Nador
Nador (Berbers: ⵏⴰⴷⵓⵔ) is een stad gelegen in het Rifgebergte, in het noordoosten van Marokko in het stamgebied van de Iqer'iyen. De stad ligt aan de Middellandse Zee aan de Mar Chica-lagune. De stad ligt in de gelijknamige provincie Nador en de regio Oriental. Nador telde in 2020 ruim 178.540 inwoners.

Sinds 1999 beschikt Nador over een eigen luchthaven, de Internationale Luchthaven Nador. Daarnaast heeft Nador in de aangesloten stad Beni Ansar een internationale vrachthaven: de Haven van Nador.

Economie
De grootste inkomstenbron van de stad is geldoverdracht die komt van Marokkanen die gevestigd zijn in het buitenland. Sommige inwoners van Nador zijn van mening dat de Marokkaanse regering in Rabat de stad al jarenlang boycot en negeert vanwege de vele opstanden in het verleden die tegen de regering gericht waren, omdat men slechts oog zou hebben voor steden als Rabat en Fez. Nador is de afgelopen tien jaar sterk gegroeid zowel qua inwoners als economisch. Bij veel Marokkanen, is de stad in trek mede door haar economisch veranderende status.
Nadors economische groei is te danken aan zowel de traditionele industrieën, zoals metallurgie (de metaalverwerkende industrie maakt gebruik van ijzererts uit de Rif en antraciet uit Jereda), als de nieuwere, namelijk textiel, chemie en elektriciteit. De golven van emigratie die invloed hebben gehad op de hele oostelijke rif, hebben ook flink bijgedragen aan Nadors ontwikkeling.

Terwijl immigranten hier stevig investeerden en consumeerden, heeft het geld dat werd opgestuurd door emigranten overzee de economie van de stad behoorlijk in de lift gezet.
Nadors ligging op 13 km van de Spaanse exclave Melilla draagt ook bij aan de welvaart. Naast toerisme behoren illegale handel in de Spaanse enclave Melilla en het verbouwen van cannabis tot de grootste bronnen van inkomen in de regio.

Melilla
Een andere inkomstenbron van Nador is de handel in Spaanse en Chinese goederen – veel huishoudelijke apparatuur en elektronica – vanuit de Spaanse enclave Melilla richting de Marokkaanse markten. Nador staat in verbinding met het ongeveer 10 kilometer verderop gelegen Melilla door middel van een semi-snelweg. De Marokkaanse douane houdt op deze weg veelvuldig steekproeven door auto's aan te houden, waarvan vermoed wordt dat daarin smokkelwaar vervoerd wordt. Omdat dat nogal opzichtig gebeurt weten de meeste smokkelaars deze controle te ontlopen door eerder uit te stappen, enige honderden meters zwaar bepakt door het nabijgelegen bos te lopen en na de controlepost weer in te stappen. Zij die toch gesnapt worden kunnen erop rekenen, dat de douane ten minste de helft van hun waar in beslag neemt.

Transport 
Nador krijgt steeds betere verbindingen met de buitenwereld. Sinds 1999 heeft de stad een eigen internationaal vliegveld: de Internationale Luchthaven Nador en Nador is sinds 1 juli 2009 verbonden met het nationale spoor. Nador heeft twee treinstations genaamd Nador Ville en Nador Sud of in de volksmond Nador Haven (zie hieronder).
Behalve deze nieuwe spoorlijn zijn er ook plannen voor het aanleggen van een snelweg, welke net als het nieuwe spoor zal lopen vanaf Taourirt, alwaar het zal aansluiten op deFez-Oujda. Deze nieuwe snelweg is overigens nog niet formeel aangekondigd door de ADM, het bedrijf dat de (tol)snelwegen in Marokko aanlegt en exploiteert.

