title: Circuit Zandvoort
text: Circuit Zandvoort of CM.com Circuit Zandvoort (om sponsorredenen), voorheen Circuit Park Zandvoort (tot en met 2016), is een circuit voor voornamelijk autoraces dat zich in de duinen ten noorden van Zandvoort bevindt, vlak bij de zee. Tussen 1952 en 1985 was het circuit met tussenpozen de locatie van de Grand Prix Formule 1 van Nederland. In 2020 zou er voor het eerst in 35 jaar opnieuw een Grand Prix georganiseerd worden op het circuit. Door de coronapandemie werd deze race echter afgelast en pas in 2021 vond weer een Formule-1-race plaats in Zandvoort.
  
  Geschiedenis
  
  Eerste races 
  De eerste plannen voor een circuit in Zandvoort stammen uit 1930. Op 3 juni 1939 werd de eerste autorace gereden op een stratencircuit van Zandvoort. Deze race ging onder meer over de Van Lennepweg, die nu nog een van de belangrijkste toevoerwegen is naar het huidige circuit.
  
  Hoewel de Tweede Wereldoorlog uitbrak, bracht het succes van die races de Zandvoortse burgemeester ertoe om plannen te ontwikkelen voor een circuit. Het verhaal gaat dat de burgemeester van Zandvoort in een poging vrijstelling voor dwangarbeid te krijgen voor de bevolking van Zandvoort, een overeenkomst sloot met de Duitse bezetter. De Duitsers mochten een brede, rechte weg dwars door Zandvoort aanleggen, die na de oorlog als paradeweg kon dienen. Later werd deze weg samen met enkele andere wegen door de Duitse bezetters gebruikt om de kustverdedigingswerken te bereiken. Na de oorlog werden enkele van deze wegen verbreed en samengevoegd. Met advies van Sammy Davis, winnaar van de 24 uur van Le Mans uit 1927, werd een racecircuit ontwikkeld.
  
  In 1947 legde de rijksoverheid de bouw stil, omdat tussen het puin voor de ondergrond ook hele bakstenen zaten. Die mochten alleen voor de wederopbouw worden gebruikt. De gemeente Zandvoort schakelde prins Bernhard in, die de betreffende ministers bewerkte, en ten slotte de stenen "kocht" voor 20.000 gulden. Deze werden door Zandvoort betaald via de stichting van de prins.
  
  Op 7 augustus 1948 vond de eerste autorace, toen nog onder de naam Grand Prix van Zandvoort, plaats op het circuit van Zandvoort. De race werd gewonnen door de Thaise prins Bira in een oude Maserati. Tweede en derde werden de Britse coureurs Tony Rolt en Reg Parnell. In het volgende jaar werd de wedstrijd gereden volgens de regels van de Formule 1. Deze wedstrijd werd gewonnen door Luigi Villoresi in een Alfa Romeo.
  
  Op 28 augustus 1948 werd de eerste motorrace gehouden op het circuit. In het jaar erop won Luigi Villoresi de autorace in een Alfa Romeo.
  
  Vanaf 1950 heette de Grand Prix officieel de Grote Prijs van Nederland (Dutch Grand Prix). Maar het zou nog tot 1952 duren voordat de Grand Prix van Nederland deel zou uitmaken van het officiële Wereldkampioenschap Formule 1. Vrijwel jaarlijks tot halverwege de jaren 80 zou de Grand Prix van Nederland deel uitmaken van de Formule 1.
  
  Wereldkampioenschap Formule 1 
  
  De Grand Prix van Nederland staat bekend als een wedstrijd waarin een beroep wordt gedaan op de vaardigheden van de coureurs. Met name de Tarzanbocht, aan het einde van het rechte stuk, biedt een mogelijkheid voor inhaalmanoeuvres.
  
  Een bekend beeld uit de Grand Prix van Nederland vormt de ronde die Gilles Villeneuve op drie wielen reed in 1979. Verder staat de Grand Prix van Nederland bekend om de aanhoudende protesten van milieubewegingen.
  
