title: Maurice Tourneur
text: Maurice Tourneur (Parijs, 2 februari 1876 – aldaar, 4 augustus 1961) was een Frans filmregisseur.
  
  Leven en werk
  
  Afkomst en eerste stappen in de kunst- en toneelwereld 
  Maurice Tourneur werd in de Parijse wijk Belleville geboren als de zoon van een juwelier. Hij was eerst actief als graficus en illustrator van tijdschriften. Daarna werkte hij in dienst van de beeldhouwer Auguste Rodin en vervolgens van de symbolistische schilder Puvis de Chavannes. De wereld van het toneel sprak hem echter aan en hij werd acteur. Hij kwam terecht in het theatergezelschap van André Antoine, een van de grondleggers van de moderne toneelregie in Frankrijk. Hij speelde bij Antoine tot 1909.
  
  Filmregisseurdebuut en de Amerikaanse periode (1914-1926) 
  In 1912 begon hij zich te interesseren voor de cinema en werd de assistent van zijn vriend, de toneelregisseur Émile Chautard die in 1910, even voor hem, het toneel voor de film had ingeruild. Hij werd door de filmmaatschappij Éclair al gauw aangetrokken als filmregisseur. Wat later zond Éclair hem naar de Verenigde Staten omdat hij het Engels goed beheerste. In vijf jaar tijd draaide hij er heel wat films, vooral voor World Pictures. Tourneur werd in Hollywood geleidelijk aan beschouwd als een van de betere filmregisseurs. Hij werkte er in die jaren vaak samen met de toekomstige filmregisseur Clarence Brown en met cameraman John van den Broek. In 1918 stichtte hij  Maurice Tourneur Productions, zijn eigen productiehuis. Hij verwezenlijkte literatuurverfilmingen zoals Victory (naar Joseph Conrad, 1919), Treasure Island (naar Robert Louis Stevenson, 1920) en The Last of the Mohicans (naar James Fenimore Cooper, 1921). Hij bleef Amerikaanse stomme films draaien tot in 1926.
  
  Terug in Frankrijk 
  Ten gevolge van artistieke meningsverschillen met filmproducent Irving Thalberg besloot hij naar zijn geboorteland terug te keren. 
  In Frankrijk wilde hij L'Équipage, het eerste grote literair succes van Joseph Kessel, verfilmen maar hij moest de opnames onderbreken. Men verweet hem immers dat hij zich tijdens zijn verblijf in de Verenigde Staten niet actief had ingezet tijdens de Eerste Wereldoorlog. Hij week uit naar Duitsland om er Marlene Dietrich te regisseren in het drama Das Schiff der verlorenen Menschen (1927), haar laatste stomme film. In 1928 kon hij L'Équipage voltooien.
  
  Daarna verwezenlijkte hij nog een twintigtal films gebaseerd op literair werk, hoofdzakelijk drama's. Hij kon daartoe rekenen op de medewerking van de fine fleur van de Franse acteurs van toen. Zo bracht hij in de legerkomedie Les Gaietés de l'escadron (1932) Fernandel, Jean Gabin en Raimu samen. Voor het drama Koenigsmark (1935) kon hij rekenen op Pierre Fresnay. Maurice Chevalier nam de hoofdrol voor zijn rekening in Avec le sourire (1936), zijn eerste Franse gesproken film. Het in Rusland gesitueerde historisch drama Le Patriote (1938) werd gedragen door de vertolkingen van Harry Baur en Pierre Renoir. In de jaren dertig verwierf zoon Jacques de nodige ervaring als monteur en als regieassistent op de filmset van zijn vader.
  
  De jaren veertig: de laatste films 
  In Volpone (1941) speelden de gevierde toneelacteurs Harry Baur, Charles Dullin en Louis Jouvet samen. Voor zijn laatste werken uit de jaren veertig deed Maurice Tourneur meermaals een beroep op het schrijftalent van Jean-Paul Le Chanois. Zo goot Le Chanois onder meer  een Maigretroman in een scenario voor Cécile est morte (1943). Albert Préjean mocht er voor de tweede keer de beroemde commissaris vertolken. Zijn laatste prent, het donkere noodlotsdrama Impasse des Deux-Anges waarvoor hij Simone Signoret en Paul Meurisse, de twee jonge beloftevolle hoofdrolspelers uit het al even duistere Macadam (Marcel Blistène, 1946) opnieuw verenigde, dateerde uit 1948.
  
