title: Sint-Janskerk (Luik)
text: De Sint-Janskerk (fr: Collégiale Saint-Jean-en-l'isle) is een historisch kerkgebouw in het centrum van de Belgische stad Luik. Het gebouw bestaat uit een romaans westwerk, een laatgotische kloostergang en een barokke centraalbouw met priesterkoor.
  
  Geschiedenis 
  
  De kerk komt aan zijn bijnaam "Sint-Jan-op-het-eiland" omdat het gebouw vroeger op een eiland lag, dat door een Maasarm van de rest van de stad was afgesneden.
  
  De eerste Sint-Janskerk werd tussen 980 en 987 gesticht door prins-bisschop Notger. Deze werd er in 1008 ook begraven. Het oorspronkelijke bouwplan vertoont gelijkenis met dat van de centraalbouw van de Akener paltskapel, het oudste deel van de Dom van Aken.
  
  De Sint-Janskerk was een van de zeven kapittelkerken van Luik. Aan het kapittel waren doorgaans 30 prebenden verbonden, waarmee het tot de grotere kapittels in de Nederlanden behoorde. In de 14e en 15e eeuw waren er enkele componisten van de Franco-Vlaamse School als kanunnik aangesteld (o.a. Johannes Ciconia, Johannes de Limburgia en Johannes Brassart).
  
  Uit de 16e eeuw stamt de laatgotische kruisgang. Hier zijn grafstenen geplaatst die dateren van 1400-1700. In het midden van de pandhof bevindt zich een standbeeld van Notger, in 1891 vervaardigd door Rixgens. In 1754 werd het kerkgebouw deels gesloopt en op dezelfde plattegrond herbouwd in classicistische stijl. Het ontwerp was van Gaetano Matteo Pisoni; uitvoerend architect was de jonge Luikenaar Jacques-Barthélemy Renoz. De Romaanse westwerktoren bleef gespaard.
  
  Door de Fransen werd het kapittel opgeheven en in 1798 werden de kerk met de kruisgang en de aangrenzende kapittelgebouwen verkocht aan drie ex-kanunniken. De meeste kunstvoorwerpen uit de kerkschat van het kapittel zijn tijdens de Franse Tijd verloren gegaan. Een verguld zilveren miskelk uit 1519 bevindt zich in de collectie van het Rijksmuseum Amsterdam.
  
  Beschrijving
  
  Exterieur
  
  Interieur 
  De kerk bezit een romaanse sedes sapientiae (Onze Lieve Vrouw met Kind als "zetel der wijsheid") uit omstreeks 1230, in gepolychromeerd hout. Van de gotische beelden zijn van belang een calvariegroep uit de 13e eeuw en een ecce homo uit de 16e eeuw. Een 17e-eeuws kruisbeeld wordt toegeschreven aan Cornelis van der Veken, welke ook een beeld van Johannes de Doper en Genoveva van Parijs vervaardigde. De houten medaillons van Sint-Petrus en Paulus worden toegeschreven aan Jean Del Cour. Van de 18e-eeuwse beelden zijn noemenswaardig een gebeeldhouwde kruisweg van Alphonse de Tombay en een beeld van Sint-Rochus van Jacques Vivroux. Van de schilderijen kan genoemd worden een groot doek van de Kruisiging van de Luikse schilder Bertholet Flémal uit 1649.
  
  In de sacristie bevindt zich een evangelieboek uit 1564, door Robert Quercentius verlucht met miniaturen.
  
  Kloostergang 
  
  Jan
  Jan
  Jan
  Architectuur in België uit de 18e eeuw
  Beschermd erfgoed in Wallonië
  Romaans kerkgebouw in België