title: Jean Tinguely
text: Jean Tinguely (Fribourg, 22 mei 1925 – Bern, 30 augustus 1991) was een Zwitserse schilder en beeldhouwer.
  
  Leven 
  Tinguely werd geboren in het Zwitserse Fribourg en groeide op in Bazel. Hij trouwde in 1951 met de kunstenares Eva Aeppli en verhuisde in 1953 naar Parijs. In 1955 ontmoette hij de Franse beeldhouwster Niki de Saint Phalle die hem vroeg een onderdeel te lassen voor een werk van haar. Hij werkte en woonde vanaf eind 1960 met haar samen en produceerde vanaf 1961 gezamenlijk werk. Hij trouwde met haar op 13 juli 1971. Zij maakten samen een groot aantal kunstwerken waaronder de Strawinsky-fonteinen in Parijs.
  
  Tinguely overleed in 1991 op 66-jarige leeftijd in Bern.
  
  Werk 
  Tinguely is vooral bekend geworden door zijn kinetische kunstwerken. Hij maakte deel uit van het Nouveau Réalisme (een Franse kunststroming, verwant aan de Pop-art-beweging) en was dan ook een goede vriend van Yves Klein en Daniel Spoerri. Ook werkte hij samen met de Fluxus-artiest Robin Page. De invloed van het Franse dadaïsme is duidelijk voelbaar in zijn werk. De kinetische kunst heeft als voornaamste thema: de beweging in kunst. De installaties van Jean Tinguely komen zowel door motoren, de toeschouwer als automatisch in beweging, bijvoorbeeld door de wind. Sommige van zijn sculpturen, waaronder enkele zelfvernietigende machines, waren voorbestemd om in de loop der tijd verandering te ondergaan.
  
  Zijn bewegende en veranderende machines waren een uitdrukking van zijn overtuiging dat de essentie van zowel het leven als de kunst bestaat uit continue verandering, beweging, en instabiliteit. Zijn nutteloze machines kunnen daarnaast worden opgevat als karikaturen van en kritieken op de mechanische wereld, het technologische systeem, en het geloof in de technologische vooruitgang.
  
  Expositie 
  Een grote overzichtstentoonstelling van zijn werk was in 2007/2008 te zien in de Rotterdamse Kunsthal. In 2016 werd zijn werk tentoongesteld in het Stedelijk Museum Amsterdam.
  Een overzicht van het werk van Tinguely (en tijdgenoten) is permanent te zien in het Museum Tinguely in Bazel.
  
  Werken (selectie) 
   Méta-Mécanique Horizontal II (1954), particuliere collectie
   Elément Détaché I (1954), Museum Tinguely
   Wundermaschine, Méta-Kandinsky I (1956), Museum Tinguely
   Méta-Matic nr. 17 (1959), Moderna Museet in Stockholm
   Hommage à New York (1960), in de tuin van het Museum of Modern Art in New York - autodestructief werk
   Le Ballet des Pauvres (1961), Museum Tinguely
   Study for an End of the World nr. 1 (1961), Louisiana Museum of Modern Art in Humlebæk - autodestructief werk
   Study for an End of the World nr. 2 (1962), Nevada-woestijn bij Las Vegas - autodestructief werk
   Heureka (1963/64), Zürich Horn Park in Zürich
   EOS XK (III) (1965), Billy Rose Art Garden in Jeruzalem
   Le Paradis fantastique (1966), Moderna Museet in Stockholm - in samenwerking met Niki de Saint-Phalle
   La Vittoria (1970), Piazza Duomo in Milaan - autodestructief werk
   Chaos Nr. 1 (1974), Civic Mall in Columbus (Indiana)
   Fastnachtsbrunnen (1977), Theaterplatz in Bazel
   Le Crocrodome de Zig et Puce (1977/78), Centre Georges Pompidou in Parijs - in samenwerking met Bernhard Luginbühl
   Plateau Agriculturel (1978), Museum Tinguely
   Fontaine Stravinsky (1982/83), Place Stravinsky bij het Centre Georges Pompidou - in samenwerking met Niki de Saint-Phalle
   Fontaine Jo Siffert (1984), Fribourg
   Méta-Harmonie IV - Fatamorgana (1985), Museum Tinguely
   Grosse Meta Maxi-Maxi Utopia (1987), Museum Tinguely
   Dernière collaboration aves Yves Klein (1988), Museum Tinguely
   Mengele Totentanz (1986/87), Museum Tinguely
   Fontaine de Château* -Chinon (1988), Château-Chinon - in samenwerking met Niki de Saint-Phalle
   Le Cyclop (1969/91), Milly-la-Forêt
   Luminator (1991), Museum Tinguely
   Lifesaverbrunnen (1989/93), Brunnenmeile Duisburg - in samenwerking met Niki de Saint-Phalle
  
  Fotogalerij 
  
  Zwitsers beeldhouwer
  Zwitsers kunstenaar
  Zwitsers kunstschilder in de 20e eeuw