title: Rollerderby
text: Rollerderby is een fullcontact-sport op traditionele quad-rolschaatsen, die vooral door vrouwen wordt beoefend. Het spel wordt gespeeld door twee teams die tegen elkaar strijden op een ovale track. De bedoeling van het spel is dat een speler van het ene team de spelers van het andere team inhaalt. De spelers mogen hun tegenstanders daarbij hinderen.
  
  Geschiedenis 
  De sport ontstond rond 1935. Tijdens de economische crisis van die tijd bedacht Leo Seltzer, een impresario uit Chicago, een spektakel rond marathonschaatsen en ijsdansen. Hij organiseerde een uithoudingswedstrijd waarin teams, bestaande uit een man en een vrouw, honderden rondjes moesten afhaspelen.
  
  Damon Runyon, een beroemde sportjournalist uit New York, had tijdens die wedstrijd een paar pittige duels gezien en opperde het idee om lichaamscontact toe te laten en een scoresysteem in te lassen om de spektakelwaarde de hoogte in te jagen. Later bezorgde de komst van de televisie de sport een ongeziene populariteit. Derby groeide in de Verenigde Staten uit tot een nationale hype en speelsters als Midge ‘Toughie’ Brasuhn werden heuse cultfiguren. Maar tijdens de crisis van de jaren zeventig kon Seltzer Junior de kosten voor de vele verplaatsingen niet meer dekken. Hij moest zijn spektakel opdoeken. 
  
  Vele promotoren probeerden sindsdien de sport nieuw leven in te blazen, maar pas in 2001 sloeg rollerderby opnieuw aan. Dat kwam vooral door toedoen van de ijzersterke en bijzonder agressief spelende Texas Rollergirls en TXRD Lonestar Rollergirls (vroeger één team) uit de Texaanse hoofdstad Austin. Om extra toeschouwers te lokken, trokken de speelsters netpanty's en schoolrokjes aan en schreven ze lijfspreuken op hun uitrusting. Sindsdien groeit de populariteit van rollerderby ontzettend snel.
  
  Spelers 
  Rollerderbyspelers staan bekend als unieke en creatieve individuen. Ze creëren een alter ego en kiezen hun eigen rollerderbynaam, zoals Bloody Mary, Bang Bang La Desh, Belle E. Dancer, Demonica Lewinski, Pulp Vixen, Hurt Copain en Paris Kill-ton. De naam kan geïnspireerd zijn op de wettelijke naam van de rolschaatser of op zaken waarvan hij houdt, of het kan gaan om een leuke woordspeling. Soms ontstaat een naam door een willekeurige gebeurtenis, een bepaald verhaal of een speciale karaktertrek. 
  Derbynamen hebben echter ook wel praktische doeleinden. Sommige schaatsers nemen een pseudoniem dat een minder geremd, misschien agressiever persona vertegenwoordigt. Voor anderen is het een manier om in zekere mate anoniem te blijven binnen het rollerderby-milieu.
  Elke derbynaam is uniek binnen het rollerderby-universum, dat momenteel bestaat uit duizenden skaters. De namen worden geregistreerd in een internationaal competitierooster.
  
  Uitrusting 
  Rollerderby-schaatsers zijn verplicht deze uitrusting te dragen:
   quad-rolschaatsen
   kniebeschermers
   elleboogbeschermers
   polsbeschermers
   helm
   mondstuk
  
  Optioneel kunnen skaters ook scheenbeschermers dragen en extra padding over de borstkas en het zitvlak.
  
  Spelregels 
  Een officiële derbywedstrijd (of game, voorheen ook bout genoemd) duurt 60 minuten en bestaat uit twee perioden van 30 minuten. Elke periode wordt nog eens verdeeld in jams van elk 2 minuten. Een jam is de race tussen twee teams waarbij punten gescoord kunnen worden. Tussen elke jam zitten 30 seconden om de spelers te hergroeperen. 
  
