title: Jeffrey Donaldson
text: Jeffrey Mark Donaldson (Kilkeel, County Down, 7 december 1962) is een Noord-Iers politicus, aanvankelijk voor de Ulster Unionist Party en sinds 2003 voor de Democratic Unionist Party (DUP). Hij is sinds 1997 lid van het Britse Lagerhuis voor het kiesdistrict Lagan Valley, en sinds 2019 fractieleider van de DUP in het Lagerhuis. Hij is anno 2021 het langstzittende Lagerhuislid uit Noord-Ierland. Hij was lid van de Assemblee voor Noord-Ierland van 2003 tot 2010, en was van 2008 tot 2009 lid van de Northern Ireland Executive (de regionale regering van Noord-Ierland).
  
  Sinds 30 juni 2021 is hij partijleider van de DUP.  Bij de verkiezingen voor de Assemblee voor Noord-Ierland op 5 mei 2022 werd hij gekozen voor Lagan Valley; hij nam deze zetel echter niet in.
  
  Biografie 
  Donaldson sloot zich als jongeman aan bij de Ulster Unionist Party en de Oranjeorde, en werkte voor het parlementslid Enoch Powell. In 1985 werd hij in een tussentijdse verkiezing voor het district South Down in de Assemblee voor Noord-Ierland gekozen  Bij de algemene verkiezingen van 1997 werd hij gekozen in het Britse Lagerhuis voor het kiesdistrict Lagan Valley.
  
  In 1998 maakte Donaldson deel uit van het team dat namens de UUP deelnam aan de vredesonderhandelingen die een eind moesten maken aan het sectarisch geweld in Noord-Ierland. Hij verliet de delegatie aan het eind van de onderhandelingen uit protest tegen sommige afspraken, met name het ontbreken van een directe koppeling tussen de toelating van de nationalistische partij Sinn Féin tot de Noord-Ierse regering en de ontmanteling van de nationalistische paramilitaire beweging IRA. Donaldson werd binnen de UUP het boegbeeld van het verzet tegen het Goedevrijdagakkoord, dat door partijleider David Trimble en de partijtop werd gesteund.
  
  Op 23 juni 2003 stapte Donaldson met twee collega's uit de fractie van de UUP in het Britse Lagerhuis. Hij bleef wel lid van de partij en werd in november 2003 voor de UUP in de vernieuwde Assemblee voor Noord-Ierland gekozen, ook voor het district Lagan Valley. Op 18 december 2003 verliet Donaldson samen met de assembleeleden Norah Beare en Arlene Foster de UUP; zij sloten zich aan bij de Democratic Unionist Party - DUP.
  
  Donaldson behield zijn zetels in de Assemblee en het Lagerhuis. 
  Hij was van 2003 tot 2010 lid van de Noord-Ierse Assemblee. Van 2008 tot 2009 was hij lid van de Northern Ireland Executive (de regionale regering van Noord-Ierland) als staatssecretaris voor eerste minister Peter Robinson. 
  Hij werd bij de Britse Lagerhuisverkiezingen van 2002, 2005, 2010, 2015, 2017 en 2019 voor de DUP herkozen. Na zijn herverkiezing in het Britse Lagerhuis in mei 2010 trad Donaldson af als lid van de Noord-Ierse Assemblee; hij werd opgevolgd door Paul Givan. Hij is sinds de Lagerhuisverkiezingen van 2019 de fractieleider van de DUP in het Lagerhuis en anno 2021 het langstzittende Lagerhuislid uit Noord-Ierland.
  
  In 2007 werd Donaldson benoemd tot lid van de Privy Council van het Verenigd Koninkrijk. In 2016 werd hij door koningin Elizabeth II geridderd en mag zich sindsdien sir Jeffrey noemen.
  
