title: Europees Erfgoedlabel
text: Het Europees Erfgoedlabel is een erkenning die door de Europese Unie wordt verleend aan cultureel erfgoed dat een belangrijke rol speelt in de Europese geschiedenis, cultuur en integratie. Het Label wordt beheerd door de Europese Commissie. Anno 2022 staan er 60 erfgoedsites op de lijst, waarvan vier in Nederland.
  
  Achtergrond
  
  Een Europese Erfgoedlijst 
  In 2006 namen Frankrijk, Hongarije en Spanje het initiatief voor de lancering van een Europese Erfgoedlijst, met daarop erfgoedsites die een sleutelrol hebben gespeeld bij de opbouw van een verenigd Europa.  Aan dit intergouvernementeel initiatief deden 18 landen mee, zowel EU-lidstaten als niet-lidstaten, zoals Zwitserland. Het doel van dit initiatief was destijds om erfgoedsites aan te wijzen die een sleutelrol hebben gespeeld bij de opbouw van een verenigd Europa, om de publieke bekendheid van dit erfgoed te vergroten en om Europese samenwerking te stimuleren vanuit de gedachte dat erfgoed een van de karakteristieke identiteitsbepalende factoren van de Europese gemeenschap is. De criteria om op de lijst te komen varieerden per land en deelnemende landen selecteerden zelf het cultureel erfgoed dat volgens hen op deze lijst thuishoorde.
  
  Van intergouvernementeel naar EU-initiatief
  In 2008 kwam de Europese Unie met het plan om het intergouvernementele initiatief om te zetten in een Europees Erfgoedlabel. Coördinatie vanuit een overkoepelend orgaan vanuit de EU moest zorgen voor specificering van de praktische uitvoeringsregelingen van het Europees Erfgoedlabel en daarnaast algemene en heldere criteria formuleren om op de lijst te komen. Dit alles om het succes van het label op lange termijn te garanderen. In 2010 kondigde de Europese Unie de plannen aan voor het EU-brede programma dat bekend staat als het Europees Erfgoedlabel. Op 16 november 2011 werd het label officieel opgericht.
  
  Naast de heldering van de criteria, werden ook de doelen aangescherpt. Het doel van het Europees Erfgoedlabel is het wederzijdse begrip en de dialoog tussen Europese burgers vergroten. Daarnaast moet het Europese burgers meer inzicht bieden in het huidige Europa en haar gemeenschappelijke culturele erfgoed. De Europese Unie wil het bewustzijn onder burgers dat zij deel uitmaken van Europa, en in het bijzonder van de Europese Unie, versterken. Verder wil de Europese Unie vooral jongeren bereiken en hen leren wat de gemeenschappelijke waarden en belangrijkste elementen uit de Europese geschiedenis zijn en hoe deze verankerd zijn in het Europees cultureel erfgoed.
  
  Label 
  Cultureel erfgoed wordt door de EU breed gedefinieerd. Sites die in aanmerking komen zijn monumenten; natuurlijke, onder water gelegen, archeologische, industriële of stedelijke locaties; cultuurlandschappen; plaatsen van herinnering; cultuurgoederen en -objecten (d.w.z. goederen of objecten met artistieke, historische of archeologische waarde voor een bepaald land); en immaterieel erfgoed dat met een plaats is verbonden (bijv. mondelinge tradities, rituelen, documenten, podiumkunsten). 
  
  De erfgoedsites die in aanmerking komen voor het Europees Erfgoedlabel zijn niet alleen in eigen land, maar ook in een Europese context van belang en aantrekkelijk voor een breed Europees publiek. Voorlopig mogen de lidstaten die meedoen elke twee jaar twee kandidaten voordragen voor de lijst, waarvan er hoogstens één site per land wordt geselecteerd door een onafhankelijke Europese jury.
  
