title: Dode Zee-rollen
text: De Dode Zee-rollen omvatten een collectie handschriften van meer dan 900 documenten, inclusief ruim 200 handschriften van de Hebreeuwse Bijbel, de Tenach (of de Hebreeuwse Bijbel). Ze werden ontdekt tussen 1947 en 1956 in elf grotten in de buurt van de nederzetting van Qumran, een plaats op de Westelijke Jordaanoever aan de noordwestkust van de Dode Zee, ongeveer 12 kilometer ten zuiden van Jericho. Hier was een nederzetting van de zogenoemde Qumran-sekte, waarschijnlijk een strenge aftakking van de Essenen.
  
  De tot 1956 gevonden documenten zijn geschreven in het Hebreeuws, Aramees en Grieks. Ze dateren uit de periode ca. 250 vóór Christus tot ca. 50 n.Chr. Waarschijnlijk zijn ze rond 68 n.Chr. verstopt in de grotten. De meeste teksten zijn geschreven op perkament, sommige op papyrus en één op koper. Na 2002 zijn meerdere fragmenten gevonden. Volgens onderzoekers zijn die waarschijnlijk alle vals.
  
  Belang 
  Deze handschriften zijn belangrijk, want ze vormen een bron over de joodse cultuur van ruim 2000 jaar geleden. Ze werpen licht op de politieke en religieuze context van die dagen. Ze zijn ook relevant voor het onderzoek naar de tekstoverlevering van de Hebreeuwse Bijbel.
  
  De beschikbare Bijbelse handschriften uit de 10e en 11e eeuw (de Masoretische Tekst) blijken vrij nauwkeurig aan te sluiten bij de handschriften die in Qumran zijn gevonden. Uit de rollen blijkt dat er buiten de Masoretische andere teksttradities bestonden zoals de Samaritaanse Pentateuch en de Griekse Septuagint.
  
  Het gegeven dat er zo veel bronnen zijn over de Essenen, inclusief de zeer beroemde Dode Zee-rollen, maakt dat het belang van de Essenen regelmatig wordt overschat of dat hun opvattingen bijvoorbeeld worden gezien als kenmerkend voor het judaïsme in de tijd van Jezus. Van de sadduceeën, een partij in dezelfde periode, is geen enkele primaire bron bewaard gebleven en de opvattingen van de farizeeën moeten met veel moeite worden "gereconstrueerd" aan de hand van latere rabbijnse literatuur. Terwijl deze laatste partijen veel belangrijker waren in die periode, krijgen ze door het ontbreken van primaire bronnen vaak onvoldoende aandacht in vergelijking met de Essenen. Tenslotte moet in gedachten worden gehouden dat alle partijen en sektes slechts een minderheid waren en een afwijking van het "gewone" judaïsme.
  
  Ontdekking van de Dode Zee-rollen 
  
  De ontdekking van de Dode Zee-rollen vond onverwacht plaats. Volgens de overlevering zou Mohammed ed-Dib (een bedoeïen van de Ta'amireh stam, bijgenaamd "de wolf") eind 1946 of begin 1947 bij Qumran op zoek zijn geweest naar een schaap, dat van de kudde afgedwaald was. Daarbij doorzocht hij ook de grotten in de heuvels en wierp een steen in een van de grotten in de hoop zijn schaap eruit te jagen. Hij vond het schaap niet, maar wel hoorde hij iets wat leek op het breken van aardewerk. Hij betrad de grot en vond oude potten met daarin beschreven rollen in linnen gewikkeld. Deze bracht hij naar een antiquair in Bethlehem genaamd Khalil Iskander Shahin, bijgenaamd 'Kando'. Dit is de meest gebruikelijke versie, gebaseerd op interviews van John C. Trever. In andere verhalen is sprake van een geit en van meerdere bedoeïenen; over de exacte toedracht zijn van het begin af aan tegenstrijdige berichten in omloop. Hoe dan ook, in de loop van het voorjaar en de zomer van 1947 kochten Kando en zijn collega's meerdere malen rollen van de bedoeïenen.
  
  Via Kando kwamen de rollen in Jeruzalem terecht bij de Syrische metropoliet Mor Athanasius Yeshu Samuel, aartsbisschop van de Syrisch-orthodoxe Kerk - die ze eerst aan de Nederlandse syroloog, archeoloog en pater dr. Jan van der Ploeg toonde - en later meenam naar Amerika. De drie andere rollen kwamen in handen van Eleazar Sukenik, het toenmalige hoofd van de archeologische faculteit van de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem, die de rollen ook aan Amerikaanse wetenschappers doorgaf. De rollen die eerder naar Amerika waren meegenomen, werden daar in 1954 te koop aangeboden en door Yigael Yadin (de zoon van Sukenik) met hulp van enkele Amerikaanse Joden gekocht voor de enkele jaren daarvoor opgerichte Israëlische staat, waar ze in 1955 aankwamen.
  
