title: Henri Montan Berton
text: Henri Montan Berton (Parijs, 17 september 1767 – aldaar, 22 april 1844) was een Frans componist, professor in de muziek, dirigent en librettist.
  
  Levensloop
  Zijn vader Pierre Montan Berton (1727-1780) was eveneens componist en directeur van de Parijse opera. Naast lessen van zijn vader kreeg hij vioolles van Jean-Baptiste Rey. Van Antonio Sacchini kreeg hij compositieles. Hij speelde na het overleden van zijn vader viool in het orkest van de Parijse opera.
  
  Eveneens heeft hij gecomponeerd. In 1784 publiceerde hij de opera Le Premier navigateur en in 1786 de cantate Le Mercure de France. Henri Montan Berton deed tijdens de Franse revolutie pogingen in het nieuwe genre van de dramatische reddings- en bevrijdingsopera. In 1795 werd hij als professor aan het Conservatoire national supérieur de musique in Parijs benoemd en hij leerde daar harmonieleer. In 1807 werd hij dirigent van de Opera comique. Twee jaar later, in 1809, dirigeerde hij het koor aan de Grand Opéra. In 1817 kwam hij terug aan het Conservatoire national supérieur de musique, werd opvolger van Étienne Nicolas Méhul en gaf seminaren voor het componeren. Een van zijn leerlingen was César Franck.
  
  In zijn De la musique mécanique et de la musique philosophique (1826) getuigt hij van zijn grote bewondering voor Wolfgang Amadeus Mozart. Hij schreef ook de tekst van een cantate van Hector Berlioz, La Mort d’Orphée.
  
  In 1837 werd hij onderscheiden met een benoeming tot Officier in het Franse Legioen van Eer.
  
  Hij schreef rond 50 opera's, 4 balletten, 5 oratoria, cantates, missen en - in de traditie van andere revolutiecomponisten - werken voor harmonieorkest.
  
  Hij was de vader van François Berton, een componist en leraar van enige reputatie.
  
  Composities
  
  Werken voor harmonieorkest
   1795 Marche militaire, voor harmonie- of fanfareorkest
   1796 Hymne du 21 janvier, voor harmonieorkest en gemengd koor - tekst: Lebrun
   1799 Hymne pour la fête de l'Agriculture 28 juni 1796, voor harmonieorkest en gemengd koor - tekst: Lebrun
   1809 Hymne à Apollon, voor harmonieorkest en koor
  
  Cantates
   1786 Absalon (La mort d’Absalon), cantate voor het Concert Spirituel in 1786
   1786 Le Mercure de France, cantate
   1787 Anne de Boulen (Bohlen), cantate
   1791 La gloire de Syon, cantate
   1791 David dans le temple, cantate
   1791 Le sacrifice de Jephté, cantate
   1791 Les bergers de Bethléem, cantate
   1791 Orphée dans les bois (L’écho sacré), cantate
   1791 Marie de Seymours, cantate
   1803 Le retour de Thésée, cantate (manuscrit à Bruxelles, bibliothèque du Conservatoire)
   1804 Trasibule, cantate - (fêtes du couronnement de Napoléon) (manuscrits aux bibliothèques Royale de Bruxelles et du Conservatoire de Paris)
   1807 Le chant de retour, cantate
   1810 Cantate pour le mariage de Napoléon et de Marie-Louise, cantate - (manuscrit à la bibliothèque nationale de Paris)
   1815 Lutèce, cantate
  
  Muziektheater
  
  Opera's
  
  Balletten
  
  Vocale muziek
   1793 Strophes sur le dévouement des citoyens, voor zang en contrabas
   1794 Gaîté patriotique, voor zang en contrabas - tekst: F. Pilet
  
  Publicaties
  Henri Montan Berton: Traité d'harmonie. 1814.
  Henri Montan Berton: Dictionnaire des accords. 1815, 4 volumes.
  Henri Montan Berton: De la musique mécanique et de la musique philosophique. 1826.
  Henri Montan Berton: Epître à une célèbre compositeur François-Adrien Boïeldieu. 1829.
  