  Sites met het Europees Erfgoedlabel voldoen aan minstens een van de volgende voorwaarden:
  
   een grensoverschrijdend of pan-Europees karakter, door te tonen hoe de invloed en aantrekkingskracht van de site over de landsgrenzen heen gaan;
   een plaats en rol in de Europese geschiedenis, cultuur en integratie en banden met belangrijke Europese gebeurtenissen, persoonlijkheden of ontwikkelingen;
   een plaats en rol bij de ontwikkeling en bevordering van de gemeenschappelijke waarden die ten grondslag liggen aan de EU (bijvoorbeeld het Vredespaleis in Den Haag, Nederland).
  
  Procedure Nederland 
  De Europese Erfgoedlijst wordt tweejaarlijks uitgebreid. De procedure voor de selectie van sites dient in twee fasen te verlopen. Sites moeten in eerste instantie op nationaal niveau voorgeselecteerd worden, vervolgens vindt een selectie op het niveau van de Europese Unie plaats. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) is verantwoordelijk voor de voordracht van Nederlandse kandidaten voor het Europees Erfgoedlabel. Aan de voordracht gaat een aanvraag- en selectieprocedure vooraf. De voorstellen die voldoen aan de formele vereisten worden door het ministerie van OCW voorgelegd aan de Raad voor Cultuur. De Raad draagt vervolgens zorg voor de inhoudelijke beoordeling van de aanvragen. Hierbij worden nog drie nationale criteria gehanteerd, los van die van de Europese Commissie. Eens in de vijf jaar vindt er een monitoring door de jury plaats van alle sites die het label dragen om te beoordelen of ze nog voldoen aan de gestelde eisen.
  
  Nederlandse sites met het Europees Erfgoedlabel
  
  Herinneringscentrum Kamp Westerbork 
  
  Begin februari 2013 heeft de ministerraad besloten Herinneringscentrum Kamp Westerbork, net als het Vredespaleis in Den Haag, voor te dragen voor het Europees Erfgoedlabel. Beide voordrachten zijn overgenomen door de Europese Commissie. De officiële uitreiking van het label vond plaats op 8 april 2014 in Brussel.
  
  Vredespaleis 
  
  Het Vredespaleis in Den Haag is in 2013 door de Europese Commissie aangewezen als belangrijke plaats van herinnering. De wens om internationale conflicten op te lossen met behulp van het recht en rechtspraak, is geworteld in de eeuwenoude tradities en geschiedenis van Europa.
  
  Verdrag van Maastricht 
  
  Deze immateriële site kreeg in 2018 op voorspraak van de Nederlandse regering en de Provincie Limburg het Europees Erfgoedlabel toebedeeld door de Europese Commissie. De officiële uitreiking van het label vond plaats op 26 maart 2018 in Plovdiv, Bulgarije.
  
  Koloniën van Weldadigheid 
  
  Op 31 maart 2020 nam de Europese Commissie het advies van de jury over en beloonde tien nieuwe sites met het Europees Erfgoedlabel. Vanuit Nederland en België zijn de Koloniën van Weldadigheid gehonoreerd. Dit is een van de eerste transnationale toekenningen.
  
  Vier van de zeven Koloniën van Weldadigheid (Frederiksoord (NL), Wilhelminaoord (NL), Veenhuizen (NL) en Wortel (BE)) zijn ingeschreven op de UNESCO Werelderfgoedlijst.
  
  Deelnemende landen 
  
   België
   Bulgarije
   Cyprus
   Denemarken
   Duitsland
   Estland
   Finland
   Frankrijk
   Griekenland
   Hongarije
   Italië
   Kroatië
   Letland
   Litouwen
   Luxemburg
   Malta
   Nederland
   Oostenrijk
   Polen
   Portugal
   Roemenië
   Slovenië
   Slowakije
   Spanje
   Tsjechië
  
  Geselecteerde sites 
  Deze sites dragen het Europees Erfgoedlabel:
  
  België 
   Mundaneum, Mons
   Bois du Cazier, Charleroi
   Koloniën van Weldadigheid
   MigratieMuseumMigration, Sint-Jans-Molenbeek
  
