title: Akodon
text: Akodon is een geslacht van knaagdieren uit de geslachtengroep Akodontini dat voorkomt in Zuid-Amerika. Het is een zeer soortenrijk geslacht, met bijna 50 soorten. Deze muizen zijn ook zeer algemeen, hoewel ze niet in geheel Zuid-Amerika voorkomen.
  
  Kenmerken
  Deze muizen worden 8 tot 14 cm lang. De staart is 5 tot 10 cm lang. Ze lijken op woelmuizen, doordat ze een gedrongen lichaam en korte benen en staarten hebben. Hun vacht is van boven grijs of bruin en van onder grijs of wit. Een Akodon-soort, nog zonder naam, uit Mato Grosso heeft met 10 chromosomen een van de laagste chromosomenaantallen (2n) van alle knaagdieren (ook de kamrat Ctenomys steinbachi heeft 2n=10). Er is zelfs een exemplaar gevonden met 2n=9 door het ontbreken van één X-chromosoom.
  
  Habitat
  De meeste soorten leven in grasvlaktes en pampa's en in de lagere delen van de Andes. In het regenwoud komen ze (vrijwel) niet voor. Ze eten hoofdzakelijk planten, maar ook insecten.
  
  A. azarae
  A. azarae, een zeer algemene soort in het oosten van Zuid-Amerika, is zeer goed bestudeerd. Zijn draagtijd bedraagt 22 dagen. Er worden tweemaal per jaar jongen geboren, gemiddeld 3,5 per worp. Ze worden zeven tot twaalf maanden oud, maar in de herfst geboren muizen leven langer dan in de lente geboren exemplaren. Net als andere soorten kan A. azarae hantavirussen overdragen en het dier geldt daarom als schadelijke soort.
  
  Taxonomie
  De grenzen van het geslacht Akodon zijn lange tijd onderwerp van controverse geweest. Een aantal geslachten - Deltamys, Necromys, Thalpomys, Thaptomys en Abrothrix - werd tot voor kort ook in Akodon geplaatst. Van deze geslachten wordt Abrothrix nu in een andere geslachtengroep, de Abrotrichini, geplaatst; de andere geslachten worden als de nauwste verwanten van Akodon gezien. De soort Akodon serrensis blijkt moleculair ook sterk van de overige soorten te verschillen en moet in een apart geslacht worden geplaatst.
  
  De naam Microxus, met als typesoort Akodon mimus, is vaak gebruikt voor een apart geslacht omdat de soort Akodon bogotensis, traditioneel in Microxus geplaatst, zo van Akodon zou afwijken. Omdat A. mimus duidelijk een Akodon is, wordt dat tegenwoordig echter niet meer gedaan; de mogelijkheid dat A. bogotensis (en zijn zeldzame verwant A. latebricola) een apart geslacht verdienen blijft echter open. Twee andere namen, Chalcomys en Hypsimys, zijn wel voor ondergeslachten van Akodon gebruikt, maar de aparte status van de soorten in die ondergeslachten wordt niet ondersteund door cladistische onderzoeken.
  
  Het geslacht omvat de volgende soorten:
  Akodon aerosus
  Akodon affinis
  Akodon albiventer
  Akodon aliquantulus
  Akodon angustidens†
  Akodon azarae
  Akodon bogotensis
  Akodon boliviensis
  Akodon budini
  Akodon caenosus
  Akodon clivigensis†
  Akodon cursor
  Akodon dayi
  Akodon dolores
  Akodon fumeus
  Akodon iniscatus
  Akodon johannis†
  Akodon juninensis
  Akodon kofordi
  Akodon latebricola
  Akodon lindberghi
  Akodon lorenzinii†
  Akodon lutescens
  Akodon mimus
  Akodon molinae
  Akodon mollis
  Akodon montensis
  Akodon mystax
  Akodon neocenus
  Akodon orophilus
  Akodon paranaensis
  Akodon pervalens
  Akodon philipmyersi
  Akodon reigi
  Akodon sanctipaulensis
  Akodon serrensis
  Akodon siberiae
  Akodon simulator
  Akodon spegazzinii
  Akodon subfuscus
  Akodon surdus
  Akodon sylvanus
  Akodon tartareus
  Akodon toba
  Akodon torques
  Akodon varius
  
  Literatuur
  Díaz, M.M. & Barquez, R.M. 2007. The wild mammals of Jujuy Province, Argentina: Systematics and distribution. pp. 417–578 in Kelt, D.A., Lessa, E.P., Salazar-Bravo, J. & Patton, J.L. (eds.). 2007. The Quintessential Naturalist: Honoring the Life and Legacy of Oliver P. Pearson. University of California Publications in Zoology 134:1-981.
   
  
  Cricetidae