title: João Pessoa (stad)
text: João Pessoa (joawn pesoa /žo'ãw pe'soə/), vanwege haar ligging op het oostelijkste punt van het Amerikaanse continent, de Ponta do Seixas, ook wel genoemd de stad waar de zon als eerste opkomt, is de hoofdstad van de Braziliaanse deelstaat Paraíba. Met 7 km² bebost land in de stad is zij de op een na groenste stad ter wereld (na Parijs). João Pessoa heeft ruim 810 duizend inwoners, de hele agglomeratie meer dan 1 miljoen. João Pessoa is vanwege de tientallen kilometers strand in de stad en de omgeving een populaire bestemming voor toeristen, waarvan de meesten uit Brazilië zelf komen.
  
  João Pessoa werd op 5 augustus 1585 gesticht onder de naam Filipéia de Nossa Senhora das Neves. Het is de derde oudste stad van Brazilië en ook de laatste die in dat land in de 16e eeuw gesticht werd. De stad staat bekend om haar aangename klimaat, de mooie stranden en vooral ook om haar prachtige en gevarieerde monumenten en barokkunst.
  
  Tussen 1634 en 1654 was de stad, die toen Frederikstadt heette, naar de toenmalige Prins van Oranje, Frederik Hendrik van Nassau, in het bezit van de Nederlanders. Daarna kwam João Pessoa weer in handen van de Portugezen.
  
  Geschiedenis 
  
  Gesticht op 5 augustus 1585 onder de naam Nossa Senhora das Neves, de heilige van de dag waarop de alliantie met de Tabajara werd gesloten (5 augustus), maar die pas drie maanden later bevestigd werd. João Pessoa bezit al vanaf het begin stadsrechten, omdat zij gesticht is als "Fazenda Real numa Capitania Real da Coroa Portuguesa". De stad heeft in de loop der tijd verschillende namen gehad. Na de oorspronkelijke naam kreeg de stad in 1588 de naam Filipéia de Nossa Senhora das Neves, naar de koning Filips II van Spanje, en behield deze naam gedurende het Verenigd Iberia, de periode waarin de Portugese Kroon verenigd werd met het Spaanse rijk. Tijdens de Nederlandse overheersing, tussen 1634 en 1654, werd de stad Frederikstadt genoemd, naar de prins van Oranje, Frederik Hendrik van Oranje-Nassau.
  
  Met de Portugese herovering werd het opnieuw Nossa Senhora das Neves, en later, in 1817, Parahyba do Norte. Dankzij het bezoek van Pedro II van Brazilië kreeg de stad eind 1859 de titel Keizerlijke Stad.
  
  De huidige benaming, João Pessoa, is een hommage aan de Paraíbaanse politicus João Pessoa, die in 1930 in de stad Recife werd vermoord, toen hij daar als president van de deelstaat en kandidaat voor het vice-presidentschap onder presidentskandidaat Getúlio Vargas op bezoek was. De moord veroorzaakt grote onrust onder de bevolking, met de Revolutie van 30 tot gevolg. Het is onduidelijk of de moord ook politieke motieven had. De dader was João Duarte Dantas, een politiek tegenstander, wiens kantoor werd doorzocht door de politie, die de liefdesbrieven die hij van de lerares Anayde Beiriz had ontvangen, in de openbaarheid bracht.
  
  De Assemblee National bevestigde de wijziging van de naam van zijn hoofdstad op 4 september 1930. Daarvoor waren er een aantal inwoners die de mogelijkheid bediscussieerden om de naam van João Pessoa te vervangen door een andere, "Paraibaanse" figuur en "Cabo Branco". Tussen andere argumenten werd bevestigd dat de naamswijziging niet zou worden uitgevoerd, in 1930, tijdens een periode van commotie en sociale instabiliteit, wanneer verscheidene politieke tegenstanders van de groep van João Pessoa werden gevangengenomen en vermoord. En daarboven werd er geen consensus bereikt over de voordelen van de persoon en de publieke leider wie de eer zou krijgen van de voormalige president van Paraíba (in die tijd, gouverneur). Aan de andere kant, de verdedigers van de huidige naam argumenteerden dat João Pessoa een politiek voorbeeld was die vocht tegen het coronelisme en de oligarquias.
  
