title: Proteobacteriën
text: Proteobacteriën (Proteobacteria) zijn bacteriën waarvan vele belangrijke stikstofvastleggers zijn. Ze kunnen de stikstof uit de lucht vastleggen. Er zijn ook ziekteverwekkers die behoren tot de proteobacteriën.
  
  De naam proteobacteria is afgeleid van de Griekse god Proteus, die zijn gedaante kon veranderen. Tot deze groep behoren bacteriën met veel verschillende vormen. De verwantschap berust dan ook niet op morfologische kenmerken maar op RNA-sequenties. De celwanden van de proteobacteriën bestaan uit een- tot enkele lagen mureïne en lipopolysacchariden. Ze zijn daarom ook gramnegatief. Vele soorten hebben voor de voortbeweging zweepstaartjes, anderen kunnen glijden.
  
  Enkele ondergroepen zoals de Rhodospirillaceae (purpurbacteriën) en Chromatiaceae (zwavel-purpurbacteriën) kunnen onder anoxische (zonder zuurstof) omstandigheden fotosynthetiseren. Ze gebruiken hiervoor organische stoffen, zwavelwaterstof, zwavel of waterstof als elektronendonor, waarbij geen elementaire zuurstof vrij komt.
  
  De ondergroep van de Myxobacteria is de enige bekende groep van proteobacteriën in het overgangsgebied van eencellige naar meercellige levensvormen. Myxobacteriën vormen veelcellige vruchtlichamen met sporen, een convergente evolutie met de slijmzwammen.
  
  De Proteobacteria worden in vijf hoofdgroepen ingedeeld, die als klassen beschouwd kunnen worden en die de Griekse letters Alpha tot Epsilon als voorvoegsel hebben: Alphaproteobacteria, Betaproteobacteria, Gammaproteobacteria, Deltaproteobacteria en Epsilonproteobacteria. Enkele kunnen mogelijk paraphyletisch zijn.
  
  Volgens de endosymbiontentheorie stammen de mitochondriën bij Eukaryonten van endosymbiontische proteobacteriën af.
  
  Systematiek 
  Hieronder volgen enkele belangrijke orden, families en geslachten van de vijf klassen Proteobacteria:
  
   Klasse I. "Alphaproteobacteria"
   Orde I. Rhodospirillales
   Familie I. Rhodospirillaceae (niet zwavel gebruikende Purpurbacteriën)
   Familie II."Acetobacteriaceae, Acetobacteraceae;"  triv. azijnzuurbacteriën (azijnzuur)
   Orde II. Rickettsiales
   Orde VI. "Rhizobiales"
   Familie I. Rhizobiaceae
   Geslacht I. Rhizobium
   Familie II. Bartonellaceae
   Familie III. Brucellaceae
  en andere Taxa
  
   Klasse II. "Betaproteobacteria"
   Orde I. "Burkholderiales"
   Orde IV. Neisseriales
   Familie I. Neisseriaceae
   Geslacht I. Neisseria
   Geslacht IX. Kingella
  en andere Taxa
  
   Klasse III. "Gammaproteobacteria"
   Orde I. "Chromatiales"
   Familie I. Chromatiaceae (triv. zwavel-purpurbacteriën)
   Familie II. Ectothiorhodospiraceae
   Orde II. "Xanthomonadales"
   Familie I. "Xanthomonadaceae"
   Geslacht I. Xanthomonas
   Geslacht VII. Stenotrophomonas
   Geslacht Lysobacter
   Orde IV. "Thiotrichales"
   Familie I. Thiotrichaceae
   Geslacht VII. Thiomargarita
   Orde VIII. Pseudomonales
   Familie I. Pseudomonaceae
   Geslacht I. Pseudomonas
   Familie II. Moraxellaceae
   Geslacht I. Moraxella
   Geslacht II. Acinetobacter
   Orde X. "Vibrionales"
   Familie I. Vibrionaceae
   Geslacht I. Vibrio
   Orde XII. "Enterobacteriales"
   Familie I. Enterobacteriaceae
   Geslacht I. Escherichia
   Geslacht X. Citrobacter
   Geslacht XXVIII. Proteus
   Geslacht XXXII. Salmonella
   Orde XIII. "Pasteurellales"
   Familie I. Pasteurellaceae
   Geslacht I. Pasteurella
   Geslacht III. Haemophilus
  en andere Taxa
  
   Klasse IV. Deltaproteobacteria
   Orde I. Desulfovibrionales
   Familie I. Desulfovibrionaceae
   Geslacht Desulfovibrio
   Familie VI. Bdellovibrionaceae
   Geslacht Bdellovibrio
   Orde II. Myxococcales (Myxobacteriën)
  en andere Taxa
  
   Klasse V. Epsilonproteobacteria
   Familie I. Campylobacteraceae
   Geslacht Campylobacter
   Familie II. Helicobacteraceae
   Geslacht Helicobacter
  en andere Taxa
  
  Literatuur 
  
   Martin Dworkin, Stanley Falkow, Eugene Rosenberg, Karl-Heinz Schleifer, Erko Stackebrandt (Hrsg.) The Prokaryotes, A Handbook of the Biology of Bacteria. 7 Bände, 3. Auflage, Springer-Verlag, New York u. a. O., 2006, ISBN 0-387-30740-0. Vol. 5: Proteobacteria: Alpha and Beta Subclass ISBN 0-387-30745-1; Vol. 6: Proteobacteria: Gamma Subclass ISBN 0-387-30746-X; Vol. 7: Proteobacteria: Delta and Epsilon Subclass, ISBN 0-387-30747-8
  
  Bacterie
  Fotosynthese