title: JA21
text: JA21, statutair Conservatieve Liberalen geheten, is een Nederlandse politieke partij. De partij omschrijft zichzelf en wordt omschreven als conservatief-liberaal, maar wordt ook regelmatig gecategoriseerd als rechts of radicaal rechts. De partij werd in december 2020 opgericht door Joost Eerdmans en Annabel Nanninga. De oprichters waren tot eind november van dat jaar lid van Forum voor Democratie, maar konden zich niet meer vinden in de gang van zaken bij die partij. 
  
  JA21 is vertegenwoordigd op alle bestuursniveaus, met onder andere één zetel in de Tweede Kamer en drie zetels in de Eerste Kamer. In het Europees Parlement is de partij vertegenwoordigd door Michiel Hoogeveen, die origineel voor Forum voor Democratie verkozen was.
  
  Geschiedenis
  
  Voorgeschiedenis 
  Eind november 2020 ontstond er ophef binnen Forum voor Democratie (FVD) naar aanleiding van uitgelekte WhatsApp-gesprekken binnen de Jongerenorganisatie Forum voor Democratie (JFVD). In deze uitgelekte gesprekken werden extreemrechtse uitspraken gedaan door leden van de organisatie. In april 2020 waren er ook al dergelijke aantijgingen geuit.
  
  De JFVD kondigde een intern onderzoek aan naar aanleiding van de berichtgeving, een aanpak die werd gesteund door partijleider Thierry Baudet. Een groot aantal andere prominente partijleden vonden deze aanpak echter te licht en te laat. Het conflict escaleerde en een aantal (verkozen) leden keerde FVD de rug toe, onder wie Joost Eerdmans, Annabel Nanninga, Nicki Pouw-Verweij en Eva Vlaardingerbroek.
  
  Ontstaan 
  Begin december 2020 maakten Eerdmans en Nanninga bekend mee te willen doen aan de Tweede Kamerverkiezingen van maart 2021 met een 'fatsoenlijk' rechts geluid. Op 18 december 2020 introduceerden Eerdmans en Nanninga officieel hun nieuwe partij, 'JA21'. De naam van de partij is een knipoog naar hun voornamen, maar zou staan voor het 'Juiste Antwoord'. Bij de oprichting van de partij werd een voorlopig oprichtingsbestuur aangewezen dat de partij moest vormgeven en structureren, voorbereiden op de verkiezingen, de verkiezingscampagne organiseren en ledenwerving op gang brengen.
  
  Op 20 december 2020 maakten voormalig FVD-Europarlementariërs Derk Jan Eppink, Rob Roos en Rob Rooken bekend zich aan te sluiten bij JA21. Dit betekent dat JA21 in het Europees Parlement vertegenwoordigd wordt door drie onafhankelijke leden binnen de fractie van de Europese Conservatieven en Hervormers. Een paar dagen later, op 24 december, sloten de senatoren Bob van Pareren, Nicki Pouw-Verweij, Toine Beukering, Lennart van der Linden, Loek van Wely, Otto Hermans en Hugo Berkhout zich bij de partij aan. Ook hooggeplaatsten van de voormalige kandidatenlijst van FVD maakten de overstap naar JA21, zoals Jan Cees Vogelaar die bij FVD op plek 9 stond. Verder stapten verschillende Provinciale Statenleden over naar JA21.
  
  Entree in Den Haag 
  Op 7 januari 2021 presenteerde JA21 zijn kandidatenlijst voor de Tweede Kamerverkiezingen. Hierop stonden naast Eerdmans onder anderen Nicki Pouw-Verweij (nr. 2), Derk Jan Eppink (nr. 3), Maarten Goudzwaard (nr. 4), Jan Cees Vogelaar (nr. 7), Loek van Wely (nr. 25) en Ronald Sørensen (nr. 29). Nanninga maakte bekend dat ze een eventuele verkiezing als Tweede Kamerlid niet zou accepteren, omdat ze haar zetel in de Amsterdamse gemeenteraad en in de Eerste Kamer niet op wilde geven.
  
  Tijdens de verkiezingen van maart 2021 werden op de partij 246.620 stemmen uitgebracht, genoeg voor drie zetels.
  
  Bij de Provinciale Statenverkiezingen van maart 2023 behaalde de partij 22 provinciale zetels. Dit was genoeg om de partij met drie zetels in de Eerste Kamer te laten komen.
  
  Organisatie
  
  Bestuur 
  JA21 werd sinds de oprichting bestuurd door een ad interim bestuur dat de taak had organisatiestructuur aan te brengen en de partij te begeleiden naar een democratisch gekozen bestuur. Na de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 schreef het bestuur een algemene ledenvergadering uit waarin de opzet van de kiesvereniging en de definitieve versie van de statuten werden vastgesteld. Ook werd het eerste hoofdbestuur gekozen en werden er commissies ingevuld.
  
  Leden 
  
  Bron: JA21 - ledentallen (Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen)
  
  Electoraat 
  Bij de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2021 haalde JA21 zijn beste resultaten in Zuid-Holland. De partij scoort in het bijzonder goed in de randgemeenten van Rotterdam, zoals Albrandswaard (5,7%), Brielle (5,4%) en Barendrecht (4,8%). Het beste resultaat haalde de partij in Edam-Volendam (6,6%). Daarentegen scoort de partij beneden gemiddeld in de grote steden (met als uitzondering Rotterdam).
  
