title: Arthur Lehning
text: Paul Arthur Müller-Lehning (Utrecht, 23 oktober 1899 – Lys-Saint-Georges, 1 januari 2000), zoon van Duitse ouders, was een Nederlandse econoom, historicus, schrijver, vertaler en  anarchist. Hij was ook honderdplusser (hij leefde zelfs in drie eeuwen).
  
  Leven en werk 
  Tot 1940 noemde hij zich doorgaans Müller-Lehning.
  
  Hij heeft economie in Rotterdam en geschiedenis in Berlijn gestudeerd.
  
  Tussen 1927 en 1929 publiceerde hij in Amsterdam het tijdschrift i10, waaraan intellectuelen, kunstenaars en libertairen meewerkten: onder anderen Le Corbusier, Walter Gropius, Wassily Kandinsky, Piet Mondriaan, Upton Sinclair, Walter Benjamin, Ernst Bloch, Max Nettlau, Otto Rühle, Henriette Roland Holst, Alexander Berkman en Alexander Shapiro. Van 1933 tot 1936 was hij secretaris van de Internationale Arbeidersassociatie (IAA). In 1935 was hij een van de oprichters van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis.
  
  In oktober 1936 bevond hij zich in Catalonië, bij de Spaanse Burgeroorlog. Nadat de Catalaanse anarchisten eerst door communisten werden verraden en later door de fascisten onder de voet werden gelopen heeft Lehning in zijn verdere leven anarchisme vooral als een kritische theorie beschouwd.
  
  In de jaren vijftig schreef hij voor Libertinage, een van de 140 tijdschriften waarvoor hij naar eigen zeggen schreef..
  
  Hij is begraven in het Franse dorpje Lys-Saint-Georges. Zijn grafsteen is ontworpen door Piet Gerards, die ook boeken van en voor Lehning heeft vormgegeven.
  
  Prijzen en eerbewijzen 
   1963 - Bijzondere prijs van de Jan Campert-stichting
   1976 - Eredoctoraat van de Universiteit van Amsterdam
   1992 - Gouden Ganzenveer voor zijn uitzonderlijke bijdrage aan het Nederlandse cultuurbezit
   1999 - P.C. Hooft-prijs voor zijn gehele oeuvre
  
  Werken
  
  Proza 
   1954 - De vriend van mijn jeugd: herinneringen aan H. Marsman (herdruk 1975)
   1959 - Marsman en het expressionisme Historisch werk 
   1924 - Die Sozialdemokratie und der Krieg 1927 - De feiten en de betekenis van de zaak Sacco en Vanzetti 1927 - Anarcho-syndicalisme 1930 - Politiek en cultuur 1935 - Estado y marxismo 1938 - The International association: a contribution to the preliminary history of the First International 1855-1859 1970 - From Buonarrotti to Bakunin: studies in international socialism 1970 - Michail Bakoenin: over anarchisme, staat en dictatuur, samengesteld en ingeleid door Arthur Lehning (Uitgeverij L.J.C. Boucher, in de serie 'Manifesten'; in 1976 gewijzigde herdruk bij Uitgeverij Kritiese Bibliotheek / Van Gennep, ISBN 90-6012-325-5
   1972 - Radendemocratie of staatscommunisme: Marxisme en anarchisme in de Russische Revolutie (oorspronkelijk in het Duits gepubliceerd in het blad Die Internationale in 1929/30; 1972 Nederlandse vertaling door Jaap Kloosterman, Uitgeverij Kritiese Bibliotheek / Van Gennep, ISBN 90-6012-117-1
   1979 - Michel Bakounine et les historiens Dagboeken 
   1996 - Spaans dagboek, aantekeningen over de revolutie in Spanje Vertalingen 
   1929 - Krieg van Ludwig Renn
   1961-... - Verzameld werk (7 delen) van Michail Bakoenin: 'Archives Bakounine'
  
   Essays 
   1930 - Politiek en cultuur 1966 - De draad van Ariadne: essays en commentaren 1980 - Ithaka: essays en commentaren 2 (ISBN 90-293-9725-X)
   1987 - Prometheus en het recht van de opstand 1999 - De tocht naar Ithaka: beschouwingen over politiek en cultuur (bloemlezing, bezorgd door Toke van Helmond) (ISBN 90-290-6581-8)
  
