title: Lijst van Nederlandse plantages in Berbice, Demerarij en Essequebo
text: De lijst van Nederlandse plantages in Berbice, Demerarij en Essequebo betreft alle plantages in de voormalige Nederlandse koloniën Berbice, Demerarij en Essequebo met Nederlandse eigenaren en/of hypotheekhouders in het jaar 1818. 
  
  De drie kolonies aan de noordkust van Zuid-Amerika maakten onderdeel uit van Nederlands-Guiana, maar behoorden vanaf 1803 toe aan Brits-Guiana. De Nederlandse plantage-eigenaren zijn echter niet onteigend geworden. De Nederlandse belangen bleven derhalve groot. Dit overzicht geeft de situatie weer volgens opgave van de Nederlandse overheid aan de Engelsen in 1819. In de loop der tijd zijn de plantages vanzelfsprekend wel eens veranderd van omvang, eigenaar of van naam (mede door samenvoegingen).
  
  De plantages waren gelegen langs de gelijknamige (hoofd)waterwegen Essequibo (rivier), Demerara (rivier) en Berbice (rivier).
  
  Geschiedenis
  
  Kolonisatie 
  In Essequebo stichten Zeeuwen in de periode 1591–1625 handelsposten die uitgroeiden tot de landbouwnederzetting Nova Zeelandia of Zelandia Nova. In Demerara worden pas plantages aangelegd rond 1740, maar het ontwikkelde zich snel onder invloed van Engelse kolonisten die uitgeputte gronden in de Caraïbische eilanden ontvluchten. 
  
  In 1789 worden Demerara en Essequebo samengevoegd tot een bestuurlijke eenheid met als hoofdplaats Stabroek, het latere Georgetown. Berbice is vanaf 1627 voornamelijk een nederzetting rond Fort Nassau en blijft een zelfstandige bestuurlijke eenheid. Het is lange tijd particulier bezit van de Sociëteit van Berbice. In 1815 is de grens tussen Berbice en Suriname nog niet officieel vastgelegd; op kaarten uit die tijd is de grens Devil’s Creek, halverwege Nieuw-Amsterdam en de Corantijn-rivier. 
  
  De Vrede van Parijs van 30 mei 1814, maakt een einde aan het Napoleontische tijdperk. Engeland en Nederland kwamen kort daarop overeen dat de Nederlandse koloniën die vanaf 1795 tot 1802, en daarna weer vanaf 1803, onder Engels gezag hadden gestaan aan de Nederlanders teruggegeven zouden worden met uitzondering van Kaap de Goede Hoop, Essequebo, Demerary en Berbice. De plantages in deze gebieden zijn echter nooit onteigend geworden door de Engelsen.
  
  Inventarisatie 
  Nederland overhandigde in 1819 een overzicht aan Engeland met alle namen en woonplaatsen van in Nederland wonende plantage-eigenaren en lijsten met alle hypotheken verstrekt door Nederlandse onderdanen. Deze plantage-inventarisatie van 1818, opgeslagen in het Engelse Nationale Archief, geeft inzicht in de familiale en zakelijke dwarsverbanden in de koloniën en laat de verwevenheid zien tussen bestuurders en kolonisten en tussen adellijke, bestuurlijke en zakelijke elites in Nederland. 
  
  Met de Slavery Abolition Act schafte Engeland in 1833 de slavernij af in haar koloniën. Alle plantage-eigenaren werden hierbij schadeloos gesteld, tenminste wanneer zij een claim indienden bij de Britse overheid. Uiteraard deden ook de Nederlandse eigenaren dit. De geëmancipeerde slaven moesten evenwel nog vijf jaar in zogeheten apprenticeship; een 'leerperiode' van verplichte tewerkstelling. Dit is enigszins vergelijkbaar met de periode van staatstoezicht voor de Surinaamse geëmancipeerden die Nederland instelde in 1863.
  
  Volgens het britse Centre for the Study of the Legacies of British Slavery kende Berbice in totaal 162 plantages, Demerara en Essequibo tezamen 362 plantages.
  
