title: Potsdam
text: Potsdam is de hoofdstad van de Duitse deelstaat Brandenburg. De stad telt  inwoners () op een oppervlakte van 187,27 km². Potsdam ligt in de agglomeratie van Berlijn; zo is de stad te bereiken met de S-Bahn van Berlijn. Potsdam ligt aan de rivier de Havel. Potsdam is een kreisfreie Stadt.
  
  Geschiedenis 
  Potsdam is gesticht in de 10e eeuw. Lange tijd bleef het een onbeduidend dorp, hoewel het in 1345 stadsrechten kreeg. In 1660 werd de stad door keurvorst Frederik Willem uitgekozen als zijn zomerresidentie. Hij liet er een kasteel bouwen geïnspireerd op het Huis Honselaarsdijk dat hij had leren kennen tijdens zijn studie in Nederland. Later werd de stad ook de favoriete verblijfplaats van de koninklijke familie van Pruisen: de Hohenzollerns. De meeste leden van de Hohenzollerns werden hier geboren, groeiden op en verbleven meestentijds in een van hun verschillende paleizen in Potsdam.
  
  Tussen 1734 en 1742 haalde koning Frederik Willem I, bijgenaamd de Soldatenkoning, Nederlandse werklieden naar Potsdam die daar een wijk aanlegden in Nederlandse stijl; de wijk wordt Holländisches Viertel (Hollandse wijk) genoemd. In tegenstelling tot de wens van de opdrachtgever, bleef de vorming van een Nederlandse kolonie uit. Hongaarse arbeiders trokken vaak na leegstand in de huizen. De wijk bestaat nog steeds en is een toeristische trekpleister.
  
  Met name in de tijd van Frederik de Grote zijn veel monumentale gebouwen gebouwd, waaronder het paleis Sanssouci, en het Neues Palais. Hoewel Berlijn de hoofdstad van Pruisen en later van het Duitse Rijk was, verbleef het hof vaak in Potsdam. Dit veranderde pas in 1918, toen na de Eerste Wereldoorlog keizer Wilhelm II werd verdreven en Duitsland een republiek werd.
  
  Kort nadat Hitler aan de macht kwam in Duitsland, vond op 21 maart 1933 de zogenaamde Dag van Potsdam plaats, waarbij de nazi's de eenheid tussen het oude Pruisen en het nieuwe nationaalsocialistische Duitsland wilden demonstreren. De stad heeft in de Tweede Wereldoorlog zwaar geleden onder bombardementen, vooral dat van 14 april 1945. Na de oorlog vond in het Cecilienhof de Conferentie van Potsdam plaats, waaraan de overwinnaars (Truman, Churchill (die halverwege werd vervangen door Attlee) en Stalin) deelnamen.
  
  Na de oorlog viel de stad in Oost-Duitse handen. De DDR wilde zo veel mogelijk de herinnering aan het verleden verwijderen; daarom werden vele monumentale gebouwen afgebroken. Door de bouw van de Berlijnse Muur was er geen vrij verkeer meer mogelijk met het naburige West-Berlijn.
  
  Na de Duitse hereniging werd Potsdam de hoofdstad van de nieuwe deelstaat Brandenburg. In 1990 werden de paleizen en parken van Potsdam en Berlijn op de werelderfgoedlijst geplaatst. Er zijn na de val van het communisme plannen ontwikkeld om de stad in oude luister te herstellen. Zo werd het Stadtschloss (stadspaleis) herbouwd en werd in 2013 de bouwvergunning afgeleverd voor de wederopbouw van de Garnisonkirche. Het verder uitgraven van het Stadtkanal werd voorlopig opgegeven.
  
