title: Hindoestaanse muziek
text: De Hindoestaanse muziek, ofwel Noord-Indiase klassieke muziek, wordt traditioneel beoefend in een groot gebied, dat zich uitstrekt over de tegenwoordige landen Bangladesh, Noord-India, Pakistan en zelfs Afghanistan. De term hindoestaanse muziek is weliswaar gebruikelijk, maar verwarrend, omdat deze muziek door zowel hindoes als moslims wordt beoefend, en bovendien een versmelting van meer dan beide culturen is.
  
  In Nederland staat de term nog enigszins ter discussie, aangezien hier het woord Hindoestaans de verwarrende associatie met Suriname, en niet in de eerste plaats India, oproept.
  
  Het Rotterdams Conservatorium biedt een aantal opleidingen in de Hindoestaanse muziek.
  
  Raga 
  Raga (spreek uit: raag) is het basisbegrip van een compositie in de Indiase muziek, zowel in de Hindoestaanse als in de Carnatische muziek. In de Hindoestaanse muziek wordt een raga meestal allereerst beschreven door middel van een toonladder, die stijgend arohana anders kan verlopen dan dalend avarohana. Dit systeem van thaats is verwant aan (want historisch beïnvloed door) de Arabische Maqam en de Perzische Dastgah.
  
  Naast dat de toonladder een kenmerkend gegeven is, zijn er ook bepaalde tonen, die een speciale rol hebben, zoals de vadi en de samvadi, respectievelijk: de belangrijkste en de op een na belangrijkste toon. De overige tonen van een raga heten anuvadi. De in een bepaalde raga niet toegestane tonen heten vivadi.
  
  Raga kan worden omschreven als een specifieke melodische structuur, die weliswaar te beschrijven is, maar in zijn volledigheid niet op schrift is vast te leggen.
  
  Zie ook:
  Hindoestaanse muzieknotatie
  Voor de basistoonladder zie: Stemming (muziek)
  Voor een completer overzicht, zie: Lijst van Hindoestaanse raga's
  
  Tala 
  Tala (spreek uit: taal) is het basisbegrip voor een ritmische cyclus in zowel de Hindoestaanse als in de Carnatische muziek, per traditie zijn er echter zeer verschillende talas, en bovendien verschillende instrumenten die de tala spelen.
  
  Er bestaan cycli van minimaal 6 matras (tellen), tot en met een maximum van 16 matras. Elke matra heeft zijn eigen, specifieke klank, of bol.
  In de Hindoestaanse muziek is de tabla verreweg het meest gebruikelijk, soms komt men ook de pakhavaj tegen (met name in de Dhrupad stijl). Deze instrumenten kunnen een veelvoud aan verschillende bols (spreek uit: bools) voortbrengen.
  
  Voor een completer overzicht, zie: Lijst van Hindoestaanse tala's.
  
  Rasa 
  Rasa betekent de gemoedstoestand, die bij een bepaalde raga hoort. In de meeste Hindoestaanse kunst maakt men gebruik van de rasas, bijvoorbeeld ook in de dans en de schilderkunst.
  
  Er worden over het algemeen 10 rasas gehanteerd, een soort equivalent voor de Europese affectenleer.
  
  Instrumenten 
  De historische basis van de Indiase muziek ligt in een vocale traditie: de zanger(es) was de belangrijkste solist. In de loop van de 20e eeuw is het belang van de instrumentale muziek enorm toegenomen.
  In de Indiase muziek is de sitar ongetwijfeld het meest bekend en populair, met name door de bekendheid van Ravi Shankar.
  Andere snaarinstrumenten in deze muziek zijn onder andere:
   Rudra Veena
   Santoor
   Sarangi
   Sarod
   Surbahar
   Sursringar
   Tanpura (begeleidingsinstrument)
   Viool (de westerse viool, maar anders gehanteerd)
  Blaasinstrumenten in de Hindoestaanse muziek zijn:
   Bansuri
   Shenai
  
  Vormopbouw 
  Een uitvoering van een raga zal zich altijd van langzaam (begin) en aritmisch, naar een snel (extatisch slot) bewegen, en kan worden opgebouwd uit de volgende vormdelen bij instrumentale muziek, of een keuze daaruit:
   Alap
   Jor
   Jhala
   Gat
  
  Bij vocale muziek (Khyal):
   Alap
   Bandish, cheez or gat
   Taan, bol-baant, bol-taans
   Sargam (soms)
   Taranas, Thumris of Tappas worden soms gebruikt om een khyal af te ronden.
  
  Stijlen 
  Er wordt in de Hindoestaanse muziek onderscheid gemaakt tussen de volgende muzikale vormen, gerangschikt, van zwaar (ernstig) naar licht (minder ernstig) met een voorbeeld van een uitmuntende opname:
   Dhrupad Moinuddin en Aminuddin Dagar (Senior Dagar bros): Ana Sunai  in raga Asavari
   Khyal Kesarbai Kerkar: Jaat Kahan Ho in raga Bhairavi  (Voyager Golden Record)
   Thumri K.L. Saigal: Babul Mora Naihar Chhooto Hi Jaaye ( Nawab Wajid Ali Shah) in raga Bhairav
   Dhun Kumar Gandharva: Bachale Mori Maan in raga Madha Suraja
   Gazal Faiyyaz Khan: Pee Ke Ham Tum Jo Chale Jhoomte Mai Khaane Se
   Bhajan Omkarnath Thakur: Jogi Mat Jaa (Meera Bai) in raga Bhairavi
  
  Belangrijke musici 
  Samengesteld uit de collectie van een rasika (liefhebber klassieke Indiase muziek) van bestaande opnames van 1904 tot heden (2019).
  
  Externe links
  
  Algemeen 
   Hindustani music
   Classical Hindustani music
  
  Opleidingen 
   Bansuri website