title: Johann Strauss sr.
text: Johann Baptist Strauss sr., Duits: Johann Baptist Strauß sr. (Leopoldstadt bij Wenen, 14 maart 1804 - Wenen, 25 september 1849) was een Oostenrijks dirigent, violist en componist.
  
  Levensloop 
  Zijn vader was herbergier. Strauss begon zijn muzikale carrière bij het orkest van Ignaz Michaël Pamer. Toen hij 15 was, mocht hij meespelen in het orkest van de in Wenen in die tijd zeer populaire Joseph Lanner. Deze had zoveel succes dat hij vanwege zijn vele optredens zich verplicht zag om zijn orkest in tweeën te splitsen. Johann kreeg de opdracht om het tweede orkest te dirigeren.
  
  Beide sterke karakters kwamen al vlug in botsing, en Johann trok weg, om een eigen dansorkest op te richten. Vanaf 1833 trad hij hiermee ook in het buitenland op. In 1835 werd hij "Hofballmusikdirektor".
  
  Zijn beroemdste werk is ongetwijfeld de "Radetzkymars", die hij schreef ter ere van de 82-jarige generaal Josef Radetzky, die in Italië grote militaire successen boekte. Daar deze generaal te veel eer kreeg ten koste van de keizer, ontstond er zulke deining dat Johann Strauss zelfs een tijdlang Wenen ontvlucht is.
  
  Johann Strauss had drie zonen, die zelf ook componist werden: Johann (de Walskoning), Josef en Eduard.
  
  Van de in totaal 251 composities die hij geschreven heeft, zijn er 152 in de vorm van walsen en 18 marsen.
  
  Strauss trouwde in 1825 met Anna Streim. Dit huwelijk was niet gelukkig: lange periodes van afwezigheid vanwege Strauss’ vele buitenlandse tournees leidden tot toenemende verwijdering tussen de echtgenoten. Het  huwelijk bracht zeven kinderen voort, onder wie Johann, Josef en Eduard en de dochters Anna en Therese. Hij was een strenge vader die zijn zonen ondanks hun aanwezige muzikale talenten verbood een muzikale carrière na te streven. Zo werd Johann gedwongen  om zich voor te bereiden op een loopbaan in het bankwezen.
  
  Strauss onderhield vanaf 1834 een maîtresse die hem acht kinderen schonk. Deze situatie leidde er uiteindelijk toe dat Anna van hem scheidde. Vervolgens zette zij haar zoon Johann aan om alsnog een muzikale loopbaan te ambiëren. Dit deed hij met zoveel succes dat hij zich ontwikkelde tot de belangrijkste concurrent van zijn vader in het Weense muziekleven.
  
  Strauss sr. overleed als gevolg van roodvonk die hij had opgelopen bij een van zijn onwettige kinderen. Het Museum der Johann Strauss Dynastie in Wenen besteedt aandacht aan onder meer zijn werk en leven. Hij en zijn zoons Johann jr., Josef en Eduard werden (her)begraven op het Zentralfriedhof in Wenen.
  
  Composities (Uittreksel)
  
  Marsen 
   1830 Großer Festmarsch, op. 39a6 uit Wiener Tivoli-Musik, 1tes Heft 
   1832 Original-Parade-Marsch (Wiener Bürger-Märsche Nr. 1) WoO
   1832 Marsch nach Zampa (Wiener Bürger-Märsche Nr. 2), WoO
   1834 Marsch nach Robert der Teufel (Wiener Bürger-Märsche Nr. 3), WoO
   1834 Original-Parade-Marsch, op. 73 - getitelt: Wiener Bürger-Marsch Nr 1
   1838 Original-Parade-Marsch (Wiener Bürger-Marsch Nr. 5), op. 102 
   1843 Parade-Marsch, op. 144
   1846 Österreichischer Fest-Marsch, op. 188
   1846 Esmeralda-Marsch (Wiener Bürger-Marsche Nr. 6), op. 192
   1847 Österreichischer Defilier-Marsch, op. 209 - later hernoemd in: Geschwindmarsch Nr. 119
   1848 Österreichischer National-Garde-Marsch, op. 221
   1848 Marsch der Studenten-Legion, 223
   1848 Freiheits-Marsch, op. 226
   1848 Marsch des einigens Deutschlands - Militärmarsch, op. 227
   1848 Radetzkymars, op. 228 
   1848 Brünner National-Garde-Marsch, op. 231
   1849 Zwei Märsche der königlich spanischen Nobelgarde, op. 240
   Triumph-Marsch
   Manövrir-Marsch
   1849 Jelačić-Marsch, op. 244 - opgedragen aan de Kroatische Gouverneur graaf Josip Jelačić od Bužima
   1849 Wiener Jubel-Marsch, op. 245
   1849 Wiener Stadt-Garde-Marsch, op. 246
   March of the Royal Horse Guards
   Radetzky-Bankett-Marsch
  
  Galoppen 
   1838 Der Carneval in Paris, Galopp, op. 100
   1839 Gitana-Galopp, op. 108
   1839 Indianer-Galopp, op. 111
   1839 Furioso-Galopp, op. 114
   Alpenkönig - Galopp, op. 7
   Ballnacht-Galopp, op. 86
   Cachucha-Galopp, op. 97
   Chinesischer-Galopp, op. 20
   Einzugs-Galopp, op. 35
   Fortuna-Galopp, op. 69
   Jugendfeuer-Galopp, op. 90
   Karolinen und Kettenbrücke - Galopp, op. 21
   Reise-Galopp, op. 85
   Seufzer-Galopp op. 9
   Sperl-Galopp, op. 42
   Wettrennen-und Wilhelm-Tell-Galopp, op. 29
  
