title: Picon (aperitief)
text: Picon is een karamelkleurig bitter aperitief of bitter(tje) dat zijn oorsprong kent in Marseille en van oudsher bij bier wordt geserveerd in het oosten en noorden van Frankrijk, in België en Luxemburg en ook in Zwitserland. Picon wordt gemaakt van verse sinaasappelschillen die eerst gedroogd zijn en daarna geweekt worden in een alcoholoplossing. Voor de bereiding zijn ook gentiaanwortel en cinchona (kina) nodig, die beide eveneens geweekt worden. Achteraf worden suikersiroop en karamel toegevoegd.
  
  De term Picon is een merknaam die in handen is van Moët Hennessy Diageo, een joint-venture van de handelsondernemingen LVMH (Louis Vuitton Moët Hennessy) en Diageo. In mei 2022 werd Picon overgenomen door Campari voor 119 miljoen euro. Picon behaalde in het gebroken boekjaar 2020/21 een omzet van 21,5 miljoen euro.
  
  Herkomst
  In 1815 vertrok de in de provincie Genua woonachtige familie Picon naar Marseille. Daar werd de jonge Gaétan Picon (1809-1882) leerling in een distilleerderij. Later, toen hij in Algerije in het leger diende, liep hij zoals veel van zijn kameraden een ‘kwaadaardige koorts’ op. Hij ontwikkelde vervolgens een brouwsel op basis van sinaasappelschillen, cinchona en gentiaan, geweekt in eau de vie, dat koortsverlagende en dorstlessende eigenschappen heeft.
   
  In 1832 vestigde hij zich in Philippeville (het latere Skikda) en later in Algiers, waar hij zijn formule verbeterde. Vanaf 1837 bracht hij zijn drankje op de markt als aperitief onder de naam amer africain (Afrikaans bitter). In 1862 vond de wereldtentoonstelling in Londen plaats en de Franse regering nodigde industriëlen uit om hieraan deel te nemen. De onderprefect van Philippeville, Jean-Baptiste Nouvion, probeerde Gaétan Picon met kracht te overtuigen om naar Londen te gaan. Omdat dit soort evenementen nog weinig gebruikelijk waren, ging  Picon daar niet op in. Desondanks besloot de koppige onderprefect om, zonder medeweten van de fabrikant, een krat met amer africain naar Londen te versturen. Het product, dat behoorde tot de categorie ‘bittere aperitieven’, werd in 1862 op de Londense wereldtentoonstelling bekroond met een bronzen medaille. Daarmee maakte Gaétan Picon zijn fortuin. 
  
  Teruggekeerd in Frankrijk bouwde hij in Marseille zijn eerste fabriek voor de productie van Picon (destijds met een alcoholpercentage van 21%), dat vanaf dan ook zo genoemd werd. De onderneming gaf op die manier ook zijn naam aan de wijk waarin de fabriek stond, evenals aan het treinstation Picon-Busserine in het 14e arrondissement van Marseille.
  
  Tegenwoordig
  Picon wordt vooral verkocht in Frankrijk, in 2003 werd 70% van de omzet behaald in het noorden en oosten van Frankrijk. Verder is Franstalig België een belangrijke afzetmarkt. De totale productie bedroeg vier miljoen flessen.
  
  De karamel die als kleurstof gebruikt wordt, is eigenlijk de kleurstof karamel met E-nummer E150a, ook wel ‘gewone karamel’ genoemd. Het gaat hierbij eigenlijk om een karamelliseringsproces, dat versneld wordt door verschillende chemicaliën zoals zuren, hydroxides, carbonaten, fosfaten, sulfaten of sulfieten.
  
  Sinds 1989 bedraagt het alcoholpercentage van Picon 18%. In 1995 is Picon gestart met productdiversificatie en brengt sindsdien twee verschillende soorten aperitieven op de markt:
  Het origineel: de Picon bière, wordt bij bier gedronken.
  De Picon club, dat gedronken wordt in een cocktail met droge witte wijn.
  
  Er bestaat een saucisse au Picon, ook wel Piconwurst genoemd in het Lothringer platt (een dialect dat gesproken wordt in Lotharingen). Het is een worst op basis van Picon, die geproduceerd wordt in de stad Amnéville, in het departement Moselle, in de historische regio Lotharingen.
  
