title: Lodewijk van Deyssel
text: Karel Joan Lodewijk Alberdingk Thijm (Amsterdam, 22 september 1864 – Haarlem, 26 januari 1952), bekend onder het pseudoniem Lodewijk van Deyssel, was een Nederlandse schrijver.
  
  Familie 
  
  Thijm was een lid van de familie Alberdingk en zoon van de schrijver, dichter, boekhandelaar en uitgever Joseph Alberdingk Thijm (1820-1889) en Wilhelmina Kerst (1824-1894). In 1887 huwde hij Catharina Horyaans (1864-1941), van wie hij in 1918 scheidde. Uit dit huwelijk werden twee zonen en een dochter geboren.
  
  Leven en werk
  
  Alberdingk Thijm bracht een deel van zijn jeugd door op het katholieke jongensinternaat Rolduc. Samen met onder anderen Willem Kloos, Frederik van Eeden, Herman Gorter en Albert Verwey behoorde Lodewijk van Deyssel tot de Beweging van Tachtig (de Tachtigers). De eerste publicatie van zijn hand, De Eer der Fransche Meesters, verscheen in 1881 in het tijdschrift van zijn vader Dietsche Warande. In de periode 1882-1889 werkte hij mee aan het weekblad De Amsterdammer. In 1885 werd het literair tijdschrift van de Tachtigers De Nieuwe Gids opgericht, waaraan hij meewerkte. Hij trad echter niet toe tot de redactie. Naar aanleiding van een ruzie met Frans Netscher, die geregeld publiceerde in dit tijdschrift, schreef Van Deyssel in 1886 de brochure Over literatuur. Samen met Albert Verwey richtte hij in 1894 het Tweemaandelijks Tijdschrift op en bleef daarvan redacteur na de voortzetting van dit tijdschrift onder de naam De Twintigste Eeuw.
  
  In 1905 richtte hij de Vereniging van Letterkundigen op, met de volgende doelstelling: "De vereeniging wil in de eerste plaats zijn een vakvereeniging ter behartiging der materieele belangen van de letterkundigen". 
  
  Aanvankelijk was hij sterk aangetrokken tot het Frans naturalisme, maar in De dood van het naturalisme (1891) keerde hij zich van deze stroming af. Later richtte hij zich meer tot mystieke levenswaarden. Hij staat bekend om zijn vlijmscherpe en ironische kritieken. Hij kon daarin zo fel en soms ook zo grof zijn dat deze besprekingen als de "scheldkritieken" bekend zijn geworden.
  
  Zijn bekendste werken zijn: Een Liefde (1887), de Rolduc-roman De kleine republiek (1889), Blank en geel (1894) en Het leven van Frank Rozelaar (1911). Onder het pseudoniem A.J. publiceerde hij Multatuli (1891), J.A. Alberdingk Thijm (1893) en Blank en Geel. Een Liefde is een van de eerste geslaagde Nederlandse naturalistische romans. Van Deyssels tijdgenoten waren geschokt omdat in dit boek een - met literaire beeldspraak getoonzette - seksueel getinte ervaring van de hoofdfiguur Mathilde beschreven wordt. De roman behoort tot de klassieken van de Nederlandse literatuur. In 1996 verscheen de 14e druk.
  
  Harry G.M. Prick erfde Van Deyssels literaire nalatenschap, en schreef onder meer een tweedelige biografie.
  
  Prijzen 
  1913 - Tollensprijs voor zijn hele oeuvre
  
  Bibliografie 
  
  1886 - Over literatuur
  1887 - Een liefde
  1889 - De kleine republiek
  1891 - De dood van het naturalisme
  1891 - De zwemschool
  1891 - Menschen en bergen
  1891 - Multatuli, onder het pseudoniem: A.J.
  1893 - J.A. Alberdingk Thijm, onder het pseudoniem: A.J.
  1894 - Blank en geel, onder het pseudoniem: A.J.
  1895 - Prozastukken
  1895 - Van Zola tot Maeterlinck
  1896 - Caesar (herdrukt in Verzamelde Werken, VI)
  1904 - Kindleven
  1908 - Verbeeldingen
  1911 - Het leven van Frank Rozelaar (in 1958 compleet, in 1982 opnieuw herzien)
  1923 - Werk der laatste jaren
  1924 - Gedenkschriften
  1929 - Nieuwe kritieken
  1950 - Aantekeningen bij lectuur
  1978 - Het ik: heroisch-individualistische dagboekbladen (postuum uitgegeven verzameling) - Privé-domein #51
  1980 - Telephoonbriefjes en andere curiosa (postuum uitgegeven verzameling)
  
  Literatuur 
  
   Willem Frederik Hermans: "Van Deyssel's dandyisme" Opgenomen in 'Ik draag geen helm met vederbos'. Februari 1979
   Harry G.M. Prick, Anton van Duinkerken, Kees Fens en Boudewijn Büch en anderen: Lodewijk van Deyssel. Bzzlletin 69, oktober 1979.
   Harry G.M. Prick: In de zekerheid van eigen heerlijkheid. Het leven van Lodewijk van Deyssel tot 1890. Athenaeum-Polak & Van Gennep, Amsterdam, 1997. ISBN  9789025341930
   Harry G.M. Prick: Een vreemdeling op de wegen. Het leven van Lodewijk van Deyssel vanaf 1890. Athenaeum-Polak & Van Gennep, Amsterdam, 2003. ISBN 9789025341879
  
  Externe links 
   Harry G.M. Prick, 'Alberdingk Thijm, Karel Joan Lodewijk (1864-1952)', in: Biografisch Woordenboek van Nederland 1 (1979)
   
   Anton van Duinkerken, 'Levensbericht, in: Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, 1952-1953
   De scheldkritieken bij de dbnl
   Elektronische editie 'Menschen en Bergen' Lodewijk van Deyssel, Huygens ING
  
  Nederlands schrijver
  19e-eeuws schrijver
  20e-eeuws schrijver