title: František Xaver Brixi
text: František Xaver Vojtěch Emanuel Brixi (Praag, 2 januari 1732 – aldaar, 14 oktober 1771) was een Boheemse componist, kapelmeester en organist. Zijn voornaam wordt ook in de Duitse vorm geschreven: Franz.
  
  Levensloop 
  Brixi is afkomstig uit een grote Noord-Boheemse componisten- en muzikantenfamilie met als bekendste leden de componisten en organisten Jan Josef Brixi (1719-1762) en Viktorín Ignác Brixi (1716-1762), cisterciënzer en regens chori Václav Norbert Brixi (1738-1803) en zijn vader Šimon Brixi (1693-1735), een belangrijke Praagse componist en regens chori (dirigent van het kerkkoor). Šimon Brixi's nicht Dorotea huwde in 1706 met Jan Jiří Benda (1686-1757) en werd zo stammoeder van de beroemde Tsjechische muzikantenfamilie Benda, met wie Brixi bevriend bleef. 
  
  Zoals andere bekende Tsjechische componisten werd František Xaver Brixi opgeleid aan het Piaristengymnasium in Kosmonosy. Tot zijn leraren behoorde ook Václav Kalous, zelf een bekend componist. In 1749 verliet Brixi Kosmonosy en keerde terug naar Praag, waar hij organist was in verschillende kerken. Vanwege zijn buitengewoon muzikaal talent werd hij op 1 januari 1759 tot regens chori aan de Sint-Vituskathedraal benoemd. Deze belangrijke functie in het Praagse muziekleven heeft hij bekleed tot zijn overlijden.
  
  Zijn werk
  In de Tsjechische muziek is Brixi een belangrijke persoonlijkheid in de overgangsperiode van  barok naar klassiek. De elementen in zijn muziek wijzen in richting van Wolfgang Amadeus Mozart, die het daarom gemakkelijk had om zijn muziek bij het Praagse publiek te introduceren. De Tsjechische volksmuziek had grote invloed op de melodiek van Brixis werk, dat die vitaliteit tot op heden heeft bewaard. Al die factoren hebben nog tijdens zijn leven de verbreiding van zijn muziek in heel Bohemen en in het buitenland bevorderd. 
  
  Als componist schreef hij rond de 400 werken, waaronder 105 missen, 263 offertieën, 26 litanieën, 4 oratoria en andere werken.
  
  Stijl 
  Een klare vrolijke melodiek, frisse ritmiek en een instrumentatie vol effect zijn de kenmerken van Brixis werken. In zijn composities vinden we ook elementen van de Tsjechische volksmuziek terug.
  
  Composities
  
  Werken voor orkest 
   Bitevní sinfonie
   Sinfonia in D
  
  Missen, oratoria en gewijde muziek 
   1759 Missa di Gloria en Ré, voor 4 solisten, gemengd koor, 2 trompetten, strijkers en basso continuo 
   Kyrie Eleison 
   Christe Eleison 
   Kyrie Eleison 
   Gloria 
   Et In Terra Pax 
   Laudamus 
   Gratias 
   Domine Deus 
   Qui Tollis 
   Qui Sedes 
   Miserere 
   Quoniam 
   Cum Sancto Spiritu
   Confiteor Tibi Domine, voor strijkers en orgel
   Judas Iscariothes, oratorium voor het heilige feest "Goede Vrijdag" voor vier solisten, gemengd koor en orkest
   Introduzione. Spirituoso
   Recitativo - Aria I.
   Recitativo - Aria II. 
   Recitativo - Aria III. 
   Recitativo - Aria IV. 
   Recitativo - Aria V. 
   Recitativo - Aria VI. 
   Recitativo. Finale
   Litanie de seto Benedieto
   Messa per le Feste di Natale
   Miserere, voor sopraan, alt, tenor, bas, gemengd koor, instrumenten en orgel 
   Missa brevis in C groot «Missa aulica»
   Missa brevis in D groot, voor solisten, gemengd koor, 2 trompetten, 2 violen en orgel 
   Kyrie. Allegro
   Gloria. Allegro
   Credo. Allegro
   Sanctus. Largo
   Benedictus. Grave - Allegro
   Agnus Dei. Largo - Allegro
   Missa brevis in F groot, voor solisten, gemengd koor, strijkers en orgel
   Missa brevis in G
   Missa brevis in Bes  nr. 2
   Missa dominicalis in C groot
   Missa integra d klein, voor sopraan, alt, tenor, bas, gemengd koor, 2 trompetten, strijkorkest en orgel
   Missa natalitia
   Missa pastoritia in D, voor solisten, gemengd koor, orkest en orgel
   Missa pastoralis, voor sopraan, alt, tenor, bas, gemengd koor en orkest
   Missa solemnis D groot, voor solisten, gemengd koor, orkest en orgel 
   Moteto pro festo S.S. Trium Regum "Reges de Saba veniunt", voor gemengd koor en orkest
   Motetto "Ad hoc festum", voor sopraan, gemengd koor, orkest en orgel
   Motetto "Buccinante fama per montes", voor solisten, gemengd koor, orkest en orgel
   Opus patheticum de septem doloribus Beatae Marae Virginis, oratorium 
   Pastores loquebantur, motet voor gemengd koor, 2 violen en orgel
   Regina coeli
  
  Vocale muziek 
   Aria in D pro Natali Domini, voor solisten, orkest en orgel
   Luridi scholares - Erat unum cantor bonus, voor sopraan, alt, bas, strijkers en basso continuo
  
  Kamermuziek 
   Intermezzo nr. 2, voor 2 hobo's, 2 fagotten en 2 hoorns
  
  Werken voor orgel 
   Concerto nr. 1 en Fa, voor orgel en orkest
   Allegro moderato
   Adagio  
   Allegro assai
   Concerto nr. 2 en Ré, voor orgel en orkest
   Concerto nr. 3 en Sol, voor orgel en orkest
   Allegro moderato 
   Adagio
   Allegro molto
   Concerto nr. 4 en Do, voor orgel en orkest
   Concerto nr. 5 en Do, voor orgel en orkest
   Duem vidisis
   Fantasie en fuga
   Fuga in g klein
   Fuga in a klein
   Fuga in g klein
   Fuga in d klein
   Fuga in E groot
   Fughetta
   Pastoral in C groot
   Präludium in F groot
   Preludium in C groot
   Preludium in A-groot
   Titmouse
   Toccata
   Toccata en fuga in a klein
  
  Werken voor piano 
   1757 La Bataille beym Dorfe Planian 
   1758 Suite, voor piano
  
  Publicaties 
   Jiří Reinberger: Cesti klasikové varhanní tvorby (Cernohorský, Zach, Seger, Linka, Brixi, Vanhal, Kuchar, Kopriva, Rejcha, Píc ; [organo] = Cesskie klassiki organnoj muziki. (Musica antiqua Bohemica ; 12) Praha - Státní Naklad. Krásné Literatury, 1953. - 101 p.
  
  Externe link 
    Biografie 
  
  Boheems componist
  Christelijke muziek
  18e-eeuws componist
  Klassiek componist
  Tsjechisch componist
  Tsjechisch dirigent
  Tsjechisch organist