Verdrag van Moskou met Georgië (1920)
Het Verdrag van Moskou (Russisch: , , Georgisch: , ) was een verdrag dat op 7 mei 1920 gesloten werd tussen bolsjewistisch Rusland en de Democratische Republiek Georgië, waarbij Georgië de jure erkend werd als een onafhankelijk land in ruil voor de belofte om geen troepen op Georgisch grondgebied toe te laten die vijandig waren tegenover Sovjet-Rusland.

Achtergrond 

De Democratische Republiek Georgië onder leiding van de mensjewistische Sociaal-Democratische Partij verklaarde zich op 26 mei 1918 onafhankelijk van de Transkaukasische Federatieve Republiek, die zich op zijn beurt een maand eerder onafhankelijk had verklaard van Sovjet-Rusland. De Georgische republiek werd destijds niet formeel erkend door de bolsjewieken die in Rusland de macht hadden overgenomen, maar de Georgische regering slaagde er in de winter van 1920 in de facto erkenning te krijgen van de geallieerden.

Na een mislukte bolsjewistische staatsgreep in Tbilisi, kort na een soortgelijke succesvolle staatsgreep in Bakoe, en een mislukte poging van eenheden van het Rode Leger op 2 mei 1920 Georgië binnen te dringen, stemde de Russische regering van Vladimir Lenin ermee in een verdrag met Georgië te ondertekenen en de onafhankelijkheid de jure van Georgië te erkennen. Het Rode Leger had het in deze periode zwaar in de Pools-Russische Oorlog, waardoor de Sovjets zich genoodzaakt zagen hun ambities voor de verovering van Transkaukasië bij te stellen.

Tegenover de erkenning van de Georgische republiek stond dat de Georgiërs geen onderdak mochten verlenen aan buitenlandse strijdkrachten die vijandig stonden tegenover Sovjet-Rusland. Het gevolg was dat de Britten hun militaire aanwezigheid in het land moesten beëindigen. Daarnaast moesten de Georgiërs de bolsjewistische communistische partij volledig legaliseren en moesten ze alle communistische gevangenen vrijlaten.

Veel Georgische politici, waaronder de minister van Buitenlandse Zaken Evgeni Gegetsjkori, beschouwden deze clausules als een inbreuk op de Georgische soevereiniteit en wezen de Russische voorwaarden af. De Georgische premier Noe Zjordania wilde vooral de internationale erkenning van Georgië veiligstellen en stemde in met de voorwaarden. Het verdrag werd op 7 mei 1920 in Moskou ondertekend door de Georgische vertegenwoordiger in Moskou, Grigol Oeratadze, en de Russische vice-volkscommissaris (vice-minister) van buitenlandse zaken Lev Karachan.

Verdragsartikelen 
De belangrijkste verdragsbepalingen gingen over het erkennen van de republiek als onafhankelijke soevereine staat, het Russische afstand doen van territoriale claims op Georgisch territorium, de voorlopige bepaling van de Russisch-Georgische grens, de territoriale omvang van de republiek, het verbod op buitenlandse Rusland-vijandige troepen op Georgisch grondgebied en de legalisering en amnestie van bolsjewieken in Georgië.
 Artikel 1: erkenning van de soevereiniteit van Georgië.
 Artikel 2: Rusland beloofde zich niet in de binnenlandse aangelegenheden van Georgië te mengen.
 Artikel 3 bepaalde de voorlopige gedemilitariseerde grens tussen de twee landen, nader te bepalen door een grenscommissie.
 Artikel 4: definieerde Georgische gebieden en verklaarde dat Rusland elk gebied dat het land bij verdrag van zijn buren zou kunnen verwerven, als behorend tot Georgië zou erkennen.
 Artikel 5: belofte van Georgië om alle militaire eenheden die de Russische regering en onafhankelijkheid vijandig gezind waren te ontwapenen en te interneren en daarbij desnoods geweld toe te passen (artikel 5.11).
 Artikel 10: belofte van Georgië communistische vervolgden vrij te laten.

Het geheime supplement bevatte een clausule over het legaliseren van de communistische partij:

Nasleep 

Ondanks de blijdschap over het diplomatieke succes hekelde de publieke opinie in Georgië het verdrag als een “verhulde onderwerping van Georgië aan Rusland”, toen details van de voorwaarden naar buiten kwamen. De Britse hoge vertegenwoordiger Harry Luke schreef in juni 1920 daarover in zijn dagboek na de publicatie van het verdrag. Hij constateerde ook dat de kleine geallieerde troepenmacht, die in oblast Batoemi aanwezig was, zich mogelijk zou moeten terugtrekken omdat hun aanwezigheid tegen het verdrag kon worden beschouwd.

Het verdrag loste het conflict tussen Rusland en Georgië niet op. Sovjet-Rusland had weliswaar de onafhankelijkheid van Georgië erkend, de uiteindelijke omverwerping van de Georgische mensjewistische regering was zowel bedoeld als gepland. Het verdrag was slechts een vertragingstactiek van de kant van de bolsjewieken. Het Rode Leger moest in 1920 de capaciteiten inzetten in de moeizaam verlopende Pools-Russische Oorlog.

De Georgische autoriteiten lieten ongeveer 900 bolsjewieken vrij uit de gevangenis in overeenstemming met het verdrag. De Communistische Partij van Georgië werd nieuw leven ingeblazen en stond onder de coördinatie van het Kaukasusbureau van de Russische Communistische Partij. De partij begon meteen een activistische campagne tegen de mensjewistische regering door het organiseren van lokale opstanden. Rusland had intussen een diplomatieke missie in Tbilisi geopend met 300 werknemers met diplomatieke onschendbaarheid, die zich bezighielden met ondermijnende activiteiten. De bolsjewistische activisten werden geregeld gearresteerd door het ministerie van Binnenlandse Zaken onder leiding van Noe Ramisjvili, wat leidde tot protesten van de Russische ambassadeur Sergej Kirov.

In mei en juni 1920 vonden er verschillende door de communisten georganiseerde incidenten plaats in Batoemi. In juni kwam het tot een grote Ossetische bolsjewistische opstand in het noorden van het hedendaagse Zuid-Ossetië. Russische milities uit de noordelijke Kaukasus trokken de bergen over, maar werden door de Georgische krijgsmacht tegengehouden. Negen maanden na het verdrag lanceerde het Rode Leger in februari 1921 een offensief tegen Georgië, nadat in het aan Armenië grenzende Bortjsalo boerenopstanden waren georganiseerd.

Externe links 
 Verdragstekst in het engels.

Referenties 

1920
Moskou (1920)
Moskou (1920)
Geschiedenis van Rusland
Geschiedenis van Georgië
Democratische Republiek Georgië