title: Fünf Ophelia-Lieder
text: Fünf Ophelia-Lieder is een liederencyclus uit 1873 van componist Johannes Brahms, gebaseerd op de liedteksten van Ophelia in het Shakespeare-drama Hamlet.
  
  Geschiedenis 
  De hele cyclus duurt slechts drie minuten, wat kan verklaard worden uit de omstandigheid dat Brahms (1833-1897) geen liederencyclus voor ogen had, maar componeerde voor een korte voordracht in een toneelstuk. In 1873 vroeg de gevierde Weense Hofburg toneelspeler Josef Welinsky (1835-1907) aan Brahms enkele liederen op muziek te zetten welke Ophelia in het stuk Hamlet van Shakespeare ten gehore brengt. Het betreffende  toneelstuk zou eenmalig in Praag op 22 december van dat jaar uitgevoerd worden met de verloofde van Lewinsky, Olga Priecheisen (1853-1935) in de rol van Ophelia. Brahms kreeg er, de enige maal in zijn loopbaan, een vergoeding voor. Na de opvoering zijn de liederen in de vergetelheid geraakt, Brahms publiceerde de vijf liederen namelijk niet. In 1934 trof de musicoloog Kart Geiringer de partituur aan en gaf de liederen het daarop volgende jaar als cyclus uit. De liederen werden uit het Engels vertaald door de Duitse literatuurcriticus August Wilhelm von Schlegel (1767-1845).
  
  Teksten 
  Ophelia , een zwakke jonge vrouw onderdrukt en gemanipuleerd door haar vader, haar broer en Hamlet, stort geestelijk in en uit zich incoherent of zingt een lied als antwoord aan degenen die haar aanspreken. De liederen illustreren de ambivalente betrekkingen met haar vader om wie zij rouwt en met Hamlet die haar vader vermoord heeft.
  
  De liederen die zij zingt, worden verondersteld traditioneel van aard te zijn en Brahms die een zwak had voor volksmuziek houdt zich zowel in zijn compositie als in de begeleiding aan hun traditionele eenvoud. De actrice Olga Preiseisen zou de liederen a capella gebracht hebben en alleen tijdens de repetities door een piano begeleid zijn. Het derde lied over Valentijnsdag is de uitzondering op het melancholische karakter van de liederen. Als een oorspronkelijk lied zou de inhoud op de zedeloosheid van een jonge vrouw slaan, die op Valentijnsdag het slaapvertrek van een man betreedt. Maar in het kader van het drama van Shakespeare dient het om de conflictueuze relatie van Ophelia met de mannen Hamlet, Polonius en Laertes te belichten.
  
  (1) Bij Shakespeare staat er echter “bewept”. “Betränt” en niet “unbetränt” zou de vertaling moeten zijn, wat de strekking van de strofe in zijn tegendeel doet verkeren.
  
  Bron 
  
   https://www.liederabend.cat/en/bloc/entrades/687-ophelia-and-brahms
  
  Literatuur 
  
   Crozier, Caryn Alexis. Johannes Brahms’s Fünf Ophelia-Lieder Performance history, cultural context, and character study as it pertains to Johannes Brahms’s Fünf Ophelia-Lieder: A Performer’s Perspective, dissertatie West Virginia University, 2019
  
  Discografie 
  
   Brahms: 5 Ophelia Lieder · Isabelle Druet · Anne Le Bozec: https://www.youtube.com/watch?v=0kFg7Pl-Tv0
  Jessy Norman: https://www.youtube.com/watch?v=M_McXcIvS
  
  Compositie van Johannes Brahms
  Liederencyclus