title: Paul Lincke
text: Carl Emil Paul Lincke (Berlijn, 7 november 1866 - Hahnenklee bij Goslar (Nedersaksen), 3 september 1946) was een Duits componist en theaterkapelmeester. Hij wordt gezien als de 'Vader' van de Berlijnse Operette. Veel bekende melodieën, waarvan men denkt dat het oude volksliedjes zijn, zijn in werkelijkheid composities van Lincke, maar worden niet direct met hem geassocieerd, bijvoorbeeld "Das macht die Berliner luft, luft, luft" uit Frau Luna, in Nederland bekend als Een reisje langs de Rijn van Willy en Willeke Alberti en eerder Louis Davids.
  
  Levensloop
  Pauls vroege herkenbare muzikaliteit uitte zich in zijn hang naar militaire muziek. Daarom stuurde zijn moeder hem na afloop van de Realschule voor studie naar Wittenberge. Hier werd hij bij de Wittenberger Stadtmusikkapelle door Rudolf Kleinow tot fagottist opgeleid. Daarnaast leerde hij ook tenorhoorn, slagwerk, piano en viool spelen.
  
  Paul Lincke woonde hoofdzakelijk in Berlijn en werd op 19-jarige leeftijd al theaterkapelmeester en muziekuitgever. Vanaf 1893 was hij kapelmeester van het Apollo-Theater in Berlijn. Als componist en dirigent begeleidde hij orkesten door Duitsland en in de Europese hoofdsteden alsook de Verenigde Staten.
  
  In 1943 was Lincke gastdirigent in Mariënbad om daar zijn compositie "Frau Luna" op te voeren, waarvan de officiële première in 1899 in Berlijn was. Tijdens zijn afwezigheid werden zijn huis en uitgeverij in de Berlijnse Oranienstraße platgebombardeerd.
  Na de Tweede Wereldoorlog wilde Lincke naar Berlijn terugkeren, hetgeen hem door de tweedeling van de stad niet meer lukte.
  
  Met behulp van de Amerikaanse generaal Pierce trok hij vervolgens, met zijn huishoudster die al 35 jaar voor hem zorgde, naar Arzberg (Opper-Franken). Het klimaat daar deed de reeds aangeslagen en verzwakte Lincke geen goed en daarom zorgden vrienden in Lautenthal (Oberharz) ervoor dat hij naar Hahnenklee kon verhuizen. Hier stierf hij twee maanden voor zijn tachtigste verjaardag. Na een rouwdienst in de Stabkirche Hahnenklee werd zijn stoffelijk overschot bijgezet op de begraafplaats van Hahnenklee. Zijn graf wordt tot op de dag van vandaag goed onderhouden.
  
  Ereburgerschap
  Op 7 november 1941 werd hem ter gelegenheid van zijn 75-ste verjaardag het ereburgerschap van zijn geboortestad verleend, de penning uitgereikt door Joseph Goebbels. Zijn betekenis voor Berlijn is te vergelijken met die van Johann Strauss voor Wenen en Jacques Offenbach voor Parijs.
  
  Paul-Lincke-Ring
  In 1955 heeft de gemeente Hahnenklee-Bockswiese (na gemeentelijke herindeling in 1972 Stad Goslar) de Paul-Lincke-Ring in het leven geroepen. De prijs wordt elke twee jaar uitgereikt aan artiesten met buitengewone verdiensten voor de Duitstalige amusementsmuziek. Enkele winnaars zijn: Udo Jürgens (1981), René Kollo (1991), Peter Maffay (1995) en Freddy Quinn (1997).
  
  Werken (selectie)
  
  Werken voor orkest 
   1900 Loreley-Walzer uit de operette "Fräulein Loreley", voor orkest
   1901 Man schwebt dahin, wals
   1901 Mein Juwel, wals
   1901 Tipp-Topp!, polka
   1903 Die Meistersinger von Berlin, groot zangselectie voor gemengd koor en orkest
   Am Bosporus, intermezzo
   Der Weg zum Herzen, Gavotte
   Folies Bergère, mars voor orkest
   Geburtstagsständchen, intermezzo voor orkest
   Heimlich, still und leise, intermezzo voor orkest
   Isolabella Romanze
   Nautilus, intermezzo voor orkest
   Siamesische Wachtparade, intermezzo voor orkest
   Sie kommen, karakterstuk
  
  Werken voor harmonieorkest 
   Bis früh um fünfe, kleine Maus, mars
   Das ist der Zauber von Berlin, mars
   Das ist die Berliner Luft, mars uit de burleske Berliner Luft (1904)
   Es war einmal, lied uit operette Im Reiche des Indra
   Glühwürmchen, idyll uit de operette: Lysistrata
   Gri-Gri, uit de operette Grigri
   Märkische Heide, märkischer Sand, marslied
   Ob du mich liebst, lied uit de operette Nakiris Hochzeit
  
  Muziektheater
  
  Operettes
  
  Balletten
  
  Revue 
   1908 Donnerwetter, tadellos! ook bekend onder de titel: Berlin so siehste aus, voorspel en negen taferelen - libretto: Julius Freund - première: 15 september 1908, Berlijn, Metropol-Theater
   1909 Halloh! Die große Revue!, zeven taferelen, - libretto: Julius Freund - première: 18 september 1909, Berlijn, Metropol-Theater
   1924 Einst und Jetzt, - première: 1924, Berlijn
  
  Wals- en dansliederen 
   Schenk' mir doch ein kleines bißchen Liebe
   Schlösser, die im Monde liegen (uit: Frau Luna)
  
  Overig
   Verkehrte Welt (1895)
   Eine lustige Spreewaldfahrt (1897)
   Im Riesengebirge (1902)
   Außer Rand und Band (1905)
   Hochparterre links (1906)
   Eine lustige Doppelehe (1906)
   Fräulein Kadett (1914)
  
  Bibliografie 
   Francisco Alia Miranda: La música en la radio: radio Ciudad Real EAJ 65 y sus discos de pizarra, Cuenca: Ediciones de la Universidad de Castilla-La Mancha, 2000, 378 p., 
   Ruth Renée Reif: Orchestermitglieder seit 1924, in: Die Stuttgarter Philharmoniker, ein historisches Porträt, Herausgegeben von der Gesellschaft der Freunde der Stuttgarter Philharmonica, Tübingen: Silberburg-Verlag, 1999. 
   Luis Iglesias de Souza: El teatro lírico español: volumen IV: libretistas y compositores, Coruña: Editorial Deportación Provincial, 1996, 742 p.
   Ken Bloom: American song - The complete musical theater companion: 1877-1995. Volume 2: T-Z and indexes, Second edition, New York: Schirmer Books, 1996, 2093 p. 
   Gaspare nello Vetro: Teatro Reinach 1871-1944: gli spettacoli musicali opere concerti operette, Parma: Comune di Parma - Archivo storico Teatro Regio, 1995, 653 p.
   Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, 
   Paul E. Bierley, William H. Rehrig: The heritage encyclopedia of band music: composers and their music, Westerville, Ohio: Integrity Press, 1991, 
   Dieter Zimmerschied: Operette: Phänomen und Entwicklung, Wiesbaden: Breitkopf & Härtel, 1988. 156 p.,
  
  Externe links 
   
   Toneelwerken
  
  19e-eeuws componist
  20e-eeuws componist
  Duits componist
  Muziekuitgever
  Operettecomponist