title: Laat-antiek christendom
text: Het laat-antieke christendom speelt zich af in de periode na het Edict van Milaan van keizer Constantijn de Grote in 313 tot aan de Val van het West-Romeinse Rijk in 476.
  
  Het christendom verspreidde zich van een  kleine geloofsgemeenschap in Judea tot een staatsgodsdienst in Armenië (301 of 314), Ethiopië (325) en Georgië (337).
  
  Met het  Edict van Thessaloníki (380) werd het christendom de officiële godsdienst in het Romeinse Rijk.
  
  Einde christenvervolgingen
  Keizer Galerius maakte met het edict van Nicomedia (311) een einde aan de onder Diocletianus begonnen christenvervolgingen.
  
  Christendom gelegaliseerd en gesteund door Constantijn de Grote
  De keizers Licinius en Constantijn de Grote vaardigden het edict van Milaan (313) uit, dat vrijheid van godsdienst verleende en aldus het christendom legaliseerde.
  
  Trinitarisch christendom wordt de officiële staatsgodsdienst van Rome
  Met het  Edict van Thessaloníki (380) werd het trinatrisch christendom de officiële godsdienst in het Romeinse Rijk.
  
  Theologie en ketterij
  
  Ketterijen
   Arius (theoloog)
  
  Niceaanse en post-Niceaanse kerkvaders
   Augustinus van Hippo
   Gregorius van Nazianze
   Cyrillus van Jeruzalem
   Ambrosius van Milaan
   Hiëronymus van Stridon
  
  Oecumenische concilies
  
  Eerste Concilie van Nicea (325)
   Geloofsbelijdenis van Nicea-Constantinopel
  
  Concilie van Constantinopel I (381)
  
  Concilie van Efeze (431)
  
  Concilie van Chalcedon (451)
  
  Bijbels canon
  
  Constantijnse commissiebijbels
  
  Huidige canon
  
  Kerkstructuur binnen het Romeinse Rijk
  
  Bisdommen en bisschoppen
   Apostolische successie
  
  De Pentarchie
  De bisschoppen van Alexandrië (Egypte), Antiochië (Syrië) en Rome (het Westen) werden vanouds als patriarchen erkend. Dit hing samen met de apostolische oorsprong van hun bisschopszetels. De officiële erkenning dateert van het Concilie van Nicaea (325).
  Later kregen de bisdommen van Constantinopel (in 381), als toenmalig machtscentrum van het Oost-Romeinse Rijk, en van Jeruzalem (in 451), als de stad waar Christus gestorven was, eveneens de benaming van patriarchaat.
  
  Pausdom en primaatschap
   Paus
  
  Buiten het Romeinse Rijk
  
  Kerk van het oosten
  
  Perzische Rijken
  
  Vierde-eeuwse vervolging
  
  Armenië
  
  Volgens de overlevering werd het christendom in Armenië gepredikt door de apostelen Thaddeus en Bartholomeus, waardoor men spreekt van de "Armeens-Apostolische Kerk". In 301, na dertien jaar gevangenschap in de "bodemloze" put van Khor Virab, bekeerde Grigor Lusavorich (St. Gregorius de Verlichter) de Armeense koning Tiridates IV en het christendom werd – in dit land als eerste in de wereld – staatsgodsdienst.
  
  In 451 was Armenië niet vertegenwoordigd op het concilie van Chalcedon, daar het te druk verwikkeld was in de strijd met de Perzen. Toen de bevrijding een (voorlopig) feit was en men de besluiten van het concilie vernam, wees men deze af. In 505 koos de Armeense kerk formeel voor het miafysitisme. Ze scheidde van Rome en Byzantium.
  
  Waarschijnlijk lagen vooral vertaalfouten aan de grondslag van het conflict. Maar ook politiek kan meegespeeld hebben: de oorlog tegen de Perzen werd gevoerd zonder Byzantijnse hulp. De scheiding bracht een vergaande isolatie mee ten aanzien van de rest van christendom.
  
  Georgië
  
  Vanaf 303 begon de heilig verklaarde Nina van Cappadocië te prediken in de Georgische koninkrijk Iberië (Oost-Georgië). In 326 werd het christendom staatsgodsdienst onder de heersers van Iberië, koning Mirian III en koningin Nana, die later beiden heilig verklaard werden. In de vierde eeuw waren er reeds vele christenen in Georgië.
  
  Ethiopië
  
  Germaanse volkeren
  
  Gothen
  
  Franken en Alamannen
  
  Missionarissen
  
  Kloosterwezen
  
  Zie ook 
  Geschiedenis van het christendom#Het christendom in de laat-Romeinse tijd (ca. 300-570)