Standfast 40
De Standfast 40 is het meest succesvolle zeiljacht van ontwerper Frans Maas.

Het wedstrijdjacht, dat ruim twaalf meter lang is en vier meter breed, won in 1975 de Fastnetrace. Het eerste ontwerp dateert van 1971 en tot 1984 zijn 116 Standfast 40's in verschillende uitvoeringen gebouwd. Er zijn ook grotere en kleinere Standfasts gebouwd, zoals de Standfast 27, de Standfast 30 en de Standfast 33, maar daarvan zijn er minder van de helling gelopen dan van de Standfast 40. Het nummer geeft het aantal voeten aan dat het type telt, 27, 30, 33 of 40 feet.

Ontwerp
De meest opvallende kenmerken van het jacht zijn het flush deck (door het ontbreken van een kajuitopbouw), de bolle buik en de twee grote spinnakerbomen die op het dek liggen. Typerend is ook het geringe aantal (loos)gaten in de romp; Frans Maas vond dat een zeegaand schip zo min mogelijk "openingen" in de romp moest hebben.

Het eerste ontwerp dateert uit 1971. Het lijnenplan is door ir. J. Loef in diens standaardwerk De Zeilsport "heel opmerkelijk" genoemd. "We zien niet de bijna halfronde grootspantvorm van vele IOR-jachten, maar deze is hier in het onderwaterschip veel V-vormiger". IOR verwijst naar de International Offshore Rule, een meetsysteem voor wedstrijdjachten. Loef prijst nog de licht gebogen steven, die "weldadig"  aandoet. "Merkwaardig" noemt hij de grote variatie in voorzeilen.

Afmetingen 
 Lengte: 12,20 meter
 Lengte waterlijn: 9,60 meter
 Breedte: 4 meter (er zijn ook bronnen die ten onrechte 3,63 meter aangeven)
 Diepgang: 2,05, 2,25 of 2,30 meter
 Waterverplaatsing: 9,5 ton
 Ballast: 4.000 kilogram

Zeilen 
 Grootzeil: 34 m²
 Genua 1: 75 m²
 Genua 2: 64 m²
 Genua 3: 54 m²
 Genua 4: 42 m²
 Fok: 30 m²
 Stormfok: 12 m²
 Binnenstagzeil: 16,50 m²
 Tallboy: 18 m²
 Spinnaker (voor de wind): 160 m²
 Spinnaker (voor ruime wind): 130 m²
 Storm spinnaker: 100 m²

Andere uitvoeringen  
Behalve de wedstrijduitvoering zijn er nog twee andere uitvoeringen van de Standfast 40: de Standfast S en de Standfast P (van Prestige), die beide een lage opbouw met raampjes hebben en een kortere mast (17 in plaats van 18 meter). Het zeilplan is eenvoudiger en grootzeil en genua zijn samen circa 20 m² kleiner dan op de wedstrijduitvoering.

Naam 
De naam heeft een curieuze oorsprong. Een van Frans Maas' klanten was de whiskyfabrikant Charles George Gordon, bestuursvoorzitter van het familiebedrijf William Grant & Sons, dat bekende merken als Glenfiddich en Grant's kent. Het motto op het wapenschild van de firma luidt: Stand Fast, dat volgens Gordon een wat ruimere betekenis heeft dan 'not moving'. Gordon: "It means courage, endurance and never give in", oftewel moed, uithoudingsvermogen en nooit opgegeven. Hij noemde de 43 footer die hij bij Maas bestelde Stand Fast, een naam die zou beklijven.

Export 
De ontwerpen van Frans Maas waren zeer populair in de Verenigde Staten, maar het schip vond ook aftrek in Brazilië, Duitsland, Italië en België.

