title: Lausanne (stad)
text: Lausanne, de hoofdstad van het Zwitserse kanton Vaud, ligt in het Franstalige deel van Zwitserland, aan het Meer van Genève. Het is op drie na de grootste stad van Zwitserland.
  De stad ligt op 495 m hoogte, in een wijnstreek, en herbergt een van de mooiste gotische kerken van Zwitserland. Lausanne ligt 62 kilometer noordoostelijk van Genève.
  
  In december 2009 telde de stad 133.280 inwoners (agglomeratie: 324.387), die Lausannois worden genoemd.
  
  Geschiedenis 
  De Romeinen bouwden een militair kamp op de plaats van een Keltische nederzetting dat zij Lousanna noemden. De stad die uit het kamp groeide werd bestuurd door de Hertogen van Savoye en de bisschop van Lausanne, en dan door Bern van 1536 tot 1798. In 1803, werd Lausanne de hoofdstad van een toentertijd pas gevormd Zwitsers kanton, Vaud.
  
  Politiek 
  Yvette Jaggi was van 1990 tot 1997 de eerste vrouwelijke burgemeester van Lausanne.
  
  Sport 
  Lausanne wordt wel gezien als de internationale sporthoofdstad. Het Internationaal Olympisch Comité (IOC), de Fédération Internationale de Gymnastique, European Gymnastics, de Internationale Roeifederatie, de Internationale Schaatsunie, de Fédération Équestre Internationale, het Hof van Arbitrage voor Sport, de European Athletic Association en de Fédération Internationale d'Escrime hebben hun hoofdzetel in Lausanne en ook het Olympisch museum bevinden zich in de stad.
  
  Meervoudig Zwitsers landskampioen FC Lausanne-Sport is de professionele voetbalclub van de stad. De club speelt zijn wedstrijden in het Stade Olympique de la Pontaise. Toen Lausanne speelstad was voor het WK Voetbal van 1954 werden daar wedstrijden gespeeld.
  
  Athletissima is een internationaal atletiekevenement in Lausanne. De wedstrijd wordt jaarlijks georganiseerd in het Stade Olympique de la Pontaise en maakt deel uit van de Diamond League.
  
  Lausanne was zes keer etappeplaats in de wielerkoers Ronde van Frankrijk. Onder meer de Italiaan Gino Bartali en de Nederlanders Gerrie Knetemann en Erik Dekker wonnen in de Zwitserse stad. In 2022 was de Belg Wout van Aert er de voorlopig laatste ritwinnaar. Lausanne is daarnaast vaak etappeplaats geweest in de meerdaagse rittenkoers Ronde van Romandië.
  
  Lausanne was in 1961 gastheer van het WK ijshockey.
  
  De Olympische Jeugdwinterspelen 2020 vonden plaats in Lausanne.
  
  Onderwijsfaciliteiten 
   École Polytechnique Fédérale de Lausanne (Federale Technische Hogeschool Lausanne)
   Universiteit van Lausanne
   École hôtelière de Lausanne
  
