Ruperto Chapí y Lorente
Ruperto Chapí y Lorente (Villena, Alicante, 27 maart 1851 – Madrid, 25 maart 1909) was een Spaans componist en dirigent.

Levensloop 

Chapí y Lorente kreeg op 7-jarige leeftijd les voor fluit en klarinet. Op 9-jarige leeftijd speelde hij kornet in de Banda de Música Nueva de Villena en werd zes jaren later zelfs dirigent van de Banda Municipal de Alicante. Een jaar later ging hij naar Madrid om aan het Real Conservatorio Superior de Música de Madrid te studeren, onder andere bij Miguel Galiana harmonie en bij Pascual Emilio Arrieta y Corera compositie. In 1872 kreeg hij een eerste prijs in compositie.

Door hulp van zijn leraar Arrieta y Corera verkreeg hij een opdracht voor een opera Las naves de Cortés (1874). Daarmee verbonden was een studiebeurs die het mogelijk maakte, dat hij later in het buitenland kon studeren.

Hij werd na de studie eerst dirigent van de muziekkapel van het Regimiento de Artillería, speelde als cornettist in theaterorkesten en componeerde zijn eerste zarzuela Abel y Caín voor het "Teatro Circe de Price", waar hij ook bekend werd met Tomás Bretón Hernández. Daarna studeerde hij aan het Conservatoire national supérieur de musique te Parijs en enige jaren later in Rome aan de Academia Española de Bellas Artes.

In 1878 kwam hij terug naar Spanje en had veel succes met zijn zarzuela's. Jaarlijks schreef hij tot twee zarzuela's. Naast zarzuela's schreef hij ook opera's, werken voor orkest, werken voor banda en kamermuziek.

In 1893 was hij medeoprichter van de auteursvereniging Sociedad de Autores Española.

Composities

Werken voor orkest 
 1879 Fantasía morisca
 1879 Polaca de concierto
 1879 Sinfonía en re
 1889 Los gnomos de la Alhambra, symfonisch gedicht - voor het Certamen Literario que convocó el Liceo de Granada, con motivo de la coronación de Zorrilla

Werken voor banda (harmonieorkest) 
 Carceleras uit "Las Hijas del Zebedeo
 El puñao de rosas (een handvol rozen), paso-doble uit de gelijknamige zarzuela
 Fantasia "El Rey que rabió"
 Fantasia "La corte de Granada"
 Seleccion uit "La corte de Granada"
 Introducción y marcha al torneo
 Meditación
 Serenata
 Final
 Selección uit "La Patria Chica"
 Fantasia "La Revoltosa"
 Preludio "El tambor de Grenaderos"
 Preludio e Selección "La bruja"

Oratoria, motetten 
 1876 Motete, voor zeven stemmen
 Los ángeles, oratorium voor solisten, gemengd koor en orkest - tekst: Antonio Arnao

Muziektheater

Opera

Zarzuela

Operette

Vocale muziek 
 1879 6 melodías, voor zangstem en piano - tekst: José Campo-Arana

Kamermuziek 
 1876 Trío, voor viool, cello en piano
 1903 Strijkkwartet no. 1 in G-groot
 1904 Strijkkwartet no. 2 in F-groot
 1905 Strijkkwartet no. 3 in D-groot
 1907 Strijkkwartet no. 4 in b-klein

Werken voor orgel 
 1878 2 piezas para órgano en forma de canon de Robert Schumann

Publicaties 
 Ruperto Chapí y Lorenta: Memorias y escritos. Madrid. Ediciones del ICCMU, D.L. 1995. 167 p.

