Annie Nicolette Zadoks-Josephus Jitta
Annie Nicolette Zadoks-Josephus Jitta (Amsterdam, 17 december 1904 – Amsterdam, 30 mei 2000) was een Nederlandse klassiek archeologe en kunsthistorica. Zij was een autoriteit op het gebied van de Romeinse oudheid, met name Romeinse bronzen beeldjes, portretkunst en numismatiek. Zadoks-Josephus Jitta staat te boek als een invloedrijke archeologe die bepalend is geweest voor het gezicht van de klassieke archeologie in Nederland. Zij is eens omschreven als 'the grand old lady of Dutch archaeology'.  

Zadoks-Josephus Jitta werd in 1904 geboren aan de Amsterdamse Keizersgracht in een welgestelde Joodse familie. Haar vader was de arts en wethouder Nicolaas Marinus Josephus Jitta. Zij begon op het lyceum in Amsterdam, volgde daarna een tijdje het gymnasium in Utrecht, en deed uiteindelijk op het Gymnasium Haganum eindexamen. In Leiden ging zij kunstgeschiedenis studeren. Een van haar leermeesters daar was de archeoloog Alexander Byvanck. Op 27 april 1928 is zij gehuwd met Carel Zadoks. In 1932 promoveerde Zadoks-Josephus Jitta aan de Gemeente Universiteit bij Geerto Snijder en David Cohen op het proefschrift Ancestral portraiture in Rome and the art of the last century of the Republic. 

Na de oorlog - een voor haar zeer moeilijke tijd waarin zij haar echtgenoot verloor - werd Zadoks-Josephus Jitta conservator bij het Koninklijk Penningkabinet te 's-Gravenhage (1948-1962). Vanaf 1954 doceerde zij ook klassieke archeologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, eerst als lector, later als hoogleraar. Daarnaast was zij lange tijd redacteur van Hermeneus - Tijdschrift voor antieke cultuur. In 1975 ging zij met emeritaat. Die gelegenheid werd gemarkeerd met de publicatie van een lijvige feestbundel, Festoen (1976). In 1990-1991 werd Zadoks-Josephus Jitta geëerd met een speciale tentoonstelling, Goden en hun beestenspul, die onder andere in het Allard Pierson Museum was te zien.

Publicaties
Zadoks-Josephus Jitta heeft een groot aantal wetenschappelijke en populairwetenschappelijke publicaties op haar naam staan. Bekend is de wetenschappelijke catalogus van alle Romeinse bronzen beeldjes die in Nederland zijn opgegraven (Roman bronze statuettes from the Netherlands, I-II, 1967, 1969. I.s.m. W.J.T. Peters en W.A. van Es). Haar bekendste publicatie is wellicht het handboek Antieke cultuur in beeld (1935), dat meerdere drukken beleefde en op veel middelbare scholen is gebruikt. Een boek voor een breder publiek is De hond staat model  uit 1938.

Bronnen
Annie Nicolette Zadoks-Josephus Jitta (1904-2000) in Catalogus Professorum Academiae Groninganae.
Zadoks-Josephus Jitta, Annie Nicolette 1904 - 2000 in Joods Biografisch Woordenboek.
, Annie Zadoks-Josephus Jitta (1904-2000). In: Tijdschrift voor Mediterrane Archeologie 60 (2019), pp. 35-36.
, Een huis vol kikkers; Gesprek met de archeologe A. N. Zadoks-Josephus Jitta over dieren en klassieke kunst. In: NRC Handelsblad 30 november 1990.
, Uitverkoren zondebokken. Een familiegeschiedenis. De Bezige Bij, 2010.
, Annie Zadoks 70 jaar. In:  et al. (red.), Festoen. Opgedragen aan A.N. Zadoks-Josephus Jitta bij haar zeventigste verjaardag. Groningen 1976. ISBN 90 228 3988 5, pp. xi-xv.
Stadsarchief Amsterdam

Referenties

Nederlands archeoloog
Nederlands kunsthistoricus
Hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen