title: Paul Kont
text: Paul Kont (Wenen 19 augustus 1920 – aldaar, 26 december 2000) was een Oostenrijkse componist, muziekpedagoog en dirigent. Hij wordt beschouwd als uitvinder van de zogenaamde "derde tonaliteit".
  
  Levensloop
  
  Opleiding 
  Kont studeerde in 1939 en 1940 aan het Konservatorium Wien GmbH - Privatuniversität bij Vittorio Borri (viool) en bij Hans Nast (piano). Gedurende de Tweede Wereldoorlog deed hij dienst in het leger en was ingezet in Polen, Rusland en het voormalige Joegoslavië. Van 1945 tot 1949 studeerde hij aan de Akademie für Musik und darstellende Kunst in Wenen bij Josef Krips, Hans Swarowsky (orkestdirectie) en Josef Lechthaler (compositie). Verder studeerde hij privé bij Josef Polnauer (muziekanalyse). Verdere studies maakte hij tijdens de Darmstädter Ferienkurse in 1951 bij onder andere Wolfgang Fortner. Daarnaast studeerde hij in 1951 en 1952 in Parijs compositie bij Darius Milhaud, Olivier Messiaen en Arthur Honegger.
  
  Muziekpedagoog 
  Van 1969 tot 1980 was hij docent voor compositie en audiovisuele media aan de Hochschule für Musik und darstellende Kunst Wien. In 1980 werd hij tot professor benoemd.
  
  Componist en dirigent 
  Hij werkte als freelance componist en dirigent in Wenen en schreef werken voor vele genres. Kont ontving verschillende prijzen en onderscheidingen, zoals de Förderungspreis der Stadt Wien (1951), de 1e prijs van de Wiener Volksoper (1958), de prijs van de Wiener Kunstfonds (1960 en 1967), de Oostenrijkse staatsprijs voor muziek (1964), de UNDA-prijs van de Internationale rooms-katholieke vereniging voor radio en televisie in Monte Carlo (1967), de muziekprijs van de stad Wenen (1975), de Würdigungspreis des Österreichischen Bundesministeriums für Unterricht und Kunst (1976), de gouden eremedaille van de stad Wenen (1986) en het Österreichisches Ehrenzeichen für Wissenschaft und Kunst 1e klas (1987). Hij is in een eregraf op de centrale begraafplaats Zentralfriedhof in Wenen begraven.
  
  "Derde tonaliteit" 
  Bijna geen andere componist van de recente Oostenrijkse muziekscene is met zulke contrasterende opvattingen begenadigd als Paul Kont. Na de Tweede Wereldoorlog oriënteerde Kont zich - in tegenstelling tot vele van zijn tijdgenoten - niet aan Paul Hindemith, of in geringere mate aan Anton Webern en Igor Stravinsky, maar ontwikkelde een van de piano-improvisatie afgeleide stijl, de zogenaamde fase van de "vastgehouden (of gevangene) improvisatie". Gedurende zijn latere jaren van studie volgde in 1947 de ontwikkeling van de "complexe techniek", waarin de individuele stemmen onafhankelijke beweging ervaren en alleen in metrisch en tonaal gevestigde complexen samen komen. Doordat hij ook de dodecafonie bestudeerde, kwam hij vanaf 1951 terecht in een contra-positie van de seriële muziek en werkte met "statistieke waarden". Hierbij is het essentieel dat door de verdeling van tonen en parameters een harmonisch zinvol resultaat wordt bereikt, waarbinnen vrije ontwikkelingen mogelijk moeten zijn. De belangrijkste hervorming is uiteindelijk de in 1963 gedane ontwikkeling van de derde tonaliteit (of "ruime/breedte" of "Nieuwe tonaliteit").
   
