title: Ontwikkeling (schaken)
text: Ontwikkelen betekent in het schaakspel het in het spel brengen van de stukken vanuit de beginstelling, zodanig dat ze een goede positie innemen en een nuttige rol vervullen.
  
  De subtiele betekenis van het begrip ontwikkelen werd bondig samengevat door Max Euwe. Een van zijn leerboeken behandelt het geweigerd damegambiet, waarin het kernprobleem voor de zwartspeler is om de loper op c8 te ontwikkelen. In een partij speelt de zwartspeler de loze zet Lc8-d7, waarover Euwe zegt: "Zo is de loper wel verplaatst, maar niet ontwikkeld."
  
  Een snelle ontwikkeling werd al vierhonderd jaar geleden aanbevolen door
  Gioacchino Greco.
  
  De ontwikkeling van de stukken in het schaakspel is het proces dat zich richt op het zo snel mogelijk verplaatsen van zo veel mogelijk figuren vanuit de beginstelling naar strategische velden om zodoende:
   een sterk positiespel op te bouwen (Wilhelm Steinitz)
   het centrum te beheersen (Reuben Fine)
   een aanval op de koningsstelling uit te voeren
  
  In het diagram is een duidelijk verschil in de ontwikkeling van wit en zwart waarneembaar.
  
  De situatie van wit:
   de witte stukken hebben veel meer bewegingsvrijheid
   wit beheerst het centrum
   de witte stukken staan strategisch goed opgesteld
   wit bouwt aan een aanval op de koningsvleugel
   wit begint aan een combinatie voorafgegaan door een offer
  
  De zwartspeler staat er niet gunstig voor:
   zwart staat gedrongen, heeft weinig ruimte
   de loper van zwart kan niet gespeeld worden: blokkade
   de zwarte koningsstelling is verzwakt door het opschuiven van de h-pion
   zwart heeft een dubbelpion
  
  In deze stelling is de zogenaamde gulden regel door zwart niet toegepast!
  
  Schaakterminologie