title: Flateyjarbók
text: Het Flateyjarbók is een van de belangrijkste middeleeuwse IJslandse manuscripten. Het is ook bekend onder de naam GkS 1005 fol. en Codex Flatöiensis.
  
  Beschrijving
  Het Flateyjarbók is het grootste middeleeuwse IJslandse manuscript. Het bevat 225 velijnbladen, alle fijn beschreven en geïllustreerd. Het bevat vooral saga's van Noorse koningen, zoals die worden gevonden in de Heimskringla, meer bepaald de saga's over Olaf I, Olaf II, Sverre I , Haakon IV, Magnus I en Harald III. In het Flateyarbók worden details beschreven die nergens anders te vinden zijn en van andere manuscripten verschillen. Het meeste, maar niet al het extra materiaal wordt binnen de koninklijke saga's geplaatst. Dit manuscript bevat ook de enige kopie van het Eddische gedicht Hyndluljóð, een unieke reeks annalen van het begint tot 1394, en vele korte verhalen die anders niet bewaard gebleven zouden zijn, zoals Nornagests þáttr ('Het verhaal van Norna Gest').
  
  Belangrijk is de Grœnlendinga saga ("Geschiedenis van de Groenlanders"), die een verslag geeft van de ontdekking en poging tot kolonisatie van Vinland. Deze verschilt op enkele punten van Eiríks saga rauða ('Geschiedenis van Erik de Rode'), die over hetzelfde onderwerp handelt. In het Flateyjarbók staat de enige IJslandse versie van de Orkneyinga saga ('Geschiedenis van de Orkney-eilanders') en de Færeyinga saga ('Geschiedenis van de Faeröerders').
  
  Geschiedenis
  Uit intern bewijs kan afgeleid worden dat het boek werd geschreven van 1387 tot omstreeks 1394 of kort daarna. De eerste pagina leert dat het boek eigendom was van de zoon van Jonn Hakonar en dat het boek werd geschreven door twee priesters. Een van hen, zoon van Jon prestr Þórðar, schreef de verhalen van Eirík de Reiziger tot aan het einde van de twee Olafsaga's en de andere, de zoon van Magnús prestr Thorhallz, schreef het materiaal dat ervoor en erna kwam, en illustreerde het boek. Ander materiaal werd toegevoegd in de 14e en 15e eeuw.
  
  Het manuscript kreeg voor het eerst aandacht van geleerden toen bisschop Brynjólfur Sveinsson van Skálholt in 1651, met toestemming van koning Frederik III van Denemarken, aan iedereen op IJsland die oude manuscripten had, verzocht om ze over te dragen aan de Deense koning, ofwel door het origineel te geven, ofwel een kopie, ofwel als geschenk, ofwel tegen een prijs. Jon Torfason, zoon van dominee Torfi Finsson, die op het eiland Flatey (vlak eiland) in de Breiðafjörður aan de westkust van IJsland woonde, was toentertijd de eigenaar van het boek dat nu bekendstaat als het Flateyjarbók (boek van Flatey). Eerst weigerde Jon om zijn kostbare erfstuk af te geven, het grootste en beste boek van heel IJsland. Jon bleef weigeren, zelfs toen bisschop Brynjólfur hem persoonlijk een bezoek bracht en vijf herred aan land beloofde. Maar Jon veranderde zijn standpunt en schonk het aan de bisschop, die net het gebied aan het verlaten was, en als beloning werd Jon vrijgesteld van alle toekomstige kerkelijke belastingen.
  
  Het manuscript werd in 1662 in bewaring gegeven aan Thormod Torfæus, als een geschenk van bisschop Brynjólfur aan koning Frederik III, en het werd in het Koninklijk Museum van Kopenhagen geplaatst. De rest van bisschop Brynólfurs collectie werd verspreid door zijn opvolgers, die geen interesse hadden in oude manuscripten. De meeste zijn voor altijd verloren, hoewel van vele manuscripten een transcriptie bewaard gebleven is. In 1971 werden  na lange onderhandelingen het Flateyjarbok en de Codex Regius gerepatrieerd naar IJsland, als een IJslandse nationale schat. Ze werden opgeslagen en bestudeerd aan het Árni Magnússon instituut in Reykjavík.
  
  In 1930 werd Flateyjarbók  gepubliceerd in een facsimile-uitgave door Finnur Jónsson (1858-1934) en later uitgegeven door Sigurður Nordal (1944–1945).
  
  Vertaling naar modern Noors 
  In de herfst van 2014 startte de Stavanger-gebaseerde uitgeverij Sagabok met een nieuwe uitgave van Flatøybok i modern Noors vertaald door Edvard Eikill. Het werk bestaat uit 6 delen,  waarvan de laatste twee in het najaar van 2019 worden gepubliceerd. De boeken zijn in leer gebonden en voorzien van illustraties van de Telemarkse kunstenaar  Anders Kvåle Rue Het werk heeft een voorwoord van de Noorse koning Harald 5., de Deense koningin Margrethe 2. og de toenmalige president van IJsland Ólafur Ragnar Grímsson.
  
