title: Kantonees
text: Het Kantonees of Yue is een van de Chinese talen. De taal heeft honderden varianten, dialecten die per dorp of subdistrict verschillen. Het Kantonees dat men meestal bedoelt, is het Hongkong-Kantonees of het Standaardkantonees (ook wel Guangzhouhua). Dat laatste is het bekendste en ook meest gebruikte Kantonese dialect.
  
  Het Kantonees wordt vooral gesproken in het zuiden en westen van Guangdong, in het zuiden en oosten van Guangxi, in Macau, Hongkong en Christmaseiland. Verder wordt het ook door veel overzeese Chinezen gesproken die niet hun jiaxiang in een Kantoneestalig gebied hebben.
  
  Van het Kantonees is er in elk dorp/streek een andere variant. Het Kantonees is een verzamelnaam van honderden dialecten en duizenden dorpsdialecten. Er zijn in de Kantonese dialecten grote verschillen in de klemtonen in woorden, en zijn er verschillen in uitspraak van Chinese karakters, waardoor men elkaar in Kantonese dialecten die niet dicht bij elkaar staan, moeilijk kan verstaan.
  
  De taal is evenals het Mandarijn een toontaal, maar het kent veel meer tonen dan het Mandarijn: namelijk 6 of 9, afhankelijk van hoe je telt. Ook in andere opzichten verschilt het van het Mandarijn: hoewel beide Chinese talen zijn, verstaan de sprekers elkaar niet.
  
  Onderverdeling 
  Kantonees wordt in verschillende subtalen gesorteerd:
   Yuehaihua 粵海片, omvat: Zhongshanhua,Sanyihua, Guangfuhua
   Siyihua 四邑片, omvat: Kaipinghua,Enpinghua, Xinhuihua, Taishanhua
   Guinanhua 桂南片, omvat: Guilinhua,Yulinhua, Nanninghua, Wuzhouhua, Beihaihua
   Gaoyanghua 高陽片
   Guanbaohua 莞宝方言片, omvat: Weitouhua
   Luoguanghua 罗广方言片
   Wuchuanhua 吴川话
   Danjiahua 疍家话
  
  Enkele Kantonese dialecten 
   Standaardkantonees
   Hongkong-Kantonees
   Xinhuihua
   Shundehua
   Foshanhua
   Zhujianghua
   Jiangmenhua
   Beiyuehua
   Weitouhua
   Siyihua
   Taishanhua
   Shiqihua
   Siqianhua
   Vietnamese baihua
   Danjiahua
  
  Dialecten waarvan getwist wordt of het wel Kantonees is 
   Dapenghua
   Yuebeituhua
   Danzhouhua
  
  Taalgebied 
   In de provincie Guangdong zijn er 48 stadsagglomeraties en districten waarvan meer dan een derde een dialect spreekt dat behoort tot het Kantonees:
  
  Kanton 廣州, Foshan 佛山, Zhaoqing 肇慶, Jiangmen 江門, Shenzhen 深圳, Maoming茂名, Zhongshan 中山, Zhuhai 珠海, Nanhai 南海, Panyu 番禺, Dongguan 東莞, Shunde 順德, Longmen 龍門, Fogang 佛岡, Zengcheng增城, Conghua 從化, Huaxuan 花縣, Qingyuan 清遠, Lianxuan 連縣, Yangshan 陽山, Lianshan 連山, Huaiji懷集, Guangning 廣寧, Sihui 四會, Sanshui 三水, Gaoyao 高要, Yunfou 雲浮, Gaoming 高明, Xinxing 新興、Heshan 鶴山, Fengkai 封開, Yunan 郁南, Deqing 德慶, Luodìng 羅定, Yangchun 陽春, Yangjiang 陽江, Xinyi 信宜, Gaozhou 高州, Huazhou 化州, Wuzhou (Kanton) 吳川, Taishan 台山, Kaiping 開平, Xinhui 新會, Enping 恩平 Doumen 斗門, Hongkong 香港 en Macau 澳門
  
  en in de volgende 16 gebieden spreekt een minderheid een Kantonees dialect:
  
  Huizhou 惠州, Shaoguan 韶關, Zhanjiang 湛江, Haifeng 海豐, Boluo 博羅, Huiyang 惠陽, Huidong 惠東, Renhua 仁化, Lechang 樂昌, Yingde 英德, Bao'an 寶安, Dianbai 電白, Suixi 遂溪, Haikang海康, Xuwen 徐聞 en Lianjiang 廉江
  
   In Guangxi wordt in de volgende gebieden een Kantonees dialect gesproken:
  
  Nanning 南寧, Huangxian 橫縣, Guigang 貴港, Guiping 桂平, Pingnan平南, Tengxuan 藤縣, Wuzhou 梧州、Yulin 玉林, Beiliu 北流, Rongxuan 容縣, Bobai 博白,Luchuan 陸川, Fangcheng 防城, Yinzhou 欽州, Hepu 合浦, Pubei 浦北, Lingshan 靈山, Beihai 北海, Cangwu 蒼梧, Cenxi 岑溪, Zhaoping 昭平, Mengshan 蒙山, Hezhou 賀州 en Zhongshan (Guangxi) 鐘山
  
   Buiten China zijn er veel mensen die een Kantonees dialect spreken. In Zuidoost-Azië, Noord-Amerika, Zuid-Amerika, Australië, Nieuw-Zeeland, Groot-Brittannië, Nederland, Frankrijk, België en Duitsland zijn veel mensen die een Kantonees dialect spreken. Negentig procent van de Chinese Amerikanen hebben hun jiaxiang (afkomst) in een streek waar men een Kantonees dialect spreekt.
  
  Kantonese woorden en namen in het Nederlands 
   bapao van 白包
   cha sieuw (babi pangang) van 叉燒
   dimsum/diemsam van 點心
   foeyonghai van 芙蓉蟹
  Hongkong van 香港/香江
  Kanton van 廣東
   kongsie van 公司
   kuloyuk van 咕噜肉
   kumquat van 柑橘
   loquat van 蘆橘
   pidgin van de Kantonese uitspraak van 'business'
   taifoen van 颱風
   tjaptjoi van 雜菜
   wantan van 雲吞
  
  Woorden in het Kantonees die naar Nederland verwijzen 
  荷蘭水 (Hollands water = sodawater)
  荷蘭水蓋 (Hollands water dop = de dop van een glazen sodawaterflesje)
  
  Externe links 
   Woordenboek met Mandarijn, Kantonees en Engels
   Woordenboek met Mandarijn, Kantonees, Hakka, Wu, Minnan, Sino-Japans, Sino-Koreaans en Engels
   oorsprong van enkele Kantonese woorden (Chinees)
  
  Natuurlijke taal
  Chinese talen
  Taal in China
  Taal in Indonesië
   
  Guangdong
  Guangxi
  Macau
  Hongkong