Middelnederlandse psalters
Middelnederlandse psalters zijn christelijke psalters die in de middeleeuwse Nederlanden eerst en vooral werden verspreid in het Latijn. Ze hadden dan ook niet enkel religieuze doeleinden, ze speelden ook een grote rol als educatief hulpmiddel. Men leerde niet alleen de psalmen met behulp van een psalter, men leerde daadwerkelijk lezen met behulp van een dergelijk boek. Psalters waren hierdoor ook de eerste Bijbelboeken die uit het Latijn in de volkstaal vertaald werden. Zo ontstonden er honderden Middelnederlandse psalters. Deze waren in tegenstelling tot de Latijnse psalters niet zo luxueus. Door het veranderende doelpubliek werden de Middelnederlandse psalters soberder en simpeler.

Voorbeelden 

In de Universiteitsbibliotheek Gent liggen enkele psalters bewaard. Het eerste Middelnederlands psalterium is vervaardigd in de Oostelijke Nederlanden in 1483. Het bevat volgende onderdelen:

 Nota over gehoorzaamheid
 Tabellen voor tijdsberekeningen, van het jaar 1483-1498
 Kalender voor het aartsbisdom Keulen
 Proloog tot de psalmvertaling (in het Middelnederlands)
 Lof der Psalmen van Augustinus
 De Psalmen, in de vertaling van de Moderne Devotie
 De Cantica in de Middelnederlandse vertaling
 De Tetanie met drie aansluitende collecten
 Colofon

Een tweede Middelnederlands psalterium komt van Bergen op Zoom, uit het klooster van Sint-Margareta. Het manuscript, dat vervaardigd werd in de tweede helft van de vijftiende eeuw, bestaat vooral uit psalmen, maar bevat ook enkele hooglieden. De belangrijkste psalter is echter die met teksten van Geert Grote en Johann Scutken. De Middelnederlandse psalmvertalingen van Geert Grote zijn het belangrijkste onderdeel van dit manuscript, maar ook de vespers voor de verschillende dagen van de week vormen een grote meerwaarde. Verder zijn er nog hymnen aanwezig voor de verscheidene tijden in het kerkelijk jaar. Het manuscript werd vervaardigd in de Noordelijke Nederlanden in het midden van de vijftiende eeuw. Het bevat de volgende onderdelen:

 Ave regina celorum
 Alma redemtoris que per uia 
 Middelnederlandse vertaling van de Psalmen tot Ps. 108
 Aanwijzingen betreffende de psalmlezingen bij de Lauden
 Ander ghetiden
 De Vespers voor de verschillende dagen van de week
 Hymnen voor de verscheidene tijden van het kerkelijke jaar
 Nunc dimittis seruum tuum domine
 Verscheidene antifone
 Kirieleyson
 Collecte
 Twee antifonen
 Dese hymnen leest men in de Advent
 Gebed tot Maria
 Colofon

Psalter
Psalter
Manuscript in de Universiteitsbibliotheek Gent