title: Solitudering
text: De Solitudering is een voormalig stratencircuit in het westelijk deel van de Duitse stad Stuttgart. Het is genoemd naar het slot Solitude. Tussen 1925 en 1964 werden er zowel auto- als motorsportwedstrijden georganiseerd, die bekendstonden als de "Solituderennen". 
  
  Al in 1903 werden er in de buurt van Stuttgart heuvelklimwedstrijden georganiseerd, van de Westbahnhof naar het slot Solitude. In 1906 werd de start daarvan verplaatst naar het stadsdeel Heslach. In 1925 werd een volledig stratencircuit van 22,3 km lengte gerealiseerd, waarbij start/finish bij het slot lagen. In 1931 werd het circuit afgekort via een weg door het Mahdental en in 1935 ontstond het uiteindelijke circuit van slechts 11,4 km lengte. Er werden slechts weinig autoraces gehouden, omdat het circuit pas in de jaren vijftig overal breed genoeg was gemaakt. De wedstrijden in het kader van het wereldkampioenschap wegrace werden op verschillende circuits verreden, maar de Solituderennen telden meestal mee voor het Duitse kampioenschap wegrace.
  
  Motorraces
  
  Winnaars heuvelklimwedstrijden
  
  Heuvelklim 1922
  250 cc: F. Fromholz, NSU
  500 cc: M. Mahlenbrei, Triumph
  
  Heuvelklim 1923
  250 cc: H. Schlaginweit, Paqué
  500 cc: J. Mayer, Victoria-WSM KR III
  
  Winnaars wegraces
  
  Solituderennen 1925
  125 cc: Willy Zick, Puch
  250 cc: Josef Stelzer, BMW R 39
  350 cc: E. Bussinger, AJS
  500 cc: Rudolf Reich, BMW R 37
  750 cc: Reinhard von Koenig-Fachsenfeld, Norton
  1000 cc: Ernst Ißlinger, NSU
  zijspannen 600 cc: Schwanenberger, Norton
  zijspannen 1000 cc: Imholz, Harley-Davidson
  
  Solituderennen 1926
  175 cc: Arthur Müller, DKW
  250 cc: Josef Stelzer, BMW R 39
  350 cc: Fr. Adam, AJS
  500 cc: Ernst Jakob Henne, BMW R 47
  750 cc: Karl Raebel, BMW
  1000 cc: Paul Köppen, BMW
  
  Solituderennen 1927
  175 cc: Arthur Geiss, DKW
  250 cc: K. Scherer, NSU
  350 cc: F. Franconi, Motosacoche
  500 cc: Hans Thumshirn, Ardie-JAP
  1000 cc: Toni Bauhofer, BMW
  zijspannen 600 cc: H. Eurich, D-Rad
  zijspannen 1000 cc: H. Dobler, New Imperial
  
  Solituderennen 1928
  250 cc: Arthur Geiss, DKW
  350 cc: Friedrich Messerschmidt, BMW
  500 cc: Friedrich Messerschmidt, BMW R 57
  1000 cc: F. Heck, Harley-Davidson
  zijspannen 600 cc: Hermann Lang, Standard
  zijspannen 1000 cc: H. Frey, AJS
  
  Solituderennen 1929
  250 cc: Kurt Friedrich, DKW
  350 cc: Hans Soenius, BMW
  500 cc: Hans Soenius, BMW R 57
  1000 cc: Josef Stelzer, BMW
  zijspannen 600 cc: Hermann Lang, Standard
  zijspannen 1000 cc: A. Sitzberger, BMW R 63
  
  Solituderennen 1930
  250 cc: Otto Kohfink, Montgomery
  350 cc: Tom Bullus, NSU
  500 cc: Tom Bullus, NSU
  Solituderennen 1000 cc: Ernst Zündorf, BMW
  
  Solituderennen 1931
  250 cc: Arthur Geiss, DKW
  350 cc: Jimmie Guthrie, Norton M40
  500 cc: Jimmie Guthrie, Norton M30
  1000 cc: Paul Rüttchen, NSU
  
  Solituderennen 1935
  250 cc: Arthur Geiss, DKW
  350 cc: Werner Mellmann, NSU
  500 cc: Oskar Steinbach, NSU
  zijspannen 600 cc: Hans Kahrmann, DKW
  zijspannen 1000 cc: Karl Braun/ Ernst Badsching, Horex
  
  Solituderennen 1936
  250 cc: Arthur Geiss, DKW
  350 cc: Heiner Fleischmann, NSU
  500 cc: Otto Ley, BMW 255
  zijspannen 600 cc: Toni Babl, DKW
  zijspannen 1000 cc: Hans Schumann, NSU
  
  Solituderennen 1937
  250 cc: Ewald Kluge, DKW
  350 cc: Heiner Fleischmann, NSU
  500 cc: Kurt Mansfeld, DKW
  
  Solituderennen 1949
  125 cc: L. Vienatzer, Puch
  250 cc: Otto Daiker, DKW
  350 cc: Wilhelm Herz, NSU
  500 cc: Schorsch Meier, BMW 255
  zijspannen 600 cc: Schmidt/Mittelmeyer, NSU
  zijspannen 1000 cc: Max Klankermeier/Heinrich Wolz, BMW
  
