title: Zwammerdam
text: Zwammerdam is een dorp  in de gemeente Alphen aan den Rijn, in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, gelegen aan rivier de Oude Rijn. In  had het dorp  inwoners. Tot 1964 was Zwammerdam een zelfstandige gemeente. Diverse delen van de gemeente zijn bij het verlies van deze zelfstandigheid naar naburige gemeenten zoals Alphen aan den Rijn, Bodegraven, Boskoop en Reeuwijk overgegaan.
  
  Zwammerdam heeft een kleine en compacte oude kern met kronkelende straatjes en met historische bebouwing. Zwammerdam is, in tegenstelling tot lintbebouwing, een van de weinige dorpen in de Rijnstreek die gebouwd zijn rondom een plein. Ten zuidwesten loopt de spoorlijn Woerden - Leiden. Aan deze spoorlijn had Zwammerdam een eigen spoorweghalte, namelijk halte Zwammerdam.
  
  Geschiedenis 
  In de oudheid bevond in Zwammerdam zich het Romeinse fort "Nigrum Pullum" (zwarte grond) met een haven en vlootfaciliteiten. Enkele resten zijn te zien op het terrein van Ipse de Bruggen locatie Hooge Burch. Enkele Romeinse schepen behoren tot de voornaamste vondsten. 
  
  Later werd de plaats Suadenburcherdam genoemd, naar de dam bij Suadenburg die in 1165 door de graaf van Holland, Floris III aangelegd werd om overstromingen van de Rijn tegen te gaan, veroorzaakt door verzanding van de Rijnmonding aan de Noordzee. De dam blokkeerde de toestroom van water uit het gebied stroomopwaarts, dat buiten Holland gelegen was, waar de Duitse koning Frederik 'Barbarossa' heerste. Het water stuwde nu aan de Utrechtse kant van de dam, met overstromingen en de bewoners daar beklaagden zich bij hun koning. Deze beval de graaf van Holland de dam te verwijderen, er werd een compromis gesloten, de dam bleef bestaan met een doorlaatopening die bij eb werd geopend om het water door te laten stromen. Dit is een van de eerste waterwerken in Nederland, gericht op boven-regionaal waterbeheer.
  
  Uiteindelijk is de naam verbasterd tot het huidige Zwammerdam.
  
  Zwammerdam lag aan de Oude Hollandse Waterlinie. In het rampjaar 1672 trokken in december tijdens een vorstperiode 9000 man van het Franse leger, dat onder bevel van maarschalk Luxembourg stond, moordend en plunderend de plaats binnen.
  
  In 1906 woedde er een grote brand in het centrum van Zwammerdam. Deze begon in de bakkerij van Dhr. Lith, gelegen aan het plein. Doordat bijna alle huizen aan het plein destijds rieten daken hadden duurde het niet lang tot er vijf panden aan het plein in lichterlaaie stonden. Onder andere het gemeentehuis, hotel " de Rustende Arend" en het doktershuis werden in de as gelegd. deze panden zijn in de jaren 1906-1909 weer opgebouwd. Om deze reden hebben anno 2016 veel panden aan het plein een gevel in de stijl van de art nouveau.
  
  De plannen om Zwammerdam als zelfstandige bestuurlijke eenheid op te heffen en onder te brengen bij de gemeente Alphen aan den Rijn, stootten op grote weerstand bij de bevolking en in 1963 werd een demonstratie in Den Haag georganiseerd.
  
  Molens 
  Ten noorden van de plaats bevindt zich De Dikke Molen. Ten westen ligt de Steektermolen.
  
  Bekende Dammenaren 
   Quirijn Gerritsz van Brekelencam geboren 1623, overleden te Leiden 1668, kunstschilder, waarschijnlijk in Zwammerdam geboren
   Leendert Konijn (1899-1977), planter in Nederlands-Indië 
   Kees Ninaber van Eijben, (1898-1945), verzetsstrijder
   Theodorus van der Groe (1705-1784), predikant en theoloog 
   Gerardus Anthonius Stolwijk (1918-1984), burgemeester
   Jan Piket (1925-2020), hoogleraar fysische geografie en cartografie
   Gerda Verburg (1957), minister, Tweede Kamerlid, vakbondsbestuurder
  
  Trivia 
  In Zwammerdam is het Jostiband Orkest gevestigd.
  
  Afbeeldingen
  
  Zie ook 
   Lijst van burgemeesters van Zwammerdam
   Lijst van rijksmonumenten in Zwammerdam
   Lijst van gemeentelijke monumenten in Zwammerdam
  
  Externe link 
   Site Zwammerdam
  
  Plaats in Zuid-Holland
  Geografie van Alphen aan den Rijn
  Geschiedenis van Alphen aan den Rijn
  Voormalige gemeente in Zuid-Holland