title: Paul van Gorcum
text: Paul Hubertus Otto van Gorcum (Frankfurt am Main, 3 maart 1934) is een Nederlands (stem)acteur en regisseur die onder andere bekend is door zijn rol als Baron Van Neemweggen in Bassie en Adriaan. Zijn achternaam luidde oorspronkelijk De Heiden maar werd later officieel gewijzigd in Van Gorcum.
  
  Biografie 
  Vanaf 1952 tot ongeveer 1990 was Paul van Gorcum theateracteur en hij speelde in allerlei toneelstukken, waarvan er vele klassieke toneelstukken zijn. In het theater speelde hij daarnaast ook veel in andere historiestukken en in wat meer komisch getinte voorstellingen. Paul van Gorcum staat al sinds zijn zesde levensjaar op de planken, toen hij Hans speelde in een voorstelling over Hans en Grietje. Later in zijn jeugd kreeg hij toneelles van onder meer de legendarische Ko van Dijk jr. en hij zou gedurende zijn gehele loopbaan veel met hem samen blijven werken. In 1951 debuteerde Paul officieel bij Het Haags toneel. Hij heeft een groot portfolio aan rollen in het theater vervuld. Zo speelde hij bij John Lanting in zijn Theater van de lach. Hij vervulde ook talloze gastrollen, onder andere bij de Toneelgroep Noorder Compagnie in Drachten. Ook heeft Van Gorcum zijn medewerking verleend aan musicals van Jos Brink, zoals Madame Arthur en Max Havelaar.
  
  Ook was Van Gorcum in veel series te zien in een gastrol, waaronder Floris, Toen was geluk heel gewoon en Kees & Co. Tevens speelde hij een rol in series als De kleine waarheid, De Poppenkraam en Bassie en Adriaan. In de laatst genoemde serie speelde hij de rol van de Baron van 1988 tot en met 1994. Hij nam de rol over van Aad van Toor die het te druk had met regisseren van de serie (en de rol van acrobaat Adriaan speelde). Van Gorcum heeft de rol ook een aantal keer publiekelijk gespeeld. In 2002 had hij een kort gastoptreden in het programma Jensen in de rol van de Baron nadat de broers Van Toor hadden aangekondigd te stoppen. Hiernaast speelde hij eerder in de serie de rol van diamantair (1979 - 1980) en professor Chagrijn (1982). In 2005 was hij te zien als Sinterklaas in een solo productie van Bas van Toor. Deze rol vertolkte hij ook in het hoorspel Sint Nicolaas op bezoek bij circus Bassie en Adriaan uit 1980.
  
  In films speelde hij ook, voorbeelden zijn Wat zien ik!?, Turks fruit en Een vlucht regenwulpen.
  Van Gorcum heeft vooral later in zijn loopbaan veel stemmen ingesproken, zoals die van Zazoe in de Disneyfilm De Leeuwenkoning en Gargamel in De Smurfen.
  
  In 1992 werd hij Ridder in de orde van Oranje Nassau.
  
  Rond de feestdagen werkt hij als voordrachtskunstenaar, wanneer hij kerstverhalen en gedichten vertelt.
  
  Vanaf 2015 verleent Van Gorcum zijn stem aan de Efteling-attractie Baron 1898. In de voorshow is hij te horen als baron Gustave Hooghmoed.
  
  In 2016 werd er prostaatkanker bij hem geconstateerd.
  
  Op 27 januari 2019 werd Van Gorcum door zanger Ronnie Tober in Pathé Tuschinski in Amsterdam gehuldigd tot de eerste Acteur des Vaderlands in het bijzijn van zijn echtgenote Lenie van Gorcum en choreograaf Barrie Stevens. 
  
  Op Van Gorcums 86e verjaardag, op 3 maart 2020, werd er een steen met een handafdruk onthuld in Noordwijk aan Zee. Zijn verjaardag werd groots gevierd in Huis ter Duin.
  
