title: Pieter Hellendaal
text: Pieter Hellendaal  (Rotterdam, gedoopt 1 april 1721 – Cambridge, 19 april 1799) was een componist, organist, muziekpedagoog en violist.
  
  Nederland en Italië
  Hellendaal werd geboren te Rotterdam als zoon van Johannes Hellendaal en Neeltje Lacroix. De eerste muzikale vorming kreeg hij van zijn vader. In 1731 verhuisde de familie Hellendaal naar Utrecht en daar werd hij (op tienjarige leeftijd) organist van de Nicolaïkerk. Hier bespeelde hij vanaf januari 1732, onder het toezicht van zijn vader, het Peter Gerritszoonorgel van de kerk dat uit 1479 dateert: het oudste kerkorgel van Nederland. Deze betrekking duurde tot 1737. In dat jaar verhuisde de familie Hellendaal naar Amsterdam. 
  Hellendaal moet rond deze tijd ook het vioolspel al goed hebben beheerst. Op vijftienjarige leeftijd begon hij, op voorspraak van de Amsterdamse stadssecretaris Mattheus Lestevenon, een studiereis naar Italië, waar hij van 1737 tot en met 1743 verbleef. In de periode 1740–1742 studeerde hij aan de Scuola delle nazione in Padua bij de destijds vooraanstaande violist Giuseppe Tartini.
  
  Na terugkeer uit Italië vestigde Hellendaal zich in Amsterdam en speelde hij viool in verschillende herbergen. In 1744 verkreeg hij een officiële vergunning om eigen muziek te publiceren, hetgeen resulteerde in de publicatie van op. 1 en op. 2 (twee series sonates voor viool en basso continuo). In hetzelfde jaar huwde hij de dochter van een Amsterdamse stadschirurg.
  
  Gedurende twee jaren (1749–1751) bewoog hij zich in de Universiteit van Leiden om toegang te krijgen tot muzieklievende kringen. In deze jaren is hij ook hulporganist aan de Marekerk aldaar. Daar zowel als in Den Haag – onder andere aan het erfstadhouderlijke hof van prins Willem IV en zijn muziekminnende Engelse echtgenote Princess Royal Anna van Hannover – trad hij regelmatig op.
  
  Engeland
  Omdat het opbouwen van een muzikale loopbaan zeer moeizaam verliep, vertrok de dertigjarige Hellendaal eind 1751 of begin 1752 met zijn gezin naar Londen waar hij zich vestigde als componist, vioolvirtuoos en -pedagoog. 
  Hellendaal werkte in 1754 in Londen mee aan uitvoeringen van Georg Friedrich Händels Acis and Galatea (HWV49a/b) waarbij hij in de pauze vioolsolo's vertolkte.
  
  Van 1760 tot 1762 werkte hij als organist aan St. Margaret's Church in King's Lynn, Norfolk als opvolger van de musicus, muziekhistoricus en -schrijver Charles Burney.
  Vanaf 1762 woonde hij in Cambridge, waar hij veelvuldig concerten gaf en een lespraktijk had voor jonge violisten en muziekliefhebbers. 
  In 1777 werd hij er benoemd tot organist van de Peterhouse Chapel. In deze stad overleed hij in 1799.
  
  Composities
  
  Instrumentale werken
   Opus 1 – zes sonates voor viool en basso continuo (ca. 1745, Amsterdam)
   Opus 2 – zes sonates voor viool en basso continuo (ca. 1750, Amsterdam)
   Opus 3 – Six Grand Concertos voor strijkers en basso continuo (ca. 1755, Londen)
   Concerto nr.1 in g kleine terts
   Concerto nr.2 in d kleine terts
   Concerto nr.3 in F grote terts
   Concerto nr.4 in Es grote terts
   Concerto nr.5 in D grote terts
   Concerto nr.6 in F grote terts
   Opus 4 – Six Solos voor viool en basso continuo (1777, Londen)
   Opus 5 – Eight Solos voor violoncello en basso continuo (ca. 1780, Cambridge)
   Sonate nr.1 in G grote terts
   Sonate nr.2 in D grote terts
   Sonate nr.3
   Sonate nr.4
   Sonate nr.5 in G grote terts
   Sonate nr.6 in D grote terts
   Sonate nr.7 in C grote terts
   Sonate nr.8 in G grote terts
   Opus 6 – Three Grand Lessons voor klavecimbel/fortepiano, viool en violoncello (ca. 1790, Londen)
   Hellendaal's Celebrated Rondo voor viool en basso continuo (ca. 1790, Cambridge)
   elf sonates voor viool en basso continuo (oorspronkelijk handschrift, bewaard in het Fitzwilliam Museum te Cambridge)
  
  Zoekgeraakt zijn:
   twaalf 'Solos' voor viool en basso continuo (ca. 1778)
   zes sonates voor klavecimbel en viool/fluit
   klavecimbelconcert
   vioolconcert
   ouverture
   klarinettrio
  
  Vocale werken
   Glory be to the Father (canon, vijfstemmig: 1769)
   'The Cock Match' (catch, vierstemmig: 1769)
   Love inform thy faithful creature (glee, vierstemmig: ca. 1775)
   Strepton and Myrtilla (cantate: ca. 1785)
   'A Collection of Psalms and Hymns' met medewerking van Pieter Hellendaal Junior (1790, Cambridge)
   Tweedledum and Tweedledee (glee, vierstemmig en basso continuo: ca. 1790, Cambridge)
   'Two Glees' (vierstemmig, strijkers, basso continuo: ca. 1791, Cambridge)
  
  Zoekgeraakt:
   'Our Lord's Sermon on the Mount' (ca. 1797)
  
  Nederlands componist
  Barokcomponist
  Klassiek componist
  Persoon in de Nederlanden in de 18e eeuw
  18e-eeuws componist