title: Lemiers
text: Lemiers (Limburgs: Lemieësj (ook wel geschreven als Lemiesch)) is een kerkdorpje, dat voor het grootste deel in Nederland, gelegen is in de gemeente Vaals, in het zuiden van de Nederlandse provincie Limburg. Een klein gedeelte van Lemiers ligt op Duits grondgebied en behoort tot de stad Aken, het grenst aan het stadsdeel Laurensberg en het dorp Orsbach. De grens in Lemiers tussen Duitsland en Nederland wordt door de Selzerbeek (Senserbach) gevormd. Een bruggetje over de beek vormt de verbinding tussen de twee dorpsdelen in de twee landen. Het dorpje telt ruim  inwoners. Het deel van het dorp dat in Duitsland ligt is onderdeel van het Vaalser Hügelland in de Noord-Eifel.
  
  Het dialect dat er gesproken wordt hoort tot de dialecten die men ook in Kerkrade, Vaals, Simpelveld, Bocholtz, Aken en Keulen spreekt, het is een Ripuarische variant.
  
  Etymologie
  De naam Lemiers kan afgeleid zijn van Limarias dat te maken heeft met het Latijnse limus, modder. Het eerste deel van de naam Lem- bestaat in de lokale Lemierser taal nog steeds in de vorm van het woord "leem". Dat aangeeft, dat er ten gevolge van regelmatige overstromingen van de Selzerbeek veel gemakkelijk winbare limburgse klei (Löss) voorkwam. Het is ook goed mogelijk dat de naam Lemiers afstamt van de oude Keltische benaming. De uitgang van de naam dus het stukje "iers" komt namelijk in de (Belgische) omgeving voor in de namen Verviers en Plombiers. In deze laatste plaats werd ooit nog lood gedolven wat ook in de Duitse naam Bleiberg aangegeven wordt. Vandaar het Duitse Blei of het Franse Plomb in de naam.
  
  Geschiedenis en oorsprong 
  Bekend zijn de opgegraven Romeinse villa's (Romeinse villa Lemiers). Bij Lemiers monden drie beken in de Selzerbeek uit. Ten oosten van het dorp is dat de Zieversbeek en aan de noordzijde bij Kasteel Lemiers is dat de Hermansbeek. Verder naar het noordoosten mondt ook de Harleserbeek uit in de Selzerbeek.
  
  Het oudste deel van Lemiers wordt tegenwoordig aangeduid als Oud-Lemiers. In de vroege middeleeuwen lag Lemiers aan de verkeersader Tongeren-Maastricht-Aken. In 936 reisde de Duitse keizer Otto I na zijn kroning langs deze weg naar Maastricht. Omstreeks 1055 schonk graaf Katelo een hof in Lemiers aan de Mariakerk in Aken.
  
  Na de aanleg van de weg van Maastricht naar Vaals (nu de N278) verschoof de kern van het dorp in westelijke richting. Vlak bij de weg werd in 1896 een nieuwe Sint-Catharina en Luciakerk gebouwd, een gebouw in neoromaanse stijl ontworpen door architect Jan Jorna.
  
  Tussen 1922 en 1938 was er een halte van de tramlijn Maastricht - Vaals in Lemiers. De eerstvolgende halte op de lijn in het westen was de halte Mamelis, in het oosten was dat Vaals met station Vaals als eindpunt van de tramlijn.
  
  Bezienswaardigheden
  Kasteel Lemiers te Oud-Lemiers
  Kasteelmolen, voormalige watermolen, onderdeel van de kasteelhoeve
  Sint-Catharinakapel te Oud-Lemiers
  Beschermd dorpsgezicht Oud-Lemiers
  Sint-Catharina en Luciakerk, de parochiekerk van Lemiers, van 1895
  Diverse huizen en een boerderij in vakwerk, 18e- en 19e-eeuws.
  
  Zie ook
  
  Lijst van rijksmonumenten in Lemiers
  
  Natuur en landschap
  Lemiers ligt in het Selzerbeekdal onderaan de voet van het Duitse deel van het Plateau van Bocholtz met ten oosten van Lemiers de Schneeberg die deel uitmaakt van dit plateau. De hoogte van Lemiers bedraagt ongeveer 160 meter. met name langs Oud-Lemiers stroomt de Selzerbeek en er zijn verschillende zijbeken die bij Lemiers uitmonden, waaronder de Zieversbeek, de Claasvelderbeek, de Hermansbeek en de Harleserbeek.
  
