title: Chapeau (poker)
text: Chapeau is een variant op poker, maar wordt gespeeld met vijf speciale pokerdobbelstenen (aas, heer, dame, boer, 10, 9), een beker (de "chapeau") met een bijpassend schijfje (dekseltje), en eventueel een teerlingbak. Doel van het spel is om de tegenspelers strafpunten te bezorgen, en zelf zo weinig mogelijk strafpunten te hebben.
  
  Dit spel is niet te verwarren met blufpoker, dat niets met poker te maken heeft.
  
  Mogelijke combinaties 
  De mogelijke combinaties van alle dobbelstenen in graad van waarde (laagste eerst) met hun kansen:
  
  de Paarse flush → Zwarte flush combinatie kan worden vervangen door een andere kleurmengeling afhankelijk van de kleur van de stenen
  bijvoorbeeld de Olijfboomflush indien de stenen rood en groen in aanmerking komen voor de flush.
  
  In België speelt men echter:
  
  {| class="wikitable sortable"
  !Waarde
  !|Worp
  !|Exacte kans
  !|Percentage
  !|1 kans op ...
  |- align="center"
  | 1||Cadeau -of- Singleton (eigenlijk niets) || 480 / 7776|| 6,17%|| 16,2
  |- align="center"
  | 2||Paar (2 dezelfde) ||3600 / 7776||46,30%|| 2,2
  |- align="center"
  | 3||Dubbel Paar (2 keer 2 dezelfde) ||1800 / 7776||23,15%|| 4,3
  |- align="center"
  | 4||Trice -of- Tris -of- Three of a Kind (3 dezelfde) ||1200 / 7776||15,43%|| 6,5
  |- align="center"
  | 5||Kleine straat (Heer, Dame, Boer, 10, 9) || 120 / 7776|| 1,54%|| 64,8
  |- align="center"
  | 6||Full House (Trice en paar) || 300 / 7776|| 3,86%|| 25,9
  |- align="center"
  | 7||Grote straat (Aas, Heer, Dame, Boer, 10)  || 120 / 7776|| 1,54%|| 64,8
  |- align="center"
  | 8||Carré -of- Four of a Kind (4 dezelfde) || 150 / 7776|| 1,93%|| 51,8
  |- align="center"
  | 9||Poker -of- Five of a Kind (5 dezelfde) || 6 / 7776|| 0,08%||1296
  |}
  
  Bij gelijke combinaties wordt de graad bepaald door de waarde van de dobbelstenen. Een paar heren is bijvoorbeeld lager dan een paar azen. Ook de dobbelstenen die niet meetellen voor de combinatie zijn belangrijk. Een carré van de heren met een 9 is bijvoorbeeld minder waard dan een carré van de heren met een 10.
  
  De hoogst mogelijke dobbelstenen van de bewuste combinatie wordt ook soms 'max' genoemd. Een carré max met een 9 is een combinatie van 4 azen en een 9. Een carré max is dan een combinatie van 4 azen en een heer, en een carré van de negens max is een combinatie van 4 negens met een aas.
  
  De waarde kan ook verhoogd worden door meer te benoemen. Een onbenoemd paar is bijvoorbeeld minder waard dan een paar van de negens, en een carré van de heren is ook minder waard dan een carré van de heren met een 10.
  
   Strafpunten 
  Er zijn enkele varianten:
   Iedereen begint zonder strafpunten. Een speler valt af zodra hij een vooropgesteld aantal strafpunten verzameld heeft.
   Er is een pot met strafpunten (bijvoorbeeld fiches, lucifers, muntstukken of papiersnippers). Het beschikbare aantal strafpunten is meestal het dubbele van het aantal spelers, verminderd of vermeerderd met 1. In de eerste fase worden de strafpunten uitgedeeld tot de pot leeg is. In de tweede fase legt de winnaar van een ronde telkens een strafpunt terug in de pot. De eerste die geen strafpunten meer heeft, is de eerste winnaar. De anderen spelen verder tot ten slotte de laatste verliezer'' overblijft.
  
  Spelverloop 
  De eerste speler neemt de beker met dobbelstenen, schudt, bekijkt al dan niet het resultaat, en geeft door in een richting naar keuze, terwijl hij het resultaat noemt, dat overigens niet waar hoeft te zijn. De doorgeefrichting (met de klok mee of tegen de klok in) ligt nu vast tot de ronde eindigt. De doorgeefrichting mag vrij gekozen worden in de eerste strafpuntenfase en in de eerste ronde van de tweede fase. Deze laatste keuze blijft dan vastliggen tot aan het einde van het spel.
  
