title: Rudolf Nováček
text: Rudolf Nováček (ook: Novacek en Novaczek) (Bela Crkva, 7 april 1860 – Praag, 12 augustus 1929) was een Servisch componist, muziekpedagoog, militaire kapelmeester en violist. Ook zijn jongere broer Karel Nováček (1864-1929) was militaire kapelmeester.
  
  Levensloop 
  Nováček kreeg zijn eerste muziekles van zijn vader Martin Josef Nováček en ging op school in Timișoara. Hij studeerde aan het conservatorium in Wenen bij Josef Hellmesberger jr. In 1878 studeerde hij verder bij Volkmann in Boedapest. Nadat hij afgestudeerd heeft werd hij in 1879 kapelmeester van de Militaire muziekkapel van het Infanterie-Regiment nr. 11 in Pilsen. In 1882 wisselde hij als dirigent naar de Militaire muziekkapel van het Herzegovina Infanterie-Regiment nr. 74 in Pilsen en werd opvolger van Karel Komzák I.
  
  In 1885 werd hij dirigent van de muziekkapel van het Infanterie-Regiment nr. 28 in Praag. Aldaar werd hij bekend met de componist Antonín Dvořák en kwam met de Russische componist Pjotr Iljitsj Tsjaikovski samen, die een concert van zijn muziekkapel opluisterde, in die het werk Barcarola van Tsjaikovski in een bewerking voor harmonieorkest voorgesteld werd. Hij leerde in Praag ook zijn latere echtgenote Alma Skohoutilova kennen. Samen met haar maakt hij een reis naar Bulgarije. Later reizen zij naar Sint-Petersburg en vervolgens over België en Nederland naar Berlijn. In Berlijn bleven zij wonen en hier werd hij bekend met de pianist Ferruccio Busoni; met Busoni werd hij erg bevriend. In Berlijn kwam hij ook met de dirigent Arthur Nikisch samen. Zowel Busoni alsook Nikisch hadden Nováčeks broer Ottokar in de Verenigde Staten als violist en altviolist, maar ook als componist leren kennen. Nadat op 10 november 1904 Nikisch met zijn orkest de Hymne voor strijkorkest van Ottokar Nováček uitgevoerd had, werd op 1 december 1904 de Sinfonietta, voor 8 blaasinstrumenten van Rudolf Nováček door Nikisch gedirigeerd.
  
  Op dat tijdstip, waar Nováček de baan als tweede dirigent van de Berlijnse opera aangeboden werd, kreeg hij een telegram van zijn vader, die ernstig ziek was en vroeg of hij zijn leerlingen in de muziekschool in Timișoara kon overnemen en de familie verder kon steunen. Misschien had Nováček een grote carrière gemaakt, maar hij verdween in de anonimiteit. In Timișoara werkte hij als componist en muziekleraar. Later vertrok hij voor korte tijd naar Boekarest. Na de Eerste Wereldoorlog vertrok hij in 1921 met zijn familie naar het nieuw opgerichte Tsjecho-Slowakije. Omdat hij de Tsjechische taal niet kon spreken, werd hij daar teleurgesteld en kon niet solliciteren naar de functie als inspecteur van de Tsjecho-Slowaakse militaire muziekkapellen. Zo kon hij uitsluitend uit zijn inkomsten als bewerker en voor zijn orkestraties leven. Later ging hij met zijn familie opnieuw naar Timișoara terug. In 1929 ging hij voor een medische operatie naar Praag. Daar overleed hij op 12 augustus 1929.
  
  Als componist schreef hij vele werken voor harmonieorkest en kamermuziek.
  
