e-eeuws componist