Klavierbüchlein für Wilhelm Friedemann
Het Klavierbüchlein für Wilhelm Friedemann of Clavier-Büchein vor Wilhelm Friedemann Bach is een verzameling klavierwerken bijeengebracht door Johann Sebastian Bach voor zijn oudste zoon Wilhelm Friedemann.

Opbouw
Het Clavier-Büchlein vor Wilhelm Friedemann Bach werd aan Bachs zoon gegeven op 22 januari 1720, twee maanden na zijn 9e verjaardag. Het manuscript is in bezit van de bibliotheek van Yale University.
Mogelijk dat Wilhelm Friedemann zelf bijdragen heeft geleverd (de kleine preludes BWV 924-932).
Het manuscript is in bezit van de bibliotheen van Yale University.

Het boek begint met een kort overzicht van drie bladzijden over het tonale systeem (sleutels, toonhoogtes, stemsoorten), versieringen en vingerzettingen. 
De verzameling bevat vervolgens kleine preludes, koraaluitwerkingen, dansen, een groep preludes met een hogere moeilijkheidsgraad in verschillende toonaarden (inclusief minder gebruikte en moeilijke zoals cis en es), een eenvoudige fuga, vijftien preludes met tweestemmig contrapunt (in verschillende toonaarden, in stijgende en dalende volgorde), gevolgd door vijftien driestemmige fantasieën (op dezelfde wijze geordend als de tweedelige preludes), en suites van Telemann, Johann Christoph Richter en Gottfried Stölzel.
De moeilijker preludes, de tweestemmige preludes en de driestemmige fantasieën zouden hun weg vinden in respectievelijk het Wohltemperiertes Klavier, de Inventies en de Sinfonieën

Inhoud

Claves signata (Verklaring van de sleutels)
Explication unterschiedlicher Zeichen (Verklaring van de versieringen)
De opgenomen composities:
Applicatio, BWV 994
Praeambulum 1, BWV 924
Wer nur den lieben Gott läßt walten, BWV 691
Praeludium 2, BWV 926
Jesu meine Freude, BWV 753
Twee Allemandes, BWV 836 en 837
Praeambulum, BWV 927
Praeambulum, BWV 930
Praeludium BWV 928
Menuet, BWV 841
Menuet, BWV 842
Menuet, BWV 843
11 Preludes (Vroege versies van de preludes uit het Wohltemperiertes Klavier), BWV 846a-851, BWV 853 en 857
Pièce pour le Clavecin, composée par J.C. Richter (Allemande und Courante)
Praeludium, BWV 924a
Praeludium, BWV 925
Praeludium, BWV 932
Praeludium BWV 931
Baß-Skizze BWV deest (zonder BWV-nummer)
Fuga a 3, BWV 953
Preludes (Vroege versies van de tweestemminge Inventies), BWV 772-786
Suite in A (Georg Philipp Telemann), BWV 824
Partita di Signore Stelzeln (met Menuet-Trio van Bach, BWV 929)
Fantasieën (Vroege versies van de driestemmige Sinfonieën), BWV787-801

Geselecteerde discografie
Klavierbüchlien für Wilhelm Friedemann (compleet), Christophe Rousset (clavevimbel Ruckers 1632/1745, Musée d'Art et d'histoire te Neuchâtel, Zwitserland)(Ambroisie, 2CDs AMB9977)

Literatuur
 Plath, Wolfgang (1978). Voorwoord, bij J.S. Bach. Klavierbüchlein für Wilhelm Friedemann Bach/Urtext der Neuen Bach-Ausgabe, Kassel, Bärenreiter
 Schulenberg, David (1999), Clavierbüchlein, in : M. Boyd, J.S.Bach. Oxford Composer Companions, Oxford, Oxford University Press, pp 111-112
 Wolff, Christoph (2000), Johann Sebastian Bach. The Learned Musician, Oxford, Oxford University Press 
 

Compositie van Johann Sebastian Bach