title: Internationale datumgrens
text: De internationale datumgrens is een denkbeeldige lijn van pool naar pool die geldt als scheidslijn tussen twee opeenvolgende dagen in de kalender. Oostelijk van de datumgrens is de datum één dag eerder dan aan de westelijke zijde. Wel is de tijd aan beide zijden van de datumgrens gelijk. Wanneer aan de westzijde een nieuwe dag begint, is aan de oostzijde de vorige dag juist afgelopen. Naarmate de nieuwe dag vordert, schuift het beginpunt van deze dag naar het westen tot het de datumgrens bereikt en daar de daarop volgende dag weer begint.
  
  Definitie
  De internationale datumgrens vormt de 'frontlijn' waar de datum het eerst op Aarde van de ene dag in de volgende overgaat. Westelijk van de datumgrens is het de 'nieuwe' dag en oostelijk is het de 'oude' dag. Terwijl in het midden van de nachtzijde van de Aarde, waar het altijd middernacht is, alle tijdzones met het roteren van de Aarde achtereenvolgens van datum wisselen wordt het deel van de Aarde dat nog in de 'oude' dag ligt steeds kleiner naarmate de datumgrens zijn 24-uurs omloop om de Aarde maakt. Tijdens die omloop 'duwt' de datumgrens als het ware de oude dag voor zich uit en 'sleept' de nieuwe dag achter zich aan over de Aarde heen. Op het moment dat het op de datumgrens weer middernacht is bevindt de gehele Aarde zich in dezelfde dag (datum). Daarna begint aan de westzijde van de datumgrens weer de volgende dag en zo wordt deze cyclus elke 24 uur opnieuw doorlopen.
  
  Geschiedenis
  Wanneer men rond de aarde reist in oost-westrichting, dan wordt het voor elke 1/24 van de omtrek (15°) die men reist een uur vroeger. Reist men in west-oostrichting, dan wordt het met elk 24e deel een uur later. Als men op deze wijze de hele aarde rond gaat, verliest of wint men daarom een dag, zoals werd opgemerkt nadat de leden van de expeditie van Ferdinand Magellaan terugkeerden in Spanje, waar het een dag later was dan in het scheepslogboek.
  
  Om dit op te lossen en de hele aarde een consequent datumsysteem te geven is er een lijn aangewezen als internationale datumgrens. Als men deze in westelijke richting overschrijdt, wordt het een dag later; in oostelijke richting een dag vroeger. Op de Internationale Meridiaanconferentie van 1884 werd de meridiaan van Greenwich als nulmeridiaan aangewezen. Precies tegenover de nulmeridiaan is de lijn op 180° westerlengte, deze lijn is de datumgrens. Deze lijn liep gemakshalve goeddeels over het water van de Stille Oceaan. Uit praktische en politieke overwegingen loopt de datumgrens inmiddels niet meer exact langs deze lengtegraad en heeft zij geen rechte vorm, om Rusland en enkele eilanden in de Grote Oceaan te ontwijken.
  
  Tijdzones
  Behalve voor de navigatie had de vaststelling van de nulmeridiaan gevolgen voor de tijdrekening. De nulmeridiaan ligt in het midden van de West-Europese tijdzone (UTC). Wanneer de zon op de nulmeridiaan zijn hoogste positie bereikt (culmineert) is het 12.00 uur.
  
  Kiribati 
  Tot 1995 liep de internationale datumgrens dwars door Kiribati en deelde het eilandenrijk in twee delen. De bedrijven aan weerszijden van de datumlijn konden slechts met elkaar communiceren op de dagen dat het aan beide zijden een werkdag was. Later werd de lijn in het oosten rond de Line-eilanden getrokken, zo ontstond een grote bocht in de grens naar het oosten, maar heel Kiribati had daarmee dezelfde datum. Sindsdien begint elke nieuwe dag op het eiland Kiritimati vroeger dan waar ook ter wereld. Vlak voor het jaar 2000 trokken duizenden mensen naar het eiland, ook wel Christmas Island genoemd, om daar als eersten ter wereld de millenniumwisseling te vieren.
  
  Samoa en Tokelau 
  Door de ligging van Samoa en Tokelau vlak ten oosten van de internationale datumgrens werd hier als laatste ter wereld Nieuwjaar gevierd, namelijk om 12:00 uur Nederlandse tijd. Samoa besloot om per 29 december 2011 over te stappen van de oostelijke naar de westelijke kant van de datumgrens. Tokelau gaf aan dit ook te zullen doen. Dit betekende dat er een dag werd overgeslagen: 30 december kwam te vervallen; na 29 december 2011 volgde 31 december 2011. Deze wijziging vergemakkelijkt het zakendoen met de voornaamste handelspartners Australië en Nieuw-Zeeland, die beide al aan de andere kant van de datumgrens lagen. Voor de overschakeling liep Samoa 21 uur achter op Sydney, na de overschakeling 3 uur voor.
  In het oorspronkelijke, meer voor de hand liggende plan zou 31 december worden overgeslagen. Uiteindelijk is besloten de datumovergang niet met de jaarwisseling te doen samenvallen.
  
  In literatuur 
  In het boek De reis om de wereld in tachtig dagen van Jules Verne speelt het niet gebruik maken van deze datumgrens een belangrijke rol in de plot van het verhaal.
  Het boek Het eiland van de vorige dag van Umberto Eco draait goeddeels om het belang van de datumgrens.
  
  Zie ook 
   Nulmeridiaan
   Meridiaan van Greenwich
   Lengtegraad
   Breedtegraad
   UTC
  
  Externe link 
   A History of the International Date Line
  
  Lengtegraad
  Navigatie
  Datum