Bibliografie 
 
 Celsa Alonso González: Ruperto Chapí ante la encrucijada finisecular, in: Cuadernos de música iberoamericana, ISSN 1136-5536, Vol. 1, 1996, pags. 165-186
 Luis Iglesias de Souza: Compositores, in: El Teatro Lírico Español: Tomo I-Catálogo: A-E, 1991. 994 p./ Tomo II-Catálogo F-O / Tomo III-Catálogo O-Z, 1994. 1045 p. / Tomo IV-Libretistas y compositores 1996. 742 p.; Coruña: Editorial Deportación Provincial, 1991-1996, 
 Luis G. Iberni: Ruperto Chapí, Editorial Complutense, 1995. 575 p., 
 Gaspare nello Vetro: Nomi Citati Nella Cronologia, in: Teatro Reinach 1871-1944: gli spettacoli musicali opere concerti operette, Parma: Comune di Parma - Archivo storico Teatro Regio, 1995, 653 p.
 Volker Klotz: Besondere Eigenschaften der Gattung. Komponisten und Werke, in: Operette: Porträt und Handbuch einer unerhörten Kunst, München: Piper, 2004, 869 p., 
 Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, 
 Paul E. Bierley, William H. Rehrig: The heritage encyclopedia of band music: composers and their music, Westerville, Ohio: Integrity Press, 1991, 
 Richard Traubner: Operetta: a theatrical history, London: Victor Gollancz Ltd., 1984
 Viernte Prats Esquembre: Ruperto Chapi, un hombre excepcional. - Publicación de la Asociación para la Promoción de los Suhnormales, Villen, Alicante: [V. Prats] 1984. 143 S.
 Roger Alier, Xosé Aviñoa: El libro de la zarzuela, Madrid: Ediciones Daimon, 1982, 
 Ángel Sagardía Sagardía: Ruperto Chapi, Madrid, Espasa Calpe, 1979.
 Ángel Sagardía Sagardía: La zarzuela y sus compositores: conferencia pronunciada en juventudes musicales de Sevilla, Atenco de Cádiz y sociedad filarmónica de Málaga, Madrid: Ediciones de Conferencias y Ensayos, 1958
 Franz Stieger: Opernlexikon - Teil II: Komponisten. 1, Band A-F, Tutzing: Hans Schneider, 1975-1983, 371 p., 
 Franz Stieger: Opernlexikon - Teil II: Komponisten. 2, Band G-M, Tutzing: Hans Schneider, 1975-1983, 373-772 p., 
 José María Ruiz Gallardón, Antonio Fernández-Cid: Cien años de teatro musical en España 1875-1975, Madrid: Real Musical Editores, 1975, 610 p., 
 Antonio Fernández-Cid: La música y los músicos españoles en el siglo XX, Madrid: Publicaciones de la Fundación Juan March, 1973. 176 p.
 Antonio Fernández-Cid: Lieder y canciones de España; pequeña historia de la música nacional, 1900-1963, Madrid: Editora Nacional, 1963, 531 p.
 Gösta Morin, Carl-Allan Moberg, Einar Sundström: Sohlmans musiklexikon - 2. rev. och utvidgade uppl., Stockholm: Sohlman Förlag, 1975-1979, 5 v.
 Gösta Morin, Carl-Allan Moberg, Einar Sundström: Sohlmans musiklexikon: nordiskt och allmänt upplagsverk för tonkonst, musikliv och dans, Stockholm: Sohlmans Förlag, (1951-)
 Marc Honneger: Dictionnaire de la musique, Paris: Bordas, 1970-76
 José Subira: Cien óperas: autores personajes argumentos, Madrid: Editorial Prensa Española, 1967
 Zenei lexikon, Budapest: Zenemukiado Vallalat, 1965
 Gervase Hughes: Composers of operetta, London: MacMillan & Co Ltd., 1962
 Joaquín Pena, Higinio Anglés, Miguel Querol Gavalda: Diccionario de la Música LABOR, Barcelona: Editorial Labor, 1954, 2V, 2318P.
 A. Miro Bachs: Cien músicos celebres españoles, Barcelona: Ediciones Ave, 1951, 211 p.
 Gilbert Chase: The music of Spain, New York: W.W. Norton, 1941, 375 p.
 Theodore Baker: Baker's biographical dictionary of musicians - Fourth edition, New York: G. Schirmer, 1940
 Theodore Baker, Alfred Remy: Baker's biographical dictionary of musicians, Third edition, New York: G. Schirmer, 1919, 1094 p.
 Carlo Schmidl: Dizionario universale dei musicisti, Milan: Sonzogno, 1937, 2V p.
 Paul Frank, Wilhelm Altmann: Kurzgefasstes Tonkünstler Lexikon: für Musiker und Freunde der Musik, Regensburg: Gustave Bosse, 1936, 730 p.
 Adolfo Salazar: La música contemporánea en España, Madrid: Ediciones La Nave, 1927
 Jose Ruiz de Lihory Baron de Alcahali: La Música en Valencia: Diccionario Biográfico y Crítico, Valencia: Establecimiento tipográfico Domenech, 1903, 445 p.
 Manuel Ossorio y Bernard: Periodistas españoles del siglo XIX ..., Madrid: 1903-04
 Fernando Arteaga y Pereira: Celebridades musicale ..., Barcelona: 1887
 Baltasar Saldoni: Diccionario biográfico-bibliográfico de efemerides de músicos españoles ..., Madrid: 1868-81, 4 vols.

Spaans componist
Spaans dirigent
19e-eeuws componist
20e-eeuws componist