Wereldkampioenschap voetbal 2002 (kwalificatie UEFA)
Voor de kwalificatie van het wereldkampioenschap voetbal 2002 schreven 51 teams zich in. De deelnemende landen werden in negen groepen van 5 of 6 teams verdeeld en streden voor 14 tickets. De 9 groepswinnaars kwalificeerden zich. Er werd geloot dat de nummer twee van groep 2 naar de intercontinentale eindronde moest met een team van de AFC, de overige 8 nummers 2 bestreden elkaar voor 4 tickets.

Loting 
De loting vond plaats in december 1999. De pottenindeling was gebaseerd op de gemiddelde punten die de landen behaalden in de kwalificatiewedstrijden voor het Wereldkampioenschap voetbal 1998 en de kwalificatiewedstrijden voor het Europees kampioenschap voetbal 2000. Frankrijk was automatisch geplaatst, omdat het wereldkampioen werd in 1998 en dus titelhouder was. Voor Nederland en België telden alleen de resultaten van de kwalificatiewedstrijden voor het wereldkampioenschap omdat zij als gastlanden van EURO 2000 geen kwalificatiewedstrijden voor dit toernooi hoefden te spelen. Andorra deed voor de eerste keer mee aan WK-kwalificatie.

Vetgedrukte landen zouden zich uiteindelijk kwalificeren.

Gekwalificeerde landen

Groepen en wedstrijden

Groep 1 
Opvallend was dat de vier kandidaten voor de eindronde (Joegoslavië, Slovenië, Rusland en Zwitserland) weinig voordeel behaalde in thuiswedstrijden, van de twaalf onderlinge wedstrijden eindigden slechts twee wedstrijden in een overwinning van de thuisploeg. Rusland had al snel een voorsprong op de andere ploegen na overwinningen in Joegoslavië en in Zwitserland en kon die voorsprong vasthouden ondanks wat misstappen. In de laatste wedstrijd stelde Rusland kwalificatie veilig via een 4-0 overwinning op Zwitserland, Vladimir Bjestsjastnik scoorde drie doelpunten.

Slovenië en Joegoslavië streden om de tweede plaats in de groep, op het EK speelden beide ploegen al tegen elkaar: 3-3. Beiden hadden een valse start, Slovenië begon met vier gelijke spelen in de eerste vijf wedstrijden, vooral in de eerste wedstrijd tegen de Faeröer was puntverlies duur: in de blessuretijd verspeelde Slovenië een 2-0 voorsprong. Joegoslavië had helemaal een dramatische start, in de slotminuten verspeelde de ploeg een voorsprong tegen Zwitserland en Slovenië en thuis verloor de ploeg van Rusland. Na de wedstrijd werd coach Milovan Đorić ontslagen en de zojuist gestopte oud-international Dejan Savićević werd zijn opvolger. Beide ploegen herstelden zich, beiden wonnen de uitwedstrijd van Zwitserland, Slovenië won in de slotminuut van Rusland en had in de beslissende wedstrijd een punt voorsprong op Joegoslavië. In Belgrado werd het een gelijkspel (1-1), Joegoslavië was nu uitgeschakeld en Slovenië moest een play-offwedstrijd spelen tegen Roemenië.

Groep 2 
Na het EK in eigen land, waar Nederland in de halve finale twee strafschoppen miste in de reguliere speeltijd en daarna ook nog de strafschoppenserie van Italië verloor, nam Frank Rijkaard ontslag als coach. Louis van Gaal was zijn opvolger, hij had net ontslag genomen bij Barcelona en had met bijna alle spelers gewerkt bij Ajax en Barcelona. Vlak na de teleurstelling op het EK speelde Nederland tegen Ierland, Dennis Bergkamp en Aaron Winter waren gestopt en er waren negen geblesseerden, waaronder Jaap Stam en Edgar Davids. Ierland kreeg de beste kansen en nam een 0-2 voorsprong dankzij doelpunten van Robbie Keane en Jason McAteer, in de laatste twintig minuten maakte Nederland gelijk via doelpunten van Jeffrey Talan en een afstandschot van Giovanni van Bronckhorst.In de thuiswedstrijd tegen Portugal kwam Nederland snel op een achterstand, Nederland hield in bij een fluitsignaal vanuit het publiek, waarna Sérgio Conceição profiteerde, Pauleta besliste de wedstrijd al voor de tweede helft: 0-2. In de return tegen Portugal herpakte Nederland zich, had weer een voltallige selectie en nam een 0-2 voorsprong via een benutte strafschop van Jimmy Floyd Hasselbaink en een kopgoal van Patrick Kluivert. In de slotfase gaf Nederland de wedstrijd alsnog uit handen door doelpunten van Pauleta en een benutte strafschop van Luis Figo. Nederland moest nu alle wedstrijden winnen om de eindronde te halen.

