title: Herman Sorgeloos
text: Herman Sorgeloos (1952) is een Belgisch licht- en decorontwerper, scenograaf en fotograaf. Door zijn werk in de jaren 80 en 90 in samenwerking met o.a. theatermaker Jan Decorte en choreografe Anne Teresa De Keersmaeker / Rosas leverde hij een bijdrage aan de vernieuwing van de podiumkunsten in Vlaanderen en Brussel.
  
  Opleiding
  Herman Sorgeloos studeerde fotografie aan Sint-Lukas Brussel.
  
  Ontmoeting met Jan Decorte en Anne Teresa De Keersmaeker
  Hij debuteerde in 1981 als theaterfotograaf op het Kaaitheaterfestival, het festival dat aan de basis lag van het huidige Kaaitheater. Zijn ontmoeting met Jan Decorte, op het moment dat die Maria Magdalena voorbereidde, was cruciaal. Alhoewel hij al vanaf Fase, Four Movements to the Music of Steve Reich (1982) de producties van Anne Teresa De Keersmaeker / Rosas begon te fotograferen, startte zijn samenwerking met haar pas officieel in 1984 met Elena’s Aria.
  
  Werk als fotograaf
  Als fotograaf maakt Herman Sorgeloos geen onderscheid tussen dans en theater. Hij fotografeert ze principieel frontaal, vanuit het standpunt van de zaal - zoals ook het publiek de voorstelling te zien krijgt. Van opzij fotograferen heeft voor hem weinig zin. Wel wil hij op die frontale lijn heen en weer kunnen bewegen. Het is de architectuur, de geometrie van de choreografie die hem ook zelf tot bewegen dwingt. Zelf omschrijft Herman Sorgeloos zich niet als fotograaf. In een interview met Rekto Verso - tijdschrift voor kunst en kritiek stelt hij dat hij geen fotograaf is, en dat hij louter foto’s maakt. Hij ziet zich daarbij als dienaar van de acteurs en dansers op het podium. Volgens zijn bescheiden mening doen zij het werk, en niet hij. Ook primeert de architectuur van de voorstelling op zijn eigen inbreng of interpretatie. Ondanks die keuze voor een documenterende benadering, de architectuur van de choreografie vangen zonder er zelf deel van te willen uitmaken, stralen zijn foto’s toch een sterke sensibiliteit uit.
  
  De bescheiden houding van Herman Sorgeloos doet geen afbreuk aan zijn belang als fotograaf. Zijn foto’s bepalen sinds het begin van de jaren 80 mee het beeld dat bij het publiek blijft hangen nadat de vluchtige opvoeringen van Anne Teresa De Keersmaeker / Rosas (en andere choreografen en theatermakers) die hij vastlegde zijn afgelopen, als een blijvend spoor van wat geweest is. Voor Anne Teresa De Keersmaeker vormt de grote bescheidenheid van Herman Sorgeloos precies de kracht van zijn foto’s. Volgens haar spreekt er een soort van objectieve framing uit. Toen Rekto Verso in 2011 een themanummer wijdde aan theaterfotografie was hij een van de vier behandelde fotografen, naast Koen Broos, Stef Stessel en Maarten Vanden Abeele.
  
  Werk als licht- en decorontwerper en scenograaf 
  De reden waarom Herman Sorgeloos zichzelf niet beschouwt als fotograaf is dat fotograferen voor hem geen voltijdse bezigheid is. Hij verzorgt bij podiumkunstenaars immers ook het licht of het decor, en geeft zo visueel mee vorm aan hun voorstellingen. Hij ontwierp zijn eerste decor in 1983. Sindsdien heeft als licht- en decorontwerper en scenograaf gewerkt voor o.a. Jan Decorte, Anne Teresa De Keersmaeker / Rosas, Jan Ritsema, Josse De Pauw, An de Donder, Fumiyo Ikeda, Sidi Larbi Cherkaoui en Pieter De Buysser.  Bij Anne Teresa De Keersmaeker / Rosas was hij verantwoordelijk voor het decorontwerp van Erts (1992), Mozart / Concert Arias. Un moto di gioia. (1992) Toccata (1993), Kinok (1994) en Amor constante, más allá de la muerte (1994), en voor het set- en lichtontwerp van 3 Solos for Vincent Dunoyer (1997), Quartett (1999) en With / for / by (1999).
  
