title: Maksim Gorki
text: Maksim Gorki (Russisch: Максим Горький) pseudoniem van Aleksej Maksimovitsj Pesjkov (Russisch: Алексей Максимович Пешков) (Nizjni Novgorod, 28 maart [O.T.: 16 maart] 1868 – Moskou, 18 juni 1936) was een Russische roman- en toneelschrijver. Het pseudoniem staat voor: de Grootste Bittere.
  
  Leven en politiek 
  
  Gorki werd wees op zijn tiende, vervulde tal van eenvoudige baantjes en is grotendeels autodidact. In 1892 werd hij journalist en vanaf 1898 schrijver. Tijdens de Russische Revolutie van 1905 werd hij kortstondig opgesloten in de Petrus- en Paulusvesting. Van 1906 tot 1913 verbleef Gorki mede vanwege gezondheidsklachten op het Italiaanse eiland Capri, van waaruit hij ook in het Westen bekend werd.
  
  Gorki's complexe leven en werk kenmerken zich voortdurend door politiek activisme, betrokkenheid bij revolutionaire activiteiten en politieke verwevenheid met het communisme. Omdat hij zowel voor als na de Russische revolutie vaak overhoop lag met de communistische partij (een typerend citaat van Gorki is: "Ik ben op aarde gekomen om het er niet mee eens te zijn") en omdat zijn dood tijdens het hoogtepunt van de Stalin-terreur nog steeds niet is opgehelderd, zijn zowel oudere als nieuwe dissidenten zich op zijn strijdbaarheid blijven beroepen.
  
  Hoewel Gorki altijd een toegewijd socialist en een goede vriend van Lenin is geweest, voelde hij toch ook verzet tegen de socialistische staatsgreep van 1917. In de artikelen die hij daarna schreef en zijn redevoeringen daarna bleef hij de staatsgreep van de bolsjewieken en hun staatsterreur heftig en oprecht veroordelen. Hij sprak van 'Lenins waanzinnige politiek' en van de 'beerput' waar Petrograd in was veranderd. In Het Nieuwe Leven (april 1918) verwoordt hij het zo: '(..) het praktische Maximalisme van de Anarcho-Communisten en zieners van het Smolny is verwoestend voor Rusland, en bovenal, voor de Russische arbeidersklasse. De Volkscommissariaten behandelen Rusland als materiaal voor een experiment. Het Russische volk is voor hen wat het Paard is voor geleerde bacteriologen die het paard met tyfus besmetten, zodat de anti-tyfus lymfe zich in haar bloed kan ontwikkelen. Nu zijn de commissariaten een dergelijk tot mislukken bestemd experiment op het Russische volk aan het uitproberen zonder te bedenken dat het gemartelde, half overleden paard kan sterven.'    
  
  In oktober 1921, na de executie van zijn vriend en medeschrijver Nikolaj Goemiljov door de Tsjeka, emigreerde Gorki naar Sorrento, Italië, teleurgesteld in de revolutie. Van 1921 tot 1929 woonde hij in meestal op het eiland Capri (eiland) in de baai van Napels. In het Westen kon Gorki echter ook zijn plek niet meer vinden. Zijn romans De zaak Artamonov (1925) en Klim Samgin's opstandige jeugd (1927) verkochten slecht omdat zijn opvoedkundige stijl niet langer aansloeg. Bovendien was hij door zijn afkeer van het opkomende fascisme in West-Europa en na de dood van Lenin (waarna hij spijt kreeg van hun breuk) zijn standpunten gaan herzien. In 1928 bracht hij voor het eerst weer een zomer door in de Sovjet-Unie en in 1931 keerde hij definitief terug. Hij werd er ontvangen als de verloren zoon en direct gepresenteerd als een groot Sovjetauteur en dé erfgenaam van de literaire traditie die terugging op Poesjkin en Tolstoj. Gorki besloot het Sovjetregime zoveel mogelijk te helpen. Vrijwel onmiddellijk begon hij aan een reeks triomfantelijke reizen door de Sovjet-Unie waarbij hij onder andere de Solovjetski-goelag bezocht. Gorki's positieve essay over het Solovetski-kamp uit 1929 zou een belangrijk fundament worden voor de standpunten die zowel publiek als Sovjetoverheid zouden innemen tegenover het veel ruimere (qua maatregelen) nieuwe kampsysteem dat daar ontwikkeld was.
  
