title: De Labberdaan
text: Heer Bommel en de Labberdaan (in boekuitgaven/spraakgebruik verkort tot De Labberdaan) is het 110de verhaal uit de Bommelsaga, geschreven en getekend door Marten Toonder. Het verhaal verscheen voor het eerst op 14 april 1965 en liep tot 7 juli van dat jaar. Het thema van het verhaal is arbeidsethos.
  
  Samenvatting 
  
  Heer Bommel ziet op televisie een in het zwart geklede figuur. De spreker verkondigt dat werken onze opdracht in het leven is: "In kommer en kwel zullen we ons dagelijks brood verdienen!" Hierop sluit de kasteelheer de ogen om beter te kunnen luisteren:  De uitzending eindigt met een beeld van de Labberdanen als waarschuwing. Zij arbeiden voor hun genoegen. Laat u nooit met deze verdorvenen in, het zal u slecht vergaan! Omdat de kasteelheer in slaap is gevallen gaat deze waarschuwing echter aan hem voorbij.
  
  Heer Ollie begint zijn zelfvertrouwen over zijn goede bedoelingen een beetje kwijt te raken wanneer hij merkt dat hij eigenlijk als lui te boek staat bij zijn pachters. Tom Poes nodigt hem uit om samen een tochtje te gaan maken in de Zwarte Bergen. Door avonturen komt men altijd tot belangrijke dingen. Samen beladen ze de Oude Schicht met proviand en een tent en ze rijden weg.
  
  Ze stuiten er op het volk der Labberdanen, reuzen, die graag hard werken. Zo ook Plep Labberdaan, maar diens onhandige werkwijze wordt niet erg door zijn soortgenoten gewaardeerd. Plep wordt huilend weggejaagd, maar heer Bommel ziet wel een oplossing voor de werkvragende reus. Heer Ollie besluit zich dan ook over hem te ontfermen en neemt hem tegen het advies van Tom Poes in mee naar slot Bommelstein. Omdat Plep de motor uit de Oude Schicht heeft gesloopt, draagt hij de auto met de twee vrienden lopend naar huis, alwaar het toneeltje wordt opgemerkt door de Markies de Canteclaer. Laatstgenoemde is juist in gesprek met doctorandus Zielknijper, die meedeelt reeds jaren aan zijn proefschrift over uitbuiting te werken. Bij het zien van de triomfantelijke kasteelheer, die wordt gedragen, merkt de markies op: "Voor grof geld is alles te krijgen!" En doctorandus Zielknijper moet verbaasd vaststellen: "Dit is uitbuiting van de eerste orde!" Maar laatstgenoemde draagt Plep weer gaarne over aan de passerende professor Prlwytzkofsky, die elektrische impulsen wil toepassen op Plep. Omdat Plep de Oude Schicht wat ruw op de grond heeft geworpen blijft hij uiteindelijk alleen achter.
  
  Anne Marie Doddel ontfermt zich over Plep. Hij krijgt eten en kleding in haar huisje. Ze haalt haar buurman over zich toch weer over Plep te ontfermen. Door een vermaning van burgemeester Dickerdack laat heer Bommel Plep beginnen met de verbetering van de weg naar het kasteel. De passerende ambtenaar eerste klasse Dorknoper houdt de kasteelheer een uur bezig met het invullen van allerlei werkgeversformulieren. Zakenman Bul Super maakt Plep lid van zijn vakbond. De professor geeft hem ambulant een elektroshock, waarna hij ook nog een toeter en een auto eist. Heer Bommel krijgt als werkgever vervolgens op de Kleine Club van de burgemeester de eervolle opdracht het wegennet van de stad Rommeldam op orde te brengen.
  
  De werkwijze van Plep trekt de aandacht van onder andere de wetenschap, de overheid en de vakbond, die allemaal met onbegrip reageren: men hoort werken niet leuk te vinden, dus Plep is volgens hen niet in orde. Zij adviseren hem dan ook allerlei eisen te gaan stellen. Dit heeft grote gevolgen, vooral voor heer Bommel, die in zijn rol als werkgever vergeefs tracht aan alle verplichtingen te voldoen: Plep eist niet alleen werk, maar ook arbeidsvoorwaarden en geld , een geruite jas, een auto en een kasteel zoals zijn baas. Plep krijgt van heer Bommel een oude ruitjesjas, en van Bul Super een klein deel van zijn salaris, dat heer Bommel de vakbondsman had betaald.
  
  Heer Bommel besluit nu om Plep op advies van Tom Poes te ontslaan, maar diens protesten en de invloed daarvan op de buitenwereld maken dat de geplaagde heer geheel alleen komt te staan. Ambtenaar Dorknoper eist een ontslagvergunning. Doddeltje vraagt persoonlijk wederom om werk voor Plep bij haar buurman. Ook de Zwarte Zwadderneel stookt Doddeltje op. "De ongelukkige heeft recht op de boetedoening van het werk! Wee de onrechtvaardige die hem dit ontneemt!" Een opgewonden menigte met onder meer Dorknoper, Bul Super, Bulle Bas en de Zwarte Zwadderneel demonstreert voor het kasteel ten gunst van de ontslagen Plep. De kasteelheer besluit dan ook Bommelstein door de achterdeur stilletjes te verlaten als werkloze werkgever. Want ambtenaar eerste klasse Dorknoper heeft bovendien het ontslag geweigerd en doorbetaling van het loon geëist.
  
  Tom Poes heeft intussen dankzij de gitaar spelende Wammes Waggel ontdekt dat de Labberdanen grote muziekliefhebbers zijn en hij verzint een list om Plep naar zijn soortgenoten te lokken. Hij bouwt zelf een gitaar, die door professor Prlwytzkofsky met enige tegenzin elektrisch gemaakt wordt met een batterij. Maar de professor bedenkt dat ook deze gitaar elektrische impulsen afgeeft. Aanvankelijk lijkt de list te mislukken omdat Plep boos met zijn gitaar zijn werkgever achterna gaat. Het verhaal komt toch nog tot een goed einde wanneer Plep de eenzame heer Ollie vindt en deze aan hem het instrument uitlegt. Plep blijkt een talent en vindt gehoor bij de andere Labberdanen, zodat hij weer opgenomen wordt in de groep en heer Ollie met opgelucht gemoed naar huis kan. De Labberdanen zijn blij met hun eigen volksgenoot als "gitaren-Waggel", die ' Muziek voor het Werk' maakt. Als heer Bommel een dag later terugkeert naar huis, wijst hij de zwarte boeteprediker terecht met de woorden dat werken geen straf is. Maar een muzikant moet geen wegen gaan aanleggen.
  
  Zijn buurvrouw nodigt de terneergeslagen kasteelheer begripvol uit voor een lekker soepje. Intussen legt Dorknoper aan Tom Poes een reeks van overtredingen uit van zijn vriend.  Tom Poes raadt hem aan al het papierwerk weg te gooien en de zaak te vergeten. En omdat Doddeltje hen beiden ook binnen uitnodigt op de soep is dit deze keer de uiteindelijke gang van de ambtelijke zaken. Want er is snert genoeg, de lievelingskost van Dorknoper. Heer Bommel vat samen dat zijn loopbaan als ondernemer op niets is uitgelopen. Alleen Bul Super heeft voordeel genoten. Die besluit tot slot zelf te gaan werken om de ellende, die werkgevers lijden, te helpen verlichten.
  
  Voetnoot
  
  Hoorspel 
  De Labberdaan in het Bommelhoorspel
  
  Tekststripverhaal van Tom Poes
  Bommelsaga
  Stripverhaal uit 1965