title: Bachelor of Laws
text: Bachelor of Laws (afkorting LL.B. of LLB, Latijn: Legum Baccalaureus) is een bachelorgraad in het kader van het bachelor-masterstelsel. In Nederland en België wordt de graad afgegeven door zowel universiteiten als hogescholen na het volgen van een bachelor in de rechtsgeleerdheid. 
  
  De graad met toevoeging of Laws wordt hier gebruikt om aan te geven dat men de vierjarige bacheloropleiding op een hogeschool of de driejarige bacheloropleiding op de universiteit heeft afgerond. De dubbele 'L' in de graad LL.B. is een afkorting van het Latijnse legum. Dat is de genitief meervoud van het woord lex, dat 'wet' betekent. Oorspronkelijk werd hiermee bedoeld "beide rechtsstelsels", het kerkelijke en het wereldlijke recht.
  
  In West-Europa wordt deze opleiding verzorgd door universiteiten en hogescholen. Universiteiten stellen een afgeronde bacheloropleiding, een hbo-propedeuse of een vwo-diploma Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs als toelatingsvoorwaarde. Hogescholen hebben dezelfde voorwaarden, maar laten ook havisten en mbo-niveau-4-diplomabezitters toe tot de opleidingen. De bacheloropleidingen dienen geaccrediteerd (erkend) te zijn om zo een valide diploma af te kunnen geven.
  
  Na het behalen van deze bachelorgraad kan men in veel landen kiezen door te studeren voor de mastergraad Master of Laws, die vooralsnog in Nederland alleen door universiteiten wordt verzorgd.
  
  De graad Bachelor of Laws is internationaal erkend en staat qua niveau boven de vroegere universitaire titel kandidaat in de rechten: bachelordiploma's geven immers toegang tot de arbeidsmarkt en zijn derhalve de facto einddiploma's. Wettelijk gezien heeft de academische bachelor in Vlaanderen echter niet het statuut van een einddiploma, omdat het Arbitragehof heeft geoordeeld dat de Vlaamse Gemeenschap grondwettelijk niet bevoegd is nieuwe universitaire einddiploma's te creëren.
  
  LLB is geen titel, maar een graad. Graden zijn in Nederland juridisch niet beschermd, maar in Vlaanderen wel. Na het behalen van de bacheloropleiding mag in plaats van de graad ook de titel bc. (van baccalaureus) voor de naam gevoerd worden. De graad wordt echter nooit tegelijkertijd met de titel gevoerd.
  
  De relevante wetgeving in Nederland is artikel 7.10a en 7.19a van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek jo. artikel 1 van de Regeling andere toevoeging aan wo-graden. (Dat artikel luidt als volgt: "Als toevoeging aan de graden Bachelor en Master, verleend na het met goed gevolg afleggen van het afsluitend examen van een bacheloropleiding onderscheidenlijk masteropleiding in het wetenschappelijk onderwijs op het gebied van het recht, wordt vastgesteld ”of Laws”.") In artikel 7.20 lid 1 WHW aanhef wordt duidelijk eveneens verwezen naar artikel 7.19a WHW, hetgeen betekent dat de graden zowel op de universiteit als op hogescholen van toepassing zijn. Deze bepaling (art. 1 Regeling andere toevoeging aan wo-graden) dient ter verduidelijking en dient niet ter bescherming van de graad. Een graad of titel is pas beschermd wanneer het gebruik hiervan strafbaar is gesteld. Het onterecht voeren van de reguliere titels zoals drs. en mr. is strafbaar gesteld. Het onterecht voeren van een graad is niet strafbaar.
  
  De relevante wetgeving in Vlaanderen is artikel 25 Decreet 4 april 2003 betreffende de herstructurering van het hoger onderwijs in Vlaanderen (zoals laatst gewijzigd bij Decreet van 1 juli 2011). Dit artikel stelt onder meer: "De toevoeging van de specificaties 'of Arts', 'of Science', 'of Laws', 'of Medicine', 'of Veterinary Science', 'of Veterinary Medicine' of 'of Philosophy' en de afkortingen, vermeld in artikel 13, genieten dezelfde bescherming als de graad zelf en de met de graad verbonden titel."
  
  Opleiding 
  Ter illustratie van de opleiding rechten volgt hieronder de samenstelling van het programma aan de UGent
  
  Zie ook
   Titulatuur hoger onderwijs
  
  Laws
  Rechtsopleiding