title: Nedersaksen
text: Nedersaksen (Duits: Niedersachsen, Nedersaksisch: Neddersassen, Saterfries: Läichsaksen) is een deelstaat in het noordwesten van Duitsland. De hoofdstad van Nedersaksen is Hannover. De deelstaat telt  inwoners () op een oppervlakte van  km². De deelstaat is daarmee van de zestien Duitse deelstaten op drie na de meeste inwoners en op één na de grootste oppervlakte. Op  had  van de inwoners een niet-Duits staatsburgerschap ( niet-Duitsers) en hadden  inwoners het Nederlandse staatsburgerschap.
  
  Geografie 
  Nedersaksen grenst aan (met de klok mee) de Noordzee, de deelstaten Sleeswijk-Holstein, Hamburg, Mecklenburg-Voor-Pommeren, Brandenburg, Saksen-Anhalt, Thüringen, Hessen en Noordrijn-Westfalen en aan Nederland (respectievelijk Overijssel, Drenthe en Groningen). De deelstaat Bremen wordt omringd door Nedersaksen.
  
  Nedersaksen ligt grotendeels in de Noord-Duitse Laagvlakte, en wordt doorsneden door de Wezer, de Eems en de Elbe. Het noorden en westen van Nedersaksen zijn daardoor vlak, net als het aangrenzende Nederland. Sommige delen liggen onder zeeniveau. Slechts op de Lüneburger Heide verheft het landschap zich op enkele plaatsen tot circa 150 meter (hoogste punt: 169,2 m).
  
  In het uiterste zuiden ligt het Teutoburgerwoud, dat tot maximaal 446 m reikt. Oostelijk van Hannover verheft zich de Harz, waar de Wurmberg met 971 m boven zeeniveau het hoogste punt van Nedersaksen vormt. De Brocken, het hoogste punt van de Harz, bevindt zich net in Saksen-Anhalt. In het uiterste zuidoosten, rond Göttingen, bevindt zich het Nedersaksisch Bergland, een gezamenlijke benaming voor de twee gebieden Weserbergland en Leinebergland.
  
  Hunebedden 
  De hunebedden in Nedersaksen behoren net als de hunebedden in Nederland tot de westgroep van de trechterbekercultuur. Er zijn veel hunebedden verwoest. Desondanks zijn er honderden (gedeeltelijk) bewaard gebleven (zie lijst van hunebedden in Bremen, Hamburg en Nedersaksen).
  
  Geschiedenis 
  Nedersaksen werd na de Tweede Wereldoorlog gesticht (1946) nadat het deel van de Britse bezettingszone was geweest. Het werd samengesteld uit Hannover (voorheen een provincie van Pruisen) en de vrijstaten Oldenburg, Brunswijk (Braunschweig) en Schaumburg-Lippe.
  
  Na een referendum werden in 1993 het historisch tot Hannover behorende Amt Neuhaus en een deel van de gemeente Garlitz van Mecklenburg-Voor-Pommeren afgescheiden en bij Nedersaksen gevoegd.
  
  Talen 
  In Nedersaksen worden Hoogduits en verschillende varianten van het Nedersaksisch gesproken. In het Saterland, in de landkreis Cloppenburg, wordt nog door een kleine groep een Fries dialect gesproken.
  
  Bestuur en politiek 
  
  De wetgevende macht van Nedersaksen ligt in handen van de Landdag, het deelstaatparlement dat zetelt in het Leineschloss te Hannover. Nedersaksen heeft sinds 1951 een eigen grondwet. De grondwet bepaalt onder meer dat de Landdag ten minste 135 leden kent en in principe voor vijf jaar wordt gekozen. Nedersaksen heeft een kiessysteem waarbij de kiezers twee stemmen hebben: met de eerste stem wordt de kandidaat voor het kiesdistrict gekozen, de tweede stemmen bepalen de uiteindelijke verhouding in het parlement. Om tot die verhouding te komen kan het aantal van 135 zetels middels Überhangmandate worden uitgebreid. Sinds de meest recente verkiezingen in 2022 telt het parlement 156 afgevaardigden.
  
