title: Pluimdragers
text: Valvatidae (ook wel pluimdragers) zijn een familie van kieuwslakken. Valvata (Müller, 1774) is het typegenus van deze familie.
  
  Systematiek en taxonomie 
  De systematische positie van de superfamilie Valvatoidea waartoe de Valvatidae behoren is sinds 1988 een bijzondere geworden. Van oudsher wordt deze groep gerekend tot de Prosobranchia (voorkieuwige slakken). Echter, er zijn aanwijzingen dat de Valvatoidea nauw verwant zijn met de mariene superfamilie Pyramidelloidea. Beide superfamilies zijn geplaatst in de orde Heterostropha. Deze orde wordt samen met de orden van de Opisthobranchia en de Pulmonata (longslakken) tot de subklasse Heterobranchia gerekend. Dit suggereert dat, anders wat in het verleden gedacht is en ondanks het feit dat deze groep met behulp van kieuwen ademhaalt, de Valvatoidea nauwer met de longslakken dan met de voorkieuwige slakken verwant zijn.
  
  De volgende geslachten zijn bij de familir ingedeeld:
   Amplovalvata Yen, 1952 †
   Ariomphalus Bandel & Riedel, 1994 †
   Biwakovalvata Starobogatov in Sitnikova, 1983
   Borysthenia Lindholm, 1914
   Megalovalvata Lindholm, 1906
   Microcyclas Raspail, 1909 †
   Pseudomegalovalvata Kozhov, 1936
   Valvata O. F. Müller, 1773
  
  Synoniemen 
   Cincinna Mörch, 1864 => Valvata (Cincinna) Mörch, 1864 => Valvata O. F. Müller, 1773
   Aphanotylus Brusina, 1894 † => Valvata (Aphanotylus) Brusina, 1894 † => Valvata O. F. Müller, 1773
   Costovalvata Poliński, 1929 => Valvata (Costovalvata) Poliński, 1929 => Valvata O. F. Müller, 1773
   Gyrorbis Fitzinger, 1833 => Valvata O. F. Müller, 1773
   Heterovalvata Munier-Chalmas, 1879 † => Valvata O. F. Müller, 1773
   Liratina Lindholm, 1906 => Megalovalvata Lindholm, 1906
   Michaudia Locard, 1883 † => Valvata O. F. Müller, 1773
   Microcincinna Starobogatov, 1983 => Cincinna Mörch, 1864 => Valvata (Cincinna) Mörch, 1864 => Valvata O. F. Müller, 1773
   Tropidina H. Adams & A. Adams, 1854 => Valvata O. F. Müller, 1773
  
  Schelpkenmerken 
  De rechtsgewonden schelp is meestal tamelijk klein (< 10 mm), stevig en conisch van vorm, iets hoger dan breed, en regelmatig gewonden. Er zijn ook soorten met een schelp die in een plat vlak gewonden zijn. De windingen zijn meestal tamelijk tot zeer bol. De mondopening is meestal (bijna) cirkelvormig, soms aan de bovenkant iets stomphoekig. De mondrand is niet verdikt, niet omgeslagen, en meestal continu doorlopend. Er is een nauwe tot wijde navel die ook bedekt kan zijn.
  
  De sculptuur kan alleen uit groeilijnen bestaan maar spiraal en radiale ribben komen ook voor, soms zelfs zeer geprononceerd. Bij sommige soorten staan haren op het periostracum; als het periostracum door slijtage verdwenen is, dan zijn deze haren ook weg.
  
  Valvatidae hebben een (meestal dun) hoornachtig operculum dat multispiraal is opgebouwd.
  
  Dierkenmerken 
  De dieren hebben een lange snuit (proboscis) met ogen aan de basis van de lange en smalle tentakels. De voet is aan de achterzijde afgerond. Aan de voorzijde van de voet zijn aan beide kanten twee korte uitlopers die een weinig naar achter gebogen zijn. Aan de rugzijde van het dier bevindt zich een veer- of pluimvormige kieuw die tijdens het kruipen naar buiten steekt. De Nederlandse naam van de Valvatidae is afgeleid van de zeer karakteristieke vorm van deze kieuw.
  
  Voortplanting 
  De dieren zijn hermafrodiet (zowel mannelijk als vrouwelijk binnen één individu). De meeste soorten leggen eieren maar er zijn ook eierlevendbarende soorten (ovovivipaar).
  
  Habitat en levenswijze 
  De meeste soorten leven in zoet zuurstofrijk water, er zijn er ook die zwak brak water verdragen. Ze leven voornamelijk van detritus.
  
  Geologische historie 
  Valvatidae komen met zekerheid sinds het Juratijdperk voor.
  
  Voorkomen 
  In Eurazië en Noord-Amerika (Holarctisch). In Europa enkele tientallen soorten. De Valvatidae hebben in veel oude meren ('ancient lakes') endemische soorten ontwikkeld. De Kaspische Zee en het Ohrid -, Prespa - en het Baikal Meer herbergen ieder hun eigen Valvata soorten.
  
  Voorkomen in de Noordwest-Europa 
  In Noordwest-Europa komen met zekerheid drie levende soorten voor: de Valvata cristata, de Valvata macrostoma, en de Valvata piscinalis. Van de laatste soort zijn zeer veel vormen en ondersoorten beschreven waarvan de status door vele onderzoekers betwijfeld wordt. Hoewel Valvata pulchella lang als synoniem van Valvata macrostoma beschouwd is, zijn dit mogelijk toch twee verschillende soorten.
  
  In deze regio komen verschillende fossiele soorten voor tijdens het Plioceen en het Kwartair.
  
  Afbeeldingen
  
  Zie ook 
   Lijst van Mollusca
  
  Externe links 
   
   CLECOM (Check List of European COntinental Mollusca)
   ITIS: Valvatidae
  
   
  Holoceen
  Pleistoceen
  Plioceen
  Mioceen
  Oligoceen
  Eoceen
  Paleoceen