  Gedwongen afscheid 
  In 1949 werd hij betrokken in een ernstig verkeersongeval en hield er een dwarslaesie aan over. Omdat hij verlamd was aan benen en romp zag hij zich verplicht zijn regisseurscarrière af te sluiten en hield zich vanaf dan onder meer bezig met het in het Frans vertalen van Amerikaanse politieromans.
  
  Privéleven 
  In 1904 trouwde hij met Fernande Petit die hem in datzelfde jaar nog een zoon schonk, de toekomstige Frans-Amerikaanse filmregisseur Jacques Tourneur. Hij scheidde van zijn eerste vrouw in 1923 en hertrouwde met actrice Louise Lagrange.
  
  Tourneur stierf in 1961 op 85-jarige leeftijd en ligt begraven op het Parijse cimetière du Père-Lachaise.
  
  Filmografie
  
  Stomme films 
   1913: Jean la Poudre (samen met Émile Chautard)
   1913: Les Gaîtés de l'escadron (samen met Joseph Faivre)
   1913: Mademoiselle Cent-Millions
   1913: Le Système du docteur Goudron et du professeur Plume
   1913: Les Ruses de l'amour
   1913: Le Dernier Pardon
   1913: Le Camée
   1913: La Dame de Monsoreau
   1913: La Bergère d'Ivry
   1914: Le Friquet
   1914: Le Puits mitoyen
   1914: Sœurette
   1914: Monsieur Lecoq
   1914: Le Corso rouge
   1914: Le Parfum de la dame en noir (samen met Émile Chautard)
   1914: Mother
   1914: The Man of the Hour
   1914: The Wishing Ring: An Idyll of Old England
   1914: The Pit
   1914: La Dernière Incarnation de Larsan
   1914: Figures de cire
   1915: Alias Jimmy Valentine
   1915: The Cub
   1915: The Ivory Snuff Box
   1915: Trilby
   1915: The Butterfly on the Wheel
   1916: The Pawn of Fate
   1916: The Hand of Peril
   1916: The Closed Road
   1916: The Rail Rider
   1916: The Velvet Paw
   1917: The Pride of the Clan
   1917: A Girl's Folly
   1917: The Poor Little Rich Girl
   1917: The Whip
   1917: The Undying Flame
   1917: The Law of the Land
   1917: Barbary Sheep
   1917: Exile
   1917: The Rise of Jennie Cushing
   1918: Rose of the World
   1918: The Blue Bird
   1918: Prunella
   1918: A Doll's House
   1918: Sporting Life
   1918: Woman
   1919: The White Heather
   1919: The Life Line
   1919: The Broken Butterfly
   1919: Victory
   1920: My Lady's Garter
   1920: Treasure Island
   1920: The White Circle
   1920: The Great Redeemer (samen met Clarence Brown)
   1920: The County Fair (samen met Edmund Mortimer)
   1920: Deep Waters
   1920: The Last of the Mohicans (samen met Clarence Brown)
   1921: The Bait
   1921: The Foolish Matrons (samen met Clarence Brown)
   1922: Lorna Doone
   1923: The Christian
   1923: While Paris Sleeps
   1923: The Isle of Lost Ships
   1923: The Brass Bottle
   1923: Jealous Husbands
   1924: Torment
   1924: The White Moth
   1925: Never the Twain Shall Meet
   1925: Sporting Life
   1925: Clothes Make the Pirate
   1926: Old Loves and New
   1926: Aloma of the South Seas
   1928: L'Équipage
   1929: Das Schiff der verlorenen Menschen
  
  Geluidsfilms 
   1929: The Mysterious Island (samen met Lucien Hubbard en Benjamin Christensen)
   1930: Accusée, levez-vous!
   1931: Maison de danses
   1931: Partir
   1932: Au nom de la loi
   1932: Les Gaîtés de l'escadron
   1933: Les Deux Orphelines
   1933: Le Voleur
   1933: Lidoire
   1933: L'Homme mystérieux
   1935: Justin de Marseille
   1935: Koenigsmark
   1936: Samson
   1936: Avec le sourire
   1938: Le Patriote
   1938: Katia
   1941: Volpone
   1941: Péchés de jeunesse
   1942: Mam'zelle Bonaparte
   1943: La Main du diable
   1943: Le Val d'enfer
   1944: Cécile est morte
   1947: Après l'amour
   1948: Impasse des Deux-Anges
  
  Bibliografie  
   Harry Waldman: Maurice Tourneur: The Life and Films, McFarland & Company Incorporated Pub, 2001.
  
  Externe link 
   
  
  Frans filmregisseur