title: Sprekend wapen
text: Een sprekend wapen is in de heraldiek een wapen waarin de afbeelding verwijst naar de naam van de drager ervan. 
  
  Sprekende wapens zijn in de heraldiek vrij algemeen. Het ligt voor de hand om in het wapen van de familie Vos een hondachtig roofdier met die naam te plaatsen. 
  
  Onder andere het wapen van Kopenhagen is sprekend. Hier staan de torens symbool voor de oude naam van de stad: Havn (Nederlands: Haven), die een haven vormen boven het water dat in de schildvoet is afgebeeld.
  
  Men vindt ook veel ingewikkelder afleidingen zoals de Engelse families Montagu en Montacute. Op hun schild zijn drie ruiten te zien die bergtoppen of, in het Latijn, "mons acutus" voorstellen. Nog verder gezocht is het wapen van Mortimer dat blauwe en gouden strepen draagt met over alles een zilveren hartschild. De betekenis is dat het goud het Heilige land, het blauw de hemel en het zilver de Dode Zee "Mortui maris" voorstelt. Heraldische schrijvers van naam zoals Bruno Bernard Heim waarschuwen tegen dergelijke rebussen, omdat in de heraldiek eenvoud en een snel begrip als kenmerk van het ware gelden.
  
  In sommige sprekende wapens komen verkeerd begrepen en etymologisch onhoudbare verwijzingen voor. De vroegere Zeeuwse gemeente Bommenede draagt een bom in het wapen. Dat lijkt logisch maar volgens historici is de naam eerder van een bom (type vissersschip) of zelfs een middeleeuwse voornaam afgeleid. Ook de leeuw van Leeuwarden doet misschien geen recht aan de naam van de stad, die vermoedelijk "dorp in de lieuwte" (uit de wind) betekent.
  
  Voorbeelden van sprekende wapens
   Buisman voert een schip (buis) in het wapen.
   Bolt voert een wagenas ("bolt") 
   Boonstra koos een veld met drie bonen
   Boomsma voert een boom 
   Cammingha koos voor een kam.
   Cavaljé voert een ruiter of cavalerist
   Doornbos voert een doornboom
   Hartsuiker voert een vlammend hart
   Hazelhof voert een haas
   Heeringa voert een haring
   Hoppinck voert een hoptak
   Knol koos knollen.
   Knot voert een knotwilg
   Kuijper voert drie kuipershamers
   Laarakkers voert drie korenhalmen
   Maagdenburg: sedert de 13e eeuw voert deze stad een maagd op een burcht (burg) in haar schild
   Mulder voert een molenkruis
   Olivier voert een olijfboom
   Oxford (stad in Engeland): in het wapenschild staat een os in ondiep water (een voorde): Oxford betekent: ossen-voorde.
   Roggenkamp voert rogge-aren "mal ordonnée"
  Roggeveen voert rogge aren op een zware veengrond.
   Spiets voert een arm met een gouden spitse dolk 
   Sterrenberg een berg en drie sterren
   Teerling koos voor dobbelstenen
   Ter Spil neerder spillen 
   van Sloten een kasteel met sleutels
   Steensma en Tichelaar kozen voor houten steenvormen (mallen)
   Toxopeus laat zien dat de naam van de Griekse aanduiding voor boogmaker afstamt.
   Wassenaer en Wassenaar kozen 3 liggende heraldische "wassenaars" (=maansikkels).
   van der Veen plaatste drie turven in het wapen.
   Wageningen voert een wagenwiel.
   Wieringa en Wierenga kozen voor een groene heuvel. De afleiding is hier "wierde" of "terp"
   Wolthuis plaatste "in zilver een bakstenen overhoeks huis keel met drie bomen sinopel voor de voorgevel".
  
  De "sprekende" wapens die de families Arends, Muizelaar, Roosenstruyck, Bokma de Boer, van der Zweep, Blaupot, Visser, Vis, Vonk, Vos, Witkop, Kruis en Kruisinga kozen spreken voor zich. In al deze wapens zijn de voornaamste bestanddelen van hun geslachtsnaam te vinden.
  
  Het wapen van de families Varkenvisser en Varkevisser verklapt ons dat de "varkens" waarop werd gevist bruinvissen waren. Deze "vissen", eufemistisch "zeevarkens" genoemd, mochten van de Rooms-Katholieke Kerk tijdens de vasten gegeten worden en leverden een lucratieve vangst op.
  
  Heraldiek