title: Koning Hollewijn
text: Koning Hollewijn is een Nederlandse stripreeks, die handelt over een wat filosofisch ingestelde beschouwende koning in een fictief land gemodelleerd naar het Nederland van de jaren vijftig en zestig, die vanuit zijn paleis Koudewater als bejaarde vorst zonder macht toch poogt inhoud en zin aan zijn leven te geven. Koning Hollewijn wordt hierin bijgestaan door zijn secretaresse, de wat vrijgevochten onconventionele jonge Wiebeline Wip.
  
  De strip Koning Hollewijn werd getekend en geschreven door Marten Toonder en andere medewerkers van Toonder Studio's zoals Lo Hartog van Banda en Piet Wijn.
  
  Geschiedenis 
  De tekststrip (een opzet met drie plaatjes en daaronder een tekstgedeelte in dezelfde vormgeving als de andere stripreeksen van Toonder) verscheen van 20 maart 1954 tot 26 juni 1971 als dagelijkse strip in het dagblad De Telegraaf. Het dagblad kreeg na de Tweede Wereldoorlog een verschijningsverbod omdat de krant in de oorlog "fout" was geweest en onder controle van de Duitse bezetter had gestaan. Toen de krant in 1947 weer mocht uitkomen was de strip die men daarvóór had, Tom Poes, inmiddels in andere kranten verschenen. De Telegraaf wilde van Toonder daarom een nieuwe stripreeks en dat werd in 1954 Koning Hollewijn.
  
  De verhalen werden getekend in een semi-realistische inkttechniek geënt op de spotprenten die Marten Toonder onder andere in het tijdschrift Metro tijdens en na de oorlog heeft vervaardigd. 
  
  De eerste scenario's waren van hemzelf en zijn zoon Eiso. De setting was niet een fantasiewereld, maar was ontleend aan de Nederlandse actualiteit, die van een vorst die geen politieke bevoegdheden meer bezit of bestuurlijke taken uitvoert, maar enkel nog een symboolfunctie heeft. Als kompaan en tegenpool kreeg hij een secretaresse, Wiebeline Wip, een vrijgevochten vlotte teenager, die hem toch tot activiteiten en daden bracht door hem te wijzen op misstanden en actuele gebeurtenissen zowel in binnen- als buitenland. Zo werd de strip een milde satire op het Nederland van de jaren vijftig en zestig. 
  
  De stripserie werd door Toonder uiteindelijk stopgezet, omdat de hoofdpersoon door zijn functie hem tal van beperkingen oplegde en lang niet zo interessant was in te vullen als de verhalen van Heer Bommel en Tom Poes. Ook was de serie commercieel minder interessant omdat de invulling zeer geënt was op Nederland waardoor er amper vraag was van buitenlandse kranten naar de verhalen van Koning Hollewijn. Tom Poes, Panda en Kappie waren veel makkelijker in het buitenland te verkopen en zijn onder andere in de Scandinavische landen populair geworden. Uiteindelijk verscheen Hollewijn enkel in twee landen waar men een vergelijkbare constitutionele monarchie en samenleving kende, Denemarken en Zweden, in de dagbladen Berlingske Tidende en Sydsvenska Dagbladet onder de titel Kong Holrik. 
  
  Van 2008 tot en met 2014 was er nog een reprise toen het Nederlands Dagblad een aantal verhalen plaatste.
  
  Hoewel de focus op de jaren vijftig en zestig was, hebben de verhalen door hun universele licht ironische weergave van menselijke zwakheden in het omgaan met macht en menselijke eigenschappen veel van hun zeggingskracht behouden en bleven door de jaren heen een publiek aanspreken.
  
  Serie en personages 
  
  De serie bestaat uit 73 verhalen. Analoog aan de series van Olivier Bommel en Tom Poes en Panda bestaat ook deze reeks uit twee hoofdpersonen, de wijze ironische en filosofisch ingestelde Koning Hollewijn en zijn persoonlijke assistente Wiebeline Wip, beiden wonend in Paleis Koudewater. Het paleis is gemodelleerd naar het damespaviljoen De Loofert, in neorenaissancestijl gebouwd in 1903 en behorend bij het toenmalige psychiatrisch complex Coudewater in Rosmalen. 
  
  Een vrij kleine groep vast terugkerende personages maakt verder deel uit van de stripverhalen. Veel bijfiguren zijn makkelijk te voorzien van een "Bommels" equivalent. Een aantal personages keert met enige regelmaat terug in de series of verschijnt in praktisch elk verhaal. 
  
  Deze serie lijkt een mirror met menselijke karakters in plaats van dierfiguren van de reeks rond Bommel.
  
