title: Nationaalkatholicisme
text: Nationaalkatholicisme (Castiliaans: Nacionalcatolicismo, Catalaans: Nacionalcatolicisme) is de benaming voor de katholieke staatsgodsdienst die door de dictator Francisco Franco aan heel de Spaanse Staat opgelegd werd na de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939).
  
  Het nationaalkatholicisme was de synthese van de unitaristische nationalistische ideologie van één volk, één taal, één godsdienst, één leider. Het regelde het leven tot in de kleinste details, van de wieg tot het graf. De term is afkomstig uit het werk van José Maria González Creer es comprometerse.
  
  Oorsprong
  De uitdrukking hangt samen met de gewelddadige aanpak binnen de franquistische dictatuur die theoretisch qua ideologie haaks staat op het nationaalsocialisme en het communisme, maar in methodologie en organisatie veel gemeenschappelijks ermee heeft: de brutale executie van tegenstrevers, lange straffen in zeer barre gevangeniskampen, Sedert de Eerste Spaanse Republiek was de Spaanse bevolking zeer gepolariseerd geraakt tussen een atheïstische republikeinse stroming en een conservatieve ultramontaanse groep. Het conflict bleef escaleren en de vijandelijkheid tussen de twee kampen nam extreme vormen aan. Aan de republikeinse kant werden priesters vermoord en kerken in brand gestoken en aan de nationalistische kant werden intellectuelen en ongelovigen geëxecuteerd en hun kinderen aan kinderloze katholieke echtparen geschonken.
  
  Al tijdens de Burgeroorlog had de katholieke Kerk ondubbelzinnig de kant van Franco's opstandelingenleger gekozen. Daarmee wilde ze de privileges die ze tijdens de Tweede Spaanse Republiek verloren had terugwinnen. Het zeer agressieve antiklerikale geweld van de republikeinen liet haar ook nauwelijks een andere keuze. In 1937 ondertekenden alle Spaanse bisschoppen op twee na een herderlijk schrijven gericht aan alle bisschoppen ter wereld, waarin ze de oorlog van de nationalistische troepen tegen de republikeinen als een rechtvaardige kruistocht beschreven. Door zijn staatsgreep, zo heette het, had Franco de hispanidad, de westelijke beschaving en de katholieke godsdienst gered. Deze redding werd een van de stichtingsmythes en de ideologie van het franquistische regime dat zichzelf zag als een vaste burcht tegen de ondergang van de beschaving. De katholieke kerk, vertegenwoordigd door de pausen Pius XI (1922-1939) en Pius XII (1939-1958), die in vele delen van Europa invloed en leden verloor door de toenemende secularisatie vond in Franco een welgekomen bondgenoot.
  
  Por el Imperio hacia Dios (Door het Keizerrijk naar God)
  Een van de eerste acties na de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) en de staatsgreep door militair dictator Franco was de oprichting van de Bijzondere rechtbank voor de repressie van de vrijmetselarij en het communisme Terwijl het Spaanse episcopaat in 1978 terughoudend bleef en geen advies gaf over de houding van de katholieken bij het referendum, om geen oude wonden open te rijten en de pacificatie in de overgang naar de democratie mogelijk te maken, kregen de aartsbisschoppen van Madrid en Sevilla van Paus Johannes Paulus II een zware vermaning: “U heeft ingestemd met een atheïstische grondwet in Spanje.”
  
  Ofschoon de hedendaagse Kerk in Spanje katholieken van diverse strekkingen verenigt, ontwikkelt het Spaanse episcopaat zich vooral tot een drukkingsgroep tegen wetswijzigingen die de vrijheid van de burgers in hun privéleven en vooral in hun seksuele leven vergroten, maar niet conform de katholieke regels zijn: echtscheiding, abortus, homohuwelijk, transseksualiteit, anticonceptie… Bij een jaarlijkse mega-manifestatie Vóór de Christelijke Familie sedert 2005 krijgt ze de steun van de Partido Popular maar het blijft weinig waarschijnlijk dat ze zoals in franquistische tijden, haar maatschappelijke concept aan heel de bevolking zal kunnen opdringen. In verband met het homohuwelijk, bijvoorbeeld, zit de Partido Popular gekneld tussen enerzijds de oudere conservatieve vleugel die tegen zijn en anderzijds haar jongerenafdeling waarvan 70%  (en 54% van de praktiserende katholieke jongeren) voor zijn. Een poging in 2014 om de Spaanse bestaande abortuswet, waarbij de vrouw het laatste woord heeft, terug te draaien naar een bijna absoluut verbod, een verkiezingsbelofte van de rechtse Partido Popular aan de ultramontaanse vleugel van de partij, is bij gebrek aan consensus op een fiasco uitgelopen en heeft uiteindelijk tot het ontslag van de minister van Justitie, Alberto Ruiz-Gallardón Jiménez geleid.
  
  Binnen de huidige grondwet is de persoonlijke vrijheid gewaarborgd en is een nationaal-katholieke organisatie van de staat juridisch onmogelijk geworden.
  
  Fascisme in Spanje
  Katholicisme in Spanje