title: Fokker F.VII
text: De Fokker F.VII is een hoogdekker passagiersvliegtuig gebouwd door de Nederlandse vliegtuigbouwer Fokker en zijn Amerikaanse dochteronderneming Atlantic Aircraft Corporation. De eerste vlucht vond plaats op 11 april 1924. De F.VII is door verschillende vliegtuigbouwers in licentie geproduceerd.
  
  Ontwerp en ontwikkeling 
  Het eerste ontwerp van de F.VII kwam van de hand van Walter Rethel en was een verdere ontwikkeling op de Fokker F.V. Anthony Fokker verbeterde het ontwerp door het toestel van twee extra motoren te voorzien. Dit was tevens de configuratie waarin het meedeed aan de Ford Reliability Tour in 1925, die het won. Gevolg was dat alle modellen van de F.VII vanaf dat moment drie motoren kregen, waardoor het vliegtuig bekend werd onder de naam Fokker Trimotor.
  
  Operationele geschiedenis 
  
  De Fokker die plaats bood aan acht tot twaalf passagiers was de keus van menig luchtvaartmaatschappij, zowel in Noord-Amerika als in Europa. Samen met de vergelijkbare Ford Trimotor domineerde de F.VII de Amerikaanse markt in de late jaren ’20. Toch kwam er snel een einde aan de populariteit van de F.VII na de dood van de Notre Dame Football coach Knute Rockne in een vliegtuigongeluk van TWA-vlucht 599 in een Fokker F.10 in 1931. Het daaropvolgende onderzoek, dat problemen blootlegde met Fokkers Multiplex-laminaat constructie, resulteerde in een verbod van dit vliegtuig voor commerciële vluchten en de opkomst van geheel metalen vliegtuigen zoals de Boeing 247 en de Douglas DC-2.
  
  De eerste vlucht naar Nederlands-Indië 
  Met de F.VII werd in 1924 voor het eerst een vlucht van Nederland naar Nederlands-Indië uitgevoerd. Om die te organiseren werd het "Comité vliegtocht Nederland - Indië" opgericht. Het vliegtuig dat gebruikt werd, de H-NACC, was afkomstig van de KLM. De bemanning bestond uit de vliegers Jan Thomassen à Thuessink van der Hoop (KLM) en Van Weerden Poelman (Luchtvaartafdeeling) en de boordwerktuigkundige Van den Broeke. De vlucht begon op 1 oktober 1924 op Schiphol. Twee dagen later werd de tocht hardhandig onderbroken als gevolg van een motorstoring. Er moest een noodlanding worden uitgevoerd nabij Philippopel (Plovdiv) in Bulgarije. Het vliegtuig liep lichte schade op en kon gerepareerd worden, maar de motor moest worden vervangen. Onder de lezers van het tijdschrift "Het Leven" werd een inzameling gehouden en daarmee kon een nieuwe motor gekocht worden. Op 2 november 1924 kon de tocht worden voortgezet. Op 23 november werd geland in Muntok, en op 24 november werd het einddoel Batavia bereikt. Hier wachtte de bemanning een enthousiaste ontvangst.
  
  De H-NACC is na een aantal lokale vluchten gedemonteerd en met een stoomschip van de Koninklijke Rotterdamsche Lloyd terug naar Nederland gebracht. Op 9 juli 1926 ging de machine bij een ongeval in dichte mist verloren bij Wolvertem (België).
  
  Luchtvaartpioniers 
  De F.VII is gebruikt door menig luchtvaartpionier:
   Van 1926 tot 1928 maakte de Australische Poolonderzoeker Hubert Wilkens meerdere vluchten naar de Noordpool. Op de Detroit Arctic Expedition maakte hij gebruik van een F.VIIa en een F.VIIb/3m. De ondernemingen met de piloot Carl Ben Eielson verliepen allesbehalve voorspoedig.
   Richard E. Byrd claimde over de Noordpool te hebben gevlogen in de Fokker F.VIIb/3m Josephine Ford op 9 mei 1926, enkele dagen voordat Roald Amundsen dit bewerkstelligde in zijn luchtschip Norge.
   De twee luitenants Lester Maitland en Albert Hegenberger van de U.S. Army Air Corps maakten met de Fokker C-2 Bird Of Paradise in juni 1927 een vlucht van het Amerikaanse vasteland naar Hawaï.
   Richard E. Byrd, Bernt Balchen en twee anderen vlogen in juni 1927 in de Fokker C-2 America over de Atlantische Oceaan naar Frankrijk, waar ze op het strand een noodlanding maakten. Dit was de derde succesvolle zwaarder-dan-lucht oversteek over de Atlantische Oceaan.
   Luitenant-kolonel ‘Dan’ Minchin, kapitein Leslie Hamilton en Prinses Loewenstein-Wertheim probeerden op 31 augustus 1927 in hun F.VIIa St.Raphael als eersten de Atlantische Oceaan over te steken van oost naar west. Hun lot is nog steeds onbekend.
   Charles Kingsford Smith’s F.VIIb/3m Southern Cross was het eerste vliegtuig dat de Grote Oceaan overstak van de Verenigde Staten naar Australië in juni 1928 in drie etappes van Oakland, Californië naar Brisbane. Verder was de Southern Cross de eerste die de Tasmanzee overstak naar Nieuw-Zeeland en terug in september hetzelfde jaar.
   Amelia Earhart werd de eerste vrouw die de Atlantische Oceaan overstak op 17 juni 1928 als een passagier aan boord van de F.VIIb/3m Friendship.
   Een groep van U.S. Army Air Corps piloten onder leiding van majoor Carl Spaatz zette met de C-2 Question Mark boven Los Angeles een record van meer dan 150 uur achtereen doorvliegen van 1 januari tot 7 januari 1929. Het doel van de missie was experimenteren met het bijtanken in de lucht.
  
