title: Shastasaurus
text: Shastasaurus ('Mount Shasta hagedis') is een geslacht van uitgestorven ichthyosauriërs uit het Midden- en Laat-Trias, en is het grootste bekende mariene reptiel. Er zijn exemplaren gevonden in de Verenigde Staten, Canada en China.
  
  Beschrijving 
  Shastasaurus leefde tijdens het Laat-Trias. De typesoort Shastasaurus pacificus is bekend uit Californië. Een tweede mogelijke soort Shastasaurus, S. sikanniensis, is bekend van de Pardonet-formatie van Britisch Columbia, die dateert uit het midden van het Norien (ongeveer 210 miljoen jaar geleden). Als S. sikanniensis tot Shastasaurus behoort, zou het de grotere soort zijn, met een lengte tot eenentwintig meter.
  
  Shastasaurus was zeer gespecialiseerd en verschilde aanzienlijk van andere ichthyosauriërs. Hij was erg slank van profiel. De grootste exemplaren hadden een ribbenkast van iets minder dan twee meter hoog ondanks een afstand van meer dan zeven meter tussen de voor- en achtervinnen. Vanwege zijn ongewoon korte, tandeloze snuit (vergeleken met de lange, getande, dolfijnachtige snuiten van de meeste ichthyosauriërs) werd aangenomen dat Shastasaurus zijn voedsel opnam door middel van zuigen en zich voornamelijk voedde met zachtlijvige koppotigen, hoewel huidig onderzoek erop wijst dat dit profiel niet past in het zuigprofiel.
  
  Bij S. liangae, de enige soort met meerdere goed bewaarde schedels, meet de schedel slechts 8,3 procent van de totale lichaamslengte (9,3 procent bij een juveniel exemplaar). In tegenstelling tot de verwante Shonisaurus ontbraken zelfs de tanden bij de juveniele Shastasaurus. De snuit was sterk samengedrukt via een unieke opstelling van de schedelbeenderen. In tegenstelling tot bijna alle andere reptielen, strekte het neusbeen, dat gewoonlijk het midden van de schedel vormt, zich uit tot het uiterste puntje van de snuit, en alle botten van de snuit liepen taps toe naar afgeknotte punten.
  
  Shastasaurus werd traditioneel ook afgebeeld met een rugvin, een kenmerk dat wordt aangetroffen bij meer geavanceerde ichthyosauriërs. Andere shastasauriden hadden echter waarschijnlijk geen rugvinnen en er is geen bewijs voor de aanwezigheid van een dergelijke vin bij welke soort dan ook. De bovenste staartvin was waarschijnlijk ook veel minder ontwikkeld dan de haaienstaarten die bij latere soorten werden gevonden.
  
  In mei 2016 ontdekte co-onderzoeker en fossielenverzamelaar Paul de la Salle een kaakbeen van zesennegentig centimeter lang dat het inventarisnummer BRSMG Cg2488 kreeg en bekend staat als het Lilstock-exemplaar. Het werd op 9 april 2018 geïdentificeerd als een Shastasauride. Indien correct geschaald op basis van een Shastasaurus-model, ontdekte Paul de la Salle dat het exemplaar vijfentwintig procent langer was dan normaal, met een lengte van ongeveer zesentwintig meter, waardoor het een van de grootste dieren is die ooit heeft geleefd en in lengte de blauwe vinvis benadert (dertig meter lang, 150-173 ton) en de grootste sauropoden zoals Maraapunisaurus (35-40 meter lang, 80-120 ton).
  
  Soorten en synoniemen 
  De typesoort van Shastasaurus is S. pacificus uit het Laat-Carnien van Noord-Californië. Het is alleen bekend van fragmentarische overblijfselen, die hebben geleid tot de veronderstelling dat het een normale ichthyosauriër was in termen van verhoudingen, vooral schedelverhoudingen. Verschillende soorten ichthyosauriërs met een lange snuit werden op basis van deze verkeerde interpretatie naar Shastasaurus verwezen, maar worden nu in andere geslachten geplaatst (inclusief Callawayia en Guizhouichthyosaurus).
  
  Shastasaurus kan de tweede soort Shastasaurus liangae bevatten. Het is bekend van verschillende goede exemplaren en werd oorspronkelijk in het aparte geslacht Guanlingsaurus geplaatst. Volledige schedels laten zien dat het een ongewone korte en tandeloze snuit had. S. pacificus had waarschijnlijk ook een korte snuit, hoewel zijn schedel onvolledig bekend is. Het grootste exemplaar van S. liangae (YIGMR SPCV03109) meet 8,3 meter. Een juveniel exemplaar (YIGMR SPCV03108) is ook gevonden en meet 3,74 meter lang.
  
  S. sikanniensis werd oorspronkelijk in 2004 beschreven als een grote soort van Shonisaurus. Deze classificatie was echter niet gebaseerd op enige fylogenetische analyse en de auteurs merkten ook overeenkomsten op met Shastasaurus. De eerste studie in 2011 die zijn verwantschappen testte, ondersteunde de hypothese dat het inderdaad nauwer verwant was aan Shastasaurus dan aan Shonisaurus, en het werd opnieuw geclassificeerd als Shastasaurus sikanniensis. Een analyse uit 2013 ondersteunde echter de oorspronkelijke classificatie en vond hem nauwer verwant aan Shonisaurus dan aan Shastasaurus. De studie uit 2018 waarin het ichthyosauriërexemplaar ter grootte van een blauwe vinvis werd beschreven, verwees naar Shastasaaurus sikanniensis als Shonisaurus sikanniensis. Exemplaren die behoren tot S. sikanniensis zijn gevonden in de Pardonet-formatie in British Columbia, daterend uit het midden van het Norien (ongeveer 210 miljoen jaar geleden).
  
  In 2009 herclassificeerden Shang & Li de soort Guizhouichthyosaurus tangae als Shastasaurus tangae. Latere analyse toonde echter aan dat Guizhouichthyosaurus in feite dichter bij meer geavanceerde ichthyosauriërs stond en dus niet als een soort van Shastasaurus kan worden beschouwd.
  
  Dubieuze soorten die naar dit geslacht werden verwezen zijn onder meer S. carinthiacus (Huene, 1925) uit de Oostenrijkse Alpen en S. neubigi (Sander, 1997) uit de Duitse Muschelkalk. S. neubigi is echter onlangs opnieuw beschreven en toegewezen aan zijn eigen geslacht Phantomosaurus.
  
  Synoniemen van S. / G. liangae:
   Guanlingichthyosaurus liangae Wang et al., 2008 (lapsus calami)
  
  Synoniemen van S. pacificus:
   Shastasaurus alexandrae Merriam, 1902
   Shastasaurus osmonti Merriam, 1902
  
  Ichthyosauria