  De stad João Pessoa werd geboren op de oevers van de rivier Sanhauá, vanwaar het uitbreidde naar de heuvels alwaar het huidige centrum te vinden is. Deze stedelijke expansie omvatte het oude landelijke regio. Vanaf de tweede helft van de jaren 70, met de heropstanding van de maritieme klasse, verloor het gebied zijn economisch belang van weleer. Hierbij moest men opletten voor het verval van de architectuur, die in de wijken van het centrum hoogtij vierden, het patrimonium van weleer moest worden beschermd, waaronder het Historisch Centrum, de Rua das Trincheiras en de buurt van de Rua Odon Bezerra, in de wijk Tambiá.
  
  Tijdens de 20e eeuw verloor de stad aan belang en gezien de heropstanding van Campina Grande, de tweede grootste stad van de staat. De lokale economie stabiliseerde in de eerste helft van de eeuw. Tot de jaren 60 was het enkel een administratieve hoofdstad, en Campina Grande, een stad op 125 kilometer afstand, won belang als belangrijkste stad van de staat, dit gezien in deze periode Campina Grande zich ontplooide als belangrijke commerciële en industriële pool, niet alleen in de staat, maar ook in de ganse regio van het Noordoosten, het kwam zelfs zover dat het meer belastingen begon te heffen dan de hoofdstad. João Pessoa, destijds, had weinig industrie en enkel een administratieve en commerciële rol. Vanaf de jaren 60, na grote privé- en staats-investeringen, evenredig verdeeld door de staat en de federatie, won João Pessoa nieuwe industrieën en belang, dat zijn positie versterkte als belangrijkste stad van de staat in economische termen.
  
  Benamingen 
  Recentelijk (januari 2005, realiseerde historicus Guilherme D'Avilla Lins een herziening en verbetering van de officiële benamingen van de Paraibaanse hoofdstad, hij heeft de volgende samenvatting gepubliceerd:
   Povoação de Nossa Senhora das Neves (1586)
   Cidade de Nossa Senhora das Neves (1587)
   Cidade de Filipéia de Nossa Senhora das Neves (1588)
   Frederikstadt (1635)
   Cidade de Nossa Senhora das Neves (1654)
   Cidade da Parahyba (1817)
   Cidade de João Pessoa (4 september 1930)
  
  Geografische gegevens 
   Positie: gesitueerd op de meest oostelijke kant van het Amerikaans continent en van Brazilië, met lengtitude van 34°47'30" Oost en latitude 7°09'28 Zuid. De plaats is bekend als Ponta do Seixas.
   Grens: begrensd in het noorden met de gemeente Cabedelo door de rivier Jaguaribe, in het zuiden met de gemeente Conde en rivier Gramame, in het oosten met de Atlantische Oceaan en het westen de gemeentes Bayeux door de rivier Sanhauá en Santa Rita door de respectievelijke rivieren Mumbaba en Paraíba.
   Hoogte: het gemiddelde verschil met zeeniveau is 37 meter, met een maximaal hoogteverschil van 74 meter in de buurt van de rivier rio Mumbaba, gedomineerd in zijn stedelijk gebied met vlakke terreinen en verval in de orde van 10 meter, in de regio die initieel verstedelijkt werd.
   Klimaat: het klimaat van de stad is warm en vochtig, van het intertropisch type, met gemiddelde jaartemperaturen van 26 °C. De winter begint in maart en eindigt in augustus. Er zijn twee klimatologische seizoenen gedefinieerd, regen valt in de herfst- en winterperiode en gedurende de rest van het jaar is er veel zon. De benaming van het klimaattype in de stad is tropisch maritiem.
  
