title: Parkbegraafplaats Tereken
text: De parkbegraafplaats Tereken is de oudste nog bestaande begraafplaats van de Belgische stad Sint-Niklaas. De begraafplaats ligt in het zuiden van de stad in de wijk Tereken, nabij de Sint-Jozefskerk. Zoals de naam al doet vermoeden, wordt het domein stilaan omgevormd tot een park waar zowel ruimte is voor graven als voor recreatieve activiteiten. Het kerkhof is bekend voor de grote hoeveelheid monumentale concessies van art-deco-steenhouwers en heeft bijzonder funerair erfgoed.
  
  Het huidige kerkhof is ingedeeld in 18 grote percelen, genummerd van A-R, waarbij de A-gronden aan de ingang zijn gelegen. In 1969 waren er ruim 58 707 personen bijgezet. Door plaatsgebrek werd er in het verleden overgraven: oude concessies werden ontgraven en hergebruikt.
  
  Geschiedenis 
  De begraafplaats werd aangelegd in 1879, kort na de bouw van de Sint-Jozefskerk. Sinds de opening van de nieuwe begraafplaats Heimolen in 1988 wordt er niet meer begraven. Kloosterlingen en concessiehouders vormen hierop de uitzondering. In totaal liggen er zo'n 60.000 personen begraven.
  
  In de periode 1879 tot 1946 werden ruim 2874 eeuwige concessies toegestaan en betaald, veelal door bemiddelde concessiehouders, die deze grondafstand lieten graveren op hun zerk. Nadien werd de eeuwige concessie afgeschaft, wegens te grote vraag, en het concessiebeheer werd sindsdien door de stad reeds verschillende malen aangepast. Door het monumentaal karakter van dit erfgoed werd geadviseerd deze kelders niet te openen en over te brengen bij de opening van het nieuwe kerkhof.
  
  De gemeenteraad van 12 augustus 1946 besliste om de concessies te egaliseren: er ontstond de bezorgdheid over een evolutie tot een standenbegraafplaats. Om deze evolutie af te remmen werden toen vijf klassen ingevoerd, waarbij de A-klasse gronden gelegen waren langs de lanen, en de facto verkozen werden door de rijke burgerij. Een aparte klasse, exclusief voor kinderen (E) werd ingevoerd. Ondanks de beoogde doelstelling van de gemeenteraad, bleef er een groot verschil tussen de A-gronden en de overige korte concessies, die overgraven werden na kortere termijn.
  
  De gemeenteraad van 30 mei 1952 sneed opnieuw in de concessieduurte: de Klasse D, werd ingekort van 25 naar 15 jaar. Vanaf 1978 werden bij goedkeuring de perken in fasen afgebouwd, met als voorruitzicht het in gebruik nemen van de nieuwe stedelijke begraafplaats.
  
  Sinds 2007 worden er oude grafstenen verwijderd, waardoor er ruimte ontstaat voor een nieuwe functie. Er werd geopteerd voor een park, waardoor er telkens nieuwe bomen, struiken en bloemen geplant worden. Ook speeltuigen en bijenkorven krijgen een plaats. Monumentale graven blijven omwille van hun historische waarde behouden.
  
  Funerair erfgoed
  
  Het kerkhof is vermaard vanwege de vele concessies met hoge erfgoedwaarde. Concessiehouders vroegen vaak aan de beroemde steenkappers de zerken te versieren in art-decostijl. Een aanzienlijk aantal monumentale zerken is toe te schrijven aan een generatie van belangrijke beeldhouwers. De meeste hadden hun steenkapperij in de Terekenwijk.
   Frans Adolf Farsyn-Heyndrickx (°1872, Sint-Niklaas)
   Isidore Duellaert - Derboven (°1880, Sint-Niklaas)
   Joseph Heyndrickx - Pyl (°1879, Sint-Pauwels) 
   Werner Heyndrickx
   Jozef Schelfhout
   Charles Vande Velde - Van Steenlandt
  Robert Van de Velde (°1895) 
  
  De monumentale zerken door hen gekapt, illustreren het hoogtepunt van de Wase art-decobeeldhouwkunst. Ondanks de verschillende monumentale kunstwerken, is anno 2023 geen enkel gesigneerd graf wettelijk beschermd, waardoor verschillende zerken als bedreigd erfgoed kunnen worden beschouwd. Om het funerair erfgoed te ontsluiten werd een informatiebrochure geschreven door de provincie Oost-Vlaanderen, waarbij een twintigtal zerken werden beschreven. Dit is een slechts een fractie van de ruim 2874 eeuwige concessies, die als waardevol werden aangemerkt.
  