  Vooral door toedoen van Sukenik werd bekend, dat er in Qumran belangrijke handschriften lagen van de Tenach. De doorbraak kwam toen John C. Trever van de American School of Jerusalem de rollen fotografeerde en de foto's stuurde naar zijn landgenoot William Foxwell Albright. In 1949 werd het gebied rond Qumran nauwkeurig onderzocht door de Franse dominicaan Roland de Vaux van de École Biblique te Jeruzalem en het hoofd van het Departement van Oudheden in Jordanië, G. Lankaster Harding. Zij ontdekten in de grot nog meer rollen en fragmenten van Bijbelhandschriften.
  
  In de jaren daarna is het hele gebied nauwkeurig doorzocht, zowel door archeologen als door bedoeïenen. In de periode tot februari 1956 zijn in totaal 11 grotten met manuscripten of andere artefacten aangetroffen. De meeste grotten (waaronder grot 4, waar de meeste handschriften zijn aangetroffen) zijn door bedoeïenen gevonden.
  
  Datering
  Op grond van paleografische kenmerken en de datering van het aardewerk dat in grot 1 gevonden is, claimden Sukenik en andere wetenschappers die bij het onderzoek naar de Dode Zee-rollen betrokken waren, dat deze afkomstig moesten zijn uit het begin van de gangbare jaartelling. Deze datering leek bevestigd te worden door C14-datering toe te passen op het linnen waarin een van de handschriften uit grot 1 was opgeborgen. Niet iedereen kon zich in die datering vinden. In verschillende lezingen en publicaties beargumenteerde Solomon Zeitlin, professor Rabbijnse literatuur aan het Dropsie College in Pennsylvania, die eerder bij de publicatie van in Cairo gevonden handschriften betrokken was, op grond van zijn studie naar de 'the internal evidence' dat de Dode Zeerollen geen waarde hadden voor het judaïsme of de geschiedenis van het vroege christendom en dat een gedetailleerde studie van die rollen aantoont dat ze in de Middeleeuwen zijn geschreven, door Karaïtische secten. Millar Burrows, die bij het onderzoek naar de Dode Zeerollen betrokken was, reageerde op Zeitlins kritiek en bepleitte dat de argumenten voor een middeleeuwse datering niet steekhoudend waren en dat een datering rond het begin van de gangbare jaartelling het beste paste bij de op dat moment beschikbare gegevens. Vooral het paleografisch onderzoek van Frank Moore Cross, die de rollen indeelde in drie groepen (datering resp. 250-150 v.Chr., 150-30 v.Chr. en 30 v.Chr. - 68/70 n.Chr.) is lange tijd als de standaard beschouwd.
  
  Begin jaren 1990 was de methode van C14-datering zover verfijnd dat ook met weinig materiaal een betrouwbare datering kon worden vastgesteld. In 1990 werd een steekproef van 14 handschriften genomen, afkomstig van verschillende vindplaatsen (onder meer Qumran, Masada en Wadi Muraba'at). Dit onderzoek bevestigde de gangbare datering van in Qumran gevonden handschriften in de periode van de laatste eeuwen vóór tot de eerste eeuw na Chr. In 1994/1995 is in een ander laboratorium nogmaals een steekproef van 22 handschriften (opnieuw afkomstig van verschillende vindplaatsen) met behulp van C14-datering gedateerd, met vergelijkbare resultaten. In bijna alle gevallen bevestigde het C14-onderzoek de op paleografie gebaseerde datering.
  
  Authenticiteit
  Door de jaren heen zijn gedeeltes van rollen te koop aangeboden, waaronder die door bedoeïenen gevonden zijn in Nahal Arugot en stammen uit de tijd van de Bar Kochba-opstand. Oudheidkundigen maken zich grote zorgen over de commerciële uitbating van verborgen Dode Zee-rollen door handelaren.
  
  In 2018 werd bekend dat er sterk wordt getwijfeld aan de authenticiteit van de rollen die sinds 2002 in de handel zijn gekomen. In 2017 werden er twijfels over geuit door Dr. Kipp Davis van de Trinity Western University. In oktober 2018 meldden wetenschappers dat de reeds bewezen vervalsingen het topje van de ijsberg zijn.
  
  In maart 2020 bleek dat alle 16 fragmenten van de Dode Zeerollen van na 2002 die zich bevinden in het Bijbelmuseum in Washington hedendaagse vervalsingen zijn. Volgens onderzoekers zijn waarschijnlijk alle na-2002 verschenen fragmenten vals.
  
