title: Pavel Vranický
text: Pavel Vranický (ook: Pavel Vranitzký en ook: Paul Wranitzky) (Nová Říše (Duits: Neureich), bij Telč in Moravië, 30 december 1756 – Wenen, 26 september 1808) was een Tsjechisch componist, dirigent en violist. Hij is de broer van de componist Antonín Vranický.
  
  Levensloop 
  Vranický was eigenlijk voorbestemd om theoloog te worden Omdat hij zijn basisopleiding in het gymnasium van de Jezuïeten in Jihlavy kreeg, kreeg hij ook viool-, orgel- en zangles. Van 1770 tot 1772 studeerde hij taalkunde, retoriek, poëzie en Latijn en vanaf 1772 aan de universiteit van Olomouc filosofie later ook theologie en geneeskunde. Hij vertrok naar Wenen en evenals andere Tsjechische componisten werd in de hoofdstad van het toenmalige keizerrijk Oostenrijk-Hongarije zijn naam op Duits veranderd in Vranitzký of Paul Wranitzky, soms ook Wranizky of Wranizki. In Wenen studeerde hij verder bij de componist en kapelmeester van het hof van Zweden Johann Martin Kraus, die in 1783 te gast was in Wenen.
  
  Vranický speelde in het muziekleven van Wenen een prominente rol. Sinds 1784 als muzikale directeur voor Vorst Johann Baptist Esterházy en vanaf 1785 directeur van het nieuw opgerichte orkest van het Kärtnerthortheater in Wenen was de componist met Wolfgang Amadeus Mozart, Joseph Haydn en Ludwig van Beethoven bevriend. Bijvoorbeeld bestond Joseph Haydn erop, dat Vranický in 1799 en 1800 uitvoeringen van zijn werk Schöpfung dirigeerde. Ook Ludwig van Beethoven was van de dirigeer vakmanschap van Vranický overtuigd, omdat ook hij erop bestond, dat Vranitzký de première van zijn eerste symfonie zal dirigeren. Vranický was ook secretaris van de Gesellschaft der Musikkünstler in Wenen en was in deze functie mede-initiator van de sociale hulpfonds Unterstützender Verein für Witwen und Weisen von Musikkünstlern.
  
  Evenals Wolfgang Amadeus Mozart was Vranický lid van de Vrijmetselaar loge "Zur gekrönten Hoffnung" in Wenen.
  
  Als componist heeft hij een aanzienlijk oeuvre met 10 opera's, 51 symfonieën, 56 strijkkwarteten (soms zijn er zelfs 73 vermeld) en een groot aantal andere werken voor orkest, harmonieorkest en kamermuziek. Zijn opera Oberon uit 1789 was destijds een zeer populair werk en geïnspireerde de bekende Oostenrijkse dichter Emanuel Schikaneder (eigentlijk: Johann Joseph Schickeneder) tot het schrijven van "Die Zauberflöte" in het midden van de jaren 1790. Hij was ook geacht aan het hof en zo schreef hij de Krönungs Symphonie für Franz II. in 1792.
  
  Composities
  
  Werken voor orkest 
   1792 Krönungs Symphonie für Franz II.
   1797 Grande sinfonie caractéristique pour la paix avec la République française en do-mineur, voor piano, en strijkers, op. 31
   Concert D-groot, voor fluit en orkest
   Concert C-groot, voor cello en orkest, op. 27
   Concert C-groot, voor fluit, hobo en orkest, op. 39
   Ouverture C-groot
   Symfonie – A Magyar Nemzet Öröme, op. 2
   Symfonie in C groot, op. 11
   Adagio maestoso. Vivace assai
   Larghetto con moto. Affettuoso
   Finale. Allegro
   Symfonie D groot, op. 16 no. 3
   Sinfonie "La Chasse" D groot, op. 25
   Symfonie in D groot, op. 36
   Adagio. Allegro molto
   Russe. Allegretto
   Polonese
   Finale. Largo. Rondo. Allegro
   Symfonie in D groot, op. 52
   Adagio maestoso. Allegro molto
   Adagio
   Menuetto
   Finale. Vivace assai
   Symfonie in D-groot, op. 58
   Symfonie in c-klein, zonder opusnummer
   Grave. Allegro assai
   Adagio
   Allegretto
   Presto
  
  Muziektheater
  
  Opera
  
  Operette
  
  Balletten
  
  Toneelmuziek 
   1795 Rollas Tod – tekst: August von Kotzebue
   Achmet und Zenide – tekst: August Wilhelm Iffland
   Die Dienstpflicht
   Die Rache
   Jolantha
   Siri-Brahe
  
  Kamermuziek 
   1787 Zes Kwartetten, op. 4
   1791 Strijkkwartet no. 27 in Bes-groot, op. 15 no. 3
   1793 Strijkkwartet in Si bemol majeur, op. 16 no. 1
   1793 Strijkkwartet in Mi bemol majeur, op. 16 no. 2
   1793 Strijkkwartet in Ré majeur, op. 16 no. 3
   1793 Strijkkwartet in Fa majeur, op. 16 no. 4
   1793Strijkkwartet in Do majeur, op. 16 no. 5
   1793 Strijkkwartet in Ré mineur, op. 16 no. 6
   1798-1799 Drie duos concertants, voor twee fluiten
   Kwartet in G-groot, voor fluit, viool, altviool en cello, op. 28 no. 1
   Kwartet in C-groot, voor fluit, viool, altviool en cello, op. 28 no. 2
   Kwartet in a-klein, voor fluit, viool, altviool en cello, op. 28 no. 3
   Partita in Es groot, voor blazers
   Piano Trio in G groot
   Sextet no. 3 in Es groot, voor fluit, hobo en strijkkwartet
   Sextet no. 4 in C groot, voor fluit, hobo en strijkkwartet
   Sextet no. 6 in d klein, voor fluit, hobo en strijkkwartet
   Strijkkwartet in Do-majeur, op. 23 no. 1
   Strijkkwartet in ré mineur, op. 23 no. 2
   Strijkkwartet in Mi bemol majeur, op. 23 no. 4
   Strijkkwartet in Sol majeur "Koning van Pruisen", op. 23 no. 5
   Strijkkwartet in Fa majeur, op. 23 no. 6
   Strijkkwartet, op. 32 no. 1
   Strijkkwartet, op. 32 no. 2
   Strijkkwartet, op. 32 no. 3
   Strijkkwartet, op. 32 no. 4
   Strijkkwartet, op. 32 no. 5
   Strijkkwartet, op. 32 no. 6
   Hobotrio C-groot
  
  Werken voor koor 
   Kanony, voor kinderkoor
   Co je slyset ve vzduchu (Wat jij hoort in de lucht)
   Jak sladka to melodie (Hoe aantrekkelijk is de melodie)
   Krasne se to posloucha (Mooi om te horen)
   Toto jsou kanony (Dit zijn canons)
  
  Externe link 
    Biografie (gearchiveerd)
  
  18e-eeuws componist
  19e-eeuws componist
  Klassiek componist
  Tsjechisch componist
  Tsjechisch dirigent