  Bibliografie
   François-Joseph Fétis: Biographie Universelle des Musiciens et bibliographie générale de la musique, Paris: Firmin-Didot et Cie., 1881-89, 8 vols. Supplement et complement. 2 vols. ISBN 2-845-75049-8; heruitgave 2006, Adamat Media Corporation, ISBN 0-543-98534-2 (paperback); ISBN 0-543-98533-4 (hardcover)
  
   Francis Claudon: Dictionnaire de l'opéra-comique français, Paris: Peter Lang, 1995, 531 p., ISBN 978-3906753423
  Denise Launay, Jean Delumeau: La musique religieuse en France du Concile de Trente a 1804, Paris: Publications de la Société Française de Musicologie; Editions Klincksieck, 1993, 583 p.
  O.Univ.Prof. Dr. Peter Revers: Henri-Montan Berton und die französische Mozartrezeption im frühen 19. Jahrhundert. (in: Mozart-Jahrbuch 1991 zugleich Bericht über den Internationalen Mozartkongress, Salzburg 1991). Kassel. 1993. S. 777 - 786.
  Spire Pitou: The Paris opera. - An encyclopedia of operas, ballets, composers, and performers; rococo and romantic, 1715-1815, Westport, Connecticut: Greenwood Press, 1985, 619 p., ISBN 978-0-313-24394-3
   Françoise Lesure, Marie-Noëlle Collette, Joël-Marie Fauquet, Adélaïde de Place, Anne Randier, Nicole Wild: La musique à Paris en 1830-1831, Paris: Bibliothèque nationale, 1983, 418 p., ISBN 2-7177-1656-4
   Christian Doumet, Claude Pincet: Les musiciens français (Reliure inconnue), Rennes: Ouest-France (1 février 1982), 438 p., ISBN 978-2-858-82420-5
  Aleksander Janta: A history of nineteenth century American-Polish music. With annotated bibliography and illustrations, New York: Kosciuszko Foundation, 1982
   David Whitwell: Band music of the French revolution, Tutzing: Hans Schneider Verlag, 1979, 212 p., ISBN 37-9520-276-0
   Anik Devriès, François Lesure: Dictionnaire des éditeurs de musique français, Vol. 1: des origines a environ 1820, Genève: Editions Minkoff, 1979, 202 p. ISBN 2826604600
   Franz Stieger: Opernlexikon - Teil II: Komponisten. 1, Band A-F, Tutzing: Hans Schneider, 1975-1983, 371 p., ISBN 3-7952-0203-5
   Franz Stieger: Opernlexikon - Teil II: Komponisten. 2, Band G-M, Tutzing: Hans Schneider, 1975-1983, 373-772 p., ISBN 3-7952-0228-0
   Gösta Morin, Carl-Allan Moberg, Einar Sundström: Sohlmans musiklexikon - 2. rev. och utvidgade uppl., Stockholm: Sohlman Förlag, 1975-1979, 5 v.
   Gösta Morin, Carl-Allan Moberg, Einar Sundström: Sohlmans musiklexikon : nordiskt och allmänt upplagsverk för tonkonst, musikliv och dans, Stockholm: Sohlmans Förlag, (1951-)
  Margery Stomne Selden: Henri Berton as critic, Journal of the American Musicological Society. 24 (1971), S. 291-294.
  Marc Honneger: Dictionnaire de la musique, Paris: Bordas, 1970-76
  France Vernillat, Jacques Charpentreau: Dictionnaire de la chanson française, Paris: Larousse, 1968, 256 p.
  Zenei lexikon, Budapest: Zenemukiado Vallalat, 1965
  Richard J. Wolfe, Carleton Sprague Smith: Secular music in America 1801-1825, New York: New York Public Library, 1964
  Charles Edward Wunderlich: A history and bibliography of early American musical periodicals, 1782-1852, A dissertation submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in the University of Michigan, 1962, 783 p.
   Joaquín Pena, Higinio Anglés, Miguel Querol Gavalda: Diccionario de la Música LABOR, Barcelona: Editorial Labor, 1954, 2V, 2318P.
