Firminus Nigellus Zwarts
Firminus Nigellus Zwarts, beter bekend als Firminus Nigellus, is een personage in de Harry Potterboekenreeks van de Britse schrijfster J.K. Rowling. Hij is de bet-overgrootvader van Sirius Zwarts en naar verluidt het minst populaire schoolhoofd dat Zweinstein ooit heeft gehad.

Het portret van Nigellus hangt in het kantoor van het schoolhoofd van Zweinstein, naast alle andere portretten van oud-schoolhoofden. Net als deze andere portretten helpt ook het portret van Nigellus het huidige schoolhoofd met het nemen van beslissingen, hoewel hij dit met tegenzin lijkt te doen. Albus Perkamentus praat met de geportretteerden alsof ze nog zouden leven, en gebruikt hun adviezen en hulp actief.

Nigellus kan niet goed opschieten met zijn bet-achterkleinzoon Sirius, eigenlijk kan hij met niemand goed overweg. Nigellus leek echter wel aangedaan toen hij hoorde dat Sirius gedood was, maar dat was waarschijnlijk omdat met hem het geslacht Zwarts uitstierf (Sirius was de laatste Zwarts in de mannelijke lijn). Nigellus is samen met Ginny Wemel een van de uitzonderingen die Harry Potter openlijk durven te vertellen dat hij zich soms egoïstisch opstelt (in Harry Potter en de Orde van de Feniks).

Een tweede portret van Firminus hangt in een slaapkamer aan Grimboudplein 12. Net als alle andere mensen die geportretteerd zijn, kan ook Firminus tussen zijn portretten heen en weer reizen. In Harry Potter en de Orde van de Feniks logeert Harry in het huis van Sirius Zwarts aan Grimboudplein 12 en slaapt hij in de kamer waar het portret van Nigellus hangt. Nigellus geeft Harry soms boodschappen van Perkamentus door. Af en toe zijn er zelfs nog sarcastische opmerkingen van hem te horen wanneer hij niet meer te zien is en dus schijnbaar al reizend naar een van zijn andere portretten nog wat mompelt.

In het laatste deel uit de boekenreeks, Harry Potter en de Relieken van de Dood, doet Hermelien Griffel het portret van Firminus Nigellus in Grimboudplein 12 in haar tas, zodat hij niet meer in het huis kan kijken. Dit doet ze omdat Severus Sneep, op dat moment schoolhoofd van Zweinstein, via Firminus aan informatie zou kunnen komen over Harry, Ron en Hermelien, die op dat moment op de vlucht zijn voor Voldemort. Sneep gebruikt het schilderij van Nigellus echter toch om erachter te komen waar Harry is, niet om hem te verraden maar om hem te kunnen helpen.

Herkomst van de naam
"Nigellus" stamt uit het Latijn en betekent "zwart-achtig".

Zwarts familiestamboom 

Personage uit Harry Potter