title: Tsjchalta
text: Tsjchalta (Georgisch: ; Abchazisch: , ; Russisch: , ) is een dorp in de Georgische autonome en feitelijk afgescheiden republiek Abchazië. Het dorp ligt voor het feitelijke Abchazische gezag in het district Goelripsji, maar voor de Georgische wet ligt het dorp in de gemeente Azjara (Opper-Abchazië). Tsjchalta is op ongeveer 510 meter boven zeeniveau gesitueerd in de Kodorivallei, aan de Kodori-rivier. Het was tussen 2006 en 2008 de zetel van de door de Georgische autoriteiten erkende autonome regering van Abchazië.
  
  Toponiem 
  Volgens sommige taalkundigen is het toponiem Tsjchalta door kolonisten afgeleid van een gelijkend Abchazisch woord wat de naam van het gebied was. De verbastering betekende 'paardenlift'. De rivier Tsjchalta, die bij het dorp in de Kodori uitmondt, wordt op oude kaarten ook wel aangeduid met Adsgara (Abchazisch: ). Dit hydroniem wordt op sommige kaarten gebruikt voor de bovenloop van de Tsjchalta.
  
  Geschiedenis 
  In de tweede helft van de 19e eeuw werd de Kodorivallei gekoloniseerd toen het Russische gezag er hervestiging van andere etniciteiten toestond. Na de Kaukasusoorlog, toen het Vorstendom Abchazië werd geannexeerd, hadden de Russen de oorspronkelijke bewoners (Tsebelda en Dal) uit de valleien in de bovenloop van de Kodori verjaagd. Uiteindelijk vestigden zich vooral Svaneten zich hier. De dorpsgemeenschap Azjara, waar Tsjchalta onder valt, was in 1926 voor 97,7% Svan.
  
  In 2006 werd Tsjchalta het bestuurlijk centrum van de nieuw opgerichte gemeente Azjara, dat het lokale bestuur over de Georgisch gecontroleerde Kodorivallei moest uitvoeren. In datzelfde jaar, op de symbolische dag 27 september in verwijzing naar het bloedbad van Soechoemi, werd het dorp de zetel van de door de Georgische regering erkende autonome regering van Abchazië.
  
  Georgisch-Abchazisch conflict 
  Tsjchalta kreeg gedurende het Georgisch-Abchazisch conflict regelmatig direct te maken met de gevolgen ervan. Het dorp lag langs de vluchtroute van de honderdduizend Georgiërs die na het bloedbad van Soechoemi in september 1993 Abchazië ontvluchten. De grote Georgische gemeenschap uit Soechoemi nam deze route langs de Kodoririvier naar Svanetië over de 2630 meter hoge Chida-pas.
  
  In oktober 2001 waren Tsjchalta en omliggende dorpen het doelwit van luchtbombardementen door helikopters. In het gebied vond een gewapende confrontatie plaats tussen Georgische troepen en Abchazische milities.
  
  Tijdens de Russisch-Georgische Oorlog was Tsjchalta op 9 augustus 2008 met vier andere nabijgelegen dorpen doelwit van Russische luchtbombardementen. Dit gebeurde toen de Abchazische strijdkrachten een offensief openden richting de Kodorivallei om deze te veroveren op de Georgiërs.
  
  Demografie 
  Tsjchalta had 140 inwoners volgens de laatste in het gebied gehouden Georgische volkstelling (2002), waarvan 99% etnisch Georgisch. In 2002 oefende Georgië nog gezag uit over de Kodorivallei en kon de volkstelling in het gebied gehouden worden. Sinds 2008 is dat niet meer mogelijk. Bij de Abchazische volkstelling van 2011 werden 196 inwoners geteld in de gehele Azjara dorpsgemeenschap, de 16 dorpen in het bovenste deel van de Kodorivallei waar Tsjchalta deel van uitmaakt. Hiervan was 74.5% Georgisch en 16,8% Svan, een etnische Georgische subgroep uit Svanetië.
  
  Vervoer 
  Tsjchalta is met de rest van Abchazië verbonden door de (Georgische) nationale route Sh10 naar Goelripsji (de 'Soechoemse militaire weg'). De weg tussen Soechoemi en Tsjchalta (via Goelripsji) werd in 1898-1903 aangelegd. In oostelijke richting gaat de Sh10 door naar de Russische grens op de 2782 meter hoge Kloechor-pas en is er een aftakking naar Sakeni die over de 2630 meter hoge Chida-pas naar het Georgisch gecontroleerde Svanetië gaat.
  
  Referenties 
  
  Plaats in Abchazië
  Dorp in Georgië