Erasmiaans Gymnasium
Het Erasmiaans Gymnasium of Gymnasium Erasmianum is een stedelijk gymnasium te Rotterdam met ruim duizend leerlingen.

Een van de oudste scholen van Nederland
Hoewel de school is genoemd naar de Rotterdammer Desiderius Erasmus (1467–1536), bestond ze al lang voor zijn tijd. De school is eind 13e of begin 14e eeuw opgericht als parochieschool. De oudste bekende geschreven vermelding van de school dateert van 1328. Dat jaar wordt daarom aangehouden als het oprichtingsjaar van de school. Daarmee is 'het Erasmiaans' een van de oudste scholen voor voortgezet onderwijs en het op drie na oudste gymnasium van Nederland.

Later staat de school bekend als de Latijnse school van Rotterdam. Jacob Beeckman was er van 1619 tot zijn dood in 1629 rector. Zijn broer Isaac Beeckman gaf er enige jaren les.

Gebouwen 
Van 1884 tot 1937 was het gevestigd aan de Coolvest (nu Coolsingel). Sinds 1937 is de school gevestigd aan de Wytemaweg, tegenover het academisch ziekenhuis. Het gebouw, een gemeentelijk monument, is ontworpen door de stadsarchitect Ad van der Steur. In 1995 is het gebouw uitgebreid met een nieuwe vleugel en twee gymzalen. In 2003 is er nog een vleugel bij gekomen, met onder andere een auditorium (de 'Leopoldzaal') en ICT-faciliteiten.

Oud-leraren en oud-leerlingen
Leraren waren onder meer:
 H.B.G. Casimir, natuurkundige
 Anton Boudewijn van Deinse, zoöloog
 Anton Gerard van Hamel, wetenschapper, onderzoeker Keltisch en Germaanse talen
 Denis Henriquez, prozaschrijver, dichter en toneelschrijver
 J.H. Leopold, dichter
 Jan Frederik Niermeyer, aardrijkskundige
 Édouard Piaget, Zwitsers entomoloog
 Pieter Rabus, jurist, dichter en schrijver
 Marietje d'Hane-Scheltema, classica en vertaalster
 C.F.P. Stutterheim, taalwetenschapper
 Johannes van Vloten, theoloog, neerlandicus en filosoof
 Jan van de Velde (I), kalligraaf

Bekende oud-leerlingen zijn:
19e eeuw
 Rosalida Anna Content, schrijfster, letterkundige
 Hendrik Gerard van Doesburgh, politiecommissaris in Amsterdam
 Adolf 'Dop' Bles, dichter
 Pieter Droogleever Fortuyn, burgemeester van Rotterdam
 Jacques Dutilh, advocaat, bankier en gemeenteraadslid
 Johan George Gleichman, minister van financiën
 Jan Kan, minister, lid Raad van State en voetballer
 Philip Kleintjes, rechtsgeleerde
 Marten Mees, kassier en makelaar in assurantiën
 Hugo Frederik Nierstrasz, zoöloog
 Salomon Jean René de Monchy, burgemeester van Arnhem en Den Haag
 Herman Robbers, schrijver
 Esther Welmoet Wijnaendts Francken-Dyserinck, journaliste en feministe, medeoprichter World Association of Girl Guides and Girl Scouts

