Vincenzo Bellini
Vincenzo Salvatore Carmelo Francesco Bellini (Catania, 3 november 1801 - Puteaux, 23 september 1835) was een Italiaans componist die vooral bekend is door zijn opera's.

Biografie 
Deze jong gestorven componist, die oorspronkelijk begraven lag op Père Lachaise te Parijs, is in 1876 herbegraven in de Dom van Catania, Sicilië. Hij heeft de tijd gevonden tien opera's te componeren in zowat evenveel jaren. Met Gaetano Donizetti en Gioacchino Rossini behoort hij tot de romantische pre-Verdi-generatie die een zwak hebben voor lyrische aria's en een belangrijk deel van het belcanto-repertoire leverden. Hij studeerde compositie aan het conservatorium in Napels bij Zingarelli. Hij schreef tevens ook daar zijn eerste werken. In 1827 ging zijn derde opera Il Pirata (De piraat) in première in het Teatro alla Scala te Milaan. Het libretto is van Felice Romani en gebaseerd op een toneelstuk van de Ierse schrijver Charles Robert Maturin: Bertram, The Castle of St. Aldobrando. De opera werd vrij snel ook in andere landen opgevoerd, onder meer in Londen, Parijs en New York.

In 1829 volgde de vijfde opera, eveneens in het Teatro alla Scala: La Straniera (De vreemdelinge), wederom op een libretto van Romani naar Vicomte d'Arlincourts roman L'Étrangère. Ook deze opera kende nog tijdens Bellini's leven uitvoeringen in Londen, Parijs en New York.
Nauwelijks een jaar later ging zijn zesde opera in première, ditmaal in Venetië: I Capuleti e i Montecchi (De Capulets en de Montagues). Romani baseerde zich voor het libretto op een eerste versie van het Romeo en Julia-verhaal geschreven voor een andere componist Vaccai. Het succes bleef aanhouden. Ook in Dresden en Gent kwam de opera op de affiche.

La sonnambula (De slaapwandelaarster), nog steeds met Romani als librettist, ging in première in maart 1831 in het Carcano-theater in Milaan en zwermde uit over Europa en Noord-Amerika. De rol van Amina was een der favoriete rollen van Maria Callas, evenals de titelrol in de volgende Bellini-opera, te weten Norma, die in het Teatro alla Scala werd gecreëerd in december 1831 en die tot op heden het meest gespeelde van zijn werken is. Het libretto is opnieuw afkomstig van Romani, naar de gelijknamige tragedie van Alexandre Soumet. De beroemde aria Casta Diva is een van de hoogtepunten van deze opera.

Met zijn negende opera, Beatrice Di Tenda, trokken Bellini en Romani opnieuw naar het Teatro La Fenice in Venetië, waar de première in maart 1833 plaatsvond, hoewel het verhaal zich in Milaan afspeelt. De componist heeft nauwelijks twee en een halve maand over de partituur gedaan. De opera werd nogal sceptisch onthaald. Heden ten dage zijn de meningen over dit drama verdeeld.

Voor zijn laatste opera trok Bellini naar Parijs. I puritani ging daar in première in het Italiaans Theater in januari 1835. De librettist is Graaf Pepoli. Het verhaal speelt tijdens de burgeroorlog in Engeland.

Deze opera's worden nog vrij geregeld opgevoerd, vaak in concertante vorm. Naast Maria Callas had ook Joan Sutherland een zwak voor de titelrollen.

Werken 

Alle werken van Bellini worden uitgegeven in de Edizione critica delle opere di Vincenzo Bellini, Milaan, Ricordi, 2003 e.v.

Symfonische muziek 
 Capriccio, ossia Sinfonia per studio in Do minore
 Sinfonia in Si bemolle maggiore
 Sinfonia in Do minore
 Sinfonia in Re minore
 Sinfonia in Re maggiore
 Sinfonia in Mi bemolle maggiore
 Concerto per oboe e orchestra

Gewijde muziek 
Alle gewijde werken van Bellini dateren uit de studieperiode, of zijn geschreven voor 1825.
 Compieta (verloren)
 Cor mundum crea in Fa maggiore, voor solisten en orgel
 Credo in Do maggiore, voor vier stemmen en orkest
 Cum sanctis
 De torrente
 Dixit Dominus voor solisten, vier stemmen en orkest
 Domine Deus
 Gallus cantavit
 Gratias agimus in Do maggiore, voor sopraan en orkest
 Juravit
 Kyrie
 Laudamus te
 Litanie pastorali in onore della Beata Vergine voor twee sopranen en orgel
 Magnificat voor vier stemmen en orkest
 Messa in Re maggiore voor twee sopranen, tenor, bas en orkest (1818)
 Messa in Sol maggiore voor twee sopranen, tenor, bas en orkest
 Messa in La minore voor sopraan, alt, tenor, bas, vier stemmen en orkest
 Pange lingua voor twee stemmen en orgel
 Qui sedes
 Qui tollis
 Quoniam voor tenor, vier stemmen en orkest
 Quoniam voor sopraan en orkest
 Salve regina in La maggiore, voor vier stemmen en orkest
 Salve regina in Fa minore, voor bas en orgel
 Tantum ergo in Re maggiore voor alt en orkest (1823)
 Tantum ergo in Mi maggiore, voor solisten, koor en orkest (1823)
 Tantum ergo in Fa maggiore, voor twee stemmen en orkest (1823)
 Tantum ergo in Sol maggiore, voor sopraan en orkest (1823)
 Tantum ergo con Genitori in Sib maggiore, voor sopraan en orkest
 Tantum ergo con Genitori in Mib maggiore, voor sopraan en orkest
 Tantum ergo con Genitori in Fa maggiore, voor twee sopranen, vier stemmen en orkest
 Tantum ergo in Fa maggiore, voor sopraan en orkest
 Tantum ergo con Genitori in Sol maggiore, voor koor en orkest
 Te Deum in Do maggiore, voor vier stemmen en orkest
 Te Deum in Mib maggiore, voor vier stemmen en orkest
 Versetti da cantarsi il venerdì santo voor twee tenoren en orkest
 Virgam virtutis

