title: Col de Portet-d'Aspet
text: De Col de Portet d'Aspet is een 1.069 meter hoge bergpas in de Franse Pyreneeën, die behoort tot de gemeente Portet-d'Aspet, in het department Haute-Garonne, regio Occitanië. De departementale weg D618 tussen Aspet en Saint-Girons kruist deze bergengte op de helling van de 1.608 meter hoge 'Pic de Paloumère' en verbindt de dalen van de rivieren Ger en Bouigane.
  
  Deze bergpas is niet te verwarren met de Col de Portet die bij Saint-Lary-Soulan, ook in de Franse Pyreneeën, ligt.
  
  Ronde van Frankrijk
  De bergpas is bekend onder de wielrenners in de Ronde van Frankrijk, waarin hij sinds 1910 regelmatig wordt geprogrammeerd. Dit is per 2018 in totaal 58 keer gebeurd. Driemaal op rij bereikte de Spaanse wielrenner Julio Jiménez als eerste de top vanaf de westkant. De oostzijde is eigenlijk te gemakkelijk om echte klimmers als winnaars te kennen.
  
  Na de Tweede Wereldoorlog kwamen als eerste boven op de Col de Portet-d'Aspet:
  1947:  Albert Bourlon
  1951:  Gino Bartali
  1956:  Charly Gaul
  1957:  Michel Stolker
  1958:  Federico Bahamontes
  1960:  Joseph Planckaert
  1962:  Federico Bahamontes
  1963:  Federico Bahamontes
  1964:  Julio Jiménez
  1965:  Julio Jiménez
  1966:  Julio Jiménez
  1967:  Fernando Manzaneque
  1969:  Raymond Delisle
  1971:  José Manuel Fuente
  1972:  Christian Raymond
  1973:  Raymond Martin
  1984:  Theo de Rooij
  1988:  Steven Rooks
  1995:  Richard Virenque
  1997:  Laurent Brochard
  2001:  Laurent Roux
  2002:  Laurent Jalabert
  2003:  Richard Virenque
  2004:  Sylvain Chavanel
  2005:  Erik Dekker
  2007:  Laurent Lefèvre
  2010:  Thomas Voeckler
  2011:  Mickaël Delage
  2013:  Arnold Jeannesson
  2014:  Thomas Voeckler
  2015:  Georg Preidler
  2018:  Philippe Gilbert
  2021:  Patrick Konrad
  
  Ongeval Fabio Casartelli
  
  Op 18 juli 1995 in de 15e etappe van de Ronde van Frankrijk vloog de 24-jarige Italiaans wielrenner Fabio Casartelli uit de bocht en raakte met zijn hoofd een betonblok. Het ongeluk gebeurde in de voorlaatste bocht van de afdaling, op een stuk met een stijging/dalingspercentage van 18%. Casartelli liep ernstige hoofdwonden op en raakte in coma. Hij werd per helikopter naar een ziekenhuis in Tarbes overgebracht en na drie hartstilstanden om 14:00 uur doodverklaard.
  
  De volgende dag legde het peloton, als betoon van respect en rouw, de etappe in gesloten formatie en langzaam rijdend af. Vlak voor de finish werd de leden van Casartelli's ploeg de gelegenheid geboden om naast elkaar en als eerste de finish over te gaan. Twee dagen later droeg Lance Armstrong, een ploeggenoot, zijn etappeoverwinning in Limoges op aan de overleden Casartelli.
  
  Tweede Wereldoorlog
  
  Op de top van de Col de Portet d'Aspet is in 1990 ter ere van het heldhaftig optreden van Franse berggidsen tijdens de Tweede Wereldoorlog op initiatief van de Fransman Jean-Louis Béraza (1945-1996) een monument opgericht. Het monument bestaat uit een stèle van graniet met gegraveerde tekst die is ingekleurd met goudlak. De tekst luidt:
  
  Het herdenkt de gidsen die hun leven riskeerden met het ondersteunen van talloze vluchtelingen van allerlei nationaliteiten. Zij hielpen hen om de grens tussen het door nazi-Duitsland bezette Frankrijk en de Spaanse Staat over te steken. Het Franse verzet, de Maquis, was zeer actief in dit deel van de Pyreneeën, de Couserans. Tevens herdenkt het degenen die op 6 februari 1944 gearresteerd en gedeporteerd werden en niet meer terugkeerden.
  
  Cabane des Evadés
  Het monument staat vlak bij de Cabane des Evadés, de exacte plaats waar een nazi-patrouille op 6 februari 1944 een razzia hield onder een konvooi vluchtelingen, waaronder een aantal Engelandvaarders. Dit konvooi werd tijdens een barre tocht door de Pyreneeën richting de Spaanse Staat en Engeland na verraad overvallen en beschoten. De overlevenden werden krijgsgevangen gemaakt en gefusilleerd of naar een concentratiekamp gedeporteerd, waar ze alsnog zijn omgebracht. Slechts een klein aantal van hen wist te ontkomen en overleefde de oorlog. Het herdenkingsmonument op de Col de Portet d'Aspet is mede dankzij bijdragen van nabestaanden van de slachtoffers tot stand gekomen.
  
  Portet
  Portet
  Geografie van Haute-Garonne