In de uitwedstrijd tegen Estland ging het al bijna mis: zeven minuten voor tijd stond Nederland met 2-1 achter om alsnog de wedstrijd naar zich toe te trekken: 2-4. De uitwedstrijd tegen Ierland was nu beslissend, Nederland miste Edgar Davids en Frank de Boer, die geschorst waren vanwege het gebruik van nandrolon. Nederland miste grote kansen via Patrick Kluivert en Ruud van Nistelrooij, maar onder aanvoering van aanvoerder Roy Keane rechte het veel minder getalenteerde Ierland de rug, zeker na de rode kaart van Gary Kelly en in de 68e minuut scoorde Jason McAteer de winnende treffer. Nederland plaatste zich voor de eerste keer sinds 1986 niet voor een internationaal toernooi. Luis van Gaal nam afscheid na een emotionele persconferentie, waarbij met name de spelers en de pers de schuld kregen van het falen. .

Ierland en Portugal streden om de eerste plaats in de groep, de onderlinge wedstrijden eindigden in een 1-1 gelijkspel. De beslissing kwam, doordat Portugal meer doelpunten scoorde tegen de overige landen. Ierland moest een intercontinentale play-off spelen tegen Iran.

Groep 3 
Tsjechië was het eerste, geplaatste land in groep 3 vanwege recente goede prestaties in de kwalificatieronde voor het EK. Het team had een sterke lichting met veel voetballers, spelend voor vooraanstaande topclubs zoals Jan Koller, Karel Poborský en Pavel Nedvěd. Na de zevende speeldag stond Denemarken bovenaan vanwege een 2-1 overwinning op Tsjechië dankzij een doelpunt van de bij Feyenoord spelende Jon Dahl Tomasson en had het een punt voorsprong op Tsjechië en Bulgarije, dat afscheid genomen had van de generatie Hristo Stoichkov. Zijn opvolger was Dimitar Berbatov, die vijf doelpunten maakte tijdens de kwalificatie.

Op de achtste speeldag nam Bulgarije de leiding in de groep over. Bulgarije won met 0-2 van Malta dankzij twee doelpunten van Berbatov, terwijl Denemarken thuis gelijkspeelde tegen Noord-Ierland en Tsjechië met 3-1 verloor van IJsland. In de negende speeldag waren de rollen weer omgedraaid: Bulgarije verloor in eigen huis met 0-2 van Denemarken dankzij twee treffers van Thomasson, Denemarken had nu twee punten voorsprong op Tsjechië en Bulgarije. Denemarken stelde kwalificatie zeker via een duidelijke 6-0 overwinning op IJsland. Het was het eerste succes voor coach en oud-international Morten Olsen na zijn ontslag bij Ajax. Tsjechië had ook geen problemen Bulgarije van zich af te schudden en won met 6-0. Tsjechië moest nu een play-offwedstrijd spelen tegen België.

Groep 4 
Groep 4 was een strijd tussen drie teams, die op het laatste WK niet aanwezig waren, Zweden, Slowakije en Turkije. Na vijf speeldagen stonden de landen gelijk, maar Slowakije viel af na drie opeenvolgende nederlagen: tegen Zweden werd het 2-0 door twee doelpunten van de bij sc Heerenveen spelende Marcus Allbäck, 2-0 tegen nummer laatst Azerbeidzjan en een thuiswedstrijd tegen Turkije. Turkije en Zweden zouden strijden om directe plaatsing naar de eindronde.

