Tata Mirando
Josef Weiss, alias 'Tata Mirando' was een Sinto, die als Joseph (C.?) Weiss werd geboren te Opfikon, Zwitserland, 6 maart 1895 en overleed te Dieren, 1 januari 1967, in de leeftijd van 71 jaar en werd begraven in het familiegraf op Moscowa te Arnhem. Hij was een musicus, vioolbouwer en reparateur, leider en oprichter van het zigeunerorkest Mirando - vandaar Tata Mirando. 'Zijn wagen was altijd versierd met foto's van zijn optreden op paleis Soestdijk en met dankbetuigingen van de koninklijke familie. Vorige week [een week voor zijn overlijden] had hij een huis betrokken dat hem was toegewezen. (Bron: Volkskrant) De vrouw van Josef werd geboren te Szczecin, in Polen. De familie Weiss woonde eerst in woonwagens, maar doordat ze in Nederland niet mochten gaan en staan waar ze wilden, kwamen ze steeds meer in huizen te wonen. Overigens, de tekst op de hoes van de officiële cassetteband van "Zigeunerfeest" vermeld dat Joseph Weiss werd geboren in Hongarije, maar waarschijnlijk gold dat voor zijn vader, Heli Weiss.

Jeugd en opleiding
De artiestenvoornaam 'Tata' betekent vader. Josefs vader Heli Weiss was musicus en vormde met zijn zonen een orkest waarin Josef contrabas speelde. Het orkest werd al in 1900 opgericht. Op het moment dat Josef 's oudste broer de leiding kreeg over het orkest, heette het Franz Weiss - de naam Tata Mirando ontstond waarschijnlijk later. Ze trokken met woonwagens door Europa en speelden dan hier, dan daar. Zo kwamen ze in Duitsland terecht waar veel belangstelling bestond voor zigeunermuziek. In die jaren werd aan het orkest het predicaat 'koninklijk' verleend door groothertogin Louise van Baden en Keizer Wilhelm II; het orkest trad daar aan het hof op. Na de opkomst van Adolf Hitler vertrok Josef met vrouw en 15 kinderen in 1937 naar Nederland - het precieze aantal kinderen is niet al te eenduidig, 16 en 22 wordt ook vermeld, maar het waren ten minste twaalf zonen en drie dochters. Als gevolg van de Sinti vervolging zocht de familie Weiss een beschermde plek en vond die in het circus van Toni Boltini, waar ze zich - met valse persoonsbewijzen - bij aansloten als circusorkest met de naam de Zwarte Raven of Schwarze Raben; ze hielden de schijn op dat ze Zwitsers waren. Ook was een aantal leden van de familie ondergedoken in Amsterdam. De orkestleden werden opgepakt en afgevoerd naar kamp Vught en daarna kamp Westerbork, waar ze van een wisse dood werden gered door Toni Boltini, die voorkwam dat ze zouden worden afgevoerd naar Auschwitz. Volgens de violist Nello Rigo Weiss werd de artiestennaam Mirando door Toni Boltini bedacht. Er staat ook ergens vermeld dat de naam Mirando van een circus werd gekocht - wat niet uitsluit dat die naam ooit door Toni Boltini (artiestennaam van Wilhelm Marinus Antonius Akkerman) werd bedacht. De Sinti familie Weiss is afkomstig uit de Bialendi stam en sprak - en nog een enkeling spreekt - Romanesj: een ongeschreven taal.

Nederland
Tijdens zijn tournee deed het circus Nederland aan. Dit was de eerste kennismaking van Josef met Nederland en die beviel hem goed: 'Nederland is voor mij het beste land van Europa,' zoals hij later zei. Toen het circus bij zijn laatste optreden in Amersfoort stond, wachtte Jozef tot hij zijn gage kreeg en zei toen tegen de directeur dat hij niet mee terugging naar Duitsland. De vervolging van joden, Sinti en Roma en andere groepen nam steeds ergere vormen aan. Hij vestigde zich in het dorpje Cruquius in de Haarlemmermeer en verdiende zijn brood als vioolbouwer – dat vak had hij van zijn vader geleerd – en met hier en daar muziek maken. Het circus speelde voor de Wehrmacht en was daardoor voor vervolging gevrijwaard. Jozefs broers overleefden de zigeunervervolging niet. Bijna zijn hele familie werd uitgemoord, behalve één nichtje, dat concentratiekamp Auschwitz overleefde: Heni - overleden vóór 2013.

