title: Breyten Breytenbach
text: Breyten Breytenbach (Bonnievale, 16 september 1939) is een Zuid-Afrikaans schrijver, dichter en schilder met de Franse nationaliteit.
  
  Levensloop en werk 
  Breytenbach is geboren in Bonnievale, een dorp in de West-Kaap, op ongeveer 180 kilometer van Kaapstad en 100 kilometer van de zuidelijkste punt van Afrika bij Kaap Agulhas. Hij volgde een kunstopleiding aan de Michaelis School of Fine Art van de Universiteit van Kaapstad en werd een felle tegenstander van de apartheid. In de jaren 60 van de 20e eeuw vestigde hij zich in Parijs, waar hij met een Franse vrouw van Vietnamese afkomst trouwde. Vanwege de toenmalige rassenwetgeving in Zuid-Afrika kon hij daardoor niet meer terug naar zijn geboorteland. Op grond van de Wet op de Gemengde Huwelijken (1949) en de Ontuchtwet van 1950 was het een misdrijf om een seksuele verhouding met iemand van een ander ras te hebben.
  
  In Frankrijk was hij medeoprichter van Okhela, een groep die in ballingschap de apartheid bestreed. Hij bezocht in 1975 illegaal Zuid-Afrika en werd daar verraden, in hechtenis genomen en voor hoogverraad tot negen jaar gevangenisstraf veroordeeld. Na veel druk van buitenaf werd hij in 1982 vrijgelaten. Hij keerde naar Parijs terug en werd Fransman.
  
  Anno 2004 verdeelde hij zijn tijd tussen Europa, Afrika en de Verenigde Staten. Hij is sinds januari 2000 gastdocent psychologie aan de Universiteit van Kaapstad en hij is betrokken bij het Gorée-instituut in Dakar, Senegal en de Universiteit van New York.
  
  Breytenbachs werk omvat dichtbundels, romans en essays. Veel daarvan is in het Afrikaans, met soms een vertaling in het Engels. Een groot deel van zijn werken is uit het Afrikaans of het Engels in het Nederlands vertaald door Adriaan van Dis en anderen. Er is echter ook werk dat oorspronkelijk in het Engels uitgegeven is. Hij is ook bekend als schilder. Tentoonstellingen van zijn schilderijen en afdrukken zijn geweest in Johannesburg, Kaapstad, Hongkong, Amsterdam, Stockholm, Parijs, Brussel, Edinburgh en New York.
  
  Prijzen 
   1968 - Reina Prinsen Geerligsprijs voor Zuid-Afrika voor Die huis van die dowe
   1972 - Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs voor Lotus
   1981 - Poetry International Eregeld
   1982 - Eenmalige bijzondere prijs van de Jan Campert-stichting voor zijn gehele oeuvre
   1994 - Alan Paton Award voor Return to Paradise
   1995 - Jacobus van Looyprijs voor zijn gehele oeuvre
   2014 - Eredoctoraat Universiteit Gent
  
  Publicaties (Nederlandse vertalingen, selectie) 
   De boom achter de maan. Verhalen. Vertaling Adriaan van Dis en Jan Louter. Amsterdam, Van Gennep, 1974. 
   Een seizoen in het paradijs. Dagverhaal, nachttaal. Binnenreis, geschreven met gesloten ogen. (Onder pseudoniem B.B. Lazarus).  Woord vooraf van André Brink. Vertaald door Adriaan van Dis en Hans Ester. Amsterdam, Meulenhoff, 1980.  (4e druk 1984: )
   Vingermaan. Tekeningen uit Pretoria. Tekeningen van Breyten Breytenbach, gedichten van H. C. ten Berge, Rutger Kopland, Gerrit Kouwenaar, Lucebert en Bert Schierbeek. Amsterdam, Meulenhoff / Galerie Espace, 1980. 
   Spiegeldood. Verhalen uit Mouroir. Vertaald door Gerrit de Blaauw. Amsterdam, Meulenhoff, 1984. 
   De ware bekentenissen van een witte terrorist, gevolgd door kanttekeningen, tien gedichten en het Okhela-manifest. Vertaling door Gerrit de Blaauw en Adriaan van Dis. Amsterdam, Van Gennep, 1984. 
   Terugkeer naar het paradijs. Een Afrikaans dagboek. Vertaald door Mea Flothuis. Amsterdam, Van Gennep & Meulenhoff, 1993. 
   Denkend vuur (essays). Vertaling Maarten Polman. Amsterdam, Meulenhoff / Van Gennep, 1996. 
   Hondenhart. Een terugreis. Vertaald uit het Engels door Ellen Beek. Amsterdam, Meulenhoff, 1999. 
   De windvanger. Gedichten 1964-2006.  Vertalingen: Krijn Peter Hesselink, Laurens Vancrevel en Adriaan van Dis. Amsterdam, Podium, 2007. 
   Intieme vreemde. Een schrijfboek (aan mevrouw Lezeres). Vertaling: Krijn Peter Hesselink. Amsterdam, Podium, 2006. Deel 1 van The middle world quartet. 
   Woordvogel. Gedenkschriften van een nomadische romanfiguur. Vertaling: Krijn Peter Hesselink. Amsterdam, Podium, 2008. Deel 2 van The middle world quartet. 
   Berichten uit de middenwereld. Vertaling: Krijn Peter Hesselink. Amsterdam, Podium, 2010. Deel 3 van The middle world quartet. 
   In de loop van de woorden. Gedichten. Vertaling: Laurens Vancrevel, Uitgeverij Koppernik, Amsterdam 2015.
  
  Overig 
   Mondmusiek 2001
  Dit is een project van Breytenbach waarin hij gedichten van zestien andere dichters voordraagt met op de achtergrond muziek van verschillende muzikanten.
  
  Externe link 
   Webpagina over Breytenbach van de Universiteit van New York
  
  Zuid-Afrikaans kunstschilder
  Zuid-Afrikaans dichter
  Zuid-Afrikaans schrijver
  20e-eeuws schrijver
  21e-eeuws schrijver
  Literatuur in het Afrikaans