title: Surabaya (stad)
text: Surabaya, in het Nederlands ook wel als Soerabaja geschreven, is de hoofdstad van Oost-Java (Jawa Timur) en de op een na grootste stad van Indonesië. De stad ligt aan de monding van de rivier de Mas aan de noordoostkust van het eiland Java en is een belangrijke havenstad. Aan de noord- en oostkant van de stad ligt de Javazee. Aan de westkant grenst Surabaya aan het district Gresik, aan de zuidkant aan het district Sidoarjo. De belangrijkste exportproducten zijn tabak, suiker en koffie (zie Multatuli).
  
  Geschiedenis 
  
  Surabaya is in 1293 gesticht door Raden Wijaya. De naam Surabaya komt volgens de overlevering van de haai Sura en de krokodil Baya die in gevecht gewikkeld zouden zijn in de rivier de Kalimas ('gouden rivier'). Op de plek waar dit gevecht is geweest, ligt nu de stad. In 1525 bekeerden de heersers van Surabaya zich tot de islam, wat de start was voor een periode van macht. In 1625 werd Surabaya door de Mataramdynastie uit Midden-Java veroverd.
  
  In 1743 veroverde VOC Surabaya op de inheemse bevolking. De stad was als handels- en havenstad van groot belang voor de toenmalige kolonie Nederlands-Indië. 
  
  In 1942 viel de plaats in Japanse handen, totdat de geallieerden Surabaya in 1944 bombardeerden.
  
  In oktober 1945 ontbrandde de xenofobe Bersiap tegen etnische Chinezen en Europeanen, en de strijd om Soerabaya tussen Britse bezettingstroepen en Indonesische nationalisten, die weigerden hun wapens in te leveren. De nationalisten moesten na felle gevechten de stad uiteindelijk prijsgeven.
  
  Begin 1946 werden de Britten afgelost door Nederlandse troepen die inmiddels op Java waren geland. De verwoeste stad werd na de soevereiniteitsoverdracht van 1949 herbouwd. In 1995 vierde men haar 700-jarig bestaan.
  
  Tegenwoordig 
  De stad heeft een grote diversiteit aan etnische groepen, naast een meerderheid van Javanen wonen er bijvoorbeeld veel Madurezen, etnische Chinezen en is er een Joodse gemeenschap. Het huidige inwoneraantal is 3.000.000, maar rondom de stad liggen verschillende andere steden, die samen met Surabaya bezig zijn een agglomeratie te vormen, zoals Gresik en Mojokerto. In Surabaya zijn, dankzij de rijke zeevaarttraditie, ook veel marine-instituten aanwezig, waarvan de Naval Military Academy de grootste en bekendste is. Op de werf van Pt. Pal Indonesia (PAL) worden schepen gebouwd voor de Indonesische marine en voor export-opdrachten. De haven van Surabaya is de op een na grootste (na die van Jakarta) van Indonesië. Op 18 juni 2014 sloot Gang Dolly, de grootste rosse buurt van Zuidoost-Azië vernoemd naar Dolly van der Mart, op last van burgemeester Tri Rismaharini.
  
  Verkeer en vervoer 
  Surabaya kent één internationale luchthaven, die tevens een militaire basis is: Luchthaven Juanda. Deze luchthaven is op de internationale luchthaven in Jakarta na de drukste van Indonesië. De langste brug van Indonesië is gebouwd tussen Surabaya en het eiland Madura en is officieel geopend op 12 juni 2009.
  
  Bevolking 
  
  Surabaya is een multiculturele stad van Maleiers, Chinezen, Filipino, Indiërs, Arabieren en Europeanen. De autochtone Maleiers zijn meestal van Javaanse of Madurese afkomst. Andere autochtone Indonesische bevolkingsgroepen zijn Sundanezen, Minangkabau, Batak, Banjar, Balinezen en Bugis.
  
  De stad heeft een grote Chinese gemeenschap. Zij noemen de stad Vier Rivieren (泗水), een benaming die nog afstamt van toen Zheng He hier aan land ging en vier rivieren ontdekte. De Zheng Hemoskee (郑和清真寺) zou door deze islamitische zeevaarder zijn gesticht. De meerderheid van de Chinezen heeft wortels in de regio Minnan van de Chinese provincie Fujian. 78% van de lokale economie is in handen van de etnische Chinezen. In de stad zijn verschillende tempels door Chinezen gebouwd. De confuciustempel van Surabaya Chinatown wordt Gredja Boen Bio (文庙) genoemd.
  
