title: Toon Tellegen
text: Antonius Otto Hermannus (Toon) Tellegen (Brielle, 18 november 1941) is een Nederlandse schrijver, arts en dichter die vooral bekend is om zijn kinderboeken. Vooral zijn dierenverhalen rond de mier en de eekhoorn zijn erg geliefd en worden ook door volwassenen graag gelezen vanwege de amusante, bizarre situaties en filosofische diepgang.
  
  Biografie 
  Tellegen, telg uit het geslacht Tellegen, studeerde geneeskunde in Utrecht en vestigde zich na een verblijf van drie jaar in Kenia als huisarts in Amsterdam. Na al een aantal jaren gedichten voor volwassenen te hebben geschreven, begon hij verhalen voor zijn kinderen te schrijven. In 1984 verscheen zijn eerste kinderboek, Er ging geen dag voorbij: negenenveertig verhalen over de eekhoorn en de andere dieren. In de verhalen van Tellegen spelen dieren als de mier en de eekhoorn vaak de hoofdrol. De verhalen zijn vaak filosofisch van aard. Enkele boeken zijn met prijzen bekroond.
  
  Toon Tellegen schrijft nog steeds en met grote regelmaat gedichten. Voor het kunstwerk Straatpoëzie Tuindorp Oostzaan  schreef hij het gedicht Als een pijl uit een onzekere boog, geïnspireerd door de sterrenbeelden.
  
  Speciaal voor actrice Ria Eimers schreef Toon Tellegen het toneelstuk Leven met een Onbekende - toneelstuk voor Ria Eimers en niemand anders. In januari 2008 ging dit toneelstuk in première in het O.T. Theater in Rotterdam.
  
  In 2012 speelde Toon Tellegen een gastrol als schrijver in de verfilming van z'n eigen boek Mijn Avonturen door V. Swchwrm.
  
  Prijzen 
   1969 - ANV-Visser Neerlandia-prijs voor Als moeder ergens ziek van wordt
   1988 - Gouden Griffel voor Toen niemand iets te doen had
   1990 - Zilveren Griffel voor Langzaam, zo snel zij konden
   1992 - Woutertje Pieterse Prijs voor Juffrouw Kachel
   1993 - Jan Campert-prijs voor Een dansschool
   1994 - Woutertje Pieterse Prijs voor Bijna iedereen kon omvallen
   1994 - Gouden Griffel voor Bijna iedereen kon omvallen
   1994 - Zilveren Griffel voor Jannes
   1997 - Theo Thijssenprijs voor zijn gehele oeuvre
   1997 - Zilveren Griffel voor Teunis
   1999 - Zilveren Griffel voor De verjaardag van alle anderen
   2000 - Gouden Uil voor De Genezing van de Krekel
   2007 - Constantijn Huygens-prijs voor zijn gehele oeuvre
   2012 - Popescu Prize voor Raptors (de Engelse vertaling van Raafvogels)
   2015 - Zilveren Palet voor Is er dan niemand boos?
   2016 - Zilveren Griffel categorie vanaf zes jaar voor De tuin van de walvis
  
  Bibliografie 
  Het onderscheid tussen de kinder- en jeugdboeken en de literatuur voor volwassenen is bij Toon Tellegen niet eenduidig. Veel van zijn kinderboeken met dierenverhalen worden immers ook door volwassenen gelezen. Omgekeerd worden zijn proza en poëzie ook door jeugdige lezers en adolescenten gesmaakt.
  
  Onderstaande opdeling is gemaakt op basis van de gegevens van uitgeverij Querido en van de Koninklijke Bibliotheek van Nederland. De reguliere uitgaven van Toon Tellegen verschenen vrijwel allemaal bij Querido.
  