  Beheer
  Over het eigendomsrecht van de rollen, het beheer en de publiciteit bestaat verdeeldheid onder historici en archeologen. De meeste rollen zijn tussen 1947 en 1956 in de grotten van Qumran in Palestina gevonden. Het gaat met name over de rollen die daar zijn gevonden van vóór de stichting van de staat Israël in 1948 tot 1967 toen Israël de Westelijke Jordaanoever veroverde. Jordanië en Palestina maken er aanspraak op. Sinds 1967 heeft de staat Israël het grootste aantal in zijn bezit. De Antiquities Authority van Israël stelt dat zij de verantwoordelijkheid op zich heeft genomen om deze culturele schat te beschermen en te beheren en geeft er publiciteit aan als 'de belangrijkste archeologische vondsten van de 20ste eeuw'. 
  In 2017 werd een voor september 2019 geplande expositie van de Dode-zeerollen in het Frankfurter Bijbel Museum (Duitsland) door Israël ingetrokken omdat de Duitse regering de teruggave ervan niet wilde garanderen als Palestijnen ze zouden vorderen.
  
  Betekenis 
  
  De Dode Zee-rollen hebben de kennis van het vroege jodendom enorm verrijkt. Ze bieden een direct inzicht in de teksten die voorhanden waren en welke zaken van belang geacht werden. Ze laten niet alleen zien wat een wellicht kleine joodse gemeenschap als die in Qumran dacht, maar geven ook inzicht in aspecten van het jodendom in bredere zin. Dat komt door de samenstelling van de in Qumran gevonden teksten.
  
  Van de meer dan 900 gereconstrueerde teksten zijn ruim 200 Bijbelse manuscripten. Het merendeel van het gevonden materiaal is derhalve niet-Bijbels en als zodanig van historische betekenis. Veel van de niet-Bijbelse teksten werden ook door joden gelezen die niet tot de gemeenschap van Qumran behoorden, zoals 1 Henoch of het boek Jubileeën, maar ook voorheen onbekende teksten zoals het Genesis Apocryphon, de Tempelrol uit grot 11 of wijsheidsteksten zoals de instructie-tekst uit grot 4 en magische teksten uit grot 4 en 11.
  
  De Bijbelse manuscripten zijn van belang geweest om de overlevering van de tekst te kunnen bestuderen. Vóór de vondst van de Dode Zee-rollen dateerden de oudst bekende manuscripten van de Hebreeuwse Bijbel of het Oude Testament uit de Middeleeuwen (de zogenaamde Masoretische traditie). Met de vondst van de Dode Zee-rollen konden wetenschappers een sprong van ruim 1000 jaar terug maken in de geschiedenis. Dit laat enerzijds zien dat de tekstoverlevering van de Masoretische traditie betrouwbaar is gebleken. Verschillen zijn merendeels klein, en niet van theologische of historische betekenis. In enkele gevallen zijn de verschillen wel belangrijk, zoals in het geval van Deuteronomium 32:8-9 en 1 Samuël 10:27-11:1. Anderzijds laten de Dode Zee-rollen zien dat er ook andere teksttradities waren. In het geval van de Septuaginta (de Griekse vertaling) is dit belangrijk omdat vast te stellen is dat sommige verschillen tussen de Masoretische traditie en de Septuaginta niet het gevolg zijn van interpretatieverschillen van de vertalers maar teruggaan op een andere Hebreeuwse teksttraditie.
  
  De niet-Bijbelse manuscripten worden gewoonlijk verdeeld in sektarische en niet-sektarische teksten. Sektarische teksten zijn door de gemeenschap van Qumran zelf geschreven. Het gaat dan bijvoorbeeld om de Regel van de Gemeenschap (in verschillende versies gevonden in grot 1 en grot 4), sektarische exegese zoals de Pesharim op profetenboeken en de psalmen en sektarische lofliederen (de Hodayot). De niet-sektarische teksten zijn zeer divers qua soort: wijsheidsteksten, poëtische teksten, teksten over de eindtijd, magische en astrologische teksten, kalenderteksten, alsmede veel teksten die dicht bij de Bijbelse tradities staan en die door veel wetenschappers Herschreven Bijbel genoemd worden. Deze teksten tonen de diversiteit en creativiteit in de omgang met Bijbelse tradities.
  
  Bestudering van de Dode Zee-rollen in Nederland 
  In Nederland richtte A.S. van der Woude in 1961 het Qumran Instituut aan de Faculteit Godgeleerdheid van de Rijksuniversiteit Groningen op. Dit instituut heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de studie van de Dode Zee-rollen.
  
