title: Bewegingscompensator
text: Een bewegingscompensator (Engels: motion sensor) is een apparaat dat de bewegingen van een schip registreert en stuurt de compensatie-informatie door naar het multi- of singlebeam echolood. De bewegingscompensator bestaat uit meerdere gyrotollen. Dit systeem compenseert voor bewegingen in alle zes mogelijke vrijheidsgraden, te weten:
  
   Lineaire bewegingen
    Schrikken (surge), voor naar achter
    Dompen (heave), op en neer
   Verzetten (sway), zijwaarts
   Draaiende bewegingen
   Slingeren (yaw), boeg van links naar rechts
   Gieren (roll), rolt het schip van links naar rechts
   Stampen (pitch), boeg op en neer
  
  De werking van de gyrotol 
  Stel dat u naar de horizon in het noorden kijkt. Als het noordelijke deel van de as nu boven de horizon komt, krijgt u door de kwikvaten die aan de tolas zijn bevestigd een precessie en draait de tolas zich naar het westen. Als het noordelijke gedeelte onder de horizon komt gebeurt het omgekeerde en draait de tolas naar het oosten. Hoe verder de as boven of onder de horizon staat, des te groter de precessie en hoe sterker de tol naar het oosten of het westen wil draaien. De as komt boven of onder de horizon door tilling, dit is de verticaal ontbonden snelheid van de aarde 15 o/u . cos b. 
  
  Door een richt- en dempingsysteem aan de gyrotol te hangen krijgt men een gyrokompas.
  
  Zie ook 
  Hydrografie
  Hydrografische apparatuur
  Deiningscompensator
  
  Apparatuur
  Hydrografie