  Theodore Baker: Baker's biographical dictionary of musicians, Fourth edition revised and enlarged, New York: G. Schirmer, 1940
  Theodore Baker, Alfred Remy: Baker's biographical dictionary of musicians, Third edition, New York: G. Schirmer, 1919, 1094 p.
  Henri Gougelot: La romance française sous la revolution et l'empire; etude historique et critique, Melun: Legrand et Fils, 1938
  Carlo Schmidl: Dizionario universale dei musicisti, Milan: Sonzogno, 1937, 2V p.
  Paul Frank, Wilhelm Altmann: Kurzgefasstes Tonkünstler Lexikon : für Musiker und Freunde der Musik, Regensburg: Gustave Bosse, 1936, 730 p.
   Tobias Norlind: Allmänt musiklexikon, Stockholm: Wahlström & Widstrand, 1927-28, 2V p.
  L.E. Jooris: Memorial usuel : des musiciens et dilettanti, Bruxelles: Imprimerie A. et C. Denis Preres, 1911
  Constant Pierre: Le Conservatoire national de musique et de déclamation, documents historiques et recueillis ou reconstitués par C. Pierre, Imprimerie nationale, Paris, 1900.
  Alfred Hannedouche: Les Musiciens et compositeurs français, Paris: 1890
  La Mara (pseudonym: Marie Lipsius): Musikerbriefe aus fünf Jahrhunderten : erster Band, Leizpig: Breitkopf & Härtel, 1886, 392 p.
  James Duff Brown: Biographical dictionary of musicians. - With a bibliography of English writings on music, Paisley, Scotland: A. Gardner, 1886, 637 p.
  David Baptie: A handbook of musical biography, London: W. Morley, 1883, 256 p.
  Son Luis Carmena y Millan, Don Francisco Asenjo Barbieri: Cronica de la opera italiana en Madrid desde el ano 1738 hasta nuetros dias, Madrid: Imprenta de Mauel Minuesa de los Rios, 1878, 451 p.
  Felix Clement: Les musiciens celebres depuis le seizieme siecle jusqu'a nos jours, Paris: Librairies Hachette, 1878
  Jean-Baptiste Weckerlin: Musiciana und Nouveau Musiciana. Extraits d'ouvrages rares ou bizarres. Anecdotes etc, Paris: Garnier Freres, 1877, 356 p.
  Gustave Chouquet: Histoire de la musique dramatique en France depuis ses origines jusqu'a nos jours, Paris: Librairie Firmin Didot Freres, Fils et Gie, 1873
  F. Crozat: Revue de la musique dramatique en France, contenant un essai abrege de l'histoire de l'opera; des notices; par ordre alphabetique, de tous les operas ... qui ont ete representes en France ... et enfin des notices ... des compositeurs dont les oeuvres ont ete representes en France, avec la liste de tous leurs ouvrages, Grenoble: Imprimerie de Prudhomme, 1866, 477 p.
  M. Lassabathie: Histoire du Conservatoire imperial de musique et de declamation - Suivie de documents recueilles et mis en ordre, Paris: Michel Levy Freres, 1860, 572 p.
  John S. Sainsbury: A dictionary of musicians. From the earliest ages to the present time. Comprising the most important biographical contents of the works of Gerber, Choron, and Fayolle Count Orloff, Dr. Burney, Sir John Hawkins, &c, &c, together with upwards of a hundred original memoirs of the most eminent living musicians, Printed for Sainsbury and Co., 1825, 2V p.
  
  Externe links
   Biografie en werklijst
   art. "Berton", in: Meyers Konversationslexicon, band 2 pag.797
  
  18e-eeuws componist
  19e-eeuws componist
  Frans componist
  Frans dirigent
  Frans muziekpedagoog
  Librettist