   Relatieve vochtigheid lucht: jaarlijks gemiddelde is 80%. Tussen mei en juli, reikt het een maximum van 87%, wat omschreven staat als “regenseizoen”. Gedurende de rest van het jaar verminderd dit tot 68%.
   Vegetatie: Mata Latifoliada Perenifólia Costeira (Mata Atlântica). Alhoewel redelijk verstedelijkt, heeft de stad nog een belangrijke stuk van het Atlantisch Bosgebied, dat nog bewaard is gebleven. (Zie: Omgeving, beneden)
   Demografische dichtheid: 3.094 inwoners per km² (IBGE — jaar — 2004)
  
  Bevolkingsontwikkeling 
  
  Bron: Barsa Planeta Ltda
  
  Wijken 
  
  João Pessoa bezit officieel 64 wijken, waarvan Mangabeira de grootste is, met ongeveer 100.000 inwoners. Hieronder, enkele wijken:
  
  Noordelijke zone 
  Centro, Varadouro, Róger, Torre, Tambiá, Jardim 13 de Maio, Padre Zé, Bairro dos Estados, Bairro dos Ipês, Mandacaru, Alto do Céu, Jardim Esther, Jardim Mangueira en Conjunto Pedro Gondim.
  
  Zuidelijke zone 
  Castelo Branco, Bancários, Jardim São Paulo, Anatólia, Jardim Cidade Universitária, Água Fria, Ernesto Geisel, Valentina Figueiredo, Paratibe, Praia do Sol, Conjunto Boa Esperança, José Américo, Costa e Silva, Mangabeira, Cidade Verde, Esplanada, Ernani Sátiro, Funcionários (I a IV), Grotão, Conjunto João Paulo II, Distrito Industrial en Bairro das Indústrias.
  
  Oostelijke zone 
  Cabo Branco, Tambaú, Tambauzinho, Expedicionários, Bessa, Jardim Oceania, Manaíra, Altiplano, Miramar, Jardim Luna, João Agripino en São José.
  
  Westelijke zone 
  Cruz das Armas, Oitizeiro, Rangel, Cristo Redentor, Bairros dos Novais, Alto do Mateus, Ilha do Bispo en Jardim Veneza.
  
  Metropool 
  De Aanvullende Staatswet nr 59, van 2003, stelt dat Condiam en de Região Metropolitana de João Pessoa, bestaat uit de gemeentes Bayeux, Cabedelo, Conde, Cruz do Espírito Santo, João Pessoa, Lucena, Mamanguape, Rio Tinto en Santa Rita. De regio bevat 1.000.801 inwoners, volgens de schattingen van 2006 door IBGE
  
  Aangrenzende gemeenten 
  De gemeente grenst aan Bayeux, Cabedelo, Conde en Santa Rita.
  
  Omgeving 
  
  Zelfs al van vóór de ecologische bewustwording die vandaag de wereld domineert, hebben de pessoaanen reeds geleerd om de fauna en flora te bewaren, dit transformeerde de stad in een groots groen tapijt. João Pessoa wordt beschouwd als de “tweede groenste stad ter wereld”, met meer dan 7 m² groen per inwonder, daarmee laten ze enkel Parijs voorgaan. Deze onderscheiding hebben ze ontvangen in 1992 tijdens de ECO-92.
  
  Het volstaat hierom niet om de straten en wijken te vergroenen, João Pessoa bezit, in de binnenstad, twee grote natuurreserves van het Atlantisch Woud, dat functioneert zoals een echte groene long, en daarmee de luchtvervuiling tegengaat. De eerste bevindt zich in de centrale wijk van Róger en domineert het Parque Arruda Câmara (of "Bica", zoals ze in de volksmond genoemd wordt), ze verdeelt de lokale Tambiá bron. het is een mix van dierentuin en natuurreservaat, Bica bezit zeldzame exemplaren van onze fauna en flora, evenals dieren van andere continenten. Het bucolismo van zijn eigen landschap heeft het gezichtspunt van de bezoekers grondig gewijzigd. Het andere belangrijke natuurreservaat is het Bos van Buraquinho, recentelijk werd een gedeelte hiervan omgevormd in een Botanische Tuin. Met ongeveer 515 ha ongerepte natuur, verdeeld door stromen en natuurlijke bronnen, bevindt het zich op een van de grootste reservaten die de stad heeft. Het Bos van Buraquinho is een ware schat voor João Pessoa, gezien het vochtige klimaat en de constante temperatuur, zelfs tijdens de zomer. Het bos is volledig bewaard gebleven en beschermd tegen uitroeiing, het dient als lokaal studiemateriaal voor de onderzoekers die zich bezighouden met het behoud van de kwaliteit van de omgeving.
  
