title: Militaire eenheden van de Joegoslavische partizanen
text: De Joegoslavische partizanen groeiden uit van de start in juni 1941 met de eerste oprichtingen van kleine guerrilla-partizanen-detachementen tot er in maart 1945 een volwaardig Joegoslavisch leger stond van 800.000 man in vier legers met 63 divisies, dat in staat was vrijwel zelfstandig hun land te bevrijden van de Duitsers.
  
  Inleiding  
  Hoewel de naam "partizanen" consequent genoemd wordt, hadden de partizanen door hun geschiedenis heen (als gevolg van frequente veranderingen in omvang en structurele reorganisaties) vier volledige officiële namen:
   Nationale Bevrijdings Partizanen Detachementen van Joegoslavië (Narodnooslobodilački partizanski odredi Jugoslavije, NOPOJ) (juni 1941 – januari 1942) (het achtervoegsel "Joegoslavisch" wordt soms in uitsluitend niet- Joegoslavische bronnen gebruikt om ze te onderscheiden van andere partizanenbewegingen)
   Nationale Bevrijdings Partizanen en Vrijwilligers Leger van Joegoslavië (Narodnooslobodilačka partizanska i dobrovoljačka vojska Jugoslavije, NOP i DVJ) (januari – november 1942)
   Nationaal Bevrijdingsleger Partizanen Detachementen van Joegoslavië (Narodnooslobodilačka vojska i partizanski odredi Jugoslavije, NOV i POJ) (november 1942 – februari 1945). Vanaf november 1942 werd het partizanenleger als geheel vaak simpelweg het Nationale Bevrijdingsleger genoemd (Narodnooslobodilačka vojska, NOV of Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije, NOVJ), terwijl de term 'partizanen' een bredere betekenis kreeg door te verwijzen naar de hele verzetsgroep (inclusief bijvoorbeeld, de AVNOJ = politieke tak).
   Joegoslavisch Leger – op 1 maart 1945 werd het Nationale Bevrijdingsleger omgevormd tot de reguliere strijdkrachten van Joegoslavië en dienovereenkomstig hernoemd. Het zou deze naam behouden tot 1951, toen het werd omgedoopt tot het Joegoslavisch Volksleger. 
  
  Gedurende deze tijd evolueerden de militaire partizanen eenheden van guerrilla met kleine detachementen naar reguliere oorlogvoering met frontlinies en veldslagen. Ook de Duitsers erkenden dit. Tot de herfst van 1944 werden de partizanen door hen systematisch Banden (bendes) genoemd. Maar vanaf dat moment werd er daadwerkelijk over divisies en andere reguliere namen van eenheden gesproken.
  
  De toename van het aantal partizanen is duidelijk in deze tabel.
  
  Volgens Tito was in mei 1944 de etnische samenstelling van de partizanen: 44% Serviër, 30% Kroaat, 10% Sloveen, 5% Montenegrijn, 2,5% Macedoniër, 2,5% Bosnische moslim. Verder waren er ook Italianen en Hongaren. De Italianen telden zo’n 20.000 man.
  
  De groei van het aantal partizanen werd ook veroorzaakt omdat vele tienduizenden Četniks en Ustaša’s van zijde wisselden. Tito bood amnestie aan voor alle collaborateurs op 17 augustus 1944. De amnestie zou opnieuw worden aangeboden na de Duitse terugtrekking uit Belgrado op 21 november 1944 en nogmaals op 15 januari 1945.
  
  Legers 
  Pas vanaf 1 januari 1945 werden echte legers opgericht, om de toenemende aantallen eenheden goed onder te brengen.
  
  Korpsen 
  De eerste korpsen werden eind 1942 opgericht, aangezien de strijd steeds meer regulier werd en er een stroom nieuwe divisies opgericht werden, die ook regionale aansturen nodig hadden.
  
  Divisies 
  Nadat initieel de partizanen alleen in detachementen gevormd waren, werden vanaf november 1942 ook divisies opgericht voor betere aansturing.
  
  Diversen
  
  Slagorde Joegoslavische Leger 24 maart 1945 
  
   3e Leger (Lieutenant General Kosta Nađ)
   Direct onder bevel
   16e Vojvodina-divisie
  36e Vojvodina-divisie
   51e Vojvodina-divisie
   6e Korps
   12e Slavonische Divisie
   40e Slavonisch Divisie
   10e Zagreb Korps
   32e Zagorje-divisie
  33e Kroatische Divisie
   1e Leger (Lieutenant General Peko Dapčević)
   Direct onder bevel
   1e Proletarian Divisie
   2e Proletarian Divisie
   5e Krajina-divisie
   6e Lika Proletarische Divisie "Nikola Tesla"
   11e Krajina Divisie
   21e Servische Divisie
   22e Servische Divisie
   2e Tankbrigade
   12e Cavaleriebrigade
   2e Leger (Lieutenant General Koča Popović)
   Direct onder bevel
   17e Oost-Bosnische Divisie
   23e Servische Divisie
   25e Servische Divisie
   28e Slavonische Divisie
   45e Servische Divisie
   2e Stoottroepen Korps
   3e Stoottroependivisie
   29e Herzegovina Divisie
   37e Sandžakdivisie
   3e Korps
   27e Oost-Bosnische Divisie
   38e Oost-Bosnische Divisie
   5e Korps
   4e Krajina-divisie
   10e Krajina-divisie
   39e Krajina-divisie
   53e Centraal-Bosnische Divisie
   4e Leger (Lieutenant General Petar Drapšin)
   Direct onder bevel
   1e Tank Brigade
   9e Dalmatische Divisie
   19e Dalmatische Divisie
   20e Dalmatische Divisie
   26e Dalmatische Divisie
   4e Korps
   7e Banija-divisie
   8e Kordun-divisie
   34e Kroatische Divisie
   11e Korps
   13e Primorje Gorski-divisie
   35e Lika-divisie
   43e Istrië-divisie
   7e Korps
   14e Sloveense Divisie
   18e Sloveense Divisie
   9e Korps
   30e Sloveense Divisie
   31e Sloveense Divisie
   4e Operatieve Zone
   14e Sloveense Divisie
   Andere formaties
   15e Macedonische Korps
   42e Macedonische Divisie
   48e Macedonische Divisie
   Kosovo 
   24e Servische Divisie
   49e Macedonische Divisie
   50e Macedonische Divisie
   Generale staf Servië
   47e Servische Divisie
   Generale Staf Macedonië
   41e Macedonische Divisie
   Operatieve staf Kosovo en Metohija
   46e Servische Divisie
   52e Kosovo-Metohija-divisie
  
  Tweede Wereldoorlog in Joegoslavië