title: Col du Tourmalet
text: De Col du Tourmalet is een bergpas in de Pyreneeën, in het zuidwesten van Frankrijk, departement Hautes-Pyrénées.
  
  De 2.115 meter hoge passage is vooral bekend geworden dankzij de Ronde van Frankrijk, waar ze in 1910 voor het eerst in werd opgenomen. Geen enkele andere berg is sindsdien zo vaak beklommen als de Tourmalet. In de buurt van de top van de beklimming bevindt zich een monument ter nagedachtenis aan oud-Tourdirecteur Jacques Goddet.
  
  De Tourmalet is de hoogste geheel Franse Pyreneeënpas (de Port d'Envalira is hoger maar ligt gedeeltelijk in Andorra) en loopt van oost naar west door het skigebied Barèges-La Mongie, ook Domaine du Tourmalet genoemd. Dit is het grootste skigebied in de Franse Pyreneeën. Aan de noordzijde torent de Pic du Midi de Bigorre boven de pas uit. Aan de oostkant ligt La Mongie, een door projectontwikkelaars ontwikkeld wintersportdorp aan de voet van de pistes. Aan de westkant ligt het meer traditionele dorp Barèges, vanuit hier wordt 's winters geskied, en 's zomers gewandeld.
  
  Vanuit Sainte-Marie-de-Campan maakt men een klim van 17,2 kilometer naar de Tourmalet. De gemiddelde stijging is 7,6 procent, maximaal ruim 10 procent. Het hoogteverschil is 1.268 meter. Sommige bronnen geven nèt andere cijfers aan, afhankelijk van de meetmethode.
  
  In 2023 komt de Tour de France Femmes voor het eerst aan op de Tourmalet. Dit leverde een ritzege op voor de Nederlandse Demi Vollering.
  
  Doortochten op de Col du Tourmalet in de Ronde van Frankrijk 
  
  1910  Octave Lapize
  1911  Paul Duboc
  1912  Odiel Defraeye
  1913  Philippe Thys
  1914  Firmin Lambot
  1919  Honoré Barthélémy
  1920  Firmin Lambot
  1921  Hector Heusghem
  1923  Robert Jacquinot
  1924  Ottavio Bottecchia
  1925  Omer Huyse
  1926  Odile Taillieu
  1927  Nicolas Frantz
  1928  Camille Van De Casteele
  1929  Victor Fontan
  1930  Benoit Faure
  1931  Joseph Demuysere
  1932  Benoit Faure
  1933  Vicente Trueba
  1934  René Vietto
  1935  Sylvère Maes
  1936  Sylvère Maes
  1937  Julián Berrendero
  1938  Gino Bartali
  1939  Edward Vissers
  1947  Jean Robic
  1948  Jean Robic
  1949  Fausto Coppi
  1950  Kléber Piot
  1951  Jean Diederich
  1952  Fausto Coppi
  1953  Jean Robic
  1954  Federico Bahamontes
  1955  Miguel Poblet
  1957  José Manuel Ribeiro da Silva
  1959  Armand de Smet
  1960  Kurt Gimmi
  1961  Marcel Queheille
  1962  Federico Bahamontes
  1963  Federico Bahamontes
  1964  Julio Jiménez (In 1964 twee keer beklommen)
  1964  Julio Jiménez (In 1964 twee keer beklommen)
  1965  Julio Jiménez
  1967  Julio Jiménez
  1968  Jean-Pierre Ducasse
  1969  Eddy Merckx
  1970  Andres Gandarias
  1971  Lucien Van Impe
  1972  Roger Swerts
  1973  Bernard Thévenet
  1974  Jean-Pierre Danguillaume (In 1974 twee keer beklommen en ritwinnaar) 
  1974  Gonzalo Aja (In 1974 twee keer beklommen)
  1975  Lucien Van Impe 
  1976  Francisco Galdos 
  1977  Lucien Van Impe 
  1978  Michel Pollentier 
  1980  Raymond Martin 
  1983  Patrocinio Jiminez 
  1985  Pello Ruiz Cabestany 
  1986  Dominique Arnaud 
  1988  Laudelino Cubino 
  1989  Robert Millar 
  1990  Miguel-Angel Martinez 
  1991  Claudio Chiappucci 
  1993  Tony Rominger 
  1994  Richard Virenque 
  1995  Richard Virenque 
  1997  Javier Pascual Llorente
  1998  Alberto Elli
  1999  Alberto Elli
  2001  Sven Montgomery
  2003  Sylvain Chavanel
  2006  David de la Fuente
  2008  Rémy Di Grégorio
  2009  Franco Pellizotti
  2010  Christophe Moreau (In 2010 twee keer beklommen)
  2010  Andy Schleck (In 2010 twee keer beklommen en ritwinnaar)
  2011  Jérémy Roy
  2012  Thomas Voeckler
  2014  Blel Kadri
  2015  Rafał Majka
  2016  Thibaut Pinot
  2018  Julian Alaphilippe
  2019  Thibaut Pinot (ritwinnaar)
  2021  Pierre Latour
  2023  Tobias Halland Johannessen
  
  Ronde van Frankrijk voor vrouwen
  
  1994  Jolanta Polikevičiūtė
  1996  Fabiana Luperini
  2000  Edita Pučinskaitė
  2023  Demi Vollering (ritwinnares)
  
  Afbeeldingen
  
  Externe link 
   Climbbybike; Tourmalet beklimmen: profiel, route, video, foto's, beschrijving (Nederlands)
  
  Tourmalet
  Tourmalet
  Geografie van Hautes-Pyrénées