title: Ordinatio Imperii
text: De Ordinatio Imperii is een officieel document uit 817 waarin de ordening van het Frankische rijk die keizer Lodewijk de Vrome voor na zijn dood voorzag is vastgelegd. Lodewijk wilde vóór alles de eenheid van het Rijk bewaren, maar diende hiervoor het gewoonterecht te omzeilen dat in de verdeling van de erfenis over alle wettige zonen voorzag (de Rijksmacht werd als persoonlijk bezit van de vorst gezien). Dus regelde hij het zo dat de oudste zoon steeds het keizerschap zou erven, samen met het oppergezag over zijn eventuele broers, die dan (onder-)koning van een deelgebied zouden worden.
  
  Lodewijk de Vrome had deze ordinatio op zijn situatie toegeschreven. Hij wilde opgevolgd worden door zijn drie zoons: Lotharius, Pepijn van Aquitanië en Lodewijk de Duitser. Lotharius zou als oudste de keizerkroon erven en daardoor het oppergezag over zijn twee broers. Pepijn zou Aquitanië erven en Lodewijk Beieren. Zij zouden evenwel ondergeschikt blijven aan hun oudere broer. Het document verkreeg rechtskracht doordat het werd aangenomen door de Rijksdag van Aachen.
  
  De nasleep
  Lodewijk de Vrome zorgde zelf voor problemen door naderhand, in 823, een kind te verwekken in zijn tweede huwelijk, Karel de Kale, dat hij ook wilde betrekken in de erfopvolging. Het lot kwam hem echter te hulp. In 838 zou Pepijn sterven alvorens Lodewijk de Vrome zelf stierf in 840. Zo werd het aantal van vier erfgenamen teruggebracht tot drie, die samen in 843 een overeenkomst sloten over de verdeling en deze vastlegden in het Verdrag van Verdun. De keizerskroon ging daarbij naar Lotharius zodat de wens van Lodewijk de Vrome alsnog gerespecteerd werd. Lang zou zijn systeem echter niet standhouden. Bij de dood van Lotharius werd zijn middenrijk verdeeld en zouden het Oost- en West-Frankische rijk hun eigen weg gaan respectievelijk als Duitsland onder de Ottonen (vanaf 911) en Frankrijk onder de Capetingers (vanaf 987). De keizerstitel zou vanaf 962 naar Duitsland gaan.
  
  Nu volgt de integrale tekst van de Ordinatio, die in juli 817 in de palts te Aken werd uitgevaardigd, vrij vertaald per alinea.
  
  De Ordinatio Imperii
  
  Literatuur 
  'Ordinatio Imperii', in: Capitularia regum Francorum, A. Boretius (ed.) (Hannover 1883; Monumenta Germaniae Historica, Leges, 2, 2) 270-273.
  
  Frankische Rijk
  810-819