Goëngahuizen
Goëngahuizen (Fries: Goaiïngahuzen) is een dorp in de gemeente Smallingerland, in de Nederlandse provincie Friesland.

Het ligt in het uiterste westen van de gemeente, ten westen van Drachten en ten oosten van Grouw. Aan het noordelijke dorpsgrens lopen de Janssloot, de Wijde Ee en de Sitebuurster Ee. Aan de zuidwestkant ligt het Botmeer.

In  telde het dorp  inwoners. Het dorp heeft geen dorpskern maar bestaat uit verspreide bewoning. Het wordt dan ook weleens een buurtschap genoemd van het naastgelegen dorp De Veenhoop. Het dorp kent meerdere kleine campings.

Geschiedenis

Zover bekend heeft Goëngahuizen altijd uit verspreide huizen bestaan. Het werd in eerste instantie wel als een echte zelfstandige nederzetting gezien maar in de 19e eeuw was het een buurtschap van Boornbergum. In 1955 kreeg het weer een dorpsstatus ondanks dat het maar uit verspreide bewoning bestond.

De dichtheid van de bewoning in het gebied fluctueerde over de eeuwen heen. Goëngahuizen werd in 1573 vermeld als Gonyehuisen. De plaatsnaam zou verwijzen naar het feit dat het een nederzetting (huizen) van of gesticht door het geslacht Goinga.

Natuur
Aan in noorden ligt het eiland en natuurgebied Het Eiland, ook geduid met de Friestalige naam It Eilân. Ten noorden van Het Eiland ligt het Nationaal Park De Alde Feanen. Verder zijn er de kleinere natuurgebieden De Kobbe en het Onland van Jelsma binnen het dorpsgebied gelegen.

Waterlopen
Naast de Janssloot, de Wijde Ee en de Sitebuurster Ee lopen door het dorpsgebied ook andere waterlopen. Dit zijn de Modderige Bol, Goëngahuistersloot, de Kromme Ee, de Vlierboschsloot, Scheensloot, de Gooisloot, de Hooisloot en de Opvaart.

Molens
In het dorpsgebied van Goëngahuizen staan vier molens:

Zie ook
 Lijst van rijksmonumenten in Goëngahuizen
 Lijst van gemeentelijke monumenten in Goëngahuizen

Plaats in Friesland
Geografie van Smallingerland