  Boekpublicaties
  Veel foto’s van Herman Sorgeloos werden afgedrukt in boeken, o.a. in:
   Rosas Album (Herman Sorgeloos, Theater Instituut Nederland, 1993, )
   Fase, four movements to the music of Steve Reich (Anne Teresa De Keersmaeker en Guy Gypens, Rosas, 2007, )
   A Choreographer’s Score: Fase, Rosas danst Rosas, Elena’s Aria, Bartók (Anne Teresa De Keersmaeker en Bojana Cvejić, Mercatorfonds / Rosas, 2012, )
   En Atendant & Cesena: A Choreographer’s Score (Anne Teresa De Keersmaeker en Bojana Cvejić, Mercatorfonds / Rosas, 2013, )
   Vortex Temporum (Bojana Cvejić, Jean-Luc Plouvier en Gérard Grisey, Rosas, 2014, )
   Drumming & Rain: A Choreographer’s Score (Anne Teresa De Keersmaeker en Bojana Cvejić, Mercatorfonds / Rosas, 2014, )
   Work/Travail/Arbeid catalogue (Elena Filipovic, Mercatorfonds, 2015, )
   Anne Teresa De Keersmaeker / Rosas 2007–2017 (Christian Lvowski, Mercatorfonds / Rosas / Actes Sud, 2018, )
  
  Tentoonstellingen
  De foto's van Herman Sorgeloos waren te zien in verschillende tentoonstellingen, o.a. in:
   Holland Festival 1993 (Amsterdam), juni 1993
   Cultuurcentrum De Velinx (Tongeren), februari-maart 1998
   RosasXX, Paleis voor Schone Kunsten (Brussel), oktober 2002 – januari 2003
  
  Samenwerking met Anne Teresa De Keersmaeker / Rosas
  Omdat Herman Sorgeloos sinds Fase de meeste producties Anne Teresa De Keersmaeker / Rosas heeft gefotografeerd, wordt hij vaak beschouwd als de huisfotograaf van Anne Teresa De Keersmaeker / Rosas – alhoewel sinds En Atendant (2010) het gezelschap ook regelmatig foto’s gebruikt van Rosas-medewerkster Anne Van Aerschot. Van de meeste (pers)foto’s die Herman Sorgeloos voor Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas maakte, worden exemplaren bewaard in het archief van De Munt. Verschillende van zijn foto’s werden ook afgedrukt op affiches.
  
  Producties van Anne Teresa De Keersmaeker / Rosas waaraan Herman Sorgeloos meewerkte:
   Fase, Four Movements to the Music of Steve Reich (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1982): fotografie 
   Rosas danst Rosas (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1983): fotografie 
   Elena's Aria (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1984): fotografie 
   Bartók / Aantekeningen (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1986): fotografie en lichtontwerp 
   Verkommenes Ufer / Medeamaterial / Landschaft mit Argonauten (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1987): fotografie, licht- en decorontwerp 
   Bartók / Mikrokosmos (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1987): fotografie en lichtontwerp 
   Ottone Ottone (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1988): fotografie, lichtontwerp, decorontwerp en kostuums 
   Stella (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1990): fotografie en decorontwerp 
   Achterland (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1990): fotografie en decorontwerp 
   Rosa (Peter Greenaway/Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas 1992): fotografie 
   Erts (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1992): fotografie en decorontwerp 
   Mozart / Concert Arias. Un moto di gioia. (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1992): fotografie en decorontwerp 
   Toccata (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1993): fotografie en decorontwerp 
   Kinok (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1994): fotografie en decorontwerp 
   Amor constante, más allá de la muerte (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1994): fotografie en decorontwerp 
   Erwartung / Verklärte Nacht (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1995): fotografie 
   Woud, three movements to the music of Berg, Schönberg & Wagner (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1996): fotografie 
   3 Solos for Vincent Dunoyer (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1997): fotografie, set- en lichtontwerp 
   Just before (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1997): fotografie 
   Duke Bluebeard's castle (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1998): fotografie 
   Drumming (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1998): fotografie 
   Quartett (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas/tg stan, 1999): fotografie, set- en lichtontwerp 
   With / for / by (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1999): fotografie, set- en lichtontwerp 
   I said I (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 1999): fotografie 
   In real time (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas/tg stan/AKA Moon, 2000): fotografie  
   Small hands (out of the lie of no) (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 2001): fotografie 
   Rain (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas/Ictus, 2001): fotografie 
   (but if a look should) April me (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 2002): fotografie 
   Once (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 2002): fotografie 
   Bitches Brew / Tacoma Narrows (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 2003): fotografie 
   Kassandra - speaking in twelve voices (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 2004): fotografie  
   Desh (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 2005): fotografie 
   Raga for the Rainy Season / A Love Supreme (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 2005): fotografie 
   D'un soir un jour (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 2006): fotografie 
   Bartók / Beethoven / Schönberg Repertory Evening (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 2006): fotografie en lichtontwerp (Quatuor n°4)  
   Keeping Still part 1 (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas/Ann Veronica Janssens, 2007): fotografie 
   Zeitung (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas/Alain Franco, 2008): fotografie   
   The Song (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas/Ann Veronica Janssens/Michel François, 2009): fotografie 
   3Abschied (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas/Jérôme Bel, 2010): fotografie  
   En Atendant (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas, 2010): fotografie 
   Cesena (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas/Björn Schmelzer/graindelavoix, 2011): fotografie  
   Partita 2 (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas/Boris Charmatz/Amandine Beyer, 2013): fotografie 
   Vortex Temporum (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas/Ictus, 2013): fotografie  
   Die Weise von Liebe und Tod des Cornets Christoph Rilke (Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas/Michaël Pomero/Chryssi Dimitriou, 2015): fotografie
  