  In 1933 publiceerde hij Kanal imeni Stalina (vertaald Het Kanaal genoemd naar Stalin) een sterk propagandistische coproductie waarvan Gorki de hoofdredacteur was en waarin opnieuw dwangarbeid in de goelags verheerlijkt wordt. Dit werk is op initiatief van Gorki tot stand gekomen (na evaluatie van zijn voorstel met Stalin) en werd door hem samen met 36 coauteurs samengesteld. Hierin is de aanleg van het Witte Zeekanaal het onderwerp. Gorki stelt in dit boek niet alleen een documentatie te geven van de spirituele transformatie van gevangenen tot stralende voorbeelden van de nieuwe Homo Sovieticus maar ook een nieuw soort literatuur te creëren: het socialistisch realisme.
  
  In 1934 werd Gorki hoofd van de Russische Schrijversbond. Daarmee werd hij een zeer machtig man en protegé van Stalin. Gorki formuleerde in zijn toespraak op het eerste congres van de Sovjetschrijvers in augustus 1934 de artistieke doctrine van het socialistisch realisme. De verstandhouding met Stalin bekoelde in deze periode alweer omdat het politburo vond dat zijn teksten niet ver genoeg gingen in de Stalin-verheerlijking. Ook na de herschrijving bleef men ontevreden omdat Gorki alleen de 19e-eeuwer Dostojevski met name noemde als groot schrijver, zonder eigentijdse Sovjet-auteurs aan te halen.
  
  Gorki stierf in 1936 onder verdachte omstandigheden. Gesuggereerd werd, eerst door Trotski, later ook door Stalinbiografen Simon Sebag-Montefiore (2003) en Robert Service (2005), dat Stalin hem heeft laten vergiftigen omdat Gorki weleens "lastig" zou kunnen worden tijdens de toen op handen zijnde showprocessen van 1936 en 1937 die onderdeel waren van de Grote Zuivering.
  
  Russische Hongersnood van 1921-1922
  Op 13 juli 1921 schreef Gorki een brief aan Herbert Hoover voorzitter van de American Relief Administration (A.R.A.) waarin hij smeekte om humanitaire hulp om de hongerdood van miljoenen Russen te voorkomen. Op 23 juli 1921, stemde Hoover hier mee in, onder o.a. de voorwaarde dat zijn medewerkers op geen enkele wijze door de Russische overheid zouden worden gehinderd en vrij vervoer zouden worden geboden. Op 28 juli 1921 stemde de Russische regering hiermee in.
  
  Werk 
  
  Tot de belangrijkste romans van Gorki behoren De moeder (1907, het eerste Russische boek met een proletarische fabrieksarbeider als held), Foma Gordejev (1899) en Klim Samgin's opstandige jeugd (1927), evenals zijn vroege toneelstuk Nachtasiel (1902). In zijn hele oeuvre speelt het dubbele thema van de verachting voor de mens zoals hij werkelijk is en eerbied voor wat de mens zou kunnen zijn. De socialistisch-proletarische en vaak didactisch getinte thematiek van veel van zijn werk geldt vandaag echter als enigszins gedateerd.
  
  Gorki krijgt als schrijver nog de meeste waardering voor zijn autobiografisch werk (Kinderjaren, Onder de mensen en Mijn universiteiten), dat een goed beeld geeft van het Russische leven van voor de Russische Revolutie. Gorki schreef ook literaire portretten van bevriende tijdgenoot-schrijvers, zoals Tsjechov, Korolenko, Blok en Tolstoj, in Nederland verschenen in de Privé-domein reeks onder de titel "Portretten".
  
