title: Willem Metzelaar
text: Willem Cornelis Metzelaar (Rotterdam, 9 augustus 1849 - Den Haag, 18 augustus 1918) was een Nederlands architect en ingenieur. 
  
  Als hoofdingenieur van de gevangenissen en rechtsgebouwen bij het departement van justitie was hij verantwoordelijk voor de oprichting van een aantal justitiële bouwwerken. Zo ontwierp hij onder meer een drietal strafgevangenissen, vier opvoedingsgestichten, vier tuchtscholen, vijf rechtsgebouwen, veertien huizen van bewaring en 27 kantongerechten. Van de 124 tot rijksmonument verklaarde gebouwen in het complex Veenhuizen zijn er 74 door Metzelaar ontworpen en 5 door zijn vader.
  
  Biografie
  Metzelaar was een zoon van architect Johan Frederik Metzelaar die onder meer het gerechtsgebouw in Tiel tekende. Hij studeerde bouwkunde en civiele techniek aan de Polytechnische School te Delft. Na zijn studie was hij enige tijd in dienst bij de Staatsspoorwegen waarna hij tussen 1872 en 1883 gemeente-architect in Deventer was. Er brak een nieuwe tijd aan toen hij uiteindelijk in 1883 assistent van zijn vader werd. Die was reeds enkele jaren als hoofdingenieur in dienst bij het ministerie van Justitie. In 1886 volgde zijn zoon hem in deze functie op. Tijdens de periode waarin vader en zoon Metzelaar de scepter zwaaiden over de justitiële architectuur was er een enorme bouwactiviteit waar te nemen. Een belangrijke reden hiervoor is dat er in 1881 een nieuw Wetboek van Strafrecht was ingevoerd. Metzelaar jr. werd in 1913 op eigen verzoek eervol ontslagen. Vijf jaar later zou hij overlijden. Willem Cornelis Metzelaar ligt begraven op de begraafplaats Nieuw Eykenduynen in Den Haag.
  
  Wetenswaardigheden 
  
   Metzelaar was Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw
  
  Zijn werk
  
  Justitiële werken (Algemeen)
   1883-1886 Breda: Gevangenis (als assistent van zijn vader)
   1888-1891 Strafgevangenis Havenstraat 6, Amsterdam
   1889 Zutphen: Gerechtsgebouw
   1895 Rotterdam: Gerechtsgebouw, Noordsingel 115
   1897 Utrecht: Huis van bewaring, Gansstraat
   1892-1899 Doetinchem: Gesticht De Kruisberg, uitbreiding met een 3-laagse observatiegebouw in ijzerconstructie
   1899-1901 Haarlem: Koepelgevangenis, Harmenjansweg 4
   1900 (circa) Utrecht: kerkgebouw strafgevangenis Wolvenplein
   1904-1905 Breda: Rijksinrichting Heyacker, Galderseweg 7
   1905 Nijmegen: Rijksinrichting De Hunnerberg, Berg en Dalseweg 287
   1901-1903: Groningen: Huis van Bewaring
   Veenhuizen: Penitentiaire inrichtingen en gebouwen voor het personeel
   1912 's-Hertogenbosch gevangeniscomplex Sint-Jorisstraat 27
  
  Justitiële werken (Kantongerechten)
   1882 Geldermalsen: Rijksstraatweg 4 (samen met zijn vader)
   1883 Zuidbroek: Spoorstraat 41
   1884 Harlingen: Havenplein 1
   1886 Hoofddorp: Raadhuislaan 2
   1892 Heerenveen: K.R. Poststraat 10
   1893 Alkmaar: Kantongerecht aan de Geestersingel
   1896 Terborg: Silvoldseweg 8-10
   1896-1897 Tilburg: Stadhuisplein 175
   1897-1898 Bergen op Zoom: Stationsstraat 28
   1897-1898 Zaandam: Czaar Peterstraat 16
   1898 Venlo: Mgr Nolensplein 56
   1900 Hoogeveen: Brinkstraat 26
   1900 Schiedam: Lange Haven 65 (verbouwing)
   1903 Enschede: Molenstraat 23
   1904 Sommelsdijk: Dijkstraat 48
   1904-1907 Helmond: Weg op den Heuvel 9-11
   1905-1906 Nijmegen: Oranjesingel 56
   1905-1906 Oirschot: Torenstraat
   1906-1907 Delft: Korte Geer 11a
   1907-1908 Heerlen: Saroleastraat 35
   1908 Groenlo: Maliebaan 8
   1908-1909 Den Haag: Prinsegracht 45
   1910-1911 Groningen: Kattenhage 1
   1910-1911 Meppel: Catharinastraat 13
   1912 Utrecht: Hamburgerstraat 30
   1912 Hilversum: Neuweg
   1912 Purmerend: Plantsoengracht
   1912 's-Hertogenbosch Sint-Jorisstraat 29
   1913 Zevenbergen: Koningin Wilhelminastraat 15-17
  
  Galerij van gerechtsgebouwen 
  
  Metzelaar, Willem Cornelis
  Rijksbouwmeester