Kosmodroom Bajkonoer
Het Kosmodroom van Bajkonoer (Kazachs: Байқоңыр ғарыш айлағы, Bayqoñır ğarış aylağı; Russisch: Космодром Байконур, Kosmodrom Bajkonoer) is de grootste raketlanceerplaats ter wereld. Het ligt op ongeveer 200 kilometer ten oosten van het Aralmeer, niet ver van de rivier Syr Darja.

Naam 
Tijdens de Koude Oorlog moest de plaats van de basis geheim blijven voor het Westen, omdat er raketten met kernkoppen gelanceerd konden worden, daarom kreeg de basis de naam van een dorp 320 kilometer noordoostelijker: Bajkonoer. De stad die vlak naast de kosmodroom ligt, heette oorspronkelijk Leninsk, maar deze naam is in 1995 in Bajkonoer veranderd omdat er geen reden meer was om de basis geheim te houden.

Geschiedenis

Sovjet-periode 
De bouw van de basis begon op 2 juni 1955. Het ligt vrij zuidelijk in de Sovjet-Unie, omdat een lancering dichter bij de evenaar meer gebruik kan maken van de draaiing van de aarde en daardoor een grotere lading kan vervoeren. Oorspronkelijk was de basis bedoeld voor de lancering van langeafstandsraketten, maar later werd deze uitgebreid tot een ruimtebasis. Dit was op vraag van Sergej Koroljov, hoofdontwerper van de R-7-raket, en was een van de duurste infrastructuren die de Sovjet-Unie liet bouwen. Er werden namelijk extra lanceerplatformen gebouwd, honderden kilometers wegen en spoorlijnen aangelegd en een heel dorp, Leninsk, met appartementen, scholen en andere voorzieningen voor de arbeiders en hun familie. Dit dorp groeide op deze wijze snel en kreeg de status van stad in 1966.

Russisch tijdperk 
Sinds de val van de Sovjet-Unie bevindt het zich in Kazachstan, hoewel het nog steeds wordt gehuurd door Rusland voor een prijs van 115 miljoen dollar per jaar.
Deze hoge prijs spoorde Rusland dan ook aan de Kosmodroom Plesetsk, dat wel op Russisch grondgebied ligt, te heropwaarderen. Ook werd er vanaf 1996 gebouwd aan het Kosmodroom Svobodny in de oblast Amoer, maar de ontwikkeling van deze ruimtehaven werd wegens geldgebrek in 1997 grotendeels stopgezet. Kosmodroom Vostotsjny ('oostelijk') is inmiddels in dezelfde oblast gebouwd. De eerste lancering, van een Soyoez-2 raket, was op 28 april 2016. Het kosmodroom wordt verder uitgebreid.

Historische missies 
 Spoetnik 1, De eerste satelliet in de ruimte op 4 oktober 1957
 Vostok 1, De eerste mens in de ruimte, Joeri Gagarin, op 12 april 1961 met een Vostokraket
 Vostok 6, De eerste vrouw in de ruimte, Valentina Teresjkova, op 16 juni 1963 met een Vostokraket
 Saljoet 1, het eerste ruimtestation ooit werd gelanceerd met een Proton-K op 19 april 1971
 Boeran 1K, onbemande eerste en enige vlucht van het Sovjet-ruimteveer Boeran op 15 november 1988
 Zarja, de eerste module van het ISS werd met een Proton-K gelanceerd op 20 november 1998

Rol in de ruimtevaart 
De lanceerbasis speelt een belangrijke rol in de ruimtevaart voor onbemande en bemande lanceringen.

Er worden nog Sojoez- en Proton-raketten gelanceerd, waarvan de Sojoez raket ook gebruikt wordt voor bemande ruimtemissies. 

Hier is ook de Nederlandse astronaut André Kuipers in 2004 en 2011 gelanceerd tijdens zijn missies in het ISS.

Bouwwerk in Kazachstan
Russische ruimtevaart
Lanceerbasis