  Vertellerstalent 
  Een groot talent van Gorki, dat in de tijd verdampt lijkt, is zijn vermogen om als spreker en verteller een luisterend gezelschap te boeien en aan zich te binden. Nina Berberova herinnert het zich in haar memoires als volgt: 
  
  Maar tegelijkertijd wijst Berberova ook op een volgende zinsnede in een van zijn brieven: “Ik houd niet van feiten, verdraai ze met het grootste genoegen”. Volgens Berberova gaf dat aan dat hij, meer nog dan van de feiten, hield van de voorwaartse beweging van de revolutionaire toekomst, en dat hij de feiten met genoegen ook verdraaide ten gunste van die revolutionaire toekomst.
  
  Bibliografie 
  
   1892 Makár Tjoedrá (verhaal; publicatie in provinciaal dagblad)
   1893-95 Schetsen en Verhalen (verhalen over vagebonden in verschillende dagbladen; uitgave in boekvorm: 1898; 2 delen)
   1893 Jemelján Piljáj
   1895 Grootvader Archíp en Ljónka
   1895 Tsjelkásj. Vertaald als: Een natuurkind door J.H.F. Ritter, Utrecht, H. Honig, 1901
   1894 Mijn reisgenoot
   1895 Het lied van de Valk
   1895 De oude Izergil
   1895 Het lied van de stormvogel
   1897 Byvšie ljudi. Vertaald als: Gevallenen Vertaald uit het Russisch door H.M.-S. Amsterdam, "Ontwikkeling", 1929
   1897 Het echtpaar Orlów
   1897 Gewezen mensen
   1897 Malwa. Vertaald als: Malva. Een drama aan het strand, Utrecht, A.W. Bruna & Zoon, 1903
   1897 Konovalov
   1898 Zesentwintig mannen en een meisje
   1899 Fomá Gordéjew. Vertaald als: Thomas Gordeieff. Utrecht, H. Honig, 1902; Foma Gordejew. Uit het Russisch vertaald door H. I. ter Laan. Moskou, Uitgeverij voor Literatuur in Vreemde Talen, 1956
   1901 Mescane: sceny v dome Bezsemenova (toneelstuk; Nederlandse vertaling: De kleine luiden; door Marko Fondse)
   1901 Troe. Vertaald als: Slaven. Roman. Amsterdam, Em. Quérido, 1905. Vertaald uit het Russisch door mevr. Mendels-Stokvis; Drie menschen. Roman. Vertaald uit het Russisch door H. Mendels-Stokvis. Amsterdam, N.V. Em. Querido's Uitgevers-Maatschappij, 1935
   1902 Nachtasiel (Nederlandse vertaling in 2001: Op de bodem)
   1902 Jemeljan Pilai. Amsterdam, J.C. auf der Heide. Bevat: Jemeljan Pilai. Vertaling van: Emelʹjan Piljaj, 1893; Twee vrienden. Vertaling van: Tovarišči, 1897; Uit verveling. Vertaling van: Skuki radi, 1897; Een feit. Vertaling van: Vyvod, 1895
   1903 Slaapstêe (uit de onderste lagen der samenleving). Tooneelspel in vier bedrijven. Naar de Duitsche vertaling bewerkt door Henri Hartog
   1904 In de steppen. vertaling uit het Russisch van J. Kuijlman, Utrecht, H. Honig. Bevat: Grootvader Archip en Ljenka. Vertaling van: Ded Archip i Lenʹka, 1894; Kain en Artem. De geschiedenis van de zilveren klampen. Tchelkache. Vertaling van: Čelkaš, 1894; Markar Tschudra. Vertaling van: Makar Čudra, 1892; Konovalov. Vertaling van: Konovalov, 1897
   1905 Deti solnca (Nederlandse vertaling: 1907; Zonnekinderen; door Josine C. Termaat)
   1905 Zomergasten (toneel; Nederlandse vertaling: 1989; door Bob Snijers | Guy Joosten)
   1905 Literair portret van Tsjechow
   1905 Barrevoeters. Utrecht, H. Honig. Vertaling uit het Russisch van J. Kuijlman. Bevat: Verveling. Vertaling van: Skuki radi, 1897; In de steppen. Vertaling van: V stepi, 1897; Het echtpaar Orlow. Vertaling van: Suprugi Orlovy, 1897; Het lied van den valk. Vertaling van: Pesnja o Sokole, 1895; Ruigbeen. Vertaling van: Zazubrina, 1897; Mijn reisgezel. Vertaling van: Moj sputnik, 1894; Bolesk. Vertaling van: Bolesʹ, 1897; Lentestemmen. Vertaling van: Vesennie melodii, fantazija; Van het leugenachtige sijsje en de waarheidslievende specht. Vertaling van: O čiže kotoryj lgal, i o djatle, ljubitele istiny, 1893
