Ture Rangström
Anders Johan Ture Rangström (Stockholm, 30 november 1884 – aldaar, 11 mei 1947) was een Zweeds componist, muziekpedagoog, dirigent en muziekcriticus.

Levensloop 
Rangström studeerde contrapunt en compositie in 1903 en 1904 bij Johan Lindegren in Stockholm. Vervolgens studeerde hij compositie in Berlijn bij Hans Pfitzner en kreeg van 1905 tot 1907 een zangopleiding bij Julius Hey. Zijn zangstudies zette hij in 1906 en 1907 te München voort.

Na zijn terugkomst naar Zweden was hij als muziekcriticus werkzaam van 1907 tot 1909 voor het "Svenska Dagbladet", van 1910 tot 1914 en 1927 tot 1930 voor het "Stockholms Dagblad", in 1920 en 1921 voor "Dagens Nyheter" en van 1938 tot 1942 voor "Nya Dagligt Allehanda".

Eveneens werkte hij als muziekpedagoog, vooral als zangleraar. Rangström was een medeoprichter van de Föreningen Svenska Tonsättare (Zweedse componisten federatie). Zijn debuut als dirigent had hij 1919 in Stockholm. Van 1922 tot 1925 was hij dirigent van de Göteborg Symfonie Orkest. Van 1930 tot 1936 was hij persattaché van het "Kungliga teatern". Vanaf 1919 behoorde hij bij de Kungliga Musikaliska Akademien.

Alhoewel hij grotendeels als componist autodidact was kreeg hij studiebeursen van de staat voor het compositiestudium in 1910, 1911, 1913 en 1915. In zijn oeuvre steken de liederen en liederencycli met rond 300 stuks qua aantal boven de rest uit en in Zweden wordt hij als een van de belangrijkste componisten in dit genre beschouwd. Internationaal bekende zangeressen en zangers, zoals Jussi Björling, Birgit Nilsson en Nicolai Gedda hebben zijn werken uitgevoerd. Hij schreef ook werken voor het muziektheater (opera's, 1 ballet), orkestwerken en kamermuziek. Zoals zijn landgenoot Kurt Atterberg stond het laatromantische klankideaal ook bij Rangström eerst centraal, maar later vond hij ook de weg naar felle en dissonante klankeffecten.

Hij overleed in 1947 aan de volgen van een langdurende halskanker.

Composities

Werken voor orkest

Symfonieën 
 1914 Symfonie nr. 1 "August Strindberg in memoriam" in cis klein, voor orkest
 1919 Symfonie nr. 2 "Mitt land" in d klein, voor orkest
 1929 Symfonie nr. 3 "Sång under stjärnorna" in Des groot, voor orkest
 1933-1936 Symfonie nr. 4 "Invocatio" in d klein, voor orkest en orgel

Concerten voor instrumenten en orkest 
 1909 Ballad, voor piano en orkest
 1919 Två melodier, voor klarinet, strijkorkest en pauken
 Sommarhelg
 Sommarnatt
 1933 Partita, voor viool en orkest
 Préambule
 Menuet
 Air
 Gaillarde
 1944 Poem - Capriccio amoroso, voor viool en orkest

Andere werken 
 1909 Dithirambe, symfonisch gedicht voor orkest
 1910 Ett midsommarstycke, symfonisch gedicht voor orkest
 1911 En höstsång, symfonisch gedicht voor orkest
 1913 Hafvet sjunger, voor orkest
 1916-1918 Intermezzo drammatico (aus einem orientalischen Märchenspiel), voor kamerorkest
 Introduzione
 Alla danza
 Notturno
 Elegia
 Alla marcia
 1918 Divertimento elegiaco, voor strijkorkest
 Allegro
 Adagio cantabile
 Allegro vivace
 Allegro
 1921 Advent : ett julpreludium, voor strijkorkest, slagwerk en pauken
 1923 En liten Stockholms-musique, suite voor orkest
 1923 Vår stad. Festspel, voor orkest
 1928 Brand Lyriska vignetter, suite voor orkest
 1929 Brand Uvertura solenne, voor orkest
 1929 Drapa : Sorgemusik, voor orkest
 1929 Till Damaskus III. Två meditationer - Gravoffer, voor orkest
 1933 Barden : Ballad, voor orkest
 1933 Från Chopin till Lagårsbacken, voor orkest
 1937 Vaux-hall : Orkestersvit i miniatyr, voor orkest
 1937-1943 Sweet fox, voor orkest
 1940 Appell, voor orkest
 1942 Hamlet-rapsodi, voor orkest
 Sorger, skräck och fest
 Idyller, lek och smärta
 Satirer, gycklare och krigare
 Narren och ödet
 1944 Festpreludium, voor orkest
 1946 Un petit rien, sonatina voor strijkorkest
 Fanfar, voor 2 dwarsfluiten, 2 hoorns en 2 trompetten
 Mälarlegender, voor orkest
 På nordisk sträng, voor orkest
 Två svenska folkmelodier (Glädjens blomster; Ibland rosor), voor strijkorkest