  Versies 
  
   F.VII: eenmotorig transportvliegtuig, een totaal van 5 gebouwd, alle voor de KLM
   F.VIIa: eenmotorig transportvliegtuig, een klein stukje groter dan de originele F.VII met nieuwe vleugels en landingsgestel. Vloog voor het eerst op 12 maart 1925. De eerste F.VIIa had een Packard Liberty motor, met 310 kW (420 pk) vermogen. De andere 39 F.VIIa’s hadden meestal een Bristol Jupiter stermotor of een Pratt & Whitney Wasp motor.
   F.VIIa/3m: De F.VIIa/3m was de eerste versie van de F.VII met drie motoren, in plaats van een. De twee extra motoren werden onder de vleugels gehangen. De eerste vlucht vond plaats op 4 september 1925. De twee eerste toestellen van dit type waren identiek aan de F.VII (met uitzondering van het aantal motoren), de toestellen die erna werden geproduceerd hadden een romp van tachtig cm langer en werden aangedreven door Wright J-4 Whirlbird stermotoren. Waarschijnlijk zijn er slecht achttien stuks van dit type gebouwd, waar veel “gewone” F.VIIa’s werden verbouwd tot F.VIIa/3m’s.
   F.VIIb/3m: Hoofdproductie versie met een grotere spanwijdte, 154 stuks gebouwd inclusief de licentiebouw.
   F.10: Amerikaanse passagiersversie, vergroot zodat er twaalf passagiers mee kunnen.
  
  Licentieproducties 
   Atlantic Aircraft Corporation
   Avia: 18 stuks gebouwd
   Avro: 14 stuks gebouwd als Avro 618 Ten
   KLM: 4 stuks gebouwd door de Technische Dienst
   Plage & Laśkiewicz: 11 passagiersvliegtuigen en 20 bommenwerpers doorontwikkeld door Jerzy Rudlicki
   3 Stuks gebouwd in Italië als IMAM Ro.10
   1 Stuks gebouwd in Spanje
  
  Gebruikers
  
  Civiele gebruikers 
   België
   SABENA – 28 F.VII’s
   Denemarken
   Det Denske Luftfartselskab – 3 F.VIIa’s
   Frankrijk
   CIDNA – 7 F.VIIa’s
   STAR – 1 F.VIIa
   Hongarije
   MALÉRT – 2 F.VIIa’s
   Nederland
   KLM – 5 F.VII’s en 15 FVIIa’s
   Polen
   Aero – 6 F.VIIa’s voor een korte periode in 1928, in januari 1929 gingen alle toestellen naar LOT Polish Airlines
   LOT Polish Airlines – 6 F.VIIa’s en 13 F.VIIb’s tussen 1929 en 1939
   Verenigde Staten
   American Airways
   Pan Am – F.VIIb’s
   TWA
   Zwitserland
   Swissair – 1 F.VIIa en 8 F.VIIb
  
  Militaire gebruikers 
   Finland – 1 F.VIIa
   Joegoslavië
   Kroatië
   Nederland – 3 F.VIIa bommenwerpers
   Polen – 21 F.VIIb’s (waarvan 20 in licentie gebouwd)
   Spanje – 7 F.VII’s
   Tsjechoslowakije
   Verenigde Staten
   United States Army
   United States Navy en United States Marine Corps
  
  Specificaties (F.VIIb/3m)
  
   Fabriek: Fokker
   Rol: Passagiersvliegtuig
   Bemanning: 2
   Passagiers: 8
   Lengte: 14,50 m
   Spanwijdte: 21,71 m
   Vleugelprofiel: wortel: Goettingen 386; tip: Goettingen 388
   Vleugeloppervlak: 67,6 m2
   Leeg gewicht: 3100 kg
   Maximum gewicht: 5300 kg
   Motor: 3 × Wright J-6 Whirlwind 9-cylinder luchtgekoelde stermotor, 220 kW (300 pk) elk
   Propeller: tweeblads
   Eerste vlucht: 24 november 1924
   Aantal gebouwd: 200+ (1925-1932)
   Voorganger: Fokker F.V
   Opvolger: Fokker F.X
  Prestaties:
   Maximum snelheid: 210 km/u
   Kruissnelheid: 178 km/u
   Plafond: 4400 m
   Vleugelbelasting: 78 kg/m2
   Vliegbereik: 1200 km
   Benodigde start en landingsbaan: 225 m
  
  Zie ook
  
  Gerelateerde ontwikkelingen 
   Avro 618 Ten
   Fokker F.V
   Fokker F.10
  
  Vergelijkbare vliegtuigen 
   Ford Trimotor
  
  Externe links 
   Filmopnames door Henk Alsem van de eerste KLM-luchtpost naar Marseille met een Fokker F.VIIa, 1926
    aerofavorites.nl
    Allstar.fiu.edu
    Centennialofflight.gov
    Check-six.com
    Ctie.monash.edu.au
    Home.att.net
    Leob.nl
  
  F007
  Verkeersvliegtuig
  Militair luchtvaartuig
  Bommenwerper