title: Josef Tal
text: Josef Tal, ook Yosef Ṭal en Joseph Tal, Hebreeuws: יוסף טל, geboren als Josef Grünthal, (Pinne, nu: Pniewy, 50 km westelijk van Poznań, 18 september 1910 – Jeruzalem, 25 augustus 2008) was een Israëlisch componist, dirigent, muziekpedagoog, musicoloog, pianist en harpist. Josef Tal wordt in Israël beschouwd als een aan de Centraal-Europese traditie verplichte componist. In tegenstelling tot zijn vele Joodse tijdgenoten nam hij niet aan de ontwikkeling van een op identiteit georiënteerde nationale stijl deel.
  
  Levensloop
  
  Jeugd 
  
  Zijn vader was de wetenschappelijk actieve rabbijn Julius Grünthal. De familie - vader, moeder Ottilie en oudere zus Grete, vertrok in 1911 naar Berlijn, waar zij een privé-weeshuis voerde. Rabbijn Julius Grünthal was een docent aan de Hochschule für die Wissenschaft des Judentums, gespecialiseerd in filologie en oude talen.
  
  Opleiding/studie 
  Tal studeerde in Berlijn aan de Staatliche Akademische Hochschule für Musik onder andere bij Max Trapp (piano en compositie), Heinz Thiessen (muziektheorie), Max Saal (harp), Curt Sachs (instrumentatie), Fritz Flemming (hobo), Georg Schünemann (muziekgeschiedenis), Charlotte Pfeffer en Siegfried Borris (gehooropleiding), Siegfried Ochs (koorzang), Leonid Kreutzer (piano methodologie) en Julius Prüwer (orkestdirectie). Later studeerde hij ook bij Paul Hindemith (compositie en muziektheorie). Deze beval hem Friedrich Trautwein aan, de directeur van de elektronische-muziekstudio. Tal studeerde af in 1931.
  
  Een jaar later huwde hij met de danseres Rosie Löwenthal.
  
  Hij werkte als pianoleraar en begeleidde dansers, zangers en stomme films in de bioscopen. Maar de nazi's maakten hem al spoedig werkloos. Hij begon aan een studie fotografie in de school van Reimann en behaalde het diploma met het doel, zo spoedig mogelijk een toelating voor de emigratie naar Palestina te krijgen.
  
  Palestina 
  De jonge familie emigreerde in 1934 met haar zoon Re'uven naar Palestina. Voor korte tijd werkte hij als fotograaf in Haifa en Hadera. De familie vertrok later naar de kibboets Gesher, waar Tal tijd had om zich op zijn muziek te concentreren.
  
  Maar de sociale samenleving in de kibboets was niet wat de familie zich ervan had voorgesteld en daarom vertrok zij opnieuw naar Jeruzalem, waar Tal zowel beroepsmatig als ook sociaal relaties kon leggen. Hij werkte als pianist, gaf pianolessen, maar speelde ook harp in het nieuw opgerichte Palestijns Orkest, de voorloper van het Israëlisch Philharmonisch Orkest. In 1937 ging het echtpaar uit elkaar.
  
  Musicus en leraar 
  Op uitnodiging van Emil Hauser werd Tal op 26-jarige leeftijd docent voor piano, muziektheorie en compositie aan het Palestijns conservatorium. In 1948 werd hij directeur van de Jeruzalem Academie voor muziek, een functie die hij tot 1952 vervulde. In 1940 huwde Tal de beeldhouweres Pola Pfeffer.
  
  In 1951 werd hij lector aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem in Jeruzalem, waar hij in 1961 het Centrum voor elektronische muziek in Israël oprichtte. Hij publiceerde academische artikelen en schreef verschillende bijdragen voor de Encyclopaedia Hebraica. In 1965 werd hij professor en later hoofd van de musicologie-afdeling van de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem. Hij hield deze functie tot 1971. Tot zijn bekendste leerlingen behoren onder andere: Ben-Zion Orgad, Robert Starer, Naomi Shemer, Jacob Gilboa, Yehuda Sharett, de musicoloog Michal Smoira-Cohn, de cellist Uzi Wiesel en de sopraan Hilde Zadek.
  