   1906 Filipp Wassiljewitsch. Utrecht, H. Honig. Vertaling uit het Russisch van J. Kuijlman. Bevat: De nachtelijke maaltijd. Vertaling van: V sočelʹnik, 1899; Wat Filipp Wassiljewitsch vertelde. Vertaling van: Rasskaz Filipa Vasilʹeviča, 1904-1905; De gevangenis. Vertaling  van: Tjurʹma, 1905; Een stil drama. Vertaling van: Trubočist, 1896; Op de rivier. Vertaling van: Tonulo, S natury, 1896; Het kerstspook. De landlooper. Vertaling van: Prochodimec, 1898; De kameraden. Vertaling van: Družki, 1898; Een herfstnacht. Vertaling van: Odnaždy osenʹju, 1895; De progrome. Vertaling van: Pogrom, 1901; De Khan en zijn zoon. Vertaling van: Chan i ego syn, 1896
   1906-07 Mat. Vertaald als: De moeder. Uit het Duits naar het oorspronkelijke Russisch door Gerard Vanter. Amsterdam, Em. Querido, 1921
   Gorod zjoltogo djawola; 4 pamfletten over Amerika; (Nederlandse vertaling: 1950 als: Amerika, Het land van de gele duivel; in 1980: Over de Amerikaanse kultuur; door A.J. Koejemans; ook vertaald als: De stad van de gele duivel)
   1908 Žiznʹ nenužnogo čeloveka. Vertaald als: De politie-spion. Roman uit Rusland. Uit het Russisch vertaald door J.P. Wesselink-v. Rossum. Amsterdam, Meulenhoff & Co., 1912;  Het leven van een nutteloos mens. Uit het Russisch vertaald door S. van Praag. Amsterdam, Boekengemeenschap "Nieuwe Cultuur", 1937; Het leven van een nutteloos mens. Vertaling uit het Russisch door Nico Scheepmaker. Utrecht, Veen, 1984
   1908 Ispovedʹ. Vertaald als: Een Biecht door P. van Eijck, Amsterdam, H.J.W. Becht, 1911
   1908 Het stadje Okóerow
   1909 Leto. Vertaald als: Zomer. Roman. Uit het Russisch vertaald door S. van Praag. Amsterdam, Nederlandsche Uitgevers-Maatschap, 1929
   1910-1911 Žiznʹ Matveja Kožemjakina. Vertaald  als: Matwej, de zoon van een non. Amsterdam, Uitgevers-Maatschappij "De Gulden Ster", 1929; Het leven van Matwéj Kozjemjákin
   1912-17 Langs Ruslands wegen (korte verhalen en schetsen; Geburt eines Menschen, Eine Frau, Eisgang, Ein Mensch von leichter Art)
   1912-13 Detstvo. Vertaald als: Mijn jeugd. Autobiografie van Maxim Gorki. Vertaald uit het Russisch door Th. Holdert. Amsterdam, Van Holkema & Warendorf, 1919; Kinderjaren. Vertaald uit het Russisch en van een nawoord voorzien door Maarten Tengbergen. Utrecht, Uitgeverij Het Spectrum, 1981
   1913 Skazki ob Italii
   1914 W ljoedjach. Vertaald als: Onder vreemden (vervolg op Mijn jeugd). Autobiografie. Vertaald uit het Russisch door Th. Holdert. Amsterdam, Van Holkema & Warendorf, 1919; Onder vreemden. 1949; Onder de mensen. Uit het Russisch en van een nawoord voorzien door Maarten Tengbergen. Utrecht, Uitgeverij Het Spectrum, 1983
   1917-18 publicaties in 'Het nieuwe Leven' onder de rubriek: Voortijdige gedachten (in 1918 werd het dagblad door Lenin verboden)
   1919 Vospominanija o L've Nikolaeviche Tolstom; Literair portret van Tolstój
   1920 De organisatie van den verplichten arbeid en de arbeiderslegers in Rusland. Amsterdam
   1922 Moí oeniwersitéty (Nederlandse vertaling: 1930; Uit mijn studententijd; in 1985 als: Mijn universiteiten; door Maarten Tengbergen)
   1922 Over de Russische boeren
   1923 Moi universitety. Vertaald als: Uit mijn studententijd Uit het Russisch vertaald door Ljoeba Dworson. Amsterdam, Nederlandsche Uitgevers-maatschap, 1930
   1923 Otšelʹnik. Vertaald als: De kluizenaar. Arnhem : Van Loghum Slaterus & Visser, 1924
   1924 Literair portret van Lenin
   1925 Delo Artamonovych. Vertaald als: De onderneming. Uit het Russisch van Lj. van Praag-Dworson. Arnhem, N.V. Van Loghum Slaterus' Uitgevers-Maatschappij, 1927
   1927 Žiznʹ Klima Samgina. Vertaald als: Klim Samgin's opstandige jeugd. Uit het Russisch vertaald door S. van Praag. Amsterdam, Uitgevers-Maatschappij "De Gulden Ster", 1935
  
