title: Albums van Croÿ
text: De Albums van Croÿ zijn een verzameling van albums en cartularia over de Spaanse Nederlanden. Ze zijn gemaakt in opdracht van hertog Karel III van Croÿ en rijkelijk geïllustreerd met gouaches door Adrien de Montigny. Het geheel vormt een uitzonderlijke iconografische getuige van de landschappen en architectuur in de Nederlanden omstreeks 1600.
  
  Geschiedenis 
  Rond 1590 begon Charles de Croÿ, een van de meest vermogende edellieden in de Nederlanden, met het aanleggen van cartularia. Ze bestonden vooral uit plattegronden, met hier en daar een zicht op een dorp of kasteel. Vervolgens liet hij deze prekadastrale plannen reproduceren in twee grote albums op perkament, waarbij naast de plannen voor elke plaats een gezicht in gouache werd toegevoegd. Montigny maakte er in totaal ruim 2500. Hij werkte exclusief voor de hertog en had verschillende medewerkers. In het mooie seizoen ging hij ter plaatse tekenen en in de winter bracht hij zijn kleurenschetsen over op perkament. De hertog breidde dit werk uit tot gebieden die niet zijn eigendom waren maar waar hij een bestuursfunctie uitoefende. Hij bewaarde alles in zijn bibliotheek in de Tour Salamandre van zijn kasteel te Beaumont.
  
  De bekende albums zijn:
   1598-1602: vijf albums over Henegouwen en het hertogdom Aarschot
   1602: Doornik en omgeving
   1603: kasselrij van Lille, Douai, Orchies en Auberchicourt
   1604-1605: Graafschap Namen
   1605-1611: Graafschap Artois
   1608-1609: valleien van de Samber, Leie, Scarpe en Schelde
  
  Na de dood van de hertog werden de albums in 1614 openbaar geveild. Ze raakten verspreid en werden heringedeeld of in stukken gesneden.
  
  Een 26-delige uitgave bracht de albums in 1985-1996 voor het eerst in druk (Franse en Nederlandse editie).
  
  Handschriften 
  De volgende instellingen en personen bezitten een of meerdere volumes van de albums (er zijn ook losse vellen verspreid):
  Wenen, Österreichische Nationalbibliothek, Handschriften-und Inkunabel-Sammlung, Cod. Min. 49 en Cod. Min. 50, 1-14
  Dülmen, Herzog von Croÿ'sche Verwaltung, ms. 38-42
  Praag, Nationale Bibliotheek van Tsjechië, ms. XXIII.A.9a-b
  New York, Graham Arader
  Brussel, KBR, Prentenkabinet, ms. 26714
  Brussel, Belfius Collectie
  Parijs, Bibliothèque nationale de France, Cabinet des Estampes, Réserve VG-76 (Comté de Namur)
  
  Literatuur 
  Jean-Marie Duvosquel (ed.), Albums de Croÿ, vol. 26, Recueil d'études. Table générale et index, 1996. 
  Jean-Marie Duvosquel, "Une source de l'histoire rurale des Pays-Bas méridionaux au tournant des XVIe-XVIIe siècles. Les cadastres, albums et 'besognés' du duc Charles de Croÿ", in: R. Calmès en J.-M. Moriceau (éds.), Enquêtes rurales, vol. 4, Les constructions parcellaires dans le temps et dans l'espace, 1998, p. 61-78
  
  Externe links 
  Online weergave ÖNB: vol. 1 · vol. 2 · vol. 3 · vol. 4 · vol. 5 · vol. 6 · vol. 7 · vol. 8 · vol. 9 · vol. 10 · vol. 11 · vol. 12 · vol. 13 · vol. 14 · vol. 15
  Online weergave KBR: Samber 1608 & Leie 1609
  Online weergave NK ČR: XXIII.A.9a en XXIII.A.9b
  
  Voetnoten 
  
  Documentair werelderfgoed
  Historisch boek
  Geschiedenis van België
  17e-eeuws boek