  In 1969 werd Tal op advies van Boris Blacher lid van de Akademie der Künste in Berlijn. Tal was een begenadigd schrijver. Hij was vertegenwoordiger voor Israël in de International Society for Contemporary Music (ISCM).
  
  Lang werkte hij als pianist en dirigent met verschillende orkesten, maar hij gaf de voorkeur aan het componeren en zijn nieuwe gebruik van sonoriteit in vocale, instrumentale en elektronische muziek. Zelfs in de jaren 90 van de vorige eeuw leidde hij een researchproject (Talmark) voor de ontwikkeling van een nieuw muzieknotatiesysteem in samenwerking met het Technion – Israel Institute of Technology en de VolkswagenStiftung. Tijdens deze jaren ging zijn gezichtsvermogen erg achteruit en het werd moeilijk voor hem verder te componeren.
  
  Met hulp van een computer-monitor kon hij het notatiesysteem vergroten en hij kon daarmee nog kleine werkjes voor een paar instrumenten componeren. Hij schreef verder zijn derde autobiografie en voltooide zijn visionaire analyse van toekomstige muziek. Alleen de geplande opera Ein friedlicher Ort over het traumata Rostock-Lichtenhagen (1992) bleef als gevolg van zijn sterk verminderd gezichtsvermogen een fragment.
  
  Josef Tal ligt begraven in de kibboets Ma'ale HaHamisha in de buurt van Jeruzalem. Zijn archief wordt bewaard in de National Library of Israel in Jeruzalem en zijn werk werd gepubliceerd in het Israel Music Institute (IMI).
  
  Stijl 
  De toontaal van Tal wordt gekenmerkt door toenemende concentratie en reductie van compositorische middelen, die belangrijk tot de intensivering van het uitdrukkingskarakter bijdragen. Tals balanceren in het spanningsveld tussen het Oude Testament en moderne literatuur, symfonisch en elektronisch, weerspiegelt zich vooral in zijn belangrijke late werken.
  
  Composities
  
  Werken voor orkest
  
  Symfonieën 
   1952 Symfonie nr. 1
   Largo - Vivace - Largo
   Lento - Vivace
   A Tempo
   1960 Symfonie nr. 2
   1978 Symfonie nr. 3
   1985 Symfonie nr. 4 (Jubilee)
   1990 Symfonie nr. 5
   1991 Symfonie nr. 6
  
  Concerten voor instrumenten en orkest 
   1945 Concerto nr. 1, voor piano en orkest
  
   1953 Concerto nr. 2, voor piano en orkest
   1954 Concerto, voor altviool en orkest
   1956 Concerto No. 3, voor tenor, piano en orkest - tekst: Eleazar Kalir
   1960 Concerto, voor cello en strijkorkest
   1969 Double Concerto, voor viool, cello en kamerorkest
   1976 Concert, voor dwarsfluit en kamerorkest
   1979 Double Concerto, voor twee piano's en orkest
   1980 Concerto, voor klarinet en orkest
  
  Andere werken voor orkest 
   1939 Prelude, voor dwarsfluit, fagot en kamerorkest
   1950 Mar'ôt (Reflections), voor strijkorkest
   1958 Festive Vision, voor orkest
   1975 Shape, voor kamerorkest
   1981-1986 Dance of the Events, voor orkest
   1982 Imago, voor kamerorkest
   1986 Symphonic Fanfare, voor orkest
  
  Oratoria en cantates 
   1955 Succot Cantata, cantate voor solisten, gemengd koor en orkest - tekst: Shacharit, Eleazar Kalir
   1967 The Death of Moses, oratorium voor solisten, gemengd koor, orkest en elektronica - tekst: Yehuda Ya'ari
   1968 Parade of the Fallen (Misdar Ha'Noflim), cantate voor solisten, gemengd koor en orkest - tekst: Haim Hefer
   1978 Mit deiner ganzen Seele (With All Thy Soul), cantate voor solisten, eenstemmig knapenkoor, gemengd koor en orkest - tekst: I Makkabeeën (apocriefe boeken), Sefer Ha'Agada
  
  Muziektheater
  
  Opera's
  
  Toneelmuziek 
   1978/1982 Scene, monodrama voor sopraan of tenor - tekst: Franz Kafka "dagboeken"
   1997 Schlichtheit, voor bariton - tekst: Jorge Luis Borges
   2000 Sonett an Orfeus, voor bariton - tekst: Rainer Maria Rilke "Sonette XXIX"
  