Turkije verspeelde in de thuiswedstrijd tegen Macedonië twee punten door met 3-3 gelijk te spelen: centrale verdediger Alpay Özalan scoorde alle drie de doelpunten. Turkije moest nu de thuiswedstrijd tegen Zweden winnen om de eindronde te halen en stond drie minuten voor tijd met 1-0 voor door een doelpunt van Hakan Şükür, maar in de slotfase maakte Henrik Larsson de gelijkmaker, waarna Andreas Andersson het winnende doelpunt maakte: 1-2. Zweden was nu geplaatst en Turkije moest een play-offwedstrijd spelen tegen Oostenrijk. In de laatste wedstrijd tegen Azerbeidzjan maakte Zlatan Ibrahimović zijn eerste doelpunt voor Zweden.

Groep 5 
Noorwegen was als eerste geplaatst in deze groep, had van de laatste vier grote toernooien zich drie keer geplaatst, maar viel nu ver terug. Het behaalde pas op de negende speeldag zijn eerste overwinning. Polen nam het initiatief door uitoverwinningen op Oekraïne (1-3) en op Noorwegen (2-3). In beide wedstrijden scoorde de tot Pool genaturaliseerde Nigeriaan Emmanuel Olisadebe twee keer. Polen plaatste zich als eerste Europese land voor het WK dankzij een 3-0 zege op Noorwegen en plaatste zich voor de eerste keer sinds 1986 voor een groot toernooi.

De strijd om de tweede plaats ging tussen Oekraïne en het verrassend goed presterende Wit-Rusland. Oekraïne wist maar één thuiswedstrijd te winnen, maar bleef ongeslagen in uitwedstrijden. Van de dertien doelpunten, die de ploeg scoorde waren negen van Andriy Shevchenko afkomstig, de succesvolle spits van AC Milan. Voor de achtste speeldag had Wit-Rusland twee punten voorsprong, maar Oekraïne won het onderlinge duel in Minsk met 0-2 door twee doelpunten van Shevchenko. In de negende speeldag bleef de spanning erin, Wit-Rusland won met 4-1 van het al geplaatste Polen dankzij vier treffers van de bij Spartak Moskou spelende Raman Vasilyuk en Oekraïne won zijn enige thuiswedstrijd: 3-0 tegen Armenië. Daardoor bleef het gat één punt in het voordeel van Oekraïne. In de laatste speeldag scoorde Shevchenko pas in de 82e minuut de gelijkmaker tegen Polen, maar omdat Wit-Rusland met 1-0 verloor van Wales werd Oekraïne alsnog tweede en moest een play-offwedstrijd spelen tegen Duitsland.

Groep 6 
De strijd ging tussen drie landen, die elkaar weinig ontliepen: België, Schotland en Kroatië. De eerste vier onderlinge wedstrijden eindigden allemaal in een gelijkspel. België ontsnapte in de uitwedstrijd tegen Schotland, de ploeg kwam na zeventig seconden op achterstand door een doelpunt van Billy Dodds. Na 24 minuten leek de wedstrijd beslist, nadat Éric Deflandre uit het veld werd gestuurd na handsspel en de strafschop werd benut door Dodds. In de tweede helft kwam het tiental van België terug in de wedstrijd, Marc Wilmots maakte na een uur de aansluitingstreffer, waarna invaller Daniel Van Buyten in de slotseconden de gelijkmaker kopte.

In de return won België met 2-0 van Schotland door doelpunten van Nico Van Kerckhoven en Bart Goor. België had nu aan een gelijkspel tegen Kroatië genoeg om de kwalificatie veilig te stellen. België speelde heel defensief en in de eerste helft miste Robert Prosinecki een strafschop. Een kwartier voor tijd zorgde 
Alen Bokšić voor de enige treffer. Kroatië mocht proberen de derde plaats van het vorige WK te overtreffen, al waren de vedetten van toen meer op leeftijd. België moest een play-offwedstrijd spelen tegen Tsjechië om de eindronde te halen.

Groep 7 
Spanje plaatste zich zonder problemen voor de eindronde, het verloor alleen punten in de uitwedstrijden tegen Israël en Oostenrijk. De beslissende wedstrijd tegen Oostenrijk leverde een 4-0 overwinning op,  Fernando Morientes scoorde twee doelpunten. De strijd om de tweede plaats ging tussen Israël en Oostenrijk, Oostenrijk had één punt voorsprong en had genoeg aan een gelijkspel in Israêl. De wedstrijd werd drie weken uitgesteld vanwege de oorlogsdreiging in het Midden-Oosten. Een verzoek van Oostenrijk de wedstrijd op neutrale grond te spelen werd afgewezen en leverde een haatcampagne op tegen de Oostenrijkers. Israël nam een 1-0 voorsprong dankzij een benutte strafschop en kreeg genoeg kansen de voorsprong te verdubbelen. In de blessuretijd benutte Andreas Herzog een vrije trap, waardoor Oostenrijk tweede in de groep werd en een play-offwedstrijd moest spelen tegen Turkije.

