Seksueel misbruik
Seksueel misbruik is seksueel grensoverschrijdend gedrag waarbij misbruik wordt gemaakt van een leeftijds- of machtsverschil. Hiervan is bijvoorbeeld sprake bij seks tussen een volwassene met een kind, een leerkracht met een leerling of een hulpverlener met een cliënt. Seksueel misbruik van minderjarigen wordt kindermisbruik genoemd.

Ontucht 
Een gerelateerde term is ontucht. Onder het begrip "ontuchtige handelingen" wordt verstaan handelingen met een seksuele strekking in strijd met de sociaal-ethische norm. Zo luidt bijvoorbeeld artikel 247 van het Nederlandse Wetboek van Strafrecht: "Hij die met iemand van wie hij weet dat hij in staat van bewusteloosheid, verminderd bewustzijn of lichamelijk onmacht verkeert, dan wel aan een zodanige gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van zijn geestvermogens lijdt dat hij niet of onvolkomen in staat is zijn wil daaromtrent te bepalen of kenbaar te maken of daartegen weerstand te bieden of met iemand beneden de leeftijd van zestien jaren buiten echt ontuchtige handelingen pleegt of laatstgemelde tot het plegen of dulden van zodanige handelingen buiten echt met een derde verleidt, wordt gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste zes jaren of geldboete van de vierde categorie."

Normale consensuele seksuele contacten tussen jonge leeftijdsgenoten zijn geen ontuchtige handelingen en vallen hier dus niet onder.

Het voorontwerp Wet seksuele misdrijven schaft de juridische term ontucht af. In het nieuwe wetsartikel  seksuele interactie met kinderen 12-16 wordt ontuchtige handelingen bijvoorbeeld vervangen door seksuele handelingen, met toevoeging van anders dan in het kader van een gelijkwaardige situatie tussen leeftijdsgenoten.

Vormen van seksueel misbruik 
 kinderprostitutie
 kindermisbruik
 onvrijwillige incest
 vrouwenbesnijdenis (wordt in een aantal landen als seksueel geweld beschouwd en strafbaar gesteld)
 ook circumcisie uitgevoerd zonder toestemming van de betrokkene, wordt wel als een vorm van mishandeling gezien 
 in veel landen worden pedoseksuele handelingen automatisch als seksueel misbruik gezien

Aanranding en verkrachting zijn vormen van seksueel geweld.

Nederlandse wetgeving 
Seksueel misbruik komt op verschillende terreinen voor. In het onderwijs zijn door de wetgeving duidelijke regels vastgelegd over aangifte en melding van seksueel misbruik. Op 28 juli 1999 is een (Nederlandse) wetswijziging van kracht geworden waardoor seksueel misbruik op scholen beter bestreden kan worden. De doelstelling van deze wijziging is dat kinderen zich veilig moeten voelen op school. Ouders mogen er ook van uitgaan dat over hun kinderen wordt gewaakt. Voor kinderen jonger dan 18 jaar geldt een meldplicht. Bij seksueel misbruik, door wie dan ook, is het personeel van de school wettelijk verplicht dit te melden bij het bevoegd gezag. Het bevoegd gezag is wettelijk verplicht tot aangifte bij de politie.

Belgische wetgeving

Algemene wetgeving 
Aanranding van de eerbaarheid:
'De aanranding van de eerbaarheid, met geweld of bedreiging gepleegd op personen van het mannelijke of vrouwelijke geslacht, wordt gestraft met gevangenisstraf van zes maanden tot vijf jaar'. (art. 373 van het Belgisch Strafwetboek).

Verkrachting:
'Elke daad van seksuele penetratie van welke aard en met welk middel ook, gepleegd op een persoon die daar niet in toestemt, wordt gestraft met opsluiting van vijf tot tien jaar' (art. 375 van het Belgisch Strafwetboek).

Pedoseksualiteit 
Alle seksueel verkeer is volgens de Belgische wetgeving verboden tussen een volwassene en een persoon die jonger is dan 16 jaar, zelfs indien hij of zij toestemde. Volgens de wet kan een persoon die nog geen zestien jaar is, juridisch geen toestemming geven voor seksuele betrekkingen. Pedoseksuele handelingen vallen onder Hoofdstuk V (Aanranding van de eerbaarheid en verkrachting) van Titel VII (Misdaden en wanbedrijven tegen de orde der familie en tegen de openbare zedelijkheid) van Boek II van het Belgische Strafwetboek.