  Werken voor koren 
   1936 On the Way, voor vier vrouwenstemmen - tekst: Rachel Bluwstein
   1952 3 Songs on Yemenite Themes, voor gemengd koor - tekst: Song of Songs, Shalom Shabazi
   1954 Aleinu Leshabe'ach, voor 3-stemmig vrouwenkoor, tenor en piano (of orgel) - tekst: Siddoer, Shalom Shabazi
   1975 Death Came to the Wooden Horse Michael, voor solisten, gemengd koor en elektronica - tekst: Nathan Zach
   1985 Dream of the Circles, voor bariton, gemengd koor en ensemble - tekst: Nachman of Breslov
   1987 Touch a Place, voor solo zangstem en gemengd koor - tekst: Israel Eliraz
   1993? God Full of Mercy, voor gemengd koor - tekst: Yehuda Amichai
  
  Vocale muziek 
   1936 Drei Lieder der Ruhe, voor sopraan en piano - tekst: Paul Verlaine, Georg Heym, Christian Morgenstern
   1936/1950 Three Songs, voor sopraan en piano - tekst: Rachel Bluwstein
   1946 Exodus I, symfonisch gedicht voor bariton en orkest
   1950 Festive Prologue, voor spreker en 2 piano's - tekst: Rachel Bluwstein
   1971 Song, voor bariton (of alt), dwarsfluit, hoorn, 2 tom-toms en piano - tekst: Heinrich Heine
   1975 My Child, voor sopraan en klarinet - tekst: Natan Yonatan
   1991 Wars Swept Through Here, voor bariton en ensemble - tekst: Israel Eliraz
   1991 Bitter Line, voor bariton en ensemble - tekst: Israel Eliraz
   1993 Mein blaues Klavier, voor mezzosopraan en piano - tekst: Else Lasker-Schüler
  
  Kamermuziek 
   1940 Thema und Variationen über Expressionen der Zeit, voor 2 piano's en slagwerk
   1947 Lament, voor cello en harp
   1949 Hora, voor cello en harp
   1952 Sonata, voor hobo en piano
   1952 Sonata, voor viool en piano
   1953 Duo, voor twee dwarsfluiten
   1954 Strijkkwartet nr. 1
   1960 Sonata, voor altviool en piano
   1963 Strijkkwartet nr. 2
   1963 Duo, voor altviool en piano
   1966 Blazerskwintet
   1968 Fanfare, voor 3 trompetten en 3 trombones
   1974 Trio, voor piano, viool en cello
   1976 Strijkkwartet nr. 3
   1980 Movement, voor tuba en piano
   1982 Quartet, voor viool, altviool, cello en piano
   1982 Chamber Music, voor sopraan-blokfluit, marimba en klavecimbel
   1985 In Memoriam of a Dear Friend, voor cello (solo)
   1989 Duo, voor trombone en harp
   1992 Duo, voor hobo en althobo
   1994 Quartet, voor tenorsaxofoon, viool, altviool en cello
   2005 Good Night, voor twee blockfluiten
  
  Werken voor orgel 
   1983 Salva venia
  
  Werken voor piano 
   1931 Stukken, voor piano vierhandig
   1936 Chaconne
   1937 Drie stukken
   1945 Cum mortuis in lingua mortua, zeven variaties voor piano op een thema van Modest Moessorgski
   1946 Six Sonnets
   1949 Sonata
   1951 A Little Walk, voor piano vierhandig
   1956 Vijf inventies
   1962 Dodecafonische episodes
   1975 Five Densities
   1986 Essay I
   1988 Essay II
   1988 A Tale in Four Parts, voor piano vierhandig
   1989 Essay III
   2000 Essay V
  
  Werken voor harp 
   1959 Intrada
   1962 Structure
   1989 Dispute
  
  Elektronische muziek 
   1958 Exodus (II)
   1964 Out of My Distress I Called on the Lord
   1964 Concerto nr. 5, voor piano en elektronica
   1964/1977 Concerto, voor klavecimbel en elektronica
   1970 Concerto No. 6, voor piano en elektronica
   1970 Variations
   1971-1980 Concerto, voor harp en elektronica
   1972 Frequencies 440-462
   1990 Ranges of Energy
  
