title: Willy Birgel
text: Willy Birgel (Keulen, 19 september 1891 - Dübendorf, 29 december 1973) was een Duitse acteur.
  
  Jeugd en opleiding 
  Willy Birgel was de zoon van een voor de Keulse Dom werkzame goudsmid. Als oudste van zes kinderen zou hij de firma van zijn vader overnemen. Naar zijn eigen zeggen was hij onder de indruk van de mystiek van het katholicisme. Hij was onder de indruk van het renaissance-drama Mona Vanna van Maurice Maeterlinck en besloot om acteur te worden. Door de weerstand van zijn vader lukte dit niet direct en bezocht hij vervolgens de kunstvakscholen in Keulen en Düsseldorf.
  
  Carrière
  
  Als toneelacteur 
  In de periode 1912 – 1913 werd Birgel toneelleerling bij het theater van Keulen. In 1913 – 1914 nam hij als toneelvrijwilliger deel bij het Stadttheater Bonn. Zijn volgende stopplaatsen waren het Kristallpalast in Dessau (1914), wederom het Stadttheater in Bonn, Keulen (1915) en Koblenz (1916). De Eerste Wereldoorlog beëindigde hij als officier en voerde hem in 1915 – 1918 naar Servië en Frankrijk. Hij zette zijn carrière voort bij het theater in Aken (1919 tot 1924), ten laatste onder Francesco Sioli, waarmee hij in 1924 wisselde naar het Nationaltheater Mannheim, waar hij tot 1934 grote successen boekte met rollen als Faust en Mephistopheles in Faust I van Goethe, Franz Moor in Die Räuber van Friedrich von Schiller en de titelfiguren in Hamlet en Richard III van William Shakespeare.
  
  Als filmacteur 
  Toen Birgel op 43-jarige leeftijd een bijrol kreeg in de film Ein Mann will nach Deutschland, was het niet te overzien, dat hij zich tot een vrouwen- en publiekslieveling zou ontwikkelen. Nadat hij in films meer obscure karakters vertolkte, werd in 1937 zijn capaciteit als charmante seigneur ontdekt. Voor de achtergrond van de filmbetrokkenheden verhuisde Birgel naar Berlin-Schmargendorf. Zijn eerste hoofdrol kreeg hij in de film Woronzeff. Hij speelde in amusementsfilms samen met Zarah Leander, Gustaf Gründgens en Heinrich George, maar ook in propagandafilms van het naziregime, waaronder Unternehmen Michael (1937), Feinde (1940) en Kameraden (1941). Daardoor werd hij in 1937 door rijkspropagandaminister Joseph Goebbels tot staatsacteur benoemd.
  
  In 1941 speelde Birgel een ritmeester in de film … Reitet für Deutschland, die door de deelname aan de Grote Prijs van Europa na de Duitse nederlaag na de Eerste Wereldoorlog, de Duitse eer weer herstelde. De film kreeg van de toenmalige filmkeuringsdienst het predicaat 'staatspolitisch besonders wertvol'. Vanwege zijn rol in deze film en andere propagandafilms werd hem door de geallieerden na de Tweede Wereldoorlog een tijdelijk verbod tot optreden opgelegd. In 1947 speelde hij in de film Zwischen gestern und morgen. In de jaren 1950 was hij een van de bekendste filmacteurs. Birgels rollentypen veranderden in die van de rijpe heer, de charmeur van de oude school en ook die van een vaderfiguur.
  
  Na een mislukte poging als regisseur in 1955 oriënteerde Birgel zich opnieuw als toneelacteur. Hij behoorde in 1961 tot het ensemble van de première van het drama Andorra van Max Fritsch bij het Schauspielhaus Zürich in de rol van dokter. In de vroege jaren 1960 werkte Birgel voor de televisie. Zijn laatste bioscoopfilm dateert uit 1965, als ouder wordende jachtauteur in Schonzeit für Füchse van Peter Schamoni.
  
  Privéleven en overlijden 
  Birgel was tweemaal getrouwd. Hij overleed op 29 december 1973 op 81-jarige leeftijd aan de gevolgen van een hartinfarct en werd bijgezet op het Melaten-kerkhof in zijn geboorteplaats Keulen in het stadsdeel Lindenthal.
  
  Onderscheidingen 
   1949: Schiller–plaquette van de stad Mannheim
   1960: Bambi
   1964: Goldenes Filmband
   1966: Bundesfilmpreis: Goldenes Filmband voor jarenlang en voortreffelijk werk in de Duitse film
   1972: Grillparzer-Ring van de stad Wenen
  
  Filmografie 
  
   1934: Ein Mann will nach Deutschland
   1934: Fürst Woronzeff
   1935: Barcarole
   1935: Das Mädchen Johanna
   1935: Einer zuviel an Bord
   1935: Schwarze Rosen
   1936: Schlußakkord
   1936: Verräter
   1936: Ritt in die Freiheit
   1937: Menschen ohne Vaterland
   1937: Unternehmen Michael
   1937: Fanny Elssler
   1937: Zu neuen Ufern
   1938: Verklungene Melodie
   1938: Geheimzeichen LB 17
   1938: Der Fall Deruga
   1938: Der Blaufuchs
   1939: Hotel Sacher
   1939: Der Gouverneur
   1939: Maria Ilona
   1939: Kongo-Expreß
   1940: Feinde
   1940: Das Herz der Königin
   1941: …reitet für Deutschland
   1941: Kameraden
  
   1942: Der dunkle Tag
   1942: Diesel
   1943: Du gehörst zu mir
   1944: Der Majoratsherr
   1944: Mit meinen Augen / Im Tempel der Venus
   1944: Ich brauche Dich
   1944: Musik in Salzburg
   1945: Die Brüder Noltenius
   1947: Zwischen gestern und morgen
   1950: Vom Teufel gejagt
   1951: Das ewige Spiel
   1951: Wenn die Abendglocken läuten
   1952: Mein Herz darfst Du nicht fragen
   1952: Heidi
   1953: Der Kaplan von San Lorenzo
   1953: Sterne über Colombo
   1954: Die Gefangene des Maharadscha
   1954: Konsul Strotthoff
   1954: Rittmeister Wronski
   1955: Ein Mann vergißt die Liebe
   1955: Heidi und Peter
   1955: Die Toteninsel
   1955: Rosenmontag (ook regie)
   1956: Rosen für Bettina
   1956: Johannisnacht
  
   1956: Ein Herz kehrt heim
   1956: Zwischen Zeit und Ewigkeit
   1956: Die Heilige und ihr Narr
   1957: Familie Schölermann (tv-serie)
   1957: Frauenarzt Dr. Bertram
   1958: Liebe kann wie Gift sein
   1958: Le belissime gambe di Sabrina
   1958: Der Priester und das Mädchen
   1959: Geliebte Bestie
   1959: Arzt aus Leidenschaft
   1959: Wenn die Glocken hell erklingen
   1961: Frau Cheneys Ende
   1962: Romanze in Venedig
   1964: Ein Sarg aus Hongkong
   1964: Andorra
   1966: Agent 505 – Todesfalle Beirut
   1966: Schonzeit für Füchse
   1967: Der Kreidegarten (tv-film)
   1968: Der Meteor (tv-film)
   1968: Sommersprossen
   1969: Die Fee (tv-film)
   1969: Sind wir das nicht alle? (tv-film)
   1971: Professor Sound und die Pille (tv-film)
   1971: Glückspilze (tv-film)
  
  Duits acteur