title: Intendance du Hainaut
text: De Intendance du Hainaut, ook genaamd département de Maubeuge, was een Frans district gevormd uit het op de Spaanse Nederlanden veroverde deel van het graafschap Henegouwen. Deze bestuurlijke eenheid, die in een fluctuerend territorium bestond van 1659 tot 1789, was een van de kleinste van het Franse koninkrijk. De hoofdplaats was achtereenvolgens Le Quesnoy (1659-1678), Maubeuge (1678-1720) en Valenciennes (1720-1789). Ook de term Généralité du Hainaut of de Valenciennes werd gebruikt voor deze bestuurseenheid, hoewel de grenzen van de (bestuurlijke) intendance in dit geval niet samenvielen met die van de (fiscale) généralité (een Bureau des Finances werd pas in 1691 gecreëerd in Rijsel, dat ook Hainaut bestreek).
  
  Geschiedenis 
  De noordelijke expansieoorlogen van de Zonnekoning leidden in 1659 tot nieuwe veroveringen, die nog hetzelfde jaar in het Verdrag van de Pyreneeën werden erkend: naast kleine stukjes Henegouwen (de steden Le Quesnoy, Avesnes-sur-Helpe en Landrecies) en versterkte enclaves verderop (Philippeville, Mariembourg, Charlemont) was vooral Artois buitgemaakt. Uit dit heterocliete geheel werd de kleinste intendance van het land gevormd, met Jean Talon als eerste intendant du Quesnoy et de l'Artois. Artois werd al snel naar de généralité van Amiens overgeheveld, waarna de naam Hainaut in zwang kwam voor het resterende geheel.
  
  In 1668 werden het vers bezette Aat, Binche en Charleroi toegevoegd, maar die gingen na tien jaar weer verloren, waar tegenover stond dat Maubeuge en Bavay erbij kwamen. Maubeuge werd onmiddellijk de nieuwe hoofdplaats en zou dat blijven tot 1720. Aan de vooravond van de Vrede van Rijswijk (1698) reikte Hainaut tot Bergen, Dinant en opnieuw Charleroi, zij het niet voor lang.
  
  In een volgend stadium kreeg Frans Henegouwen gebied toegewezen ten koste van de Intendance de Flandre: in 1715 kwam Valenciennes erbij (weldra hoofdplaats), in 1730 Condé-sur-l'Escaut en Bouchain, in 1754 de Cambrésis, Saint-Amand-les-Eaux en Mortagne. Dan volgde een periode van stabiliteit tot de afschaffing van de provincies en de hertekening van de administratieve kaart tijdens de Franse Revolutie.
  
  Intendanten 
  1659-1665: Jean Talon
  1665-1667: Jacques Camus des Touches
  1668-1670:	Étienne Carlier
  1670-1678: Louis Damoresan
  1678-1688:	Joachim Faultrier
  1688-1698:	Daniel-François Voysin de La Noiraye
  1698-1705:	Charles-Étienne Maignart de Bernières
  1705-1708:	Nicolas-Étienne Roujault
  1708-1720:	Jean-Charles Doujat
  1720-1724:	René Louis de Voyer de Paulmy d'Argenson
  1724-1727:	Félix Aubery de Vastan
  1727-1743:	Jean Moreau de Séchelles
  1743-1745:	Jean-Baptiste de Machault d'Arnouville
  1745-1753:	Jacques Pineau
  1753-1755:	François-Marie Peirenc de Moras
  1765-1775:	Louis Gabriel Taboureau des Réaux
  1775-1790:	Gabriel Sénac de Meilhan
  
  Literatuur 
   Maurice Arnould, "Le Hainaut. Evolution historique d'un concept géographique", in: Le Hainaut français et belge, 1969, p. 15-42
   Jean Mossay, Les Intendants du Hainaut à Maubeuge, 1678-1720 (= Mémoires, Société archéologique & historique de l'arrondissement d'Avesnes (Nord), vol. 23), 1971, 424 p.
   Henri Platelle, "Une mosaïque politique: le Sud de l'actuel département du Nord jusqu'à la conquête française", in: Ensemble, sept. 1975, p. 131-141
   Hervé Hasquin, L'Intendance du Hainaut en 1697. Édition critique du Mémoire 'pour l'instruction du duc de Bourgogne''', 1975
   Jean Clinquart, "La généralité du Hainaut", in: Les services extérieurs de la Ferme générale à la fin de l'Ancien Régime. L'exemple de la direction des fermes du Hainaut'', 1996.
  
  Voetnoten 
  
  Geschiedenis van Henegouwen
  Historisch subnationaal gebied in Frankrijk