Hamartoom
Een hamartoom is een focale aangeboren afwijking die lijkt op een tumor in het weefsel waar hij zich bevindt. Naar Griekse etymologie (hamartia; ommekeer, zonde) betekent dit het mislopen van structurele vorming en distributie van cellen in een organisme. Deze nieuwvorming van cellen valt het meest waarschijnlijk te verklaren door een ontwikkelingsstoornis. Het is echter geen vorm van kanker. Met de term 'kanker' wordt veelal een maligne letsel aangeduid. Een hamartoma wijst echter op een goedaardige overgroei van mature cellen die eigen zijn aan de structuur waarin ze groeien.

In tegenstelling tot een gewone tumor groeit een hamartoom met dezelfde snelheid als het omliggende weefsel en bestaat hij uit weefsel dat normaal is voor het lichaamsdeel waar hij zich bevindt. Het hamartoom beperkt zich tot het weefsel waarin het groeit en zal niet heterotopisch voorkomen (bv. pancreasweefsel in het maagslijmvlies zoals gezien wordt bij een choristoma). Eenzelfde normaal type weefsel is aanwezig, echter komen verschillende componenten aberrant voor. Zo kan een mesenchymale component (zoals kraakbeen of spierweefsel) de opbouw van het betrokken weefsel verstoren. Dit zorgt er voor dat structuren misvormd kunnen voorkomen (zoals een odontoom op een misvormde tand lijkt). Het hamartoom groeit alleen op een ongecontroleerde manier zonder maligne invasie en vormt zo een tumorachtige massa. Tevens zaait een hamartoom maar zelden uit naar omliggend weefsel.

Etiologisch kan een genetisch karakter worden opgetekend. Zo zal bij een pulmonaal hamartoom (met aberrant kraakbeen- en spierweefsel) een herschikking van het HMGA2-gen door een translocatie worden opgemerkt.

Een hamartoom kan op verschillende plaatsen in het lichaam optreden. Meestal blijven ze onopgemerkt, maar soms worden ze per toeval ontdekt bij medisch onderzoek, zoals op een röntgenfoto. De oorzaak van het ontstaan van een hamartoom is niet bekend.

Hamartomen kunnen echter wel voor problemen zorgen vanwege hun locatie. Als ze zich op de huid bevinden en dan met name in het gezicht of in de nek, kunnen ze voor een (grote) verminking zorgen. Zo is er een geval bekend van een man die een hamartoom ter grootte van een sinaasappel op zijn ooglid had. Indien een hamartoom zich in een orgaan bevindt zoals de nieren, milt of hypothalamus, kunnen er gezondheidsrisico’s optreden.

Aangeboren afwijking