  Er kwam toen een wissel van de macht toen er rood-groene meerderheid werd behaald door SPD en Die Grünen. De CDU werd naar de oppositiebanken verwezen.
  
   Zie Landdag van Nedersaksen voor alle verkiezingsuitslagen en zetelverdelingen sinds 1947.
  
  Minister-presidenten 
  
  De huidige minister-president van Nedersaksen is Stephan Weil (SPD). Dat is hij sinds 2013. Hij leidt vanaf 2022 een rood-groene coalitie van SPD en de Groenen. Tussen 2017 en 2022 leidde hij de grote coalitie tussen SPD en CDU.
  
  Justitie 
  
  Nedersaksen heeft drie Oberlandesgerichten, één in Celle, één in Oldenburg en één in Braunschweig. Daaronder staan 11 Landgerichten en 80 Amtsgerichten. Het Constitutioneel Hof voor het Land staat in Bückeburg, terwijl de hoogste bestuursrechter zetelt in Lüneburg. De hoogste arbeidsrechter en belastingrechter zetelen beiden in de hoofdstad Hannover, terwijl het hoogste sociaal gerecht gevestigd is in de stad Celle. Dit laatste gerecht is tevens bevoegd voor het Land Bremen.
  
  Bestuurlijke indeling 
  
  Nedersaksen was onderverdeeld in vier Regierungsbezirke (bestuurlijke regio's), die echter in 2004 zijn afgeschaft. Tegenwoordig is het onderverdeeld in 37 Landkreise en 8 kreisfreie Städte.
  
  Landkreise
  
  Kreisfreie Städte 
   Braunschweig
   Delmenhorst
   Emden
   Oldenburg
   Osnabrück
   Salzgitter
   Wilhelmshaven
   Wolfsburg
  
  Streken 
   Eemsland (Emsland)
   Harz
   Lüneburger Heide
   Oldenburger Land
   Oldenburger Münsterland
   Oost-Friesland (Ostfriesland)
   Weserbergland
   Leinebergland
  
  Bevolkingsontwikkeling
  
  Nederlanders
  
  Aantal naturalisaties tot Duits staatsburger
  
  Spelling 
  Nedersaksen wordt gewoonlijk zonder koppelteken geschreven (minder gebruikelijk: Neder-Saksen). Het vormt hiermee een uitzondering op de regel. Andere tweeledige samengestelde buitenlandse aardrijkskundige namen worden met koppelteken geschreven, ook andere samenstellingen met Saksen: Neder-Oostenrijk, Neder-Silezië, Opper-Karabach, Achter-Pommeren, Midden-Saksen, Opper-Saksen, Zuidwest-Saksen.
  
  Economie
  
  Aandelenbelangen deelstaat 
  De deelstaat Nedersaksen is aandeelhouder van verschillende ondernemingen. Het bekendste aandelenbelang heeft de deelstaat in Volkswagen AG met anno december 2020 een belang van 11,77% (stemrecht: 20%). Verder heeft de deelstaat aandelenbelangen in de Eisenbahnen und Verkehrsbetriebe Elbe-Weser GmbH (55,45%), Deutsche Messe AG (50,00%), Niedersächsische Gesellschaft zur Endablagerung von Sonderabfall mbH (36,70%), Flughafen Hannover-Langenhagen GmbH (35,00%), Salzgitter AG (26,48%), Galintis GmbH & Co. KG (22,73%) en Norddeutsche Landesbank Girozentrale (12,23%).
  
  De aandelenbelangen van de deelstaat worden gehouden in een aparte aandelenondernemingen genaamd "Hannoversche Beteiligungsgesellschaft Niedersachsen mbH (HanBG)". Per 31 december 2020 had HanBG de volgende aandelenbelangen:
  
  De Hannoversche Beteiligungsgesellschaft Niedersachsen mbH (HanBG) heeft de volgende resultaten behaald:
  
  Aandelenbelang Flughafen Hannover-Langenhagen GmbH 
  De Flughafen Hannover-Langenhagen GmbH, is een vliegveld ongeveer 11 kilometer ten noorden van Hannover, Nedersaksen nabij de plaats Langenhagen. Het is het op 9 na grootste vliegveld van Duitsland.
  
