title: August Daniel Frederik Willem Lichtenbelt
text: August Daniel Frederik Willem (A.D.F.W.) Lichtenbelt (Aalsmeer, 29 november 1859 – Utrecht, 5 januari 1922) was een Nederlands ingenieur, hoofdleraar aan de Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen te Rotterdam sinds 1893 en hoogleraar in de werktuigbouwkunde aan de Technische Hogeschool te Delft sinds 1906. Hij is vooral bekend van het standaardwerk handboek "Het scheepsstoomwerktuig."
  
  Levensloop 
  Lichtenbelt was een zoon van Jan Hendrik Lichtenbelt (1816-1875) en Johanna Hendrika Wilterdink (*1827). Hij heeft waarschijnlijk een middelbare opleiding aan de U.L.O., M.U.L.O. of hogere burgerschool, maar hierover zijn geen exacte gegevens bekend.
  
  Rond 1875 begon Lichtenbelt te werken als tekenaar en later als constructeur bij de scheepswerf en machinefabriek Fijenoord in Rotterdam-Zuid. In 1883 werd hij aangesteld als leraar in de stoomwerktuigkunde en het constructie-tekenen aan de plaatselijke ambachtsschool, waar hij zou blijven werken tot zijn aanstelling in Delft in 1906.
  
  In 1889 kreeg Lichtenbelt ook een aanstelling als leraar  in de werktuigbouwkunde aan de Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen op de afdeling werktuigbouwkunde aan de Middelbare Technische School. In 1891 promoveerde hij hier tot hoofdleraar van de machinistencursus, die aan de academie werd verzorgd. In 1893 startte hij hier ook een avond opleiding voor machinisten.
  
  Aan de Technische Hoogeschool te Delft werd Lichtenbelt in 1906 benoemd tot buitengewoon hoogleraar in de werktuigbouwkunde, en sprak hier ter aanvaarding de inaugurele rede, getiteld "Hulp en bijwerktuigen aan boord van schepen." Deze aanstelling werd in 1909 omgezet tot een gewoon hoogleraarschap, die hij uitdiende tot zijn overlijden in 1922.
  
  In 1898 was Lichtenbelt een van de oprichters van de Koninklijke Nederlandse Vereniging van Technici op Scheepvaartgebied. Hij diende als eerste voorzitter tot 1920, en werd toen benoemd als erevoorzitter.
  
  Personalia 
  Lichtenbelt trouwde met Jacoba Maria Erkelens (*1860) op 20 mei 1886 te Rotterdam.
  
  Werk
  
  Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen 
  
  Eind 19e eeuw was Lichtenbelt een van de drijvende krachten in het techniek onderwijs aan de Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen te Rotterdam. In die tijd werd de afdeling bouwkunst, geleid door Henri Evers, en leidde Lichtenbelt de afdeling Techniek. Daarnaast werd het onderwijs in de sierkunst verzorgd door Adolf le Comte. Lichtenbelt was hoofdleraar aan de afdeling werktuigbouwkunde en de machinistencursus. Na zijn benoeming in Delft, bleef hij ook in Rotterdam les geven. Lichtenbelt leverde hier een belangrijke bijdrage aan het machine-tekenen. Erfmann (1922) verklaarde
  
  Lichtenbelt bracht hier verandering in volgens Erfmann:
  
  Buiten de Academie in ambachtsschoolkringen werd Lichtenbelt in zijn tijd bekend door zijn "bordschetsen" methode van onderwijs. Het ging er hierbij om dat, leraren schetsen op het bord al sprekende diende op te bouwen. De leerling kan hiervoor meer aandacht opbrengen, dan als de tekening al gegeven is.
  
  Werktuigbouwkunde aan de Technische Hogeschool te Delft 
  
  In Delft was Lichtenbelt in 1920 een van de 16 hoogleraren in de faculteit der werktuigbouwkunde en scheepsbouw. Naast Lichtenbelt waren er zeven andere hoogleraren werktuigbouwkunde C. P. Hoist Gzn., Johan Christiaan Dijxhoorn, P. Meyer, G. Brouwer, Jacob Cornelis Andriessen, Frans Westendorp (spoorwegmateriaal, hefwerktuigen en transportinrichtingen), en C. M. van Wijngaarden. Voor scheepsbouw waren aangesteld Huibert Cop, en E. J. Vossnack.
  
  Verder waren er vier hoogleraren voor mechanische technologie Louis Anne van Roijen, W. P. Smit, D. Dresden, en Isaäc Pieter de Vooys; een hoogleraar voor toegepaste mechanica Cornelis Benjamin Biezeno, en Johannes (Jan) M. Burgers voor aerodynamica en hydrodynamica.
  
  Het Scheepsstoomwerktuig, 
  Het boek "Het Scheepsstoomwerktuig" was geschreven als een handboek over scheepsstoommachines. Het werd in zijn tijd gebruikt ter voorbereiding op het staatsexamen voor machinist, de hoofdwerktuigkundige, op de koopvaardij. Enige afbeeldingen van het werk:
  
  Publicaties, een selectie 
   A.D.F.W. Lichtenbelt. Het scheepsstoomwerktuig. 4 dln. 
   A.D.F.W. Lichtenbelt. Parson's scheepsstoomturbine.
   A.D.F.W. Lichtenbelt. Opleiding tot Scheepsmachinist.
  
  Artikelen, een selectie
   A.D.F.W. Lichtenbelt. "Hulp en bijwerktuigen aan boord van schepen," in De ingenieur, 1906, No. 15, blz. 273.
  
  Externe link 
   "In Memoriam Prof. A.D.F.W. Lichtenbeld." in: Het Schip, 24 februari 1922.
  
  Nederlands werktuigbouwkundige
  Hoogleraar aan de Technische Universiteit Delft