title: EUREGIO
text: EUREGIO is een Nederlands-Duits-samenwerkingsverband, waarbij 129 steden, gemeenten, Kreisen en Waterschappen zijn aangesloten. Aan Nederlandse zijde omvat het gebied de regio's Twente en Achterhoek zowel als delen van Noordoost-Overijssel en Zuidoost-Drenthe, aan Duitse zijde het Münsterland, de Landkreis Grafschaft Bentheim, de Stadt en de Landkreis Osnabrück evenals delen van het zuidelijk Emsland. In 1958 werd EUREGIO als eerste Europaregio gesticht en in 2018 vierde ze haar 60-jarig bestaan. De EUREGIO bevordert de grensoverschrijdende samenwerking tussen burgers, ondernemers en organisaties. In de EUREGIO wonen circa 3,4 miljoen mensen op een oppervlakte van 13.000 km². Ongeveer twee derde deel van de inwoners en het gebied bevindt zich in Duitsland en een derde deel in Nederland. Het EUREGIO-secretariaat bevindt zich in Gronau, direct aan de grensovergang met Glanerbrug (Enschede).
  
  Geschiedenis
  
  Aan het einde van de jaren 50 van de twintigste eeuw, begonnen steden, gemeenten en provincies uit het Münsterland, het zuidwestelijke deel van Niedersachsen en het oostelijk deel van Nederland zich in te zetten voor een georganiseerde grensoverschrijdende samenwerking. Hieruit volgde in het jaar 1958 de oprichting van EUREGIO, die daarmee de eerste Europaregio vormt. Het was vooral de noodzaak van grensoverschrijdende gebiedsontwikkeling die destijds een grensoverschrijdende samenwerking noodzakelijk maakte. Zowel in Duitsland als in Nederland konden de grensregio's door hun perifere ligging sociaal-economisch niet in gelijke mate meeprofiteren van de ontwikkelingen in de rest van het land. De grensgemeenten versterkten hun positie door gezamenlijk actief te worden.
  
  In het EUREGIO-gebied kwamen daarna verschillende belangenverenigingen van de grond. In 1954 richtten vertegenwoordigers van lokale autoriteiten en ondernemers aan Duitse zijde de belangenvereniging Rhein-Ems (later Kommunalgemeinschaft Weser-Ems) op. In Nederland ontstond in 1960 de “Belanggemeenschap Twente-Gelderland” (nu Regio Twente). Een jaar later, in 1961, werd het “Samenwerkingsverband Oost-Gelderland” (nu Regio Achterhoek) opgericht. Deze drie organisaties werkten in het begin informeel samen en concentreerden zich op lichtere en door de politiek gedragen thema's zoals de ontmoeting van burgers door kunst-, culturele en sportevenementen alsook de uitbouw van fietspaden. Sinds het midden van de jaren 60 kwamen vertegenwoordigers van deze instanties regelmatig als EUREGIO-werkgroep bijeen. Gezamenlijk werkten ze aan een overgang van projectmatige contacten naar een programmatische samenwerking, om onder andere de lokale economie en infrastructuur te versterken en grenspendelaarsproblemen op te lossen.
  
  In 1971 ontstond er een sociaal-culturele studiegroep. Enkele jaren later werd deze studiegroep vernoemd naar zijn eerste voorzitter Alfred Mozer (1905-1979). Mozer was een gepassioneerd voorvechter van de Europese gedachte. Hij was ervan overtuigd dat mensen elkaar eerst moesten leren kennen en vertrouwen, om samen te kunnen werken. Daarom ondersteunde hij grensoverschrijdende ontmoetingen van burgers. Met de EUREGIO-Raad werd in 1978 de samenwerking geïnstitutionaliseerd. Prins Claus had de oprichting in 1974 voorgesteld. Naar aanleiding van een vergadering van de Stichting Streekbelangen Oost-Gelderland zei hij:
  
  "Probeert u een EUREGIO-Raad te ontwikkelen, die de interesses van deze grensoverschrijdende regio, maar ook de bereidheid tot gezamenlijke inspanningen in de eigen kring weet te vatten."
  
  De EUREGIO-Raad werd het eerste regionale grensoverschrijdende parlement in Europa en voortaan het hoogste orgaan van de EUREGIO.
  