  In het jaar 1991 nam de HanBG het aandeel van 50% over van de deelstaat Nedersaksen. In 1998 werd 15% van het aandelenkapitaal in Flughafen Hannover-Langenhagen GmbH van de hand gedaan. De HanBG had vanaf dat moment 35% van het aandelenkapitaal in bezit. De rest van de aandelen zijn in handen van de deelstaat hoofdstad Hannover (35%) en iCON Flughafen GmbH (30%). iCON Flughafen GmbH heeft haar aandelen van 30% in 2018 overgenomen van Fraport AG voor een bedrag van € 109,2 miljoen.
  
  In 2019 behaalde het vliegveld nog een positief resultaat van 0,17 miljoen euro. In 2020 daarentegen leed het vliegveld een verlies van in totaal 46,1 miljoen euro, vanwege de beperkende maatregelen voor het vliegverkeer als gevolg van de coronapandemie. Men verwacht dat pas in het jaar 2025, het aantal passagiers weer hetzelfde niveau bereikt heeft als voor de coronapandemie. Met deze vaststelling verwacht HanBG dat het vliegveld langdurig geen dividend kan uitkeren, vanwege slechte resultaten en een negatief eigen vermogen. In 2020 heeft HanBG daarom besloten om de deelneming in Flughafen Hannover-Langenhagen GmbH ter waarde van € 31.029.155,98 volledig af te boeken.
  
  Aandelenbelang Deutsche Messe AG 
  De Deutsche Messe AG (opgericht in 1947) is de eigenaar van het evenementencomplex van Hannover, dat wereldwijd een van de grootste van zijn soort is. Het wordt gebruikt voor beurzen, congressen en andere grootschalige bijeenkomsten.
  
  In het jaar 1993 nam de HanBG het aandeel van 49,832% van de deelstaat Nedersaksen over. Op 1 november 2010 verwierf de HanBg een aandeel van 0,168% van de Vrije Hanzestad Bremen kosteloos erbij. De HanBG had vanaf dat moment 50% van het aandelenkapitaal van de Deutsche Messe in bezit. De rest van de aandelen zijn in handen van de deelstaathoofdstad Hannover (49,871%) en de Regio Hannover (0,129%).
  
  Aandelenbelang Norddeutsche Landesbank Girozentrale (Nord/LB) 
  De Norddeutsche Landesbank Girozentrale (Nord/LB) is een kredietinstituut (bank) in de Duitse deelstaat Nedersaksen en Saksen-Anhalt. De Nord/LB is deelstaatbank en eveneens girocentrale voor de Sparkassen in Nedersaksen, Saksen-Anhalt en Mecklenburg-Voor-Pommeren.
  
  De HanBG is sinds 23 december 2019 aandeelhouder in Nord/LB. Daarvoor was de HanBG door middel van een "Treuhandmodel" in de Nord/LB betrokken. De daarvoor gesloten "Treuhandovereenkomsten" tussen de deelstaat Nedersaksen en de HanBH zijn per 23 december 2019 opgeheven.
  
  Aandelenbelang Eisenbahnen- und Verkehrsbetriebe Elbe-Weser GmbH (EVB) 
  Sinds 24 juli 2014 is de HanBG met 8,5 miljoen euro aan stamkapitaal in de EVB betrokken. De HanBG heeft daarmee 59,45% van het totale stamkapitaal (14,3 miljoen euro) van de EVB in handen. 
  
  De winstgevendheid van de EVB groep is in het jaar 2019 met een positief resultaat van 3,3 miljoen euro en in 2018 met een positief resultaat van 4,5 miljoen euro goed.
  
  Externe links 
    Vakantieland Nedersaksen – Het officiële portaal rond de thema's toerisme, vakantie, recreatie en vrije tijd in Nedersaksen
    International Niedersachsen (archief)
  
   
  NUTS-1-regio