title: Arles
text: Arles is een Franse stad gelegen in het departement Bouches-du-Rhône in de regio Provence-Alpes-Côte d'Azur. De inwoners worden Arlésiens genoemd. Arles had  inwoners op .
  
  Arles was een belangrijke stad in het Romeinse Rijk die tot 50.000 inwoners telde. De Romeinse en romaanse monumenten in Arles werden in 1981 op de werelderfgoedlijst van UNESCO geplaatst.
  
  Geografie 
  Arles ligt aan de Rhône, op het punt waar de delta begint, bij de splitsing van de Grote Rhône en de Kleine Rhône. Daardoor ligt de stad "aan de poort van de Camargue". 
  
  De oppervlakte van Arles bedroeg op  ; de bevolkingsdichtheid was toen  inwoners per km². Met deze oppervlakte is de gemeente Arles de grootste van heel Europees Frankrijk, groter dan Parijs en zijn drie omliggende departementen (124 gemeenten) samen. Het grondgebied omvat drie interessante natuurgebieden:
   in het noorden de Alpilles
   in het oosten de Crau
   in het zuiden de Camargue, waarvan het grootste deel bij Arles hoort (het andere deel hoort bij Saintes-Maries-de-la-Mer, de op twee na grootste Franse gemeente in oppervlakte).
  
  Buiten het stadscentrum omvat Arles nog enkele dorpen, namelijk Albaron, Le Sambuc, Salin-de-Giraud, Raphèle-lès-Arles, Saliers, Gimeaux, Moulés en Mas-Thibert.
  
  De onderstaande kaart toont de ligging van Arles met de belangrijkste infrastructuur en aangrenzende gemeenten.
  
  Geschiedenis
  
  Oudheid 
  In de 6e eeuw v.Chr. ontstond een nederzetting op een rotsachtige hoogte bij de Rhône. Deze nederzetting had handelscontacten met de Grieken in Marseille. In 535 v.Chr. werd de nederzetting veroverd door de Gallische stam van de Saluvii. Zij herdoopten de stad Arelate.
  
  In 123 v.Chr. werd de stad veroverd door de Romeinen. Na het graven van een kanaal dat Arelate verbond met de Middellandse zee in 104 v.Chr. werd de stad een belangrijk handelscentrum: via de Rhône werden goederen uit het binnenland van Gallië aangevoerd en bovendien lag de stad op de handelsweg tussen Italië en Spanje. Julius Caesar herstichtte de stad in 46 v.Chr. als Colonia Iulia Paterna Arelatensium Sextanorum waar veteranen van het Zesde Legioen Ferrata werden gevestigd. Het theater werd gebouwd onder Augustus en kon meer dan 10.000 toeschouwers ontvangen. Het amfitheater voor 20.000 toeschouwers werd gebouwd aan het einde van de 1e eeuw. De stad zelf telde tot 50.000 inwoners.
  
  Constantijn de Grote maakte van Arelate in 308 tijdelijk zijn hoofdstad, tot hij in 312 erin slaagde om Rome in te nemen. De stad strekte zich toen uit over beide oevers van de Rhône. Toen het christendom werd ingevoerd, werd Arles een belangrijk religieus centrum. Sint-Trophime zou de eerste bisschop zijn geweest. In 314 werd hier het Concilie van Arles gehouden. In de 5e eeuw verhuisde kwam er een nieuwe kathedraal op een meer prominente plaats, op het forum. Aan het begin van de 5e eeuw werd Arelate een van de hoofdsteden van het West-Romeinse Rijk ten koste van Trier. De stad werd veroverd door de Visigoten in 476.
  
  Middeleeuwen 
  Na de val van het Romeinse Rijk werd de stad enige eeuwen minder belangrijk. Van 933 tot 1033 was Arles de hoofdstad van een koninkrijk met de naam Bourgondië, dat wegens de hoofdstad ook wel bekendstond als het Koninkrijk Arelat of het Arelatische koninkrijk. Kerkelijk bleef Arles erg belangrijk als aartsbisdom en werd bestuurd door de machtige aartsbisschoppen van Arles. Arles kreeg een belangrijk religieus patrimonium met kerken en kloosters. De 12e eeuw was een bloeitijd. Arles werd in de eerste helft van de 12e eeuw een gemeente bestuurd door consuls. In de late middeleeuwen ging het weer bergaf met de stad. In 1348 werd de stad getroffen door de Zwarte Dood.
  
  Moderne tijd 
  In de 16e eeuw leefde Arles economische weer op en werd een centrum van het humanisme. Maar ondanks de nieuwe renaissancehuizen behield de stad haar middeleeuwse vorm. Binnen de stadsmuren lagen vier wijken: la Cité, le Vieux Bourg, le Bourg Neuf en le Marché Neuf. In de 17e en 18e eeuw kreeg de oude stad haar definitieve vorm. Het stadhuis en rijke burgerhuizen werden gebouwd en de kerken werden verbouwd. In 1720 werd de stad opnieuw getroffen door de pest.
  
  Aan het begin van de 19e eeuw begon de bevolking, die in de tweede helft van de 18e eeuw gekrompen was, weer te groeien. De komst van de spoorweg in 1848 en de aanleg van de haven van Port-Saint-Louis-du-Rhône gaven een klap aan het vrachtvervoer over de Rhône. In de plaats kwamen er wel scheepswerven en industrie.
  
  Na de Tweede Wereldoorlog kende de stad een grote uitbreiding met hoogbouw in nieuwe wijken: Le Trébon (1960), Griffeuille (1965) en Barriol (1970).
  