  Inhoud van deze uitgaves:
  
  Deel 1 (2014)
  
   Magnus Torhallssons forord til Flatøybok 
   Geisli
   Rimdiktet om Olav Haraldsson
   Hyndluljod
   Fra Hamburgs historie
   Tåtten om Sigurd Sleva
   Hvordan Norge ble bebygd
   Ættetavle fra Hod
   Ættetavle
   Haralds ætt fra Odin
   Ættetavle
   Haralds ætt fra Adam
   Kongene som har styrt Norge
   Olav Håkonsson forsvant
   Eirik den vidfarnes saga
   Olav Tryggvasons saga
   Jomsvikingenes saga
   Tåtten om keiser Otto og kong Gorm
   Færøyingesagaen
   Jomsvikingenes saga (fortsatt)
   Tåtten om Torleiv Jarlaskald
   Orknøyingesagaen
   Tåtten om Alban og Sunniva
   Landnåmståtten
  
  Deel 2 (2015)
   Tåtten om Torstein Oksefot
   Kristentåtten
   Tåtten om Stevne Torgilsson
   Tåtten om Ragnvald
   Tåtten om Hallfred Vandrådeskald
   Tåtten om Kjartan Olavsson
   Tåtten om Ogmund Dytt
   Her begynner tåtten om Norna-Gjest
   Tåtten om Helge Toresson
   Færøyingesagaen (fortsatt)
   Tåtten om Torvald Tasalde
   Tåtten om Raud den sterke
   Tåtten om Romund Halte
   Tåtten om Torstein Skjelv
   Tåtten om Tidrande og Torhall
   Tåtten om Eirik Raude
   Tåtten om Svade og Arnor Kjerringnese
   Kong Olav viste seg for Torhall på Knappstad
   Gissur og Hjalte forkynte kristendommen på Island
   Tåtten om Eindride Ilbrei og kong Olav
   Gauts tått
   Halldor Snorresons tått
   Her fortelles om biskop Sigurd
   Her er tåtten om Eirik Håkonsson
   Her er tåtten om Orm Storolvsson
   Fra sagaen om Hallfred Vandrådeskald
   Her begynner Grønlendingetåtten
   Tått om Sigurd Brestesson
   Tåtten om jarlene Einar, Torfi nn og Sumarlide
  
  Deel 3 (2016)
   Her begynner tåtten om Halvdan Svarte
   Tåtten om Hauk Håbrok
   Tåtten om Harald Grenske
   Tåtten om Olav Geirstadalv
   Her begynner kong Olav Haraldssons saga
   Tåtten om Øyvind Urarhorn
   Her begynner tåtten om Styrbjørn Sveakjempe da han kjempet med Eirik Sveakonge
   Roe-tåtten
   Fosterbrødresagaen begynner
   Her begynner tåtten om Øymund og kong Olav
   Tåtten om Toke Tokesson
   Her begynner tåtten om Tormod Kolbrunarskald
   Her begynner tåtten om Øymund fra Skara
   Orknøyingenes tått
   Tåtten om Gudbrand og kong Olav
   Her er tåtten om Eindride og Erling
   Tåtten om Tormod når han er hos kong Knut i Danmark
   Tåtten om Asbjørn Selsbane
   Tåtten om færøyingene og kong Olav
   Tåtten om kongene Olav og Knut
   Raudulvståtten
   Dette er en særlig tått om kong Olavs fall
   Volsetåtten
   Her er tåtten om kong Olavs fall
  
  'Deel 4 (2018)
   Færøyingesagaen (fortsatt)
   Orknøytåtten (fortsatt)
   Norges kongerekke
   Tåtten om biskop Adam
   Kong Sverre Sigurdssons saga
  
  Inhoud
  Het Flateyjarbók bevat de volgende teksten:
  
   Geisli - een religieus gedicht ter ere van Olaf II van Noorwegen
   Ólafs ríma Haraldssonar - een gedicht ter ere van Olaf II van Noorwegen
   Hyndluljóð
  Een kort stuk uit de Gesta Hammaburgensis Ecclesiae Pontificum
   Sigurðar þáttr slefu
   Hversu Noregr byggðist
  Genealogieën van Noorse koningen
   Eiríks saga víðförla
   Ólafs saga Tryggvasonar (waaronder de Grœnlendinga saga, de Færeyinga saga en de Orkneyinga saga)
   Ólafs saga helga
   Sverris saga
   Hákonar saga Hákonarsonar
  Een appendix op Ólafs saga helga door Styrmir Kárason
  Een saga over koning Magnús de Goede en koning Haraldr
   Hemings þáttr Áslákssonar
   Auðunar þáttr vestfirzka
   Sneglu-Halla þáttr
   Halldórs þáttr Snorrasonar
   Þorsteins þáttr forvitna
   Þorsteins þáttr tjaldstæðings
   Blóð-Egils þáttr
   Grœnlendinga þáttr (niet te verwarren met de Grœnlendinga saga)
   Játvarðar saga helga - Saga van Koning Edward
   Flateyjarannáll
  
  Referenties en externe links
   The Árni Magnússon Institute website
  http://www.am.hi.is/WebView/VefUtgafa.aspx?ListIndex=0&RorV=R manuscript facsimile < error
   Flateyjarbok: En samling af Norske Konge-saegar, 3 Vols. Ed. Guðbrandur Vigfússon and Unger, C. R. (1860–1868). Christiania [Oslo]: P. T. Mallings forlagsboghandel. http://saga.library.cornell.edu/saganet/?MIval=/ManuscriptSagasB&language=english&STitle=Flateyjarb%F3k Sagnanet: Flateyjarbók <server errror (Graphic images of front matter and pp. 1–15.)
   Sagnanet: Table of contents for: GKS 1005 fol
   The Flatey Book and recently discovered Vatican manuscripts concerning America as early as the tenth century. Ed. and trans. by Anderson, Rasmus B. (1906). London: The Norroena Society. (Facsimiles of Icelandic text, Icelandic transcription, Danish translation, English translation of Vinland material and related material only.)
   Text and English translation by Loptsson of Eireks þáttr rauða ('Tale of Eirík the Red') and Grœnlendinga þáttir ('Tale of the Greenlanders') from the Flatey Book
  
  Noot
  
  IJslandse literatuur