  Chronologie
  De stripreeks werd voor het eerst gepubliceerd in het dagblad De Telegraaf en diens dochter het Nieuws van de Dag. Hieronder staan de originele publicatiedata en verdere gegevens inclusief het Mondria Verzeichnisnummer. Aan de serie is door verschillende medewerkers van de Toonder Studio's bijgedragen. In de beginperiode waren dit naast Marten Toonder (tekeningen en tekst) en Eiso Toonder (tekst) Andries Brandt (tekst), Ben van Voorn (achtergronden), Ton Beek (tekeningen), Ben van 't Klooster (figuren), Jan Wesseling (tekeningen), Harry van den Eerenbeemt (tekst en inktwerk), Fred Julsing (tekeningen), Thé Tjong-Khing (tekeningen) en voor het inktwerk Frits Godhelp en Richard Klokkers. Tot 1966 bedacht Lo Hartog van Banda alle plots. Piet Wijn tekende de strip vanaf 1964 helemaal, daarvóór grotendeels. Omdat Toonder niet precies documenteerde wie er wat aan de strips heeft bijgedragen en zijn tekenaars vaak niet de credits gaf die ze verdienden is niet precies na te gaan wie waaraan heeft bijgedragen. Waar mogelijk is hieronder aangegeven wie in ieder geval hebben bijgedragen aan een bepaald verhaal.
  
  Boekuitgaven
  De verhalen zijn sinds de publicatie in de krant diverse malen uitgegeven door verschillende uitgeverijen; meestal in pocketboekbundels die meestal twee en soms een of drie verhalen bevatten. De vroegste uitgaven hebben geen ISBN-nummer.
  
  Uitgeverij Van Dishoeck/De Telegraaf, Amsterdam
  1a Koning Hollewijn en de holle appel, 1955, 104 pagina's, 2 drukken
  2a Koning Hollewijn en de rechten van de mens, 1956, 2 drukken
  
  Uitgeverij Andries Blitz, Laren
  1a Koning Hollewijn en de flutters / en de Lorrocraat, 1962, 100 pagina's, pocket, 1962
  2a Koning Hollewijn en de Steen der Wijzen, 1964, 107 pagina's, pocket, 1962
  
  Stichting Uitgeverij Stripschrift, Rotterdam
  Koning Hollewijn en de mensenhater, 1969, 36 pagina's, bijlage bij Stripschrift nummer 12
  
  Uitgeverij Wolters/Noordhoff, Groningen
  Koning Hollewijn - De hoedenzaak / Het Anderswezen, 1972, oblong pocket, 152 pagina's,
  
  Uitgeverij Skarabee, Laren
  Koning Hollewijn 1 - De holle appel / De worteltrekker / De zoekgeraakte rechten, 178 pagina's, 1973, 
  Koning Hollewijn 2 - De kroonjagers / De steen der wijzen, 1973, 184 pagina's, 
  Koning Hollewijn 3 - De Flutters / De Lorrocraat / Het dubbele leven, 1973, 208 pagina's, 
  Koning Hollewijn 4 - Zoekt een iemand / De Korstheuvel, 1973, 212 pagina's, 
  Koning Hollewijn 5 - De anti-wielbeweging / De levensvreugde / Bezoekt een bevriende mogendheid, 198 pagina's, 1973, 
  Koning Hollewijn 6 - De thesauriër / Zoekt de Kultuur, 155 pagina's, 1973,
  
  Uitgeverij Panda
  De stripkunst van Marten Toonder bevat het verhaal Koning Hollewijn en het regeringsapparaat, 1976, 136 pagina's,
  
