title: Opossums
text: De opossums of buidelratten (Didelphidae) vormen een familie van buideldieren, de enige overlevende familie van de zoogdierorde Didelphimorphia. Van de drie groepen buideldieren op het Amerikaanse continent zijn de opossums het soortenrijkst, met 125 soorten in 18 geslachten. Zij hebben bovendien het grootste verspreidingsgebied: opossums komen voor van Canada tot Patagonië.
  
  Ontdekking en naamgeving 
  Opossums waren de eerste buideldieren waarmee Europeanen in aanraking kwamen en een van de eerste dieren uit de Nieuwe Wereld die mee terug werden genomen naar Europa. Aan het eind van de vijftiende eeuw ontdekte de Spaanse ontdekkingsreiziger Vicente Pinzón in Brazilië een vrouwelijke buidelrat met een jong in de buidel. Hij nam het dier mee naar Ferdinand II van Aragon en Isabella I van Castilië.
  
  Het was John Smith, de stichter van Jamestown, die voor het eerst een opossum in het Engels beschreef en de naam "opossum" gebruikte, een verbastering van het Algonkische apasum, wat "wit dier" betekent.
  
  Kenmerken 
  Opossums zijn kleine tot middelgrote zoogdieren. De kleinste soort is de in 2004 ontdekte Chacodelphys formosa, met een kop-romplengte van ongeveer 6,8 cm. De grootste soort is de Virginiaanse opossum (Didelphis virginiana), die tot 55 cm lang en 5,5 kg zwaar kan worden. De staart van de buidelratten is dikwijls langer dan het lichaam. Veel opossums groeien hun hele leven lang, waardoor er grote variatie is in grootte. Over het algemeen zijn mannetjes groter dan vrouwtjes.
  
  Opossums hebben een lange, spitse snuit met lange snorharen. Het gezichtsvermogen is over het algemeen goed ontwikkeld. De meeste soorten hebben bolle kraalogen, wat duidt op een nachtelijke leefwijze. Het gehoor is eveneens goed ontwikkeld. De kale oren zijn constant in beweging. De poten hebben vijf tenen. De grote teen aan de achterpoot is opponeerbaar.
  
  De vachtkleur varieert van grijsachtig tot bruin of zelfs goudkleurig. Sommige soorten hebben een gezichtsmasker of strepen. De ronde staart is over het algemeen kaal of dunbehaard, met alleen vacht aan de basis. Veel soorten buidelratten hebben een grijpstaart.
  
  Ondanks de naam ontwikkelen niet alle soorten buidelratten een buidel. Bij sommige soorten ontbreekt de buidel geheel, of bestaat hij uit niet meer dan twee huidplooien aan de onderbuik. De penis van een mannetje is gevorkt. Het scrotum is vaak opvallend gekleurd.
  
  De tandformule is voor alle soorten .
  
  Verspreiding en leefgebied 
  Opossums hebben een groot verspreidingsgebied. Zij komen voor over vrijwel geheel Midden- en Zuid-Amerika. De zuidelijkst levende opossum, Lestodelphys halli, leeft in Patagonië tot ongeveer 47°ZB. De Virginiaanse opossum is het enige buideldier in Noord-Amerika: hij komt van nature voor in de gehele Verenigde Staten ten oosten van de Rocky Mountains. De oorspronkelijke noordgrens van zijn verspreidingsgebied reikte eerst niet verder dan Virginia en Ohio, maar hij heeft zijn areaal sinds de Europese kolonisatie noordwaarts kunnen verbreiden tot in Ontario, Canada. Deze soort is tevens in 1890 geïntroduceerd langs de westkust van de Verenigde Staten, waardoor hij nu ook daar voorkomt, van Zuid-Californië tot Zuid-Canada.
  