  Aan een wedstrijd mogen 15 spelers per team deelnemen. In elke jam mogen daarvan 5 spelers participeren: 3 blockers, 1 pivot en 1 jammer.
  Blocker: Blockers hebben een defensieve taak en spelen een belangrijke rol in het bepalen van het pack (pack: zie verder). Ze proberen de jammer van het andere team te hinderen en mogen hun eigen jammer helpen. Een blocker kan geen punten scoren.
  Pivot: De pivot draagt een gestreepte helmmuts. De pivot bepaalt het tempo en communiceert met de blockers die rond haar schaatsen. De pivot is een blocker met een extraatje: in bepaalde gevallen mag de pivot de positie van de jammer overnemen waardoor zij punten kan scoren.
  Jammer: De jammer is herkenbaar aan de helmmuts met de ster. Zij is de enige die punten kan scoren, tenzij zij haar ster doorgeeft aan de pivot.
  
  Bij een jam zetten de jammers zich klaar achter de jammerlijn. De blockers en pivots stellen zich op tussen de jammerlijn en de startlijn (pivotlijn genoemd) die enkele meters voor de jammerlijn ligt. Een fluitsignaal klinkt; de blockers en pivots vertrekken. Deze groep spelers wordt ook wel het pack genoemd. Tegelijkertijd vertrekken de jammers. Dit is sinds 1 januari 2013, daarvoor moesten ze op een tweede fluitsignaal wachten.
  
  Op het moment dat het pack in beweging is, mogen de skaters vrij bewegen, zolang ze maar bij elkaar blijven. De jammers proberen zich een weg te banen door het pack om zo punten te scoren. Voor elke blocker van het andere team die de jammer voorbij steekt, krijgt haar team 1 punt. Het is de bedoeling om jouw jammer door het pack te krijgen, maar de jammer van het andere team tegen te houden. Lichaamscontact is daarbij toegestaan; je mag spelers van het andere team wegduwen om plaats te maken zodat jouw jammer kan passeren.
  De jammer die tijdens de eerste ronde van de jam de snelste is en als eerste door het pack skate, wordt lead jammer. De lead jammer heeft het privilege de jam te kunnen beëindigen door met de handen herhaaldelijk op de heupen te tikken. Indien de lead jammer de jam niet eindigt, of er wordt door niemand een lead jammer-status verkregen, vindt er een volledige jam van 2 minuten plaats. Lead jammer worden heeft dus duidelijk voordelen; de lead jammer kan het andere team ervan weerhouden punten te scoren.
  
  Het team dat op het einde van de bout de meeste punten op de teller heeft staan, wint de wedstrijd.
  
  Niet alles is toegelaten betreffende contact; wie ellebogen of handen gebruikt, riskeert een penalty. Bij penalty's waarbij één of meerdere tegenstanders worden benadeeld verkrijgt men een penalty en dan moet men 30 seconden straftijd uitzitten in de penaltybox. Als een jammer in de penaltybox belandt, kan haar team geen punten scoren. Wie tijdens een wedstrijd 7 penalty's achter haar naam krijgt, moet de track verlaten.
  
  Benelux
  
  Small Teams Tournament 
  In 2019 organiseerde de Roadkill Rollers het Small Teams Tournament in Nijmegen. Acht teams uit Nederland van maximaal zeven spelers streden om de bokaal in twee poules. De winnaars van deze editie waren de Market Gardeners.
  
  Skates of Glory 
  Van 2012 tot en met 2016 vond in de buurt van Antwerpen jaarlijks het Beneluxtoernooi Skates of Glory plaats, georganiseerd door de One Love Roller Dolls. De eerste twee edities werden gewonnen door de Gent GO-GO Roller Girls. In 2014 en 2015 wonnen de One Love Roller Dolls zelf de beker.
  
  WFTDA-toernooi Skate Odyssey 
  Tot 2017 organiseerden de Gent GO-GO Roller Girls jaarlijks het Europese WFTDA-toernooi Skate Odyssey in Gent. In 2018 werd het omgevormd tot Star Track.
  
  Nederlands kampioenschap rollerderby 
  Dit kampioenschap werd georganiseerd door Rockcity Rollers uit Eindhoven.
  
  In 2014, 2017 en 2018 werd er geen Nederlands kampioenschap rollerderby georganiseerd.
  
  Externe link 
   Women's Flat Track Roller Derby Association - internationale instantie voor regelgeving van flat track roller derby
  
  Verwijzingen 
  
  Teamsport
  Sportentertainment
  Rolschaatsen naar discipline