  Cultuur en Toerisme
  
  Werelderfgoed 
  De Romeinse en romaanse monumenten in Arles werden in 1981 op de werelderfgoedlijst van UNESCO geplaatst. De inschrijving omvat een gebied van 64 ha in het centrum van Arles. Hier bevinden zich de meeste historische bezienswaardigheden, waaronder het amfitheater en het Romeinse theater.
  
  Bezienswaardigheden 
  Arles is ook bekend als woonplaats van Vincent van Gogh. Veel plekken waar de schilder verbleef bestaan niet meer, zoals zijn pension aan de Place Lamartine (Het gele huis) dat in de Tweede Wereldoorlog werd verwoest, maar het Caféterras bij nacht aan de Place du Forum is er nog steeds, zij het omgevormd tot een toeristische gelegenheid.
  
  Elk jaar vindt er ook nog een folkloristische traditie plaats die de mensen herinnert aan het gevecht tegen de Mistral.
  
  Bezienswaardigheden zijn:
   Diverse Romeinse overblijfselen, zoals:
   het amfitheater van Arles, gebouwd rond het jaar 90 na Christus tijdens de periode van de Flavische dynastie (Vespasianus, Titus en Domitianus)
   de obelisk van Arles
   het theater, waar onder andere het bekende beeld van de Venus van Arles gevonden is (nu in het Louvre)
   de laat-Romeinse thermen van Constantijn
   de cryptoporticus: de ondergrondse resten van het forum
   het circus (nauwelijks iets van overgebleven), naast het museum, het Musée de l'Arles Antique
   de beroemde dodenallee les Alyscamps
   ruïne van de brug van Constantijn
   het aquaduct en de molens van Barbegal (7 km buiten de stad)
   de kathedraal Saint-Trophime met zijn romaans portaal (1180-1190), zijn romaans-gotische kloostergang (12de-14de eeuw) en binnenin Aubussonwandtapijten (17de eeuw) en enkele sarcofagen; naast de kathedraal staat het voormalig aartsbisschoppelijk paleis, dat thans in gebruik is door de stad Arles
   de romaanse kerk Notre-Dame-de-la-Major (12de eeuw), de religieuze zetel van de broederschap van de Gardians (paardenwijding)
   de Sainte-Anne, een niet meer in gebruik zijnde kerk
   de abdij van Montmajour, een voormalige Benedictijnenabdij buiten de stad
   de Grand Prieuré de Malte, het voormalig paleis van de ridders van Malta (renaissance), herbergt heden ten dage het Musée Réattu
   de Rotonde, de protestantse kerk van Arles, waarvan de bouw dateert van de periode van de Franse Revolutie
   Luma Arles is een multidisciplinair centrum voor moderne kunst en cultuur. De toren is een ontwerp van Frank Gehry
  
  Musea 
   La Fondation Van Gogh
   Museon Arlaten, het in 1896 door de Provençaalse schrijver en Nobelprijswinnaar Frédéric Mistral opgerichte etnografische museum dat aan de Provençaalse geschiedenis en folklore is gewijd
   Musée Réattu bevat werk van o.a. Jacques Réattu en Antoine Raspal, twee schilders uit Arles, van Picasso (57 tekeningen), van Ossipe Zadine en Germaine Richier. Er is ook een belangrijke collectie fotografie
   Musée de l'Arles Antique, museum over Arles in de pre-Romeinse, de Romeinse en de vroegmiddeleeuwse tijd
   Musée de la Camargue
  
  Demografie 
  Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
  
  Verkeer en vervoer 
  In de gemeente ligt het spoorwegstation Arles. 
  
  De autosnelweg A54 loopt door de stad.
  
  Bekende inwoners van Arles
  
  Geboren 
   Constantijn II van Rome, (316-340), Romeins keizer
   Teucinde van Arles (Arelat, ca.928-ca.977), edeldame in het koninkrijk Arelat
   François Vautier (1589-1652), arts aan het koninklijk hof
   Antoine Raspal (1738-1811), schilder
   Baron Guillaume Meiffren-Laugier de Chartrouse (1772-1843), burgemeester-parlementslid, ornitholoog, plantkundige
   Honoré Nicolas (1846-1908), burgemeester van Arles
   Jeanne-Louise Calment (1875–1997), oudste mens aller tijden (122 jaar en 164 dagen)
   Maurice Guigue (1912–2011), internationaal voetbalscheidsrechter
   Lucien Clergue (1934-2014), fotograaf en een van de stichters van Les Rencontres d'Arles
   Christian Lacroix (1951), modeontwerper
   Anne-Marie David (1952), zangeres
   Djibril Cissé (1981), voetballer
   Gaël Givet (1981), voetballer
   Fabien Camus (1985), Tunesisch voetballer
   Lloyd Palun (1988), voetballer
   Serhou Guirassy (1995), voetballer
   Ismaël Bennacer (1997), voetballer
  
  Overleden 
   Antoine Raspal (1738-1811), schilder
   Baron Guillaume Meiffren-Laugier de Chartrouse (1772-1843), burgemeester-parlementslid, ornitholoog, plantkundige
   Honoré Nicolas (1846-1908), burgemeester van Arles
   Pierre Lhomme (1930-2019), cameraregisseur
  
  Woonachtig (geweest) 
   Paul Gauguin (1848-1903), kunstschilder
   Vincent van Gogh (1853-1890), Nederlands kunstschilder
  
  Externe link 
    Website van de gemeente Arles
    Verschillende links van websites van de stad
  
   
  Archeologische plaats in Frankrijk
  Romeinse stad in Gallië
  Werelderfgoed in Frankrijk