  Plantages met Nederlandse belangen
  
  Berbice 
   Anna Clementia
   Den Arend & La Tranquilité
   Bellevue
   Bleyendaal / Bleijendaal
   Bloemhof
   De Bestendigheid
   Bel-Air
   Büse’s Lust
   De Catoenboom / Katoenboom
   Cornelia Agnetha, zie Stephanus Lust
   Cruijsburg 
   De Dageraad
   De Drie Gezusters, zie De Bestendigheid
   Essendam & Sans Souci
   De Gebroeders
   La D.
   De Eduard, zie Speculatie
   L’Espérance
   La Fraternité
   Gelderland
   Goed Banannenland 
   Goedland (voorheen: Oost Friesland)
   De Goudmijn, zie Nooitgedacht
   De Gebroeders, zie De Catoenboom
   's-Gravenhage
   Graubunderland 
   De Herstelder
   De Hoop
   Op Hoop van Beter
   Ithaca
   Johanna Jacoba
   De Kinderen
   De Liefde
   Lovely Lass, zie Golden Grove 
   Maria Germania
   Middelburgs Welvaren
   Maria Agnès
   Nooit Gedacht
   Nomen Nescio
   Nieuwe Hoop
   De Nieuwe Vigilantie
   Overijssel
   Philadelphia
   Planters Welvaren
   La Prudence
   De Resolutie
   Rotterdam
   Ruijmzigt 
   Sans Souci, zie Essendam 
   Schepmoed
   Schumachers Lust
   Speculatie & De Eduard
   St. Jan Dankbaarheid
   Stephanus Lust & Cornelia Agnetha (voorheen: Stephanus Lust & Saints Lust)
   De Standvastigheid
   Tijd en Vlijt
   La Tranquilité, zie Den Arend
   Uitvlugt
   Utile &Paisable
   De Vigilantie & Wijngaards Lust
   Vrede en Vriendschap, zie Nooit Gedacht 
   Vriendschap & Drie Gezusters 
   De Vrijheid
   Vrijmans Erven
   De Vrouw Johanna
   De Waakzaamheid
   Woordtsburg
   Wijngaards Lust, zie De Vigilantie 
   Zuijd Holland 
   Zandvoort / Sandvoort
   Zorg doch met Vergenoegen, zie Graubunderland 
   Zorg en Hoop
  
  Demerarij 
   Den Amstel
   Anna Catharina
   L'Amitié of: Friendship
   Beausejour en Middlesex
   Beeterhoop
   Belle Vue
   De Betere Verwachting
   Le Bienfait & De Jealousij
   Blankenburg
   La Bourgade
   Bremen (voorheen: Berlijns Welvaren)
   Cell’s Borough
   Cornelia Ida
   Cummings Lodge
   The Covent Garden
   De Dankbaarheid
   Edenburg
   Elisabeth Hall
   The Farm
   Free &Easy
   The Garden of Eden
   Goed Fortuin 
   De Goede Intentie
   De Goede Verwachting
   Golden Grove
   Georgia
   Groeneveld
   De Groote Diamant
   Den Haag
   De Halve Conchergie
   Den Heuvel
   De Helena
   Hermitage
   De Herstelling & Jardin de France
   L'Heureuse Aventure
   Het Hof van Holland
   't Huis te Coevorden
   La Jeanette
   Klein Poederoijen / Pouderoijen
   Leonora
   Leliendaal
   Land Canaan
   Met en Meerzorgen
   Malgré Tout
   The Morning Star / De Morgenster
   Middlesex, zie Beausejour
   Meerzorg
   Mon Repos
   Mindenburg
   Marienburg
   Nieuwen Aanleg, zie Vlissengen
   Nismes
   La Nouvelle Flandres
   Nieuw Beehive
   Noolens Zuijl
   L'Oratoir
   Zelden Rust
   Oud Duinenburg
   La Penitence
   Petershall
   Potosie
   Parica
   De Paarl
   Plaisance
   Princes Carolina
   La Retraite
   Recess
   La Resouvenir
   Regt door Zee
   Le Reduit
   Reinestein
   Respect
   Le Repentir
   Ruimveld
   Sophia
   Strik en Heuvel
   Swaenen Schutz
   Sage Pond
   Toevlugt
   De Thomas
   Velserhoofd
   Vlissengen en den Nieuwen aanleg
   De Vriendschap
   Vreed en Hoop
   Vriesland
   Vrede en Rust
   Het Vergenoegen
   Wallers Delight
   Werk en Rust
   Zelden Rust, zie L'Oratoir
   Zorg en Hoop
   Zeelucht / Zeelugt / Zeelught
  
  Essequebo 
   Abrahams Zuijl
   Adventure
   Amersfoord 
   Anna Regina
   Bathchelois Adventure / Bachelors Adventure
   Bellefield
   Caledonia (voorheen: Zeezigt)
   De Catharina     
   Concordia
   Dageraad & Mocca / Mocha
   Domburg
   Doornhaag
   Doornsvrede 
   De Elizabeth
   De Gedachtenis / Gedagtenis   
   De Goede Hoop
   De Graaflijkheid
   Hamburgh
   Hibornia
   Hoop en Vrees      
   Klein Parijs
   L'Union
   De Liefde
   Maria Elizabeth
   Maria Johanna
   Mocha, Mocca
   Nieuw Sint Christoffel      
   Nooit Gedacht
   De Opkomst
   Philadelphia   
   Le Retrieve
   Schoonhoven 
   Sophia Wilhelmina     
   Springarden
   De Tijd
   Tusschen de Vrienden      
   De Twee Vrienden
   't Vertrouwen
   De Vijver
   Vilvoorden          
   Vrij Zee Zigt / Zicht  
   De Vrouw Anna
   Westfield
   De Windsor
   De Witte Zwaan
   Zeelandia
   Zorg en Arbeid
  
  Zie ook 
   Lijst van plantages in Suriname
   Lijst van plantages in Curaçao
   Lijst van plantages in Sint Eustatius
  
  Nederlands-Guiana
  Voormalige kolonie van het Verenigd Koninkrijk
  Kolonialisme
  Landbouw
  Plantage
  Nederlandse slavernij
  plantages
  plantages