Zadar (plaats)
Zadar (Dalmatisch: Jadra of Jadera; Italiaans: Zara; Venetiaans: Jatara; Toscaans: Giara; Hongaars: Zára; Servisch: Задар; Latijn: Ladora of Diadora; Oudgrieks: Ἴδασσα of Idassa; Oudfrans: Jadres; Catalaans: Jazara, Jara of Sarr; Arabisch: جاذَرة of Jādhara en جادَرة of Jādara) is een havenstad in Kroatië aan de Adriatische Zee. De stad telde 70.779 inwoners in 2021.

Geschiedenis 
Zadar heeft een lange en gevarieerde geschiedenis, waarin het behalve Kroatisch ook Romeins, Byzantijns, Hongaars, Venetiaans, Frans, Oostenrijks en Italiaans is geweest. Lange tijd is de stad bekend geweest onder haar Italiaanse naam Zara.
Als de kruisvaarders in het voorjaar van 1202 (4e kruistocht) in Venetië arriveren, blijkt het aantal kruisvaarders van 33.500 niet gehaald te zijn en moet men genoegen nemen met de helft van het genoemde aantal. Wel vertrekken er nog meerdere kruisvaarders uit andere havens, zoals Genua en Marseille. Ook aan de afgesproken afbetaling van 160.000 zilvermarken kan niet worden voldaan, er wordt enkel een betaling gedaan van 85.000 zilvermarken. De doge Enrico Dandolo kon hier geen genoegen mee nemen, maar enkele dagen later bij een kerkelijke ceremonie kwam hij met een voorstel dat de kruisvaarders hun overige schuld konden aflossen als ze de havenstad Zara konden heroveren op de Kroaten en haar weer in handen zouden geven van de republiek Venetië.
Aanval op Zara/Zadar:
De republiek Venetië nam een groot risico om de kruisvaarders te verschepen, want de helft van de bevolking was bezig om de kruisvaarders over te zetten en dat ging ten koste van de economische bloei. De aanval op Zara duurde van 10 november tot 23 november. De havenstad werd benaderd door 50 voedingstransportboten, 100 paardengaleien en 60 oorlogsschepen, elk gevuld met circa 600 kruisvaarders. De stad Zara werd in dertien dagen tijd aan puin geschoten door 15 katapulten, waarna de kruisvaarders zonder grote problemen de stad konden innemen.
Na de Vrede van Campo Formio (1797) kwam de stad onder het bestuur van het keizerrijk Oostenrijk, net als de rest van Kroatië. Vanaf 1806 kwam het onder bestuur van het koninkrijk Italië en later van de Illyrische Provincies die weer bestuurd werden door Napoleon Bonaparte. Na 1813 kwam de stad weer onder Oostenrijks bestuur en werd het de hoofdstad van het afhankelijke koninkrijk Dalmatië.

De stad had echter een grote Italiaanse bevolking en in de loop van de 19e eeuw zou de roep om aansluiting bij Italië dan ook steeds sterker worden wat tot spanningen in de stad leidde. In 1920 was het zover. In het Verdrag van Rapallo werd bepaald dat de stad, samen met enkele eilanden aan Italië zou worden toegekend. Na de Tweede Wereldoorlog, waarin de stad werd gebombardeerd, vluchtten de Italiaanse inwoners naar Italië en in 1947 werd Zadar toegevoegd aan de Socialistische Federale Republiek Joegoslavië.

In 1991 braken er anti-Servische rellen uit in de stad en tijdens de Kroatische Onafhankelijkheidsoorlog werd Zadar meermalen onder vuur genomen. Sinds 2002 heeft de stad een universiteit.

Bevolking 
Op 31 augustus 2021 telde Zadar 70.779 inwoners. Dit waren 4.283 mensen (-5,7%) minder dan 75.062 inwoners bij de census van 31 maart 2011. De gemiddelde jaarlijkse groei in die periode komt daarmee uit op -0,56%, hetgeen hoger is dan het landelijk jaarlijks gemiddelde over deze periode (-0,97%). In 1991 had Zadar nog een recordaantal van 80.355 inwoners.

Cultuur

Bezienswaardigheden 
De stad is rijk aan historische bouwwerken. Langs het centrum loopt de boulevard Riva Nova die eindigt bij twee kunstwerken van Nikola Bašić: de Zonnegroet, een grote cirkel die overdag oplaadt door middel van driehonderd zonnecellen en 's avonds gekleurd licht geeft, en het Zeeorgel dat geluid maakt op het ritme van de branding. In het centrum is de Sint-Anastasiakathedraal te vinden, een Romeins forum en de centrale winkelstraat Široka ulica. Deze wordt in de volksmond Kalelarga (Lange straat) genoemd. De Sint-Donatuskerk is een ronde kerk uit de 9e eeuw in preromaanse architectuur. Bij de kerk wordt elke zomer een muziekfestival gehouden. Deze wordt in de volksmond Donat genoemd.

In de stadsmuur is een Venetiaanse stadspoort te vinden uit 1543 waarin de Leeuw van Sint-Marcus afgebeeld staat. Buiten de stad is een 15e-eeuwse citadel te vinden.

In Zadar zijn eveneens een archeologisch en een maritiem museum gevestigd.

Partnersteden 
  Banská Bystrica (Slowakije), sinds 1995

Bekende inwoners van Zadar

Geboren 
 Johanna II van Napels (1373-1435), koningin van Napels
 Francesco Laurana (ca. 1430-voor 12 maart 1502), beeldhouwer
 Felix Weingartner (1863-1942), dirigent, componist en pianist
 Georg Ludwig Ritter von Trapp (1880-1947), korvetkapitein van de Oostenrijk-Hongaarse Marine en hoofd van de Oostenrijkse zingende familie 'Von Trapp'
 Branko Čulina (1957), Kroatisch-Australisch voetballer en trainer
 Emilija Kokić (1968), zangeres
 Dado Pršo (1974), voetballer
 Dario Gjergja (1975,), basketbalcoach
 Mate Dujilo (1982), voetballer
 Hrvoje Ćustić (1983-2008), voetballer
 Danijel Subašić (1984), voetballer (doelman)
 Luka Modrić (1985), voetballer
 Jurica Buljat (1986), voetballer
 Ivan Santini (1989), voetballer
 Bernarda Pera (1994), tennisspeelster
 Dominik Livaković (1995), voetballer (doelman)
 Stipe Perica (1995), voetballer
 Martin Erlić (1998), voetballer

Galerij

Externe link 
  Website van de gemeente Zadar

Hoofdstad van een Kroatische provincie