Groep 8 
Italië had bijna het EK gewonnen met een defensieve spelstijl, maar werd in de extra speeltijd verslagen door Frankrijk. Trainer Dino Zoff kreeg veel kritiek van met name politicus Silvio Berlusconi en stapte op, de ook al behoudende Giovanni Trapattoni volgde hem op. De  enige concurrent van Italië Roemenië werd twee maal gedecideerd verslagen: 3-0 in Milaan, 2-0 in Boekarest. Roemenië, dat afscheid had genomen van aanvoerder Gheorghe Hagi had weinig problemen tweede te worden en moest een play-offwedstrijd spelen tegen Slovenië.

Groep 9 
In deze groep moesten twee voormalige wereldkampioenen uitmaken, wie naar het WK zou gaan: Engeland of Duitsland. Beide landen waren in crisis, want op het EK werden beide teams in de eerste ronde uitgeschakeld. Het onderlinge duel op het EK eindigde in een 1-0 overwinning voor Engeland. Bij Duitsland werd Erich Ribbeck ontslagen en de bij Bayer Leverkusen succesvolle Christoph Daum werd benoemd tot nieuwe bondscoach. Hij zou in juni 2001 in zijn functie treden, Rudi Völler zou tot deze tijd interim-coach worden. Völler begon de WK-kwalificatie-reeks succesvol met een zege op Griekenland en een overwinning op concurrent Engeland. Dieter Hamann profiteerde van een fout van doelman David Seaman en bondcoach Kevin Keegan nam na de wedstrijd ontslag. . Het was de laatste wedstrijd in het originele Wembley Stadium, het stadion zou verbouwd worden. Vier dagen later kwam Engeland met interim-coach Howard Wilkinson niet verder dan een doelpuntloos gelijkspel tegen Finland en had na twee wedstrijden al een achterstand van vijf punten op Duitsland.

Ondertussen waren er geruchten ontstaan over het cocaïne-gebruik van aanstaande bondscoach Daum. Daum besloot een test te doen, maar nadat hij positief werd bevonden verscheurde de Duitse voetbalbond zijn contract. Hij vertrok ook bij zijn club Bayer Leverkusen en zou uiteindelijk een baan vinden bij de Turkse club Galatasaray, Völler zou coach blijven tot het WK. In de vijfde wedstrijd zou het eerste puntverlies optreden, Duitsland kwam met 2-0 achter tegen Finland, maar Carsten Jancker zorgde voor de ommekeer met een uitgelokte strafschop en een schot van afstand.. Bij Engeland werd  de Zweed Sven Goran Eriksson werd de nieuwe coach, de eerste buitenlandse coach ooit. . Na drie opeenvolgende overwinningen hervond Engeland zich en had voor de directe confrontatie drie punten achterstand op Duitaland.

In München nam Duitsland de leiding via Carsten Jancker, maar Engeland won met 1-5 dankzij treffers van Michael Owen (drie maal), Steven Gerrard en Emile Heskey, allemaal spelers van FC Liverpool. . Het was pas de tweede nederlaag van Duitsland in de kwalificatie-geschiedenis en de zwaarste WK-nederlaag sinds 1954 (Duitsland-Hongarije 3-8). Na de overtuigende overwinning van Engeland stond de ploeg boven Duitsland dankzij een beter doelsaldo. In de laatste speeldag speelde beide landen een thuiswedstrijd: Engeland tegen Griekenland en Duitsland tegen Finland. Duitsland schoot via Oliver Bierhoff tweemaal op de lat en bleef steken op een doelpuntloos gelijkspel. Engeland ha het ook moeilijk tegen Griekenland, bij een 0-1 maakte de 35-jarige invaller Teddy Sheringham de gelijkmaker uit een voorzet van David Beckham, maar binnen twee minuten stond Griekenland weer voor dankzij een doelpunt van Demis Nikolaidis. Drie minuten voor tijd redde Beckham Engeland met een vrije trap . Engeland was alsnog geplaatst en Duitsland moest een play-offwedstrijd spelen tegen Oekraïne.