  Paul Kont zelf becommentarieerde het als volgt:
   Ik zag dat de seriële techniek, die in buiten-muzikale gebieden uitloopt, geen ontwikkeling is, terwijl ik zelf weliswaar niet conservatief ben, maar eigenlijk betracht ik alle innovatie als een ontwikkeling van de traditie. Omdat de "tweede tonaliteit" - de periode vanaf Das wohltemperierte Klavier tot Antonín Dvořák - toch enigszins met de klassieke moderne haar einde gevonden heeft, en ik nooit voor de oude tonale muziek was, en echter altijd verderop wilde gaan, heb ik geconstateerd, dat na de eerste tonaliteit - Kerk-tonaliteit - en tweede tonaliteit als organische ontwikkeling een derde of nieuwe of ruime tonaliteit moest komen. 
  
  In Konts "derde tonaliteit" worden geen harmonische functie stappen gezet, maar de individuele stemmen diatonisch in reine intervallen gedeeltelijk wijdverbreid uit elkaar gevoerd, en het zo in de veelstemmigheid tot vaak irreële samenklanken voert. De in zijn boek Antiorganikum beschreven theorie is in de muzikale omzetting het meest terug te vinden in zijn oratorium Vom Manne und vom Weibe. De latere werken van Kont kan men als synthese van de verschillende hervormingsstappen beschouwen.
  
  Composities
  
  Werken voor orkest
  
  Symfonieën 
   1956-1965: - Strijkerssymfonie
   1974-1980: - La Symphonie
   1979: - Symfonie nr. 1
   1979-1980: - Sinfonia
   1980: - Symfonie nr. 5
   1981: - Symfonie nr. 3
   1983: - Symfonie nr. 2 "Den Toten", voor sopraan, gemengd koor en orkest - tekst: Latijnse ritus en Friedrich Hebbel
   1983: - Symfonie nr. 4 "Den Liebenden", voor tenor, vrouwenkoor en orkest - tekst: Der von Kürenberg
   1986: - Drie kleine symfonieën
   Sinfonia alla Serenata
   Bauernsymphonie
   Symphonie in moll
  
  Concerten voor instrumenten en orkest 
   1950-1969: - Concertant triptiek "Amores"
   Amores pastorales duet voor hobo, klarinet en strijkorkest
   Amores infelices sonate voor piano en strijkorkest
   Amores bellatores cassatie voor hobo's, hoorns, pauken en strijkorkest
   1956: - Concertino des Enfantes, voor piano en klein orkest
   1960: - Concert, voor cello en orkest
   1964: - Concerten, voor koperblazers en strijkorkest
   1966-1973: - Divertimento, voor trompet en klein orkest
   1973: - Kurzkonzert (Kort concert), voor klarinet en orkest
   1973: - Der Raucher, voor cello en strijkorkest
   1974: - Concert, voor basklarinet (of fagot) en orkest
   1976-1977: - Mediterrane Harmonien, voor contrabas en orkest
   1977: - Concert 1977, voor piano en orkest
   1979: - Sinfonia und Sinfonina, voor contrabas en orkest
   1980: - Concertino, voor orgel en strijkorkest
   1983: - Concert, voor slagwerk en orkest
   1987: - Concert, voor altsaxofoon en klein orkest
   1989: - Drie kleine pianoconcerten
   Hommage à Mozart
   Hommage à Brahms
   Hommage à Prokofiew
   1991: - Concertante symfonie, voor baritonsaxofoon en strijkorkest
   1993: - Barock-Suite, voor pauken en strijkorkest
   1996: - Kamerconcert, voor dwarsfluit, klarinet, hoorn en strijkorkest
  