  Geboren 
  
   Louise de Corcelles (1726-1796), pastelportrettiste
   Isabelle de Montolieu (1751-1832), schrijfster en vertaalster
   Jean-Xavier Lefèvre (1763-1829), Zwitsers-Frans klarinettist, muziekpedagoog en componist
   Benjamin Constant (1767-1830), Frans staatsman en schrijver
   Johann Ludwig Burckhardt (1784-1817), geoloog
   Charles-Amédée Kohler (1790-1874), chocolatier
   François Briatte (1805-1877), politicus
   François Guisan (1805-1878), jurist en hoogleraar
   Louis Wenger (1809-1861), politicus
   Jenny Enning (1810-1880), filantrope
   Achilles Renaud (1819-1884), jurist en hoogleraar
   Jules Brun (1832-1898), politicus
   Alphonse Rivier (1835-1898), jurist en hoogleraar
   Gabriel de Rumine (1841-1871), Russisch-Zwitsers ingenieur, reiziger, fotograaf en filantroop
   Eugène Grasset (1845-1917), Frans graveur, schilder, decorateur en architect van Zwitserse afkomst (art nouveau)
   Marguerite Duvillard-Chavannes (1851-1925), feministe
   Théophile-Alexandre Steinlen (1859-1923), Frans tekenaar, schilder en graficus
   Félix Vallotton (1865-1925), schilder en houtgraveur
   Paul-Louis Mercanton (1876-1963), glacioloog en meteoroloog
   Robert Guex (1881-1948), advocaat, griffier, rechter, arbiter en hoogleraar
   Aloïse Corbaz (1886-1964), kunstenares
   Alejo Carpentier (1904-1980), Cubaans romanschrijver, essayist en musicoloog
   Alice Curchod (1907-1971), schrijfster, onderwijzeres en uitgeefster
   Monika Meyer-Holzapfel (1907-1995), zoöloge en hooglerares
   Annie Dutoit (1909-1999), advocate en politica
   Louis Guisan (1911-1998), advocaat en politicus
   Françoise Giroud (1916-2003), Frans schrijfster, journaliste en politica
   Marguerite Narbel (1918-2010), zoöloge en politica
   Edmée Abetel (1922-2002), alpineskiester en olympisch deelneemster
   Umberto Agnelli (1934-2004), Italiaans ondernemer
   Jean-Pierre Hocké (1938-2021), VN-functionaris; was van 1986-1989 Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen
   Yvette Jaggi (1941), politica, burgemeester van Lausanne 1990-1997
   Egon von Fürstenberg (1946-2004), Duits-Italiaans modeontwerper
   Ubol Ratana (1951), Thais prinses, oudste kind van koning Bhumibol Adulyadej en koningin Sirikit van Thailand
   Laurence Chauvy (1959), schrijfster, dichteres, journaliste en kunstcritica
   Walter Fernandez (1965), voetballer
   Marc Hottiger (1967), voetballer
   Mattia Binotto (1969), teambaas van het Formule 1-team Ferrari van 2019 tot en met 2022
   Stéphane Chapuisat (1969), voetballer
   Emmanuelle Antille (1972), filmregisseuse
   Fabio Celestini (1975), voetballer
   Ludovic Magnin (1979), voetballer
   Virginie Faivre (1982), freestyleskiester
   Stanislas Wawrinka (1985), tennisser
   Migjen Basha (1987), voetballer
   Timea Bacsinszky (1989), tennisster
   Vullnet Basha (1990), voetballer
   Cyrille Thièry (1990), wielrenner
   Lorenzo Viotti (1990), dirigent
   Brandie Wilkerson (1992), Canadees beachvolleybalster
  
