Geschiedenis
Geschiedenis is onder meer de vakdiscipline die zich bezighoudt met de studie van chronologische ordening van gebeurtenissen in het verleden, zich daarbij baserend op een kritisch onderzoek van bronnen.

Geschiedenis in de ruime betekenis is ook alles wat in het verleden heeft plaatsgevonden, dus ook alle fenomenen die verandering ondergaan, met of zonder de mens. Een voorbeeld is de geschiedenis van de aarde.

Geschiedenis wordt gebaseerd op een grote diversiteit aan bronnen, zoals geschreven en gedrukte bronnen, interviews (mondelinge geschiedenis) en ongeschreven bronnen uit de archeologie. Sommige benaderingen zijn in de ene periode gebruikelijker dan in de andere. De periode van de gebeurtenissen uit de tijd vóór het schrift staat bekend als de prehistorie.

Deelterreinen 
De geschiedenis kent allerlei deelterreinen die op verschillende onderwijsinstellingen worden onderwezen, waaronder:
 agrarische geschiedenis
 architectuurgeschiedenis
 economische geschiedenis
 bedrijfsgeschiedenis
 boekgeschiedenis
 gendergeschiedenis
 geschiedenis van de filosofie
 geschiedenis van het christendom
 geschiedenis van internationale betrekkingen
 godsdienstgeschiedenis
 historische demografie
 historische geografie
 ideeëngeschiedenis
 institutionele geschiedenis
 intellectuele geschiedenis
 kerkgeschiedenis
 krijgsgeschiedenis
 kunstgeschiedenis
 literatuurgeschiedenis
 maritieme geschiedenis
 mentaliteitsgeschiedenis
 militaire geschiedenis
 geschiedenis van de klassieke muziek
 geschiedenis van de populaire muziek
 onderwijsgeschiedenis (historische pedagogiek)
 rechtsgeschiedenis
 sociale geschiedenis
 theoretische geschiedenis
 transnationale geschiedenis
 vaderlandse geschiedenis
 vrouwengeschiedenis
 wetenschapsgeschiedenis
 Cultuurgeschiedenis

Disciplines binnen de geschiedenis 
 Mythologie is een onderwerp dat bestudeerd wordt door historici, maar ook door antropologen.
 Agrarische geschiedenis
 Genealogie
 Historiografie
 Monografie
 Stadsgeschiedenis
 Economische geschiedenis
 Boekgeschiedenis
 Kunstgeschiedenis
 Psychohistorie

Geschiedenis per onderwerp 
 Geschiedenis van de wereld
 Geschiedenis van het bibliotheekwezen
 Geschiedenis van het boeddhisme
 Geschiedenis van het christendom
 Geschiedenis van de computer
 Geschiedenis van het Esperanto
 Geschiedenis van de film
 Geschiedenis van de geschiedschrijving
 Geschiedenis van de keramiek
 Geschiedenis van de islam
 Geschiedenis van de klassieke muziek
 Geschiedenis van de muzieknotatie
 Geschiedenis van de oudheid

Geschiedenis per locatie 

 Geschiedenis per werelddeel:
 Afrika – Antarctica – Australië – Azië – Europa – Noord-Amerika – Midden-Amerika – Zuid-Amerika – Oceanië
 Geschiedenis per land:
 Afghanistan – België – Bhutan - Bulgarije – Birma - China – Cyprus – Denemarken – Duitsland – Engeland – Egypte – Frankrijk – Griekenland – Hongarije – Ierland – Indonesië – Irak – Israël – Italië – Japan – Letland – Litouwen – Mexico – Myanmar - Nederland – Noorwegen – Polen – Rusland – Suriname – Turkije – Verenigd Koninkrijk – Verenigde Staten – Vietnam

