title: Graz
text: Graz (Beiers: Gráz, Sloveens: Gradec) is de tweede grootste stad van Oostenrijk en de hoofdstad van de deelstaat Stiermarken (Steiermark) men telde per 1 januari 2022 292.630 inwoners en heeft de status van Statutarstadt. De stad is gelegen aan de Mur aan de voet van de Alpen. Graz was in 2003 de culturele hoofdstad van Europa.
  Graz is bekend om zijn historische binnenstad, de grootste middeleeuwse binnenstad in Midden-Europa. Deze is sinds 1999 opgenomen in de Werelderfgoedlijst van de UNESCO. Graz is een belangrijke industriestad, onder andere Magna Steyr, AVL List, Anton Paar en Andritz AG. Verder bevindt zich in Puntigam de gelijknamige brouwerij die nu onderdeel is van het Heinekenconcern. Puntigamer Bier is het meest verkochte bier in Oostenrijk. Daarnaast is Graz een belangrijk economisch knooppunt voor de regio met onder meer vier universiteiten (40.000 studenten). De Technische Universiteit beschikt over een vermaarde architectuuropleiding.
  
  Het symbool van Graz is de Uhrturm am Schlossberg, een klokkentoren die dankzij zijn ligging op de Schlossberg midden in de stad in grote delen van de stad zichtbaar is.
  
  Graz is de geboortestad van de componist Robert Stolz en zangeres Monika Martin. Ook filmster en gouverneur Arnold Schwarzenegger is in de buurt van Graz opgegroeid. Om die reden heette het Graz-Liebenau-Stadion, waar de clubs SK Sturm Graz en Grazer AK voetballen, van 1997 tot 2005 het Arnold Schwarzenegger-stadion. Controverse over Schwarzeneggers status als voorvechter van de doodstraf maakte hieraan een einde.
  
  Geografie
  
  Stadsdistricten 
  
  Graz is opgedeeld in 17 districten:
  Innere Stadt
  St. Leonhard
  Geidorf
  Lend
  Gries
  Jakomini
  Liebenau
  St. Peter
  Waltendorf
  Ries
  Mariatrost
  Andritz
  Gösting
  Eggenberg
  Wetzelsdorf
  Straßgang
  Puntigam
  
  Klimaat
  
  Verkeer en vervoer 
  Grazer Verkehrsbetriebe (GVB) exploiteert zes tramlijnen, een kabelspoorweg (Schloßbergbahn) en meerdere buslijnen. De stad is een knooppunt in het intercitynetwerk van de Oostenrijkse Spoorwegen en heeft rechtstreekse verbindingen met buurland Slovenië. Het centraal station van Graz ligt niet in het eigenlijke stadscentrum, maar op ongeveer 1,5 kilometer afstand hiervan. Dagelijks maken ongeveer 40.000 passagiers vanuit 520 treinen gebruik van het station.
  
  Verder heeft de stad een eigen vliegveld, met onder andere lijndiensten op Schiphol, Wenen en Zürich. De stad ligt nabij de A2, die Wenen met Villach en Italië verbindt. Graz wordt verder ontsloten door de Pyhrn Autobahn (A9), die het Sloveense Maribor met Salzburg en Linz verbindt.
  
  Kunst en cultuur 
  
   Slot Eggenberg (Unesco Werelderfgoed)
   Universalmuseum Joanneum
   Alte Galerie
   Neue Galerie
   Landeszeughaus
   Kunsthaus Graz
   Johann Puch Museum
   Österreichischer Skulpturenpark
  
  Sport 
  Graz was in 2003 gastheer van de Europese Kampioenschappen mountainbike. In 2010 was de stad een van de vijf speelsteden tijdens het EK handbal (mannen).
  