Play-offs

De loting
De loting voor de play-offs vond plaats op 31 augustus 2001 op het FIFA-hoofdkantoor in Zürich, in Zwitserland. De negen nummers 2 uit de groepen werden in een pot gedaan en er werden steeds twee landen aan elkaar gekoppeld. Het land dat steeds als eerste uit de pot kwam speelde als eerst de thuiswedstrijd. Het overgebleven land speelt de intercontinentale play-off tegen een Aziatisch land. In oktober 1999 werd besloten dat een Europees land tegen een Aziatisch land speelt om een plek op het hoofdtoernooi.

Schema

|}

Wedstrijden

UEFA
Turkije won ruim van Oostenrijk en plaatste zich voor de eerste keer sinds 1954. Slovenië plaatste zich voor de eerste keer voor het WK, het won met 2-1 de thuiswedstrijd tegen Roemenië en hield de Roemenen in de return op een gelijkspel. Roemenië plaatste zich voor de eerste keer sinds 1986 niet voor een WK. België  won met 1-0 van Tsjechië dankzij een doelpunt van Gert Verheyen. Verder kwamen de Belgen niet ondanks het feit dat ze lang tegen tien Tsjechen speelden, omdat Tomáš Řepka uit het veld werd gestuurd. In de terugwedstrijd probeerden de Tsjechen de voorsprong ongedaan te maken, maar de bij Willem II voetballende doelman Geert de Vlieger was niet te passeren. In de slotfase veroorzaakte Gert Verheyen een strafschop, die benut werd door Marc Wilmots: 0-1. Tsjechië raakte gefrustreerd en verloor in de slotfase Pavel Nedvěd en Milan Baroš door overtredingen. Na de wedstrijd nam de Tsjechische coach Jozef Chovanec ontslag. 

Heel Duitsland vreesde voor de eerste keer zich niet te plaatsen voor het WK, nadat de loting Oekraïne uitwees als tegenstander. Men was vooral bevreesd voor Andrij Sjevtsjenko, de topspits van AC Milan. In de wedstrijd in Kiev haalde Duitsland een goede uitgangspositie: 1-1. De angst was nog groot, omdat Duitsland twee keer in een thuiswedstrijd directe kwalificatie verspeelde (tegen Engeland 1-5, tegen Finland 0-0) en de counterploeg van Oekraïne was sterker in uitwedstrijden. Duitsland viel echter aan en met een agressieve spelstijl en na 11 minuten was de wedstrijd al beslist: 2-0 door doelpunten van Michael Ballack en Oliver Neuville, beide spelers van Bayer Leverkusen. Duitsland vergrootte de voorsprong naar 4-0, waarna Shevchenko pas in de slotfase kon scoren. Het was de laatste baan van coach Valeri Lobanovsky, de man die zo bepalend was voor Dinamo Kiev en het voetbalteam van de Sovjet-Unie, op 13 mei 2002 overleed hij.

België won met 2–0 over twee wedstrijden en kwalificeert zich voor het hoofdtoernooi. 

Duitsland won met 5–2 over twee wedstrijden en kwalificeert zich voor het hoofdtoernooi. 

Slovenië won met 3–2 over twee wedstrijden en kwalificeert zich voor het hoofdtoernooi. 

Turkije won met 6–0 over twee wedstrijden en kwalificeert zich voor het hoofdtoernooi.

Intercontinentale play-off
Voor de wedstrijd tegen Ierland verklaarde de Kroatische coach Miroslav Blažević, dat hij zichzelf zou ophangen als Iran het niet zou redden tegen Ierland. Op Lansdowne Road boekte Ierland een regelmatige 2-0 overwinning. Voor 100.000 toeschouwers moest Ierland overeind blijven, Iran kreeg kansen, maar de openingsgoal viel te laat (90e minuut) om de Ieren te verontrusten. Blažević besloot na de uitschakeling op te stappen.

Ierland won met 2–1 over twee wedstrijden en kwalificeert zich voor het hoofdtoernooi.

Externe link
Details op www.fifa.com

Wereldkampioenschap voetbal 2002 kwalificatie
Wereldkampioenschap voetbal kwalificatie UEFA
Voetbal in 2000
Voetbal in 2001