title: Natriumboorhydride
text: Natriumboorhydride is een natriumzout, met als brutoformule NaBH4. De stof komt voor als een wit, hygroscopisch kristallijn poeder. Dit zout is een reductor en wordt hoofdzakelijk gebruikt om geneesmiddelen en andere organische en anorganische verbindingen te maken. Natriumboorhydride is goed oplosbaar in water en methanol, maar reageert hevig met deze stoffen onder zure omstandigheden. In neutraal milieu is de reactie veel trager en kan het reagens in waterige oplosingen gebruikt worden. Deze anorganische verbinding werd in de jaren 40 van de 20ste eeuw ontdekt door de Amerikaanse scheikundige Hermann Irving Schlesinger.
  
  Synthese 
  Natriumboorhydride kan bereid worden uit een reactie van natriumhydride en trimethylboraat bij een temperatuur van 250 tot 270°C:
  
  {B(OCH3)3} + 4 NaH -> {NaBH4} + 3 NaOCH3
  
  Het kan ook worden gesynthetiseerd uit een reactie van natriumhydride met verpulverd boriumsilicaatglas.
  
  Kristalstructuur 
  Natriumboorhydride kent 3 polymorfen: α, β en γ. α-NaBH4 is de meest stabiele structuur bij kamertemperatuur en atmosferische druk. Ze is analoog opgebouwd als natriumchloride (kubisch). Bij een druk van 6,3 GPa verandert de structuur ervan naar het tetragonale β-NaBH4; en bij een druk van 8,9 GPa naar het orthorombische γ-NaBH4.
  
  Toepassingen 
  Natriumboorhydride reduceert aldehyden en ketonen tot alcoholen, alsook de meer reactieve acylchloriden en thio-esters. De stof slaagt er evenwel niet in, in tegenstelling tot het sterkere reductiemiddel lithiumaluminiumhydride, om esters, amiden of carbonzuren te reduceren. Een andere toepassing is het uitvoeren van de demercurering in de oxymercurering-reductie.
  
  In de analytische chemie wordt natriumboorhydride gebruikt om verbindingen van vluchtige metalen, zoals kwik, om te zetten in de vrije metalen. De vrije metalen kunnen vervolgens bijvoorbeeld met AAS bepaald worden.
  
  Natriumboorhydride wordt ook gezien als mogelijke herbruikbare energiedrager in de vorm van (her)gebonden waterstof. Het heeft een hoge energiedichtheid ten opzichte van andere opslagvormen van waterstof (27 megajoule per liter), het benadert daarmee de energiedichtheid van diesel (36 megajoule per liter). Het circulair maken van het proces wordt nog onderzocht.
  
  Toxicologie en veiligheid 
  Natriumboorhydride ontleedt bij verhitting of bij contact met zuren, metalen in poedervorm en water, waarbij onder andere het ontvlambare, explosieve waterstofgas wordt gevormd. Het is een sterke reductor en reageert hevig met oxiderende stoffen, waardoor brand- en explosiegevaar ontstaat.
  
  De stof is corrosief voor de ogen, de huid en de luchtwegen.
  
  Externe links 
    ICSC-sheet van natriumboorhydride
    MSDS van natriumboorhydride
  
  Natriumzout
  Verbinding van boor
  Hydride
  Reductor
  Ontvlambare stof
  Corrosieve stof
  Toxische stof