Orkestbezetting
Het orkest bestond uit vier violen, een altviool, piano, bas en twee dubbelarmige gitaren: negen man sterk. Het was een grote bezetting en ook een ongebruikelijke bezetting met zijn vier violen en geen cimbaal. De bas werd door Tata Josef zelf gespeeld. Tata speelde in Amsterdam met de oudere zonen onder de naam "Tata Mirando en zijn zonen". Morschi, Meissel, Roma, Krishan en Nello. De jongere bleven bij hun moeder in Coevorden, met enkele dochters.

Bloeitijd
In de tweede helft van de jaren vijftig begon in Coevorden de glorietijd van de Mirando 's, optredens en contracten. Er volgde al snel een grammofoonplaat, een 78 toeren plaat. Er was namelijk een Pools/Litouwse zangeres naar hen toegekomen Monica Witkiewiczowna, ook wel bekend als Monica Witkowna (5 januari 1924 – 6 februari 2012) die bij Columbia een plaat zou opnemen en naar een begeleidend zigeunerorkest zocht. Na een radio-uitzending met de studentenkapel Tzigane uit Utrecht, had ze voor de opname een professioneel orkest nodig. Ze deden Zwarte ogen en Les deux guitares en andere klassieke melodieën.

Daarna kwam een langspeelplaat van Philips, met op de hoes de foto van de Mirando 's. De plaat is, met dezelfde foto, ook als cassetteband en cd uitgegeven. Ook kwamen er meer platen uit en speelden ze regelmatig voor de radio en voor de televisie.

Repertoire
Het repertoir bevatte Hongaarse muziek zoals Cserebogar, Egy cica, Csak egy kiszlany, Befordultam konihara en Trauriger Sonntag. Dat nam ongeveer de helft van hun repertoire in beslag. De rest van het programma was verdeeld over Roemeens (bijvoorbeeld de Ciocirlia), Russisch (Les deux guitares, Zwarte ogen e.d.) en stukken van eigen hand. In het verlengde daarvan speelden ze ook 'swing': er werd soms een mooi stuk zigeunerjazz neergezet. Ze waren ook de eersten die vrij met de verschillende genres uit de zigeunermuziek omgingen. Ze mengden bijvoorbeeld Hongaars en Roemeens door op het Hongaarse Széparosam een improvisatie als Roemeense doïna te laten volgen en daarna weer naar de oorspronkelijke csardas terug te keren. Het was een werkwijze die niet door alle liefhebbers werd gewaardeerd, maar wel tot de oorsprong van de zigeunermuziek terugging door een eigen interpretatie aan bestaande muziek te geven.

Latere jaren
Eind jaren zestig waren de gouden tijden nog niet voorbij; Josef werd ouder, ging minder spelen en droeg de bas steeds vaker over aan zijn oudste zoon Meissel Weiss, een traditie bij de Sinti. Josef overleed op 1 januari 1967. Hij kreeg een zigeunerbegrafenis met bijbehorende muziek zoals dat bij een groot muzikant gebruikelijk was.

Josef liet een bloeiend zigeunerorkest na, dat de Nederlandse muziekwereld heeft geconfronteerd met een andere manier van zigeunermuziek maken dan die van de klassieke zigeunerorkesten zoals die van Gregor Serban of Lakatos. Zoals traditie is binnen de Sinticultuur nam zijn oudste zoon Meissel in 1967 de leiding over en zette de traditie en bekendheid binnen en buiten de grenzen van Nederland voort, nog steeds met het gebruik van de artiestennaam Tata Mirando - 'Tata betekent zoveel als vader en iedere leider van het zigeunerorkest van de familie Weiss wordt zo genoemd.' (Bron: NRC Handelsblad) Samen met een aantal broers en de neven Krishan en Adolf, naar aanname, zonen van één of twee van de broers - verschillende voornamen komen na Josef voor in twee of drie verschillende generaties Weiss, wat het inzicht in het familieverband tamelijk bemoeilijkt.

