title: Hellmut Haase-Altendorf
text: Hellmut Haase-Altendorf (Chemnitz-Altendorf, Saksen, 17 december 1912 – Burladingen, Baden-Württemberg, 14 januari 1990) was een Duits componist, muziekpedagoog, dirigent, violist en pianist.
  
  Levensloop 
  De vader van Hellmut Haase-Altendorf was kousjesfabrikant en had een fabriek in het Erzgebirge een streek in het zuiden van de deelstaat Saksen. De vader had zijn zoon het liefst in zijn voetstappen zien treden als fabrikant, maar het pakte anders uit. Toen hij nog naar het Realgymnasium ging, kreeg hij al pianolessen van de concertpianist Weißflog. Zijn oom, de kapelmeester Egekraut in Chemnitz wekte zijn interesse voor het theater. Al in zijn dagboek had hij als jongeling geschreven Ich werde Musiker - sonst nichts! (Ik word muzikant - anders niks!). 
  
  De jonge muzikant maakte gebruik van zijn pianiste vakbekwaamheid en kreeg daardoor genoeg financiële middelen - van zijn vader kreeg hij niets - om te gaan studeren. Zijn studies begon hij in München aan de Hochschule für Musik und Theater, waar hij compositie bij Roderich von Mojsisovics, orkestdirectie bij Theodor Huber-Andernach en Siegmund von Hausegger en piano bij Josef Pembaur jr. studeerde. In 1938 studeerde hij als kapelmeester af. 
  
  Zijn eerste aanstelling kreeg hij te Ingolstadt. Al spoedig kon hij zich van 2e kapelmeester tot dirigent opwerken. Als dirigent kreeg hij de noodzakelijke routine en ervaring en als componist van theatermuziek oogstte hij succes. Maar door de uitbraak van de Tweede oorlog werd zijn carrière voorlopig onderbroken. Hij werd opgeroepen voor de militaire dienst, maakte het front in Rusland mee en wisselde als regimentsmuzikant meerdere malen van standplaats, tot hij in Italië krijgsgevangen werd. Zoals voor vele van zijn tijdgenoten betekende de cesuur na 1945 een nieuw begin. 
  
  Als dirigent en artistieke leider van een reisopera trok hij door heel Duitsland. In 1946 kwam hij als kapelmeester en repetitor aan het Staatstheater in Stuttgart. Daar speelde hij onder leiding van onder andere Ferdinand Leitner werken van de nieuwe meesters, die voor de oorlog in Duitsland verboden waren. Hij studeerde werken in van Paul Hindemith, Igor Stravinsky, Anton Webern, Werner Egk, Karl Amadeus Hartmann, Carl Orff, Hans Werner Henze en Rolf Liebermann, die naast de werken van de oude meesters op het programma stonden. Haase-Altendorf begon ook weer zelf te componeren. 
  
  De opkomende blaasmuziek, die na de Tweede Wereldoorlog ook in Duitsland helemaal gereorganiseerd werd, was voor hem een belangrijk veld. Hij was dirigent vanaf 1951 bij de Musikverein Stadtorchester Feuerbach 1899 e.V. in Stuttgart-Feuerbach en van 1957 tot 1961 van de Musikverein Stadtkapelle Weil der Stadt e.V.. Beide harmonieorkesten spelden in de hoogste afdeling. In 1961 werd hij als opvolger van Hans Felix Husadel stedelijke muziekdirecteur in Ravensburg. Vanzelfsprekend werd hij dirigent van het harmonieorkest Orchestergesellschaft Ravensburg, eveneens dirigent van het kamerorkest, de blazerskamermuziekvereniging en leider van de blazersschool. Hij voerde succesrijke concerten en serenades met het harmonieorkest uit. Op reizen van dit orkest in het binnen- en buitenland kwamen natuurlijk ook eigen werken op het programma. Bij de Deutscher Volksmusikerbund (DVB), een landelijke federatie voor harmonieorkesten en tamboerkorpsen, was hij intussen tot Landes- en Bundesmusikdirektor bevorderd. Samen met Gustav Lotterer voerde hij cursussen voor dirigenten uit, die ook door andere federaties in de Bondsrepubliek Duitsland overgenomen werden. 
  