  Andere werken voor orkest 
   1946-1949: - Ouvertüre in A majeur
   1946-1951: - Drei Tanzskizzen
   1956: - Komplex E
   1956-1975: - 3 ernste Stücke, voor strijkorkest
   Epilog zu Stalingrad
   Memorial für Karl Schiske
   Elegie auf die vergangene Zwölftonmusik
   1957: - Donauballade
   1971: - Suite
   Präambel
   Jokus
   Pavane auf den Tod von Igor Strawinsky
   Rondell
   1971-1972: - Partita um D
   1972: - Orchester-Suite tot het toneelstuk "Libussa"
   1976-1977: - Drei Alt-Österreicher Märsche
   1982: - Sonata und Variationen
   1982: - Sinfonietta
   1984: - Sonatine, voor orkest
   1984: - Concert, voor orkest
   1984: - Sonate, voor orkest
   1985: - Sache für Musikanten
   1985: - Drei slawische Tänze
   1985: - König der Letzte, drie orkestschetsen 
   1987: - Regeriana
   1988: - Miss Lyss Nausick, voor kamerorkest
   1989: - Serenade, voor strijkorkest
   1992: - Cronica Hungarica
   1994: - Sequenzen
  
  Werken voor harmonieorkest 
   1986: - Concert, voor viool, 10 houtblazers en 7 pauken
   Ekloge, symfonie voor blazers
   Schicksalsstunden Europas, voor harmonieorkest
  
  Muziektheater
  
  Opera's
  
  Balletten
  
  Toneelmuziek 
   1950 Amores Pastorales, kamerdansspel - tekst: Hanna Berger
   1952 Die traurigen Jäger, kamerdansspel voor 3 dansers en 7 muzikanten - tekst: van de componist
   1955 Annoncen, kamerdansspel - tekst: Hanna Berger
   1963 Und der Engel sprach..., beeld- en dansspel - tekst: Hans Aurenhammer
   1966 Celestina, muzikaal toneelstuk - tekst: Carlo Terron en Karl Paryla, naar Fernando de Rojas  
   1971 Libussa, feestspel voor het Grillparzer-jubileum - tekst: E. A. Ekker naar Franz Grillparzer
  
  Vocale muziek
  
  Oratorium 
   1964: - Vom Manne und vom Weibe, oratorium voor alt, gemengd koor (SSATTB), 2 trompetten, 4 hoorns, 3 trombones en tuba - tekst: Josef Weinheber
  
  Cantates 
   1964: - Das Österreichische Jahr, solocantate - tekst: Josef Weinheber
  
  Werken voor koor 
   1974: - Laudes Mariae, voor 24-stemmig gemengd koor, 2 trompetten en 2 trombones
  
  Liederen 
   1936-1986: - Vier empfindsame Lieder, voor middenstem, altviool en piano 
   1941: - Lysa Gora, vijf herinneringen aan Poolse volksliederen voor middenstem en piano 
   Morgen 
   Versommer 
   Die Witwe 
   Der alte Bauer 
   Sonntag in Stabucewidze
   1944-1977: - Das Wiener Jahr, 4 liederen voor middenstem en piano - tekst: Josef Weinheber
   1944-1977: - Das reine Gedicht, 10 liederen voor middenstem en piano - tekst: Josef Weinheber
   1944-1980: - Drei Modell-Lieder, voor zangstem en piano - tekst: Conrad Ferdinand Meyer, Walther von der Vogelweide, Friedrich Hölderlin
   1944-1982: - Kammermusik, voor zangstem en strijkkwartet - tekst: Josef Weinheber
   1944-1988: - Vier deutsche Ritornelle, voor bariton en orkest 
   1947-1956: - Eichendorff - B - tekst: Joseph von Eichendorff
   Wanderschaft - 7 gezangen voor bas en piano 
   Lebensblick - 3 romances voor bas-bariton en piano 
   Tagebuch - 9 lichte liederen voor bariton en piano 
   Spielgesang - 5 romantische liederen voor tenor en piano 
   1947-1976: - Eichendorff - A - tekst: Joseph von Eichendorff
  30 liederen voor alt en piano 
  30 liederen voor tenor en piano 
  10 liederen voor mezzosopraan en piano 
  12 liederen voor bariton en piano 
  8 liederen voor sopraan en piano
  6 liederen voor bas en piano
   1948: - 3 Oden - tekst: Josef Weinheber
   Mit halber Stimme voor alt en cello
   Klage um den Freund voor mezzosopraan met dwarsfluit, cello en piano 
   Abschied von den Dingen des Dichters voor sopraan en dwarsfluit 
   1948: - Fünf Wiener Lieder, voor lage zangstem en piano - tekst: Josef Weinheber
   1948-1975: - Albumblätter, voor zangstem en piano - tekst: Theodor Storm
   7 liederen voor bariton en altviool 
   14 liederen voor bariton en piano 
   21 liederen voor bariton, altviool en piano 
   1950: - 5 Lieder, voor tenor en piano - tekst: Theodor Storm
   1964: - 5 Gesänge, voor bariton en cello - tekst: Josef Weinheber
   Zes gekozen liederen, voor hoge zangstem en piano - tekst: Joseph von Eichendorff
   Im Walde 
   Nachklänge 
   Nachtgruß
   Die Stille 
   An die Waldvögel 
   Abschied
  