Aria's en cantaten 
 T'intendo, sì, mio cor, verzen van Pietro Metastasio, voor vier sopranen, zonder begeleiding
 No, traditor non curo, aria voor sopraan en pianoforte (oorspronkelijk waarschijnlijk voor sopraan en orkest)
 Sì, per te gran nume eterno, cavatina voor sopraan en orkest
 Gioite, amiche contrade, aria van Cerere, voor sopraan en orkest
 E nello stringerti a questo core, aria voor zangstem en orkest
 Torna, vezzosa Fille, cantate
 Imene, bruiloftscantate voor sopraan, twee tenoren en orkest (1824?)
 Quando incise su quel marmo, scene en aria voor alt en orkest, verzen van Giulio Genoino (?) (1824?)
 Giacché tu dei lasciarmi, scene en aria voor zangstem en pianoforte

Muziektheater

Opera's

Vocale kamermuziek 
 Dolente immagine, verzen van Giulio Genoino (?)
 Non t'accostare all'urna, toeschrijving onzeker, verzen van Jacopo Vittorelli
 Quando verrà quel dì (1828?)
 Venticiel che l'ali d'oro
 Sei ariette da camera dedicate a Marianna Pollini (1829)
 Malinconia, ninfa gentile, verzen van Ippolito Pindemonte
 Vanne, o rosa fortunata
 Bella Nice, che d'amore
 Almen se non poss'io, verzen van Pietro Metastasio
 Per pietà, bell'idol mio, verzen van Pietro Metastasio
 Ma rendi pur contento, verzen van Pietro Metastasio
 Guarda che bianca luna (1832), verzen van Jacopo Vittorelli
 Vaga luna che inargenti (1833)
 L'abbandono (1833-1834)
 La ricordanza (1834), verzen van Carlo Pepoli
 Odia la pastorella (1834), verzen van Pietro Metastasio
 O crudel che il mio pianto non vedi (1835?)
 Rêve d'enfance, verzen van Émilien Pacini
 Les joyeux matelots
 Viens, prier enfant, toeschrijving onzeker, verzen van Bay-Harale
 Dalla guancia scolorita (1835), canon voor sopraan en tenor* Toujours verser des larmes! (1835), verzen van Napoléon Crevel de Charlemagne
 Chi per quest'ombre dell'umana vita (1835), vrije canon voor vier stemmen, verzen van Giovanni Guidiccioni
 Le souvenir present céleste (1835)

Verloren werken 
 Mancar mi sento il cor
 Numi, se giusti siete, verzen van Pietro Metastasio
 Amore, verzen van Carlo Pepoli
 Malinconia, verzen van Carlo Pepoli
 La speranza, verzen van Carlo Pepoli
 Alla luna, verzen van Carlo Pepoli

Muziek voor de pianoforte 
 Allegretto in Sol minore
 Capriccio in Sol maggiore voor pianoforte vierhandig
 Polacca voor pianoforte vierhandig
 Sonata in Fa maggiore voor pianoforte vierhandig
 Pensiero musicale (uitgegeven door Francesco Paolo Frontini) Musica (gearchiveerd)
 Tema in Fa minore (omstreeks 1834)

Orgelmuziek 
 Sonata in Sol maggiore

Persoonlijk leven 
Bellini onderhield gedurende zijn leven contacten met verscheidene vrouwen. Hij is nooit getrouwd.

Hij leed aan chronische amoebendysenterie. Deze ziekte stak bij hem in 1835 in Parijs de kop weer op. Op 23 september 1835 stierf hij aan een acute ontsteking van de dikke darm en een abces in de lever.
Aanvankelijk werd hij begraven op de begraafplaats Père Lachaise in Parijs. In 1839 werd daar boven zijn graf  een monument opgericht.  In 1876, veertig jaar na zijn dood, werden zijn stoffelijke resten met groot ceremonieel van daar overgebracht naar zijn geboorteplaats Catania en herbegraven in de kathedraal aldaar.
. Aan de Piazza Stesicoro in Catania staat een monument ter zijner eer.

Bronnen 

Italiaans componist
Italiaans operacomponist
19e-eeuws componist