title: Petronilla van Saksen
text: Petronilla van Saksen, ook bekend als Geertruid, en ook wel Petronella van Saksen genoemd, (circa 1082 - 23 mei 1144) was een dochter van Diederik II van Lotharingen en Hedwig van Formbach. Uit een eerder huwelijk van Hedwig met Gebhard van Supplinburg werd de latere keizer Lotharius III geboren, waarmee Petronilla dus een machtige halfbroer had.
  
  Zij trouwde vermoedelijk in 1113 met graaf Floris II van Holland. Mogelijk liet zij toen haar naam veranderen in Petronilla. Waarschijnlijk uit devotie voor de Heilige Petrus, want Petronilla verwees naar de martelares Petronella van Rome, volgens de legende de dochter van Petrus. Ze toonde daarmee haar nauwe verbondenheid met Petrus en de Heilige Stoel en dus ook met de Gregoriaanse hervormingsideeën die daar werden aangehangen. Samen kregen Petronilla en Floris  vier kinderen:
  Dirk 
  Floris de Zwarte 
  Simon, kanunnik te Utrecht
  Hedwig (ovl. 1132), non.
  
  Het grafelijk echtpaar liet kapellen of kerken optrekken, gewijd aan Maria of Petrus, in uit de Rijnstreek geïmporteerde tufsteen, in Egmond, (gewijd in 1113), Leiden (Pieterskapel, gewijd in 1121), Dordrecht (gewijd rond 1120) en vermoedelijk Zierikzee. De Leidse Pieterskapel werd gebouwd bij een grafelijke hoeve, later huize Lokhorst genoemd, die onder de huidige Lokhorstkerk ligt. De Pieterskapel ontwikkelde zich tot de Pieterskerk en de sleutels van Petrus kwamen in het Leidse stadswapen.
  
  Na de vroege dood van haar man in 1122 voerde zij het regentschap voor haar zoon, graaf Dirk VI van Holland, zelfs na zijn meerderjarigheid.  Petronilla vond dat Dirk niet voldoende kwaliteit had om graaf te worden, begunstigde haar tweede zoon Floris de Zwarte en weigerde haar functie op te geven. Petronilla steunde haar halfbroer Lotharius in zijn poging om keizer te worden.
  
  Petronilla benoemde op aandringen van machtige hovelingen, na het overlijden van abt Adelard in 1120, haar kapelaan Ascellinus tot abt van Egmond. Volgens een verhaal uit 1145 van een Egmondse monnik was Ascellinus 'een onnozele man die niets afwist van het kloosterleven'. Ascellinus liet zich leiden door drie leken-bewindvoerders, die als 'voogden' waren aangesteld, maar 'eerder wolven dan herders' waren. De Egmondse abdijkerk werd afgebroken en vervangen door een veel grotere kerk. In 1129 benoemde Petronilla Wouter van de St. Pietersabdij van Gent in plaats van Ascellinus tot abt van de Egmondse abdij. In 1133 stichtte zij de abdij van Rijnsburg. De abdijen van Egmond en Rijnsburg werden in 1140 door haar zoon graaf Dirk VI, mede namens haar, in overeenstemming met de Gregoriaanse hervormingsgedachten, aan de Heilige Stoel overgedragen. Petronilla werd na haar overlijden op 23 mei 1144 in deze abdij van Rijnsburg, voor het koor van de grafelijke kapel begraven. Haar restanten werd in 1949 gevonden bij de opgraving van de kapel. Forensisch onderzoek toonde onder andere aan dat de gravin een grote en vrij grof gebouwde vrouw geweest moet zijn.
  
  Petronilla staat met haar zoon Dirk VI afgebeeld op het Timpaan van Egmond.
  
  Voetnoten
  
  Externe link
  Portret in Digitaal Vrouwenlexicon
  
  Partner van de graaf van Holland
  Saksen, P
  Huis Lotharingen