title: Hagelkruis
text: Een hagelkruis is een wegkruis dat geplaatst werd om boze geesten af te weren, onder andere opdat gewassen niet door hagel beschadigd zouden raken. Hagelkruisen zijn er in twee typen, het Liemerse kruis van ijzer geplaatst op een hoge ijzeren of houten mast en het stenen of houten kruis dat op de grond geplaatst is.
  
  Hagelkruizen werden voornamelijk bij kruispunten opgetrokken. Het oudste bewaard gebleven hagelkruis in Nederland is het hagelkruis te Aarle-Rixtel. In België vindt men onder meer een hagelkruis te Ekeren.
  
  Bij sommige hagelkruisen vond brooduitdeling aan de behoeftigen plaats, terwijl een dergelijk kruis ook een halteplaats voor een processie kon zijn.
  
  Er wordt wel beweerd dat het Hagelkruis afkomstig is van de 'hagalaz'-rune, die in vereenvoudigde vorm afgebeeld wordt als een kruis. Sommige legenden geven er weer andere betekenissen aan.
  
  Een boakenstuk of boakenbrink is een uitdrukking die in Oost-Nederland gehanteerd wordt en een open, ruige plek in het midden van de es mee aangeduid werd waar een baken staat of stond. De naam baken verwijst mogelijk naar de plaats waar een hagelkruis staat of stond.
  
  Locaties 
  Plaatsen in Nederland en België waar een hagelkruis staat of stond zijn:
   Aarle-Rixtel: Hagelkruis Aarle-Rixtel
   Asselt
   Azewijn
   Boxmeer
   Ekeren (Antwerpen): Hagelkruis Ekeren
   Enschede: boakenstuk
   Goirle
  Helmond (Stiphout)
   Hengelo
   Kessel: Hagelkruis Kessel
   Lonneker: boakenbrink
   Maarheeze
   Maasbree: Hagelkruis 't Heeske
   Maasniel
   Meijel
   Montfort
   Ootmarsum: boaken
   Riel
   Sint Odiliënberg: Hagelkruis Sint Odiliënberg
   Tilburg
   Twickel: boakenstuk
   Usselo: boakenstuk
   De Vecht (gemeente Voorst)
  
  Hagelkruisen van het Liemerse type 
   Beek (Montferland): Hagelkruis Beek
   Wehl: Hagelkruis Wehl
   Het oude kerspel Zeddam:
   Kilder: Hagelkruis Kilder
   Stokkum: Hagelkruis Stokkum
   Vethuizen: Hagelkruis Vethuizen
   Zelhem
  
  Monument
  Folklore
  Bijgeloof