title: Doorgeefschaak
text: Doorgeefschaak is een variant op het schaken, waarbij twee teams van elk twee personen het tegen elkaar opnemen in twee gelijktijdig gespeelde schaakpartijen op naast elkaar geplaatste borden. Elk team heeft aan het ene bord wit en aan het andere bord zwart.
  
  Wie een stuk of pion van de tegenstander slaat, geeft dat door aan zijn of haar medespeler. Deze mag dan op een zelfgekozen moment een van de doorgegeven stukken of pionnen op het eigen bord plaatsen in plaats van een normale zet te doen. Aangezien de ontvangen stukken van de eigen kleur zijn (wie met wit speelt, heeft een medespeler die met zwart speelt en dus witte stukken slaat), kan men zo de eigen actieve strijdmacht op het bord versterken. Ook geeft dit een extra mogelijkheid om schaak op te heffen, namelijk door het tussenplaatsen van een doorgegeven stuk of pion.
  
  Het doorgeefschaak is een Nederlandse vinding. In 1973 werden de regels vastgesteld.
  
  Regels 
  De Koninklijke Nederlandse Schaakbond heeft een officieel wedstrijdreglement opgesteld voor doorgeefschaak . De belangrijkste regels zijn:
  
   Een speler mag een doorgegeven stuk op het bord zetten in de plaats van een gewone zet (het verplaatsen van een stuk).
   Met het plaatsen mag niet worden geslagen en geen schaak worden gegeven.
   Een pion mag niet op een promotieveld of op de eigen onderste rij worden geplaatst. (In eerdere varianten van de regels waren er strengere beperkingen, bijvoorbeeld niet verder dan de eigen vijfde rij of zelfs alleen op de eigen tweede rij, net als in de beginstelling.)
   Een stuk dat is ontstaan door de promotie van een pion wordt bij het doorgeven weer een pion. Daarom blijft de gepromoveerde pion de gedaante van een pion houden. De spelers moeten onthouden welk stuk het voorstelt.
   De doorgegeven schaakstukken moeten zichtbaar zijn voor de tegenstanders. Men mag de reservevoorraad dus niet verborgen houden, zoals in informele potjes weleens gebeurt.
   Pat of remise wegens materiaaltekort is pas definitief als de andere partij afgelopen is.
   Bij tijdsoverschrijding is de partij remise als de tegenstander de partij niet reglementair kan winnen; ook niet door het inzetten van stukken die diens teamgenoot geslagen heeft of nog kan slaan.
   De wedstrijd eindigt als beide partijen zijn afgelopen. De uitslag is, net als bij andere teamwedstrijden, de optelsom van de afzonderlijke partijen, dus 2–0, 1½–½ of 1–1.
  
  Bij de Engelse variant op het doorgeefschaak, bughouse, mag met het plaatsen wel schaak worden gegeven.
  
  Tactiek 
  Het is voor alle spelers goed opletten wat er op het andere bord gebeurt. Soms heeft de medespeler dringend een extra stuk of pion nodig en dan kan het lonen om daar iets voor te offeren dat normaal gesproken eigenlijk meer waard zou zijn. Het spel vertragen, zodat de tegenstander geen kans krijgt om iets te slaan, is daar een mogelijk antwoord op. Het is daarom belangrijk dat er met een schaakklok wordt gespeeld, want anders zou de strijd geheel kunnen stilvallen. Paarden zijn gewild omdat het vaak mogelijk is daarmee meer dan één dreiging in het spel te brengen. Pionnen kunnen op de voorlaatste rij worden geplaatst voor een snelle promotie. Vaak doen ze ook dienst om een gevaarlijke open lijn goedkoop te dichten. Omdat een tot stuk gepromoveerde pion na slaan als gewone pion terugkeert, is het nadelig om een gewoon stuk daartegen te ruilen.
  
  Nederlands kampioen 
   1974 : Charles Kuijpers / Ruud Dobbelaar
   1975 : Charles  Kuijpers / Ruud Dobbelaar
   1976 : Henk Smout / Joan Baart
   1977 : Jaap van den Herik / Leo Kerkhoff
   1978 : Jaap van den Herik / Leo Kerkhoff
   1979 : Ruud Dobbelaar / Geertsma
   1980 : Manuel Bosboom / Erik Bark
   1981 ?
   1982 : Arie Werksma / Maarten de Zeeuw
   1983 : Maarten de Zeeuw / Arie Werksma
   1984 : Casper Blaauw / Albert Blees
   1985 : Maurits Wind / Michiel Wind
   1986 : Edgar Blokhuis / Michiel Wind
   1987 : Erik Hoeksema / Jaap Brouwer
   1988 : Marcel Canoy / Herman Neufeglise
   1989 : Johan Booij / Eddy Sibbing
   1990
   1991
   1992
   1993
   1994
   1995
   1996
   1997 : Erik Hoeksema / Jaap Brouwer
   1998 : Duijn / Bakker
   1999 : Gozewijn van Laatum / Bert van der Linden
   2000
   2001
   2002 : Gozewijn van Laatum / Bert van der Linden
   2003 -- niet georganiseerd
   2004 : Willem Bor / Paul van der Hoeven
   2005 : Stefan van Blitterswijk / Raoul van Ketel
   2006 : Quirinius van Dorp / Jochem Snuverink
   2007 : Quirinius van Dorp / Jochem Snuverink
   2008 : Quirinius van Dorp / Jochem Snuverink
   2009 : Jan Breukelman / Erik-Jan Hummel
   2010 : Jan Breukelman / Erik-Jan Hummel
   2011 -- niet georganiseerd
   2012 : Jan Breukelman / Erik-Jan Hummel
   2013 : Jan Breukelman / Erik-Jan Hummel
   2014 : Jan Breukelman / Erik-Jan Hummel
   2015 : Jan Breukelman / Erik-Jan Hummel
   2016 : Jan Breukelman / Erik-Jan Hummel
   2017 : Jan Breukelman / Erik-Jan Hummel
   2018 : Jan Breukelman / Erik-Jan Hummel
   2019 : Tobias Kabos / Manuel Bosboom
  
  Schaakvariant
  Teamsport