  In 1985 werden de aan weerszijden van de grens bestaande EUREGIO-secretariaten samengevoegd. Koningin Beatrix en Prins Claus openden het gemeenschappelijke kantoor aan de grensovergang Gronau/Glanerbrug. Twee jaar later, in 1987, werd het eerste grensoverschrijdende actieprogramma gepresenteerd. Het bevatte strategieën voor de volgende 20 jaren op wetenschappelijk, sociaal-cultureel, technologisch en infrastructureel gebied. Naast nationale financiers was ook de Europese Gemeenschap betrokken bij de financiering. Er werden werkgroepen samengesteld voor de thema's Economie, Technologie, Sociale aangelegenheden, Scholing en Opleiding, Toerisme, Cultuur, Landbouw, Milieu, Verkeer en Dagelijkse grensproblemen/Reddingswezen, die de strategie moesten uitwerken.
  
  In 1992 werd het kantoor uitgebreid met het EUREGIO-huis. Door de toename van het aantal vergaderingen en bijeenkomsten werd het noodzakelijk een vergadercentrum te vinden, waar die regelmatig plaats konden vinden. In 1994 werd het vergadercentrum Terhaar sive Droste door Prins Willem-Alexander geopend.
  
  Toen de Europese Unie begin jaren 90 het communautair initiatief INTERREG startte, werd het grensoverschrijdende programma van EUREGIO als een van de eerste goedgekeurd. Met middelen uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en van nationale en regionale geldschieters bevordert INTERREG A sindsdien grensoverschrijdende projecten op verschillende terreinen.
  
  In 2014 werden in navolging van de Strategie EUREGIO 2020 de drie commissies “Mozer – sociale ontwikkeling”, “Economie en Arbeidsmarkt” en “Duurzame ruimtelijke ontwikkeling” opgericht.
  
  Sinds 2016 is de EUREGIO, die tot dan toe een geregistreerde vereniging was, een Nederlands-Duits-openbaar lichaam.
  
  Taken en werkzaamheden
  Kerntaken:
   Ondersteuning en verbetering van de samenwerking op sociaal-cultureel en sociaal-economisch gebied
   Economische ontwikkeling en grensoverschrijdende benutting van economische kansen in het grensgebied
   Grensoverschrijdende lokale samenwerking
   Stimulering van wederzijds begrip en vertrouwen over grenzen heen
   Grensoverschrijdende mobiliteit
   Professionele advisering van grensgangers over de thema´s werken, ondernemen en wonen in het buurland
   Initiëren, organiseren en uitvoeren van gemeenschappelijke projecten
   Lobbyen voor het grensgebied bij deelstaten, provincies en nationale regeringen in beide landen
   Regionaal beheer van het EU-financieringsprogramma INTERREG
  
  De EUREGIO streeft als doel na hindernissen, die door de grens ontstaan, te slechten zodat een gemeenschappelijk verzorgingsgebied ontstaat. Op economisch gebied wil ze de concurrentiekracht van de regio versterken. Zij ondersteunt kleine en middelgrote ondernemingen, stimuleert samenwerking met ondernemers en wetenschappelijke instellingen in het buurland. Zo kunnen bedrijven nieuwe markten ontsluiten en hun marktpositie verstevigen.
  
  Om de regio nog beter te ontwikkelen, zet de EUREGIO zich in voor een betere ontsluiting van de infrastructuur. Een belangrijke economische factor voor het EUREGIO-gebied is toerisme, want naast grote steden als Münster, Osnabrück, Enschede en Doetinchem trekt ook het landelijke gebied van de Achterhoek veel bezoekers aan. Gemeenschappelijke marketingstrategieën en de structurele samenwerking van regionale toeristische verbanden met kleine en middelgrote organisaties moeten het grensoverschrijdend toerisme dan ook bevorderen.
  
  Op sociaal-cultureel vlak stimuleert de EUREGIO contacten tussen Duitse en Nederlandse burgers, om hen beter kennis te laten maken met de cultuur en levensaard van het buurland. Voorbeelden zijn de uitwisseling tussen gemeenten en de organisatie van evenementen voor scholen en verenigingen.
  
  De EUREGIO ziet zichzelf als platform voor gemeenschappelijke samenwerking. Zij stimuleert de uitwisseling tussen steden en gemeenten op terreinen zoals bijvoorbeeld het gezondheidswezen, zodat van de buren geleerd kan worden en de systemen zoveel als mogelijk op elkaar afgestemd kunnen worden c.q. uitwisselbaar worden.
  
  Doelen en successen
  De algemene doelstelling van EUREGIO is het creëren van één verzorgingsgebied in een sterke regio, waarin de grens voor de mensen geen hindernis meer is. Om deze visie te bewerkstelligen, richt de EUREGIO zich op de volgende thema´s: maatschappelijke ontwikkeling, economie en arbeidsmarkt en duurzame ruimtelijke ontwikkeling.
  
