title: Grouw
text: Grouw (officieel, Fries: Grou, ) ligt in de gemeente Leeuwarden, in de Nederlandse provincie Friesland. Grouw ligt tussen Leeuwarden en Heerenveen aan het Prinses Margrietkanaal en het Pikmeer ten oosten van de A32 en de spoorlijn Zwolle-Leeuwarden. Aan deze spoorlijn ligt station Grou-Jirnsum.
  
  In  telde Grouw  inwoners. De buurtschappen Gotum, Hofland en Zuiderend liggen in het postcodegebied van Grouw Ten oosten ligt het eiland De Burd, dat onderdeel is van het Nationaal Park De Alde Feanen. Het dorp heeft meerdere havens aan het Pikmeer.
  
  Geschiedenis
  Grouw is in de vroege Middeleeuwen ontstaan op een terp. Het dorp was in eerste instantie gericht op de landbouw. Het richtte zich vanaf de 15e eeuw steeds meer op de handel en de scheepvaart. Het dorp groeide daardoor flink. In de 19e eeuw nam het belang van de scheepvaart af, maar dat werd goed opgevangen door de komst van goede verbindingen over wegen en het spoor. In de loop van de 20ste eeuw richtte het dorp zich steeds meer op de watersport en het toerisme.
  
  De eerste vermelding van Grouw is voor zover bekend in de 13e eeuw, toen het als de Growe werd vermeld. In 1412 werd de plaats vermeld als Grouwa, in 1474 als Grou en in 1504 als to grow. Meer dan waarschijnlijk wijst de plaatsnaam op een geul of groeve (Growe) waarbij de terp was gelegen. Deze zou dan Growe hebben geheten. Maar er wordt ook gedacht dat Growe verwijst naar het afgegraven of gegraven natuurlijke water. Men wijst hier naar het water Kromme en Rechte Grouw.
  
  Tot de gemeentelijke herindeling in 1984 was Grouw de hoofdplaats van de toenmalige gemeente Idaarderadeel, die toen opging in de nieuw gevormde gemeente Boornsterhem. Op 1 januari 2014 is deze gemeente opgeheven, waarop Grouw onderdeel is geworden van de gemeente Leeuwarden.
  
  Tot 1989 was de officiële plaatsnaam Grouw; in dat jaar wijzigde de gemeente Boornsterhem (die toen al officieel Boarnsterhim heette) de naam in Grou. In de gemeente Leeuwarden zijn de Nederlandse plaatsnamen de officiële, behalve voor de plaatsen die werden overgenomen van de opgeheven gemeente Boornsterhem, waarbij de officiële status van de Friestalige namen werd gehandhaafd.
  
  Grouw is de enige gemeente in Nederland waar niet Sint-Nicolaas wordt gevierd, maar Sint Piter.
  
  Beschermd dorpsgezicht 
  Grouw telt twee beschermd dorpsgezichten: de kern en Oosterveld. Zie ook de beschermde stads- en dorpsgezichten in Friesland. Verder zijn er in het dorp enkele tientallen rijksmonumenten.
  
  Kerken
  
  Het dorp heeft twee kerken. De oudste is de Sint-Pieterkerk uit het begin van de 13e eeuw. De andere kerk, de Doopsgezinde kerk, stamt uit de 17e eeuw.
  
  Molens
  Bij Grouw staan enkele molens. Ten noordoosten staat een maalvaardige paaltjasker uit 2001 en op het eiland staan de molens De Bird, De Borgmolen en de Haensmolen.
  
  Cultuur
  Het dorp is bekend om de viering van Sint Piter in plaats van Sinterklaas op 5 december elders. Sint Piter komt normaal gesproken op de zaterdag voor zijn naamdag (21 februari) met de boot in Grouw aan.
  
  Het dorp heeft een aantal zangkoren, waaronder een dameskoor, Mingd Koar Grou en diverse popkoren.
  
  Het Museum Hert fan Fryslân is een cultuurhistorisch museum. Het andere museum van het dorp ligt tussen Grouw en Wartena, en is het Mineralogisch Museum dat in een omgebouwde boerderij zit.
  
  Sport
  
  Het dorp telt een flink aantal sportverenigingen. Dat zijn onder meer de voetbalvereniging GAVC, de atletiekvereniging Athleta, de volleybalvereniging, Grouw'64, de gymnastiekvereniging SSS, de tennisvereniging TVG, de badmintonvereniging Raak 'm en diverse watersportverenigingen waaronder de (wedstrijd)zeilvereniging KWV Frisia.
  
  De eerste wedstrijd van de Sintrale Kommisje Skûtsjesilen vindt elk jaar in Grouw plaats. In maart vindt jaarlijks de Merenloop plaats.
  
  De korfbalvereniging Mid-Fryslân, voor de dorpen Grouw, Akkrum, Roordahuizum en Wartena is in 2012 opgericht.
  
  Kunstijsbaan
  Op 23 december 2007 beleefde Grouw een sportprimeur met de opening van de eerste schaatsbaan van kunststof in de buitenlucht. Het zogeheten "Glice-ijs", dat werd bedacht door Eric Sinnema uit Oudkerk, zou volgens Sinnema niet te vergelijken zijn met kunststofijsbanen die in de Verenigde Staten voorkomen.
  
  Onderwijs
  Grouw heeft een tweetal basisscholen: de christelijke basisschool (CBS) Nijdjip en de openbare basisschool (OBS) De Twa Fisken. Daarnaast is er een middelbare school: Openbare Scholengroep (OSG) Sevenwolden, locatie Grou.
  
  Bevolkingsontwikkeling
  
  Geboren in Grouw 
   Pibo Ovittius van Abbema (circa 1542–1618), predikant
   Andries Roorda (geb. rond 1649), legerkapitein
   Joost Hiddes Halbertsma (1789–1869), dominee en schrijver
   Eeltje Halbertsma (1797–1858), dokter en schrijver
   Hjerre Gjerrits van der Veen, (1816–1887), volksschrijver
   Dirk van Gulik (1868–1935), meteoroloog, rector magnificus
   Klaas Uilkema, (1873–1944), boerderij-onderzoeker en (landbouw)onderwijzer
   Simke Molenaar (1874–1965), cabaretier
   Rixt (1887–1979), dichteres
   Oege Bakker (1890–1955), econoom en hoogleraar bedrijfshuishoudkunde
   Jacob Hylkema (1900–1945), verzetsstrijder
   Sjoukje Bouma (1911–2008), de eerste Nederlandse vrouwelijke schaatskampioen op de kortebaan
   Atje Keulen-Deelstra (1938–2013), olympisch schaatsster
   Herman Rouwé (1943), olympisch roeier
   Gjalt Blaauw (1945), beeldhouwer en tekenaar
   Henk Rouwé (1946), olympisch roeier
   Haitske Pijlman (1954), olympisch schaatsster
   Bert de Jong (1955), olympisch schaatser
  
  Overleden in Grouw
   Sietske Pasveer (1915–2001), schaatser
   Jeen Nauta (1926–1986), schaatser
   Bernard Holtrop (1943–1993), politicus
   Saakje Huisman (1951–2001), schrijfster
  
  Galerij
  
  Geografie van Leeuwarden
  Plaats in Friesland
  Beschermd dorpsgezicht in Nederland