title: Kogelvissen
text: Kogelvissen (Tetraodontidae) zijn een familie van beenvissen, uit de orde der kogelvisachtigen die in tropische en subtropische wateren in de Atlantische, Indische en Grote Oceaan voorkomen. In Japan gelden ze als een lekkernij. Bij gevaar maken de vissen zich bolrond door water op te zuigen, waardoor ze een aantal malen groter worden dan normaal. Ook de verwante egelvissen, die daarnaast ook nog stekels hebben, doen dit. Enkele bekende soorten zijn Fugu rubripes en Tetraodon nigroviridis.
  
  Gif 
  De kogelvis is erg giftig door de aanwezigheid van tetrodotoxine, een verlammend neurotoxine. De vis ontleent dit vergif aan een symbiotische bacterie en accumuleert het in een aantal organen en in de huid. Om die reden is de handel in en het serveren van kogelvis in Nederland bij de wet verboden. Het eten van kogelvis is in Japan nog steeds populair. Het eten van 'fugu' wordt er als een statussymbool gezien. De vis zelf draagt de status een delicatesse te zijn.
  
  Japanse koks die fugu willen bereiden dienen jaarlijks een door de overheid verplicht examen met succes te hebben afgelegd om dit veilig en legaal te kunnen doen. Ondanks de strenge regelgeving komen in Japan jaarlijks nog tientallen mensen om het leven na het eten van fugu. De kogelvis wordt tegenwoordig ook industrieel gekweekt, waarbij wordt voorkomen dat de vissen giftige stoffen opbouwen en dus veilig kunnen worden gegeten.
  
  In Haïti was het gif van de kogelvis samen met de giftige Daturaplant en de giftige paddensoort Bufo Marina één van de gifstoffen van het poeder dat werd gebruikt om mensen tot zombies te maken. Deze praktijk werd beschreven in het boek uit 1985 van een Canadese wetenschapper. Dit boek "The Serpent and the Rainbow" werd later een Hollywoodfilm.
  
  Genoom 
  Deze vissen bezitten het kleinste bekende genoom van enig gewerveld dier doordat introns en niet-coderende gedeelten van het DNA nagenoeg ontbreken. De genen die ze hebben zijn wel homoloog (ortholoog) aan die van andere vissen. Doordat hun genoom dus zeer compact is, kan het relatief snel en goedkoop worden geanalyseerd - iedere gevonden sequentie maakt deel uit van een gen. Het genoom van twee soorten (Fugu rubripes en Tetraodon nigroviridis) is volledig in kaart gebracht.
  
  Onderfamilies en geslachten 
   Onderfamilie Canthigasterinae
   Canthigaster Swainson, 1839
   Onderfamilie Tetraodontinae
   Amblyrhynchotes Troschel, 1856
   Arothron Müller, 1841
   Auriglobus Kottelat, 1999
   Carinotetraodon Benl, 1957
   Chelonodon Müller, 1841
   Chonerhinos Bleeker, 1854
   Colomesus Gill, 1884
   Contusus Whitley, 1947
   Ephippion Bibron in Duméril, 1855
   Feroxodon Su, Hardy and Tyler, 1986
   Fugu
   Gastrophysus
   Guentheridia Gilbert and Starks, 1904
   Javichthys Hardy, 1985
   Lagocephalus Swainson, 1839
   Leiodon
   Liosaccus Günther, 1870
   Marilyna Hardy, 1982
   Monotrerus
   Monotrete
   Omegophora Whitley, 1934
   Ovum
   Pelagocephalus Tyler and Paxton, 1979
   Polyspina Hardy, 1983
   Proodus
   Reicheltia Hardy, 1982
   Sphoeroides Anonymous [Lacepède], 1798
   Takifugu Abe, 1949
   Tetractenos Hardy, 1983
   Tetraodon Linnaeus, 1758
   Torquigener Whitley, 1930
   Tylerius Hardy, 1984
  
  Externe links 
   Tetraodon sequencing project
   Tetraodontidae op FishBase
  
  Referenties