  Veelvuldige winnaars zijn Jim Clark (viermaal) en Jackie Stewart, Niki Lauda en Max Verstappen (elk driemaal). In 1961 behalen alle 15 auto's de eindstreep zonder een pitstop. In 1979 overleeft Derek Daly een crash in de Tarzanbocht, waarbij hij met zijn Tyrrell boven op de vangrail terechtkomt.
  
  De laatste officiële Formule 1-race op Circuit Zandvoort in de twintigste eeuw werd op 25 augustus 1985 verreden. De wedstrijd, bestaande uit 297,6 km verdeeld over 70 ronden, werd gewonnen door Niki Lauda.
  
  In mei 2019 werd bekendgemaakt dat de Grand Prix van Nederland vanaf het seizoen 2020 na een afwezigheid van 35 jaar zou terugkeren op het Circuit Zandvoort. Door de coronapandemie werd dit uitgesteld en is de race pas in 2021 verreden.
  
  DTM 
  Tussen 2001 en 2018 was het Circuit Zandvoort gastheer van de enige Nederlandse race in de Deutsche Tourenwagen-Masters. Vanaf 2019 is de race vervangen door een ronde op het TT-Circuit Assen. In 2023 keerde de race terug op het circuit in Zandvoort.
  
  A1 Grand Prix 
  
  In 2006 werd na 21 jaar opnieuw een Grand Prix verreden op het circuit. De A1 Grand Prix klasse deed dit jaar het Nederlandse circuit aan als openingsrace van het seizoen. Ondanks een rel, die ontstond nadat Jos Verstappen vervangen werd door Jeroen Bleekemolen, was de opkomst groot. In 2007 en 2008 keerde de klasse terug op het duincircuit.
  
  Na 2008 zou de A1 Grand Prix Zandvoort verlaten, en in actie komen op het TT-Circuit Assen. Vanwege het faillissement van de klasse werd deze race echter nooit verreden.
  
  WTCC 
  In 2007 werd eenmalig een race om het World Touring Car Championship (WTCC) gehouden. Winnaars werden Alain Menu voor Chevrolet en Gabriele Tarquini voor Seat.
  
  Masters of Formula 3 
  Op het circuit werd jaarlijks de Masters of Formula 3 verreden. De race, waarin Formule 3-teams uit verschillende Europese kampioenschappen tegen elkaar uitkwamen, werd gezien als een van de belangrijkste races in de Formule 3-klasse. Naast de Masters of Formula 3 waren er slechts een beperkt aantal races waarbij er een cross-over van kampioenschappen is; dit gebeurde onder andere bij de Formule 3-race in Monaco, de Korea F3 Super Prix en de Macau F3 Grand Prix.
  
  In 2007 en 2008 werd de race verreden op het Belgische Circuit Zolder, aangezien op Zandvoort het maximale aantal geluidsdagen met de komst van de A1 Grand Prix overschreden werd. Vanaf 2009 keerden de Masters weer terug in Zandvoort. In 2017 werd het evenement oorspronkelijk eenmalig afgelast vanwege de reglementen binnen het Europees Formule 3-kampioenschap, maar sindsdien is de race niet teruggekeerd.
  
  Na 2019 
  Het circuit is sinds maart 2019 eigendom van Menno de Jong en  Bernhard van Oranje-Nassau. Voorheen Chapman Andretti, een bedrijf van dezelfde twee eigenaren.
  
  Belangrijke races 
  De belangrijke races die op het Circuit Park worden verreden zijn een race uit het DTM-kampioenschap en de Masters of Formula 3. Hiernaast wordt het circuit gebruikt voor de nationale autosport, waaronder de Formule Ford, de Renault Clio Cup, de SEAT Cupra Cup, de BRL V6 de Endurance-races en de diverse klassen van het Dutch National Racing Team (DNRT).  Op zondag 5 september 2021 keerde de Grote Prijs van Nederland terug na 36 jaar, nadat het jaar ervoor het evenement afgelast werd vanwege de coronapandemie.
  