Hulpwetenschappen van de geschiedenis 
 Archeologie (oudheidkunde); de studie naar de overblijfselen van oude culturen
 Chronologie (tijdrekenkunde); de studie voor het lokaliseren van gebeurtenissen in de tijd
 Codicologie de studie van samengebonden manuscripten in een codex gezien als materieel voorwerp
 Cryptografie (geheimschrift); de studie van het ontcijferen van geheimschriften
 Epigrafie (opschriftkunde); de studie van inscripties die zijn aangebracht op steen of andere harde materialen
 Faleristiek de studie van de vorm en de geschiedenis van de ridderorden én andere onderscheidingen
 Hagiografie (heiligenleven); de studie van biografieën van (christelijke) heiligen
 Heraldiek de studie van de betekenis van wapenschilden
 Metrologie de studie van meting (maten, meetprocessen en meetfouten)
 Onomastiek (naamkunde); de studie van de betekenis, de oorsprong en de verspreiding van namen
 Numismatiek (muntkunde); de studie van alle tastbare vormen en geschiedenis van geld
 Oorkondeleer de studie van het ontstaan, de vorm en geschiedenis van oorkonden
 Paleografie de studie (het bestuderen en ontcijferen) van oude handschriften en archiefstukken
 Sigillografie (zegelkunde); de studie van zegels die als waarborg voor de echtheid van documenten gebruikt zijn
 Vexillologie (vlaggenkunde) de studie die zich bezighoudt met vlaggen
 Mathematiek (wiskunde) de studie van patronen en structuren

Geschiedenis als leervak

Nederland 
Het vak geschiedenis wordt in Nederland op de verschillende onderwijsinstellingen verschillend onderwezen:
 Bij geschiedenis op de basisschool staat het verhaal van de geschiedenis centraal. Belangrijke gebeurtenissen en personen worden daarbij in een breder kader geplaatst.
 In het voortgezet onderwijs is het geschiedenisonderwijs vooral toegespitst op het aanleren van historische vaardigheden en wordt de kennis verder uitgediept. In de theoretische leerweg van het vmbo ligt de nadruk op het opdoen van kennis en in het vwo bij het aanleren van de vaardigheden. Met ingang van 2007 werd in Nederland de geschiedenis in het basis- en voortgezet onderwijs cyclisch gebracht. Leerlingen krijgen de geschiedenis dan driemaal geleerd (basisonderwijs - onderbouw - bovenbouw), waarbij de diepgang telkens groter wordt. De leidraden hierbij vormen de tien tijdvakken met 49 kenmerkende aspecten en de canon van de geschiedenis met 50 gebeurtenissen en personen die elke Nederlander zou moeten kennen.
 Op universitair niveau is geschiedenis een volwaardige studierichting, veelal binnen de letterenfaculteit. Daarnaast zijn er op hoger beroepsonderwijs (hbo) en universitair niveau lerarenopleidingen geschiedenis.

Vlaanderen 
In het Vlaamse basisonderwijs worden geschiedkundige thema's weleens besproken binnen het vak wero (wereldoriëntatie). In Vlaanderen is geschiedenis een vak in de meeste studierichtingen van het secundair onderwijs. Afhankelijk van de gekozen studierichting krijgen de leerlingen één of twee lesuren geschiedenis per week. In alle ASO-richtingen is geschiedenis een verplicht vak. Ook in de meeste TSO en KSO-richtingen wordt geschiedenis onderwezen.

In het vak geschiedenis wordt de (westerse) wereldgeschiedenis chronologisch overlopen, beginnende bij de prehistorie en het Oude Nabije Oosten in het eerste jaar en de geschiedenis van de twintigste eeuw in het zesde (laatste) jaar. In elk leerjaar wordt dus een ander tijdvak onder de loep genomen:
 Eerste jaar: prehistorie en Oude Nabije Oosten
 Tweede jaar: de klassieke oudheid (Romeinen en Grieken)
 Derde jaar: de middeleeuwen
 Vierde jaar: de nieuwe tijd (16de-18de eeuw)
 Vijfde jaar: de nieuwste tijd en eerste helft van de twintigste eeuw (19de-eeuw-1945)
 Zesde jaar: de geschiedenis van de rest van de twintigste eeuw tot heden (1945-heden)

Aan de universiteit kan de academische bachelor Geschiedenis gevolgd worden. Aan de hogescholen is er ook een opleiding voor geschiedenisleerkracht op professioneel bachelorniveau.

Periodiseringen 
Over het algemeen wordt voor de geschiedenis van de Oude Wereld de volgende globale indeling van tijdsperioden aangehouden:
 De prehistorie: voor 2000 v.Chr.
 het oude nabije oosten: 2000 voor Chr. - 800 v.Chr.
 klassieke oudheid 800 v.Chr. - 500
 De middeleeuwen: 500 - 1500
 de vroegmoderne tijd : 1500 - 1800
 de moderne tijd: 1800 - 1945
 De eigentijdse geschiedenis (nu tijd): 1945-heden