   1928 Kak ja oetsielsja. Vertaald als: Hoe ik leerde. Een vertelling. Uit het Russisch vertaald door Jan Jongert. Rotterdam, W.L. & J. Brusse, 1935
   1931 Jegór Boelytsjów en de anderen (toneelstuk)
   1932 Dostigájew en de anderen (toneelstuk)
   1934 Kanal imeni Stalina (vertaald Het Kanaal genoemd naar Stalin); over de aanleg van het Witte Zeekanaal; Coauteur en hoofdredacteur
   1953 Onder de levenden (Nederlandse vertaling door Wils Huisman)
   1963 Literaturnye portrety (Nederlandse vertaling: 1982; Portretten; door C.J. Pouw)
   Jakov Bogomolov (Nederlandse vertaling: 1983; Olga en de anderen; door Kazimierz Cybulski)Overig'''
   1958 Letters of Gorky and Andreev, 1899-1912 (Yershov, Peter)
   1972 Polnoje Sobranije Sotsjineni (verzameld werk)
   1991 Correspondance Romain Rolland, Maxime Gorki; 1916-1936; Pérus, Jean
   2000 Brieven A.P. Tsjechow & Maxim Gorki; 1898-1904 (Nederlandse vertaling door Anne Stoffel)
  
  Literatuur 
   1953 Autobiography of Maxim Gorky; [Logue, Christopher]
   1984 Maxim Gorki; [Idzikowski, Ilse | Jarosch, Günther]
   1973 Maxim Gorki; [Rischbieter, Henning]
   1974 Revolution und Kunst. Betrachtungen über die Beziehungen zwischen Lenin und Gorki; [Bjalik, Boris]
   1978 Die frühen Dramen M. Gor'kijs in ihrem Verhältnis zum dramatischen Schaffen A. P. Cechovs; [Pailer, Wolfgang]
   1982 Dramenübersetzung. Sprachtheoretische und dramaturgische Aspekte, dargestellt am Beispiel des Schauspiels "Sommergäste" von Maksim Gor'kij; [Haas, Beatrice]
   1984 Maxim Gorki. Leben und Werk; [Ludwig, Nadeshda]
   1990 Maksim Go'rkijs Weg in die russische Sozialdemokratie; [Katzer, Nikolaus]
   1990 Gorki. Sturmvogel der Revolution. Eine Biographie; [Troyat, Henri]
   1993 Der sozialistische Übermensch. M. Gor'kij und der sowjetische Heldenmythos; [Günther, Hans]
   1993 Mit Tränen löschst du das Feuer nicht. Maxim Gorki und sein Leben; [Studnitz, Cecilia von]
   1994 Maksim Gor'kij. Das literarische Werk; [Knigge, Armin]
   1996 Maxim Gorki. Eine Biographie; [Kjetsaa, Geir]
   1999 Maxim Gorki. Mit Selbstzeugnissen und Bilddokumenten; [Gourfinkel, Nina]
   2003 Maxim Gorki in Saarow 1922/23; [Ebert, Christa]
  
  Filmografie 
  
  gegeven wordt (wanneer bekend): titel; boek; soort film; duur; taal; scenarioschrijver; regisseur; belangrijkste acteurs
  
