title: Ryzen
text: Ryzen is een serie van x86-64 microprocessors van de Amerikaanse chipfabrikant AMD die in februari 2017 werd geïntroduceerd.
  
  Beschrijving 
  De Ryzen is gebaseerd op de Zen-microarchitectuur, een codenaam van AMD, en opvolger van de AMD FX-serie chips. De processoren zijn in staat om een maximale klokfrequentie te behalen van 4,9 GHz (boost-functie) en bevatten tot wel 16 processorkernen (cores).
  
  Ryzen is met name een belangrijke chip voor AMD omdat het een geheel nieuw ontwerp betreft. AMD wilde hiermee terugkeren naar de high-end desktopmarkt voor processoren, een segment waar men enkele jaren afwezig was. Deze markt wordt ingenomen door AMD's enige concurrent Intel.
  
  Generaties 
  Bij elke nieuwe generatie in de Ryzen-familie wordt er een nieuwe microarchitectuur ontwikkeld. Bij kleine veranderingen krijgt de bestaande codenaam een +, terwijl grote of radicale veranderingen in de architectuur een nieuw getal krijgen. Ryzen 4000 is dezelfde generatie als Ryzen 3000 als je het bekijkt vanuit het architectuur-perspectief. Het verschil is dat Ryzen 4000 alleen APU's (processoren met geïntegreerde GPU) en laptop-CPU's zijn, en Ryzen 3000 alleen desktop-CPU's zijn.
  
  Veranderingen per generatie
  
  Zen "Summit Ridge" 
   GlobalFoundries 14 nm FinFET-procedé
   Betere efficiëntie tegenover voorganger
   IPC-verbeteringen tegenover voorganger tot 52%
   Verdubbeling in threads tegenover Bulldozer
   Nieuwe geheugencontroller
   Ondersteuning voor DDR4-2666 geheugen
   Twee (Ryzen), vier (Ryzen Threadripper) of acht (Epyc) geheugenkanalen
   Onofficiële ondersteuning voor ECC-geheugen op Ryzen en Ryzen Threadripper 
   Verlaagde kloksnelheden voor lager stroomverbruik
   Nieuwe AM4-socket
  
  De uiteindelijke prestaties zijn tot ongeveer 40% gestegen tegenover zijn voorganger.
  
  Zen+ "Pinnacle Ridge" 
   GloFo 12nm
   IPC-verbeteringen van ongeveer 3% tegenover Zen 1
   Iets hogere kloksnelheden
   Verbeterde geheugencontroller t.o.v. Zen 1
   Snelheden van DDR4 tot 2933 MHz
  
  De uiteindelijke prestaties zijn gestegen met ongeveer 18% vergeleken met Zen 1.
  
  Zen 2 "Matisse" 
   TSMC 7nm (CCD) GloFo 12nm (IO-die)
   Sterk verbeterde efficiëntie
   Nieuw 'chiplet' design met twee Core Chiplet Dies en een IO-die
   Meer kernen aan de top van de line-up, Ryzen gaat nu tot 16 kernen op AM4 en Threadripper/Epyc tot 64 kernen
   Verdubbeling van de cache
   Compleet nieuwe geheugencontroller op de IO-die
   Snelheden van DDR4 tot 3200 MHz
   Hogere kloksnelheden
   IPC verbeteringen van ongeveer 25% tegenover Zen+
  
  De prestaties zijn uiteindelijk toegenomen met ongeveer 21% tegenover Zen+.
  
  Zen 2 "Matisse Refresh" 
   Hogere kloksnelheden op de XT-modellen (tot 4,7 GHz op de 3800XT en 3900XT)
  
  De prestaties zijn met ongeveer 10% verbeterd.
  
  Zen 3 "Vermeer" 
   Nieuwe kern lay-out, de Core Complexes zijn verdwenen waardoor iedere chiplet acht kernen heeft in plaats van een 4+4 setup, wat de latency en dus prestaties ten goede komt
   De cache is nu beschikbaar voor alle acht kernen in een chiplet en niet langer opgedeeld in 16 MB per vier kernen/Core Complexes
   Resizable BAR (Base Adress Register) support, of zoals AMD het noemt: Smart Access Memory
   Dit zorgt ervoor dat een Ryzen 3000- of 5000-processor in combinatie met een 400- of 500-seriemoederbord volledig toegang kan krijgen tot het beschikbare videogeheugen van een AMD Radeon RX 6000- of Nvidia Ampere-videokaart. SAM geeft een prestatieverbetering van 0 tot 10%, aldus AMD zelf
   IPC-verbeteringen van ongeveer 19% tegenover Zen 2
   Hogere kloksnelheden tot 4,9 GHz, 5 GHz plus gemeld in de praktijk
  
  De uiteindelijke verbetering in prestaties zijn ongeveer 20% tegenover Zen 2 refresh.
  
  *Alle 'verbeteringen in prestaties' zijn single-core.
  
  Lijst van Ryzenprocessoren
  
  Externe link 
    Officiële website
  
  AMD-processor