Werken voor harmonieorkest 
 1939 Festfanfar (Gamla Söder till ära), voor harmonieorkest
 1940 Staden spelar - Divertissement, voor harmonieorkest
 Preludium (Väktarsång)
 Pastorale (Mälarvågor)
 Scherzino (Gycklare)
 Alla marcia (Krigarmasch)
 1942 Vårhymn, voor harmonieorkest (gecomponeerd ter gelegenheid van de onthulling van een monument voor August Strindberg, door de kunstenaar Carl Eldh in Tegnérlunden, kort bij Stockholm)

Cantates 
 1933 Kantat till Artur Hazelius minne 30 nov 1933, cantate voor sopraan, bariton, spreker, gemengd koor, orgel en orkest - tekst: Gunnar Mascoll Silfverstolpe

Muziektheater

Opera's

Balletten

Toneelmuziek 
 1926 Till Damaskus III Procession, voor gemengd koor en piano - tekst: August Strindberg
 1937 Jord på Gräsmarö, voor spreker en strijkorkest - tekst: Helge Gräslund
 Spöksonaten

Werken voor koren 
 September, "Alle de voksende Skygger", voor gemengd koor en piano - tekst: Jens Peter Jacobsen
 Havde jeg, o havde jeg en datterso, o ja!, voor gemengd koor en piano - tekst: Jens Peter Jacobsen
 I seraillets have, voor gemengd koor en piano - tekst: Jens Peter Jacobsen

Vocale muziek

Zangcycli 
 1904 Drei Gedichte, zangcyclus voor zangstem en piano - tekst: Otto Julius Bierbaum (1865-1910)
 Des Narren Nachtlied
 Des Narren Regenlied
 Lied in der Nacht
 1918 Ur Kung Eriks visor, voor bariton en piano - tekst: Gustaf Fröding
 En visa om nar jag var lustig med Welam Welamsson …
 En visa om mig och narren Herkules
 En visa till Karin nar hon hade dansat
 En visa till Karin ur fängelset
 Kung Eriks sista visa
 1924 Den mörka blomman nr. 1, zangcyclus voor mezzosopraan en orkest - tekst: Bo Bergman (1869-1967)
 Den mörka blomman
 Bön till natten
 Vinden och trädet
 Afskedet
 Trädet som dör
 1924 Tragödie, zangcyclus voor zangstem en piano - tekst: Heinrich Heine
 Ein Jüngling hat ein Mädchen lieb
 Es fiel ein Reif
 Auf Ilsens Grabe
 1924 Fem ballader, zangcyclus voor mezzosopran en orkest - tekst: Bo Bergman
 Gammalsvenskt
 Flickan under nymånen
 Pan
 Näcken
 Bergakungen
 Fyra visor till texter av August Strindberg, zangcyclus voor zangstem en piano
 Mitt trollslott står i skogens bryn
 Sju rosor och sju eldar
 Semele, Semele
 Villemo, Villemo, hvi gick Du

Liederen 
 1921 Romantik : Fem digte, voor zangstem en piano - tekst: Jens Peter Jacobsen
 Den vilde jagt
 Lad vaaren komme
 Det bödes derfor
 Solnedgang
 Afsted min baad
 1924/1944 Frühlingsfeier, voor zangstem en piano - tekst: Heinrich Heine
 1935 4 visor om Sverige, voor zangstem en piano - tekst: Alf Henrikson
 1938-1939 Den utvalda, lyrische scène voor sopraan en orkest - tekst: Hjalmar Gullberg
 Adagio Vattnet rors och vinden spelar, voor middenstem en piano
 Den enda stunden, voor zangstem en piano - tekst: J. L. Runeberg
 Det finns val sa manga i varlden att aga, voor tenor en piano
 Du Blomst i Dug, voor sopraan en piano - tekst: Jens Peter Jacobsen
 I dina handers mjuka fagelbo, voor tenor en piano
 Irmelin Rose, voor tenor en piano - tekst: Jens Peter Jacobsen
 Loft de klingre Glaspokaler, voor sopraan en piano - tekst: Jens Peter Jacobsen
 Som ett blommande mandeltrad, voor tenor en piano

