title: Leeuwmens
text: De Leeuwmens (Duits: Löwenmensch) is een standbeeldje uit het Aurignacien (late fase van de Oude Steentijd), half mens half leeuw. Het is tussen 33.000 en 30.000 jaar oud. Daarmee is het een van de oudste en zeker een van de grootste en meest uitgewerkte figuratieve sculpturen.
  
  Ontdekking en reconstructie
  Het beeldje werd op 25 augustus 1939 ontdekt in de Stadelgrotten van de Schwäbische Alb. De geoloog Otto Völzing, net opgeroepen voor legerdienst, was met zijn schoffel op een hard voorwerp gestoten dat hij versplinterd had. Door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog konden de opgravingen niet naar behoren worden afgerond. De doos met stukken en schilfers kwam terecht in het Ulmer Museum, waar Joachim Hahn pas in 1969 tot de bevinding kwam dat de fragmenten een figuur vormden. In 1970 presenteerde het museum een eerste poging tot reconstructie. 
  
  In 1988 volgde een grondigere inspanning. Paleontologe Elisabeth Schmid assembleerde 220 fragmenten met voor het eerst de leeuwenkop. Na nieuwe opgravingen in 2011 en een bijkomend ziften van het materiaal uit 1939, werden een duizendtal nieuwe fragmenten gevonden. Dit leidde tot een derde reconstructie, die toeliet om het te vervolledigen ter hoogte van de nek, rug en rechterarm.
  
  Sedert 2002 is de Leeuwmens te bezichtigen in het Ulmer Museum.
  
  Beschrijving en interpretatie
  Het ivoren beeldje is gemaakt uit de slagtand van een jonge mammoet. De beeldhouwer heeft een silexwerktuig gebruikt en heeft het resultaat daarna met leer en speeksel gepolijst. Het beeldje is 29,6 centimeter hoog.
  
  De rechtopstaande houding en de benen en voeten suggereren dat het om een mens gaat, maar het hoofd is dat van een leeuw en de armen zijn als achterpoten. Het geslacht is niet helemaal duidelijk. Hahn had het fragment tussen de benen voor een "penis in hangende positie" genomen, maar volgens Schmid ging het om een schaamdriehoek. Op de linkerbovenarm zijn zes horizontale strepen gekerfd.
  
  Door de schaarse gegevens over de culturele context, staat het kunstwerk open voor meerdere interpretaties. Op het eerste gezicht is het een mythisch wezen, half mens half dier. Een andere mogelijkheid is dat het een sjamaan voorstelt die de huid van een holenleeuw om zich heen heeft geslagen. In 2002 werd in de nabijgelegen grot Hohle Fels een gelijkaardige, maar veel kleinere leeuwmens uit dezelfde periode gevonden.
  
  Verder lezen
  Ulmer Museum (red.) (2005), Der Löwenmensch. Geschichte – Magie – Mythos
  
  Externe link
   Officiële website
  
  Laat-paleolithische kunst in Europa
  Ulm
  Aurignacien