title: Veldkapel
text: Een veldkapel, ook wel aangeduid als wegkapel, kapelletje of heilig huisje, is een kleine kapel of ander heiligdom in een (eertijds) landelijke omgeving. Hoewel een veldkapel soms lijkt op een kerkje, is het in principe geen volwaardig kerkgebouw waar kerkdiensten gehouden worden. Een wat grotere (veld)kapel, die wél ruimte biedt om een mis op te dragen, wordt soms oratorium genoemd. Veldkapellen zijn een zichtbare uiting van volksvroomheid en vertegenwoordigen vooral in de katholieke geloofsbeleving een grote waarde.
  
  Algemeen 
  Veldkapellen vindt men vooral in overwegend rooms-katholieke streken, vroeger met name in sterk agrarische gebieden. Een van de oudste, nog bestaande veldkapellen is de 12e-eeuwse Sint-Gabriëlkapel nabij de stad Tarascon in de Franse Provence.
  
  Een veldkapel is meestal gewijd aan Maria, een heilige of een bepaalde volksdevotie, zoals Sint-Antonius of Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand. Vaak wordt een veldkapel onderhouden door buurtbewoners, die de kapel schoonhouden en van bloemen voorzien. Soms hebben schutterijen of andere verenigingen een eigen veldkapel, die gewijd is aan de beschermheilige van de vereniging. Daarnaast kunnen veldkapellen een functie vervullen bij bedevaarten en processies.
  
  Bij veldkapellen wordt onderscheid gemaakt tussen betreedbare kapellen (Engels: wayside chapel of oratory) en niet-betreedbare kapellen (Engels: wayside shrine; Duits: Bildstock). Een kapel met (betreedbare) binnenruimte en de grootte daarvan. De wat grotere veldkapellen zijn meestal betreedbaar, hebben meerdere banken, een altaar en een afsluitbare deur.
  
  Betreedbare veldkapellen 
  Het interieur van een betreedbare veldkapel is vaak versierd met religieuze schilderingen, glas-in-loodramen en beeldhouwwerk. Soms hangen er ex votos aan de muren, waarmee gelovigen hun dankbaarheid voor verhoorde gebeden tonen. Meestal bevat een veldkapel een klein altaar, waarop een crucifix, een Mariabeeld of beelden van andere heiligen zijn opgesteld. Soms ligt er een intentieboek of bidprentjes. In sommige kapellen is een offerblok en een kaarsenrek aanwezig, waarin devotiekaarsen geplaatst kunnen worden. In grotere kapellen kan ook andere meubilair aanwezig zijn, zoals bidstoelen of kerkbanken. Overigens zijn de meeste betreedbare veldkapellen tegenwoordig afgesloten om vandalisme te voorkomen.
  
  Nederland en België
  
  Elders
  
  Niet-betreedbare veldkapellen 
  Niet-betreedbare veldkapelletjes zijn dusdanig klein of ondiep dat ze niet betreden kunnen worden. Meestal zijn het vrijstaande mini-kapelletjes met een nis waarin een beeldje staat. Pijlerkapellen zijn op een zuil of gemetselde verhoging geplaatst met daarboven een nis met een heiligenbeeld. Een staakkapel bestaat uit een kastje dat geplaatst is op een staak met daarin een beeld van een heilige. Een andere vorm van niet-betreedbare kapelletjes zijn de zogenaamde gevelkapellen, die met name in Italië veel voorkomen. Meestal staat het madonna- of heiligenbeeldje in een nis van een muur, soms is een kastje bevestigd aan de muur; soms is het kapelletje niet veel meer dan een afdak boven een beeld. Niet-betreedbare veldkapellen zijn vaak door een familie, parochie of organisatie uit dankbaarheid opgericht (zie: dankkapel); in sommige gevallen is een dergelijk heiligdom opgericht op een plaats waar een gebedsverhoring heeft plaatsgevonden of een andere indringende gebeurtenis heeft plaatsgevonden.
  
  Nederland en België
  
  Elders
  
  Zie ook 
   :Categorie:Lijsten van veldkapellen in Nederland
   Gevelkapel
   Dankkapel
   Mariakapel
   Wegkruis
   Moordkruis
  
   Veldkapel
  Rooms-katholieke sacramenten en gebruiken