  Ook in Duitsland, ten noorden van de Selzerbeek, ligt een deel van Lemiers met onder meer de Lemierser Mühle, een watermolen op deze beek.
  
  De rectoren en pastoors van Lemiers
  Kerkelijk hoorde Lemiers tot het bisdom Luik, het aartsdiakonaat Haspengouw, het landdekenaat Maastricht en de parochie Vijlen. Lemiers had meestal wel de beschikking over een rector. Dit waren oorspronkelijk mislezers. Zij hadden de verplichting op bepaalde dagen de mis te lezen en moesten zorg dragen voor het onderhoud van de kapel. De lijst van rectoren van Lemiers:
  1534 Bartholomeus Brede (pastoor van Vijlen).
  1582 Leonardus ab Hoeven
  ±1595 Alexander de Lontze
  1604 - 1634 Melchior Colin
  1634 - 1640 Ulricus Loen (pastoor van Vijlen)
  1640 - 1646 Alexander Meerchem
  1646 - 1650 Theodorus Hoen
  1650 - 1676? Joannes Schoonbroodt (pastoor van Holset)
  1676? - 1719 Joannes Tilman Pangh
  1724 Henrici (Hendriks)
  1741 Hubertus Aubinet (pastoor van Holset)
  ? - 1772 Joan Hendrik Creis
  1772 - ? Bernard Anton Jonen (vicaris te Aken)
  1782 - 1785 J.W. Drouven (pastoor van Oirsbach)
  1785 - ? Joan Minarts
  Van 1801 tot 1880 had Lemiers geen rector en werden de diensten in de kapel door de pastoor van Vijlen verzorgd. Op 26 november 1879 werd het rectoraat Lemiers opgericht. De eerste rector van het nieuwe rectoraat werd A.G.H. Dols.
  1880 - 1882 A.G.H. Dols
  1882 - 1885 J.C. Schnabel
  1885 - 1888 J.P. Nelissen
  1888 - 1894 H.M.J. Willems
  1894 - 1921 J.M. Dohmen (onder deze rector werd de nieuwe kerk gebouwd)
  1921 - 1926 W. Habbig
  1926 - 1934 H.H. Jongen
  1934 - 1935 J.H.M. Pamaekers
  1935 - 1936 S.H. Schneiders
  In 1936 wordt Lemiers van rectoraat verheven tot parochie en staat vanaf dan onder leiding van een pastoor.
  1936 - 1955 J.H. Pelzer
  1955 - 1962 L. van den Dungen
  1962 - 1966 P.W.J. van Amstel
  1966 - 1969 J.H. Meessen
  1969 - 1971 J.H. Smeets
  1971 - 1989 H.G.M. Peters
  1989 - 1991 P.H.J. Houben
  1991 - 1997 J.H.L.M. Haffmans
  1997 - 1999 J.J.M. van der Ven
  1999 - 2003  H.W.M. Reynen
  2003 - B.H.W Heggen
  
  Rijksmonumenten
   Lijst van rijksmonumenten in Lemiers
  
  Geboren in Lemiers
   Ronald Waterreus, voetbalkeeper
  
  Nabijgelegen kernen
  Mamelis, Vijlen, Holset, Vaals, Orsbach
  
  In de omgeving van Lemiers liggen nog de buurtschappen Oud-Lemiers en Harles.
  
  Literatuur
  H. Jongen - Bijdragen tot de kerkgeschiedenis van Lemiers (1930)
  A. van Berkum - Het zaalkerkje van Oud-Lemiers in Publications de la Societe Historique et Archeologique dans le Limbourg (1975).
  J.F. van Agt - De Nederlandse Monumenten van Geschiedenis en Kunst, Zuid Limburg, Vaals, Wittem en Slenaken (1983).
  J. Simonis - Zielzorgers in het Bisdom Roermond 1840-2000 (2001).
  
  Beschermd dorpsgezicht in Nederland
  Plaats in Limburg (Nederland)
  Geografie van Vaals