title: Amylase
text: Amylase is een enzym dat tijdens de spijsvertering de koolstofketen zetmeel "in stukken knipt". Alle amylases grijpen aan op de lineair α-1,4-glycoside polymeerbinding tussen de glucoses. Amylases komen zowel in het dieren- als het plantenrijk voor.
  
  Amylase is een hydrolase: een enzym dat hydrolyse als ontledingsmechanisme toepast. Hydrolyse is een ontledingsreactie waarbij een watermolecuul reageert met een molecuul van de te ontleden stof. Amylase katalyseert specifiek de ontleding van polysachariden. Amylase, toen nog diastase genoemd, werd in 1833 ontdekt door de Franse chemicus Anselme Payen die het uit een moutoplossing isoleerde. Diastase was het allereerste enzym dat werd ontdekt en was het startpunt van de moderne enzymchemie.
  
  Soorten
  
  α-Amylase 
  Alfa-amylase splitst de α(1-4)-glycosidische bindingen van zetmeelpolymeer op naar een korte vertakte keten dextrine en daaruit naar verdere afbraakproducten maltose en andere oligosachariden en het monomeer glucose. In de mond wordt alfa-amylase (=ptyaline) uitgescheiden door speekselklieren. In de maag wordt alfa-amylase geïnactiveerd door de zure pH. In de twaalfvingerige darm wordt het zetmeel afgebroken door alfa-amylase uit het pancreas.
  
  β-Amylase  
  Bèta-amylase zorgt ervoor dat er telkens een maltosemolecuul, een keten van twee glucosemoleculen, wordt afgesplitst.
  
  γ-Amylase
   
  Alternatieve namen: Glucan 1,4-α-glucosidase; amyloglucosidase; Exo-1,4-α-glucosidase; glucoamylase; lysosomal α-glucosidase; 1,4-α-D-glucan glucohydrolase.
  
  Gamma-amylase verbreekt de laatste α(1-4)glycosidebindingen aan het niet-reducerende uiteinde van amylose en amylopectine molecule, wat glucose oplevert. γ-amylase splitst α(1-6)-glycosidebindingen. In tegenstelling tot de andere vormen van amylase werkt gamma-amylase het best in zure omgeving bij een optimum pH van 3.
  
  Werking 
  bij planten
  Amylase wordt in veel planten aangemaakt tijdens het rijpingsproces van fruit. Hierbij worden mono- en disachariden gevormd, waardoor de vruchten zoeter worden. Amylase spelen een belangrijke rol om het zetmeel, de reserverbrandstof, af te breken tijdens kieming voor de groei van wortelen en bladeren en in blad komen na de winterrustperiode, voor de fotosynthese begint. 
  
  bij mens en dier
  Er zijn twee soorten enzymen, ook wel iso-enzymen genaamd werkzaam bij dier en mens, pancreasamylase en speekselamylase. Ze splitsen moeilijk door het lichaam op te nemen moleculen in makkelijk op te nemen suikers bij meeste zoogdieren  in de mond en slokdarm en in de dunne darm. Bijvoorbeeld de bij zet sachariden met behulp van amylase om in honing.
  
  Genetica (mens)
  Alle amylasen worden gecodeerd door genen op het chromosoom 1q21.
  
  Toepassingen 
  in de Levensmiddelentechnologie
  Amylase wordt gebruikt bij onder meer bierbrouwen. Hierbij zet het enzym, dat natuurlijk in graan voorkomt, zetmeelmoleculen in suikers om. Dit proces heet maischen.
  
  Amylase dient ook als hulpmiddel voor het laten rijzen van bakproducten als brood. Hierbij wordt de zetmeel omgezet in suikers, die daarna weer door gist worden omgezet in onder andere koolstofdioxide, die het rijzen veroorzaakt.
  
  Zetmeel wordt door de zetmeelindustrie afgebroken tot glucosestroop met behulp van amylase.
  
  in overige toepassingen
  Amylase wordt toegevoegd aan wasmiddelen en aan afwasmiddellen voor de vaatwasser om zetmeel sneller te verwijderen, aan diervoeders om de vertering te versnellen.
  
  in de Klinische chemie
  Alvleesklier
  In het bloedplasma kan altijd een geringe amylase-activiteit worden gemeten. Bij acute ontsteking van het pancreas kan deze amylase-activiteit aanzienlijk toenemen. Dat gebeurt door lekkage van amylase uit de zieke pancreascellen naar het langsstromende bloed. Verhoogde amylase-activiteit in het bloedplasma kan wijzen op een pancreatitis oftewel een pancreasontsteking. Nog iets specifieker voor een pancreatitis is het enzym lipase. Zowel voor het opsporen van deze ziekte als voor het beoordelen van het verloop ervan is de meting van de amylase-activiteit bruikbaar.
  
  Gal
  Aandoeningen van het galkanaal (Cholestase) beïnvloeden de amylasespiegel.
  
  Nieren
  Bij nierfalen wordt minder amylase uitgescheiden.
  
  Externe links 
  Molecuul van de maand februari 2006 van de Protein Data Bank.
  Nutrition Sciences 101 Cursus van de Universiteit van Arizona.
  
  Hydrolase
  Klinische chemie