20e eeuw

 Gijs van Aardenne, politicus
Robert Baelde, jurist
Georg van den Bergh, politicus, astronoom
Sidney James van den Bergh, politicus
 Charlotte Besijn, actrice
 Pierrette Cornelie Bolle, botanicus
 Krijn ter Braak, televisie- en theaterregisseur en (hoorspel)acteur
 Harry Borghouts, commissaris van de koningin in Noord-Holland
Eloi Hubert La Chapelle (Lo Lo Chapelle), voetballer, cricketeer en medicus
 Jacob Clay, natuurkundige, logicus en filosoof
Dolf Cohen, historicus, hoogleraar en rector magnificus van de Universiteit Leiden
Anne Rosa van Dam, verzetsvrouw
Frederik Schmidt Degener, museumdirecteur, kunsthistoricus, essayist en dichter
Robbert Dijkgraaf, wis- en natuurkundige, D66 minister voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 
 Edsger Dijkstra, wiskundige en informaticus
Benno Siegfried Frenkel, hoogleraar arbeids- en sociaal recht in Tilburg
 Ida Gerhardt, classica, dichteres en vertaalster
 Mia Gerhardt, mediëviste en hoogleraar vergelijkende literatuurwetenschap
Geert de Grooth, jurist en politicus
 Israel Samuel Herschberg, hoogleraar informatica in Delft
Louis Hoyack, theosoof, schrijver en dichter
 Bas de Jong, journalist
Raoul de Jong, schrijver
 Jan Coenraad Kamerbeek, hoogleraar Griekse taal- en letterkunde in Amsterdam
 Govaert Kok, jurist en historisch publicist
 Victor Jacob Koningsberger, bioloog en rector van de Universiteit Utrecht
 Alfred Kossmann, schrijver
 Ernst Heinrich Kossmann, historicus en tweelingbroer van Alfred
 Ernest van der Kwast, schrijver
 Herman Johannes Lam, botanicus
Anton Daniël Leeman, latinist, hoogleraar Latijn aan de Universiteit van Amsterdam
 Ancilla van de Leest, oud-(fetisj)model, producer, presentatrice en activiste
Johan de Meester jr., acteur, decorontwerper, toneeldirecteur en -regisseur
 Ramsey Nasr, dichter/acteur, in 2009 gekozen tot dichter des vaderlands
Bob Oosthoek, toneelspeler, regisseur en verzetsstrijder.
 Zihni Özdil, oud-Tweede Kamerlid GroenLinks, columnist
Haro van Peski, regisseur
Anton Ploeg, sociaal antropoloog
Frederik Hendrik Reijneker, vliegtuigontwerper
 Jan Romein, historicus
 Madzy Rood-de Boer, hoogleraar rechtswetenschappen
 Annie Salomons, schrijfster, dichteres, vertaalster
Marius Jacob Sirks, hoogleraar biologie en rector magnificus Universiteit Groningen
 Hans Sleutelaar, dichter
 Pieter Johannes Sijpesteijn, hoogleraar Oude Geschiedenis en Papyrologie in Amsterdam
Martinus Tels, natuur- en scheikundige, hoogleraar en rector magnificus van de TU/e.
Maarten Cornelis van den Toorn, hoogleraar Nederlandse taalkunde te Nijmegen
 Ebru Umar, schrijfster, columnist
 Eppo van Veldhuizen, politicus
 Edwin de Vries, acteur
 Johan Witteveen, econoom en politicus

21e eeuw
 Oliver Heldens, dj & producer
 Daan Bovenberg, profvoetballer
 Hasna El Maroudi, publiciste
 Sigrid ten Napel, actrice
 Liesje Schreinemacher, VVD minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking

Schoollied
Het lied van de leerlingenvereniging, de Rotterdamse Gymnasiastenbond, is geschreven in 1900 door J. Voogd. Het luidt als volgt:

Vivat haec societasGaudium quae paret.
Semper floreat et crescat,Longe et late clara fiat,
Vivat haec societasErasmi Alumnorum.

Vivant semper SociiIn sodalitate.
Vivant tutor et fautores,Virgines et amatores,
Vivat haec societasErasmi Alumnorum

De Griekse variant – dewelke meestal niet wordt gezongen – luidt:
Εὖ ἔχοι ἑταιρίαἩδονήν τε τίκτοι.
Θάλλοι αἰεὶ καὐξάνοιτο,Πανταχοῦ κλεινὴ γένοιτο.
Εὖ ἔχοι ἑταιρίαἘρασμοῦ μαθητῶν.

Εὖ ἐν τῇ ἑταιρίᾳΕἴη τοῖς ἑταιροῖς.
Προστάτῃ καὶ συντελοῦσιν,Παρθένοις τε καὶ φιλοῦσιν,
Εὖ ἔχοι ἑταιρίαἘρασμοῦ μαθητῶν.