Kamermuziek 
 1909 Ein Nachtstück in E.Th.A. Hoffmanns Manier, voor strijkkwartet

Werken voor orgel 
 1946 Bröllopsmarsch (Bruiloftsmars)

Werken voor piano 
 1903 Prolog
 1910 Präludien nr. 1 in b klein
 1912 Präludien nr. 2 in cis klein
 1912 Präludien nr. 3 in c klein
 1913 Präludien nr. 4 Preludium IV in b klein
 1919 Mälarlegender. Tre musikaliska vignetter (gecomponeerd naar gedichten van August Strindberg "Stadsresan")
 1919 Mälarlegender. Tre musikaliska vignetter II (gecomponeerd naar gedichten van August Strindberg "Stadsresan")
 1921 Sommarskyar
 1927 Improvisata
 1937 Sonatin in C groot
 1943 Spelmansvår. Tre pianostycke
 1946 Bröllopspreludium
 1946 Preludium nuptiale (Bröllopsmusik)

Publicaties 
 En skald och hans tonsättare [a: Bo Bergman och T. Rangström], in: Musikvarlden, vol. 1, no. 5, 1945, p. 4-6
 Strindberg och en musikant, in: Nya Dagligt Allehanda, 13 May 1942
 Mitt forsta mote med musiken, in: Nya Dagligt Allehanda, 14 Nov 1940

Bibliografie 
 
 Swedish choral music, a selective catalogue, Stockholm: Svensk Musik, 1988, 60 p.
 Stig Jacobsson, Hans-Gunnar Peterson: Swedish composers of the 20th century, Stockholm: Swedish Music Information Center, 1988. 205 p., ISBN 91-854-7047-3
 Stig Jacobsson: Svenska Tonsättare Diskografi, Stockholm: Rikskonserter, 1985, 266 p.
 Stefan Jaeger: Das Atlantisbuch der Dirigenten, Zürich: Atlantis Musikbuch-Verlag, 1985. 415 p., ISBN 3-254001-06-0
 Sven G. Winquist: Musik i svenska ljudfilmer 1950-1959, Stockholm: Svensk Musik, 1985, 194 p., ISBN 978-9-185-47023-5
 Thomas Boltenstern: Musiklexikon: Svensk 1900-talsmusik från opera till pop; 2000 biografier; termer, instrument, ensembler, repertoar, Stockholm: Natur Och Kultur, 1978, 362 p., ISBN 978-9-127-28188-2
 Herbert Connor: Svensk musik: 2. Från Midsommarvaka till Aniara, Stockholm: Bonniers, 1977, 528 p. ISBN 91-0-041778-5
 Gösta Percy: "Sang for den nya dagen". Kring Ture Rangströms tondiktning, in: Musikrevy. 31 (1976), S. 72-74.
 Gustaf Hilleström: Svenska ledamöter, in: Matrikel 1771-1971 : Kungl. Musikaliska Akademien, Strängnäs: Nordiska Musikförlaget i distribution, 1971, 286 p.
 Per Olof Lundahl: Katalog over Svensk Vokalmusik, Stockholm: Swedish Music Information Centre, 1968, 160 p.
 Axel Helmer: Ture Rangströms otryckta ungdomssanger, in: Svensk tidskrift for musikforskning. 42 (1960), S. 7~91.
 Per Lindfors: Ture Rangström and August Strindberg, in: Musikrevy International. 1954. S. 13-16.
 Ake Davidsson: Bibliografi over Svensk musiklitteratur 1800-1945, Uppsala: 1948, 215 p.
 G. Osterberg: Gilgamesj, en ny svensk opera, in: Musikvarlden, vol. 1, no. 8, 1945, p. 2-9
 William Seymer: Tva svenske komponister, in: Dansk Musiktidsskr, vol. 18, 1943, p. 110-118
 Folke H. Tornblom: Ture Rangström, in: Ord och bild, vol. 43, 1934, p. 551-554
 Alf Nyman: Romans, ballad och legend hos Ture Rangström, in: Musikalisk intelligens, Lund: 1928
 Knut Hakanson: Svenska sangkomponister. 2. Ture Rangström, in: Ares, vol. 2, no. 9., 1922

20e-eeuws componist
Muziekcriticus
Zweeds componist
Zweeds dirigent
Zweeds muziekpedagoog