  Binnen het verspreidingsgebied komen zij in vrijwel alle habitats voor: gematigde loofwouden, tropische wouden, graslanden, berggebieden en bij menselijke nederzettingen. Vooral in de tropen overlappen verspreidingsgebieden. Zo komen in Paracou, Frans-Guyana, wel twaalf soorten voor. Doordat de verscheidene soorten opossums andere vegetatielagen bewonen, wordt voedselconcurrentie tussen soorten voorkomen. Soms passen de dieren hun gedrag aan om concurrentie te voorkomen.
  
  Leefwijze 
  Opossums zijn nachtactieve dieren. Het zijn voornamelijk opportunistische omnivoren, maar enkele soorten hebben een meer gespecialiseerd carnivoor of insectivoor dieet. De wolbuidelratten (Caluromyinae) voeden zich enkel met vruchten en nectar. De meeste opossums zijn goede klimmers. Veel soorten besteden veel tijd in bomen, maar een aantal leeft voornamelijk op de grond. Één soort, de wateropossum of yapok (Chironectes minimus), is gebonden aan het water. De boombewonende soorten gebruiken hun staart als grijpstaart. Zij gebruiken hem als extra grip bij het bewegen door de takken en kunnen er zelfs met het gehele gewicht aan hangen.
  
  Opossums zijn solitair. In tijden van voedselschaarste kunnen meerdere dieren op dezelfde plaats voorkomen, maar er is doorgaans geen sociale interactie tussen individuen. Als dieren te dichtbij komen, kunnen zij agressief gedrag vertonen, bestaande uit al sissend dreigen met de bek opengesperd. Vaak zullen de dieren vervolgens hun weg vervolgen, maar vooral bij mannetjes kan dit agressief gedrag aanhouden, waarbij het gesis overgaat van gegrom in gegil.
  
  Opossums verdedigen geen territorium. Zij kennen wel een vast woongebied, dat kan overlappen met het woongebied van andere leden van dezelfde soort. Binnen dit woongebied hebben zij vaak meerdere tijdelijke nesten van bladeren en gras, die ook door andere individuen binnen het woongebied gebruikt worden. Vooral mannetjes opossums leggen geurvlaggen aan om hun aanwezigheid kenbaar te maken. Veel soorten hebben goed ontwikkelde geurklieren op de borst, waarmee zij objecten markeren. Bij verscheidene soorten, waaronder de Virginiaanse opossum, grijze vieroogopossum (Philander opossum) en huisbuidelspitsmuis (Monodelphis domestica), is ook waargenomen dat zij objecten ook met speeksel besmeren. Over het algemeen leggen de meer carnivore soorten dagelijks grotere afstanden af binnen hun woongebied dan de meer herbivore soorten. In de paartijd zijn mannetjes actiever dan gebruikelijk, terwijl vrouwtjes meer in de buurt van hun nest blijven.
  
  Voortplanting en levensduur 
  
  De paring gaat niet gepaard met uitbundig baltsvertoon. Het mannetje benadert het vrouwtje met een klikkende roep. Als het vrouwtje bronstig is, zal een paring volgen, al dan niet eerst voorafgegaan door een achtervolging. Een niet-paarbereid vrouwtje zal het mannetje uit de weg gaan of agressief gedrag vertonen. De paring kan vrij lang duren. Van de dwergbuidelrat Marmosa robinsoni is bekend dat een paring tot zes uur kan duren.
  
  Opossums uit tropische regenwouden planten zich waarschijnlijk het gehele jaar voort. Bij de meeste andere soorten lijkt de voortplanting seizoensgebonden te zijn. De jongen worden gespeend op het moment dat het voedselaanbod het grootst is. Bij de Virginiaanse opossum verlaten de jongen van de eerste worp de buidel in de lente, en bij tropische soorten bij het aanbreken van de regentijd. Binnen één seizoen krijgen opossums tot drie worpen. Omdat aan het eind van het seizoen het voedselaanbod weer afneemt, lopen de jongen van de laatste worp het grootste risico om te sterven voor het spenen.
  