  Mijlpalen
  
  Ligging 
  De ligging in de duinen tussen Zandvoort en de Noordzee brengt hoogteverschillen met zich mee die het circuit uitdagend maken voor de coureurs. Het kan winderig zijn, wat lastig is voor formuleauto's die door hun aerodynamische vorm zeer windgevoelig zijn. Ook stuift er altijd zand op de baan, wat de bandengrip wisselvallig kan maken. Het zand is daarnaast belastend voor het mechaniek. Gary Anderson, een F1-technicus en -journalist schrijft: Vroeger vetten we de luchtinlaat in zodat er minder zand in de motoren zou komen. Voor de race plakten we een nylonkous over de luchtinlaat. Dat beperkte de luchtstroom en de oplossing was: Na een ronde of wat trok de coureur aan de voet van de kous, zodat hij losschoot.
  
  De ingeklemde ligging brengt beperkingen mee voor de lay-out en de uitbreidingsmogelijkheden. Het circuit van 2020 is bochtig en komt daarmee aan de vereiste lengte voor een Formule 1-circuit. De ondergrens is 3,5 kilometer, Zandvoort is 4,3. Ook zijn het circuit en de pitsstraat smal.
  
  Lay-outs en kenmerken 
  Het circuit is mede ontworpen door Sammy Davis, Cas Hunse, Piet Nortier, landmeter J.M. Cruijff en Jarno Zaffeli. De lay-out van de baan is in de loop der jaren verschillende malen veranderd. De meest recente verandering werd gedaan door Jarno Zaffeli, in 2019-20. In die periode werden er twee kombochten in de baan gelegd. De bochten 3 (Hugenholtz) en 14 (Luyendijk)  hebben hellingen van respectievelijk 18 en 19 graden; het maximum van 5,7 graden dat de FIA hanteert is indicatief, geen harde grens.
  
  Plattegronden 
  
  Het parcours met een lengte van 4,259 km stamt uit 2020. Het hoogteverschil is 8,9 meter en er zijn in totaal 14 bochten:
  
   Tarzanbocht
   Gerlachbocht (vernoemd naar Wim Gerlach)
   Hugenholtzbocht (vernoemd naar Hans Hugenholtz)
   Hunserug (vernoemd naar Cas Hunse)
   Rob Slotemakerbocht (vernoemd naar Rob Slotemaker)
   Bocht 6
   Scheivlak (vroeger de grens tussen de openbare duinen en het terrein van Jonkheer Quarles van Ufford)
   Mastersbocht (voorheen Marlborobocht)
   Bocht 9 (voorheen Renaultbocht)
   CM.com Bocht (voorheen Vodafonebocht)
   Hans Ernstbocht (deel 1, vernoemd naar Hans Ernst, voorheen Audi S)
   Hans Ernstbocht (deel 2, vernoemd naar Hans Ernst, voorheen Audi S)
   Bocht 13 (voorheen Kumhobocht)
   Arie Luyendijkbocht (voorheen Bos Uit, vernoemd naar Arie Luyendijk)
  
  De scherpste bocht is de Hans Ernstbocht en de snelste bocht de Arie Luyendijkbocht. Het Scheivlak is een lange bocht naar rechts die snel kan worden genomen. Hij ligt in het noordoostelijk deel van het circuit, na het rechte stuk dat volgt op de Slotemakerbocht. De naam is historisch en stamt van een terreintje in de duinen.
  
  Het Scheivlak ligt achter een duin zodat een coureur de bocht 'blind' moet insturen. Vervolgens daalt de baan sterk. Dit is daarom de moeilijkste bocht van het circuit. Na het Scheivlak volgt de Mastersbocht. Tot 1980 lagen na het Scheivlak twee korte knikken in de baan, maar vervolgens is er een chicane aangelegd om de snelheid af te remmen.
  
  Ben Pon vloog hier tijdens de Grote Prijs van Nederland op 20 mei 1962 uit de bocht. Zijn Porsche sloeg over de kop en Pon werd uit de auto geslingerd, maar kwam er met enkel wat schrammen vanaf.
  