  Bulgarije 
   Thracische kunst in de oostelijke Rhodopen: Aleksandrovo graf
  
  Duitsland 
   Slot Hambach
   Vrede van Westfalen: Münster en Osnabrück
   Muzikale erfgoedlocaties in Leipzig
   Nieuwe Zakelijkheid in Europa, Weißenhofsiedlung in Stuttgart
   Deutsche Regierungsbunker bij Ahrweiler
   Oderbruch
  
  Estland 
   De Grote Gildehal, Tallinn
   Historische gebouwen van de Universiteit van Tartu, Tartu
  
  Finland 
   Seminaarinmäki campus, Jyväskylä
  
  Frankrijk 
   Abdij van Cluny
   Het huis van Robert Schuman, Scy-Chazelles
   De Europese instituten in Straatsburg 
   Concentratiekamp Natzweiler-Struthof
   Monument in Chambon-sur-Lignon
  
  Griekenland 
   Centrum van het oude Athene
   Archeologische site van Nemea
  
  Hongarije 
   De Franz Liszt-Muziekacademie, Boedapest
   De Pan-Europese Picknick, Sopron
   De Grote synagoge van Boedapest
   Het levend erfgoed van Szentendre
  
  Italië 
   Museum Casa De Gasperi, Pieve Tesino
   Fort Cadine, Trente
   Archeologische vondsten in Ostia
   Ventotene
  
  Kroatië 
   Krapina Neanderthaler plaats
   Museum van de Vučedol Cultuur en archeologische site, Vukovar
  
  Letland 
   Drie broers, Riga
   Historische centrum van Turaida
  
  Litouwen 
   Het Kaunas van 1919-1940, destijds hoofdstad van Litouwen
  
  Luxemburg 
   Het dorp Schengen, bekend van de Verdragen van Schengen
   Het erfgoed van Sint Willibrord, Echternach
  
  Nederland 
   Kamp Westerbork
   Het Vredespaleis, Den Haag
   Verdrag van Maastricht
   Koloniën van Weldadigheid
  
  Oostenrijk 
   Archeologisch park Carnuntum
   Het Keizerlijk paleis van Wenen, Wenen
   De Nieuwe Zakelijkheid in Europa, Werkbundsiedlung Wenen
  
  Polen 
   Haven van Gdańsk
   De Poolse Grondwet van 3 mei 1791, Warschau
   Unie van Lublin
   Begraafplaats van het Oostfront van de Eerste Wereldoorlog, Łużna
   Herdenkplaats in Łambinowice
   Nieuwe Zakelijkheid in Europa, WuWa, Wrocław
  
  Portugal 
   Wet voor de afschaffing van de doodstraf, Lissabon
   De algemene bibliotheek van de Universiteit van Coimbra, Coimbra
   Ponta de Sagres, Sagres
   Onderwater cultuurerfgoed van de Azoren
  
  Roemenië 
   Herdenkplaats voor de slachtoffers van het communisme en het verzet, Sighet
   Paleis van de Europese Commissie van de Donau, Galaţi
  
  Slowakije 
   Middeleeuwse muurschildering in de regio's Gemer en Malohont
  
  Slovenië 
   Franja partizanen ziekenhuis, Dolenji Novaki
   Kerk van de Heilige Geest, Javorca, Zatolmin
   Zdravljica
  
  Spanje 
   Algemeen Archief van de Kroon van Aragon, Barcelona
   Studentenwoningen, Madrid 
   Mijnpark Almadén
  
  Tsjechië 
   De burcht van Olomouc en het Arcidiecézní muzeum, Olomouc 
   Slot Kynžvart, Lázně Kynžvart
   Nieuwe Zakelijkheid in Europa: Osada Baba (Praag), Kolonie Nový dům (Brno)
  
  Externe links 
   Kaart met de Europese Erfgoed sites
   Video over het Europees Erfgoed Label
   Europees Erfgoed Label, website van de Europese Commissie
  
  Cultureel erfgoed
  Cultuur in Europa