De zonen van Josef Weiss, voor zover bekend, waren/zijn - let wel, ze behoorden niet alle of niet alle tegelijk, tot het orkest: 

Meissel (Johann Meissel), *19 januari 1920 te Mannheim - † 18 november 1996 te Arnhem, 76 jaar, aldaar begraven Moscowa. 

Morschi, (Morschi Thomas) * 11 maart 1923 te Wörth am Rhein - † 7 januari 1992, 68 jaar, violist. Begraven te Arnhem, Moscowa. (Er staat ergens ten onrechte vermeld dat Morschi de oudste was. Ook zijn verschillende jaren van overlijden van hem te vinden. Ook vermeld een krant: 'als Adolf geboren te Aachen'; een persoonsverwisseling.) 

Michel, * 3 januari 1927 - † 30 januari 2010 te Enschede, 83 jaar, aldaar begraven, Westerbegraafplaats. Vermoedelijk ook een zoon, vanwege de, in de rouwadvertentie, toevoeging 'Mirando' aan zijn naam. 

Roma (Roma Heina), * ~1930 - † 4 juni 1962 onder Echteld - wonend te Den Haag, 32 jaar, violist. Begraven te Arnhem. 'Een auto met zes mensen ... ... kwam ... ... omstreeks drie uur 's nachts ... ... op zijn kop in een sloot terecht. De Haagse violist H. Weiss  ... ... van Hongaarse afkomst ... ... zat naast de bestuurder ... ... kwam daarbij om het leven. (Bron: Diverse kranten, via Delpher) Een smartelijk ongeval en een groot verlies voor de familie en hun orkest. Op YouTube staat een televisie uitzending in zwart-wit van de N.O.S., uit mei 1962, de maand voor zijn dood. Roma was een buitengewoon virtuoos violist. Overigens, ook Josef is daarin te zien, met contrabas. 

Nello, *~1931 - † juni 2008 te Arnhem, 77 jaar, gitarist. 

Adolf (Adolf Gokalo), * 13 september 1933 te Rothe Erde (Aachen), pianist.  

Lupa (Hermann), * 12 september 1935 te Aachen - † 4 september 2005 te Boxmeer, 69 jaar. 

Moro, * 8 augustus 1938 - † 9 september 2004 te Raalte, 66 jaar, violist. (Op de officiële cassettehoes van "Zigeunerfeest" staat een verkeerd geboortejaar.) 

Krishan (Christiaan), overleden in 1988 te Amsterdam en begraven op de Nieuwe Oosterbegraafplaats aldaar. 

en 

Loeila 

Ludwig Weiss, die levenloos werd geboren (Bron: Moscowa, Arnhem), behoort mogelijk ook tot deze genealogie. 

Nogmaals over namen in verschillende generaties: Roma Weiss staat ook ergens vermeld als lid van het orkest, ogenschijnlijk als zoon van Josef Weiss, maar vermoedelijk gaat dat in werkelijkheid om de zoon van Meissel - Roma, de kleinzoon van Josef dus. 

In de familie Weiss is in de burgerlijke stand ook de naam Weis ontstaan - met één 's'.  

De 'Zonen van Tata Mirando' gaven in 1970 ook een optreden op het hippiefestival Stamping Ground te Kralingen. In 1974 speelden zij een rol in de film Help, de dokter verzuipt!

Roma, de zoon van Meissel Weiss, ging na zijn vaders dood, in 1996, verder onder de naam 'Koninklijk Zigeunerorkest Roma Mirando'.

Adolf Gokalo Weiss verkreeg de rechten op het verdere gebruik van de naam 'Tata Mirando'.

Discografie (selectie) 
 1977 - Zigeuner romance
 1980 - Sinto Gilia's
 1981 - Een avond in Budapest en Boekarest
 1988 - A gipsy played...
 1994 - Tata Mirando en zijn zigeunerorkest
 1994 - The royal Tata Mirando Gipsy Orchestra
 1994 - Gipsy Christmas
 1995 - Zigeunerorkest Tata Mirando Sr.
 2001 - Gipsy festival
 2004 - Dadesko wazst - live at Amsterdam
 2017 - Tata Mirando and Monica

Zwitsers musicus
Pseudoniem