  In 2016 werd bekend dat Bas en Aad van Toor al jarenlang een conflict hebben met meerdere acteurs uit hun series over de betalingen, onder anderen met Van Gorcum. Op 25 november 2020 werd een uitspraak gedaan in de rechtszaak die ten gunste was voor Van Gorcum en de andere acteurs. Echter ging het niet om de series waarin Van Gorcum te zien is als de Baron. Daarvan stelde de rechter vast dat Bas en Aad de financiële verplichtingen volgens de afspraken hadden voldaan. Wel stelde de rechter vast dat Van Gorcum voor zijn rol als diamantair in De Diamant en als professor in De Huilende Professor recht had op een vergoeding voor de verkochte dvd's.
  
  Naam 
  Zoals eerder in dit artikel vermeld, luidde zijn achternaam officieel De Heiden. Toen hij zijn theatercarrière begon, werd hem gemeld dat deze naam niet interessant genoeg zou zijn als toneelnaam en moest hij een nieuwe toneelnaam bedenken. Aangezien hij zijn eerste voorstelling in Gorcum had, besloot hij deze naam als toneelnaam te gebruiken. Later werd het zijn officiële achternaam.
  
  Van Gorcum is sinds 1960 getrouwd. Uit dit huwelijk heeft hij twee kinderen.
  
  Filmografie
  
  Als acteur 
  Lucifer (televisiefilm, 1966) – Belial
  Lucelle (televisiefilm, 1968) – Apotheker
  Floris (televisieserie, 1969; afl. 'De Byzantijnse beker: Het toernooi', afl. 'De Byzantijnse beker: De genezing') – Priester
  De kleine waarheid (televisieserie, 1970)
  Wat Zien Ik!? (film, 1971) – Ambtenaar burgerlijke stand
  Turks fruit (film, 1973) – Ambtenaar burgerlijke stand
  Rufus (film, 1975) – Rol onbekend
  Huid (televisiefilm, 1976) – Eigenaar
  De Marseillaanse Trilogie (1977) - Brun
  Hollands glorie (televisieserie, 1977) – Chauffeur Sikkes
  Bassie en Adriaan en de diamant (televisieserie, 1979-1980) – Diamantair
  Dagboek van een herdershond (televisieserie, 1978-1980) – Administrateur Palmen
  Hé...mag ik mijn echtgenote terug? (klucht, 1980) – Freek Ruisman
  De fabriek (televisieserie, 1981; enkel seizoen 2) – Vos
  Een vlucht regenwulpen (film, 1981) – Ouderling
  Ik ben Joep Meloen (film, 1981) – Pastoor
  De Poppenkraam (televisieserie, 1981-1985) – Politieagent
  Boem-Boem (televisiemusical, 1982) – Rol onbekend
  Er waren twee koningskinderen (televisieserie, 1982) – Meneer Breukhoven
  Bassie en Adriaan en de huilende professor (televisieserie, 1982) – Professor Archibald Chagrijn
  Dikke vrienden (toneel, 1983)Bollo, Bries en bondgenoten (televisieserie, 1983-1985) – BriesWillem van Oranje (televisieserie, 1984) – Juan de VargasDrie is te veel (klucht, 1988) – Butler EmielBassie en Adriaan en de verdwenen kroon (televisieserie, 1988) – De BaronBassie en Adriaan en de verzonken stad (televisieserie, 1989) – De BaronDe dageraad (televisieserie, 1991) – Roelof Duymar-TwistBassie en Adriaan en de geheimzinnige opdracht (televisieserie, 1992) – Baron van NeemweggenBassie en Adriaan en de reis vol verrassingen (televisieserie, 1994) – Baron van NeemweggenToen was geluk heel gewoon (televisieserie, 1996; afl. 37) – Bert GarthoffKees & Co (televisieserie, 1997; afl. 1.01) – RectorSurprises voor Sinterklaas (televisieserie op Kindernet, 1999) – SinterklaasSinterklaas en het Gevaar in de Vallei (film, 2003) – Professor ZonderfeestSinterklaas pakt uit (televisiefilm, 2004) – SinterklaasBassie en de reis van Zwarte Piet (televisieserie, 2005) – Sinterklaas
  