  D = Deens; F = Frans; G = Duits; R = Russisch; S = stille film; T s = televisie-serie
   1920 Mat'; S; R; regie: Aleksandr Razumnyj ; acteurs: Ivan Bersenyov | Vladimir Karin
   1926 La Folie des vaillants; S; 45 min.; F; regie: Germaine Dulac; acteurs: acteursellucci | Raphaël Lievin
   1926 Mat; S; 90 min.; R; scenario: Nathan Zarkhi; regie: Vsevolod Poedovkin; acteurs: Vera Baranovskaya | Nikolai Batalov
   1929 Kain i Artem; 85 min.; R; scenario: Pavel Petrov-Bytov; regie: Pavel Petrov-Bytov; acteurs: Emil Gal | Nikolai Simonov
   1936 Les Bas-fonds; Na dnie [toneel]; 90 min.; F; scenario: Yevgeni Zamyatin; regie: Jean Renoir; acteurs: Jean Gabin | Junie Astor
   1938 Vragi; 80 min.; R; scenario en regie: Aleksandr Ivanovsky; acteurs: V. Kiselyov | Tatyana Glebova
   1938 Detstvo Gorkogo; Djetstvo; Bio .1; 98 min.; R; scenario: Ilja Groezdev; regie: Mark Donskoy; acteurs: Aleksei Lyarsky | Varvara Massalitinova
   1939 V lyudyakh; Bio .2; 100 min.; R; scenario en regie: Mark Donskoy; acteurs: Aleksei Lyarsky | Irina Zarubina
   1940 Moi universitety; Bio .3; 120 min.; R; scenario en regie: Mark Donskoy; acteurs: Nikolai Valbert | Stepan Kayukov
   1941 Mat'; R; regie: Leonid Lukov
   1941 Delo Artamonovykh; R; scenario: Sergei Yermolinsky; regie: Grigori Roshal; acteurs: Vera Maretskaya | Mikhail Derzhavin
   1946 Mastera stseny; R; regie: Vladimir Yurenev; acteurs: Ivan Moskvin | Klavdiya Yelanskaya
   1952 Na dne; R; regie: Andrei Frolov; acteurs: Sergei Blinnikov | Vladimir Gotovtsev
   1953 Yegor Bulychyov i drugiye; R; regie: Yuliya Solntseva; acteurs: Dina Andreyeva | Sergei Lukyanov
   1953 Vragi; 158 min.; R; regie: Tamara Rodionova; acteurs: Vasili Sofronov | Yelena Granovskaya
   1953 Vassa Zheleznova; 110 min.; R ; regie: Leonid Lukov; acteurs: Vera Pashennaya | Mikhail Zharov
   1953 Varvary ; 179 min.; R; regie: Leonid Lukov; acteurs: Yevdokiya Turchaninova | Irina Likso
   1955 Mat'; 104 min.; R; scenario en regie: Mark Donskoy; acteurs: Vera Maretskaya | Aleksey Batalov
   1955 La Vida no vale nada; 100 min.; Sp; scenario: Janet Alcoriza | Luis Alcoriza; regie: Rogelio A. González; acteurs: Pedro Infante | Rosario Granados
   1956 Deti solntsa; 152 min.; R; regie: Aleksei Shvachko; acteurs: Mikhail Romanov | T. Semicheva