  Kamermuziek 
   1945-1962: - Kleines Konzert, voor dwarsfluit en gitaar, op. 61
   1946: - Triptychon, voor viool en piano
   1946: - Partita minima, voor blokfluit en altviool
   1946: - Drei italienische Skizzen, voor dwarsfluit en altviool
   1946: - Suite über E majeur, voor blaaskwintet
   1946: - Concerto piccolo, voor dwarsfluit en altviool
   1946-1948: - Divertimento, voor dwarsfluit, hobo, klarinet, fagot en piano
   1947: - Abälard und Heloise, voor dwarsfluit en altviool
   1947: - Blaaskwartet (nr. 1), voor hobo, klarinet, basklarinet en fagot
   1947: - Von einer neuen Zeit, voor spreker(in), blokfluit en altviool
   1947: - Divertissement, voor klarinet en piano
   1947: - George und Frédéric, voor hobo en cello
   1947: - Sonate, voor klarinet en piano
   1947: - Trio 1948, voor dwarsfluit, harp en cello
   1947: - Divertimento, voor viool, altviool en cello
   1950: - Spanische Skizzen, voor viool en piano
   1950: - Ballade, voor altviool en gitaar
   1952: - Die traurigen Jäger, voor dwarsfluit, 2 hoorns, pauken, 2 violen en contrabas 
   1952/1981: - Daphnis und Chloe, voor viool en klarint
   1954: - La Porta, voor klarinet, 2 hoorns en fagot
   1954: - Drei Erinnerungen, voor 2 violen
   1954: - Musica Montana, voor dwarsfluit en hobo (ook voor dwarsfluit, hobo en fagot)
   1954-1982: - Blaaskwartet nr. 3, voor dwarsfluit, hobo, klarinet en fagot
   1955: - Bukolika, voor hobo, althobo en fagot
   1955: - Divertimento, voor hobo, klarinet en fagot
   1955: - Synthesen, voor althobo en fagot
   1955: - Kantate, voor viool (solo), piccolo, esklarinet, althobo, basklarinet en contrafagot 
   1955-1961: - Fünf Wiesenstücke, voor cello en piano
   1956: - Tafelmusik, voor hobo, fagot, trompet, trombone en pauken 
   1956: - Kubus-Kantate-Kontonie, voor viool en piano
   1960: - Blaaskwartet nr. 2, voor hobo, klarinet, hoorn en fagot
   1960: - Quintett in memoriam Franz Danzi, voor blaaskwintet
   1965: - Sonate, voor viool en piano
   1966: - Im Weinland, voor klarinet, viool, cello en piano
   1966: - Ein Sommerspiel, serenade voor klarinet, fagot, viool, altviool en contrabas
   1968: - Blaaskwartet nr. 4, voor trompet, hoorn, trombone en tuba
   1969: - Zyklus, voor strijkkwartet
   1971: - Feldstücke, voor piccolo, esklarinet, althobo, contrafagot en piano 
   1971-1995: - Schritte zum Paradies, zes stukken in progressieve bezetting
   1973: - Kleine Polyphonie, voor 2 klarinetten
   1973-1974: - Eklogen, voor 2 hobo's en althobo
   1973-1976: - FINIS AUSTRIAE, herinneringen voor strijkkwartet naar schetsen vanuit de jaren 1936 tot 1942
   Jugend, 1936
   Innsbruck, 1939
   Znaim, 1940
   Wien, 1941
   Ins Dunkel, 1942
   1978: - Musica marina, voor 2 violen
   1979: - Sonate, voor viool, kleine trom en tenortrom 
   1979: - Sonate, voor altviool en piano
   1982: - Partita, voor 2 dwarsfluiten, 2 hobo's, 2 klarinetten en 2 fagotten
   1984: - Drei Ritterstücke, voor fagot en piano
   1985: - Drei Doppel-Romanzen, voor viool, altviool en cello
   1988: - Kammertanzsuite, voor saxofoonkwartet
   1988: - Five Sketches, voor saxofoonkwartet
   1990: - Die zärtlichen Kinder, voor dwarsfluit, hobo, trombone, accordeon en altviool
   1992: - Four and a half Very Old Dances, voor 4 fagotten
   1993: - Röttinger Festspiel-Fanfare, voor trompet en trombone
   Concert, voor viool, cello, klarinet, basklarinet en piano
  