  Een belangrijk lobbythema voor de EUREGIO is een flexibeler grensoverschrijdende arbeidsmarkt. EUREGIO was de eerste grensoverschrijdende organisatie die advisering voor grensgangers aanbood (zie project UNLOCK).
  
  Om de samenwerking te versterken, bevordert de EUREGIO onder andere mini- en kleine projecten, door het beschikbaar stellen van INTERREG-middelen.
  
  Voor overige lopende projecten zie “Uitgekozen actuele projecten”.
  
  Het EUREGIO-gebied
  
  In Duitsland 
  In Duitsland behoren tot de EUREGIO:
   in de deelstaat Nedersaksen:
   kreisfreie stad Osnabrück
   in de Landkreis Emsland:
   gemeente Emsbüren
   gemeente Salzbergen
   Samtgemeinde Spelle
   in de Landkreis Grafschaft Bentheim:
   stad Bad Bentheim
   stad Nordhorn
   gemeente Wietmarschen
   Samtgemeinde Emlichheim
   Samtgemeinde Neuenhaus
   Samtgemeinde Schüttorf
   Samtgemeinde Uelsen
   in de Landkreis Osnabrück:
   stad Bad Iburg
   stad Bramsche
   stad Dissen am Teutoburger Wald
   stad Georgsmarienhütte
   stad Melle
   gemeente Bad Essen
   gemeente Bad Laer
   gemeente Bad Rothenfelde
   gemeente Belm
   gemeente Bissendorf
   gemeente Bohmte
   gemeente Glandorf
   gemeente Hagen am Teutoburger Wald
   gemeente Hasbergen
   gemeente Hilter am Teutoburger Wald
   gemeente Ostercappeln
   gemeente Wallenhorst
   Samtgemeinde Artland
   Samtgemeinde Bersenbrück
   Samtgemeinde Fürstenau
   Samtgemeinde Neuenkirchen
   in de deelstaat Noordrijn-Westfalen:
   alle districten en kreisfreie stad in het Münsterland:
    kreisfreie stad Münster
   in Kreis Borken:
   stad Ahaus
   stad Bocholt
   stad Borken
   stad Gescher
   stad Gronau
   stad Isselburg
   stad Rhede
   stad Stadtlohn
   stad Velen
   stad Vreden
   gemeente Heek
   gemeente Heiden
   gemeente Legden
   gemeente Raesfeld
   gemeente Reken
   gemeente Schöppingen
   gemeente Südlohn
   in Kreis Coesfeld:
   stad Billerbeck
   stad Coesfeld
   stad Dülmen
   stad Lüdinghausen
   stad Olfen
   gemeente Ascheberg
   gemeente Havixbeck
   gemeente Nordkirchen
   gemeente Nottuln
   gemeente Rosendahl
   gemeente Senden
   in Kreis Steinfurt:
   stad Emsdetten
   stad Greven
   stad Horstmar
   stad Hörstel
   stad Ibbenbüren
   stad Lengerich
   stad Ochtrup
   stad Rheine
   stad Steinfurt
   stad Tecklenburg
   gemeente Altenberge
   gemeente Hopsten
   gemeente Ladbergen
   gemeente Laer
   gemeente Lienen
   gemeente Lotte
   gemeente Metelen
   gemeente Mettingen
   gemeente Neuenkirchen
   gemeente Nordwalde
   gemeente Recke
   gemeente Saerbeck
   gemeente Westerkappeln
   gemeente Wettringen
   in Kreis Warendorf:
   stad Ahlen
   stad Beckum
   stad Drensteinfurt
   stad Ennigerloh
   stad Oelde
   stad Sassenberg
   stad Sendenhorst
   stad Telgte
   stad Warendorf
   gemeente Beelen
   gemeente Everswinkel
   gemeente Ostbevern
   gemeente Wadersloh
  
  In Nederland 
  In Nederland behoren tot de EUREGIO:
   in de provincie Drenthe:
   individueel deelnemende gemeente in regio Zuidoost Drenthe:
   gemeente Coevorden
   in de provincie Gelderland:
   alle gemeenten in regio Achterhoek:
   gemeente Aalten
   gemeente Berkelland
   gemeente Bronckhorst
   gemeente Doetinchem
   gemeente Oost Gelre
   gemeente Oude IJsselstreek
   gemeente Winterswijk
   in de provincie Overijssel:
   individueel deelnemende gemeenten in regio Noordoost Overijssel:
   gemeente Hardenberg
   gemeente Ommen
   alle gemeenten in regio Twente:
   gemeente Almelo
   gemeente Borne
   gemeente Dinkelland
   gemeente Enschede
   gemeente Haaksbergen
   gemeente Hellendoorn
   gemeente Hengelo
   gemeente Hof van Twente
   gemeente Losser
   gemeente Oldenzaal
   gemeente Rijssen-Holten
   gemeente Tubbergen
   gemeente Twenterand
   gemeente Wierden
  
