title: Kunstenaarskolonie Worpswede
text: De kunstenaarskolonie Worpswede is een in 1889 opgerichte leef- en werkgemeenschap van kunstenaars in de gemeente Worpswede in Nedersaksen, gelegen in het voormalige moerasgebied Teufelsmoor, 18 kilometer ten noordoosten van Bremen. Worpswede werd daardoor tot een thuishaven van belangrijke kunstenaars van het Duitse impressionisme en expressionisme.
  
  De vlucht uit de stadse omgeving van de kunstenaars, kwam naast de interesse voor licht en landelijke motieven en markante landschappen ook voort uit heimwee naar de plattelandsdroom om eenvoudig en dicht bij de natuur te leven.
  
  Bezoekers kunnen er tegenwoordig tentoonstellingen en galeries bekijken en workshops bijwonen.
  
  Geschiedenis 
  In 1889 vestigden zich hier de kunstenaars Fritz Mackensen, Hans am Ende en Otto Modersohn en richtten een kunstenaarskolonie op. In 1893 sloot Fritz Overbeck, in 1894 Heinrich Vogeler en Carl Vinnen uit Beverstedt zich bij de groep aan. Paula Becker, die 1901 met Otto Modersohn zou trouwen, kwam in 1898 bij de groep om schilderles bij Fritz Mackensen te nemen.
  
  In 1895 verkreeg Heinrich Vogeler de Barkenhoff, die hij in Jugendstil-stijl verbouwde. De Barkenhoff werd het middelpunt van de Worpsweder kunstenaarsbeweging. Het landleven en het Noord-Duitse landschap inspireerden ook schrijvers als Rainer Maria Rilke, zijn latere vrouw de beeldhouwster Clara Westhoff en Manfred Hausmann.
  
  De kunstenaarskolonie trok in de periode 1924-1933 ook pioniers van de antroposofie en de biologisch-dynamische landbouw aan.
  
  Onder  de sterke invloed van Fritz Mackensen veranderde in 1933 het politieke klimaat binnen de kunstenaarskolonie radicaal.
  Voordien, vooral kort na de Eerste Wereldoorlog, overheerste het socialisme en zelfs het communisme. De Barkenhoff was een tijd lang een zetel van de Duitse tak van de Internationale Rode Hulp.
  
  Maar de door talrijke kunstenaars te Worpswede bedreven landschapsschilderkunst paste goed in de nazi-ideologie, waar de "völkische" traditie, waaronder het verheerlijken van de folklore van het platteland, deel van uitmaakte.
  
  Mackensen was een fel nationaalsocialist en ook de eerste vrouw van Heinrich Vogeler, de schilderes en tapijtweefster Martha Vogeler, die in 1920 van haar in haar ogen te fel communistisch geworden man scheidde en zich vestigde in de vakwerkboerderij Haus im Schluh, sloot zich in 1937 bij de NSDAP aan en was in de Hitler-tijd zeer populair. 
  Linkse kunstenaars keerden Worpswede daarop massaal de rug toe.
  
  Zeker Fritz Mackensen was een zeer belangrijke aanhanger van het nazi-regiem. Onder andere richtte hij in Bremen een nazi-gezinde kunstacademie op, de Nordische Kunsthochschule. Ook was hij op hoge leeftijd nog als propaganda-officier voor de SS in het bezette Frankrijk actief en kreeg van Hitler zelf hoge onderscheidingen.   Echter wordt dit ter wille van voortgang van de bezoekersstroom niet vermeld.
  
  Na de Tweede Wereldoorlog duurde het dan ook enige tijd, voordat een volgende generatie kunstenaars, vrij van nazi-smetten, de kunstenaarskolonie nieuw leven wisten in te blazen. Maar nieuwe inzichten en nieuwe bestuurders zijn hierin geslaagd, gezien de huidige bloei van Worpswede.
  
  Persoonlijkheden
  
  Eerste generatie Worpsweder kunstenaars 
   Fritz Mackensen, schilder
   Paula Modersohn-Becker, schilderes
   Otto Modersohn, schilder
   Fritz Overbeck, schilder
   Heinrich Vogeler, schilder
   Clara Westhoff, beeldhouwster
   Hans am Ende, schilder
   Bernhard Hoetger, architect, beeldhouwer, schilder
   Walter Bertelsmann, schilder
   Wilhelm Scharrelmann, schrijver
  
  Tweede generatie kunstenaars 
   Richard Oelze, surrealistisch schilder
   Otto Meier, keramist
   Bram van Velde, schilder
   Manfred Hausmann, schrijver
   Fritz Uphoff, schilder
   Lore Schill, schilderes
   Bernhard Huys, schilder
   Paul Ernst Wilke, schilder
   Leberecht Migge, landschapsarchitect
   Jürgen Bertelsmann, schilder
   Carlo Weidemeyer, graficus, schilder, architect
   Agnes Sander-Plump, schilderes
   Heinz Dodenhoff, schilder en dichter
   Otto Tetjus Tügel, schilder en dichter
  
  Huidige kunstenaars in Worpswede 
   Bernd Altenstein, beeldhouwer
   Hans Jürgen Burmeister, graficus
   Waldemar Otto, beeldhouwer
   Pit Morell, schilder, verteller
   Margarete Jehn, schrijfster, liedtekstschrijfster
   Johannes Schenk, matroos, schrijver, schilder
   Peter-Jörg Splettstößer, schilder, conceptual artist
   Friedrich Meckseper, schilder
   Natascha Ungeheuer, schilderes
   Tobias Weichberger, schilder en vormgever
   Heinrich Hannover, schrijver
   Wolfgang Jehn, componist
   Martin Kausche, boekontwerper, schilder
   Moritz Rinke, toneelschrijver
   Arrigo Wittler, schilder
  
  Externe links 
   Rainer Maria Rilkes der Künstlerkolonie gewidmeter Text
   Worpswede als Künstlerlandschaft Helmut Schmidt in: Die Zeit, 16 mei 1980
   Deutschlandfunk 15 maart 2013. Die Lücke an der Wand. Der Mythos von der unpolitischen Künstlerkolonie Worpswede. Inclusief Audio.
  
  Duitse schilderkunst
  Worpswede
  Museum in Nedersaksen
  Kunstmuseum in Duitsland