  Joseph Heyndrickx-Pyl
   Monumentale grafzerk van de familie Pyl-Thys
   Monumentale grafzerk van de familie Scheerders-Nys
   Monumentale grafzerk van de familie Henri Verbreyt
   Monumentale grafzerk van de familie Trommelmans-Scheerders
   Monumentale grafzerk van de familie Van Reeth-Scheerders, kunstenaar
   Monumentale grafzerk van de zusters van het Spinhuis
   Monumentale grafzerk van de zusters van de Berkenboom
   Monumentale grafzerk van de familie Faems-Bonne, galerijhouder Ankerstraat
   Monumentale grafzerk van de familie Pieter Frans Mariman-De Paepe, veevoederhandelaar
   Monumentale grafzerk van de familie Leo Maillet-Segers, apotheker
  
  Isidore Duellaert-Derboven 
   Monumentale grafzerk van de zusters Jozefienen
   Monumentale grafzerk van de zwartzusters van het ziekenhuis
   Monumentale grafzerk van de familie Fonteyne-Billiet
  
  Frans Faresyn-Heyndrickx
   Monumentale grafzerk van de familie Achilles Stoffyn-Van Stappen
  
  Charles Vande Velde-Van Steenlandt
   Monumentale grafzerk van Jan Frans Van Havermaet, beeldhouwer.
  
  Andere bestaande concessies 
   Monumentaal neogotisch grafmonument van Pierre-Antoine Verwilghen
   Monumentale grafzerk van gemeenteraadslid Charles Vercauteren-Leclercq
   Monumentale grafzerk van de familie Janssens de Varebeke
   Monumentale grafzerk van de familie Felix Van Naemen-Boeÿe
   Monumentale grafzerk van de familie de Schoutheete de Tervarent
   Monumentale grafzerk van de familie Scheerders-Nys
   Monumentale grafzerk van Oscar Van Durme, met portret in arduin door Robert Van de Velde
   Grafkapel in art-decostijl van de familie Cole-Van Hoyweghen, door architect Hilaire De Boom
   Familie Boeyé
   Familie Nobels
   Familie Prisse
   Familie Albert Joos-Kurtz: bouwmeester en vader van kardinaal Joos
   Familie Florimond Sax-De Maeyer: directeur van de stedelijke muziekacademie
   Familie Reychler
   Romain De Vidts, burgemeester
   Henri Van Severen, goudborduurder
   Hendrik Heyman
   Joseph Heyndrickx-Pyl, arduinhouwer
   echtpaar Sander Wijnants - Lea Steppe: Directeur SASK, met bronzen dodenmasker
  
  Britse oorlogsgraven 
  
  Op de begraafplaats Tereken liggen negen soldaten uit het Britse Rijk begraven. Acht daarvan zijn gesneuveld in de Tweede Wereldoorlog en één in de Eerste Wereldoorlog. Alle personen zijn geïdentificeerd. Er liggen zeven Britten en twee Canadezen.
  
  De graven worden onderhouden door de Commonwealth War Graves Commission en zijn daar geregistreerd onder St. Niklaas Communal Cemetery.
  
  Frans oorlogsmonument 
  Op 3 mei 2007 werd een zerk onthuld als eerbetoon aan drie Franse militairen van L’Armée de L’Air Groupe 552 die op 13 mei 1940 zijn neergeschoten door Flak en zijn neergestort ter hoogte van Nieuwkerken-Waas. Het monument staat naast de Britse oorlogsgraven.
  
  Galerij 
  
  Tereken
  Onroerend erfgoed in Sint-Niklaas