title: Bjørnstjerne Bjørnson
text: Bjørnstjerne Martinius Bjørnson (Kvikne, Hedmark, 8 december 1832 – Parijs, 26 april 1910) was een Noorse schrijver, dichter, journalist en politicus.
  
  Leven en werk 
  Bjørnson was de zoon van een plattelandspredikant, bezocht het gymnasium in Kristiania (nu Oslo) en brak in 1854 zijn studie af om journalist te worden. Van 1857 tot 1859 was hij directeur van de Noorse schouwburg in Bergen om daarna toe te treden tot de redactie van Aftenbladet. Van 1860 tot 1863 maakte hij een studiereis naar Duitsland en Italië, waarna nog veel buitenlandse reizen volgden. Van 1880 tot 1881 bereisde hij de Verenigde Staten en daarna ging hij wonen in Parijs. Hij pendelde vanaf 1887 ook veelvuldig op en neer naar zijn hofstede in Lillehammer, in zijn geliefde Noorwegen. Hij stierf ook in Parijs, maar werd in Kristiania begraven.
  
  Als literator verwierf Bjørnson bekendheid als episch poëet, toneelschrijver en romanschrijver. Tot zijn bekendste werken behoren het drama Sigurd Slembe (1862) en de historische roman Maria Stuart i Skottland (1864). Hij schreef ook de tekst van het Noorse volkslied Ja, vi elsker dette landet, waarvan zijn neef Rikard Nordraak de componist is. Verder werkte hij samen met Edvard Grieg, die onder meer de toneelmuziek schreef voor Sigurd Jorsalfar (1872). In Parijs werd Bjørnson sterk beïnvloed door het Franse realisme (Victor Hugo), maar bijvoorbeeld ook door Georg Brandes. Mede vanuit deze nieuwe invloeden groeide hij uiteindelijk uit tot een der grootste vernieuwers van de Noorse literatuur.
  Met Henrik Ibsen, Jonas Lie en Alexander Kielland wordt hij gerekend tot de Grote Vier van de 19e-eeuwse Noorse letterkunde. In 1903 ontving hij de Nobelprijs voor Literatuur.
  
  Bjørnson was behalve als schrijver ook als politicus een toonaangevende kracht in het toenmalige Noorwegen. Hij was fel republikein, toonde zich voorstander van het pangermanisme, zette zich in voor het algemeen kiesrecht in Noorwegen en verzette zich tegen de macht van de (staats)kerk. In cultureel opzicht keerde hij zich fors tegen de toen in Noorwegen sterk voelbare invloed vanuit de Deense cultuur. Ook nam hij geregeld stelling in internationale kwesties, onder meer tijdens de Dreyfusaffaire, waarin hij nadrukkelijk partij koos voor Alfred Dreyfus.
  
  Bibliografie
  
  Epische gedichten, vertellingen, romans 
   Synnøve Solbakken, 1857
   Mellem Slagene, 1857
   Halte Hulda, 1858
   Arne, 1859
   Smaastykker, 1860
   Kong Sverre, 1861
   Maria Stuart i Skottland, 1864
   De Nygifte, 1865
   Fiskerjenten, 1868
   Digte og Sange, 1870
   Arnljot Gelline, epos 1870
   Fortællinger I-II, 1872
   Brudeslaaten, 1872 (vertaald als Het bruiloftslied en Het bruidslied)
   Kong Eystejn, 1873
   Magnhild, 1877
   Kaptejn Mansana, 1879
  
   Støv, 1882
   Det flager i Byen og paa Havnen, 1884 (vertaald als Vlaggen in stad en haven)
   Paa Guds Veje, 1889
   Nye Fortællinger, 1893
   Lyset, 1895
   To Fortællinger, 1901
   Daglannet, 1904
   Mary, 1906
  
  Theater 
   Sigurd Slembe, 1862
   Sigurd Jorsalfar, 1872
   En fallitt, 1875
   Redaktøren, 1875
   Kongen, 1877
   Leonarda, 1879
   Det nye System, 1879
   Over Ævne I. 1883
   En Hanske, 1883
   Geografi og Kærlighed, 1885
   Over Ævne II 1895
   Paul Lange og Tora Parsberg 1898
   Laboremus 1901
   På Storhove 1902
   Når den ny vin blomstrer 1909
  
  Literatuur en bronnen
   A.G.H. Bachrach, J.G. Gaarlandt: Moderne encyclopedie van de wereldliteratuur. De Haan, Haarlem, 1980. ISBN 90 228 4341 6
   Harold Larson: Bjørnstjerne Bjørnson: A Study in Norwegian Nationalism. King's Crown Press, New York, 1944.
   Per Amdam: Bjørnstjerne Bjørnson. Kunstneren og samfunnsmennesket 1832-1880. Gyldendal Norsk, Oslo, 1993. ISBN 82 05 20598 1
   Fredrik Engelstad: Kjaerlighetens irrganger. Sinn og samfunn i Bjørnsons og Ibsens diktning. Gyldensal, Oslo 1992. ISBN 82-05-20947-2
   Øystein Sørensen: Bjørnstjerne Bjørnson. Cappelen, Oslo, 1997. ISBN 82 02 16240 8
  
  Externe links 
  Bjørnson op site Nobelprijswinnaars
  
  Noors schrijver
  Noors journalist
  Noors politicus
  Winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur