title: Wijnbouw in Oostenrijk
text: De wijnbouw in Oostenrijk gaat terug tot voor de Romeinse tijd. Bij archeologische opgravingen in het Oostenrijkse Burgenland zijn gistpotten gevonden van 700 vóór Chr. Na de Romeinse overheersing, werd de wijncultuur verder uitgebouwd door de kerk zoals dat ging in Frankrijk en Duitsland. Oostenrijk had geen internationale reputatie. De productie werd lang geheel door de lokale bevolking geconsumeerd.
  
  Wijn wordt in Oostenrijk vaak gemaakt van de Grüner Veltliner druif. Ausbruch is een Oostenrijkse wijntype die geproduceerd wordt van meerdere door edele rotting aangetaste druivensoorten. Een afwijkende bijzondere wijn is Uhudler uit het Burgenland. De wijnproductie bedroeg in 2010 ruim 3 miljoen hectoliter, dat is ongeveer 1% van de wereldproductie. Witte wijnen vertegenwoordigen 65% daarvan, maar het aandeel rode wijnen is stijgende. Er zijn in Oostenrijk 24.657 wijnboeren actief, 32.000 wijnbedrijven in totaal, meestal kleinschalig en voor de lokale markt.
  
  Situering van de wijngebieden
  De wijngaarden liggen over het gehele land verspreid. De kwaliteitswijnbouwgebieden bevinden zich voornamelijk in het oosten. De zomers zijn voldoende warm, de herfstdagen mild, maar de nachten koel. De neerslag bedraagt gemiddeld 400 mm per jaar.
  
  Er zijn vier hoofdgebieden en zestien deelregio’s:
  
  Niederöstenreich, 33.530 ha groot, met als deelregio’s:
  Weinviertel DAC: 18.000 ha
  Kamptal DAC: 4200 ha
  Donauland: 3000 ha
  Thermenregion: 2800 ha
  Kremstal DAC: 2400 ha
  Wachau: 1500 ha
  Carnuntum: 995 ha
  Traisental DAC: 700 ha
  
  Burgenland, 19.215 ha groot, met als deelregio’s:
  Neusiedlersee: 10.400 ha
  Neusiedlersee-Hügelland: 6200 ha
  Mittelburgenland: 2100 ha
  Südburgenland: 500 ha
  
  Stiermarken, 3.800 ha groot, met als deelregio’s:
  Südsteiermark: 1900 ha
  Südoststeiermark: 1200 ha
  Weststeiermark: 480 ha
  
  Wien vormt met 670 ha een afzonderlijke regio.
  
  Classificatie van de wijnen 
  De classificatie in Oostenrijk lijkt enigszins op die in Duitsland. Hoe hoger het mostgewicht, hoe hoger de kwaliteit. Dit staat in relatie met de oogstdatums.
  Van laag naar hoog is de indeling:
  Tafelwein - tafelwijn
  Landwein - landwijn
  Qualitätswein - De herkomst moet worden vermeld. De wijn mag onder voorwaarden met suiker verbeterd worden. De zogenaamde Verbesserung of chaptalisatie.
  Kabinett - Een nauwkeuriger omschreven herkomstbenaming dan de qualitätswein.
  Prädikatswein - De hieronder genoemde wijn behoren tot de hoogst classificeerde wijnen. "Verbesserung" is niet toegestaan.
  Spätlese mag op de markt komen op 1 maart na oogst; de andere op 1 mei. Minstens 20 KMW.
  Auslese minstens 21 KMW
  Beerenauslese, minstens 25 KMW
  Strohwein - De druiven worden ten minste 3 maanden gedroogd op stromatten; minstens 25 KMW
  Ausbruch, minstens 27 KMW
  Eiswein - Wijn uit bevroren druiven.
  Trockenbeerenauslese, minstens 30 KMW
  
  Smaakindicator
  In Oostenrijk wordt dikwijls de smaakindicator op de fles vermeld, afgekort RZ (sucre residuel):
  Extra trocken: max. 4 g
  Trocken: max. 9 g restsuiker
  Halbtrocken: tot 12 g
  Lieblich: tot 45 g
  Süß: meer dan 45 g restsuiker
  
  Het suikergehalte in de te oogsten druiven wordt uitgedrukt in Klosterneuburger Mostwaage. Afgekort KMW.
  
  De volgende termen kunnen op een etiket worden gevonden:
  Bergwein: de wijngaard moet een helling van minstens 25% hebben
  Reserve: de lagering moet minstens 12 maanden duren voor rode wijn en 4 maanden voor wit
  
  In Oostenrijk is een aantal eisen aan wijn wettelijk vastgelegd:
  Elke wijn wordt tweemaal gecontroleerd voor ze de markt opgaat.
  De oogst is maximaal 9000 kg druiven per hectare, oftewel 6750 liter wijn.
  Het suikergehalte van de most wordt bepaald per kwaliteitscategorie.
  
  De druiven en de productie
  
  Druivenrassen die voor witte wijnen zijn aangeplant:
  
  Grüner Veltliner: kruidig aroma, peper, fris en vinnig, typisch Oostenrijks, aandeel 37%
  Riesling: iets fruitiger dan de Franse riesling, complex en elegant, aandeel ca. 3%
  Welschriesling: licht appelaroma, delicaat en goede zuurgraad, aandeel 9%
  Weissburgunder: is pinot blanc, aroma van noten, harmonieus, aandeel 5%
  Chardonnay: met meer appeltoets dan vettigheid, acide, aandeel minder dan 1%
  Müller-Thurgau
  
  Druivenrassen die zijn aangeplant voor rode wijnen:
  Blauer Zweigelt: gecorseerd, lichtkruidig, tanines en aangenaam zuurtebalans, aandeel 8%
  Blaufränkisch: gecorseerd, taninevol, mannelijk, aandeel 5%
  In mindere mate: Blauer Burgunder (pinot noir, 0,7%), Blauer Wildbacher, Carbernet Sauvignon en Franc, St.Laurent, Blauer Portugieser (5%)
  
  Productieschandaal
  Vanaf de jaren 1960 steeg de vraag naar zoetere wijnen in Duitsland snel, ook Oostenrijkse en Italiaanse wijnen lagen goed in de markt. De prijs om meer te kunnen leveren zijn Oostenrijkse wijnboeren toen di-ethyleenglycol, een antivriesmiddel, gaan gebruiken om de wijn op illegale wijze zoeter te maken. Deze gemanipuleerde wijn werd vooral geëxporteerd naar Duitsland en de Benelux. Het leverde de boeren in korte tijd veel geld op. Toen dit in 1985 in de openbaarheid kwam zakte de vraag naar Oostenrijkse wijnen sterk. Meerdere exporterende bedrijven gingen failliet. Het heeft veel tijd en inspanning gekost om het hierdoor ontstane slechte imago te verbeteren. Jonge wijnboeren schoolden zich met internationale kennis op het gebied van oenologie. Vervolgens creëerde marketing eind jaren 1980 een vraag naar betere Oostenrijkse wijnen. Jaarlijks werd ter promotie een Oostenrijkse wijnkoningin gekozen.
  
  Zie ook
  Lijst van wijnstreken in Oostenrijk
  
  Economie van Oostenrijk
   
  Oostenrijk