title: Samskara
text: Samskara (Devanagari: संस्कार, Sanskriet: saṃskāra) zijn hindoeïstische overgangsriten of sacramenten die uitgevoerd worden tijdens belangrijke levensmomenten. Het betreft tientallen verschillende rites voor gebeurtenissen tijdens de zwangerschap, geboorte, kindertijd, puberteit, adolescentie, volwassenheid en dood. Twee daarvan zijn echte initiatieriten, de upanayana, waarmee iemand tweemaal-geborene wordt (dvija), en vivaha, het huwelijk. Een deel van de riten markeert de overgangen in het ashrama-systeem.
  
  De riten worden in meer of mindere mate genoemd in de Veda's, de Brahmana's, de Grhyasoetra's, de Dharmasoetra's, de smriti's en latere werken. Het aantal riten en de systematiek van de beschrijvingen varieert daarbij. Zo noemt de Rigveda het huwelijk, de uitvaart en de conceptie, terwijl de Dharmasoetra van Gautama er veertig noemt, al is daarbij geen onderscheid gemaakt tussen riten en offers (yajna). Tegenwoordig worden veelal zestien riten genoemd, die onder te verdelen zijn in prenataal, geboorte, onderwijs, huwelijk en uitvaart:
   prenataal:
   garbhadhana, conceptie
   pumsavana, bespoedigen van mannelijke foetus
   simantonnayana, haarscheiding
   kindertijd:
   jatakarma, geboorte
   namakarana, naamgeving
   nishkramana, eerste uitstapje
   annaprasana, eerste vaste voedsel
   chuda karana, tonsuur, eerste knipbeurt
   karnavedha, gaatjes prikken in de oren
   onderwijs:
   vidhyarambha, leren van het alfabet
   upanayana, initiatie als tweemaal-geborene 
   vedarambha, begin van de veda-studie
   keshanta, eerste scheerbeurt
   samavartana, voltooiing van de veda-studie
   vivaha, het huwelijk
   antyesti, uitvaart
  
  Literatuur 
    (1969): Hindu Saṁskāras. Socio-Religious Study of the Hindu Sacraments, Motilal Banarsidass
  
  Hindoeïstische cultuur