  Kinderboeken 
   1984 - Er ging geen dag voorbij. Negenenveertig verhalen over de eekhoorn en de andere dieren
   1985 - "Ik ga op reis" zei de eekhoorn. Uitgave Amstelveen, Zondagsdrukkers; op 45 exx.
   1987 - Toen niemand iets te doen had, met illustraties van Mance Post 
   1989 -  Langzaam, zo snel als zij konden, met illustraties van Mance Post
   1990 - Het feest op de maan
   1991 - Misschien waren zij nergens
   1991 - Juffrouw Kachel, met illustraties van Harrie Geelen
   1993 - Bijna iedereen kon omvallen
   1993 - Jannes
   1994 - Mijn vader
   1995 - De verjaardag van de eekhoorn
   1995 - Misschien wisten zij alles. 214 verhalen over de eekhoorn en de andere dieren (incl. cd waarop Toon Tellegen enkele verhalen voorleest)
   1996 - Brieven aan niemand anders
   1996 - De ontdekking van de honing
   1996 - De verschrompeling van de olifant
   1996 - Teunis
   1997 - Dokter Deter, met illustraties van Gerda Dendooven)
   1998 - Mijn avonturen door V. Swchwrm (in eerste druk uitgegeven als kinderboekenweekgeschenk)
   1998 - De verjaardag van alle anderen
   1999 - De genezing van de krekel
   2000 - Ze sliepen nog
   2001 - Taartenboek
   2002 - Is er dan niemand boos?
   2004 - Plotseling ging de olifant aan
   2005 - Midden in de nacht
   2005 - Pikkuhenki
   2006 - De eenzaamheid van de egel
   2007 - Post voor iedereen, met illustraties van Mance Post
   2007 - Dierenverhalen van Toon Tellegen & het wisselend toonkwintet (luister-cd)
   2007 - Ik zal je nooit vergeten
   2007 - De almacht van de boktor
   2008 - Morgen was het feest, met illustraties van Ingrid Godon
   2009 - Het vertrek van de mier
   2009 - Iedereen was er
   2009 - Maar niet uit het hart. Dierenverhalen over afscheid.
   2009 - Met hart en ziel. Dierenverhalen voor elk feest.
   2009 - Een hart onder de riem. Dierenverhalen vol troost.
   2009 - Na aan het hart. Dierenverhalen vol vriendschap.
   2009 - Beterschap. Dierenverhalen over ziekte en gezondheid.
   2009 - Welterusten. Dierenverhalen over slaap en sluimer.
   2009 - Goede reis. Dierenverhalen over vertrek en aankomst.
   2009 - Houd moed. Dierenverhalen over verdriet en eenzaamheid.
   2010 - Het wezen van de olifant
   2010 - Mano de brandweerjongen, met illustraties van Arjan Boeve, (serie Gouden Boekjes)
   2010 - Waar is Mo?, met illustraties van Jan Jutte, (serie Gouden Boekjes)
   2010 - Als Feda slaapt, met illustraties van Gerda Dendooven, (serie Gouden Boekjes)
   2010 - Welterusten. Dierenverhalen over slaap en sluimer.
   2010 - Wat dansen we heerlijk
   2011 - Het geluk van de sprinkhaan
   2012 - Dank je wel. Dierenverhalen om iemand te bedanken.
   2013 - Het lot van de kikker
   2014 - Het verlangen van de egel
   2015 - De tuin van de walvis
   2015 - Heden niet jarig
   2017 - Wij alleen
   2018 - Scherven brengen geluk. Dierenverhalen over vriendschap.
   2019 - De genezing van de krekel, met illustraties van Gwen Stok, (beeldroman)
   2020 - Ze wisten er meer van. Veel meer verhalen over de eekhoorn en de andere dieren 2021 - De hele tijd, met illustraties van Geerten Ten Bosch
   2021 - De egel, dat ben ik, in samenwerking met Annemarie van Haeringen
   2022 - Het verlangen van de Egel, in samenwerking met Annemarie van Haeringen
