title: Vroege boeddhistische scholen
text: De achttien vroege boeddhistische scholen ontstonden door verschillende splitsingen in de monastische Sangha (de gemeenschap van monniken) in de 200 jaar na het overlijden (Parinibbana) van de Boeddha. Zeventien van deze scholen bestaan nu niet meer, al zijn er wel nog een paar geschriften van sommige van deze scholen bewaard gebleven.
  
  Ontstaan van de verschillende scholen
  In de tijd van de Boeddha bestonden er geen verschillende scholen of stromingen. Deze ontstonden na het Parinibbana van de Boeddha. De achttien vroege scholen droegen soms uiteenlopende meningen uit op het gebied van de Abhidhamma, het latere (filosofische) commentaar op de originele leer van de Boeddha. Veelal kwamen de Suttas (de originele toespraken en leer van de Boeddha) en de Vināya (de Boeddhistische Monastische Code) van de achttien scholen echter sterk overeen. Ook was het betrekkelijk normaal dat de volgelingen van verschillende scholen samen in één klooster leefden.
  
  Het Theravada is de enige nog bestaande school van de originele achttien scholen. De overige zeventien scholen zijn waarschijnlijk na de islamitische verovering van het noorden India (tussen de 8e en 13e eeuw) verdwenen. De achteruitgang van de vroege boeddhistische scholen was vooral het gevolg van verslechterende discipline en praktijk in de kloosters, en de opkomst van nieuwe stromingen zoals het Mahāyāna. Ook de opname van verschillende boeddhistische concepten door het hindoeïsme heeft hieraan bijgedragen.
  
  De Mahayanatraditie van het boeddhisme gebruikt soms de term hinayana om te verwijzen naar de vroeg boeddhistische scholen. Deze term kan echter als beledigend of denigrerend ervaren worden. De term 'Nikaya-boeddhisme' wordt tegenwoordig steeds meer gebruikt in de scholastische kringen en heeft een neutrale connotatie. Nikaya verwijst naar de canonieke geschriften van de vroeg-boeddhistische scholen. Deze geschriften waren georganiseerd in nikayas (pali: subgroepen).
  
  De oudste boeddhistische scholen (tot 300 BCE)
  De achttien scholen is er een spreekwoordelijke term; in werkelijkheid waren er meer. Er bestaan verschillende lijsten van de 18 scholen. De onderstaande lijsten zijn in 1891 opgesteld door T.W. Rhys Davids
  
  De achttien scholen
  De achttien 'originele' scholen ontstonden tussen het tweede (383 BCE) en derde concilie (253 BCE). Sommige van deze scholen bestonden slechts voor korte tijd. Het Theravada bestaat nu nog steeds, de overige scholen zijn in de loop der tijd uitgestorven. De namen van de scholen zijn in het Pali, soms wordt ook de naam in het Sanskriet gegeven.
  
  Sthaviravada
  
  1. Sthaviravāda
  
  Vibhajjavada
  
  Het Theravada-boeddhisme is hier een stroming van, die niet in dit overzicht genoemd wordt.
  
  2. Vajjiputtaka -- Sanskriet: Vatsīputrīya of Vhibajjavada
  3. Dhammuttarika -- Sanskriet: Dharmottarīya
  4. Bhaddayanika -- Sanskriet: Bhadrayānīya
  5. Channagarika -- Sanksriet: Sannāgarika
  
  Pudgalavāda
  
  6. Sammitiya (later Puggalavada tot 9e of 10e eeuw) -- Sanskriet: Pudgalavāda
  
   Sarvastivada
  
  7. Mahisasaka -- Sanskriet: Mahishasaka|Mahīśāsaka (vanaf 232 v.Chr.)
  8. Sabbatthivada of Sabbatthavada -- Sanskriet: Sarvāstivāda (realisme, sinds 237 v.Chr. scheiding met Vibhajjavada)
  9. Kassapika -- Sanskriet: Kashyapiya|Kāśyapīya
  10. Sankantika
  
  Sautrantaka
  
  11. Suttavada -- Sanskriet: Sautrāntika of Sutravada (tussen 50 v.Chr. en circa 100 n.Chr.)
  12. Dhammaguttika -- Sanskriet: Dharmaguptaka (in Oost-Azië)
  
  Mahasamghika
  
  13. Mahasamghika of Mahasangitikaraka -- (voorloper van de Mahayana, sinds circa 383 v.Chr. scheiding met Sthaviravāda o.a. vanwege ruimere canon)
  14. Gokulika
  15. Bahussutaka of Bahulika -- Sanskriet: Bahushrutīya (eind derde eeuw v.Chr.)
  16. Pannattivada -- Sanskriet:Prajnaptivada (eind derde eeuw v.Chr.)
  17. Cetiyavada
  18. Ekabyoharika -- Sanskriet: Ekavyaharaka|Ekavyahārikas
  