  Composities
  
  Werken voor orkest 
   Concert in a mineur, voor viool en orkest
   Dozvuky z výstavy, wals voor orkest, op. 57
  
  Werken voor harmonieorkest 
   1879 Benedek Jubiläums Marsch
   1884 Castaldo Marsch, op. 40 (opgedragen aan de commandant van het Infanterie-Regiment nr. 28 Ludwig Castaldo (1839–1910))
   1888 Symfonie, voor blaasorkest
   1891 Náš druhý milion
   28er Defilier-Marsch
   29er Defilier-Marsch
   74er Defilier-Marsch
   Ahoj!
   České album taneční, wals
   Cyklista
   Defilier-March, op. 25
   Der Kilometerfresser
   General Laudon Marsch
   Holzbach Marsch
   Hygea, polka
   Jubiläumsmarsch
   Kardieff-Marsch
   Kde domov můj
   Korridor Marsch
   Kouzlo květů, polka français
   Mezi bratry, polka mazurka
   My plzeňští hoši
   Na prej
   Na zdar naší výstavě / Heil unsere Ausstellung
   Ples juristů, polka
   Pochod ministra Národní obrany
   Pochod našich hochů
   Pohádková kouzla, wals
   Pozdrav ze Sofie
   Radfahrer-Marsch - tekst: Richard Milrad
   Schlummere sanft, treurmars
   Velebínka, polka
  
  Kamermuziek 
   1888 Sinfonietta, voor acht blazers
   1889 Concert, voor cello en piano
   1889 Romance, voor cello en piano
   Sonate, voor viool
  
  Werken voor piano 
   1910 Ein ernstes Präludium und eine lustige Fuge
   Albumblättchen
   Malá suita
   Osm pamětních lístků, voor piano, op. 1
   Radfahrer-Marsch
  
  Bibliografie 
   Amy Dunker: An Analysis of Rudolf Novacek's Castaldo March 2001.
   Otto Bošek: Vyprávění o starých vojenských hudbách, Praha 1997, s. 31–32.
   Franz Metz: Die Kirchenmusik der Donauschwaben, Sankt Augustin: Academia Verlag, 1996, 465 p.
   Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, 
   Robert Rohr: Unser klingendes Erbe : Beiträge zur Musikgeschichte der Deutschen und ihrer Nachbarn in und aus Südosteuropa unter besonderer Berücksichtigung der Donauschwaben von den Anfängen bis 1918, Passau: Verlag Passavia, 1988. 394 S., 
   Siegfried Lang: Lexikon Österreichischer U-Musik-Komponisten im 20. Jahrhundert, Wien: Österreichischen Komponistenbundes (OKB)/Arbeitskreis U-Musik, 1987, 248 p.
   Norman E. Smith: March music notes, Lake Charles, La.: Program Note Press, 1986, 
   Bernhard R. Appel: Acht unbekannte Briefe von Ferruccio und Gerda Busoni an Rudolf Novacek (1860-1929), Fontes Artis Musicae. 31 (1984), S. 142-153.
   Fritz Rathner: Die bewaffnete Macht Österreichs-Ungarn 1618–1918 in ihren Märschen, Kierspe, 1983.
   Erwin Lissl Brandeiss: Temeswarer Musikleben, Bukurešť, 1980.
   Emil Rameis: Die Österreichische Militärmusik : von Ihren Anfängen bis zum Jahre 1918, in: ALTA MUSICA, Band 2, Internationale Gesellschaft zur Erforschung und Förderung der Blasmusik, (IGEB), Tutzing: Hans Schneider Verlag, 1976,  
   Joachim Toeche-Mittler: Armeemärsche - III Teil: die Geschichte unserer Marschmusik, Neckargmünd: Kurt Vowinckel Verlag, 1975.
   Československý hudební slovník osob a institucí, Praha: Státní hudební vydavatelství: 1963, 1965
   Miroslav Bláha: Povídání o vojenských hudbách, nepublikovaný rukopis, s. 39–58
   Bohumil Pešek: Rudolf Novacek und Prag
  
  Externe links 
    Biografie
    Biografie
    Biografie door Bohumil Pešek – Eva Vičarová op de internetpagina van Český hudební slovník osob a institucí
  
  19e-eeuws componist
  20e-eeuws componist
  Servisch componist
  Servisch dirigent
  Servisch muziekpedagoog