Lars-Erik Larsson
Lars-Erik Vilner Larsson (Åkarp, 15 mei 1908 – Helsingborg, 27 december 1986) was een Zweeds componist, muziekpedagoog, dirigent, muziekproducent, organist en muziekcriticus.

Levensloop 
Larsson behaalde het diploma als organist in 1924 in Växjö en studeerde van 1925 tot 1929 aan de Kungliga Musikhögskolan in Stockholm bij Ernst Ellberg (compositie) en bij Olallo Morales (orkestdirectie). Met een studiebeurs van de Zweedse regering kon hij in 1929 en 1930 in Wenen bij Alban Berg en in Leipzig bij Fritz Reuter studeren. 

Toen hij terugkeerde naar Zweden werd hij correpetitor bij het orkest van het Koninklijk Theater in Stockholm (1930-1931). Vanaf 1932 doceerde hij muziek in Malmö en Lund. Van 1933 tot 1937 werkte hij eveneens als muziekcriticus bij het Lunds Dagblad. Van 1937 tot 1954 werkte hij als dirigent en muziekproducent bij het Radiotjänst (nu de Zweedse Radio). In deze functie heeft hij ook het Koninklijk Filharmonisch Orkest van Stockholm gedirigeerd, dat toen - voordat het Symfonieorkest van de Zweedse Radio in 1965 werd opgericht - nog vele muziekuitzendingen verzorgde. Verder dirigeerde hij tot 1953 het Zweeds Radio Kamerorkest. 

Van 1947 tot 1959 werkte hij eveneens als docent aan de Kungliga Musikhögskolan in Stockholm alsook van 1961 tot 1965 als directeur van de muziekafdeling van de Universiteit van Uppsala.

Larsson was van 1939 tot 1963 bestuurslid van de Föreningen Svenska Tonsättare (Zweedse componistenvereniging); van 1942 tot 1947 was hij tweede voorzitter. 

In 1971 verhuisde hij naar Helsingborg, waar hij als vrije en onafhankelijke componist werkte. Als componist is hij vooral bekend voor zijn orkestwerken, maar hij schreef ook kamermuziek, vocale muziek en filmmuziek. De internationale doorbraak als componist bereikte hij met zijn Sinfonietta voor strijkorkest, die op 5 april 1934 tijdens het Festival van de International Society for Contemporary Music (ISCM) in Florence succesrijk in première ging. De meest uitgevoerde werken zijn misschien Förklädd gud, voor gemengd koor en orkest, op. 24 op een tekst van Hjalmar Gullberg en zijn Pastoral Suite, voor orkest, op. 19. 

Larsson is op de "Pålsjö kyrkogård", een begraafplaats in de buurt van Helsingborg begraven. In de stad Lund is een gymnasium naar hem vernoemd, het "Lars-Erik Larsson-gymnasiet".

Composities

Werken voor orkest

Symfonieën 
 1927-1928 Symfonie nr. 1 in D majeur, op. 2 
 Allegro moderato
 Adagio
 Scherzo. Allegro vivace
 Finale. Allegro con spirito
 1936-1937 Symfonie nr. 2, op. 17
 Allegro con moto
 Andante
 Moderato. Prestissimo
 1944-1945 Symfonie nr. 3 in c mineur, op. 34 
 Allegro con brio 
 Adagio ma non troppo 
 Prestissimo - Andante - Prestissimo 
 Andante maestoso - Allegro molto

Concerten voor instrumenten en orkest 
 1934 Concert, voor saxofoon en strijkorkest, op. 14 - opgedragen aan Sigurd Rascher
 1947 Concert, voor cello en orkest, op. 37
 1952 Concert, voor viool en orkest, op. 42
 Moderato
 Andante pastorale
 Lento
 1955 Tolv concertini (Twaalf concertini), voor verschillende soloinstrumenten en strijkorkest, op. 45 nr. 1-12
 voor dwarsfluit (1955)
 voor hobo (1955)
 voor klarinet (1957)
 voor fagot (1955)
 voor hoorn (1955)
 voor trompet (1957)
 voor trombone (1955)
 voor viool (1957)
 voor altviool (1957)
 voor cello (1956)
 voor contrabas (1957)
 voor piano (1957)

Andere werken voor orkest 
 1929 Concertouverture nr. 1, op. 4
 1930 Symfonische schetsen, op. 5
 1932 Sinfonietta, voor strijkorkest, op. 10
 1934 Kleine serenade, voor strijkorkest, op. 12
 1934 Concertouverture nr. 2, op. 13
 1935 Divertimento nr. 2, voor kamerorkest, op. 15
 1936 Serenade, voor 2 violen, cello (solo) en strijkorkest
 1937 Pastorale, voor dwarsfluit, klarinet, harp en klein strijkorkest
 1938 En vintersaga, voor orkest, op. 18
 1938 Pastoralsvit, voor kamerorkest, op. 19
 Ouverture
 Romance 
 Allegro
 1939 Feestmuziek voor orkest, op. 22
 1941 Det svenska landet, lyrische suite voor klein strijkorkest, op. 27 
 1943-1944 Gustaviansk svit, voor dwarsfluit, klavecimbel en strijkorkest, op. 28
 Entrada
 Pastorale 
 Andante grazioso
 Arietta 
 Festivo
 1944 Twee stukken voor strijkorkest
 1949 Muziek voor orkest, op. 40
 1960 Adagio, voor strijkorkest, op. 48
 1960 Drie orkeststukken, op. 49
 1961 Intrada, voor orkest
 1962 Variaties, voor orkest, op. 50
 1967 Lyrisk fantasi, voor kamerorkest, op. 54
 1971 Due auguri, voor orkest, op. 62
 1973 Barococo, suite voor orkest, op. 64
 1980 Musica permutatio, voor orkest, op. 66