  Werken voor orgel 
   1946: - Trio-Toccata
   1948: - Duo-Toccata
   1992: - Terzette
   1992: - Symphonien
   1998: - Kleine Weihnachtsmusik
  
  Werken voor piano 
   1946-1965: - 7 Sonates
   1946: - Heptameron, voor piano vierhandig
   1946-1987: - Vier Wenigtonstücke, voor 2 piano's
   1947-1981: - Zwei Italienische Suiten, voor 2 piano's 
   1948-1975: - Palais-Royal
   1950: - Europäische Tänze
   1953-1990: - Löwenspiele, serenade voor piano vierhandig
   1964: - Schwedische Mazurken
   1973: - Diwan
   1996: - Klein concert "Hommage à Brahms", voor 2 piano's 
   1996: - Klein concert "Hommage à Prokofiev", voor 2 piano's
  
  Werken voor klavecimbel 
   1994: - Eine Sinfonie in Dur
  
  Publicaties 
   Antianorganikum - Beobachtungen zur neuen Musik, Wien, München: Verlag Doblinger, 1967. 92 p.
  
  Bibliografie 
   Manfred Wagner: Paul Kont. Kunst – Leben, Wien: Verlag Lafite, 2006. 230 p., ISBN 3-85151-075-5
   Harald Goertz: Beiträge '94 : Österreichische Komponisten unserer Zeit, Kassel: Bärenreiter, 1994, 175 p., ISBN 978-3-7618-1233-4
   Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, ISBN 3-923058-07-1
   Karin Breitner, Lieselotte Theiner, Lucia Vogel: Beiträge zur Österreichischen Musik der Gegenwart - Dokumente zu Leben und Werk zeitgenössischer Komponisten, Tutzing: Hans Schneider Verlag, 1992. 522 p., ISBN 978-3-795-20728-1
   Inge Ute Brunner, Walter Szmolyan: Das Porträt : Österreichische Komponisten der Gegenwart in Wort und Bild, St. Pölten-Wien : Niederösterreichisches Pressehaus, 1989. 70 p., ISBN 978-3-853-26878-0
   Walter Szmolyan: Paul Kont, in: Österreichische Musikzeitschrift. 19 (1964), pp. 591-593.
  
  Externe links 
    Officiële internetpagina van het "Paul Kont Gesellschaft"
    Biografie op die internetpagina van "Komponisten der Gegenwart (KDG)"
    Biografie op de internetpagina van "Österreich Lexikon (AEIOU)"
    Auf dem Weg zur dritten Tonalität: Paul Kont
    Biografie en werklijst op de internetpagina van de muziekuitgeverij "Doblinger"
   
  
  Oostenrijks componist
  Oostenrijks dirigent
  Oostenrijks muziekpedagoog
  20e-eeuws componist