  Toerisme 
  Surabaya is geen bekende toeristische bestemming. Het vliegveld van Surabaya, Juanda International Airport, is te gebruiken als toeganspoort tot Java. Onder andere vluchten van Cathay Pacific, Garuda Indonesia, Singapore Airlines landen op dit vliegveld. Het vliegveld ligt ongeveer 15 km van het centrum van de stad. Veel toeristen gebruiken Surabaya als aankomsthaven, om hierna snel verder te reizen. Toch zijn er enkele bezienswaardigheden in de stad te vinden:
   Traditionele haven Kalimas, de haven van Surabaya
   Surabaya Zoo, de grootste dierentuin van Zuidoost-Azië
   Surabaya Al-Akbar Moskee, een van de grote moskeeën van Indonesië
   Tunjungan Plaza, het grootste winkelcentrum van Oost-Java
   Bungkul Park, Het beroemde park aan de Jalan Raya Darmo 
   Tunjungan Boulevard, waar zijn winkelstraten en historische gebouwen zoals het Majapahit Hotel
   Helden Monument(Tugu Pahlawan), is een symbool van de stad Surabaya en herdenkt de slag van 10 november
   Bank Indonesia Museum, Het museum is gevestigd in een gebouw dat voorheen bekend stond als De Javasche Bank hoofdkantoor.
   Suramadubrug, die Surabaya verbindt met het nabijgelegen eiland Madura
  
  Chinese tempels 
   Kelenteng Sanggar Agung
   Gredja Boen Bio
   Hong Tiek Hiantempel
  
  Universiteiten 
  Surabaya heeft een aantal vooraanstaande universiteiten binnen zijn stadsgrenzen:
   Institut Teknologi Sepuluh November (ITS), een van de beste technische universiteiten van Indonesië.
   Airlangga, die bekendstaat als de beste medische universiteit van Indonesië.
   Sunan Ampel, een universiteit waar de islam onderwerp van studie is.
   Militaire Academie voor de Marine, militaire academie van de Indonesische marine.
   Universitas Negeri Surabaya (UNESA), de staatsuniversiteit van Surabaya, die bekendstaat als de beste universiteit voor het opleiden van docenten.
  
  Lijst van burgemeesters/Walikota 
  Sinds de instelling in 1916 van het ambt.
  
  Nederlands-Indische periode:
   Mr. A. Meijroos (1916-1920)
   Ir. G.J. Dijkerman (1920-1929)
   H.I. Bussemaker (1929-1932)
   Mr. W.H. van Helsdingen (1932-1935)
   Mr. W.A.H. Fuchter (1935-1942)
  
  Japanse bezetting:
   Radjamin Nasution (1942 feb-sep)
   Takahashi Ichiro (1942-1945)
  
  Nederlands naoorlogse periode:
  Mr. C.J.G. Becht (1948-1949)
  
  Indonesische periode:
   Radjamin Nasution (1945 aug. - nov.)
   Mr. Indrakoesoema (1945 dec.)
   Mr. Soerjadi (1946-1950)
   Doel Arnowo (1950-1952)
   Moestadjab Soemowidigdo (1952-1956)
   R. Istidjab Tjokrokoesoemo (1956-1958)
   Dr. R. Satrio Sastrodiredjo (1958-1964)
   Moerachman, SH (1964-1965)
   R. Soekotjo (1965-1974)
   HR Soeparno (1974-1979)
   Drs. Moehadji Widjaja (1979-1984)
   Dr. H. Poernomo Kasidi (1984-1994)
   H. Sunarto Sumoprawiro (1994-2002)
   Bambang Dwi Hartono (2002-2010)
   Ir. Tri Rismaharini (2010-2020)
   Eri Cahyadi (2021-heden)
  