  In 1961 en 62 verwierf de KNAW de exclusieve publicatierechten van het grootste deel van de in 1956 door Bedoeïenen gevonden rollen en fragmenten uit grot 11 van Qumran. De KNAW droeg de reconstructie en vertaling op aan J.P.M. van der Ploeg O.P. en A.S. van der Woude. 
  Na het emeritaat van Van der Woude in 1992 werd Florentino García Martínez directeur van het Qumran Instituut, tot aan zijn emeritaat in april 2008. Sindsdien is Mladen Popović directeur van het instituut.
  
  De elf grotten en hun inhoud 
  Er werden in elf grotten handschriften ontdekt. Deze zijn geschreven tussen ca. 250 vóór Chr. en ca. 50 na Chr. Vooral in grot 1 (Qumran I), grot 4 (Qumran IV) en grot 11 (Qumran XI) werden belangrijke handschriften gevonden. De zeven rollen uit grot 1 die het eerst bekend waren, worden tot op de dag van vandaag gerekend tot de belangrijkste teksten uit de Dode Zee-rollen. Dit betreft de Jesajarol (1QIsa), de Gemeenschapsregel, het Pesher op Habakuk, Hodayot (een verzameling psalmen en liederen), een tweede Jesajarol (1QIsb), de Oorlogsrol en het Genesis apocryphon. Enkele andere teksten, die in het moderne onderzoek een belangrijke rol spelen, zijn de Tempelrol en 4QMMT.
  
  Hierna volgt een opsomming van de namen en codes van alle rollen. De geschriften zijn gesorteerd op grotnummer.
  
  {| class=vatop
  |rowspan=2|
  
  Grot 1 
  Het duurde tot in 1949, bijna twee jaar na de ontdekking, voor de eerst ontdekte grot werd geëxploiteerd. In februari van dat jaar werden de opzoekingen gestart onder leiding van G. L. Harding, Roland de Vaux en Ibrahim El-Assouli van het Palestine Archaeological Museum (het latere Rockefellermuseum). Men verzamelde meer dan 600 fragmenten en daarnaast ook houten artefacten, textiel en potscherven.
   1Q1 Genesis
   1Q2 Exodus
   1Q3 Paleo-Leviticus
   1Q4 Deuteronomium
   1Q5 Deuteronomium
   1Q6 Rechters
   1Q7 Samuël
   1QIsa a Jesaja (een complete rol met het handschrift van Jesaja, ontstaan in de 1e eeuw vóór Christus. Het tot dan toe oudste en meest volledige beschikbare handschrift dateerde uit de 11e eeuw na Christus.)
   1Q8 Jesaja
   1Q9 Ezechiël
   1Q10 Psalmen
   1Q11 Psalmen
   1Q12 Psalmen
   1Q13 De vroegste overblijfselen van een tefilin.
   1Q14 Bespreking (Pesher) van Micha
   1QpHab Bespreking (Pesher) van Habakuk
   1Q15 Bespreking (Pesher) van Zefanja
   1Q16 Bespreking (Pesher) van de Psalmen
   1Q17 Jubileeën
   1Q18 Jubileeën
   1Q19 Noach
   1QapGen = 1Q20 Genesis Apocryphon
   1Q21 Levi
   1Q22 Mozes
   1Q23 Henoch
   1Q24 Henoch
   1Q25 Apocriefe profetie
   1Q26 Wijsheid Apocryphon
   1Q27 Mysteriën
   1QS = 1Q28 Gemeenschapsregel
   1QSa Regel van de Gemeente
   1QSb Regel van de Zegenspreuken
   1Q29 Liturgie van drie tongen van vuur
   1Q30 Liturgische tekst
   1Q31 Liturgische tekst
   1Q32 Nieuwe Jeruzalem
   1Q33 Oorlogsrol
   1QM Oorlogsrol
   1Q34 Liturgische gebeden
   1QH Dankzeggingshymne (Hodayot)
   1Q35 Dankzeggingshymne
   1Q36 Hymnen ?
   1Q37 Hymnen ?
   1Q38 Hymnen ?
   1Q39 Hymnen ?
   1Q40 Hymnen ?
   1Q41-70 Niet geklasseerd
   1Q71 Daniël
   1Q72 Daniël
  