  Publicaties
  
  Muziektheorie 
   Musica Nova im dritten Millennium, Israel Music Institute , 2002, Cat No. 1018G, ISBN 965-90565-0-8 (English)
   Introduction to the Theory of Musical Form (in Hebrew), Published by Merkaz Letarbut Vehasbara, 1951
   Basics of Music Theory (in Hebrew), Published by Benno Balan, 1944
  
  Autobiografieën 
   Tonspur: Auf der Suche nach dem Klang des Lebens, Berlin: Henschel Verlag, 2005, 271 p., ISBN 978-3-89487-503-9
   Reminiscences, Reflection, Summaries (Retold in Hebrew by Ada Brodsky), Autobiografie - Jerusalem: Carmel, 1997, ISBN 965-407-162-2
   Der Sohn des Rabbiners: Ein Weg von Berlin nach Jerusalem, Berlin: Quadriga Verlag, 1985, 300 p., ISBN 978-3-88679-123-1
  
  Essays en geschriften 
   The Impact of the Era on the Interrelation Between Composer, Performer and Listener. Music in Time - A Publication of the Jerusalem Rubin Academy of Music and Dance (1983-1984), pp 23–27
   Rationale und Sensitive Komponenten des "Verstehens", in Musik und Verstehen - Aufsätze zur semiotischen Theorie, Ästhetik und Soziologie der musikalischen Rezeption, Arno Volk Verlag (197?), pp 306–313
   Musik auf Wanderung - Querschnitte zwischen Gestern und Morgen in Berliner Lektionen, (1992) Bertelsmann, pp 79–90
   Wagner und die Folgen in der Musik des 20. Jahrhunderts, (1983) Universität Bayreuth, Sonderdruck aus Jahresbericht des Präsidenten, pp 167–181
   Der Weg einer Oper, Wissenschftskolleg Jahrbuch 1982/83, Siedler Verlag, pp 355–356
   Gedanken zur Oper Ashmedai, in: Ariel - Berichte zur Kunst und Bildung in Israel, No. 15, (1972), pp 89–91
   Music, Hieroglyphics and Technical Lingo in The World of Music, Vol. XIII, No.1/1971 B. Schott's Söhne, Mainz, pp 18–28
   Ein Mensch-zu-Mensch-Erlebnis im Wissenschaftskolleg Berlin (1994) in Axel von dem Bussche, Hase&Koehler Verlag, pp 125–131 ISBN 3-7758-1311-X
  
