title: Zijlvesten in Groningen
text: Een zijlvest is de Groningse voorloper van de huidige waterschappen.
  
  Het woord zijlvest, Oud-Fries sīlfestene (1309), is samengesteld uit het woord zijl 'spuisluis' met de uitgang -veste 'jurisdictie'. Een Oost-Fries synoniem is Sielacht (1437).
  
  De zijlvesten waren niet alleen belast met het onderhoud en toezicht van de wateren, maar ook van de wegen. De belangrijkste taak betrof het onderhoud en toezicht op de uitwateringssluizen of zijlen. Het begrip zijlvest heeft betrekking op de waterstaatsorganisatie, maar ook op het gebied waarvoor het zijlvest verantwoordelijk was. De schouw van de zijlen, vaarten en dijken berustte bij de edele heerden en werd uitgevoerd door de schepper. In de schouwregisters werden de namen opgenomen van de onderhoudsplichtigen.
  
  Het reglement van een zijlvest werd zijlbrief genoemd. Zijlschot was de waterschapsbelasting die diende om de zijl en andere voorzieningen te onderhouden. De bestuurder van een zijlvest werd ook wel zijlvest of schepper genoemd.
  
  Lijst van zijlvesten
  Een overzicht (van west naar oost).
  Zijlvesten die tevens de taak van een dijkrecht hadden, zijn gemarkeerd met een asterisk (*).
   Munnekezijlvest of Gerkeskloosterzijlvest
   Kommerzijlvest, is een samenvoeging van:
   Bomsterzijlvest (met Niezijl)
   Nijesloterzijlvest
   Homsterzijlvest
   Saaksumerzijlvest
   Aduarderzijlvest*, daarin is opgegaan:
   Zijlvest van Lieuwerderwolde
   Dijkrecht van het Westerstadshamrik
   Wetsingerzijlvest*
   Schouwerzijlvest, daarin is opgegaan:
   Houwerzijlvest (1728)
   Hiddingezijlvest (1521)
   Winsumer- en Schaphalsterzijlvest 
   Oosterniezijlvest of Oosternijezijlvest
   Acht Zijlvesten (samenwerkingsverband)
   Generale Zijlvest der Drie Delfzijlen, waarvan deel uitmaakten:
   Scharmerzijlvest
   Slochterzijlvest
   Dorpsterzijlvest, daarin opgegaan:
   Zandtsterhamriken of Omptadazijlvest
   Woldzijlvest
  Branderzijlvest (samenwerkingsverband met twee delen van het Dorpsterzijlvest)
   Oostwolderzijlvest
   Farmsumerzijlvest
   Oterdumerzijlvest of Westerzijlvest
   Termunterzijlvest (1601), daarin opgegaan:
   Zwaagsterzijl of Oosterzijlvest (Woldendorp en Termunten)
   Wagenborger- of Nijezijl (1573/74)
  ? Nieuw-Scheemda en Scheemderzwaag (ca. 1542, 1597)
  Noord- en Zuidbroek (Oude Geutzijl, ca. 1542)
  Karmerzijl (Zuidbroek en Muntendam, ca. 1542)
  Meeden (ca. 1542)
  Eexta (ca. 1542)
   Oostwold (1558) 
  Later toegevoegd zijn nog eens diverse polders
   Drie- of Vierkarspelenzijlvest of Beertsterzijlvest (1636), daarin opgegaan:
   Dijkrecht van Beerta en Finsterwolde (1571)
   Bellingwolderzijlvest (met zijl te Oudeschans, later te Finsterwolderhamrik)
   Tienkarspelenzijlvest (opgericht 1657, met Oudezijl), daarin opgegaan:
   Zijlvest van Winschoterzijl
   Reiderzijlvest (tot ca. 1420)
  
  Het Munnikezijlvest lag grotendeels in Friesland, het Aduarderzijlvest en het Nijesloterzijlvest gedeeltelijk in Drenthe.
  
  De Oude Statenzijl (1707) en de Nieuwe Statenzijl (1874) met de bijbehorende kadedijken vielen onder de verantwoordelijkheid van de provincie. Nieuwe polders als de Stadspolder (1740), Oostwolderpolder (1769) en Finsterwolderpolder (1819) hadden hun eigen afwateringsorganisatie.
  
  Dijkrechten (als zijlvest)
  
  Een aantal dijkrechten nam de taken op zich, die elders door zijlvesten werden verricht. Dat gold met name voor:
  Dijkrecht van het Oosterstadshamrik
  Dijkrecht van Wierum en de Hoge en Lage Paddepoel
  Dijkrecht van Klein Garnwerd
  Dijkrecht van Schilligeham en een gedeelte van Maarhuizen
  De dijkrechten van de kadijken van Wierhuizen, Pieterburen en Westernieland, Den Andel, Warffum en Breede, Usquert, Uithuizen,  Zandt en de Vierburen
  Dijkrecht van Nieuwedijk van Uithuizermeeden
  Dijkrecht van Oosternieland of Den Hoorn
  Dijkrecht van 't Zandt
  Dijkrecht van de Vierburen
  Dijkrecht van Oosterwijtwerd
  Dijkschepperij van Holwierde en Marsum
  Dijkrecht van Uitwierde, Biessum en Solwerd
  Dijkrecht van Beerta en Finsterwolde (1571)
  Dijkrecht van de Ommelander Compagnie
  
  Zie ook 
  
   Waterschappen in de provincie Groningen
  Dijkrechten in Groningen
  Zijl (toponiem)
  
  Externe links 
  
   Jan van den Broek, Waterstaatsgeschiedenis in Groningen (De geschiedenisbibliotheek van Groningen)
   Beeldbank Groningen: Kaart van de provincie waarop alle waterschappen, zijlvestenijen etc. zijn aangegeven, 1850
  
   
   
  Geografie van Groningen (provincie)
  Geschiedenis van Groningen (provincie)