title: Fosforpentachloride
text: Fosforpentachloride (PCl5) is een zeer toxische en corrosieve anorganische verbinding. Het is een van de belangrijkste fosforchlorides, samen met fosfortrichloride en fosforylchloride. Het is goed oplosbaar in koolstofdisulfide, halogeenalkanen (zoals dichloormethaan en tetrachloormethaan) en benzeen. In water ontleedt het heftig onder vorming van fosforzuur en waterstofchloride:
  
   PCl5 + 4 H2O  ->  H3PO4 + 5 HCl
  
  Fosforpentachloride werd voor het eerst beschreven door Humphry Davy in 1810.
  
  Synthese 
  Fosforpentachloride kan bereid worden door fosfortrichloride te laten reageren met chloorgas:
  
  PCl3 + Cl2  <=>  PCl5
  
  Dit is een evenwichtsreactie. Bij verhoogde temperatuur treedt, conform het principe van Le Chatelier, een evenwichtsverschuiving naar de reagentia op.
  
  Toepassingen 
  Omdat fosforpentachloride makkelijk chloorgas vrijstelt, wordt het gebruikt in veel chloreringsreacties, zowel van organische als van anorganische verbindingen. Het wordt vooral geschikt om hydroxylgroepen te vervangen door chloor: organische zuren of zuuranhydriden kunnen ermee omgezet worden in zuurchloriden en alcoholen in alkylchloriden (bijvoorbeeld methanol in methylchloride).
  
  Met zwaveldioxide vormt het thionylchloride en fosforylchloride:
  
  PCl5 + SO2  ->  SOCl2 + POCl3
  
  Ook met oxaalzuur, boorzuur of fosforpentoxide vormt het fosforylchloride:
  
  PCl5 + (COOH)2  ->  POCl3 + CO + CO2 + 2HCl
  3PCl5+ 2B(OH)3  ->  3POCl3 + B2O3 + 6HCl
  3PCl5 + P2O5  ->  5 POCl3
  
  In het labo wordt meestal thionylchloride in plaats van fosforpentachloride gebruikt als chloreringsmiddel, omdat daarbij zwaveldioxide (een gas) vrijkomt, dat gemakkelijker uit het reactiemengsel kan verwijderd worden dan fosforylchloride (een vloeistof).
  
  Fosforpentachloride is ook een dehydrogeneringsreagens. Het is ook een katalysator of co-katalysator van sommige chemische reacties, waaronder de Beckmann-omlegging.
  
  Externe links
   
    MSDS van fosforpentachloride
  
  Chloride
  Verbinding van fosfor
  Corrosieve stof
  Toxische stof