  Bibliografie 
   
   Georg Beck: Vom Faden, der die Welt zusammenhält - Zum Tod des Komponisten Josef Tal (1910–2008), in: Neue Musikzeitung (nmz), Ausgabe 10/08 - 57. Jahrgang, zie ook:  Necrologie over Josef Tal van Georg Beck
   Georg Beck: Berlin – Jerusalem – Berlin - Der israelische Komponist Josef Tal, in: Oper & Tanz, 2000, zie ook:  Portrait van Josef Tal door Georg Beck
   Barbara von der Lühe: ... Aber sie können in der Musik keine Grenzen setzen. in: Zeitzeugen im Offenen Kanal Berlin - Verfolgte der Hitlerdiktatur berichten zie ook:  
   Barbara von der Lühe: Die deutschsprachige Musikemigration in das britische Mandatsgebiet Palaestina seit 1933: Ihr Beitrag zum Aufbau des israelischen Rundfunks, der Oper und der Musikpaedagogik. Mit einem Vorwort von Avi Primor. Frankfurt/Main, Berlin, Bern, Bruessel, New York, Wien 1999.
   Barbara von der Lühe: Musikleben in Israel. Geschichte und Gegenwart., in: Fuenfzig Jahre Israel, Vision und Wirklichkeit. Heiner Lichtenstein und Otto R. Romberg (Hrsg.). Schriftenreihe der Bundeszentrale fuer politische Bildung Bd. 353. Bonn 1998, S.336–347.
   Barbara von der Lühe: Die Musik war unsere Rettung!: die deutschsprachigen Gründungsmitglieder des Palestine Orchestra, Mohr Siebeck, 1998. 356 p., ISBN 978-3-16-146975-6
   IMI Activities. The following works have been recently published by the Israeli Music Institute and are available, IMI, 3-4, 1994, p. 17-22
   Darryl Lyman: Great jews in music, New York: Jonathan David Publishers, Inc., 1994. 326 p., ISBN 978-0-8246-0315-1
   Shlomo Markel: On Notation for Electro Acoustic Music and Interactive Environment for Composition. Research Thesis Submitted in Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree of Doctor of Science, Technion, Haifa 1993.
   William Y. Elias: Josef Tal. 80th Anniversary, IMI, 1990, p. 1-2
   Alice Tischler: A descriptive bibliography of art music by Israeli composers, Michigan: Harmonie Park Press, 1988. 424 p., ISBN 0-89990-045-3
   Elmar Weingarten, Habakuk Traber (Hrsg): Verdrängte Musik. Berliner Komponisten im Exil. Argon, Berlin 1987, S. 376. ISBN 3-87024-118-7
   Jehoash Hirshberg: Joseph Tals Huldigung für Else, in: Ariel. 26 (1976), S. 8~93.
   Macy Nulman: Concise encyclopedia of jewish music, New York: McGraw-Hill, 1975, 276 p., ISBN 0-07-047546-6
   Paul Frank, Burchard Bulling, Florian Noetzel, Helmut Rosner: Kurzgefasstes Tonkünstler Lexikon - Zweiter Teil: Ergänzungen und Erweiterungen seit 1937, 15. Aufl., Wilhelmshaven: Heinrichshofen, Band 1: A-K. 1974. ISBN 3-7959-0083-2; Band 2: L-Z. 1976. ISBN 3-7959-0087-5
   Menashe Ravina, Shlomo Skolsky: Who is who in ACUM : authors, composers and music publishers, biographical notes and principal works, Acum Ltd., Societe d'Auteurs, Compositeurs et Editeurs de Musique en Israel, 1965, 95 p.
   John Beckwith, Udo Kasemets: The modern composer and his world. - A report from the International Conference of Composers, held at the Stratford Festival, Stratford, Ontario, Canada, August 1960, Toronto: University of Toronto Press, 1961, 170 p.
   Peter Gradenwitz: Music and musicians in Israel - A comprehensive guide to modern Israeli music, Tel Aviv: Israeli Music Publications, 1959, 226 p.
   Gdal Saleski: Famous musicians of Jewish origin, New York: Bloch Publishing Company, 1949, 716 p.
  
  Onderscheidingen en prijzen 
   1949, 1958, 1977 - Stad Tel Aviv Engel Prijs
   1957/1958 - UNESCO studiebeurs voor de studie van elektronische muziek
   1970 Prijs van de staat Israël
   1975 Berliner Kunstpreis
   1981 Foreign Honorary Membership of the American Academy and Institute of Arts and Letters "in recognition of creative achievement in the arts"
   1982/1983 Fellow aan het Wissenschaftskolleg zu Berlin
   1982 Wolfprijs (Israël)
   1985 Orde van Verdienste van de Bondsrepubliek Duitsland I Klasse
   1985 Orde van Kunst en Letteren
   1993 Doctor Philosophiae Honoris Causa van de Universiteit van Tel Aviv
   1995 Johann-Wenzel-Stamitz-Förderungspreis der Künstlergilde (Duitsland)
   1995 ACUM prijs (Societe D'auteurs, Compositeurs et Editeurs de Musique en Israel)
   1995 Yakir Yerushalayim award (van de stad Jeruzalem)
   1996 Doctor Philosophiae Honoris Causa van de Hochschule für Musik und Theater Hamburg
   1998 Doctor Philosophiae Honoris Causa van de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem
  
  Referenties
  
  Externe links 
    Website dedicated to Josef Tal
    Biografie - werklijst - discografie op de internetpagina van de muziekuitgave Peer Musik
    Biografie - werklijst - discografie op de internetpagina van de "Akademie der Künste" in Berlijn
    Score catalogue of the Israel Music Institute
   Archival collections at the Music Center of the National Library of Israel in Jerusalem.
  
  20e-eeuws componist
  21e-eeuws componist
  Israëlisch harpist
  Israëlisch componist
  Israëlisch dirigent
  Israëlisch hoogleraar
  Israëlisch muziekpedagoog
  Israëlisch pianist
  Israëlisch musicoloog