  Haase-Altendorf was een veelgevraagd jurylid bij wedstrijden in Duitsland en in het buitenland. 
  
  Hij was Landesmusikdirektor van de Blasmusikverband Baden-Württemberg in de DVB en eveneens Bundesmusikdirektor van de Bund Deutscher Blas- und Volksmusikverbände (BDBV), de koepelorganisatie van de landelijke federaties. Verder was hij dirigent van het Landesblasorchester Baden-Württemberg en vertegenwoordiger van de BDBV bij de CISM. 
  
  Zijn composities kenmerken zich door fantasierijke intuïtie en artistieke inspiratie. Hij ontleent de titels van zijn composities soms aan de literatuur en gestalten uit de wereld van de sagen, die dan ook de programmatische basis voor zijn werken levereen. Daaraan is te zien, dat zijn werken thematisch in de humanistische geest wortelen en ook in de (in de positieve betekenis van het woord) traditie-verbonden geesteshouding van de componist. 
  
  Met de Dramatische Legende, die gebaseerd is op het dramatische gedicht «Harras» van Theodor Körner, en met zijn suite Florian Geyer heeft de componist symfonische blaasmuziek geschreven, die zoals Tirol 1809 van Sepp Tanzer, de bakermat en volks-verbondenheid van Haase-Altendorf documenteren. Naast historiserende onderwerpen, zoals bijvoorbeeld Rattenfänger von Hameln, schept hij met titel zoals Klingende Modenschau, Texas-Story, Camping-Suite ook compositorische suggesties uit de werkelijkheid van nu.
  
  Composities
  
  Cantates 
   Cantate (naar woorden van Hermann Hesse)
  
  Werken voor harmonieorkest
  
  Symfonische werken 
   Die Mosel, symfonisch gedicht
   Dramatische Legende, symfonisch gedicht naar het gedicht «Harras» van Theodor Körner
   Euro Concerto
   Geteiltes Land, symfonie
   Triptychon - Präludium, Fuge, Rondo mit Metamorphosen
  
  Concerten voor instrumenten en harmonieorkest 
   1981 Concert, voor tenorhoorn (bariton) en harmonieorkest
   Allegro moderato
   Andante cantabile
   Rondo finale
   Capriccio, voor klarinet en harmonieorkest
  
  Ouvertures 
   1964 Auf Schusters Rappen
   1964 Fahrendes Volk
   1965 Kleine Konzertouverture
   1970 Bon Voyage
   1970-1971 Rotensia
   1974 Eisrevue
   1975 Der Rattenfänger von Hameln
   Bordfest
   Burleske - eine musikalische Posse in spanischer Manier (1e prijs bij het Festival voor jeugd-harmonieorkesten 1979 in Wenen)
   Eskapaden
   Lebensfreude
   Little Tramp
   Schloßplatz-Geschichten - Vorspiel zu einem Musical
   Varieté-Zauber - Musik zu einer Show
  
  Feestmuziek 
   1963 Aufschwung Prélude
   1964 Festlicher Tag
   1964 Impromptu
   Ballada eroica
   Bekenntnis und Huldigung
   Canzone
   Chorischer Bläsersatz
   Concordia, voor gemengd koor en harmonieorkest
   Epilog
   Festakt
   Festfanfare
   Festruf
   Für Frieden in Freiheit
   Gelöbnis, hymne voor gemengd koor en harmonieorkest
   Impression
   In memoriam (Prelude)
   Intermezzo festivo, voor gemengd koor en harmonieorkest
   Intrade
   Introitus
   Kleine Eröffnungsmusik
   La vita pro musica, voor gemengd koor en harmonieorkest
   Lob und Preis der Musik, voor gemengd koor en harmonieorkest
   Madrigal
   Musik, du bist die höchste Labe, voor gemengd koor en harmonieorkest
   Pro Unitate
   Prolog
  
