title: Gyrator
text: Een gyrator is een elektrische en/of elektronische vierpool-schakeling waarbij:
  
  de uitgangsspanning een functie is van de ingangsstroom: Uuit = Iin · R
  
  de uitgangsstroom een functie is van de ingangsspanning: Iuit = Uin · g
  
  Deze vierpool wordt verwezenlijkt door één of meerdere operationele-versterkers of verschil-versterkers Op-Amp anti-parallel te plaatsen.
  
  De gyrator-constante is g (in siemens) of R (in ohm)
  
  Deze schakeling wordt gebruikt in spaarlampen om de zware/logge inductieve ballast/smoorspoel te vervangen door een kleine condensator met 180° fase-draaiing. De gyrator wordt ook gebruikt bij equalizers. De equivalente zelfinductie L volgt uit de capaciteit C en de weerstanden R en RL:
  
  L = RL · R · C   (mits RL << R)
  
  Voorbeeld: indien C = 100 nanofarad, RL = 100 ohm en R = 100 kilo-ohm dan L = 1 henry
  
  Toepassing: een test-spaarlamp 20 watt; C=1µF, RL~200Ω, R~20kΩ resulteert in een luchtspoel van 4 H
  
  Trivia
   Een spaarlamp met gyrator heeft een inductieve cos-phi van 0,5 à 0,6
   Een serie-schakeling van een NIC en een NII gedraagt zich als een gyrator.
   Om een zwevende spoel te verkrijgen zijn er twee gyratoren nodig, in serie geplaatst, waarbij de totale schakeling zich gedraagt als een inductieve transformator/trafo.
   Met twee "zwevende spoelen" kan via een ferriet-koppeling een compacte vermogen-transformator gemaakt worden.
   In theorie werkt de schakeling ook als vervanging voor een condensator door een spoel.
  
  Literatuur
   Tellegen B.D.H. : The Gyrator a new electric network element. Philips Research Reports , 3 april 1948 , p.81 p.101 
  
  Elektronica