  Ontstaan van de achttien scholen
  
  Mahasanghika's scheiden zich af van Sthaviravada
  De Sthaviravada is de oudste boeddhistische school. Aanleiding voor het Tweede concilie (383 BCE) waren meningsverschillen over de ordediscipline. De groep die aan de traditie vasthield noemde zichzelf de Sthaviravada, de "aanhangers van de leer van de ouden". De vernieuwers noemden zichzelf de Mahasnaghika's, de grote gemeente.
  
  Pugalavadin's scheiden zich af van Sthaviravada
  De pugalavadins geloofden dat er, in tegenspraak met de anatta-doctrine, toch een wezenlijke kern of persoon aanwezig is, die de gevolgen van karma ondergaat en wedergeboren wordt. Zij scheidden zich af van de Sthaviravada.
  
  Splitsing van Sthaviravada in Vibhajyavada en Sarvastavada
  De Sthaviravada splitste zich in de Vibhajyavada en Sarvastavada.
  De Vibhajyavada waren sterk vertegenwoordigd in Zuid-India. De Theravada is een groep binnen de Vibhajyavada, die zich in Sri Lanka vestigde.
  De Sarvastavada was de dominante school in Noord-India. Zij zijn bekend, en nog steeds van belang voor het begrijpen van de boeddhistische traditie, door hun stelling dat niet alleen huidige, maar ook toekomstige en verleden dhamma's bestaan.
  
  Sautrantika scheiden zich af van Sarvastavada
  De Sautrantika waren afsplitsing van de Sarvastavada. Ze verwierpen de Abhidhamma-geschriften, en gebruikten alleen de oorspronkelijke soetra's. Ze gingen uit van een continu basaal bewustzijn waaruit het zintuiglijk en ideeën-bewustzijn tevoorschijn komt. Hiermee zijn ze een voorloper van de Yogacara.
  
  Belangrijke Scholen ten tijde van Asoka (250 v.Chr.)
  Ten tijde van Koning Asoka (circa 250 v.Chr.) bestonden sommige van de achttien originele scholen al niet meer. Ook waren er enkele nieuwe groeperingen ontstaan. De voornaamste (maar niet de enige) scholen waren toen:
  
   Theravada (toen Vibhajjavada genoemd)
  Sammitiya
  Mahimsasaka
  Sabbatthivada
  De vier Andhaka scholen (ook wel Andhra):
  Rajagirika
  Siddhatthika
  Pubbaselika -- Sanskriet: Purva Śaila
  Aparaselika -- Sanskriet: Apara Śaila
   Mahasamghika
  Uttarapathaka
  
  Latere Vroege Scholen (tot ongeveer het jaar 0)
  Deze scholen ontstonden zo tussen 250 v Chr tot het jaar 0, en zijn daarom nog wel vroege scholen, al behoren ze niet tot de 18 vroegste scholen. Deze scholen ontstonden nadat het begrip van de 'vroege boeddhistische scholen|18 scholen' gangbaar werd.
  Hemavatika -- Sanskriet: Haimavaita
  Vadariya (ook wel Vajariya)
  Uttarapathaka
  Vetulyaka
  Sunnatavada
  Hetuvada
  Lokuttaravada -- Sanksriet: Lokottaravāda (afkomstig van de Ekabyoharika / Ekavyahārika)
  Prajnaptivāda (eind derde eeuw v.Chr.)
  Caitika (circa 50 v.Chr.)
  Apara Śaila
  Uttara Śaila -- Sanskriet: Uttarasaila
  
  Scholen die na het jaar 0 ontstonden
  De Scholen die in de periode tussen 300 voor Christus en het jaar 0 ontstonden worden ook als vroeg beschouwd, maar behoren niet tot de eerste achttien scholen.
  
  Mūlasarvāstivāda (derde en vierde eeuw)
  
  Zie ook
   Geschiedenis van het boeddhisme
   Boeddhistische stromingen
  
  Externe links
   Rhys Davids: The Sects of the Buddhists
   De splitsing tussen Sthaviravada en Mahasanghika
  
  Verder lezen
   Harvey, Peter (1995), An introduction to Buddhism. Teachings, history and practices. Cambridge: Cambridge University Press
   Schumann, Hans Wolfgang (1997), Boeddhisme. Stichter, scholen en systemen. Rotterdam: Asoka
  
  Referenties
  
  Boeddhistische stroming