   1957 Donzoko; 137 min.; Jap; scenario: Akira Kurosawa; regie: Akira Kurosawa; acteurs: Toshiro Mifune | Isuzu Yamada
   1959 Foma Gordeev; 94 min.; R; scenario: Boris Bailik | Mark Donskoy; regie: Mark Donskoy; acteurs: Sergei Lukyanov | Georgi Yepifantsev
   1959 Dostigaev i drugie; toneel; min.; 101 min.; R; scenario: Yuri Muzykant; regie: Yuri Muzykant | Natalya Rashevskaya; acteurs: Vitali Politsejmako | Nina Olkhina
   1963 Wassa Schelesnowa; T; G; regie: Egon Monk; acteurs: Therese Giehse | Josef Dahmen
   1963 Appassionata; V.I. Lenin; T; 42 min.; R; scenario: Mikhail Ancharov; regie: Yuri Vyshinsky; acteurs: Boris Smirnov | Vladimir Yemelyanov
   1966 Onde a Terra Começa; 112 min.; Por; scenario: Cleide Azevedo; regie: Ruy Santos; acteurs: Irma Álvarez | Luigi Picchi
   1966 Ihmisiä elämän pohjalla The Lower Depths; toneel; T; scenario: Fin; regie: Mikko Niskanen; acteurs: Tarmo Manni | Tauno Palo
   1967 Jegor Bulicov; T; 127 min.; Serv-Croa; regie: Aleksandar Djordjevic; acteurs: Milan Ajvaz | Maja Dimitrijevic
   1967 Dachniki; 104 min.; R; scenario: Boris Babochkin; regie: Boris Babochkin | Yelena Skachko; acteurs: Nikolai Annenkov | Rufina Nifontova
   1968 Les Bas-fonds; T; F; scenario: Rotislav Doboujinsky; regie: Jean-Paul Sassy; acteurs: Daniel Gélin | Daniel Emilfork
   1969 Maljva; T; 58 min.; Macedonisch; regie: Dimitre Osmanli; acteurs: Ilija Dzuvalekovski | Snezana Stameska
   1969 Solens barn; Deti solntsa; T; scenario: Zweeds; regie: Ernst Günther; acteurs: Gunnel Broström | Ulf Brunnberg
   1970 Menschen; T; 75 min.; G; scenario: Leopold Ahlsen; regie: Fritz Umgelter; acteurs: Ullrich Haupt | Günter Mack
   1971 Yegor Bulychyov i drugiye; 90 min.; R; scenario: Sergei Solovyov ; regie: Sergei Solovyov; acteurs: Mikhail Ulyanov | Maya Bulgakova
   1971 Prezhdevremennyy chelovek; Yakov Bogomolov; R; regie: Abram Room; acteurs: Aleksandr Kalyagin | Igor Kvasha
   1971 Die Mutter; Mat'; T; 145 min.; G; scenario: Bertolt Brecht; regie: Wolfgang M. Schwiedrzik | Frank Patrick Steckel; acteurs: Sabine Andreas | Monica Bleibtreu
   1972 Vassa Geleznova; T; F; scenario: Arthur Adamov; regie: Pierre Badel; acteurs: Rosy Varte | Daniel Gélin
   1972 Solens børn; Deti solntsa; T; 110 min.; D; scenario: Frank Jæger; regie: Sam Besekow; acteurs: Laila Andersson | Ingolf David
   1973 Meshchane; T; R; acteurs: Kirill Lavrov | Yevgeni Lebedev