  Overleden 
  
   Louise de Corcelles (1726-1796), pastelportrettist
   Frederika van Baden (1781-1826), koningin van Zweden
   Isabelle de Montolieu (1751-1832), schrijfster en vertaalster
   Elisabeth Jeanne de Cerjat (1769-1847), Zwitsers-Britse filantrope
   François Briatte (1805-1877), politicus
   Xavier Gottofrey (1802-1868), advocaat, rechter, hoogleraar en politicus
   Auguste Rogivue (1812-1869), advocaat, rechter, hoogleraar en politicus
   Henriette d'Angeville (1794-1871), Frans-Zwitserse alpiniste
   Jules Eytel (1817-1873), advocaat, hoogleraar en politicus
   Cornélie Chavannes (1794-1874), pedagoge en lerares
   Charles-Amédée Kohler (1790-1874), chocolatier
   Johann Jakob Blumer (1819-1875), rechter, rechtsgeleerde, archivaris, redacteur, bestuurder en politicus
   François Guisan (1805-1878), jurist en hoogleraar
   Jenny Enning (1810-1880), filantrope
   Gustave Jaccard (1809-1881), advocaat, rechter en politicus
   Jeannot de Crousnaz (1822-1883), notaris, rechter, bestuurder en politicus
   Jules Brun (1832-1898), politicus
   Adolphe Jordan (1845-1900), rechter, bestuurder en politicus
   Henri de Merode (1856-1908), Belgisch minister
   Louis Bourget (1856-1913), medicus, apotheker en hoogleraar
   Antoine Borel (1840-1915), bestuurder en diplomaat
   Henri Secretan (1856-1916), arts en chirurg
   Édouard Secretan (1848-1917), advocaat, journalist en politicus
   Vincent Gottofrey (1862-1919), jurist, hoogleraar, rechter en politicus
   Peter Carl Fabergé (1846-1920), Russisch goudsmid
   Adrien Thélin (1842-1922), politicus
   Marius Borgeaud (1861-1924), kunstschilder
   Marguerite Duvillard-Chavannes (1851-1925), feministe
   Paul Maillefer (1862-1929), historicus en politicus
   Émile Dind (1855-1932), hoogleraar, dermatoloog en politicus
   Henri Simon (1868-1932), politicus
   Virgile Rossel (1958-1933), advocaat, hoogleraar, rector, schrijver en politicus
   Karol Szymanowski (1882-1937), Pools componist
   Alice Bailly (1872-1938), kunstschilderes
   Edith Burger (1906-1948), pianiste en zangeres
   Robert Guex (1881-1948), advocaat, griffier, rechter, arbiter en hoogleraar
   Jules-Henri Addor (1894-1952), politicus
   Antoinette de Weck-de Boccard (1868-1956), kunstschilderes
   Max Sillig (1873-1959), ijshockeyspeler, olympisch deelnemer
   Paul-Louis Mercanton (1876-1963), glacioloog en meteoroloog
   Victoria Eugénie van Battenberg (1887-1969), voormalig koningin van Spanje
   Norbert Bosset (1883-1969), advocaat en politicus
   Clara Campoamor (1888-1972), Spaans politica en feministe
   Marguerite Cavadaski (1906-1972), actrice
   Hélène Champvent (1891-1974), schrijfster
   Vladimir Nabokov (1899-1977), Russisch-Amerikaans schrijver
   Gabriel Despland (1901-1983), politicus
   Germaine Guex (1904-1984), psychologe
   James Mason (1909-1984), Brits acteur
   Louis Réard (1897-1984), Frans auto-ingenieur en kledingontwerper
   Jean Anouilh (1910-1987), Frans toneelschrijver
   Paul Martin (1901-1987), atleet, olympisch medaillewinnaar, medicus en schrijver
   Georges Simenon (1903-1989), Belgisch schrijver
   Germaine Lefebvre (1933-1990), Frans actrice (Capucine)
   Hugo Pratt (1927-1995), Italiaans striptekenaar
   Louis Guisan (1911-1998), advocaat en politicus
   Édouard Debétaz (1917-1999), notaris en politicus
   Marie-Claude Leburgue (1928-1999), radiopresentatrice
   Edmée Abetel (1922-2002), alpineskiester en olympisch deelneemster
   Robin Kenyatta (1942-2004), Amerikaans jazzmuzikant
   Maurice Béjart (1927-2007), Frans danser en choreograaf
   Jan Engelbert van Arenberg (1921-2011), Belgisch edelman
   Heinz Bennent (1921-2011), Duits toneel- en filmacteur
   Robert Hosp (1938-2021), voetballer
   Radu Lupu (1945-2022), Roemeens pianist
  
  Vervoer 
   Station Lausanne, een van de drukste stations van de Zwitserse federale spoorwegen SBB-CFF-FFS.
   Tandradbaan Lausanne-Ouchy
   Op 17 juni 2004 werd begonnen met de aanleg van een regionale metrolijn (M2), die in 2008 werd opengesteld.
  
  Externe link 
   Officiële website
  
   
  Gemeente in Vaud
  Zwitserse kantonhoofdstad