  Standpunten 
  Belangrijke programmapunten van JA21 zijn:
   Rol van de overheid en belastingstelsel: Kleinere overheid, minder overheidsbemoeienis, lagere belastingen, drastische vereenvoudiging van het belastingstelsel, werken moet altijd lonen. Geen belastingdeals met multinationals.
   Europese Unie: De EU moet weer de focus leggen op economische samenwerking in plaats van op verdere politieke eenwording, Nederlandse regering moet in EU Nederlands belang voorop stellen en minder geld uitgeven aan Oost- en Zuid-Europa en Brussel (einde aan 'transferunie').
   Immigratie: Forse beperking asielimmigratie conform het Deense asielmodel, actief uitzetbeleid, opvang vluchtelingen in de regio. Invoering van een nieuwe migratiewet, met strenge selectie aan de poort.
   Klimaat: Particulieren niet verplichten tot kostbare investeringen in verduurzaming, landschap en inwoners sparen, dus geen windturbines op land en zee erbij, evenmin als zonneweides. Kerncentrales bouwen in de strijd tegen de CO2-uitstoot. Behalve op innovatie ook inzetten op klimaatadaptatie (aanpassen aan het klimaat).
  Landbouw en Visserij: Boeren minder belemmerende stikstofregels opleggen en ondersteunen bij innovatie en verbetering van dierenwelzijn. Pulsvisserij toestaan en stimuleren, belangen van Nederlandse vissers inzake visquota en EU-regelgeving bevorderen.
   Democratie: Meer macht naar de kiezer via bindende referenda (volksraadplegingen) en een gekozen burgemeester.
  
   Veiligheid: Leger versterken, in 2024 voldoen aan de 2%-norm van de NAVO, nationaal belang leidend maken, geen Nederlandse deelname aan oorlogen die regime change tot doel hebben. Nadruk op law and order, hogere straffen, meer politie op straat, zero tolerance voor extremisme.
   Zorg: Forse, brede investeringen in de zorg en betere salarissen voor zorgpersoneel. Bureaucratie sterk terugdringen en de macht van zorgverzekeraars inperken. De patiënt weer centraal stellen, niet systemen en zorgverzekeraars. Het gat tussen thuis en het verpleeghuis opvullen door opnieuw invoeren van bejaardenhuizen.
   Onderwijs: De menselijke maat laten terugkeren in het onderwijs: geen megafusies en megaklassen, maar de relatie tussen leraar en leerling centraal stellen. Inhoud en leren denken staan voorop, minder ideologie en identiteitspolitiek op scholen. Salarissen van leraren verhogen en werkdruk verlagen. Verbeteren van aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt, praktijkonderwijs de waardering geven die het verdient.
   Pensioenen: Geen Brusselse controle over de pensioenen, waardevaste indexering, AOW voor mensen met lichamelijk zware beroepen na veertig arbeidsjaren.
   MKB/ZZP: Minder regeldruk, ziektewet voor kleine ondernemers aanpassen om het voor hen betaalbaar te maken. Fiscale voordelen MKB’er en ZZP’er behouden, Wet DBA afschaffen en geen verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor ZZP’ers. Fors minder regels en bestaande regels vereenvoudigen. 
   Media & Cultuur: De NPO depolitiseren, meer geld voor cultureel erfgoed. Kunst- en cultuursubsidies op basis van kwaliteit in plaats van criteria als ‘diversiteit’ en ‘inclusiviteit’.
   Corona: Wetenschappelijk onderbouwd beleid, geen coronapas, geen vaccinatieplicht maar bevorderen van vrijwillige inenting (door voorlichting). Er moet een parlementaire enquête naar de aanpak van de coronapandemie komen. 
  
  Bij een congres liet JA21 weten het wokedenken te willen bestrijden. JA21 is tegen een fonds van tweehonderd miljoen euro voor het vergroten van het historisch bewustzijn rondom slavernij.
  
  Volksvertegenwoordiging
  
  Tweede Kamer der Staten-Generaal
  
  Eerste Kamer der Staten-Generaal 
  
  In de zittingsperiode 2019-2023 van de Eerste Kamer had JA21 formeel geen zetels; zeven à acht senatoren die lid waren namens FVD en na de oprichting lid zijn geworden van JA21, splitsten zich af onder de naam fractie-Van Pareren, later de fractie-Nanninga.
  
  Bij de Eerste Kamerverkiezingen van 2023 behaalde JA21 drie zetels, waardoor de partij vanaf 13 juni 2023 in de Eerste Kamer vertegenwoordigd is.
  
  Europees Parlement 
  Drie leden van JA21 waren aanvankelijk gekozen voor FVD, en hielden hun zetel bij hun overstap naar JA21. Zij opereren hierbij binnen de fractie van Europese Conservatieven en Hervormers (ECH) in het Europees Parlement. Na het vertrek van Rob Roos en Rob Rooken bleef Michiel Hoogeveen over als JA21-vertegenwoordiging.
  
  Provinciale Staten 
  Van de 33 oud-Forum volksvertegenwoordigers die zich aansloten bij JA21 bleven er op 15 maart 2023, toen JA21 voor het eerst meedeed aan de verkiezingen voor de Provinciale Staten, 22 Statenleden over. De partij deed in alle provincies mee. Enkel in Groningen wisten zij geen zetels te behalen.
  
  Waterschappen 
  Tijdens de gelijktijdig met de Provinciale Statenverkiezingen gehouden waterschapsverkiezingen 2023 deed JA21 mee in de vijf Zuid-Hollandse waterschappen. In elk van deze waterschappen behaalde de partij één zetel. Op 1 oktober 2023 verloor de partij haar zetel in het hoogheemraadschap van Rijnland, omdat Bob van Pareren overstapte naar de BoerBurgerBeweging.
  
  Externe links 
   Website van JA21
   JA21 - Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen
  
   
  Fortuynisme