Naast vliegtuig en spoor zijn de veerdiensten van groot belang, met name die vanaf Spanje naar Melilla en Nador Haven. De dagelijkse veerpont op zowel Melilla als Nador komt uit Almeria. Elke dag zijn er tot 4 afvaarten op elke route van veermaatschappij Acciona Trasmediterránea en ook Comarit-Comanav heeft enkele afvaarten per week op deze route.
Daarnaast is er een verbinding Nador-Sete uitgevoerd door de maatschappij Comarit-Comanav.

Demografie
Nador is naast Al Hoceima en Agadir een van de grootste Berberstalige steden van Marokko. De cultuur van de Imazighen is meer dan 5000 jaar oud. Ondanks het feit dat het de inheemse talen van Marokko betreft, wordt de taal in onder andere de bovengenoemde gebieden tot op de dag van vandaag nog altijd gesproken. De voornaamste Tamazight-variant in Nador is het Tarifit.

Meer dan 30% van de Riffijnen is geëmigreerd (meestal naar West-Europa).

Talen
Hedendaags zijn de meeste inwoners van Nador tweetalig. Dit omdat ze in het dagelijks leven het Tarifit spreken met elkaar, maar wegens de groei van het onderwijs spreken er een groot deel van de inwoners ook Darija. Dit zorgde voor moeilijkheden tijdens de komst van gastarbeiders in Europa. De meeste gastarbeiders waren namelijk Berberstalige Marokkanen, omdat zij in Marokko het meest onderdrukt worden. Het voorlichtingsmateriaal dat deze gastarbeiders in Nederland en België uitgereikt kregen werd opgesteld in het Darija, wat de meesten van hen niet spraken of lazen en slechts summier herkenden via kennis van de klassiek-Arabische teksten uit de Koran. Dit had als gevolg dat de gastarbeiders die naar Europa wilden komen, ter plaatse eerst basiskennis probeerden te vergaren van het Darija.

Toerisme

In de zomer wordt Nador aangedaan door veel Marokkanen die in Europa wonen maar oorspronkelijk uit de provincie Nador komen. Ook bezoeken Marokkanen uit andere streken van het land de Riffijnse kustplaats. 

Het Mar Chica Lagoon, wat ondermeer over een luxueus resort, golfbaan, haven en sportcentrum beschikt, is erg in trek bij de binnenkomende toeristen.

Verzet tegen het centrale gezag
In 1956 trad het leger hard op in Nador, nadat studenten in opstand kwamen tegen de regering in Rabat. Koning Hassan II die de toenmalige opperbevelhebber was van het leger gaf opdracht om hard op te treden tegen de studenten. Bij diverse opstanden zijn er honderden slachtoffers gemaakt door het leger.
De meeste slachtoffers zijn volgens sommigen in onbekende (collectieve) graven gedumpt door de toenmalige Marokkaanse legereenheden en veiligheidsdiensten DST en CAP-1.

Ook in latere jaren was het regelmatig onrustig in Nador. In 1984 vielen er 16 doden tijdens betogingen. Ook in 2016 en 2017 braken er protesten uit.

Sport
 Hilal Nador
 Fath Nador

In 2006 was Nador de startplaats van de derde etappe van de rally Parijs-Dakar, nadat de coureurs de oversteek hadden gemaakt vanuit Málaga. Vanuit Nador trokken de deelnemers naar Angad in de regio Oujda.

Stedenbanden 
  Amsterdam (Nederland)
  Mechelen (België)
  Sint-Niklaas (België)
 's-Hertogenbosch (Nederland)

Geboren in Nador 
 Mohamed Lagmouch (1942), activist, ridder in de Orde van Oranje-Nassau
 Najib Amhali (1971), cabaretier en acteur
 Mohammed Benzakour (1972), schrijver, socioloog, columnist
 Sofian Akouili (1989), voetballer
 Tarik Kada (1996), voetballer

Externe links 
  De Toestand in Marokko -4- Nador (1997) vierdelige NPS-tv-serie
   nadorcity.es: رؤية إعلامية جديدة بالناظور