  Uitgeverij Mondria, Hazerswoude
  Koning Hollewijn 1 - Als gezant / De terugkeer van de oude garde , 1981, 144 pagina's, 
  Koning Hollewijn 2 - Bezoekt Voorland / De Poppenmaker, 1981, 172 pagina's, 
  Koning Hollewijn 3 - Het Anders-wezen / De Vriend, 1981, 
  Koning Hollewijn 4 - De tijdreiziger / De Nieuwe Wind, 1982, 144 pagina's, 
  Koning Hollewijn 5 - De Ronde Tafel / De Revolutie, 1982, 146 pagina's, 
  Koning Hollewijn 6 - De mensenhater / Het rondkijkertje, 1982, 133 pagina's, 
  Koning Hollewijn 7 - De stuwdam / De hoedenzaak, 1983, 
  Koning Hollewijn 8 - De knijstijd / De Groot-Salische Beweging, 1983, 144 pagina's, 
  Koning Hollewijn 9 - Het kerntal / De roof van de Tante-schilderijen, 1983, 
  Koning Hollewijn 10 - De onthulling / De onbomvogel, 1983, 
  Koning Hollewijn 11 - Het warrewoud / De watertoorn, 1984, 136 pagina's, 
  Koning Hollewijn 12 - In Halloa / Op glad ijs, 1984, 128 pagina's, 
  Koning Hollewijn 13 - Het S-spel / De Super Bolt, 1986, 140 pagina's, 
  Koning Hollewijn 14 - De Lorreleider / De Heppings, 1986, 
  Koning Hollewijn 15 - Het rakettenmysterie / De zuiveraars, 1986, 
  Koning Hollewijn 16 - De landloper / De snoepers, 1986, 117 pagina's, 
  Koning Hollewijn 17 - Het gewichtsverlies / De gasbel, 1987, 132 pagina's, 
  Koning Hollewijn 18 - Het regeringsapparaat / De anarchist, 1987, 128 pagina's, 
  Koning Hollewijn 19 - De voorvader-scepter / De drummel, 1988, 144 pagina's, 
  Koning Hollewijn 20 - De marsmannetjes / De ontwoording, 1988, 152 pagina's, 
  Koning Hollewijn 21 - De wetgever / De zwaardridder, 1989, 
  Koning Hollewijn 22 - De djinn Harawar / Daalder op Korstheuvel, 1989, 
  Koning Hollewijn 23 - Het wereldeinde / De gouddorst, 1989, 
  Koning Hollewijn 24 - De strijd om Korstheuvel / De verjongingskuur, 1989, 
  Koning Hollewijn 25 - De miljoenen, 1990, 
  Koning Hollewijn 26 - De Kultuur / De hofkampioen, 1990, 176 pagina's. 
  Koning Hollewijn 27 - Het filmwezen / De verdwenen scepter, 1990, 131 pagina's, 
  Koning Hollewijn 28 - De welvaart, 1990, , (uit handel genomen)
  Koning Hollewijn 29 - De aanslager / De ontwikkelsteun, 1991, 162 pagina's, 
  Koning Hollewijn 30 - De futuroloog / Het einde van Koudewater, 1991, 113 pagina's,
  
  Uitgeverij De Vijver, Afferden
  De rechten van de mens: een fragment uit het leven van Koning Hollewijn, 1998, 96 pagina's, 
  De holle appel: een fragment uit het leven van Koning Hollewijn, 1998, 103 pagina's, 
  De Lorrocraat: een fragment uit het leven van Koning Hollewijn, 1999, 72 pagina's,
  
  Uitgeverij Cliché, Maarssen
  In 2012 is uitgeverij Panda gestart met deze reeks, maar na 2 delen is de serie overgenomen in 2018 door uitgeverij Cliché.
  Band 1 - De holle appel / De worteltrekker / De zoekgeraakte rechten / De holle appel (geïllustreerd) / De rechten van de mens (geïllustreerd), mei 2012
  Band 2 - De kroonjagers / De Steen der Wijzen / De flutters / De lorrocraat
  Band 3 - Het dubbele leven van koning Hollewijn / Zoekt een Iemand / De Korstheuvel
  Band 4 - De Anti-wielbeweging / Zoekt de levensvreugde / Bezoekt een bevriende mogendheid / De thesauriër
  Band 5 - Zoekt de cultuur / Als gezant / De terugkeer van de oude garde / Bezoekt Voorland
  Band 6 - De poppenmaker / Het Anders-wezen / De Vriend / De tijdreiziger
  Band 7 - De nieuwe wind / De ronde tafel / De revolutie / De mensenhater
  Band 8 - Het rondkijkertje / De stuwdam / De hoedenzaak / De Knijstijd
  Band 9 - De Groot-Salische Beweging / Het kerntal / De roof van de tanteschilderijen / De onthulling
  Band 10 - De onbomvogel / Het Warrewoud / De watertoorn / In Halloa
  Band 11 - Op glad ijs / Het S-spel / De Super Bolt / De Lorreleider
  Band 12 - De heppings / Het rakettenmysterie / De zuiveraars / De landloper
  Band 13 - De snoepers / Het gewichtsverlies / De gasbel / Het regeringsapparaat / De anarchist
  Band 14 - De voorvader-scepter / De drummel / De marsmannetjes / De ontwoording
  Band 15 - De Wetgever / De zwaardridder / De dzjin Harrawar / Daalder op Korstheuvel
  Band 16 - Het einde van de wereld / De goudmaakmethode / De Radijs-Rubarberse twisten / De verjongingskuur
  Band 17 - De miljoenen / De cultuur / De hofkampioen
  Band 18 - Het filmwezen / De verdwenen scepter / De welvaart
  Band 19 - De aanslager / De ontwikkel-steun / De futuroloog / Het einde van Koudewater
  
  Trivia
  In de jaren nul van de eenentwintigste eeuw werd in Almere de Stripheldenbuurt gebouwd. Daarin bevindt zich ook de Koning Hollewijnstraat.
  In samenwerking met Amnesty International werden in 2003 door Uitgeverij De Vijver drie verhalen opnieuw uitgegeven ter herdenking van de strijd voor de mensenrechten.
  
  Koning Hollewijn
  Marten Toonder
  Krantenstrip
  Tekststrip