  Transport 
   Aeroporto Internacional Presidente Castro Pinto — in de naburige stad Bayeux
   Rodoviária — Rua Francisco Londres, Varadouro
   Estação Ferroviária — Avenida Sanhauá
   Terminal de Integração do Varadouro
  
  Stedelijk transport 
  Het Openbaar Vervoer in de stad João Pessoa wordt voor het grootste gedeelte verzorgd door de bus, samen met privé bedrijven. Vandaag is het mogelijk om naar eender welke plaats in de stad te reizen en slechts één ticketje te betalen. Busverbindingen worden gemaakt in de Terminal de Integração do Varadouro. Momenteel is men bezig met implementatie van een elektronisch ticketing systeem, die volgens de stad, makkelijker zal zijn, efficiënter en veiliger voor de gebruikers van de bus. Op dit ogenblik is het bustarief in de Paraibaanse hoofdstad R$ 1,60.
  
  Naast de bus, gebruikt de lokale bevolking ook de taxi een optie voor transport. Momenteel, kost het gebruik van een taxi R$ 3, de grootste taxi-vloot is geassocieerd met bedrijven die, in het algemeen, de klanten via de telefoon verwelkomen. Tijdens de maand december wordt er gebruikgemaakt van Bandeira 2 in alle uurregelingen, dit is het salaris van de 13º maand van de taxichauffeurs.
  
  De fiets krijgt een lokaal groeiend belang. Er bestaan twee fietspaden in de stad, één in de Av. Cabo Branco (naast het strand, in de beira-mar wijk) en een andere in de Av. Flávio Ribeiro Coutinho (Manaíra). Veel bewoners reizen naar het werk met de fiets, samen met de wagens op grotere wegen zoals de Av. Epitácio Pessoa en de Av. Dom Pedro II, alwaar de voertuigen zeer snel kunnen rijden. Hierdoor worden er in de stad regelmatig ongevallen vastgesteld met fietsers, waarvan helaas ook enkelen met fatale afloop.
  
  Doorgaande wegen 
  De plaats ligt aan de noord-zuidlopende weg BR-101 tussen Touros en São José do Norte. Daarnaast ligt ze aan de wegen BR-230 en PB-008.
  
  Toerisme en cultuur 
  
  De Dienst van Toerisme van Paraíba beweert dat "de hoofdstad die het sterkst groeit in het noordoosten van Brazilië João Pessoa is, de stad kan elk jaar grotere cijfers voorleggen betreffende toeristische bezoekers. De verovering van deze ereplaats wordt beslist in de toeristische ranking, gemaakt door de Staatsregering, deze vizeert hoofdzakelijk de levenskwaliteit als een van de belangrijkste aandachtspunten voor de ranking. Verschillende campagnes worden door de stad gehouden. Een garantie van burgerschap en goed verblijf voor alle inwoners van João Pessoa en haar bezoekers. "
  
  Sport
  
  Voetbalclubs 
   Botafogo - Met kleuren Zwart, Wit en de Rode ster. Is bekend als "Belo" door zijn supporters. Het is de staatskampioen.
   Auto Esporte Clube - Met kleuren Wit en Rood. Is bekend als "Clube do Povo" en heeft een aap als mascotte. Ze behaalde al zes staatstitels.
   Centro Sportivo Paraibano
  
  Voetbalstadions 
   Estádio José Américo de Almeida Filho (Almeidão)
   Estádio Evandro Lélis (Colosso Alvi-Rubro)
  
  Sportstadion 
   Ginásio Poliesportivo Ronaldo Cunha Lima (Ronaldão)
  
  Infrastructuur
  
  Algemene gegevens 
  
   Kindersterfte: 40,4 per duizend geboorten. (IBGE — Censo 2000)
   Levensverwachting: 68,2 jaar. (IBGE — Censo 2000)
   Graad van Analfabetisme: 14%. (IBGE — Censo 2000)
   IMO: 0,783 (IBGE — 2000), 9º positie in de Noordoostelijke Regio
  