  Voorzitters en directeur-bestuurders
  Overzicht van alle voorzitters:
   Hans Paetschki
   Wim Schelberg
   Rolf Cyprian
   Frans Willeme
   Günter Alsmeier
   Rob Welten
  
  Overzicht van alle directeur-bestuurders:
   Wim van Geffen
   Jens Gabbe
   Peter Petrus
   Harald Krebs
   Elisabeth Schwenzow
   Christoph Almering
  
  Uitgekozen actuele projecten
  In het kader van het INTERREG-programma worden in de EUREGIO projecten op het gebied van economie, technologie, innovatie, duurzame regionale ontwikkeling en integratie en samenleving gesubsidieerd. Hier volgen een aantal projectvoorbeelden:
   Het project GIP EUREGIO wil aanbod en vraag op de grensoverschrijdende arbeidsmarkt samenbrengen. Verschillen in taal, cultuur, bemiddelingssystemen en wetgeving maken de aanstelling van personeel van de andere kant van de grens of het werken in het buurland vaak complex. Mogelijke drempels moeten met dit project worden verminderd. Bij het GrensInfoPunt EUREGIO krijgen inwoners uit het EUREGIO-gebied informatie over werken, studeren en wonen in het buurland. Naast individuele advisering vinden in samenwerking met belastingkantoren en pensioenverzekeraars ook belasting- en pensioenspreekuren plaats. Spreekuren vinden regelmatig plaats in het EUREGIO-kantoor in Glanerbrug alsook in diverse andere plaatsen in het EUREGIO-gebied.
   Het project Grenzeloze Toeristische Innovatie (GTI) biedt hulp aan kleine en middelgrote toeristische bedrijven in het projectgebied voor wat betreft de toetreding tot de markt in het buurland. Op de voorgrond staan hierbij de stijging van het aantal gasten en het bereiken van doelgroepen in het buurland. Het project GTI ondersteunt de toeristische organisaties met kennis over de op- en uitbouw van de buitenlandmarkt Duitsland c.q. Nederland om zo nieuwe en kwalitatief betere toeristische aanbiedingen voor hun buitenlandse gasten te kunnen ontwikkelen.
   Bij het project taNDem (Kunstverbinding/Kunstverbindung) zetten Duitse en Nederlandse kunstenaars uit de EUREGIO in gezamenlijke tandems kunst- en cultuurprojecten van uiteenlopende aard om aan de hand van een specifiek jaarthema. Zo wordt het kunst- en cultuur(erfgoed)landschap gestimuleerd en met elkaar verbonden.
  
  Literatuur
   V. Müller: 25 Jahre EUREGIO-Rat. Rückblick auf die Arbeit eines politischen Gremiums im „kleinen Europa“. Gronau/Enschede 2003.
   M. Kohle: Grenzüberschreitende Zusammenarbeit im deutsch-niederländischen Gebiet EUREGIO. In: Neues Archiv für Niedersachsen. Heft 1/2000, Hannover, S. 79–101.
   K. Goinga: EUREGIO: Das alltägliche Europa in der Praxis. EUREGIO: Het Europa in de praktijk van alledag. Gronau/Enschede 1995.
   J. Grabbe: EUREGIO – Begriff und Auftrag, Organisation und Leistung. In: Geographische Kommission für Westfalen (Hrsg.). Westmünsterland – Ostniederlande. Entwicklung und Stellung eines Grenzraumes. Vorträge auf dem Jahrestag der Geografischen Kommission für Westfalen 1983. Spieker (30), Münster 1984, p. 49–64.
   Fabrice Gireaud: Zwischen Annexion und Euregio – Das deutsch-niederländische Verhältnis nach dem Zweiten Weltkrieg mit besonderem Blick auf die Grafschaft Bentheim. In: Emsländische Geschichte Bd. 18, Studiengesellschaft für Emsländische Regionalgeschichte (Hrsg.), Haselünne 2011, p. 348–448.
  
  Externe links
   EUREGIO
   INTERREG V A-Programma Deutschland-Nederland
   Kaderproject
  
  Referenties 
  
  Euregio in Nederland
  Euregio in Duitsland