   Als stemacteur 101 Dalmatiërs (Disney-animatiefilm) – Jasper en Horace (1982 & 1995)De avonturen van Pinokkio (tekenfilmserie) – Slimme Vos, schoolmeester (1968-1969)Pippi Langkous (televisieserie en -films) – boef Blom, vader van Pippi: Kapitein Efraïm Langkous (1969-1971)De kleine waarheid (televisieserie) – Presentator (1970; afl. Deel 7)Trapito Aartsvader Uil/Kraai (1975)De Bereboot (poppenserie) – Brilbeer (1976-1978)De Astronautjes (poppenserie) – Losbol (1978-1979)De fantastische verhalen van baron von Munchausen (animatiefilm) – Baron van Münchhausen (1979)Scruffy (animatiefilm) – Catlin/Diverse stemmen (1980)De Smurfen (tekenfilmserie) – Gargamel, Moppersmurf, Muzieksmurf, Omnibus, Vader Tijd (1981-1990)Vrouwtje Theelepel (tekenfilmserie) – Bizzy de bij, Orina de kraai, Boris de kat, Klapkaak de wolf (1983-1984)De Freggels (poppenserie) - Reizende oom Roel en verteller (1983-1987)Seabert (tekenfilmserie) – Verscheidene stemmen (1984)Asterix bij de Britten - Julius Caesar en Panoramix (1986)
  De Speurneuzen (Disney-animatiefilm) – Basil Holmuis (1986)
  Winnie de Poeh (Disney-animatieserie) – Konijn (1986)
  Avonturen in Maple Town (tekenfilmserie) – Rol onbekend (1986-1987)
  Ovide en zijn vriendjes (tekenfilmserie) – Verscheidene stemmen (1987)
  DuckTales (tekenfilmserie) – Van Stoetenwolf en Admiraal Grimmig (1987-1990)
  TaleSpin (tekenfilmserie) – Shere Khan
  Beertje Sebastiaan: De geheime opdracht – Maestro (1991)
  Assepoester (Disney-animatiefilm) – De Hertog (1991)
  Mole's Christmas (animatiefilm) – Rol onbekend (1994)
  De Leeuwenkoning (Disney-animatiefilm) – Zazoe (1994)
  De wind in de wilgen (uit De Avonturen van Ichabod en meneer Pad) (Disney-animatiefilm) - Raadsman van de Kroon en Rechter (1995)
  The Lion King II: Simba's trots (Disney-animatiefilm) – Zazoe (1998)
  Een luizenleven (Disney-animatiefilm) - Manny / Manty (1998)
  102 Echte Dalmatiërs (Disney-animatiefilm) - Mr. Torte (2000)
  Simsala Grimm (tekenfilmserie) – Verschillende personages (2000-2001)
  Terug naar Nooitgedachtland (Disney-animatiefilm) – Kapitein Haak (2002)
  Harry Potter en de Geheime Kamer (computerspel) - Albus Perkamentus (2002)
  101 Dalmatiërs II: Het avontuur van Vlek in Londen - Jasper (2003)
  The Fairytaler (tekenfilmserie) – Verschillende personages (2003-2005)
  The Lion King III (Disney-animatiefilm) – Zazoe (2004)
  Asterix-animatiefilms – Panoramix, Caesar en diverse andere stemmenZipZoo: coördinaat X – Voice-over (eind 2005)Lucky Luke (animatieserie) – Jolly Jumper (1986-2002)Lucky Luke: Op naar het westen (Xilam-animatiefilm) – Jolly Jumper (2007)De vogelaar van het Vliegenbos (2014) - Voice-over die gedicht opleest.Baron 1898 (2015) – Van Gorcum leent zijn stem aan de Efteling-attractie. In de wachtrij is hij te horen als Mijnbaron Gustave Hooghmoed.
  
   Als regisseur 
   Nederlandse stemmenregie van Ovide en zijn vriendjes Nederlandse stemmenregie van Calimero Nederlandse stemmenregie van Pico en het Geheim van de Gouden Tempel Nederlandse stemmenregie van Doornroosje Nederlandse stemmenregie van De Smurfen Nederlandse stemmenregie van De Snorkels Nederlandse stemmenregie van Maple Town''
   Nederlandse stemmenregie van Roodkapje (1995)
   Nederlandse stemmenregie van aantal Asterix-tekenfilms
  
  Nederlands acteur
  Nederlands filmregisseur
  Nederlands televisieacteur
  Nederlands stemacteur
  Nederlands dialoogregisseur