   1974 Enemies; T; 104 min.; E; scenario: Jeremy Brooks; regie: Kirk Browning | Ellis Rabb; acteurs: George Pentecost | Will Lee
   1975 Tabor ukhodit v nebo; 101 min.; R; scenario en regie: Emil Loteanu; acteurs: Svetlana Toma | Grigore Grigoriu
   1976 L' Autre rive; Tchelkach; T; F | Hun; scenario: György Lendvai; regie: István Gaál; acteurs: Georges Wilson | József Madaras
   1977 Vragi; 77; R; scenario: Abram Room; regie: Rodion Nahapetov; acteurs: Innokenti Smoktunovsky | Marina Neyolova
   1977 Vasa Zeleznova; T; 117 min.; Serv-Croa; regie: Dejan Mijac; acteurs: Vojislav Brajovic | Branko Cvejic
   1978 Na dne; R; regie: Aleksandr Pankratov
   1979 Bezotvetnaya lyubov; 92 min.; R; scenario: Tatyana Dubrovina; regie: Andrei Malyukov ; acteurs: Inna Makarova | Leonid Markov
   1980 La Madre; Mat'; T s; Sp; regie: Wiebaldo Lopez; acteurs: Alicia Palacios | Jaime Garza
   1983 Vassa Vassa Zheleznova; 140 min.; R; scenario en regie: Gleb Panfilov; acteurs: Inna Churikova | Vadim Mikhajlov
   1985 Deti solntsa; T s; 180 min.; R; scenario: Innokenti Smoktunovsky; regie: Leonid Pchyolkin; acteurs: Innokenti Smoktunovsky | Alla Demidova
   1986 Zhizn Klima Samgina; T s; 100 min.; R; scenario: Aleksandr Lapshin; regie: Viktor Titov; acteurs: Andrei Rudensky | Yelena Solovey
   1987 Bez solntsa; Na dne; 107 min.; R; scenario en regie: Yuli Karasik; acteurs: Innokenti Smoktunovsky | Mikhail Gluzsky
   1989 Mat'; 200 min.; R; scenario en regie: Gleb Panfilov; acteurs: Inna Churikova | Viktor Rakov
   1993 Sommergäste; T; regie: David Mouchtar-Samorai; acteurs: Tonio Arango | Wolfgang Arps
   1995 Letnie lyudi; Dachniki; 89 min.; R; scenario: Sergei Ursulyak; regie: Sergei Ursulyak; acteurs: Sergei Makovetsky | Svetlana Ryabova
   1999 Kinder der Sonne; Deti solntsa; T; regie: Achim Benning; acteurs: Erika Pluhar | Michael Heltau
   2005 Nachtasyl; T; 90 min.; G; scenario: Hardi Sturm; regie: Hardi Sturm; acteurs: Hans Peter Hallwachs | Esther Schweins
  
  Externe links 
   her lover - kortverhaal
   one autumn night - kortverhaal
  
  Noten en referenties
  
  Gedigitaliseerde versies van Gorki's werken in Nederlandse vertaling 
  
  Pseudoniem
  Russisch schrijver
  Russisch toneelschrijver
  Auteur in het publiek domein
  Kunstenaar in het keizerrijk Rusland
  19e-eeuws schrijver