  Grot 2 
  In 1952, drie jaar later, ontdekten bedoeïenen niet ver van de eerste grot een tweede. Deze was minder monumentaal, maar niettemin werden vele fragmenten ontdekt en verkocht aan het Palestijns Archeologisch Museum en de Ecole Biblique in Jeruzalem.
   2Q1 Genesis
   2Q2 Exodus
   2Q3 Exodus
   2Q4 Exodus
   2Q5 Paleo-Leviticus
   2Q6 Numeri
   2Q7 Numeri
   2Q8 Numeri
   2Q9 Numeri
   2Q10 Deuteronomium
   2Q11 Deuteronomium
   2Q12 Deuteronomium
   2Q13 Jeremia
   2Q14 Psalmen
   2Q15 Job
   2Q16 Ruth
   2Q17 Ruth
   2Q18 Wijsheid van Jezus Sirach
   2Q19 Jubileeën
   2Q20 Jubileeën
   2Q21 Apocrief van Mozes
   2Q22 Apocrief van David
   2Q23 Apocriefe profetie
   2Q24 Nieuwe Jeruzalem
   2Q25 juridische teksten
   2Q26 Henoch en Reuzen
   2Q27-33 Ongeclassificeerd
  
  Grot 3 
  Op 14 maart 1952 werd een derde grot ontdekt, waarin zich ook de zogenaamde koperen rol bevond.
   3Q1 Ezechiël
   3Q2 Psalmen
   3Q3 Klaagliederen
   3Q4 Interpretatie van Jesaja (Pesher Jesaja)
   3Q5 Jubileeën
   3Q6 Hymne
   3Q7 Testament van Juda
   3Q8 Ongeclassificeerd
   3Q9 Sektarische tekst (?)
   3Q10-14 Ongeclassificeerd
   3Q15 Koperen rol van Qumran
  |colspan=2|
  
  Grot 4 
  Deze grot werd in augustus 1952 door bedoeïenen ontdekt, terwijl archeologen het bovenliggende plateau aan het onderzoeken waren. De grot bevatte 575 geschriften, waaronder veel Bijbelboeken, commentaren (Peshers) op Bijbelboeken, joodse wetten en sektarische geschriften. Wegens de slechte staat waarin deze geschriften verkeerden werd de vertaling een lastig karwei.
  |rowspan=2|
  
  Grot 5 
  Grot 5 werd in september 1952 door archeologen ontdekt in buurt van grot 4. De grot bevatte 26 teksten.
   5Q1 Deuteronomium
   5Q2 I en II Koningen
   5Q3 Jesaja
   5Q4 Amos
   5Q5 Psalmen
   5Q6 Klaagliederen
   5Q7 Klaagliederen
   5Q8 Overblijfselen van een tefilin
   5Q9 Plaatsnamen
   5Q10 Apocryphon van Maleachi
   5Q11 Regel van de Gemeenschap
   5Q12 Damascus Document
   5Q13 Wet
   5Q14 Vloeken
   5Q15 Nieuwe Jeruzalem
   5Q16-25 Ongeclassificeerd
   5QX1 Leren fragment
  
  Grot 6 
   6Q1 Paleo-Genesis
   6Q2 Paleo-Leviticus
   6Q3 Deuteronomium
   6Q4 I en II Koningen
   6Q5 Psalm 78(?)
   6Q6 Hooglied
   6Q7 Daniël
   6Q8 Boek van de reuzen
   6Q9 Apocryphon op de boeken Samuël-Koningen
   6Q10 Profetisch werk
   6Q11 Allegorie van de wijnstok
   6Q12 Apocriefe profetie
   6Q13 Priesterlijke profetie
   6Q14 (Aramese) apocalyps
   6Q15 Damascus Document
   6Q16 Zegenspreuk
   6Q17 Kalender
   6Q18 Hymne
   6Q19 Aramees Genesisfragment (?)
   6Q20 Deuteronomium (?)
   6Q21 Profetische tekst (?)
   6Q22-25 Ongeclassificeerd
   6Q26 Verslagen of contracten
   6Q27-31 Ongeclassificeerd
  
  Grot 7 
  Grot 7 werd, samen met grotten 8, 9 en 10, tussen februari en april 1955 in de omgeving van Qumran ontdekt. De grot bevatte vooral Griekse teksten. Dit zijn de enige Griekse teksten die onder de Dode Zee-rollen zijn aangetroffen.
   7Q1 Septuaginta versie van Exodus
   7Q2 Epistel van Jeremia
   7Q3, 6-7, 9-10, 15-18 Ongeclassificeerd
   7Q4, 8, 11-14 I Henoch
   7Q5 Gewoonlijk aangeduid als ongeclassificeerd. Op het papyrusfragment staan slechts een paar woorden. Sommigen beweerden dat het een fragment is uit het evangelie volgens Marcus (Mar 6:52, 53). Maar deze interpretatie kent veel tegenstanders.
   7Q19 Papyrusfragment
  
  Grot 8 
  In grot 8 zijn er maar een paar boeken te vinden.
   8Q1 Genesis
   8Q2 Psalmen
   8Q3 Overblijfsel van een tefilin
   8Q4 Overblijfsel van een Mezoeza
   8Q5 Hymne
   8QX1 Tabs
   8QX2-3 Riemen
  
  Grot 9 
  Deze grot bevatte slechts één papyrusfragment:
   9Q1 Ongeclassificeerd
  
  Grot 10 
   10Q1 Deze grot bevatte slechts één beschreven potscherf.
  
