title: Bornholms
text: Bornholms is een officieel dialect van het Deens, dat op het eiland Bornholm wordt gesproken.
  
  Bornholms is een Oostdeens dialect, dat wil zeggen dat het het dichtst bij het Deens staat zoals dat in Skåne wordt gesproken (en dat in steeds hogere mate door het Zweeds wordt beïnvloed).
  
  Omdat het Bornholms als Noords (Noord-Europees) dialect wordt gezien, heeft de Deense regering het de status van minderheidstaal verleend. Via "borger.dk" wordt sinds 24 februari 2011 hulp geboden in het Bornholms
  
  Binnen het Bornholms zijn meerdere dialecten te onderscheiden. In Rønne spreekt men Rønnefint, wat eigenlijk wil zeggen dat men netjes Deens spreekt met de bekende Bornholmse zangerige uitspraak. In Noord-Bornholm spreekt men een meer door het Zweeds beïnvloede variant van het Bornholms. Enig verschil in de woordenschat kan dan hier ook worden aangetroffen (Allinge, Gudhjem). In het oosten spreekt men het Oost-Bornholms (Nexø, Svaneke). De Boerenbevolking spreekt een "zwaarder" dialect (het eigenlijke Bornholms).
  
  Woordenschat 
  Het dialect heeft naast leenwoorden uit het Duits, Nederlands en Frans ook veel eigen woorden. Daarnaast kent het Bornholms, in tegenstelling tot het Rijksdeens (Rigsdansk), veel verouderde woorden (archaïsmen) uit het Oud-Noords. Deze omstandigheid is terug te voeren op de geïsoleerde ligging van het eiland.
  
  Uitspraak 
  In tegenstelling tot het Deens, dat vloeiend en haast monotoon gesproken wordt, is het Bornholms zangeriger, zoals we dat kennen van het Zweeds. Bornholms is een van de dialecten die door Denen van elders het moeilijkst verstaan wordt. Zij zullen het dan ook als een zelfstandige taal aanduiden, verwijzend naar de definitie van een taal als de som van verschillende dialecten die onderling verstaanbaar zijn. Deze grens tussen dialect en taal is echter subjectief. Een Noor en een Zweed verstaan het Bornholms vaak beter dan een Deen.
  
  Geschiedenis 
  Gezien het feit dat Bornholm weinig invloeden van buitenaf heeft ondergaan, is het niet verwonderlijk dat de taal eeuwenlang niet veel is veranderd. Gedurende de laatste 60 jaar is het Bornholms zijn dominante positie op het eiland aan het verliezen, zeker bij de jongere generatie, die grotendeels de Kopenhaagse variant van het Rigsdansk spreekt.
  
  De organisatie KulturBornholm die het als haar opgave ziet de Bornholmse cultuur te behouden en te propageren, heeft zich met succes ingezet om de taal in stand te houden. KulturBornholm heeft bijvoorbeeld een boek van Arne Ipsen uitgegeven. Het boek Bâgarahorrinjs Âria werd voorzien van een cd, waarop de tekst in het Bornholms was ingesproken. Daarnaast heeft de organisatie ervoor gezorgd dat op Danmarks Radio en TV2 Bornholm uitgebreide programma's in het Bornholms worden gepresenteerd. Het programma 'Sprogblomster' bijvoorbeeld, dat door "TV2|Bornholm" wordt uitgezonden, is een raadspelletje, waar veel van de te raden woorden door de Bornholmse bevolking worden ingezonden. KulturBornholm heeft daarnaast DR Bornholm ertoe geïnspireerd om één dag per jaar de uitzendingen volledig in het Bornholms te verzorgen.
  
  KulturBornholm heeft een taalprijs ingesteld die elk jaar wordt toegekend aan een bekende Bornholmer.
   2006 - Leif Henriksen
   2007 - Niels Jørgen Riis (operazanger)
   2008 - H. V. Jørgensen (majoor)
   2009 - Kusk Henning Sorth, Thomas Jensen en Evan Olsen
   2010 - genomineerd: Jens Brandt (vroegere ambts-burgemeester)
   2013 - Henning Larsen en Tino Bjerregaard
  
  Voorbeelden
  
  Telwoorden
  
  Voorbeeldzinnen
  
  Voorbeelden 
  
   Interview met een inwoner uit Ibsker. De informant is in 1906 geboren, en de tekst is ingesproken in 1973. - Statsbiblioteket & Aarhus Universitets biblioteker.
  
  Externe links 
   Statsbiblioteket & Aarhus Universitets biblioteker
   P1 Ud med Sproget om Bornholmsk
   Utkast till ortografi över skånska språket med morfologi och ordlista
  
  Deens dialect
  Bornholm