In het Belgisch onderwijssysteem (vanaf secundair onderwijs) wordt de volgende indeling in tijdvakken gehanteerd:
 De prehistorie: tot 3500 v.Chr.
 De stroomculturen (Oude Nabije Oosten): 3500 v.Chr. tot 800 v.Chr.
 De klassieke oudheid: 800 v.Chr. tot 500
 De middeleeuwen: 500-1500
 De Vroegmoderne tijd: 1500-1750
 De Moderne tijd: 1750-1945
 de eigen tijd: 1945-nu

Of

 De prehistorie: tot 3500 v.Chr.
 De oudheid: 3500 v.Chr. tot 500
 De middeleeuwen: 500-1450
 De vroegmoderne tijd: 1450-1750
 De moderne tijd: 1750-1945
 De eigen tijd: 1945-nu

Of

 De prehistorie: tot 3000 v.Chr.
 De oudheid: 3000 v.Chr. tot 500 n.Chr.
 De middeleeuwen: 500-1500
 De vroegmoderne tijd: 1500-1800
 De moderne tijd: 1800-nu

Of (specifiek)

 De prehistorie: tot 3500 v.Chr.
 Het Oude Nabije Oosten: 3500 v.Chr. tot 800 v.Chr.
 De klassieke oudheid: 800 v.Chr. tot 476
 De middeleeuwen: 476 tot 1492
 De vroegmoderne tijd: 1492 tot 1789
 De moderne tijd: 1789 tot 1945
 De eigen tijd: 1945 tot nu

Of

 De prehistorie: tot 3300 v.Chr.
 De oudheid: van 3300 v.Chr. tot 476 n.Chr.
 De middeleeuwen: van 476 n.Chr. tot 1453 n.Chr./1492 n.Chr.
 De vroegmoderne tijd: van 1453 n.Chr./1492 n.Chr. tot 1789 n.Chr.
 De moderne tijd: van 1789 n.Chr. tot 1945 n.Chr.
 De eigen tijd: van 1945 n.Chr. tot nu

De gebeurtenissen
 3500 v.Chr. (1): Het ontstaan van het schrift
 800 v.Chr.: De stichtingsdatum van Rome
 476 n.Chr.: Val van het West Romeinse Rijk
 1453 n.Chr.: Val van het Oost Romeinse Rijk
 1492: De ontdekking van Amerika
 1789: Het begin van de Franse Revolutie
 1945: Het einde van de 2de wereldoorlog

In het Nederlandse basis- en voortgezet onderwijs wordt tegenwoordig een indeling in tien tijdvakken gehanteerd:
 Tijd van jagers en boeren (~prehistorie): tot 3000 v.Chr.
 Tijd van Grieken en Romeinen (~oudheid): 3000 v.Chr. tot 500
 Tijd van monniken en ridders (~vroege middeleeuwen): 500-1000
 Tijd van steden en staten (~hoge en late middeleeuwen): 1000-1500
 Tijd van ontdekkers en hervormers (~renaissance/Reformatie): 1500-1600
 Tijd van regenten en vorsten (~Gouden Eeuw): 1600-1700
 Tijd van pruiken en revoluties (~Verlichting): 1700-1800
 Tijd van burgers en stoommachines (~industrialisatie): 1800-1900
 Tijd van de wereldoorlogen (eerste helft twintigste eeuw): 1900-1950
 Tijd van televisie en computer (tweede helft twintigste eeuw): 1950-nu

Perioden 
 Jaren en eeuwen
 365 dagenschema
 Westerse geschiedenis: Prehistorie – protohistorie - oudheid – middeleeuwen – renaissance – verlichting – nieuwste tijd
Prehistorie van Sub-Saharaans Afrika: Early Stone Age – Middle Stone Age – Later Stone Age
Precolumbiaanse geschiedenis: Lithische periode – Archaïsche periode – Formatieve periode – Klassieke periode – Postklassieke periode
 De klassieken

Historische lijsten 
 Lijst van presidenten van de Verenigde Staten
 Lijst van geschiedkundigen
 Lijst van historische plaatsnamen
 Lijst van oorlogen (chronologisch)
 Lijst van pausen
 Lijst van theologen
 Lijst van veldslagen
 Lijst van verdragen

Lijsten van A tot Z 
 Franse Revolutie van A tot Z
 Napoleontische tijd van A tot Z
 Ontdekkingsreizen van A tot Z
 Prehistorie van A tot Z
 Tachtigjarige Oorlog van A tot Z

Zie ook 

 Archeoloog
 Clio (muze)
 Futurologie
 Geschiedvorsing
 Historicus
 Lijst van Nederlandse geschiedkundigen
 Natuurlijke historie
 Paleontologie

 
Schoolvak