  Partijleider 
  Nadat Arlene Foster in april 2021 haar aftreden als partijleider van de Democratic Unionist Party en eerste minister van Noord-Ierland had aangekondigd, stelde Donaldson zich kandidaat bij de leiderschapsverkiezing. Hij verloor met twee stemmen verschil van Edwin Poots. Op 17 juni 2021, maar drie weken na zijn verkiezing tot partijleider, kondigde Poots aan te zullen aftreden wegens gebrek aan vertrouwen in zijn leiderschap binnen de partij; Donaldson werd direct genoemd als zijn mogelijk opvolger. Hij was de enige die zich kandidaat stelde en werd op 26 juni 2021 door de  assemblee- en lagerhuisleden  van de DUP gekozen als de nieuwe leider en enkele dagen later door de partijleiding officieel benoemd.
  
  Donaldson ziet wijziging van het Noord-Ierse protocol als zijn eerste prioriteit. Dit protocol is onderdeel van het Brexit-akkoord tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU; het bepaalt dat Noord-Ierland wat betreft kwaliteits- en veiligheidseisen voor goederen en BTW-tarieven aansluiting houdt bij de regelgeving in de EU. Daardoor zijn er douanecontroles voor goederen die vanuit Groot-Brittannië naar Noord-Ierland komen ('de grens in de Ierse Zee').
  
  Donaldson heeft aangegeven ook eerste minister van Noord-Ierland te willen worden. Hij zal zich zo snel mogelijk kandidaat stellen voor de Noord-Ierse Assemblee en zijn Lagerhuiszetel opgeven.
  
  Op 3 februari 2022 maakte de eerste minister van Noord-Ierland, DUP-lid Paul Givan, zijn aftreden bekend. Hij gaf aan ontslag te nemen uit protest tegen het Noord-Ierse Protocol dat heeft geleid tot een douane- en regelgevingsgrens tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk in de Ierse Zee, waardoor Noord-Ierland binnen het Verenigd Koninkrijk een uitzonderingspositie inneemt. Conform het Goedevrijdagakkoord betekende Givans aftreden ook het aftreden van de vice-eerste minister namens Sinn Féin, Michelle O'Neill. Donaldson verklaarde dat in zijn mening de kiezers zich nu over het protocol zouden moeten kunnen uitspreken.
  
  Bij de verkiezingen voor de Noord-Ierse Assemblee op 5 mei 2022 werd Donaldson gekozen in het kiesdistrict Lagan Valley. Hij gaf deze zetel echter op omdat hij anders het Lagerhuis zou moeten verlaten en minder invloed zou hebben op het Britse beleid inzake het Noord-Ierse protocol. De DUP ging bij deze verkiezing van 28 naar 25 zetels. Voor het eerst sinds de onafhankelijkheid van Ierland had een nationalistische partij (Sinn Feín) met 27 zetels de grootste fractie in de Assemblee. Dit betekende dat de DUP niet meer automatisch de eerste minister mocht leveren. Een week na de verkiezingen verklaarde Donaldson dat de DUP niet zou meewerken aan de verkiezing van een voorzitter van de Assemblee. Dit maakt het functioneren van het regionale parlement en het vormen van een regionale regering onmogelijk. De DUP zal haar blokkade pas opheffen als de Britse regering het Noord-Ierse protocol eenzijdig opzegt.
  
  Standpunten 
  Donaldson was tegen het Goedevrijdagakkoord. Hij steunde Brexit, maar riep op tot hervorming van het Noord-Ierse protocol.
  
  Donaldson heeft anti-katholieke opmerkingen gemaakt, onder andere dat katholieken in eerste instantie trouw verschuldigd zijn aan de paus en de Heilige Stoel.  Hij is tegen het homohuwelijk en lgbt-inclusief seks- en relatieonderwijs.
  
  Externe bronnen 
  
   Profiel sir Jeffrey Donaldson op officiële website Britse Lagerhuis
  
  Noord-Iers politicus
  Lid van het Lagerhuis (Verenigd Koninkrijk)