  Tijdens de verbouwingen van het circuit in 2019 en 2020 als voorbereiding op de Formule 1 race in 2020 werden de Hugenholtzbocht en de Arie Luyendykbocht omgebouwd tot kombochten. Hierdoor is het parcours iets korter geworden, van 4,307 naar 4,259 kilometer. Aangezien er tijdens de Grand Prix Formule 1-races minimaal 305 kilometer moet worden afgelegd, komt dit in het geval van Zandvoort neer op 72 rondes, voor een totale afstand van 306,587 kilometer.
  
  Winnaars Formule 1 in Zandvoort 
   Een roze achtergrond geeft aan dat deze race onderdeel was van de grand prix-seizoenen tot en met 1949 of een niet-kampioenschapsronde, vanaf 1952 behoorde de race tot het officiële Formule 1 wereldkampioenschap.
  
  Baanofficials 
  De veiligheid op en om het circuit is in handen van de Officials Club Automobielsport (OCA). De OCA is in 1962 opgericht en zorgt voor de raceofficials tijdens wedstrijd- en trainingsdagen. Het zijn intern geschoolde vrijwilligers die onder andere dienst doen als vlag-, rescue-, start- en pitmarshalls.
  
  Dodelijke slachtoffers
  
  Gebruik in simulaties/games 
  De vorm van het circuit van Zandvoort uit 1967 is gedetailleerd nagemaakt en kan gereden worden in het racesimulatiespel Grand Prix Legends voor pc's met x86-processoren.
  Het circuit van 1973 tot 1980 kan gereden worden in het spel rFactor, in de Grand Prix 1979-modus.
  De vorm van het sinds 2020 aangepaste circuit wordt gebruikt in de computerspelen Assetto Corsa, DTM Race Driver 3 voor pc, PlayStation 2 en Xbox, online op iRacing, Simraceway voor pc en in Race Pro op de Xbox 360.
  In iRacing.com is Zandvoort te rijden in vijf verschillende configuraties: Grand Prix circuit, Grand Prix circuit inclusief chicane, Club circuit, Nationaal circuit en het Oostelijke circuit. In iRacing is het circuit van Zandvoort lasergescand.
  Op 12 augustus 2017 heeft game-developer Studio 397 via hun Simulatie Race game rFactor 2 een 2017 versie van het circuit uitgebracht. Hierin zijn de nieuwe huisstijlkleuren en de verbouwde Racecontrol-toren verwerkt.
   Het circuit is ondanks het annuleren van de Grand Prix opgenomen in  het computerspel F1 2020, de officiële game van het Formule 1 kampioenschap, uitgegeven door Codemasters. Het gaat hierbij om het circuit met de laatste aanpassingen, uit 2020, die vereist waren voor het organiseren van de Grand Prix.
  
  Evenementen en activiteiten 
   Bij het circuit was jarenlang de antislipschool van autocoureur Rob Slotemaker gevestigd. Hij ontdekte vele talenten, onder wie Jan Lammers die bij hem op de slipschool werkte. Lammers maakte op 16-jarige leeftijd zijn racedebuut op het circuit en boekte daarna een reeks overwinningen.
   Sinds 2008 wordt er ieder jaar in maart hardgelopen over het circuit. Het evenement met ruim 10.000 deelnemers heet Zandvoort Circuit Run en trekt (inter)nationale topatleten.
   Sinds 2020 wordt ieder jaar de EV Experience georganiseerd op het circuit, waarbij bezoekers in diverse elektrische auto's over het circuit kunnen rijden.
   Het circuit werd een aantal jaren gebruikt voor het onderdeel Achteruitrijden van het TROS-programma Te land, ter zee en in de lucht. Dit was een autorace waarbij de deelnemers achteruit over het circuit moesten racen.
  
  Zandvoort
  Zandvoort
  Formule 1 in Nederland
  Sport in Zandvoort
  Zandvoort