Fastnet  
In 1975 won de Standfast Goodwin van Jan van Drongelen de befaamde Fastnetrace. Derde werd ook een Standfast, de Standfast 2 van Piet Vroon en Charlie Gordon, die Frans Maas aan boord had als bemanningslid. De Standfast 2 finishte zelf als derde, maar door een iets ongunstiger meting werd ze tweede en Goodwin (zeilteken H 2000) eerste.

Klassieker 
De Standfast 40, in de jaren zeventig van de afgelopen eeuw ontworpen om te voldoen aan de eisen van de IOR, is nog steeds een snel schip, maar uiteraard niet meer geschikt voor het internationale wedstrijdveld. Het schip, dat gebouwd werd bij Frans Maas Jachtbouw in Breskens, is nog steeds populair in Zuid-Nederland en België. Vanwege zijn diepte (2,05, 2,25 of 2,30 meter) ziet men de Standfast 40 minder op het ondiepe IJsselmeer en de Wadden. Op veel schepen is de giek wat langer gemaakt om een groter grootzeil te kunnen voeren. Het klein smalle grootzeil van het oorspronkelijke ontwerp was slechts bedoeld om een zo gunstig mogelijke IOR-meting te krijgen.

Boek 
Vanwege zijn stevige uitvoering en goede ballastverhouding werd en wordt de Standfast veel gebruikt voor lange reizen. De Nederlander Cees de Reus (1940) voer met zijn vrouw Karola in zeven jaar met zijn Standfast 40 de wereld rond. Hij schreef daarover het boek Rond de wereld met een glimlach (Hilversum 2008 en Amsterdam 2009).

Varia 
 Film uit 2009 over het weer vlot trekken van de gestrande Standfast Kolibrie (thuishaven Scheveningen) op strand van Bali.
 Bericht over de berging voor de Franse kust bij Boulogne-sur-Mer in oktober 2010 van de Standfast Borracho.

Nog in de vaart 
een selectie (volgorde op scheepsnaam)

Atlantis, een Standfast 40 P uit 1980, thuishaven Almere (Nederland)
Bliss, een Standfast 40 P, thuishaven Vlissingen
Cirrus, een Standfast 40 S of P uit 1973, ligplaats Wilmington, Delaware (VS)
Days of grace, een Standfast 40p uit 1984,total refit in 2007 thuishaven Steenbergen
Deborah (oorspronkelijke naam Goodwin, winnaar van de Fastnetrace), een Standfast 40 uit 1973
Etoile de l'Escaut, een Standfast 40, thuishaven Middelburg bouwnummer 470 uit 1978
Hammersley, een Standfast 40 P uit 1981, thuishaven Veere
Hawk, een Standfast 40 (flush deck), vaart onder Belgische vlag
Lucky Bastard, een Standfast S (?), thuishaven Volendam
Mare, een Standfast 40 S uit 1979
Mojo (oorspronkelijke naam Annie, met thuishaven Kampen (stad)), een Standfast 40 S uit 1978, thuishaven Lemmer
Nostos, een Standfast 40 S, thuishaven Roompot Marina
Obsession, een Standfast S of P, Frankrijk
Pimpernel, een Standfast 40 (flush deck), thuishaven IJmuiden
Popeye, een Standfast 40 P uit 1980
Rogamar, een Standfast P uit 1984 (Frans eigenaar)
Sea Beryl, een Standfast 40 S uit 1976, thuishaven Scheveningen
Spetters, thuishaven Brouwershaven
Standfast II, een Standfast 40, thuishaven Scheveningen
Voile-a, een Standfast 40
Willem Drie, een Standfast 40 (flush deck), thuishaven Willemstad

Onder zeil 
een selectie met bewegende beelden
Cirrus (onder Amerikaanse vlag), ligplaats in Hawaï. Zie boek van de eigenaar en zijn blog. 
Obsession (onder Franse vlag). Zie YouTube

Zie ook 
 Frans Maas (jachtontwerper)
 Standfast 30
 Standfast 33

Externe links 

 Facebookpagina over Standfast-jachten

Zeilschip
Standfast