   Bloemlezingen 
   1963 - De internationale avant-garde tussen de twee wereldoorlogen: een keuze uit de internationale revue 'i10' (samen met Jurriaan Schrofer)
  
   Gebloemleesd 
   1994 - 'Berlijn revisited' in In de broek van de vijand: waarom wij niet woedend zijn, red. August Hans den Boef
   1996 - 'Het Hollandse geestesleven is een Danaïdenvat', brieven van J.J. Slauerhoff aan Arthur Lehning (uit: Brieven van Slauerhoff) in: Een reservaat van pekelharingen, Nederlandse schrijvers over hun verre vaderland, samengesteld en ingeleid door Onno Blom
  
   Tijdschriften 
   Lehning was eind januari 1927 medeoprichter van het internationale tijdschrift i10 (1927-1929). Dit was een toonaangevend avant-gardistisch tijdschrift, dat de integratie van de kunst in het dagelijks leven beoogde en waaraan bijvoorbeeld Piet Mondriaan, Wassily Kandinsky, Kurt Schwitters, Menno ter Braak, Slauerhoff en Marsman bijdragen leverden. (i10 is integraal herdrukt in twee delen en een los deel met de omslagen)
   Lehning was van 1932 tot 1935 redacteur van Grondslagen.
   Lehning publiceerde in 1937 (net terug uit Spanje) 'Aantekeningen over de revolutie in Spanje' in De Stem.
   Lehning publiceerde na de Tweede Wereldoorlog onder andere in De Vlam, Libertinage en De Nieuwe Stem.
   In 1990 stond een paginagroot artikel over Lehning in Neues Deutschland met als kop: 'Ein Interview mit dem letzten großen Anarchist'.
   In een brief aan De Groene Amsterdammer in 1994 kwam Lehning tot de constatering dat hij in 140 verschillende periodieken had gepubliceerd.
  
   Diversen 
   Lehning hield in 1976 de Huizingalezing Over vrijheid en gelijkheid. Uitgegeven door Het Wereldvenster, Baarn, 1976. ISBN 90-293-9641-5
   Diverse brieven van Marsman aan Lehning zijn bewaard gebleven.
   In 1984 verscheen: A. Lehning en Mondriaan - hun vriendschap en correspondentie door Toke van Helmond.
   1989 - Voor Arthur Lehning, boek ter gelegenheid van zijn negentigste verjaardag
   In maart en april 1994 werd door het ABP te Heerlen in zijn hoofdkantoor de manifestatie en tentoonstelling i10 Sporen van de avant-garde gehouden (het was toen 65 jaar geleden dat i10 verscheen). Tijdens een tweedaags symposium in die periode werd een groot aantal lezingen en voorstellingen georganiseerd met als een van de hoogtepunten een toespraak van de toen 95-jarige Lehning. Naar aanleiding van deze tentoonstelling en manifestatie verscheen het boek: i10 Sporen van de avant-garde (1994).
  
   Overige 
   Amsterdam, 8 januari 1976 - Op 8 januari 1976 werd aan Lehning door de Faculteit der Sociale Wetenschappen van de Universiteit van Amsterdam een eredoctoraat verleend. Uitg. Athenaeum-Polak & Van Gennep gaf t.g.v. deze bijzondere gebeurtenis een boekje uit, waarin werden gebundeld: De overwegingen van de Faculteit der Sociale Wetenschappen; Bulla [de Latijnse tekst van de bul]; Rede van de erepromotor prof. dr. Fr. de Jong Edz.; Rede van Arthur Lehning; Bibliografie van Arthur (Müller) Lehning
   Arthur Lehning: Bakoenin - bijdrage in: Boenders, Frans: De volle vrijheid - Ideologie en geschiedenis van het anarchisme'', Manteau, 1976 - ISBN 90-223-0521-X
  
  Externe link 
   
   Schrijversinfo: http://www.schrijversinfo.nl/lehningarthur.html
  
  Nederlands econoom
  Nederlands historicus
  Nederlands schrijver
  Nederlands vertaler
  Nederlands anarchist
  Nederlands honderdplusser