title: Grey Islands Harbour
text: Grey Islands Harbour is een spookdorp in de Canadese provincie Newfoundland en Labrador. Het bevindt zich aan de zuidkust van Bell Island, een groot eiland ten oosten van Noord-Newfoundland.
  
  Toponymie 
  Grey Islands Harbour staat ook bekend als kortweg "Grey Islands", wat ook de naam is van de archipel waartoe Bell Island behoort. De naam van het dorp werd echter vaak ook gespeld als "Groais Islands" of zelfs enkelvoudig als "Groais Island".
  
  Die naamgeving kan tot verwarring leiden aangezien het noordelijke eiland van de Grey-eilanden de naam Groais Island draagt. Dat eiland werd historisch vaak Groais Island North genoemd terwijl Bell Island vaak Groais Island South genoemd werd.
  
  Geschiedenis 
  Aan de zuidkust van Bell Island bevond zich minstens vanaf het midden van de 19e eeuw een kleine, vrijwel volledig zelfvoorzienende dorpsgemeenschap. De outport Grey Islands Harbour telde in 1921 25 huishoudens die tezamen goed waren voor 123 inwoners. In 1935 was het aantal inwoners aangedikt tot 169, verspreid over 30 huishoudens. In de jaren daarna begon de dorpsgemeenschap weliswaar meer en meer dood te bloeden. Begin jaren 1960 telde het eiland nog maar acht huishoudens. In het kader van de provinciale hervestigingspolitiek werden alle inwoners van het eiland in dat decennium met hun hebben en houden hervestigd naar andere plaatsen in de provincie. Sindsdien is het plaatsje een spookdorp.
  
  Demografie
  
  19e eeuw 
  Minstens vanaf het midden van de 19e eeuw bevond er zich op Bell Island een kleine dorpsgemeenschap. In 1891 woonden er op het eiland 20 getrouwde koppels, drie weduwnaren en één weduwe. Er woonden toen alles tezamen 130 mensen in het dorp, waaronder 27 volwassen mannen. Van de 130 inwoners oefenden er 101 een beroep uit, waaronder dus ook vele vrouwen en kinderen. Op één schoolmeester na was iedereen in de visserij actief: 18 personen waren in hoofdberoep visser en in bijberoep landbouwer, 47 andere mannen waren visser in hoofdberoep en pekelaar in bijberoep. Ook 35 vrouwen pekelden vis voor een inkomen. De volledige bevolking gaf aan rooms-katholiek te zijn. 
  
  In de periode 1894–97 woonden er in Grey Islands Harbour 24 volwassen mannen: 22 waren visser als hoofdberoep, één iemand was actief in de landbouw en Ambrose Dower was schoolmeester. In 1898 was het aantal volwassen mannen opnieuw gestegen tot 27, die – op schoolmeester Ambrose Dower na – allemaal de kost verdienden als visser.
  
  20e eeuw 
  1921
  De oudste bewaarde per persoon gedetailleerde census voor het dorp "Groais Islands" stamt uit 1921. In dat jaar telde het plaatsje 25 huishoudens die goed waren voor een totale bevolking van 123 personen. De bevolking was erg jong: meer dan 46% van de inwoners was jonger dan 18 jaar. Slechts twee mensen waren ouder dan 65. 
  
  Van de 25 gezinshoofden waren er 21 gehuwd en vier weduwe of weduwnaar. Bijna de helft van hen was niet geboortig van Bell Island. Achttien van de twintig gezinshoofden en/of partners die van elders kwamen, kwamen eveneens uit afgelegen Newfoundlandse outports.
  
  1935
  Ook uit het jaar 1935 is er een volkstelling van Grey Islands Harbour ("Groais Islands") bewaard gebleven. Daaruit blijkt dat de bevolking van het eiland op veertien jaar tijd aanzienlijk gestegen was (zie tabel). Het aantal huishoudens steeg van 25 naar 30 (+20%) en de totale bevolkingsomvang steeg van 123 naar 169 personen (+37%). Ook was de bevolking zowel in absolute als relatieve cijfers nog verder verjongd: in 1935 was meer dan de helft van de inwoners van Grey Islands Harbour jonger dan 18 jaar.
  
  De ontruiming van Grey Islands Harbour  
  De kleine, afgelegen gemeenschap op Bell Island was allesbehalve een uitzondering in de regio. Van de ruim duizend dorpen in Newfoundland en Labrador telden er kort na Tweede Wereldoorlog maar liefst driekwart geen 300 inwoners. Deze zeer kleine kustgemeenschappen waren grotendeels zelfvoorzienend via kabeljauw- en haringvangst, (zeehonden)jacht en houtkap. Toen Newfoundland zich in 1949 ontvoogde van het Verenigd Koninkrijk en zich als provincie aansloot bij Canada, waren de uitdagingen enorm. Vele dorpen hadden geen basisinfrastructuur zoals elektriciteit, een telefoonverbinding of een dokterspraktijk en er heerste vaak ongeletterdheid. De situatie was in veel van deze afgelegen plaatsen sterk vergelijkbaar met de 19e eeuw, maar hen allemaal voorzien van die moderne faciliteiten was vrijwel onmogelijk en onbetaalbaar. 
  
  Van 1954 tot 1975 richtte de overheid daarom hervestigingsprogramma's in. Het doel was om de inwoners van de kleinste en meest onbereikbare kustdorpen te "evacueren" naar grote dorpen en steden die als groeipool in de ontluikende professionele visserij zouden gaan fungeren. Op die manier verdwenen in twintig jaar tijd een 300-tal dorpen definitief van de kaart, waaronder begin jaren 1960 ook Grey Islands Harbour. In de meeste gevallen werden de kleine, houten huisjes in hun geheel over het ijs gesleept of op vlotten over het water vervoerd naar een nieuwe locatie.
  
  21e-eeuws uitzicht 
  Van het voormalige dorp – waar bij de ontruiming begin jaren 1960 slechts acht huishoudens meer woonden – is het merendeel verdwenen. Wat overblijft zijn een klein aantal her en der verspreide huizen en gebouwen, het kerkhof en enkele paden inclusief bruggetjes over beken. De automatische vuurtoren en radartoren van de plaats zijn echter nog steeds in werking.
  
  Verlaten plaats in Newfoundland en Labrador