Werken voor harmonieorkest 
 1936 Liten marsch (Kleine mars) 
 1979 Concertino, voor trombone en harmonieorkest op. 45 nr. 7 - bewerkt door Stig Gustafson

Missen en andere kerkmuziek 
 1946 Kyrie och Agnus Dei, voor tweestemmig kinder- of vrouwenkoor 
 1954 Missa brevis, mis voor driestemmig gemengd koor 
 1964 Intrada solemnis, voor drie koren, 3 trompetten, 3 trombones en orgel - tekst: Aartsbisschop Stefan

Muziektheater

Opera's

Balletten

Toneelmuziek 
 Anne av de tusen dagarna - tekst: Maxwell Anderson
 Musik till Sankta Lucia, toneelstuk ("kerkopera") - tekst: Martin Hagenfeldt  
 Musik till skådespel av (Muziek voor een toneelstuk van) William Shakespeare en August Strindberg
 Färjestället, voor dwarsfluit, hobo, klarinet en strijkorkest

Vocale muziek

Cantates 
 1933 Det ljusa landet, cantate voor solisten, gemengd koor en orkest, op. 11 - tekst: Joel Rundt 
 1944 Det röda korset, cantate voor spreker, gemengd koor en orkest - tekst: Erik Axel Karlfeldt 
 1966 Soluret och urnan, cantate voor bariton, gemengd koor en strijkorkest, op. 53

Werken voor koor 
 1932 De nakna trädens sånger, divertimento voor mannenkoor a capella, op. 7 - tekst: Sigfrid Siwertz
 Den unga lönnen
 Linden
 Björken
 Pilarna
 Ekarna
 Poppeln
 1932 Flugsurr, voor mannenkoor a capella - tekst: Karl August Tavaststjerna
 1940 Förklädd gud, lyrische suite voor spreker, sopraan, bariton, gemengd koor en orkest, op. 24 - tekst: Hjalmar Gullberg 
 1940 Väktarsånger, voor bariton för bariton, spreker, mannenkoor en orkest, op. 25 - tekst: Karl Ragnar Gierow
 1941 Röster från Skansen, lyrische suite voor bariton, gemengd koor en orkest, op. 26 - tekst: Hjalmar Gullberg
 1950 Nordens länder, voor gemengd koor a capella - tekst: Hans Dhejne
 1958 Jordevandrarens pilgrimsdröm, voor gemengd koor a capella - tekst: Verner von Heidenstam
 1969 Tre citat, voor gemengd koor a capella, op. 59 
 Ingen fågel flyger för högt (Birds are never soaring too high) - tekst: William Blake
 Kär blir stunden mig då - tekst: Horatius
 En hund kallad Ego - tekst: Friedrich Nietzsche
 Den befriade Prometheus, voor driestemmig vrouwenkoor en piano - tekst: Zweedse vertaling: Anders Österling
 Vinteräng, voor kinderkoor a capella - tekst: Harry Martinson

Liederen 
 1927 En spelmans jordafärd, ballade voor bariton en orkest, op. 1 - tekst: Dan Andersson 
 1946 Nio sånger, voor zangstem en piano , op. 35 - tekst: Hjalmar Gullberg
 Turandot
 Jag väntar månen
 Serenad
 Bortom berg och mörka vatten
 För vilsna fötter sjunger gräset
 Allmänna salen
 Skyn, blomman och en lärka
 Långt bortom detta
 Kyssande vind
 1955 Tolv visor, voor zangstem en piano - tekst: Emil Hagström
 Magdalena
 Dans i Dödåker
 Den försmådde älskaren
 Den skämtsamma ålderdomen
 En visa från Roslagen
 En källa skall jag väl finna (Gullpudran)
 Kistemålaren
 Flickan med kyrkroten
 Akvarell
 Spansk fantasi
 Läkedomsört
 En visa till Ester
 1955 Den tanklöse spelmannen och andra visor, voor zangstem en piano - tekst: Emil Hagström
 1964 Åtta sånger, voor zangstem en piano, op. 52 - tekst: Gulli Lundström-Michanek
 I denna natt
 Du är bönen
 Det var oändligt
 Att vara två
 Nu är det åter stilla
 Ja, du är borta
 Och det skall komma många tysta dagar
 Stilla, älskade
 1983 Ut mot udden, voor zangstem en piano - tekst: Karl-Ragnar Gierow

Kamermuziek 
 1928 Sonate in g mineur, voor viool en piano, op. 3
 1938 Intima miniatyrer, voor strijkkwartet, op. 20
 1941 Tre nocturner, voor cello en harp
 1944 Strijkkwartet nr. 1, op. 31
 1955 Quartetto alla serenata, voor strijkkwartet, op. 44
 1956 Vijf schetsen, voor strijkkwartet 
 1968 Quattro tempi divertimento, voor blaaskwintet, op. 55 
 1969 Sonatine, voor cello en piano, op. 60
 1970 Drie stukken, voor klarinet en piano, op. 61
 1972 Aubade, voor hobo, viool, altviool en cello, op. 63 
 1975 Strijkkwartet nr. 3, op. 65

Werken voor orgel 
 1935 Preludium & postludium
 Älgarås brudmarsch

Werken voor piano 
 1926 Sommarkvällar
 1926 Tre poem 
 1926 Två humoresker
 1932 10 tweestemmig pianostukken
 1936 Sonatine nr. 1, op. 16
 1946-1947 Croquiser, op. 38 
 1947 Sonatine nr. 2, op. 39
 1950 Sonatiner, op. 41
 1960 Twaalf kleine pianostukken, op. 47 
 1969 Gemakkelijk spelstukken, op. 56
 1969 Vijf stukken, op. 57
 1969 Zeven kleine Fuga's met Preludes in oude stijl, op. 58

Filmmuziek 
 1941 Livet går vidare
 1941 Första divisionen
 1941 Bara en kvinna
 1941 En kvinna ombord
 1941 Snapphanar
 1943 Elvira Madigan
 1943 Kvinnor i fångenskap
 1943 Det brinner en eld
 1943 Herre med portfölj
 1944 Kungajakt
 1944 Narkos
 1944 Excellensen
 1944 Den osynliga muren
 1944 Flickan och Djävulen
 1944 Snöstormen
 1945 Rosen på Tistelön
 1945 Två människor
 1945 Flickor i hamn
 1946 Iris och löjtnantshjärta
 1954 Herr Arnes penningar
 1955 Enhörningen
 1957 Nattens ljus
 1958 Laila

Publicaties 
 Hur jag börjande, Musikvärlden, 1946
 Den svenske tonsättarens situation, interview door Göran Bergendal in: Nutida musik, 14, nr 2, 1970/1971.
 Att flyga som Mozart (Om te vliegen als Mozart), Stemmen in radio-televisie, 35, no 19, 1968.  
 Organister och klockare i Uppland (1600-1870). Svartsjö kontrakt, Uppsala: Lundequistska bokh. (distr.), 1977. 140 p., ISBN 978-9-197-02280-4
 Uppländske spelmän under 4 århundraden, Uppsala: Upplands grafiska, 1980. 336 p., ISBN 978-9-197-02281-1
 Lars-Erik Larsson, interview door Sixten Nordström, in: Konsertnytt, nr 1, 1983/1984

Bibliografie 
 Anders Olof Lundegård: Background and Emergance of the Swedisch Saxophone Concerto Lars-Erik Larsson, Op.14, Dissertation Doctor of Musical Arts, Northwestern University, Evanston (Illinois), December 1995. 
 Göran Bergendal: Lars-Erik Larsson, in: Musiken in Sverige, iv: Konstmusik, folkmusik, populärmusik 1920–1990, ed. L. Jonsson, Stockholm, 1994. pp. 385–393
 Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, ISBN 3-923058-07-1
 Stig Jacobsson, Hans-Gunnar Peterson: Swedish Composers of the 20th Century, Stockholm: Svensk musik, 1988. 
 Stig Jacobsson: Lars-Erik Larsson, Stockholm, Sweden: Swedish Music Information Center, 1987. 24 p., ISBN 978-9-185-47035-8
 Sven G. Winquist: Musik i svenska ljudfilmer 1950-1959, Stockholm: Svensk Musik, 1985, 194 p.
 Olof Hojer: Lars-Erik Larsson och pianot. Om tonsättarens syn pa tolkningen av hans musik i allmanhet och av hans "sju sma fugor med preludier i gammal stil" Op. 58 i synnerhet, in: Musikrevy. 34 (1979), pp. 230-235.
 Göran Bergendahl: Nya stycken av Lars-Erik Larsson, Nutida Musik, 1970/1971.

Externe links 
  Uitgebreide biografie op de internetpagina van Classical Saxophonist
  Biografie op de internetpagina van Levande Musikarv - Kungl. Musikaliska Akademien
  Werklijst op de internetpagina van "Musik/Teater Biblioteket"
  Werklijst op de internetpagina van "Biblioteket Statensmusikverk"
  Biografie op de internetpagina van "AdolpheSax.com"
  Lars-Erik Larsson op de internetpagina van het Zweeds filminstituut
 

Zweeds componist
Zweeds dirigent
Zweeds muziekpedagoog
Zweeds muziekproducent
Zweeds organist
20e-eeuws componist
Muziekcriticus