  Lijst van cocktails met Picon
  Picon friez: Picon en mirabellenbrandewijn
  Picon-Grenadine: Picon en grenadine
  Picon bière: blond bier, Picon
  Picon-café: Picon en koffie   
  Picon et demi: blond of bruin bier, Picon, citroensiroop
  Picon ‘avec’ (Elzas): Picon bière ‘met’ een scheutje citroensiroop
  Amérissime: droge witte vermout, Picon
  Cosaque: grenadinesiroop, bier, Picon
  Petit Quentin: bier, whisky, Picon ‘met’ een scheutje citroensiroop
  Henry: witte rum, perenlikeur, kersenlikeur, Picon
  Irish Picon: grenadinesiroop, Picon, Guinness
  Mary: rode vermout, Suze, Picon
  Micheland: rode vermout, armagnac, abrikozenlikeur, Picon
  Picanache: panaché (mix van bier en limonade), Picon
  Picon club: droge witte wijn, Picon
  Picola: cola, Picon
  Piconeau: water, Picon
  Piconade: limonade, Picon, schijfje citroen, ijsblokjes (gecreëerd in Nancy)
  P.C.B. (Picon Citron Bière): 25 cl blond bier, 3 cl Picon, een scheutje citroensiroop
  Super Picon (50 cl): Picon, grenadinesiroop
  Picon Royal of JMF: champagne en Picon
  P.O.B (Picon sirop d'orange et bière blonde): Picon met sinaasappelsiroop en blond bier
  P.O.Box: Picon, whisky, rietsuiker, limonade, citroensap
  Stoptou: Picon en pastis
  Picojito: rum (6 cl), muntblaadjes, groene citroen, Picon (3 cl), gemalen ijs, water (15 cl)
  Picon Chasseur: Picon, bier, witte wijn, appelsiroop
  Piconcon: Picon, gin, schijfje komkommer
  Ptit Piconnard: Picon, Ricard, Perrier
  Picobelle (Lotharingen): Picon, mirabellenbrandewijn, mirabellen
  JJ: Picon, jasmijnlikeur, Jägermeister
  Pisconis: Picon, pastis, koel water, ijsblokjes
  Picoron: Picon, gin, amaretto
  Picard: Picon, Ricard (gecreëerd door Rugby Club Metz Moselle)
  Le métisse: Picon, melk.
  Pekon: Picon, Peket (jenever)
  Champicon: Champagne, Picon.
  Le Biche: Picon, koolzuurhoudend mineraalwater
  Le Maxicon: Maximator bier (Amsterdams bier) en Picon
  La Mort Aux Rats: Ricard, Martini (vermout), Picon
  Le Skycon: Picon, whisky
  Le Tarascon: Taras Boulba (Belgisch bier), Picon
  Le Pikawa: Picon en koffie
  Le Picon bar: cassissiroop, La Chouffe (Belgisch bier), Picon
  Le Marius: Vieille prune (eau de vie op basis van pruimen), mirabellenbrandewijn, notenlikeur, Picon
  Le RPP: rum, Picon, appelsap
  Le Pidre: Picon en droge cider
  Le Perlempidre: Perlembourg (Frans bier), Pidre
  Perlempidron: Perlempidre en citroen
  Picon Mulhousien (Elzas): Picon, witte rum, cassislikeur, blond bier
  Picongina: Picon en Orangina light
  Piconic: Picon en Schweppes tonic
  Velour: Picon, Grand Marnier, grenadine, Pelfort (bier uit Noord-Frankrijk)
  Intensemencon: Picon en lauw bier van het supermarktmerk 8.6 
  Sang du christ: Picon, citroensiroop, 1/2 bier, 1/2 witte wijn
  Picon on the rocks : Picon, ijsblokjes (bij voorkeur aan het einde van de avond)
  Le DémonteCon: Picon, Mega Démon (bier uit Noord-Frankrijk)
  Le BannaCon: Picon, Pisang (likeur met bananensmaak)
  Chicon: Picon, Chimay bleue
  PIDU: Picon Duvel (lekker bitter, vooral streek Mechelen-Willebroek) 
  Poasis: Picon met Oasis
  
  Picon in  films
  Voordat Hollywoodfilms gecensureerd werden als gevolg van de Motion Picture Production Code van juli 1934, werd in 1931 de film The last Flight van de Duitse regisseur William Dieterle uitgebracht. De film vertelt de avonturen van een groep Amerikaanse piloten die hun angsten wegdrinken in Parijse bars aan het einde van de Eerste Wereldoorlog. Richard Barthelmess (die de rol van Carry speelt) bestelt twee Picon citron voor hem en Helen Chandler (in de rol van Nikki) en tot verrassing van de jonge vrouw voegt hij eraan toe: ‘Très rafraîchissant ! Pour rire et s'amuser’ (‘Zeer verfrissend! Om te lachen en plezier te hebben’).
  In de film Marius (1931) van Marcel Pagnol is de kijker getuige van de bereiding van een Picon-Curaçao-citron in de beroemde scène verre à quatre tiers waarin César (Raimu) aan Marius (Pierre Fresnay) uitlegt hoe je vier derde van een vloeistof in een glas krijgt. 
  In Un singe en hiver (A Monkey in Winter) uit 1962 van Henri Verneuil wordt Gabriel Fouquet (Jean-Paul Belmondo) dronken van Picon bière in een café in Tigreville, vlak bij Deauville. Het is de start van een race naar dromen en dronkenschap tussen Fouquet en de eigenaar van zijn hotel, Albert, gespeeld door Jean Gabin.
  In de film Le Père Noël est une ordure uit 1982 van Jean-Marie Poiré, beschuldigt Zézette, het personage dat gespeeld wordt door Marie-Anne Chazel, haar minnaar Félix ervan te veel Picon bière gedronken te hebben.
  In de film La Ch'tite Famille (2018) van Dany Boon, in een scène in de caravan op de autosloperij van de familie, drinkt Gustave (de broer van Dany Boon, gespeeld door Guy Lecluyse) Picon om 8 uur ‘s ochtends.
  In de Eén-serie Eigen kweek die zich afspeelt in Heuvelland wordt regelmatig Picon gedronken.
  