  Universiteiten 
   Universidade Federal da Paraíba (UFPB)
   Universidade Estadual da Paraíba (UEPB)
   UNIPÊ- (Universitair Centrum van João Pessoa)
   Superieur Educatief Instituut van Paraíba (IESP)
   CEFET-PB
   FAP
   FESP
   UniPB
   FACENE
   FAMENE
   Faculteit Maurício de Nassau (FMN)
   Medische Faculteit van Paraíba
   Faculteit Santa Emília de Rodat - FASER
   Faculteit Uniuol - Beheer in Financiën, Marketing en Handel
   LUMEN
   UVA-UNAVIDA
   UNIBRATEC - Technische Hogeschool voor Informatica
   FPB Faculteit Potiguar van Paraíba
  
  Grootste evenementen 
   Centro em Cena (januari): Kunst en Cultuur evenement
   Vem Viver a Paraíba (januari tot februari): "Kom en Proef Paraiba" een toeristenbeurs met folkloristische optredens
   Muriçocas do Miramar (februari): Tweede grootste straatfeest in Brazilië dat wordt gehouden op de woensdag vóór Carnaval.
   Folia de rua - Prévia Carnavalesca (februari): Straatfeest enkele dagen voor Carnaval
   Carnaval da Melhor Idade (februari): Carnaval voor Senioren
   Auto de Deus (april): Passiespel met de kruisiging van Christus
   São João Pessoa - São João fora de época (juni): Een van João Pessoa's grootste regionale muziekevenementen
   Feira Brasil mostra Brasil (juli): Handelsbeurs met vele Braziliaanse producten
   Festa das Neves (augustus): Religieuze viering van de patrones van de stad: Heilige Onze-Lieve-Vrouw ter Sneeuw
   FENART João Pessoa (november): Grootste Kunsttentoonstelling in de regio
   Vaquejada do Cowboy (november): Rodeo Evenement
   Festa do Atum (december): Populair festival gewijd aan de tonijn
   Oudejaar (31 december): Nieuwjaarsfestiviteiten en vuurwerk aan het strand
  
  Waterwegen 
  In João Pessoa vloeien ongeveer negen rivieren. De belangrijkste is de rivier Jaguaribe, van deze rivier wordt het water gefilterd en verdeeld naar de huizen. Maar de rivier die het meeste geschiedenis heeft gemaakt is de Rivier Sanhauá, op de oevers van deze rivier is de stad geboren en kan je de oudste huizen vinden.
  
  Rivieren 
   Sanhauá
   Jaguaribe
   Cabelo
   Cuia
   Timbó
   Laranjeiras
   Marés
   Bomba
   Mussuré
  
  Stranden 
  João Pessoa heeft 9 stranden. Het oostelijkste strand van het Amerikaanse continent is Strand van Seixas. De stranden daaronder zijn de stranden van João Pessoa.
  
   Praia do Bessa
   Praia de Manaíra
   Praia de Tambaú
   Praia do Cabo Branco
   Praia dos Seixas
   Praia da Penha
   Praia de Jacarapé
   Praia do Sol
   Praia de Gramame
  
  Bekende inwoners van João Pessoa
  
  Geboren 
   Geraldo Vandré (1935), zanger, componist en gitarist
   João Azevêdo (1953), gouverneur van Paraíba
   Leovegildo Lins da Gama Júnior, "Júnior" (1954), voetballer
   Ricardo Coutinho (1960), gouverneur van Paraíba
   Miraldo Câmara de Souza, "Ado" (1962), voetballer
   Zé Marco (1971), beachvolleyballer
   Kaio de Almeida (1985), zwemmer
   Edson Ramos Silva, "Ratinho" (1987), voetballer
   Paulo Henrique (1989), voetballer
   Álvaro Morais Filho (1990), beachvolleyballer
   Vitor Felipe (1991), beachvolleyballer
   Douglas Santos (1994), voetballer
   Otávio Edmilson Da Silva Monteiro, "Otávio" (1995), voetballer
   George Wanderley (1996), beachvolleyballer
   Matheus Cunha (1999), voetballer
   Luis Henrique (2001), voetballer
  
  Galerij
  
  Externe links 
    Website van de gemeente João Pessoa
   João Pessoa in WikiMapia
  
   
  Hoofdstad van een Braziliaanse deelstaat