A. Carli Frères
A. Carli Frères was een bedrijf in de L'Olivierstraat in Schaarbeek dat commerciële beelden produceerde en verdeelde.

De familie Carli was afkomstig uit Bagni di Lucca (Italië).

Beschrijving

Bedrijfleiders: Antonio Carli en Guido Carli 
De oprichter van het bedrijf was Antonio Carli (Bagni di Lucca (Italië), op 19 November 1868). Hij staat vermeld als "eigenaar, patroon gipsbeeldjesmaker".. 

In het bedrijf werkten 

 Carlo Carli als gipsbeeldbewerker ("mouleur en plätre"): broer van Antonio Carli
 Giovanni Ornido Carli (roepnaam Ornido) (Bagna di Lucca 10 maart 1887) ("mouleur en plâtre): zoon van Carlo Carli
 Giovanni Ambrosio Guido (roepnaam Guido en Jean) (Bagna-di-Lucca 23 maart 1895) (in 1909 aangeduid als gipsbeeldjesbewerker, in 1950 als beeldhouwer en uitgever van kunstbeelden ("sculpteur, éditeur d’oeuvres d’art")).: zoon van Carlo Carli.

Er zijn geen bronnen over andere broers of familieleden in de open archieven van Schaarbeek, maar dit is niet uitgesloten gezien de archieven van Schaarbeek grotendeels vernield werden door een brand in 1911.,  

Giovanni Ambrosio Guido Carli werd in 1951 geadopteerd door de ongehuwde Antonio Carli. Hij was op dat ogenblik de zaakvoerder van het bedrijf, wat blijkt uit een dossier uit 1949 waarin Guido Carli aan de gemeente Schaarbeek een verlenging voor een duur van 30 jaar van zijn bedrijf aanvraagt, wat goedgekeurd werd.         

De onderneming was actief van het begin tot na het midden van de twintigste eeuw (waarschijnlijk tot 1970). Ze telde bij aanvang ongeveer 20 werknemers en op haar hoogtepunt ongeveer 100 werknemers.

Productie en verdeler van kunstvoorwerpen in marmer en gips 
Het bedrijf was gespecialiseerd in het maken van religieuze beelden in gips en van goedkope decoratieve beelden zoals klokken, figurines, garnituren en vazen in gips en terracotta, de meeste met een kenmerkende vintage-stijl, die aanleunde bij de art-nouveau- of art-decostijl, dikwijls in vele kleuren.Daarnaast maakte het bedrijf duurdere klassieke en art-nouveaubeelden in marmer, albast en brons van hoge kwaliteit.
In het bedrijf werkten modeleerders, die mallen voor gipsafdrukken maakten ("mouleurs en plâtre"), en meerdere beeldhouwers.. Veel beelden zijn geïnspireerd op oudere bestaande beelden, waarvan het bedrijf nieuwe varianten afleverde die de inspiratiebron in kwaliteit overtroffen. Er werkt ook geproduceerd op bestelling, ook hier zal dikwijls een afbeelding van een bestaand beeld bij de opdracht zijn gevoegd. 

Alle beelden in gips en terracotta werden genummerd en daarna massaal in serie geproduceerd.

Ook de beeldhouwwerken in steen van een zelfde serie werden gereproduceerd. De beelden zijn daarom altijd licht verschillend. Het is mogelijk dat meerdere werknemers van het bedrijf instonden voor de reproductie van de beelden. Er waren meerdere beeldhouwers actief in het bedrijf. Opvallend bij de ontwerpen is een herhaling van het zelfde thema met lichte variaties, bijvoorbeeld de stand van het hoofd of licht verschillende kledij. Dit wijst op het belang van de commerciële aspecten in de creaties. De meeste beelden werden gemaakt in meervoudig albast met een marmeren sokkel. 

Het feit dat in de hoofding van brieven uit 1909 en 1910 opslagplaatsen (dépots) in Parijs, Londen, Berlijn, Rome en Florence vermeld zijn, terwijl er in de reclame sprake is van een vertegenwoordiger in Frankrijk wijst op het internationale karakter van de onderneming.

Beeldhouwers in dienst en onder contract 
Naast de leden van de familie Carli zelf, is Gustave Van Vaerenbergh  één van de bekendste en productiefste beeldhouwers van het bedrijf.. Hij maakte bustes van jonge vrouwen in de art-nouveaustijl, maar ook beelden van kinderen, dieren en pierrots in marmer, brons, albast, aardewerk en gips. Merkwaardig zijn de chryselephantines die de vergelijking met art-nouveaubeelden van grote beeldhouwers kunnen doorstaan. Daarnaast ontwierp hij ook eenvoudige gipsen garnituurbeelden zoals vazen, klokken en figurines. In kwaliteit zijn die werken ver verwijderd van zijn chryselephantines en marmeren en albaster beeldhouwwerken, maar ze waren ongetwijfeld belangrijk voor het commerciële succes van de onderneming A. Carli Frères. Ook van hem zijn veel beelden geïnspireerd op bestaande beelden, waarvan hij nieuwe varianten afleerde die de inspiratiebron in kwaliteit ver overtroffen

De reeds bekende Florentijnse beeldhouwer Riccardo Aurili werkte van 1905 tot 1914 samen met het bedrijf. 

