Islamofobie
Islamofobie is een omstreden term die duidt op angst voor en afkeer van alles wat met de islam te maken heeft. Gebruikers van deze term linken deze aan haat of vooroordelen jegens of discriminatie van moslims. Er bestaan verschillende definities van islamofobie.

Islamofobie is een grotere rol gaan spelen sinds de aanslagen op 11 september 2001, de dag van de aanslag op onder andere het World Trade Center te New York.

Karakteristieken 
Er is geen eenduidige definitie van islamofobie. De definitie van islamofobie is veranderd in de loop van de jaren.

Het Europees Waarnemingscentrum voor racisme en vreemdelingenhaat EUMC definieert islamofobie als discriminatie van moslims: 
De Pakistaanse minister-president Imran Khan stelt islamofobie en blasfemie tegen binnen de islam heilige concepten, op één lijn. Groepen die ijveren tegen islamofobie, ijveren soms ook tegen godslastering, bijvoorbeeld de in 2020 verboden groep CCIF, die aanzette tot de onthoofding van de Franse leraar Samuel Paty.

Kritiek 
Tegenstanders van het gebruik van het begrip zien het als een manier om kritiek op de islam af te doen als overtrokken angst en de islam te vrijwaren van kritiek. Ook wijzen deze tegenstanders erop dat religieuze minderheden in islamitische landen doorgaans zwaarder te lijden hebben onder religieuze discriminatie dan moslims in westerse landen.

De Britse columniste Josie Appleton bracht haar kritiek op de definitie van de Runnymede Trust als volgt onder woorden:

Op gebruik van het begrip islamofobie wordt kritiek geleverd door diegenen die menen geen irrationele, maar juist rationele argumenten tegen de islamitische religie en haar uitwerking op de westerse wereld te hebben. Volgens enkele critici, zoals ex-politica Ayaan Hirsi Ali, Afshin Ellian en schrijver Leon de Winter, is islamofobie een mythe die kritiek op de islam in de weg staat. Rationele argumenten tegen de islam zouden gelijkgesteld worden met racisme, en zelfs de vrijheid van meningsuiting zou in het gedrang kunnen komen. Frank Bovenkerk noemt als belangrijkste bezwaar tegen het concept islamofobie het gevaar dat men degenen die openlijk kritiek op de islam uitoefenen de mond snoert door hen als islamofoob te brandmerken. Historicus Koen Vossen introduceerde in zijn boek "Rondom Wilders. Portret van de PVV" (2013) de term "islam-alarmisme" als mogelijk alternatief.

Andere tegenstanders van de term stellen dat islamofobie geen zelfstandig fenomeen is, maar slechts een ietwat aangepaste vorm van racisme, die daarom geen eigen categorisering zou behoeven. Critici van de term islamofobie stellen voorts dat men met name tegenstander is van islamisme van extremistische moslims en dhimmitude en dus niet zozeer van de moslims zelf. Ayaan Hirsi Ali en de Amerikaanse schrijver Robert Spencer stellen dat er wel gematigde moslims bestaan maar geen gematigde islam en dat fundamentalistische moslims een beroep kunnen doen op de Koran en Hadith om gematigde moslims aan te zetten tot extremisme, en dus dat vrees voor de islam legitiem is.

Nederland
Volgens een onderzoek van marktonderzoeksbureau Motivaction medio (2006) kan de helft van alle Nederlanders "islamofoob" worden genoemd, omdat "ze bang zijn voor de invloed van moslims op de samenleving en de islam afkeuren". De islam staat niet voor vrede, vindt 43%, en volgens 63% is de islam onverenigbaar met het moderne leven in Europa. Tegelijkertijd zegt 73% van de Nederlanders niet racistisch te zijn, en verklaren veruit de meeste mensen dat ze voorstander zijn van een multiculturele samenleving. Bijna 80% van de ondervraagden noemt de situatie tussen de verschillende culturen "gespannen".

Een onderzoek uit maart 2008 van het Historisch Nieuwsblad wijst uit dat meer dan de helft van de Nederlanders de islam een bedreiging vindt van de Nederlandse identiteit.

In december 2008 berichtte de Monitor Racisme & Extremisme, een doorlopend wetenschappelijk onderzoek van de Universiteit van Leiden en de Anne Frank Stichting, dat in Nederland het "probleem van islamofobie" aanzienlijk groter zou zijn geworden. Dat betrof dan niet alleen het "negatieve opinieklimaat" over moslims, maar ook het toegenomen geweld tegen deze gemeenschap en het meer gedogen van "tegen moslims gerichte uitingsdelicten".

Politieke discussie 
Er is discussie over welke politieke partijen en politici islamofoob genoemd kunnen worden. Kritiek op de islam door een partij of politicus hoeft niet noodzakelijkerwijs irrationeel te zijn en evenmin altijd op xenofobe gronden te berusten.

In Nederland wordt de politieke discussie over de islam hevig gevoerd, onder andere door de PVV van Geert Wilders.

België

Politiek
In Vlaanderen roeren vooral het Vlaams Belang (voorheen het Vlaams Blok) en in iets mindere mate de N-VA zich in het debat over de islam.

In 2012 dienden senatoren Bert Anciaux (sp.a), Fauzaya Talhaoui (sp.a), Freya Piryns (Groen), Ahmed Laaouej (PS), Richard Miller (MR) en Zakia Khattabi (Ecolo) een voorstel van resolutie in betreffende de strijd tegen islamofobie. Het voorstel gaat uit van een stijging van de islamofobie in België en Europa. Het doel is om islamofobie te bestrijden. Het voorstel gebruikt de definitie van de Runnymede Trust.

Andere landen
In Frankrijk ontbond het Collectif contre l’Islamophobie en France (CCIF) in december 2020 zichzelf, voordat de regering een gelijkaardig voornemen kon uitvoeren, in de aanloop naar een wet ter versterking van de republikeinse principes. In België kreeg de tegenhanger, Collectif contre l’Islamophobie en Belgique (CCIB, ondertussen Collectif pour l'inclusion et contre l'islamophobie en Belgique, CIIB) echter een overheidssubsidie.

Zie ook 
 Dhimmitude
 Multiculturalisme
 Occidentalisme
 Regressief links

Externe links 
 Hugh Fitzgerald on "Islamophobia" at the UN, een uitgebreide reactie op de VN-conferentie "Islamofobie".
 Frank Bovenkerk: Islamofobie. In: J. van Donselaar & P.E. Rodrigues, Monitor racisme & extremisme, zevende rapportage (pp. 86-110). Anne Frank Stichting/Universiteit Leiden, 2006.
 Wajahat Ali, Eli Clifton, Matthew Duss, Lee Fang, Scott Keyes en Faiz Shakir: Fear, Inc.: The Roots of the Islamophobia Network in America
 Matthew Duss, Yasmine Taeb, Ken Gude en Ken Sofer: Fear, Inc. 2.0: The Islamophobia Network’s Efforts to Manufacture Hate in America
 Joe Mulhall en Nick Lowles: The Counter-Jihad Movement: Anti-Muslim hatred from the margins to the mainstream