  De voortplanting is typisch voor buideldieren. De draagtijd is kort en de ontwikkeling van het jong vindt voornamelijk plaats tijdens de zoogtijd. Bij de geboorte zijn de jongen zeer klein, ongeveer 1 cm lang en 0,13 gram zwaar. Veel soorten hebben een buidel, maar ontbreekt onder andere bij de dwergbuidelratten, Marmosa, en de buidelspitsmuizen, Monodelphis. Opossums staan bekend om hun grote worpen: Virginiaanse opossums krijgen bijvoorbeeld gemiddeld 21 jongen per worp. Een vrouwtje van deze soort heeft echter meestal niet meer dan dertien tepels. De jongen die geen tepel weten te bereiken, zullen al snel sterven. Het aantal jongen per worp verschilt per soort en binnenin een soort. Worpen zijn kleiner bij oudere vrouwtjes en bij worpen die later in het seizoen plaatsvinden. Voor de Virginiaanse en Midden-Amerikaanse opossum (Didelphis marsupialis) geldt dat de worpgrootte afneemt naarmate de dieren op een lagere breedtegraad leven. Sommige soorten, waaronder de wolbuidelratten van het geslacht Caluromys en de grijze vieroogopossum (Philander opossum), kennen een relatief kleine worpgrootte van 3 tot 5 jongen.
  
  Het vrouwtje draagt de jongen tussen de 70 en 125 dagen bij zich. Eerst blijven de jongen aan de tepel, maar als zij meer ontwikkeld zijn, verlaten zij vaker de buidel. Als de jongen zijn gespeend, worden zij al snel onafhankelijk. Na zes tot tien maanden zijn de jongen geslachtsrijp.
  
  Opossums worden niet oud. Veel individuen van kleinere soorten zullen maar één voortplantingsseizoen meemaken, en ook grotere soorten als de Virginiaanse opossum worden in het wild zelden meer dan twee jaar oud.
  
  Evolutie 
  De buidelratten zijn de enige nog levende vertegenwoordigers van de orde Didelphimorphia, een groep buideldieren die ontstond in het Noord-Amerika van het Laat-Krijt. De familie duikt in het fossiele bestand voor het eerst op in het Vroeg-Paleoceen van Zuid-Amerika. In die periode raakte Zuid-Amerika geïsoleerd van Noord-Amerika. Verscheidene buideldierengroepen ontstonden toen, waaronder de Sparassodonta. De meeste groepen stierven uit toen met het ontstaan van de landengte van Panama in het Plioceen, drie miljoen jaar geleden, zoogdieren als de roofdieren Zuid-Amerika konden koloniseren. De buidelratten wisten echter stand te houden en vestigden zich in Centraal- en Noord-Amerika.
  
  Taxonomie 
  De opossums vormen met enkele nauw verwante uitgestorven families en soorten de orde Didelphimorphia. Zij worden soms samen met de kleine opossummuizen (orde Paucituberculata) verenigd in een superorde, Ameridelphia, die vrijwel alle recente Amerikaanse buideldieren omvat, de monito del monte (Dromiciops gliroides) uitgezonderd.
  
  De taxonomie van de opossums is bijzonder instabiel. Het aantal erkende soorten is toegenomen van 63 in 1993 (vorige editie Mammal Species of the World) naar 97 in 2005, een stijging van 54%. Dat is de hoogste stijging voor elke zoogdierorde van fatsoenlijke omvang (enkel de kleine familie der mierenegels kende een grotere groei). Tussen 2005 en 2022 is dit aantal nog verder toegenomen en inmiddels worden 125 soorten erkend. Binnen de opossums is de grootste groei te zien bij de Gracilinanus-Chacodelphys-Hyladelphys-Cryptonanus-groep (in 1993 allemaal tot Gracilinanus gerekend), van 6 naar 13; Thylamys, van 5 naar 10; en Marmosops, van 9 naar 15. Verder zijn grenzen tussen soorten vaak nog steeds onduidelijk en worden er nog sterke stijgingen verwacht, zoals in de Marmosa murina-groep.
  
