title: Prinsbisdom Naumburg
text: Het prinsbisdom Naumburg was een tot de Oppersaksische Kreits behorend prinsbisdom binnen het Heilige Roomse Rijk. In 968 stichtte keizer Otto I een bisdom te Zeitz. In 1028 werd de zetel van het bisdom verlegd naar het in 1021 gestichte sticht te Naumburg. Het bisdom wordt daarom ook wel aangeduid met de naam Naumburg-Zeitz. In de dertiende eeuw werden de bisschoppen rijksvorst. Ze vormden rond Naumburg, Zeitz, Crossen en Strehla een eigen gebied. Later raakten de bisschoppen steeds verder in afhankelijkheid van het markgraafschap Meissen, dat later opging in het keurvorstendom Saksen. In 1397 ging Strehla verloren aan het markgraafschap Meissen.
  
  In 1542 benoemde de keurvorst van Saksen ondanks protesten van de keizer en het domkapittel wederrechtelijk een evangelische bisschop in Naumburg. Dit was de eerste keer dat een protestantse vorst in Duitsland een bisdom onder zijn beheer bracht. Na de nederlaag van de keurvorst in de slag bij Mühlberg in 1547 werd de evangelische bisschop vervangen door de katholieke bisschop Julius van Pflug. Na zijn dood in 1564 benoemde de keurvorst van Saksen zijn jongere zoon Alexander tot administrator.
  Vervolgens werd het bisdom in 1565 opgeheven en ingelijfd bij het keurvorstendom. Het domkapittel bleef wel bestaan. De Reformatie werd in 1555 in Zeitz en in 1564 in Naumburg ingevoerd.
  
  Van 1663 tot 1718 behoorde het gebied aan de nevenlinie Saksen-Zeitz.
  
  Bij de verdeling van het koninkrijk Saksen op het Congres van Wenen in 1815 kwam het voormalige prinsbisdom vrijwel geheel aan het koninkrijk Pruisen.
  
  Gebied
  sticht Naumburg
   stad en ambt Naumburg
   ambt St.Georgenkloster
   gerechtsambt Hainsburg met de stad Crossen
   proosdijgerecht Naumburg met de stad Osterfeld
   sticht Zeitz
   stad en ambt Zeitz
   gerecht Breitingen
  
  Regenten
   968- 979: Hugo
   980- 990: Frederik
   991-1002: Hugo II
  1003-1032: Hildeward
  1032-1045: Cadalus (Kazzo, Kalo)
  1045-1078: Eppo (Eberhard)
  1079-1090: Günther van Brena
  1091-1111: Walram (Walrobonus)
  1111-1123: Diederik (huis Wettin?)
  1123-1125: Richwin (Rivinus)
  1125-1148: Udo (Utho) van Thüringen
  1149-1152: Wichmann van Seeburg
  1154-1161: Berthold I van Boblas
  1161-1186: Udo II van Veldenz
  1186-1206: Berthold II
  1207-1242: Engelhard
  1243-1272: Diederik II van Meissen
  1273-1280: Meinhard van Neuenburg-Osterfeld
  1281-1285: Ludolf van Mihla
  1286-1304: Bruno van Langenbogen
  1304-1316: Ulrich
  1317-1334: Hendrik van Grünenberg
  1335-1348: Wittigo I van Ostrau
  1349-1350: Nikolaas van Luxemburg
  1351-1352: Johannes van Militz
  1352-1362: Rudolf van Saaleck-Nebra
  1359(62)-1372: Gerhard (Gothard) van Schwarzburg
  1372-1382: Witticho van Wolframsdorf
  1382-1394: Christiaan van Witzleben
  1395-1409: Ulrich II van Rodenfeld
  1409-1422: Gerard II van Goch
  1422-1434: Johannes III van Schleinitz
  1434-1463: Peter van Haugwitz
  1463-1463: Georg van Haugwitz
  1463-1466: Diederik III van Bochsdorf
  1466-1480: Hendrik III van Stammer
  1481-1492: Diederik IV van Schönberg
  1492-1517: Johannes III van Schönberg
  1517-1541: Philips van de Palts
  1542/6-1564: Julius van Pflug (katholiek)
  1542-1546(65): Nikolaas van Amsdorf (evangelisch)
  1564-1565: Alexander van Saksen (administrator)
  1565-1576: Christiaan I van Saksen
  
  Geschiedenis van Saksen-Anhalt
  Naumburg
  Naumburg