In een iets latere fase is er binnen de onderneming een grote productie van beelden en vooral religieuze werken met signatuur van de beeldhouwer Jean Carli, de Franse benaming van Giovanni Ambrosio Guido Carli..

Het bedrijf stond naast de productie in voor de verdeling van beelden van eigen productie en van zelfstandige beeldhouwers, zoals Johannes Dommisse, Salvatore Melani, Togneri Dominique Gabriel Parentani en Guelfi Guelfo.. Gelijkaardige beelden van bijvoorbeeld Salvatore Melani en Guelfi Guelfo zijn ook verdeeld door Arnova (later Moderna), één van de vele afgietselbedrijven die destijds in dezelfde sector actief waren.

De naam P. Balestra komt ook regelmatig voor op deze genummerde beelden. Het betreft  Pietro (Pierre) Balestra geboren in 1872, afkomstig uit Turijn, buitenlandse leerling van de academie van Parijs in 1898, die later naar België zou geëmigreerd zijn.Hij zou eerst gedurende een langere periode in Gent hebben gewoond, waar ook de familie van Gustave en zijn broer Octave Van Vaerenbergh vandaan kwam. Zijn naam vindt men ook terug op beelden die eerder gesigneerd zijn door Van Vaerenbergh of zelfs de typische heiligenbeelden van Jean Carli. Merkwaardig is echter dat men ook bij andere gipsafgieterijen deze naam terugvindt. Dit wijst op een beeldhouwer-modelleerder in loondienst bij verschillende bedrijven of een zelfstandig beeldhouwer-modelleerder die in opdracht van verschillende bedrijven werkte.

Signatuur 
De beelden in gips en terracotta dragen allen een serienummer en dikwijls de markering in drukletters "made in Belgium", met "made in" boven en "Belgium" er onder. Dat is zeer kenmerkend voor de beelden van A.Carli Frères.   

De marmeren sokkel in de vorm van een veelhoek is kenmerkend voor sommige duurdere beeldhouwwerken in steen en brons.   

Daarnaast wordt de signatuur van een beeldhouwer vermeld. Behalve de initialen is deze signatuur doorgaans in kleine letters. Soms is enkel "Carli" vermeld, maar meestal staat het initiaal van de voornaam en de naam van de beeldhouwer: A. Carli (Antonio of Ambrosio Carli), G. Carli (waarschijnlijk Giovanni Ornido Carli), Jean Carli, G. Van Vaerenbergh, P. Balestra (naar de beeldhouwer Piedro Balestra), Guelfi, S. Melani, Aurilli, J. Domisse, enz.. Een uitzondering is Jean Carli, die soms ook zijn voornaam vermeldt, drukletters gebruikt en soms tot sierlijke handtekeningen overgaat. G.Carli (waarschijnlijk Giovanni Ornido Carli) signeert in handschrift met een kenmerkende "G".  

Opvallend is dat werken uit een serie die gesigneerd zijn door Gustave Van Vaerenbergh soms ook terugkomen met de signatuur "Carli", "A. Carli" en "G. Carli". Hoewel verschillende bronnen vermelden dat G. Carli een pseudoniem is van Gustave Van Vaerenbergh, is het waarschijnlijker dat "G. Carli" staat voor Giovanni Carli, dit kan Giovanni Ornido Carli of Jean Carli(die later als zaakvoerder optreedt als "Guido" Carli) zijn, het meest waarschijnlijke is Ornido, aangezien Jean Carli steeds met zijn eigen naam signeerde. De signatuur van A. Carli zou dan Antonio Carli betreffen. Waarschijnlijk zijn de kopieën van de beelden Van Vaerenbergh gemaakt na zijn vroegtijdig overlijden. Dit zou de variaties in de beelden en de verschillende signaturen op gelijkaardige beelden kunnen verklaren, waarschijnlijk om auteursrechten te vermijden.

Het bronsgieten gebeurde in de "Ateliers H. Dechaineux" in Schaarbeek. Ook deze vermelding vindt men soms terug.

Verwarring 
Er zijn geen banden tussen het bedrijf "A. Carli Frères" uit Schaarbeek en de beeldhouwers Auguste Carli en zijn broer François Carli uit Marseille en hun "Atelier-museum frères Carli" voor reproductie van beeldjes in gips in Marseille. Het is dus geen bijhuis van dit atelier-museum zoals dikwijls vermeld wordt.

Door het gebruik van de signatuur "Carli" in diverse variaties worden de werken uit het atelier van A. Carli Frères zeer dikwijls foutief aan Auguste Carli en aan de Italiaanse beeldhouwer Guiseppe Carli (1915 - 1987) toegeschreven, zelfs wanneer er "made in Belgium" op vermeld staat.

Galerij

Referenties 

Belgisch bedrijf
Beeldhouwkunst