title: Domein (biologie)
text: In de biologie is het domein de hoogste taxonomische rang, het hoogste taxonomische niveau waarin het leven wordt ingedeeld. In andere talen wordt ook wel een synoniem voor domein gebruikt: imperium (Latijn: imperium, Frans: empire, Engels: empire, superkingdom of realm). Omdat er behoefte bestond aan nog een hoge rang onder dat van domein wordt daarvoor in moderne studieboeken de term supergroep gebruikt.
  
  Het domein werd voorgesteld door Carl Woese en zijn team in 1990. Volgens het driedomeinensysteem van Woese is het leven te verdelen in drie domeinen: Archaea, Bacteria en Eukaryota. De eerste twee zijn micro-organismen met een eenvoudige cellulaire organisatie (prokaryoten). Alle organismen die over een celkern en organellen beschikken, worden ingedeeld bij de eukaryoten. Een argument voor het driedomeinensysteem is de uniciteit van het rRNA bij ieder domein.
  
  Geschiedenis 
  Oorspronkelijk werd op het hoogste niveau een tweedeling in rijken gehanteerd: het dierenrijk en het plantenrijk. Dit systeem bleek echter voor microscopisch kleine organismen en voor schimmels niet goed te werken, de indeling hiervan in dieren en planten leek bij tijden erg willekeurig. Daarom werd een derde rijk, dat der Protista, toegevoegd. Later kregen ook de schimmels (fungi) en de bacteriën (bacteria) een eigen rijk.
  
  Tegenwoordig wordt op grond van fylogenie algemeen een indeling gebruikt, waarbij rijken niet meer het hoogste taxon (indelingsniveau) zijn, maar worden de organismen ingedeeld in drie domeinen:
   de bacteria, waartoe ook de cyanobacteriën worden gerekend.
   de archaea, die samen met de bacteriën de prokaryoten vormen (vroeger nog met de naam bacteriën aangeduid). Archaea hebben in tegenstelling tot bacteriën een membraan van etherlipiden en zijn hierdoor in staat om in extreme omstandigheden te overleven.
   de eukaryoten omvat de organismen van de traditionele, meestal grondig heringedeelde, maar alweer achterhaalde rijken: Plantae, Protista, Animalia, Chromista, and Fungi.
  
  Domeinen en rijken 
  Binnen deze domeinen werden volgens iets oudere opvattingen rijken onderscheiden, waarbij dieren, planten en schimmels elk een rijk vormden, maar vooral de verdeling van de eukaryotische protisten nog steeds een onderwerp van discussie was.
  
  Domeinen en supergroepen 
  In de meer moderne indelingen op grond van de fylogenie worden de eukaryoten onderverdeeld in 5 supergroepen. Deze supergroepen hebben een minder intuïtieve omgrenzing dan de hierboven genoemde rijken. Binnen de 5 supergroepen zijn dan ca. 11 rijken ondergebracht. De groep van de protisten is nu verdeeld over alle vijf supergroepen. De rijken van de dieren, de schimmels komen bij elkaar in de supergroep Unikonta, de planten komen samen met de roodwieren in de supergroep Archaeplastida. De verschillende groepen van de algen zijn verspreid over verschillende supergroepen.
  
  De vier of vijf supergroepen van de Eukaryoten zijn: 
   de supergroep Unikonta (met dieren, schimmels en amoeben), 
   de supergroep Excavata, 
   de Bikonta met:
   de supergroep Chromalveolata (met onder andere de bruinwieren, de kiezelwieren, de dinoflagellaten, de ciliaten en de sporozoën), 
   de supergroep Rhizaria (met onder andere de Radiolaria en de Foraminifera), die ook wel opgenomen worden in de Chromalveolata, en 
   de supergroep Archaeplastida (met onder andere roodwieren, groenwieren en de planten).
  De systematiek van deze hogere taxa is echter nog niet uitgekristalliseerd.
  
  Zie ook 
   Classificatie en evolutie
  
   rang001