  Samenwerking met Jan Decorte
  Producties van Jan Decorte waaraan Herman Sorgeloos meewerkte: 
   Torquato Tasso (Jan Decorte/Het Trojaanse Paard, 1982): fotografie
   King Lear (Jan Decorte/Het Trojaanse Paard, 1983): fotografie
   Scènes/Sprookjes (Jan Decorte/Het Trojaanse Paard, 1983): decorontwerp
   Mythologies (Jan Decorte/Het Trojaanse Paard, 1984): decorontwerp
   Anatomie (Jan Decorte/Het Trojaanse Paard, 1984): decorontwerp
   Kleur is alles (Jan Decorte/Het Trojaanse Paard, 1985): fotografie en decorontwerp
   In het kasteel (Jan Decorte/Het Trojaanse Paard, 1985): fotografie en decorontwerp
   Op een avond in... (Het Trojaanse Paard/ Jan Decorte, 1986): , fotografie, acteur, decorontwerp en kostuums
   Het stuk stuk (Jan Decorte/Jan Decorte + Cie, 1987): fotografie en lichtontwerp 
   Titus Andonderonikustmijnklote (Jan Decorte/Jan Decorte + Cie, 1993): decorontwerp
  
  Samenwerking met Josse De Pauw
  Producties van Josse De Pauw waaraan Herman Sorgeloos meewerkte:
   SS (Josse De Pauw/Het Net/Brugge 2002, 2002): decorontwerp
   Die siel van die mier (Josse De Pauw/Het Net/Het Muziek LOD, 2004): vormgeving
   De Kreutzersonates (Josse De Pauw/Het Net, 2004): decorontwerp
   Volk (Josse De Pauw/Het Toneelhuis, 2006): vormgeving
   Ruhe (Josse De Pauw/Collegium Vocale Gent/Muziektheater Transparant, 2007): fotografie en scenografie
   Babar / Le fils des étoiles (Josse De Pauw/Claire Chevallier/Muziektheater Transparant, 2008): scenografie
   De versie Claus (Josse De Pauw/Het Toneelhuis, 2008): scenografie<ref>[http://data.kunsten.be/productions/de-versie-claus Kunstenpunt - Producties - De versie Claus (Josse De Pauw/Het Toneelhuis, 2008)] op de website van het Kunstenpunt. Gearchiveerd op 29 juli 2023.</ref>
   Een nieuw requiem (Josse De Pauw/Muziektheater Transparant/I Solisti del Vento, 2009): fotografie en scenografie
   Over de bergen (Josse De Pauw/Muziektheater Transparant, 2010): fotografie en scenografie
   Raymond (Josse De Pauw/Manu Riche/KVS, 2012): scenografie
   Escorial (Josse De Pauw/Collegium Vocale Gent/Muziektheater Transparant, 2013): lichtontwerp en scenografieBiografie van Herman Sorgeloos in de persmap van Escorial (Josse De Pauw / Collegium Vocale Gent / Muziektheater Transparant, 2013)
   Huis (Josse De Pauw/Jan Kuijken/Lod Muziektheater, 2014): decorontwerp
   De Sleutel (Josse De Pauw/Fumiyo Ikeda, 2016): decorontwerp
   A Concert Called Landscape (Josse De Pauw, 2018): lichtontwerp en scenografie
  
  Samenwerking met Jan Ritsema
  Producties van Jan Ritsema waaraan Herman Sorgeloos meewerkte: 
   Wittgenstein Incorporated (Jan Ritsema / Kaaitheater, 1989): fotografie en scenografie
   Van Wagner (Jan Ritsema / Dito'Dito, 1990): decorontwerp
   Philoktetes Variaties (Jan Ritsema / Kaaitheater, 1994): scenografie en vormgeving
   Kopnaad (Jan Ritsema / Kaaitheater, 1995): fotografie
   Maria Salomé (Jan Ritsema / Kaaitheater, 1997): fotografie
   Pour la fin du temps (Jan Ritsema / Grand Theatre Groningen, 1996): fotografie en decorontwerp
   Hamle’t (Jan Ritsema/’t Barre Land, 2001): vormgeving
   Pipelines, A Construction (Jan Ritsema / Avec Jan Jib Co, 2004): licht- en decorontwerp
   KNOWH2OW (Jan Ritsema / Avec Jan Jib Co, 2006): fotografie
  
  Samenwerking met Pieter De Buysser
  Producties van Pieter De Buysser waaraan Herman Sorgeloos meewerkte: 
   Book burning (Pieter De Buysser /Hans Op de Beeck / Margarita Production, 2012): lichtontwerp
   Landschap met springwegen (Pieter De Buysser / Margarita Production, 2014): scenografie
   The Myth of the Great Transition (Pieter De Buysser / Hiros, 2014): scenografie
   Immerwahr (Pieter De Buysser/ Hiros, 2015): scenografie
   The Tip of the Tongue (Pieter De Buysser / ROBIN, 2017): scenografie
   The After Party'' (Pieter De Buysser / ROBIN, 2017): scenografie
  
  Belgisch fotograaf