  Bekende inwoners van Surabaya
  
  Geboren 
  
   Wilhelm Christiaan Nieuwenhuijzen (1847-1913), Nederlands militair
   Pieter Merkus Lambertus de Bruijn Prince (1851-1936), Nederlands jurist, vicepresident van de Raad van Indië
   Willem Pieter Broekman (1866-1894), Nederlands militair
   Henri Mari Vis (1870-1899), Nederlands militair
   Henrie Pieter de Bruijn (1874-1902), Nederlands militair
   Berhardina Midderigh-Bokhorst (1880-1972), Nederlands illustrator
   Hein von Essen (1886-1947), Nederlands architect, dichter, kunstenaar
   Just Göbel (1891-1984), Nederlands voetbalkeeper (Nederlands elftal)
   Fri Heil (1892-1983), Nederlands beeldhouwster
   Meinoud Rost van Tonningen (1894-1945), Nederlands collaborateur, journalist, politicus en SS'er
   Louis Einthoven (1896-1979), Nederlands jurist
   George Zorab (1898-1990), Nederlands parapsycholoog
   Magdalena Hermina (Madelon) Székely-Lulofs (1899-1958), Nederlands schrijfster en journaliste
   Soekarno (1901-1970), president van Indonesië (1945-1967)
   Claire Bonebakker (1904-1979), Nederlands schilderes
   Jo Boer (1907-1993), Nederlands romanschrijfster
   Jacob Pieter van Helsdingen (1907-1942), Nederlands oorlogsheld
   Charles Douw van der Krap (1908-1995), Nederlands marineofficier en verzetsstrijder
   Mies van Oppenraaij (1910-1998), Nederlands schilderes en glazenierster
   Dirk Lucas Asjes (1911-1997), Nederlands luchtvaartpionier en oorlogsvlieger die zich boven Nederlands-Indië onderscheidde in de strijd tegen Japan
   Steven Mathijs Snouck Hurgronje (1913-1998), Nederlands burgemeester
   Karel Hardeman (1914-2010), Nederlands olympisch roeier
   John Opdam (1916-1983), Nederlands arts en crimineel
   Erik Hazelhoff Roelfzema MWO (1917-2007), Nederlands verzetsstrijder, piloot, radiomedewerker en schrijver
   W.A. Braasem (1918-1987), Nederlands schrijver en vertaler
   Jacques Waisvisz (1918-2020), Nederlands Engelandvaarder en scheikundige
   Sutomo (1920-1981), verzetsstrijder en politicus
   Frans Henrichs (1922-1999), Nederlands sportverslaggever
   Giovanni Hakkenberg MWO (1923-2013), Nederlands marinier
   Bernardijn ten Zeldam-Hartelust (1928-1982), landschapsarchitecte, plaatsvervangend secretaris-generaal Onderwijs
   Kick Stokhuyzen (1930-2009), Nederlands presentator en stemacteur
   John Kuipers (1937-2013), Nederlands acteur
   Hugo van Lawick (1937-2002), Nederlands filmmaker
   Huib Broos (1941-2011), Nederlands acteur
   Vic Hayes (1941), Nederlands ingenieur
   Barend Cohen (1942-2005), Nederlands forensisch geneeskundige en mensenrechtenactivist
   Willemijn Fock (1942-2021), Nederlands kunsthistorica
   Cor Smit (1942-2016), Nederlands voetballer
   Wieteke van Dort (1943), Nederlands actrice, cabaretière en zangeres
   Xaviera Hollander (1943), Nederlands prostituee en schrijfster
   Errol Frank Stoové (1947), Nederlands topfunctionaris
   Sias Fanoembi (1949-2013), Nederlands beeldhouwer
   Bart Huysman (1949), Nederlands kunstenaar en galeriehouder Bart Art Box
   Laura Gemser (1950), Nederlands actrice (o.a. Black Emanuelle)
   Bobby Vosmaer (1951), Nederlands voetballer
   André Wetzel (1951), Nederlands voetballer en voetbaltrainer
   René Gude (1957-2015), Nederlands filosoof
   Alan Budikusuma (1968), badmintonner
   Tony Gunawan (1975), badmintonner
   Brace (1986), Nederlandse zanger
  
  Galerij
  
  Zie ook 
   Nederlandsch Indische Industrie N.V., was een groot machine- & constructiebedrijf
   Machinefabriek Braat N.V., was een groot machine- & constructiebedrijf
  
  Externe link 
    Website van de gemeente Surabaya