title: Helmholtz-Ellisnotatie
text: De Helmholtznotatie, later uitgebreid en bekend geworden als de Helmholtz-Ellis notation, volledig de Extended Helmholtz-Ellis 'just intonation' pitch notation,<ref group="noot">In de musicologie is het gebruikelijk om deze Engelse term 'just intonation' te verkorten als Extended Helmholtz-Ellis (JI) pitch notation. Een Nederlandse vertaling is De uitgebreide Helmholtz-Ellis 'natuurlijke intonatie' toonnotatie.</ref> is een schrijfwijze voor de tonen van muziek. Hiermee is het mogelijk om tonen met de natuurlijke intonatie, inclusief hun octaaf, ondubbel­zinnig te beschrijven. De Helmholtz­notatie beschrijft alleen tonen. Er zijn geen aanduidingen voor bijvoorbeeld de duur van tonen en fraseringen. De schrijfwijze is ontwikkeld door de Duitse wetenschapper Hermann von Helmholtz en is aangevuld door de Amerikaanse wetenschapper Alexander Ellis.
  De Helmholz-Ellisnotatie wordt veel gebruikt in de musicologie.
  
   Microtonale intervallen 
  
  Helmholtz en Ellis hebben een groot aantal wijzigingstekens ontworpen om intonaties van muziek exact weer te kunnen geven. Vooral voor moderne componisten is dit van belang. Enkele voorbeelden van wijzigingstekens van de Helmholtz-Ellisnotatie staan in de tabel hieronder. Vooral de wijzigingstekens in de eerste rij worden vaak buiten de Helmholtz-Ellisnotatie gebruikt. Dan hebben ze een minder precieze betekenis.
  
   De schrijfwijze van octaven 
  Grondtonen worden aangegeven met grote en kleine letters (A tot en met H), gecombineerd met komma's en apostrofs  om tonen weer te geven, inclusief het octaaf van de toon. De centrale c is in de Helmholtznotatie c′'''.
  
   Variaties 
  Er zijn in de loop van de tijd varianten van de weergave van de grondtonen ontstaan.
  De Engelse meervoudige C notatie gebruikt herhaalde Cs in plaats van komma's. De C͵ wordt dan weergegeven met CC.
  De Duitse methode vervangt de apostrof door een horizontale streep boven de letter.
  Komma's en apostrofs kunnen worden weergegeven door hoge of lage cijfers die het aantal aangeven: bijvoorbeeld ,,C of C2 of 2C, c'' of c2'''.
  
  Andere systemen voor muzieknotatie 
  Er zijn ook andere conventies voor het noteren van de muzieknoten.
  
   De wetenschappelijke notatie is een notatiesysteem dat octaven weergeeft met getallen.
   Notatiesystemen voor invoer in muzieknotatiesoftware.
   De LilyPond-notatie.
   De ABC-notatie die werd ontwikkeld door Chris Walshaw tussen 1992 en 1994. De ABC-notatie biedt ook de mogelijkheid om de duur van tonen weer te geven.
   Bestandsformaten voor import en export muziek uit bijvoorbeeld muzieknotatieprogramma's
   MusicXML, een open standaard.
   Musical Instrument Digital Interface (MIDI), wat bijvoorbeeld gebruikt kan worden als invoer voor synthesizers. De MIDI-bestandsindeling biedt ook mogelijkheden om de duur van de tonen en de frasering aan te geven.
  
  Zie ook 
   Muzieknotatie
   Toon (muziek)
   Toonhoogte
  
  Voetnoten
  
  Verwijzingen 
  
  Muzieknotatie