   2022 - De liefste wens Proza 
   1989 - Langzaam, zo snel als zij konden 1994 - Twee oude vrouwtjes (illustraties André Sollie)
   1998 - Dora. Een liefdesgeschiedenis.
   2000 - De trein naar Pavlovsk en Oostvoorne 2000 - Enkele onwaarschijnlijke aantekeningen van Dante Alighieri bij het schrijven van zijn goddelijke komedie 2002 - Brieven aan Doornroosje 2008 - Een nieuwe tijd – Grafisch Nederland 2008 met medewerking van Ontwerpbureau Lava, Elspeth Diederix, Paul Faassen, Harmen Liemburg, René Knip, Vittorio Roerade, Rauser, Hans Muller, Typophonics. Grafiek. De novelle in dit boek is van Toon Tellegen.
   2014 - Ze dachten allemaal - verhalen over de krekel en de andere dieren2015 - Een vorig leven. 2018 - De seringenboom - Herinneringen aan mijn broer Poëzie 
   1980 - De zin van een liguster 1981 - De aanzet tot een web 1982 - Beroemde scherven 1984 - De andere ridders 1985 - Ik en ik 1987 - Mijn winter 1989 - In N. en andere gedichten 1991 - Een langzame val 1992 - Een dansschool 1994 - Tijger onder de slakken 1998 - Gewone gedichten 1996 - Als we vlammen waren 1997 - Over liefde en over niets anders 1999 - Er ligt een appel op een schaal. Bloemlezing.
   2000 - Gedichten 1977-1999. Bundeling verzamelde gedichten.
   2000 - Kruis en munt 2001 - De een en de ander 2001 - Een man en een engel. Uitg. Landgraaf, Herik; oplage 399 exx.
   2002 - Alleen liefde 2002 - Wie A zegt. Gedichten 2004 - Minuscule oorlogen (niet met het blote oog zichtbaar) 2004 - Daar zijn woorden voor. Bloemlezing. Uitgave in Rainbow pockets.
   2005 - ...m n o p q... Gedichten
   2006 - Raafvogels 2008 - Hemels en vergeefs 
  2009- Soms...een enkele keer 2009 - Stof dat als een meisje 2011 - Schrijver en lezer 2012 - De optocht 2014 - De werkelijkheid 2016 - Wonderbaarlijk buigt zich over water 2018 - Glas tussen ons 2019 - Een van ons zal omkijken – Zijn mooiste gedichten. 2021 - Tot de winter er op volgt 2023 - Langs een helling 2023 - Voor elkaar Toneel en film 
   1966 - Jimmy Walker 1980 - Wespen 1989 - Het vonnis (scenario voor korte speelfilm van Hillie Molenaar en Joop van Wijk met Jozef van den Berg in de hoofdrol)
   2007 - Leven met een onbekende 2009 - Twee oude vrouwtjes 2015 - Een vorig leven Bestseller 60 
  
   Bewerking
   2008 - De korte film De laatste dag, geregisseerd door Saskia Diesing, is gebaseerd op een verhaal van Toon Tellegen.
   2011 -  De opera The Cricket Recovers van Richard Ayers ging in juni in premiere. Het libretto van Rozalie Hirs is gebaseerd op de bekroonde roman De genezing van de krekel (1999) van Toon Tellegen. Het Asko-Schönberg-ensemble voerde deze opera uit met VocaalLAB Nederland in het kader van het Holland Festival.
   2018 - De Genezing van de Krekel, geregisseerd door Tom de Bleye en Jan Sobrie voor de Rederijkerskamer De Loofblomme uit Sint-Denijs-Westrem. De voorstelling werd hernomen voor het landjuweel'' waar ze laureaat werden.
  
  Externe links 
  
   
   Kjoek.nl/Toon Tellegen
   Aflevering van het webradioprogramma VersSpreken over een gedicht van Toon Tellegen
  
  Nederlands schrijver
  Nederlands kinderboekenschrijver
  Nederlands toneelschrijver
  Nederlands medicus
  Nederlands dichter