  Grot 11 
  Deze grot werd in februari 1956 ontdekt door bedoeïenen. De grot bevatte veel Bijbelse geschriften, maar het meest bijzondere is de Tempelrol.
  
   11Q1 Paleo-Leviticus
   11Q2 Leviticus
   11Q3 Deuteronomium
   11Q4 Ezechiël
   11Q5-9 Psalmen 11QPs a=11Q5
   11Q10 Targoem van Job
   11Q11 Apocriefe Psalmen
   11Q12 Jubileeën
   11Q13 Melchizedekrol
   11Q14 Berakhot
   11Q15-16 Hymne
   11Q17 Liederen bij het Sabbatoffer
   11Q18 Nieuwe Jeruzalem
   11Q19-20, ook aangeduid als 11QT Tempelrol
   11Q21 Tempelrol (?)
   11Q22-28 Ongeclassificeerd
   11Q29 Aan de Gemeenschapsregel verwante tekst
   11Q30 Ongeclassificeerd
   XQ1-4 Overblijfselen van tefilin
   XQ5 Ongeclassificeerd
   XQ6 Offergave
  |-Hieronder grot 4 in 2 kolommen. De kop van grot 4 staat al eerder vermeld
  |
   4Q11 Paleo-Genesis/Exodus
   4Q12 Paleo-Genesis
   4Q13-21 Exodus
   4Q22 Paleo-Exodus
   4Q23 Leviticus-Numeri
   4Q24-26b Leviticus
   4Q27 Numeri
   4Q28-44 Deuteronomium
   4Q45-46 Paleo-Deuteronomium
   4Q47-48 Jozua
   4Q49-50 Rechters
   4Q51-53 Samuël =4QSam a,b en c
   4Q54 I en II Koningen
   4Q55-69 Jesaja
   4Q70-72 Jeremia 4Q71 en 4Q71a = 4QJer b en 4QJer d
   4Q73-75 Ezechiël
   4Q76-82 Kleine Profeten
   4Q83-98 Psalmen
   4Q99-100 Job
   4Q101 Paleo-Job
   4Q102-103 Spreuken
   4Q104-105 Ruth
   4Q106-108 Hooglied
   4Q109-110 Prediker
   4Q111 Klaagliederen
   4Q112-116 Daniël
   4Q117 Ezra
   4Q118 I en II Kronieken
   4Q119 Septuaginta-versie van Leviticus
   4Q120 Septuaginta-versie van Leviticus
   4Q121 Septuaginta-versie van Numeri
   4Q122 Septuaginta-versie van Deuteronomium
   4Q123 Paleo-Jozua
   4Q124-126 Ongeclassificeerd
   4Q127 Griekse parafrasen van Exodus
   4Q128-148 De vroegste overblijfselen van een tefilin.  Zowel stukjes leer als perkament met de traditionele citaten: Exodus 13:1-10; 13:11-16 en Deuteronomium 6:4-9; 11:13-21.
   4Q149-155 Resten van een Mezoeza met beschreven perkament
   4Q156 Targoem-versie van Leviticus
   4Q157 Targoem-versie van Job
   4Q158 Parafrasen
   4Q159 Verordeningen
   4Q160 Versie van Samuël
   4Q161-165 Bespreking (Pesher) van Jesaja
   4Q166-167 Bespreking (Pesher) van Hosea
   4Q168 Bespreking (Pesher) van Micha
   4Q169 Bespreking (Pesher) van Nahum
   4Q170 Bespreking (Pesher) van Zefanja
   4Q171 Bespreking (Pesher) van Psalmen
   4Q172 Ongeïdentificeerde Pesher
   4Q173 Bespreking (Pesher) van Psalmen
   4Q174 Florilegium of Midrasj over de Laatste Dagen
   4Q175 Testimonia
   4Q176 Tanhumim
   4Q177 Catena
   4Q178 Ongeclassificeerd
   4Q179 Apocriefe Klaagliederen
   4Q180-181 Tijden der Schepping
   4Q182 Catena
   4Q183 Historisch werk
   4Q184 Listen van de goddeloze vrouw
   4Q185 Wijsgerig werk
   4Q186 Horoscopen
   4Q187-200 Tobit
   4Q201-212 Henoch
   4Q213-214 Levi
   4Q215 Testament van Naftali
   4Q216-228 Jubileën
   4Q229 Schriftvervalsingen
   4Q230-231 Lijst van Geesten
   4Q232 Nieuwe Jeruzalem
   4Q233 Fragmenten met plaatsnamen
   4Q234 Genesis 20:27f
   4Q235 I en II Koningen
   4Q236 Psalm 89
   4Q237-238 Ongeclassificeerd
   4Q239 Toelichting (Pesher) op het Werkelijke Israël
   4Q240 Toelichting (Pesher) op het Hooglied (?)
   4Q241 Klaagliederen
   4Q242 Gebeden van Nabonidus
   4Q243-245 pseudo-Daniël
   4Q255-264 Gemeenschapsregel
   4Q265-273 Damascus Document