  Uit Graz zijn twee voetbalclubs afkomstig die kampioen van Oostenrijk zijn geweest. SK Sturm Graz werd in 1998, 1999 en 2011 landskampioen. De club is nog steeds actief op het hoogste Oostenrijkse niveau en speelt haar wedstrijden in de Merkur Arena. Grazer AK werd in 2004 landskampioen, maar is door financiële problemen sinds 2007 op een lager niveau actief.
  
  Politiek
  
  Communisten 
  Graz was de eerste stad in Oostenrijk waar de communistische KPÖ opnieuw opkwam na de teloorgang van de partij midden 20e eeuw. Sinds 2003 is ze opnieuw sterk vertegenwoordigd in de stad, met tussen de 6 en 15 raadszetels. Haar grootste overwinning boekte zij tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 26 september 2021 met 28,9% van de stemmen en waarbij KPÖ-gemeenteraadslid Elke Kahr de nieuwe burgemeester werd. Kahr en de partij voeren in de stad een pragmatisch-linkse politiek door burgers in moeilijkheden daadwerkelijk bij te staan, ook financieel, zonder moeizame theoretisch-ideologische discussies.
  
  Stedenbanden 
  Graz heeft een stedenband met de volgende steden:
  
  Bekende inwoners van Graz
  
  Geboren 
  
   Ferdinand II (1578-1637), keizer van het Heilige Roomse Rijk
   Rinaldo Scarlicchio (1582-1640), bisschop van Triëst en Ljubljana, stadhouder van het hertogdom Stiermarken
   Margaretha van Oostenrijk (1584-1611), koningin van Spanje en Portugal
   Ferdinand III (1608-1657), keizer van het Heilige Roomse Rijk
   Anton Rintelen (1876-1946), politicus
   Joseph Marx (1882–1964), componist, muziekpedagoog, pianist en muziekcriticus
   Karl Böhm (1894-1981), dirigent, componist
   Hans Rosbaud (1895-1962), dirigent, pianist, componist
   Rudolf Hiden (1909-1973), voetballer
   Alexander Götz (1928-2018), politicus
   Heinz Fischer (1938), bondspresident van Oostenrijk (2004-2016)
   Helmut Marko (1943), Formule 1-coureur, hotelier, jurist
   John Ruggie (1944-2021), politicoloog
   Getty Kaspers (1948), Nederlands zangeres
   Werner Schwab (1958-1994), toneelschrijver
   Elke Kahr (1961), politica
   Ralph Hasenhüttl (1967), voetballer en voetbaltrainer
   Zoran Lerchbacher (1972), darter
   Alexander Harkam (1981), voetbalscheidsrechter
   Marion Kreiner (1981), snowboarder
   Andreas Matzbacher (1982-2007), wielrenner
   Emanuel Pogatetz (1983), voetballer
   Christoph Leitgeb (1985), voetballer
   Sebastian Prödl (1987), voetballer
   Christian-Petru Ciochirca (1989), voetbalscheidsrechter
   Cornelia Hütter (1992), alpineskiester
   Florian Kainz (1992), voetballer
   Michael Gregoritsch (1994), voetballer
   Valentino Lazaro (1996), voetballer
   Hannes Wolf (1999), voetballer
  
  Overleden 
  
   Annibale Padovano (1527-1575), Venetiaans componist en hofkapelmeester in Graz
   Jakob Lorber (1800-1864), Oostenrijks mysticus
   Alexius Meinong (1853-1920), Oostenrijks filosoof en psycholoog
   Carl Stooss (1849-1934), Zwitsers jurist en hoogleraar
   Wladimir Köppen (1846-1940), Duits geograaf, meteoroloog, klimatoloog en botanicus
   Werner Schwab (1958-1994), (toneel)schrijver
   Jochen Rindt (1942-1970) Formule 1-coureur
  
  Galerij
  
  Externe links 
   Officiële website van de stad Graz
  
   
  Werelderfgoed in Oostenrijk
  District van Stiermarken
  Hoofdstad van een Oostenrijkse deelstaat