Liederen naar Des Knaben Wunderhorn (Mahler)
Des Knaben Wunderhorn (De wonderhoorn van de knaap) is een door Gustav Mahler vanaf 1892 getoonzette selectie van twaalf anonieme Duitstalige volksliedteksten gepubliceerd in 1899 getiteld Humoresques.

Achim von Arnim en Clemens Brentano verzamelden anonieme Duitse volksliedteksten en publiceerden deze in gereduceerde vorm tussen 1805 en 1808. Sinds die tijd zijn verschillende van deze teksten door componisten als Mendelssohn, Schumann, Loewe, Brahms en Zemlinsky tot Lieder bewerkt. De specifieke term Lieder aus Des Knaben Wunderhorn slaat over het algemeen echter op liederen waarin Gustav Mahler gebruikmaakte van twaalf van deze teksten. Hoewel Mahler meer stukken heeft bewerkt uit de wonderhoorn, werden deze nooit expliciet gegroepeerd onder deze titel. De inhoud en volgorde varieerde per uitgave totdat de uiteindelijke vorm in 1901 werd bereikt.

De liederen 
De door Mahler zelf geschreven tekst voor Wenn mein Schatz Hochzeit macht, het eerste van zijn vier Lieder eines fahrenden Gesellen, is gebaseerd op het uit de Wunderhorn afkomstige gedicht Wann mein Schatz. De eerste echte bewerkingen van teksten uit de Wunderhorn bevinden zich in de Lieder und Gesänge die in 1892 gepubliceerd werden en later door de uitgever werden hernoemd tot Lieder und Gesänge aus der Jugendzeit. De negen Wunderhorn-bewerkingen eruit werden tussen 1887 en 1890 gecomponeerd en beslaan het tweede en derde deel van deze driedelige collectie voor zangstem en piano. De titels van deze negen nummers zijn als volgt:

Deel II:
 Um schlimme Kinder artig zu machen – Om stoute kinderen te leren goed te zijn
 Ich ging mit Lust durch einen grünen Wald – Ik ging lustig door een groen woud
 Aus! Aus! – Uit! Uit!
 Starke Einbildungskraft – Sterke verbeeldingskracht

Deel III:
 Zu Strassburg auf der Schanz – In de loopgraaf in Straatsburg
 Ablösung im Sommer – De wisseling van de wacht in de zomer 
 Scheiden und Meiden – Scheiden en vermijden
 Nicht wiedersehen! – Geen weerzien!
 Selbstgefühl – Zelfverzekerdheid

Mahler begon in 1892 aan de volgende groep bewerkingen uit de Wunderhorn. Een verzameling van twaalf van deze liederen werd in 1899 gepubliceerd onder de titel Humoresques. 

Hoewel de liederen uit de Lieder und Gesänge-verzameling voor piano en zangstem waren geschreven, dus geen door de componist geproduceerde orkestversie kenden, werden de Humoresques wel zo opgevat. Toch was Mahlers eerste stap het produceren van speelbare en publiceerbare stukken voor stem en piano. De titels uit deze collectie uit 1899 zijn:

 Der Schildwache Nachtlied – Nachtlied van de schildwachten 
 Verlor'ne Müh – Verloren moeite 
 Trost im Unglück – Troost in het ongeluk 
 Wer hat dies Liedlein erdacht?' – Wie heeft dit lied bedacht?
 Das irdische Leben – Het aardse leven 
 Des Antonius von Padua Fischpredigt – De preek van Antonius van Padua voor de vissen 
 Rheinlegendchen – Kleine Rijnlegende 
 Lied des Verfolgten im Turm – Lied van de vervolgden in de toren 
 Wo die schönen Trompeten blasen – Waar de mooie trompetten blazen 
 Lob des hohen Verstandes – Lof van het beste weten 
 Urlicht – Oerlicht 
 Es sungen drei Engel – Er zongen drie Engelen, met koor 

Een andere bewerking uit deze tijd was Das himmlische Leben - Het hemelse leven - uit februari 1892. Bij de publicatie in 1899 was dit lied al georkestreerd en gebruikt als laatste deel van Mahlers vierde symfonie. Daarom werd het niet gepubliceerd als onderdeel van de Wunderhorn-collectie.

Na 1901 werd  Urlicht opgenomen in de tweede symfonie en Es sungen drei Engel in de derde. Zij werden uit de verzameling verwijderd en in latere edities vervangen door twee nieuwe liederen:

 Revelge – Reveille 
 Der Tamboursg'sell – De tamboer

Na Mahlers dood 
Kort na Mahlers dood in 1911 verving de uitgever Universal Edition Mahlers eigen voor de piano geschreven versies van de Wunderhorn door pianoreducties van de orkestversies, waardoor de verschillen in de composities voor de twee verschillende bezettingen vervaagden. In 1993 zijn de originele pianobezettingen echter weer uitgegeven na bewerking door 
Renate Hilmar-Voit en Thomas Hampson.

Externe links 
  de Engelse vertaling van de originele Duitse tekst
  verschillende nummers uit de Wunderhorn op het International Music Score Library Project

Muziek in Duitsland
Compositie van Gustav Mahler
Compositie voltooid in 1901
Liederencyclus