   4Q274-283 Reinigingsvoorschriften
   4Q284 Voorschriften inzake menstruatie
   4Q285 verwant aan de Oorlogsrol
   4Q286-290 Berakhot
   4Q291-293 Gebeden
   4Q294-297 Wetten en een gebedenboek (?)
   4Q298 Woorden van een wijsgeer
   4Q299-301 Mysteriën
   4Q302 Lofzangen aan God
   4Q303-305 Meditaties over de Schepping
   4Q306 Mensen die dwalen
   4Q307 Wijsgerig werk
  |
   4Q308 Wijsgerig werk
   4Q309 Cursief geschrift
   4Q310-313 Ongeclassificeerd
   4Q314-315 Onbeschreven perkament
   4Q316 Ongeclassificeerd
   4Q317 Fasen van de maan
   4Q318 Brontologie/horoscopen
   4Q319 Otot
   4Q320-330 Geschriften over kalenders
   4Q331-333 Geschiedenis
   4Q334 Verordeningen
   4Q335-336 Fragmenten over astronomie
   4Q337 Geschrift over kalenders
   4Q338 Stambomen
   4Q339 Lijst van valse profeten
   4Q340 Lijst van de Nethinim
   4Q341 Lijst van zuivere namen
   4Q342 Brief
   4Q343 Brief
   4Q344 Schulderkenning
   4Q345 Aankoopsrekening
   4Q346 Aankoopsrekening
   4Q347 Papyrus met Aramese tekst
   4Q348-358 Boekhouding
   4Q359 Lijst met namen
   4Q360 Schrijfoefening
   4Q361 Papyrus met krabbels
   4Q362-363 Ongeclassificeerd
   4Q364,365b Bijgewerkte versie van de Pentateuch
   4Q365a Misschien een deel van de Tempelrol
   4Q366-367 Bijgewerkte versie van de Pentateuch
   4Q368 Apocriefe versie van de Pentateuch
   4Q369 Gebed van Enos
   4Q370 Zondvloed Apocryphon
   4Q371-373 Jozef Apocryphon
   4Q374 Commentaar op Exodus
   4Q375-377 Mozes Apocryphon
   4Q378-379 Jozua Apocryphon
   4Q380-381 Apocriefe Psalmen
   4Q382 Parafrasen bij Koningen
   4Q383-384 Apocryphon van Jeremia
   4Q385 Pseudo Ezechiël
   4Q385a Pseudo Mozes
   4Q385b Apocryphon van Jeremia
   4Q386-387 Pseudo Ezechiël
   4Q387a Pseudo Mozes
   4Q387b Apocryphon van Jeremia
   4Q388 Pseudo Ezechiël
   4Q388a-389 Pseudo Mozes
   4Q389a Apocryphon van Jeremia
   4Q390 Pseudo Mozes
   4Q391 Pseudo Ezechiël
   4Q392-393 Liturgisch werk
   4QMMT = 4Q394, 4Q395, 4Q396, 4Q397, 4Q398, 4Q399 Halachische (de wet betreffende) Brief
   4Q400-407 Liederen bij het Sjabbatsoffer
   4Q408 Wijsgerig werk
   4Q409 Liturgisch werk
   4Q414 Doop liturgie
   4Q415-419 Wijsgerig werk
   4Q420-421 Wegen van Rechtvaardigheid
   4Q422 Parafrase van Genesis en Exodus
   4Q423-426 Wijsgerig werk
   4Q427-433 Dankzeggings hymne (Hodayot)
   4Q434 Barkhi Nafshi
   4Q434a Gratie ?
   4Q435-438 Barkhi Nafshi
   4Q439 Identiek aan Barkhi Nafshi
   4Q440 Dankzegging achtige tekst
   4Q441-444 Gebeden
   4Q445-447 Gedichten
   4Q448 Apocalyptische psalmen en gebed
   4Q449-457 Gebeden
   4Q458 Verhaal
   4Q459-460 Pseudepigrafisch verhaal
   4Q461-463 Verhaal
   4Q464 Verhandeling over de Patriarchen
   4Q464a-465 niet geklasseerd
   4Q469 Verhaal 1
   4Q470 Sedekia
   4Q471 Oorlogsrol-achtige tekst
   4Q471a Polemiek
   4Q471b Gebed van Michael
   4Q472 Wijsgerige tekst
   4Q473 De Twee Wegen
   4Q474-476a Wijsgerige tekst
   4Q477 Berisping van de opzichter
   4Q478 Fragment
   4Q479-481fongeklasseerd
   4Q482 Jubileeën?
   4Q483 Genesis van de Jubileeën?
   4Q484 Juda?
   4Q485 Profetie
   4Q486-487 Wijsgerig werk
   4Q488 Apocrief
   4Q489 Apocalyptische tekst
   4Q490 Aramees papyrus
   4Q491-497 Oorlogsrol
   4Q560 Amulet tegen boze geesten
   4Q561' Fysionomische tekst
  