  Walsen 
   1826 Täuberln-Walzer, op. 1
   1826 Döblinger Reunion - Walzer, op. 2
   1827 Wiener Carneval, op. 3
   1827 Kettenbrücken-Walzer, op. 4
   1827 Gesellschaftwalzer, op. 5
   1827 Wiener-Launen-Walzer, op. 6
   1829 Charmant-Walzer, op. 31
   1830 Benifice-Walzer, op. 33
   1830 Gute Meinung für die Tanzlust, op. 34
   1830 Tivoli-Rutsch Walzer, op. 39
   1830 Wiener Damen - Walzer, op. 40
   1831 Der Raub der Sabinerinnen - Walzer, op. 43
   1831 Vive la Danse!, op. 47
   1831 Heiter auch in ernster Zeit, op. 48
   1831 Das Leben ein Tanz oder Der Tanz ein Leben! Walzer, op. 49
   1835 Mein schönster Tag in Baden - Walzer, op. 58
   1835 Zweyte Walzer-Guirlande, op. 77
   1835 Philomelen-Walzer, op. 82
   1836 Rosa-Walzer, op. 76
   1836 Huldigungs-Walzer, op. 80
   1837 Brüssler Spitzen - Walzer, op. 95
   1837 Ball-Racketen, op. 96
   1838 Paris-Walzer, op. 101
   1839 Freuden-Grüsse..., op. 105
   1839 Cäcilien-Walzer, op. 120
   1839 Apollo-Walzer, op. 128
   1840 Wiener Gemüths-Walzer, op. 116
   1841 Adelaiden-Walzer, op. 129
   1842 Egerien-Walzer, op. 134
   1843 Lorelei-Rhein-Klänge - Walzer, op. 154
   1845 Geheimnis aus der Wiener-Tanzwelt, op. 176
   1848 Helenen-Walzer, op. 204
   1848 Sorgenbrecher, op. 230
   Architekten-Ball-Tänze, op. 36
   Bajaderen Walzer, op. 53
   Das Leben ein Tanz, der Tanz ein Leben - Walzer, op. 49
   Die Friedensboten, op. 241
   Donaulieder (Deutsche Lust), op. 127
   Elisabethen - Walzer, op. 71
   Erinnerung an Berlin - Walzer, op. 78
   Erinnerung an Deutschland - Walzer, op. 87
   Gabrielen-Walzer, op. 68
   Herztöne-Walzer, op. 203
   Huldigung der Königin Viktoria - Walzer, op. 103
   Krönungs - Walzer, op. 91
   Osterreichische Jubel-klänge - Walzer, op. 179
   Paroxysmen, op. 189
   Promotionen, op. 221
   Walzer à la Paganini, op. 11
  
  Andere werken (quadrillen, polka's etc.) 
   Alice-Polka, op. 238
   Annen - Polka, op. 137
   Damen-Souvenir-Polka, op. 236
   Eisele und Beisele Sprünge, op. 202
   Erinnerungen an Ernst oder "Der Carneval in Venedig", Fantasie op. 126
   Exeter Polka, op. 249
   Haute-Volée - Quadrille, op. 142
   Josefstädter Tänze, op. 23
   Jubel-Quadrille, op. 130
   Kathinka-Polka, op. 218
   Louisen-Quadrille, op. 234
   Quadrille zur Namensfeier Kaiser Ferdinands, op. 151
   Quadrille zur Namensfeier Kaiserin Maria Anna, op. 153
   Salon-Polka, op. 161
   Schäfer-Quadrille, op. 217
   Sperl-Polka, op. 133
   Wiener Kreuzer-Polka, op. 220
   Piefke und Pufke Polka, op. 235
  
  Bibliografie 
   Francis Pieters: The Marches of the Viennese Strauß Dynasty, in: WASBE World - Official Magazine of the World Association for Symphonic Bands and Ensembles, March 2013, pp. 14–27, ISSN 2192-5127
   Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, ISBN 3-923058-07-1
   R. Swanston: The day they banned the waltz, Classic Cd N33:36-40 Feb 1993.
   Marianne Betz: Der Csakan und seine Musik : Wiener Musikleben im frühen 19, Jahrhundert, dargestellt am Beispeil einer Spazierstockblockflöte, Tutzing: Hans Schneider Verlag, 1992, 294 p.
   Paul E. Bierley, William H. Rehrig: The heritage encyclopedia of band music : composers and their music, Westerville, Ohio: Integrity Press, 1991, ISBN 0-918048-08-7
   E. Hilmar: Klavierwerke op. 61-120, in: Notes 47:555-8 N2 1990 Tutzing, H. Schneider, 1987.
   Dr. Felix Czeike, Helmut Kretschmer: Wiener Musiker Gedenkstätten, Vienna: J & V Edition, 1988, 146 p.
   Hans Fantel: Empire of dreams : the music of the Strauss family, in: Opera News 52:8-10+ Jan 2 1988.
   Karch Pal: Pest-Buda katonazeneje 1848-Ban, Budapest: Kozzeteszi az MTA Zenetudomanyi Intezet, 1983.
  
  Externe link 
   
  
  19e-eeuws componist
  Oostenrijks componist
  Oostenrijks dirigent
  Oostenrijks violist