  De familie omvat tegenwoordig ongeveer 125 soorten in 18 geslachten:
  
  Onderfamilie Caluromyinae
  Geslacht Caluromys
  Ondergeslacht Caluromys
  Gele wolhaarbuidelrat (Caluromys philander)
  Ondergeslacht Mallodelphys
  Derbywolhaarbuidelrat (Caluromys derbianus)
  Rode wolhaarbuidelrat (Caluromys lanatus)
  
  Geslacht Caluromysiops
  Gekraagde wolhaarbuidelrat (Caluromysiops irrupta)
  
  Onderfamilie Glironiinae
  Geslacht Glironia
  Pluimstaartbuidelrat (Glironia venusta)
  
  Onderfamilie Hyladelphinae
  Geslacht Hyladelphys
  Hyladelphys kalinowskii
  
  Onderfamilie Didelphinae
  Tribus Marmosini
  Geslacht Marmosa
   Ondergeslacht Eomarmosa
   Marmosa rubra 
   Ondergeslacht Exulomarmosa
   Marmosa isthmica 
   Mexicaanse dwergbuidelrat  (Marmosa mexicana)
   Marmosa robinsoni 
   Marmosa simonsi 
   Marmosa xerophila 
   Marmosa zeledoni 
   Ondergeslacht Marmosa
   Marmosa macrotarsus 
   Aeneasrat  (Marmosa murina)
   Marmosa tyleriana 
   Marmosa waterhousei 
   Ondergeslacht Micoureus
   Marmosa adleri 
   Alstondwergbuidelrat (Marmosa alstoni) 
   Marmosa constantiae 
   Grauwe dwergbuidelrat (Micoureus demerarae) 
   Marmosa germana 
   Marmosa jansae 
   Marmosa nicaraguae 
   Grijze dwergbuidelrat (Micoureus paraguayana) 
   Marmosa parda 
   Marmosa perplexa 
   Marmosa phaea 
   Marmosa rapposa 
   Marmosa rutteri 
   Ondergeslacht Stegomarmosa
   Marmosa andersoni 
   Marmosa lepida
  Geslacht Monodelphis
   Ondergeslacht Microdelphys
   Gestreepte buidelspitsmuis (Monodelphis americana)
   Monodelphis gardneri
   Monodelphis iheringi
   Monodelphis scalops
   Ondergeslacht Monodelphiops
   Monodelphis dimidiata
   Monodelphis unistriata
   Ondergeslacht Monodelphis
   Monodelphis arlindoi
   Monodelphis brevicaudata
   Huisbuidelspitsmuis (Monodelphis domestica)
   Monodelphis glirina
   Monodelphis palliolata
   Monodelphis sanctaerosae
   Monodelphis touan
   Monodelphis vossi
   Ondergeslacht Mygalodelphys
   Monodelphis adusta
   Monodelphis handleyi
   Monodelphis kunsi
   Monodelphis osgoodi
   Monodelphis peruviana
   Monodelphis pinocchio
   Monodelphis reigi
   Monodelphis ronaldi
   Monodelphis saci
   Ondergeslacht Pyrodelphys
   Monodelphis emiliae
  Geslacht Tlacuatzin
   Tlacuatzin balsasensis
   Tlacuatzin canescens
   Tlacuatzin gaumeri
   Tlacuatzin insularis
   Tlacuatzin sinaloae
  Tribus Metachirini
  Geslacht Metachirus
  Metachirus aritanai
  Metachirus myosuros
  Kaalstaartbuidelrat (Metachirus nudicaudatus)
  Tribus Didelphini
  Geslacht Chironectes
  Wateropossum (Chironectes minimus)
  Geslacht Didelphis
  Witooropossum (Didelphis albiventris)
  Didelphis aurita
  Didelphis imperfecta
  Midden-Amerikaanse opossum (Didelphis marsupialis)
  Didelphis pernigra
  Noord-Amerikaanse opossum (Didelphis virginiana)
  Geslacht Lutreolina
  Dikstaartbuidelrat (Lutreolina crassicaudata)
  Lutreolina massoia
  Geslacht Philander
   Philander andersoni
   Philander canus
   Philander deltae
   Zwarte vieroogbuidelrat (Philander mcilhennyi)
   Philander melanurus
   Philander nigratus
   Grijze vieroogbuidelrat (Philander opossum)
   Philander pebas
   Philander quica
   Philander vossi
  Tribus Thylamyini
  Geslacht Chacodelphys
  Chacodelphys formosa
  Geslacht Cryptonanus
  Cryptonanus agricolai
  Cryptonanus chacoensis
  Cryptonanus guahybae
  Cryptonanus unduaviensis
  Geslacht Gracilinanus
  Boliviaanse slanke buidelrat (Gracilinanus aceramarcae)
  Gracilinanus agilis
  Gracilinanus dryas
  Gracilinanus emiliae
  Gracilinanus marica
  Gracilinanus microtarsus
  Gracilinanus peruanus
  Geslacht Lestodelphys
  Patagonische buidelrat (Lestodelphys halli)
  Geslacht Marmosops
   Ondergeslacht Marmosops
   Marmosops caucae
   Marmosops creightoni
   Marmosops incanus
   Marmosops noctivagus
   Marmosops ocellatus
   Marmosops paulensis
   Marmosops soinii
   Ondergeslacht Sciophanes
   Marmosops bishopi
   Marmosops carri
   Marmosops chucha
   Marmosops fuscatus
   Marmosops handleyi
   Marmosops invictus
   Marmosops juninensis
   Marmosops magdalenae
   Marmosops marina
   Marmosops ojastii
   Marmosops pakaraimae
   Marmosops parvidens
   Marmosops pinheiroi
   Marmosops woodalli
  Geslacht Thylamys
   Ondergeslacht Thylamys
   Thylamys elegans
   Thylamys macrurus
   Thylamys pallidior
   Thylamys pusillus
   Thylamys sponsorius
   Thylamys tatei
   Thylamys venustus
   Ondergeslacht Xerodelphys
   Thylamys karimii
   Thylamys velutinus
  