  Cultuur
  
  Bezienswaardigheden 
   Het Park Sanssouci met daarin:
   Sanssouci, het lustslot van Frederik de Grote
   Het Orangeriepaleis, voorheen bestemd voor gasten van de koninklijke familie
   Neues Palais (Nieuwe Paleis). Hier bevinden zich gebouwen van de Universiteit van Potsdam.
   Friedenskirche met Mausoleum van enkele Pruisische koningen
   Charlottenhof
   Het Belvédère
   Neuer Garten, met Marmorpalais en Cecilienhof
   De Russische kolonie Alexandrowka met de Alexander-Newski-Gedächtniskirche
   Slot Babelsberg, het zomerpaleis van Keizer Wilhelm I naar ontwerp van Karl Friedrich Schinkel
   De stadspoorten Brandenburger Tor (niet te verwarren met het bouwwerk met dezelfde naam in Berlijn), de Nauener Tor, Kellertor en de Jägertor
   De Alte Markt met de St. Nikolai-kerk, het Potsdamer Stadtschloss (hier zit de Landdag van Brandenburg in), Museum Barberini (een museum voor de privé kunstcollectie van Hasso Plattner) en het Oude Raadhuis (waar het Potsdam museum zich in bevindt)
   Het Holländisches Viertel met Nederlandse gevelhuisjes, opgebouwd onder de uit Amsterdam afkomstige Jan Bouman.
   Het Wetenschapspark Albert Einstein met de Einsteintoren op de Telegrafenberg
   Großes Militärwaisenhaus
   Pumpenhaus, het pomphuis ('moskee')
   St. Peter und Paul Kirche, gelegen bij Holländisches Viertel
   Nauener Tor
   Feuerbachstraße, pittoreske straat met een groter aantal Nederlanders, actief in het nachtleven. Niet te verwarren met het Holländisches Viertel, waar geen Nederlanders wonen.
   Glienicker Brücke op de grens met Berlijn, waar tijdens de Koude oorlog spionnen werden uitgeruild.
  
  Sport en recreatie 
  Deze plaats is gelegen aan de Europese wandelroute E11, die loopt van Den Haag naar het oosten, op dit moment tot de grens tussen Polen en Litouwen. De succesvolle vrouwenvoetbalvereniging 1. FFC Turbine Potsdam komt uit Potsdam.
  
  Partnersteden 
    Opole, Polen, sinds 1973
    Bobigny, Frankrijk, sinds 1974
    Jyväskylä, Finland, sinds 1985
    Bonn, Noordrijn-Westfalen, Duitsland, sinds 1988
    Perugia, Italië, sinds 1990
    Sioux Falls, South Dakota, Verenigde Staten, sinds 1990
    Luzern, Zwitserland, sinds 2002
  