  Als een volgende speler de beker krijgt, heeft hij de keuze:
   De chapeau (zonder eerst zelf te kijken) opheffen indien hij de voorganger niet gelooft:
   Indien de voorganger hoger aankondigde dan wat er effectief ligt, krijgt deze voorganger een strafpunt.
   Indien de voorganger juist of lager (het zogenaamd 'onderliegen') aankondigde, krijgt degene die de chapeau ophief een strafpunt.
   Blind doorgeven. Dit is doorgeven zonder zelf te kijken.
   Handelingen uitvoeren, en dan de chapeau doorgeven. Mogelijke handelingen zijn:
   Een aantal dobbelstenen aan de kant leggen, en met de rest schudden. Meestal worden de gelijke eruitgehaald, en blijft de rest onder de chapeau om mee geschud te worden.
   Een aantal dobbelstenen onder de chapeau laten liggen, en met de rest open rollen.
   Een combinatie van voorgaande twee, op voorwaarde dat dit ook gelijktijdig en onafhankelijk gebeurt. Het is niet toegelaten het resultaat van de eerste actie te bekijken en dan de tweede actie uit te voeren.
   Niets uithalen en met alles schudden.
  Onafhankelijk van de handelingen die de speler uitvoert, moet wat hij doorgeeft altijd hoger zijn dan wat de vorige speler aankondigde, en desnoods moet hij daarbij liegen (bluffen).
  
  Wanneer een al dan niet benoemde poker doorgegeven en aanvaard wordt, krijgt de ontvanger 5 worpen om een hogere poker te gooien, waarbij telkens stenen naar keuze mogen vastgeklikt worden. Na deze worpen eindigt de ronde.
  
  Een ronde eindigt ook wanneer iemand de chapeau opheft. Degene die gewonnen heeft, komt aan de beurt als eerste speler van de volgende ronde.
  
  Variant: Mexicaanse chapeau 
  Deze variant kan met hoogstens 5 deelnemers gespeeld worden. Elke speler krijgt 1 dobbelsteen en houdt deze uit het zicht van de andere spelers. Daarbij kan men bijvoorbeeld de hoed van de chapeau gebruiken, of het dekseltje. Tenzij er 5 spelers zijn, liggen de overige stenen open op tafel.
  
  In deze variant doet de aas dienst als joker. De speler die aan de beurt is, bepaalt de waarde van alle azen. Deze waarde kan door de volgende speler gewijzigd worden. Bij het uitvoeren van chapeau wordt voor elke aas die waarde genomen die de hoogst mogelijke graad oplevert.
  
  Bij het begin van een ronde werpt elke speler zijn eigen dobbelsteen en verstopt het resultaat voor de anderen. Indien er minder dan 5 spelers zijn, werpt de eerste speler vervolgens de open dobbelstenen (of dobbelsteen), met het resultaat zichtbaar voor allen. De speler kiest de doorgeefrichting en maakt zijn aankondiging. Hierbij maakt hij gebruik van de open stenen, gecombineerd met alle andere verborgen stenen, waarbij de aas als joker dient.
  
  Als een volgende speler aan beurt is, heeft hij de keuze:
   Chapeau uitvoeren: alle verborgen dobbelstenen open laten leggen indien hij de voorganger niet gelooft:
   Indien de voorganger hoger aankondigde dan wat er effectief ligt, krijgt deze voorganger een strafpunt.
   Indien de voorganger juist of lager (het zogenaamd 'onderliegen') aankondigde, krijgt degene die de chapeau uitgevoerd heeft een strafpunt.
   Handelingen uitvoeren, en dan de beurt doorgeven. Mogelijke handelingen zijn:
   Zijn eigen verborgen dobbelsteen werpen en het resultaat verborgen houden.
   Met één of meer van de open dobbelstenen werpen.
   Een combinatie van voorgaande twee, op voorwaarde dat dit ook "gelijktijdig" gebeurt. Het is niet toegelaten het resultaat van de eerste actie te bekijken en dan de tweede actie uit te voeren.
   Niets doen
  Verder gelden dezelfde opmerkingen als bij de standaardvariant.
  
  Dobbelspel
  Kansspel
  Pokervariant