Andere organisaties
Het Erasmiaans Gymnasium kent zeer veel organisaties:
 De Rotterdamse Gymnasiastenbond (RGB), onder leiding van verkozen vierde- en vijfdeklassers, is verantwoordelijk voor meerdere schoolfeesten en andere activiteiten. Ieder bestuurslid heeft zijn eigen functie: de Praeses staat aan het hoofd en is het gezicht naar de leerlingen en de schoolleiding, de Vice-Praeses assisteert hierbij, de Quaestor doet de financiën, de Ab-Actis verstuurt de brieven en maakt notulen, de Cultus belt DJ's en organiseert culturele activiteiten, de Sporticus is bij sportdagen en sponsorlopen aanwezig en de Assessor ontwerpt posters en kaartjes. Tijdens de verkiezingen hangt de hele school en vaak ook de stad vol met posters van alle kandidaten. De demissionaire bestuursleden dragen altijd per functie een bondskandidaat voor, maar wie honderdvijftig handtekeningen heeft verzameld, mag tegenkandideren. Tijdens het overdrachtsfeest in maart (in maart begint de Romeinse jaartelling) worden de nieuwe bestuursleden bekendgemaakt.
 ‘Tolle Lege’ - naar een gezegde van Augustinus - is de naam van de schoolkrant, uitgegeven door de leerlingen. Het blad is opgericht in 1929 en is, met uitzondering van een korte onderbreking in de laatste jaren van de Tweede Wereldoorlog, regelmatig verschenen. De onafhankelijke, uit leerlingen bestaande redactie is niet onderworpen aan enige censuur van de zijde van de schoolleiding. Een docent die het vertrouwen heeft van de schoolleiding en van de redactie, staat de redactie met raad en daad terzijde. Heel wat talent heeft hier soms resolute, soms wankele schreden gezet.
 De Medezeggenschapsraad – voornamelijk de leerlingengeleding – staat binnen de school bekend om haar belangenbehartiging. Zo hebben de leerlingen met enquête en debatten de schoolleiding ertoe aangezet om introducés te herlegaliseren op schoolfeesten. Daarnaast worden de binnenschoolse actualiteiten en calamiteiten vaak besproken tijdens de maandelijkse vergaderingen van dit officieel vertegenwoordigend orgaan (Wet Medezeggenschap op scholen).
 De Leerlingenraad is een actief, vertegenwoordigend orgaan bestaande uit ongeveer twintig leerlingen. Met brieven aan de schoolleiding, medezeggenschapsraad en de bond behartigen zij de belangen van de leerling. Ook nemen de leerlingen soms de organisatie van educatieve activiteiten op zich.
 De Ouderraad krijgt een deel van de vrijwillige ouderbijdrage en mag hiermee zaken subsidiëren. Zij heeft o.a. als doel te fungeren als klankbord voor de schoolleiding en de oudergeleding van de MR. Ook fungeert ze als brug tussen de school(leiding) en ouders, faciliteert/ondersteunt/organiseert schoolevenementen en schoolactiviteiten, adviseert over/faciliteert de aanschaf en het onderhoud van extra leermiddelen, enz. De Ouderraad beheert een ouderfonds en ziet toe op de besteding van de gelden. De ouderraad bestaat momenteel uit tien leden en vergadert elke maand.
 Ook de Grote Staf is een bestuurlijk orgaan met alle jaarleiders, de rector, de conrector en een secretaris als leden. Wat in de wekelijkse vergaderingen wordt besproken is grotendeels vertrouwelijk, vergelijkbaar met de Ministerraad.
 Het Curatorium beschikt over het geld dat vroeger was gereserveerd voor pensioenen van docenten. Een aantal keer per jaar wordt vergaderd in aanwezigheid van de rector en/of de conrector. Sinds kort biedt het curatorium voor telkens twee leerlingen uit de vijfde klas een beurs voor een zomerschool in Oxford.
 De leerlingen in de Techniek organiseren het licht en geluid tijdens toneelvoorstellingen, debatten, filmavonden et cetera. In de Tolle Lege van maart 2012 is deze club in opspraak geraakt over vrouwendiscriminatie en geslotenheid. Ook in de Tolle Lege van februari 2015 is in een recensie ongenoegen geuit. Als reactie hierop hebben de Erasmiaanse technici zich herpakt en floreert deze club nu als waardevolle springplank voor theatertechnici in spe.
 Semper Floreat is de oud-leerlingenvereniging van het Erasmiaans Gymnasium. Eén keer per jaar geeft de vereniging een krant uit, Tolle Belege, en eens in de vijf jaar organiseert zij een reünie.
 De Toneelgroep bedenkt jaarlijks verscheidene voorstellingen, zoals het Kersttoneel, Kweekvijvertoneel, Eersteklasserstoneel en brengt deze tot uitvoering. Vaak wordt in deze voorstelling het beleid van de school belachelijk gemaakt, of op een bijzondere manier verwezen naar klassieke verhalen.
 De Muziekgroep bestaat uit de Erasmiaanse leerlingen die het vak muziek volgen. Naast dat deze leerlingen muziek maken, organiseren ze ook de culturele avonden waar muziek bij komt kijken, zoals de Battle of the Bands (gericht op pop- en rockmuziek) en de Art Night (naast conservatoriale muziek ook voor andere kunstvormen zoals dans, theater en film). Door hun gezamenlijke passie trekken Erasmiaanse muzikanten vaak, ondanks leeftijdsverschillen, met elkaar op om muziek te maken en zich zo te ontwikkelen, waardoor uiteindelijk ook elk jaar een aantal leerlingen naar het conservatorium vertrekt.
 Debatclub Claritas is een voortzetting van de langzaam gestorven debatclub Pro et Contra. Na een aantal mislukte pogingen om deze organisatie nieuw leven in te blazen, is het een groep vierdeklassers in 2016 wel gelukt onder de nieuwe naam Claritas. De groep doet mee aan tal van nationale- en internationale debattoernooien. Het curriculum van het Erasmiaans benadrukt met name in de Tweede Fase kennis en haar betrekkelijkheid. Debat en discussie komt hierbij grootschalig aan de orde (het 'EEP').
 Filmclub was een benaming voor losse groepjes filmmakers die voorheen tijdens het jaarlijkse Erasmiaans Filmfestival (EFF) hun producties van dat jaar vertoonden. Met een zeer goede doorstroming naar het Nederlands Filmfestival voor Scholieren (NFFS) noemden zij zichzelf weleens overmoedig 'hofleverancier'. Sinds 2015 is het EFF echter samengevoegd met de M&D (Muziek en Declamatie) tot het nieuwe evenement Art Night, waarna het aantal filmaanmeldingen in de loop der jaren is teruggelopen tot nul en de filmgroep een stille dood gestorven is.
 De Memegroep is een groep leerlingen die zogeheten memes maakt over de school en het bestuur. Sinds sociale media een steeds grotere rol in het leven van de jeugd heeft ingenomen, is er een groep leerlingen die in de vorm van deze zelfgemaakte memes op humoristische wijze kritiek uit op allerhande actualiteiten binnen de school. Sinds 2018 publiceert deze groep hun memes op een Instagramaccount dat door een groot deel van de leerlingen en zelfs docenten gevolgd wordt, waardoor de Memegroep een succesvol nieuw medium heeft opgezet.