  Fossiele soorten 
  Geslacht Coona†
  Geslacht Incadelphys†
  Incadelphys antiquus†
  Geslacht Itaboraidelphys†
  Itaboraidelphys camposi†
  Geslacht Marmosopsis†
  Marmosopsis juradoi†
  Geslacht Mizquedelphys†
  Mizquedelphys pilpinensis†
  Onderfamilie Eobrasiliinae†
  Geslacht Didelphopsis†
  Didelphopsis cabrerai†
  Geslacht Eobrasilia†
  Eobrasilia coutoi†
  Geslacht Gaylordia†
  Gaylordia doelloi†
  Gaylordia macrocynodonta†
  Geslacht Tiulordia†
  Tiulordia florensi†
  Onderfamilie Wolhaarbuidelratten (Caluromyinae)
  Geslacht Pachybiotherium†
  Onderfamilie Didelphinae
  Geslacht Zygolestes†
  Zygolestes entremanus†
  Zygolestes paramensis†
  Zygolestes reigi†
  Thylamys-groep
  Geslacht Thylamys
  Thylamys reigi†
  Geslacht Thylatheridium†
  Thylatheridium cristatum†
  Thylatheridium dolgopolum†
  Thylatheridium hodsoni†
  "Grote 2n=22-opossums" (Didelphini)
  Geslacht Hyperdidelphys†
  Hyperdidelphys pattersoni†
  Geslacht Thylophorops†