  Suites 
   1963 Texas-Story
   1965 Suite für Bläser "Inzigkofen"
   Ankunft der Lehrgangsteilnehmer
   Weckruf und Choral
   Blick ins Donautal
   Im Hörsaal
   In geselliger Runde
   1970 Camping Suite
   Frohe Fahrt
   Am See
   Siesta
   Federball
   1976 Partita brevis
   Air (Aria)
   Gavotte
   Chaconne
   1980 Kleine Serenade
   1988 Triade
   Besuch im Zoo, suite
   Concert, voor harmonieorkest
   Allegro maestoso
   Moderato e cantabile
   Allegro scherzando
   Cubana, dansen suite
   Tango
   Bolero
   Spanischer Walzer
   Finale
   Florian Geyer - Szenen aus dem Schwäbischen Bauernkrieg um 1525
   Fron und Leibeigenschaft der Bauern
   Fest auf Burg Weibertreu, Überfall und Vernichtung
   Siegestaumel und Untergang der Bauern auf dem "grasigen Haag"
   Trilogie über Visionen von Hieronymus Bosch
   Prelude
   Berceuse
   Fughetta
   Twee lyrische stukken
   Morgenspaziergang
   Kahnfahrt
  
  Intermezzi en concertstukken 
   1965 Tarantella Toskana
   1965 Variationen über ein Volkslied ("An der Saale...")
   Thema: "An der Saale hellem Strande".
   Maestoso
   Scherzando
   Tarantelle
   Andante Cantabile
   Gavotte
   Walzer (Parodie)
   Tempo di Marcia
   1967 Klingende Modenschau, modern intermezzo
   1972 Valse Caprice
   1974 Trift - Musikalische Schilderung der Holzflößerei im Gebirge
   1988 Paraphrase über eine Volksweise (Hohenzollernlied)
   Cordoba - Spanisches Zwischenspiel
   Improvisationen über ein ungarisch-slowakisches Volkslied
   Register-Polka
   Reverence classique (Menuett)
   Serenade pathétique
   Tänzerische Spielmusik
  
  Marsen 
   Hallo Bässe!, concertmars
   Rutenfestmarsch
   Präsidenten-Marsch
  
  Walsen 
   Erinnerungen an Oberschwaben
   Concertwals "Die Optimisten", voor gemengd koor en orkest
  
  Kamermuziek 
   Salut d'Honneur, voor 3 trompetten, 3 trombones en pauken
  
  Bibliografie 
   Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, ISBN 3-923058-07-1
   Wolfgang Suppan: Das neue Lexikon des Blasmusikwesens, 3. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1988, ISBN 3-923058-04-7
   Wolfgang Suppan: Lexikon des Blasmusikwesens, 2. ergänzte und erweiterte Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Fritz Schulz, 1976
   Eugen Brixel: Laudatio auf Hellmut Haase-Altendorf, Musikverlag Helbling, Innsbruck, z.J., (Internationale Gesellschaft zur Erforschung und Förderung der Blasmusik)
   Friedel Moritz: Hellmut Haase-Altendorf - Mit ihm endet ein Kapitel der Nachkriegs-Blasmusikgeschichte, in: Die Blasmusik, Offizielles Organ des Bundes Deutscher Blasmusikverbände e.V., Freiburg im Breisgau, Vol. 2, Februar 1990, pp. 46-47
   Wilfried Wolfgang Bruchhäuser: Komponisten der Gegenwart im Deutschen Komponisten-Interessenverband: ein Handbuch, Berlin: Deutscher Komponisten-Interessenverband, 1995. 1510 p., ISBN 3-55561-410-X
  
  20e-eeuws componist
  Duits componist
  Duits dirigent
  Duits muziekpedagoog
  Duits pianist
  Duits violist