  Solituderennen 1950
  125 cc: Ewald Kluge, DKW
  250 cc: Hein Thorn Prikker, Moto Guzzi Albatros
  350 cc: Heiner Fleischmann, NSU
  500 cc: Heiner Fleischmann, NSU
  zijspannen 600 cc: Hermann Böhm/Karl Fuchs, NSU
  zijspannen 1200 cc: Ludwig Kraus/Bernhard Huser, BMW
  
  Solituderennen 1951
  125 cc: Hermann Paul Müller, DKW
  250 cc: Enrico Lorenzetti, Moto Guzzi Gambalunghino
  350 cc: Geoff Duke, Norton 40M
  500 cc: Geoff Duke, Norton 30M
  zijspannen 500 cc: Ludwig Kraus/Bernhard Huser, BMW
  zijspannen 750 cc: Eric Oliver/Lorenzo Dobelli, Norton
  
  Wereldkampioenschap wegrace 1952
  125 cc: Werner Haas, NSU
  250 cc: Rudi Felgenheier, DKW
  350 cc: Reg Armstrong, Norton 40M
  500 cc: Reg Armstrong, Norton 30M
  zijspannen: Cyril Smith/Bob Clements, Norton
  
  Solituderennen 1953
  125 cc: Werner Haas, NSU
  250 cc: Otto Daiker, NSU
  350 cc: Siegfried Wünsche, DKW 350 RM
  500 cc: Schorsch Meier, BMW RS 53
  zijspannen: Eric Oliver/Stanley Dibben, Norton
  
  Wereldkampioenschap wegrace 1954
  125 cc: Rupert Hollaus, NSU
  250 cc: Werner Haas, NSU
  350 cc Ray Amm, Norton 40M
  500 cc: Geoff Duke, Gilera 500 4C
  zijspannen: Wilhelm Noll/Fritz Cron, BMW
  
  Solituderennen 1955
  125 cc: Karl Lottes, MV Agusta
  250 cc: Hans Baltisberger, NSU
  350 cc: Ken Kavanagh, Moto Guzzi Monocilindrica 350
  500 cc: Walter Zeller, BMW 500 cc injectie
  zijspannen: Willi Faust/Karl Remmert, BMW
  
  Solituderennen 1956
  125 cc: Romolo Ferri, Gilera 125 GP
  250 cc: Carlo Ubbiali, MV Agusta
  350 cc: Bill Lomas, Moto Guzzi Monocilindrica 350
  500 cc: Reg Armstrong, Gilera 500 4C
  zijspannen: Wilhelm Noll/Fritz Cron, BMW
  
  Solituderennen 1959
  250 cc (productierace): Willy Oesterle, Maico
  
  Wereldkampioenschap wegrace 1960
  250 cc: Gary Hocking, MV Agusta
  500 cc: John Surtees, MV Agusta
  zijspannen: Helmut Fath/Alfred Wohlgemut, BMW
  
  Solituderennen 1961
  250 cc: Jim Redman, Honda RC 162
  zijspannen: Max Deubel/Emil Hörner, BMW
  
  Wereldkampioenschap wegrace 1962
  50 cc: Ernst Degner, Suzuki
  125 cc: Luigi Taveri, Honda RC 145
  250 cc: Jim Redman, Honda RC 163
  zijspannen: Max Deubel/Emil Hörner, BMW
  
  Wereldkampioenschap wegrace 1964
  50 cc: Ralph Bryans, Honda RC 113
  125 cc:Jim Redman, Honda RC 146
  250 cc: Phil Read, Yamaha RD 56
  350 cc Jim Redman, Honda RC 172
  500 cc: Mike Hailwood, MV Agusta
  zijspannen: Fritz Scheidegger/John Robinson, BMW
  
  Solituderennen 1965
  50 cc: Ernst Degner, Suzuki
  125 cc: Ernst Degner, Suzuki
  250 cc: Ginger Molloy, Bultaco
  zijspannen: Max Deubel/Emil Hörner, BMW
  
  Winnaars autoraces
  De Grands Prix in de jaren twintig werden alleen voor de constructeurstitel verreden, maar de wedstrijden op de Solitudering telden daar niet voor mee. De Formule 1- en Formule 2-wedstrijden in de jaren zestig telden niet mee voor het wereldkampioenschap.
  1925: Solituderennen, winnaar: Otto Merz, Mercedes
  1926: Solituderennen, winnaar: Otto Merz, Mercedes
  1927: Solituderennen, winnaar: August Momberger, Bugatti
  1960: Formule 2: Wolfgang Graf Berghe von Trips, Ferrari
  1961: Formule 1: Innes Ireland, Lotus
  1962: Formule 1: Dan Gurney, Porsche
  1963: Formule 1: Jack Brabham, Brabham
  1964: Formule 1: Jim Clark, Lotus
  1965: Formule 2: Chris Amon, Lola
  
  Circuit in Duitsland
  Sportaccommodatie in Stuttgart
  Stratencircuit