  Geboren in Potsdam 
  
   Wilhelmina van Pruisen (1709-1758), markgravin van Bayreuth
   Friedrich Wilhelm Heinrich Benda (1745-1814), componist en violist
   Johann David Ludwig Graf Yorck von Wartenburg (1759-1830), aristocraat en militair
   Wilhelm von Humboldt (1767-1835), taalwetenschapper, filosoof en staatsman
   Frederik Willem III van Pruisen (1770-1840), koning van Pruisen en componist
   Louis van Pruisen (1773-1796), prins
   Wilhelmina van Pruisen (1774-1837), als echtgenote van Willem I de eerste koningin der Nederlanden
   Moritz Hermann von Jacobi (1801-1874), natuurkundige en ingenieur
   Friedrich Ludwig Persius (1803-1845), architect
   Alexandrine van Pruisen (1803-1892), prinses van Pruisen
   Carl Jacobi (1804-1851), wiskundige
   Hermann von Helmholtz (1821-1894), medicus en natuurkundige
   Frederik III van Pruisen (1831-1888), keizer van het Duitse Keizerrijk
   Alfred von Waldersee (1832-1904), militair
   Ernst Haeckel (1834-1919), arts, illustrator, zoöloog en filosoof
   Hermann Schubert (1848-1911), wiskundige
   Maria Elisabeth Louise Frederika van Pruisen (1855-1888), prinses
   Elisabeth Anne van Pruisen (1857-1895), echtgenote van Hendrik van Oranje-Nassau
   Wilhelm II van Duitsland (1859-1941), laatste keizer van het Duitse Keizerrijk
   Charlotte van Pruisen (1860-1919), dochter van keizer Frederik III
   Louise Margaretha van Pruisen (1860-1917), prinses
   Adolf Miethe (1862-1927), scheikundige
   Hendrik van Pruisen (1862-1929), jongste zoon van keizer Frederik III
   Sigismund van Pruisen (1864-1866), derde zoon van keizer Frederik III
   Frederika Amalia Wilhelmina Victoria van Pruisen (1866-1929), prinses uit het Huis Hohenzollern
   Sophie van Pruisen (1870-1932), koningin van het Koninkrijk Griekenland
   Friedrich Wilhelm von Bissing (1873-1956), egyptoloog
   Feodore van Saksen-Meiningen (1879-1945), prinses uit het Huis Wettin
   Wilhelm van Pruisen (1882-1951), oudste zoon van keizer Wilhelm II
   Viktor Adolf van Bentheim en Steinfurt (1883-1961), 5e vorst van Bentheim en Steinfurt
   Eitel Frederik van Pruisen (1883-1942), tweede zoon van keizer Wilhelm II
   Adalbert van Pruisen (1884-1948), derde zoon van keizer Wilhelm II
   Ludovika Jakobsson-Eilers (1884-1968), kunstschaatsster
   Sophie van Schönburg-Waldenburg (1885-1937), prinses uit het Huis Schönburg-Waldenburg
   Leo Geyr von Schweppenburg (1886-1974), generaal
   Arthur Ney (1887-1963), Zwitsers componist, dirigent en muziekuitgever
   August Wilhelm van Pruisen (1887), vierde zoon van keizer Wilhelm II
   Oscar van Pruisen (1888-1952), vijfde zoon van keizer Wilhelm II
   Victoria Feodora van Reuss, jongere linie (1889-1918), prinses
   Augusta Victoria van Hohenzollern (1890-1966), echtgenote van de laatste koning van Portugal, Emanuel II
   Victoria van Pruisen (1890-1923), prinses uit het Huis Hohenzollern
   Victoria Louise van Pruisen (1892-1982), enige dochter van keizer Wilhelm II
   Frederik Karel van Pruisen (1893-1917), prins uit het Huis Hohenzollern
   Paul Blobel (1894-1951), architect, SS-Standartenführer en lid van de Sicherheitsdienst (SD)
   Hermann Kasack (1896-1966), schrijver
   Hasso von Manteuffel (1897-1978), generaal ten tijde van de Tweede Wereldoorlog
   Charlotte van Saksen-Altenburg (1899-1989), prinses uit het Huis Wettin
   George Maurits van Saksen-Altenburg (1900-1991), laatste erfprins van Saksen-Altenburg
   Hans Brehme (1904-1957), componist
   Rosemary van Salm-Salm (1904-2001), prinses
   Wilhelm van Pruisen (1906-1940), prins uit het Huis Hohenzollern
   Louis Ferdinand van Pruisen (1907-1994), prins
   Georg Stahl (1907-1969), componist en dirigent
   Hubertus van Pruisen (1909-1950), prins uit het Huis Hohenzollern
   Arno Huhn (1911-1991), SD-beambte in Nederland ten tijde van de Tweede Wereldoorlog
   Martin Schwarzschild (1912-1997), Amerikaans astrofysicus van Joods-Duitse afkomst
   Karel Victor zu Wied (1913-1973), prins uit het Huis Wied
   Karel van Pruisen (1916-1975), prins uit het Huis Hohenzollern
   Cecilia van Pruisen (1917-1975), prinses uit het Huis Hohenzollern
   Burkhard Heim (1925-2001), theoretisch natuurkundige
   Günther Schramm (1929), acteur, televisiepresentator, cabaretier en zanger
   Hilla Becher (geb. Wobeser) (1934-2015), fotografe
   Wolfgang Joop (1944), modeontwerper
   Oliver Bendt (1946), acteur en zanger Goombay Dance Band
   Matthias Platzeck (1953), politicus
   Torsten Reißmann (1956-2009), judoka
   Ralf Brudel (1963), roeier
   Carsten Wolf (1964), wielrenner
   Monique Garbrecht (1968), oud-langebaanschaatsster
   Robert Bartko (1975), (baan)wielrenner
   Kevin Kuske (1979), bobsleeër
   Sabine Krantz (1981), atlete
   Andrej Kalinitsjov (1986), Russisch schaker
   Patrick Ebert (1987), voetballer
   Daniel Frahn (1987), voetballer
   Christoph Pfingsten (1987), veldrijder, wielrenner
   Philipp Walsleben (1987), veldrijder, wielrenner
   Jonathan Erdmann (1988), beachvolleyballer
   Olia Tira (1988), Moldavisch zangeres
   Franziska Weber (1989), kanovaarster
   Vladimir Morozov (1992), Russisch kunstschaatser
   Denis Prychynenko (1992), voetballer
   Kevin Schade (2001), voetballer
  
  Externe link 
    Website van de gemeente Potsdam
  
  Hoofdstad van een Duitse deelstaat