title: Graniet
text: Graniet is een zuur (of felsisch) stollingsgesteente dat voornamelijk bestaat uit drie mineralen: kwarts, veldspaten (kaliveldspaat en plagioklaas) en mica's (muscoviet en/of biotiet). Ook amfibool komt in graniet voor.
  
  De onderlinge verhouding van de mineralen verschilt, maar doorgaans is kwarts de dominante component (ongeveer 50%). Het kwarts is meestal grijs, het veldspaat kan gekleurd zijn (crème, roze voor kaliveldspaat en (melk)wit voor plagioklaas) en de glimmers zijn meestal bruin of lichtgrijs van kleur.
  
  Voorkomen 
  Graniet is een dieptegesteente en dat wil zeggen dat het is gevormd door het ondergronds stollen van magma. (Dit in tegenstelling tot een uitvloeiingsgesteente zoals basalt dat dicht bij of aan het aardoppervlak gestold is.) Doordat graniet op diepte gestold is, hebben de mineralen bij langzame afkoeling de tijd gehad om kristallen te vormen. Als graniet wordt blootgesteld aan zeer hoge drukken en temperaturen, verandert het in gneis, een metamorf gesteente.
  
  Naam 
  Het woord graniet is afgeleid van het Latijnse woord granus, dat korrel betekent. Het verwijst naar het vaak korrelige uiterlijk van graniet. Zeer strikt genomen klopt dit niet, omdat een stollingsgesteente niet bestaat uit korrels (wat typisch is voor een sedimentair gesteente), maar uit kristallen. In de materiaalkunde worden kristallen echter ook wel korrels genoemd. Grofkristallijn zou een betere benaming zijn.
  
  Vindplaatsen 
  Graniet komt in de hele wereld voor in allerlei soorten en kleuren, bijvoorbeeld in sommige delen van België, waar het meeste graniet al commercieel is gewonnen. Sommige zwerfstenen in Noord-Nederland (Drenthe) bestaan uit graniet, meestal uit Noorwegen of Zweden. Belangrijke vindplaatsen van graniet bevinden zich in Engeland, Noorwegen, Zweden, Finland, Frankrijk (Dordogne), Spanje, Portugal, Italië, Brazilië en de Verenigde Staten. De grootste exporteur van graniet ter wereld is India.
  
  Toepassingen
  
  Algemeen 
  Graniet wordt veel gebruikt als natuursteen in sierbestrating of in interieurs. Het wordt gebruikt voor grafmonumenten. Ook aanrechtbladen kunnen van de steensoort gemaakt zijn. Ook in monumentale gebouwen wordt graniet gebruikt. In 1832 werd een 25 meter hoge zuil, de Alexanderzuil opgericht in het centrum van Sint-Petersburg om de overwinning van Alexander op Napoleon te herdenken. De zuil werd gedolven uit graniet in Pyterlahti, Finland. Hetzelfde materiaal werd gebruikt voor de zuilen van de Izaäkkathedraal.
  
  Graniet wordt ook samen met andere gesteenten gebruikt om nieuwe kunstmatige eilanden te bouwen. Granietgrind, gedekt met een net van staalmazen, gebruikt men om rivierdijken te versterken.
  
  Industriële toepassing 
  Tevens wordt graniet, en dan met name de soorten Impala en African Black, die gewonnen worden in Zuid-Afrika, veel toegepast als nauwkeurige en stabiele basis voor precisiebewerkings- en meetmachines in de hightechindustrie. De granieten producten worden uit ruwe blokken gezaagd en vervolgens middels bewerkingen met diamantgereedschappen tot industriële machineonderdelen gemaakt. Op deze manier zijn zeer nauwkeurige producten te fabriceren met vlakheden, haaksheden en parallelliteiten in het micrometer-bereik (1 micrometer = 0,001 mm). Deze nauwkeurigheden worden met name gebruikt als referentie of loopvlakken voor geleiding, bijvoorbeeld in combinatie met luchtgelagerde sledes.
  
  Materiaaleigenschappen 
  Graniet heeft enkele materiaaleigenschappen die hier schematisch worden weergegeven:
  Gemiddelde voortplantingssnelheid: (4,5 ± 0,04) × 103 m/s
  Young's modulus: (5,5 ± 0,4) × 1010 Pa
  Shear modulus: (2,43 ± 0,16) × 1010 Pa
  Poissonverhouding: 0,13 ± 0,01
  
  Symboliek 
  De steensoort heeft ook een betekenis voor verjaardagen. Hypothetisch spreekt men over granieten huwelijk na 90 jaar getrouwd zijn.
  
  Zie ook 
   Gneis
   QAPF-diagram
  
  Stollingsgesteente
  Natuursteen