title: Nicolaas van Nieuwenhuysen
text: Nicolaas van Nieuwenhuysen (Utrecht, 14 november 1889 – Zuid-Afrika, 1967) was een van nazioorlogsmisdaden beschuldigde chirurg en kamparts van concentratiekamp Kamp Amersfoort die werd veroordeeld tot een gevangenisstraf van 20 jaar wegens mishandeling en verwaarlozing van de gevangenen in Kamp Amersfoort en zijn daaropvolgend verleende diensten als chirurg voor de SS aan het Oostfront.
  
  Huisarts Adriaan Van Es schreef samen met journalist Arjeh Kalmann het boek: Maar ik ben geen schooier over Van Nieuwenhuysen dat in 2023 uitkwam. Het boek beschrijft hem als een wrede man, die de gevangenen in Kamp Amersfoort mishandelde en verwaarloosde.
  
  Voor de oorlog was Van Nieuwenhuysen een gerespecteerd chirurg en gemeenteraadslid. Omdat het aantal patiënten in zijn praktijk vanwege zijn pro-Duitse houding terugliep, aanvaardde hij het aanbod van de Duitsers om in Kamp Amersfoort te komen werken.
  
  Van Nieuwenhuysen was van september 1941 tot maart 1942 kamparts in Kamp Amersfoort, waarna hij vrijwillig vertrok naar het oostfront als chirurg voor de SS. Op 2 mei 1945 werd hij gearresteerd en gedetineerd in de gevangenis te Leeuwarden. In 1950 werd hij veroordeeld tot een gevangenisstraf van 20 jaar wegens mishandeling en verwaarlozing van de gevangenen in Kamp Amersfoort en zijn werk aan het Oostfront en kreeg een levenslang beroepsverbod. In 1957 kwam hij vrij en tien jaar later overleed hij.
  
  Professor Jacobus Gerardus Gerbrant Borst verklaarde tijdens het proces onder andere tegen hem: "Enige malen was ik getuige van zeer ruw optreden tegen patiënten door Dr. Nieuwenhuysen. Kleine operaties, die hij overigens met kennis van zaken en handig verrichtte, deed hij met slecht instrumentarium, o.a. botte messen en zonder het toepassen van verdoving, zoals door iedere behoorlijke chirurg wordt toegepast. Verder weet ik positief dat Nieuwenhuysen een tweetal hoofden van doodgemartelde Russische krijgsgevangenen liet afsnijden en vervolgens liet uitkoken om het vlees te verwijderen. Deze hoofden wenste hij uit curiositeit in zijn bezit te hebben. Geruime tijd hebben deze schedels in de dokterskamer op de plank gestaan.”
  
  Collaborateur in de Tweede Wereldoorlog
  Oorlogsmisdadiger