Neerwaartse oorzakelijkheid
Neerwaartse oorzakelijkheid of neerwaartse causatie kan twee verschillende betekenissen hebben:
 Als kenmerk van adaptieve systemen waarbij de resultaten van een causale ontwikkeling in de tijd kunnen terugkoppelen naar de oorzaak in het verleden van deze ontwikkeling. In dit geval wordt het causaliteitsprincipe niet aangetast, maar circulair toegepast.
 Als kenmerk van processen waarbij de tijdrichting omkeerbaar is. Dit zijn in het algemeen subatomaire processen.

Voorbeelden van 1.
 In de natuur komt deze vorm van terugkoppeling veelvuldig voor: als de omstandigheden in een ecosysteem zich wijzigen dan hebben goed aangepaste wezens een grotere overlevingskans. De genen van die aangepaste wezens hebben dus een evolutionair voordeel en bepalen daarmee een andere evolutierichting.
 De natuurlijke selectie op overlevingskans heeft sowieso tot gevolg dat alle levende wezens een doelgericht (namelijk op overleving en vermenigvuldiging) gedrag vertonen.
 Kristalvorming heeft als emergent verschijnsel invloed op het chaotische gedrag van omringende moleculen: het kristal fungeert als attractor, waardoor het kristal verder kan groeien, net zoals een sneeuwbal kan groeien. De attractor beïnvloedt daarmee het gedrag van de naburige omringende moleculen.
 Iets dergelijks gebeurt bij condensatie van bijvoorbeeld waterdamp: daar is vaak een condensatiekern (zoals een stofdeeltje) voor nodig, om het condensatieproces op gang te brengen. De condensatiekern is ook hier een attractor.
 De strenge eisen die de Europese Unie stelt aan voedselveiligheid beïnvloedt de regelgeving op het gebied van voedselveiligheid van producten uit niet-EU landen die deze producten in de EU willen importeren. Een verandering in die regelgeving wordt weer gevolgd door de regelgeving van omringende landen.
 De invoering van het metrieke stelsel in maten en gewichten in de Franse Tijd als uitvloeisel van de Verlichting heeft uiteindelijk geleid tot het Internationale Stelsel van Eenheden dat vrijwel overal geaccepteerd wordt, op een paar Angelsaksische ingesleten uitzonderingen na (bv. miles, inches, feet, acres).
 het corrigeren van fouten kan ook gezien worden als een vorm van neerwaartse causatie.

Relatie met superveniëntie 
Neerwaartse oorzakelijkheid suggereert dat er tevens sprake is van superveniëntie: als A een noodzakelijke (maar wellicht niet voldoende) voorwaarde is voor het ontstaan van B, dan zegt men dat B supervenieert over A. Terugkoppeling naar A houdt in dat een wijziging in A automatisch een wijziging in B tot gevolg heeft. Daar wordt bv. gebruik van gemaakt bij het fokken van huisdieren en het kweken van planten.

Voorbeelden van 2. 
 De kwantummechanische bewegingsvergelijkingen van subatomaire processen zijn in het algemeen tijdsymmetrisch: ze kunnen zich ook in de omgekeerde tijdrichting afspelen.
 Feynman maakte aannemelijk dat antideeltjes ook gezien kunnen worden als de "tijdomgekeerde" variant van een "normaal" deeltje, zoals bv. blijkt uit de annihilatie/creatie van een elektron-positronpaar. Bij tijdomkering worden de rollen van elektron - positron omgekeerd.

Zie ook 
 Fysicalisme
 Reductionisme
 Superveniëntie

Metafysica