title: Antivries
text: Antivries is een middel dat aan water wordt toegevoegd om het vriespunt van het mengsel te verlagen en zo schade door bevriezing te voorkomen. Antivries wordt onder meer toegepast in technische installaties die water gebruiken voor warmteoverdracht (koeling en verwarming) maar ook in de biologie komt het voor, in organismen die bij lage temperaturen bepaalde stoffen aanmaken om vorstschade te voorkomen of beperken.
  
  Antivries in de techniek 
  Antivries verlaagt het vriespunt van koelwater in verbrandingsmotoren en andere apparaten die warmte overdragen zoals installaties voor verwarming, ventilatie, koeling en airconditioning (HVAC), warmtepompen (chillers) en zonneboilers. Door verlaging van het vriespunt (eigenlijk smeltpunt) voorkomt men schade aan leidingen en andere vaten die zou optreden door uitzetting als het als het water bevriest.
  
  Antivries heeft een colligatieve werking en zorgt daarom tevens voor kookpuntsverhoging, zodat het mengsel bij hogere temperaturen vloeibaar blijft. Door zorgvuldige keuze van het antivries kan het mengsel in een breed temperatuurgebied vloeibaar blijven. Dit is essentieel voor een effectieve warmteoverdracht in warmtewisselaars.
  
  Voornaamste antivriesmiddelen 
   1,2-ethaandiol (ethyleenglycol)
   glycerol (1,2,3-propaantriol)
   methanol
   propaan-1,2-diol (propyleenglycol)
  
  Antivries in de biologie 
  Verschillende planten en dieren beschermen zich tegen vriestemperaturen door de vorming van antivries-proteïnen, die adsorberen op ijskristallen of oppervlakken waarop ijskristallen kunnen groeien, en die de verdere groei daarvan verhinderen; ze voorkomen ook de herkristallatie van ijs in grotere kristallen, wat dodelijk zou kunnen zijn.
  
  Planten
   cryoprotectant
   winterharde planten
  
  Dieren
  Koudbloedige dieren, bijvoorbeeld:
   wijngaardslak
   dagpauwoog
   berkenschildwants
   kikkers
   diverse vissen, bijvoorbeeld de grote waaiervis en de antarctische ijsvis
   diverse schildpadden, zoals sommige landschildpadden, de lederschildpad en de vierteenlandschildpad
  
  Zie ook 
  Luchtkoeling
  Colligatief
  Cryoprotectant
  Radiateur
  Radiator
  Waterkoeling
  
  Voertuigtechniek
  
  Koelvloeistof