  Picon in het chanson
  In het gedicht Père nourricier van Camille François, op muziek gezet door Bourvil op zijn album Bourvil récite 9 poèmes de Camille François (1957), drukt een vader die zich tot zijn baby richt zijn verlangen uit om Picon te drinken: ‘Ce que je veux, c'est porter la culotte. Boire le Pernod, le Picon citron. Jouer au billard, à la belote. Oh ! Nom d'une pipe, c'est l'heure du biberon’ (‘Wat ik wil is de baas zijn. Pernod drinken, Picon citron drinken, biljarten, klaverjassen. Oh, verdomme, het is tijd voor de fles’).
  In het liedje Pochtron! op zijn album Morgane de toi (1983) wijdt de zanger Renaud enkele zinnen aan Picon: ‘Le Picon-bière, c'est redoutable. Même les Belges y s'y aventurent pas. Ça vous fait glisser sous la table. Comme un rat’ (‘Picon-bière, dat is gevaarlijk. Zelfs de Belgen wagen zich er niet aan. Het laat je onder de tafel glijden. Als een rat’).
  In het nummer Elle voulait jouer cabaret van haar eerste studioalbum Mademoiselle chante... (1988) roept Patricia Kaas het volgende beeld op: ‘Un fond de Picon-bière qui rend à moitié fou’ (‘Een bodempje Picon-bière dat je half gek maakt’).
  In het liedje Soir de retour van zijn tweede studioalbum Les années sombres (1995) beschrijft Mano Solo een avond in een bar in Pigalle waar men Picon-bière drinkt: ‘Et tout glisse au Noctambules, un Picon-bière, le même que dans la France entière’ (‘En alles glijdt naar binnen bij de Nachtbrakers, een Picon-bière,  die je in heel Frankrijk precies zo kunt krijgen’).
  In zijn liedje Le Moucheron, afkomstig van het album Qu4tre (1999), vertelt Thomas Fersen het verhaal van een jongeman, een nietsnut, die zijn dorst lest met een Picon: ‘Autant aller prendre un pot. Pour procurer du repos. À mes pieds, à mon cerveau. Oui, mais voilà qu'à nouveau. Un moucheron. Tourne en rond. Tourne en rond. Dans mon Picon’ (‘Ik kan net zo goed iets gaan drinken. Om wat rust te pakken. Voor mijn voeten. Voor mijn hersenen. Ja, maar hier gaan we weer. Een mugje. Draait rondjes. Draait rondjes. In mijn Picon’).
  In het nummer Marée basse van het album Lave toi la bouche, uitgebracht in 2000, vraagt de Franse rockgroep Les Amis d'ta femme de eigenaar van een bar dringend om ‘Un bon demi bien frais’ (‘Een lekker fris biertje’), en voegt daaraan toe: ‘Pour y mettre du goût, le Picon, y a qu'ça d'vrai’ (‘En doe er een Picon bij voor de smaak, de enige echte’).
  In het nummer Ok, tu t'en vas uit 2003, afkomstig van zijn album De verre en vers..., belooft de zanger Yves Jamait aan de vrouw die hem net verlaten heeft ‘de [lui] écrire des vers, si jamais [elle] ramène du Picon pour les bières’ (‘om verzen [voor haar] te schrijven, als [ze] ooit Picon meeneemt voor bij het bier’).
  De rapper MC Circulaire uit Fontenay-le-Comte roept in zijn nummer Demain c'est trop tard (2006) herinneringen op aan ledige plattelandsjongeren die dronken worden met ‘Valstar, Jenlain, Picon et amer alsacien’ (‘Valstar, Jenlain, Picon en Elzasser bitter’).
  De Franse rockgroep Mickey 3D wenst in het nummer 1988, afkomstig van hun vijfde album La Grande Évasion (2009), het volgende: ‘Retrouver le goût du Picon, de l’Ardèche et puis de l'été’ (‘De smaak van Picon, de Ardèche en vervolgens de zomer weer terugvinden’).
  In zijn lied La nuit (2020) roept de uit Lille afkomstige rapper BEN plg herinneringen op aan ‘Une enfance parfumée au Martini, arrière goût d'Picon ou d'Martin’ (‘Een kindertijd geparfumeerd met de geur van Martini, de nasmaak van Picon of van het zweepje’).
  
  Kruidenbitter
  Wikipedia:Vertaalde artikelen uit het educatieprogramma