Aanranding van de eerbaarheid:
 zonder geweld of bedreiging van een persoon jonger dan zestien jaar wordt gestraft met vijf tot tien jaar opsluiting. Indien dit gebeurt door een bloedverwant in de opgaande lijn (en er dus incest is), wordt dit tien tot vijftien jaar opsluiting.
 met geweld of bedreiging van een minderjarige ouder dan 16 jaar wordt gestraft met vijf tot tien jaar opsluiting.
 met geweld of bedreiging van een minderjarige jonger dan zestien wordt gestraft met tien tot vijftien jaar opsluiting.

Verkrachting, hetzij elke daad van seksuele penetratie van welke aard en met welk middel ook:
 van een minderjarige ouder dan zestien jaar wordt gestraft met tien tot vijftien jaar opsluiting.
 van een minderjarige tussen veertien en zestien jaar, wordt gestraft met vijftien tot twintig jaar opsluiting.
 van een minderjarige tussen tien en veertien jaar wordt altijd gelijkgesteld met verkrachting met geweld en wordt gestraft met vijftien tot twintig jaar opsluiting.
 van een kind minder dan tien jaar wordt gestraft met twintig tot dertig jaar opsluiting.

De straffen worden verzwaard indien gepleegd door een persoon die gezag had over het slachtoffer of indien het kind aan hem ter verzorging was toevertrouwd.

Signalen 
De volgende signalen kunnen het gevolg zijn van seksueel misbruik, hoewel voorzichtigheid in de interpretatie geboden is. Ook andere oorzaken kunnen aan de basis liggen.
 buikpijn zonder aanwijsbare reden
 geen eetlust of eetproblemen
 slaapproblemen
 vrees voor bepaalde mensen of plekken
 plotse stemmingswisselingen
 bedplassen na een zindelijke periode
 duimzuigen
 niet bij de leeftijd passend seksueel gedrag
 lichamelijke klachten waar een arts geen oorzaak vindt

Gevolgen

Op korte termijn 
Deze kunnen langdurig blijven bestaan.
 drang tot zelfvernietiging of zelfbeschadiging
 gevoel in een bodemloze put te belanden
 regressie: bijvoorbeeld duimzuigen, opnieuw bedplassen
 concentratiestoornissen
 slechtere schoolprestaties
 schuldgevoel
 schaamtegevoel
 afkeer van het eigen lichaam
 gevoel van machteloosheid
 onzeker zijn
 zich niet veilig voelen
 angst voor ongeloof, onbegrip, bestraffing voor het misbruik
 angstig zijn
 nachtmerries hebben
 dissociatie
 moeite met grenzen stellen, niet kunnen opkomen voor eigenbelang
 voortdurend voor anderen zorgen
 agitatie (geprikkeld zijn)
 psychosomatische klachten: bijvoorbeeld hoofdpijn, buikpijn

Op lange termijn 
 lage eigenwaarde (zichzelf niets waard vinden)
 weinig zelfrespect
 onderdrukking van eigen emoties en gevoelens: bijvoorbeeld zichzelf niet voelen, gevoel van aanhankelijkheid onderdrukken
 onderdrukking van eigen seksualiteit: bijvoorbeeld lichamelijke gevoelens onderdrukken
 seksualiteit loskoppelen van genegenheid en respect, waardoor men in de prostitutie kan vluchten
 afkeer van seksualiteit
 problemen met seksuele relaties
 neiging tot pedofilie bij incestrelatie van een kind
 herbelevingen, posttraumatische stressstoornis
 depressiviteit
 eenzaamheid
 het gevoel geïsoleerd te zijn of zichzelf isoleren
 risico om opnieuw slachtoffer te worden van seksueel misbruik, seksueel agressieve partners aantrekken
 risico van dadergedrag/ zelf dader te worden

Bij langdurig seksuele mishandeling kan een complexe posttraumatische stressstoornis (CPTSS) ontstaan.

Zie ook 
 Zedendelict
 Incest
 Seksueel misbruik binnen de Rooms-Katholieke Kerk

 
Huiselijk geweld