Jacoba van Velde
Jacoba van Velde (Den Haag, 10 mei 1903 - Amsterdam, 7 september 1985) was een Nederlandse schrijfster. Haar romandebuut De grote zaal verscheen in 1953 en werd binnen 10 jaar vertaald in dertien talen. Er werden tijdens haar leven omstreeks 75.000 exemplaren van deze existentialistische roman verkocht. In 2010 werd het boek in het kader van de landelijke campagne Nederland Leest (22 oktober t/m 19 november) gratis weggegeven aan de leden van alle openbare bibliotheken.

Jacoba was de jongste uit een gezin van vier, met een oudere zuster en twee oudere broers. Haar vader was tijdens haar jeugd veelvuldig afwezig en haar moeder was wasvrouw. Ze ging slechts tot haar tiende naar school, maar wist zichzelf toch verschillende talen eigen te maken. Al op haar zeventiende ging ze naar Parijs om een dansopleiding te volgen. In 1924 trouwde ze met de violist Harry Polah; zij traden op in Berlijn. Later vormde ze met een mannelijke partner het dansduo Pola Maslowa & Rabanoff. Samen trokken ze langs cabarets en variététheaters in een groot aantal Europese landen. In 1937 trouwde ze met de schrijver Bob Clerx. Beide huwelijken bleven kinderloos.
Van Velde woonde een groot deel van haar leven in Parijs, net als haar broers Geer en Bram van Velde, die na de Tweede Wereldoorlog naam zouden maken als schilders. Vlak na de Tweede Wereldoorlog was ze onder de naam Tonny Clerx literair agent voor het Franse werk van de Ierse (toneel-)schrijver en dichter Samuel Beckett, maar die functie legde ze in 1947 neer om zich op haar eigen schrijven te concentreren. Van Veldes oeuvre bleef klein; voornamelijk was ze werkzaam als vertaalster en dramaturg. Ze vertaalde toneelstukken van Samuel Beckett, Eugène Ionesco en Jean Genet van het Frans naar het Nederlands, maar overigens ook een aantal detectiveverhalen.

Haar tweede en laatste roman, Een blad in de wind (1961), ontving minder goede kritieken. Jacoba van Velde begon nog aan een derde roman, De verliezers, maar voltooide die nooit.

Bibliografie 
De romans: 
 De grote zaal, 1953
 Een blad in de wind, 1961
Verhalen: 
 De sneeuw, 1953
 De kerstavond van juffrouw Trimmers, 1953
 Évasion, gepubliceerd in Les lettres françaises nr. 183, 1947. Verscheen ook in het Nederlands, De vlucht, 1954
 Impasse, 1954
 De daad, 1963
 Harry, 1964
 De dood en het meisje, 1968
 Als God niet bestaat en de hemel leeg is, 1968
 Vroeger: Realistische roman, verhaal, 1968
 Le prisonnier, gepubliceerd in Les lettres nouvelles, april, mei 1975. Verscheen ook in het Nederlands, De gevangene, 1975
 Verzameld werk, twee romans en tien verhalen, 1987

Vertalingen (onvolledig):

Samuel Beckett:  
 Krapp's laatste band: eenakter (Krommenie, 1958)
 Wachten op Godot / Eindspel / Krapp's laatste band / Gelukkige dagen / Spel (Amsterdam, 1965)
 Wachten op Godot / Molloy / Mallone sterft / Naamloos (1e dr. Nederlandse uitg., Amsterdam, 1965)
 Hé, Joe / Sintels / Woorden en muziek / Cascando / Komen en gaan / Allen die vallen / Spel zonder woorden I / Spel zonder woorden II   (Amsterdam, 1967)

Colette: 
 Claudine op school (Utrecht, 1960)
 De zwerfster (Utrecht, A.W. Bruna & Zoon, 1962)

Benjamin Constant:
 Adolphe (Utrecht, 1961)

Jean Genet: 
 Onder toezicht (Amsterdam, 1966)

Eugène Ionesco: 
 De koning sterft / De les / De stoelen / Slachtoffers van de plicht (Amsterdam, 1968)

Raymond Radiguet:
 Van de liefde bezeten (Amsterdam, 1954)
 Het bal van graaf d'Orgel (Amsterdam, 1956)

Externe links
 
 audio-archief, boeken.vpro.nl
 Achternicht Kiki bewaarde nalatenschap Jacoba van Velde, radioreportage NOS Journaal, 12 januari 2010
 Jacoba van Velde - Nederland Leest
 VELDE, Catharina Jacoba van (1903-1985) Instituut voor Nederlandse geschiedenis

Nederlands schrijver
Nederlands vertaler