Publicaties
 Drs. N. van der Blom, met bijdragen van drs. R. van der Velde, drs. J. Spoelder en dr. W. Backhuys, Grepen uit de geschiedenis van het Erasmiaans Gymnasium, 1328 – 1978 (dr. W. Backhuys, uitgever, 1978).
Drs. J. Smit en drs. J. Spoelder (red.), Florislegium. Bloemlezing uit de Erasmiaanse, Rotterdamse en andere opstellen van drs. N. van der Blom (Brill / Backhuys, 1982)
Leo Molenaar (red.), Het Erasmiaans Gymnasium na 666 jaar (Uitgeverij Elmar, 1995)
Leo Molenaar (red.), Reindert Jacobsen (1876–1962) – Een leraar met een verhaal. Grepen uit een millennium Europese cultuur. (Erasmiaans Gymnasium / Uitgeverij Elmar (1999)
 Leo Molenaar (red.), Ex Pluribus Unum – 675 jaar Erasmiaans Gymnasium (Erasmiaans Gymnasium, 2003)
 Anne Schram-Ouweneel en Jaap van Oostendorp (red.), Het Erasmiaans Gymnasium in de Tweede Wereldoorlog – Herinneringen van oud-leerlingen (Semper Floreat/ Uitgeverij Elmar, 2003)
Leen J. Bongers, Bert Kanters, Leo Molenaar en Marianne van der Velde (red.), Van der Velde – Mozaïek van een rector en Erasmus – 500 jaar na Lof der Zotheid (Erasmiaans Gymnasium/ Uitgeverij Elmar, 2009)
 De Nieuwe Elite (2009) NTR.
 Marjolein Degenaar (red.), Culturele diversiteit op het Erasmiaans Gymnasium Rotterdam – om te smullen! (Erasmiaans Gymnasium, 2018)

Externe links
 Website van de school
 Website van de oud-leerlingenvereniging van de school

Openbare school in Nederland
Gymnasium in Nederland
School in Rotterdam
Bouwwerk in Rotterdam Centrum