  (incomplete lijst)
  |}
  
   Zie ook 
   Schrijn van het Boek
   Bijbelse handschriften
   Tekstkritiek van de Bijbel
  
   Literatuur 
   Tekstuitgaven en vertalingen 
   De officiële publicatie van de Dode Zee-rollen (met vertaling) is opgenomen in de 39-delige serie Discoveries in the Judaean Desert.
   ,  (ed.), The Dead Sea Scrolls Study Edition. Leiden e.a.: Brill/Grand Rapids:Eerdmans, 1997-1998, paperback editie: 2000. 2 delen. 
   , The dead sea scrolls in English, (uitgave 1962, 4e druk 1995) 
    De rollen van de Dode Zee, ingeleid en in het Nederlands vertaald. 2 delen, 1994-1995.  (dl 1).  (dl 2).
   , De rollen van de Dode Zee. tweede herziene en uitgebreide druk. (uitgave 2007) 
  
   Verder lezen 
   ,  (ed.), De Dode Zee Rollen en de verzwegen waarheid. Tirion-Baarn, 1991, 256 blz.
   ,  (ed.), The Dead Sea Scrolls: Forty Years of Research. STDJ 10. Leiden e.a.: Brill/Jerusalem: Magnes Press, 1992. 
   , professeur à la Sorbonne, directeur d'études à l'Ecole des Hautes Etudes, Les écrits esséniens découverts près de la Mer Morte. Paris, Payot, 1959.
   ,  (ed.), The Dead Sea Scrolls After Fifty Years: A Comprehensive Assessment. Leiden e.a.: Brill, 1999. 
   , A Guide to the Dead Sea Scrolls and Related Literature. Grand Rapids: Eerdmans, 2008. 
   , , The People of the Dead Sea Scrolls: Their Writings, Beliefs and Practices. Leiden e.a.: Brill, 1995. (vert. uit het Spaans: Los Hombros de Qumrán, 1993). 
   , The Archaeology of Qumran and the Dead Sea Scrolls. Grand Rapids: Eerdmans, 2002. 
    e.a., De Dode Zeerollen. Nieuw licht op de schatten van Qumran. Zwolle: WBooks, 2013. 
   ,  (ed.), The Scrolls and the Scriptures: Qumran Fifty Years After. JSP Sup. 26. Sheffield: Academic Press, 1997. 
   ,  (ed.), Current Research and Technological Developments on the Dead Sea Scrolls: Conference on the Texts from the Judean Desert, Jerusalem, 30 April 1995. STDJ 20. Leiden e.a.: Brill, 1996. 
   , The Dead Sea Scrolls Today. Grand Rapids: Eerdmans, 1994. 
   , Vondsten in de woestijn van Juda, 1957. Vert. als The excavations at Qumran. A survey of the Judean Brotherhood and its ideas'', 1958.
  
  Externe links 
   Dead Sea Scrolls Digital Project Israel Museum
   Groningen Qumran Instituut
   Orion Center for the Study of the Dead Sea Scrolls (Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem)
   How the Dead Sea Scrolls Influenced Reform Judaism Richard A. Freund, 2009
   Caves of Dispute, Patterns of Correspondence and Suspicion in the Post-2002 Dead Sea Scrolls Fragments*  Kipp Davis, 2017 
   The Lying Pen of Scribes,Manuscript Forgeries, Digital Imaging, and Critical Provenance Research lyingpen.com 
  
  Hebreeuwse Bijbel
   
  Bijbelwetenschap