title: De Nederlandse monumenten van geschiedenis en kunst
text: De Nederlandse monumenten van geschiedenis en kunst is een Nederlandse publicatiereeks van de rijksoverheid, waarin uitvoerige beschrijvingen zijn opgenomen van aangewezen rijksmonumenten.
  
  Ontstaansgeschiedenis 
  De reeks werd voorafgegaan door de Voorloopige lijst der Nederlandsche monumenten van geschiedenis en kunst, waarvoor de basis werd gelegd in 1903 met de oprichting van een rijkscommissie onder voorzitterschap van Pierre Cuypers en met als secretaris Jan Kalf. Tussen 1908 en 1933 verschenen in het kader van de eerste, voorlopige inventarisatie van potentiële rijksmonumenten elf delen: voor elke provincie een deel; voor de provincies Noord-Holland en Limburg vanwege de omvang verdeeld in twee stukken. De uiteindelijke serie kan gezien worden als het resultaat van de selectieprocedure, waarbij een keuze is gemaakt uit de "voorloopige lijst".
  
  De definitieve reeks zou volgens plan ook uit 11 delen bestaan (voor elke toenmalige provincie), waarbij elk deel zou worden verdeeld in meerdere banden ("stukken" genoemd, soms weer onderverdeeld in "onderdelen" of "afleveringen"). Omstreeks 1970 is deze rigide indeling losgelaten (zie bijvoorbeeld Amsterdam en Friesland). Na 2003 is geen deel meer verschenen. De reeks is niet voltooid. Zo zijn de provincies Zeeland, Drenthe en Flevoland, alsmede een groot aantal steden in andere provincies niet vertegenwoordigd.
  
  Bibliografie van de voorlopige lijst 
   Deel I:  Utrecht (1908)
   Deel II: Drenthe (1909)
   Deel III: Zuid-Holland (1915)
   Deel IV: Gelderland (1917)
   Deel V: Noord-Holland
   1e stuk: Noord-Holland, uitgezonderd Amsterdam (1921)
   2e stuk: Amsterdam (1928)
   Deel VI: Zeeland (1922)
   Deel VIII: Limburg (1926)
   1e stuk: Amby-Meer
   2e stuk: Meerloo-Zwalmen
   Deel IX: Friesland (1930)
   Deel X: Noord-Brabant (1931)
   Deel XI: Groningen (1933)
  
  Bibliografie van de definitieve reeks 
  Onderstaand overzicht is mogelijk onvolledig.
  
   Deel I: Noord-Brabant
   1e stuk: De monumenten in de voormalige baronie van Breda (1912/1973) - Jan Kalf
   De Sint Janskathedraal te 's-Hertogenbosch (1985) -	C.J.A.C. Peeters
   Het Land van Maas en Waal (1986) - A.G. Schulte
   Het paleis van Hendrik III, graaf van Nassau te Breda (1999) - G.W.C. van Wezel
   De Onze-Lieve-Vrouwekerk en de grafkapel voor Oranje-Nassau te Breda (2003) - G.W.C. van Wezel
  
   Deel II: Utrecht
   1e stuk: gemeente Utrecht
   1e aflevering: De gemeente Utrecht (1956) - E.J. Haslinghuis
   2e aflevering: De Dom van Utrecht (1965) - E.J. Haslinghuis en C.J.A.C. Peeters
   Utrecht. De huizen binnen de singels. Beschrijving (1989) - Marceline Dolfin, E.M. Kylstra en Jean Penders
   Utrecht. De huizen binnen de singels. Overzicht (1989) - Marceline Dolfin, E.M. Kylstra en Jean Penders
   De Vijfheerenlanden met Asperen, Heukelum en Spijk (1989) - Catharina L. van Groningen
   De Utrechtse heuvelrug. De Stichtse Lustwarande. Buitens in het groen (1999) - Catharina L. van Groningen
   De Utrechtse heuvelrug. De Stichtse Lustwarande. Dorpen en landelijk gebied (2000) - Catharina L. van Groningen
  
   Deel III: Gelderland
   1e stuk: Het Kwartier van Nijmegen
   Onderdeel 1, Bommeler- en Tielerwaard, 1e aflevering - Bommelerwaard (1932/1974) - F.A.J. Vermeulen
   Onderdeel 1, Bommeler- en Tielerwaard, 2e aflevering - Tielerwaard (1946/1975) - F.A.J. Vermeulen
   Onderdeel 2, De Betuwe benevens o.m. de graafschappen Buren en Culemborg (1968) - R.F.P. de Beaufort en Herma M. van den Berg
   Onderdeel 3, Het Rijk van Nijmegen, westelijk gedeelte (1982) - A.G. Schulte
   Onderdeel 4, Het Rijk van Nijmegen, oostelijk gedeelte en de Duffelt (1983) - A.G. Schulte
   Onderdeel 5, Het Land van Maas en Waal (1986)
   2e stuk: Het Kwartier van Zutphen (1958) - E.H. ter Kuile
  
   Deel IV: Overijssel
   1e stuk: Twente (1934/1971) - E.H. ter Kuile
   2e stuk: Zuid-Salland (1964) - A.C.F. Koch en E.H. ter Kuile
   3e stuk: Noord- en Oost-Salland (1974) - E.H. ter Kuile
  
   Deel V: Limburg
   1e stuk: Maastricht (van 1926-1953 verschenen in vijf afleveringen; in 1974 ongewijzigd heruitgegeven als De monumenten in de gemeente Maastricht in twee delen)
   Maastricht, 1e aflevering (1926) - E.O.M. van Nispen tot Sevenaer
   Maastricht, 2e aflevering (1930) - E.O.M. van Nispen tot Sevenaer
   Maastricht, 3e aflevering (1935) - E.O.M. van Nispen tot Sevenaer
   Maastricht, 4e aflevering (1938) - E.O.M. van Nispen tot Sevenaer
   Maastricht, 5e aflevering (1953) - E.O.M. van Nispen tot Sevenaer
   2e stuk: Noord-Limburg (1937/1971) - J.H.A. Mialaret
   3e stuk: Zuid-Limburg uitgezonderd Maastricht
   Zuid-Limburg, 1e aflevering (1962) - J.F. van Agt
   Zuid-Limburg. Vaals, Wittem en Slenaken (1983) - J.F. van Agt
   Margraten, Mheer en Noorbeek (1991) - A.G. Schulte
   Landgoed Sint-Gerlach. Kruispunt van culturen in het Land van Valkenburg (1999) - A.G. Schulte
  
   Deel VI: Groningen
   1e stuk: Oost-Groningen (1940) - M.D. Ozinga
  
   Deel VII: Zuid-Holland
   1e stuk: Leiden en Westelijk Rijnland (1944) - E.H. ter Kuile
   De Alblasserwaard (1992) - Catharina L. van Groningen
   Voorne-Putten (1992) - Peter Don
   Gouda (2001) - Wim Denslagen
  
   Deel VIII: Noord-Holland
   1e stuk: Waterland en omgeving (1953) - J.F. van Agt
   2e stuk: Westfriesland, Tessel en Wieringen (1955) - Herma M. van den Berg
   Amsterdam
   Amsterdam. Burgerweeshuis (1975) - R. Meischke
   Amsterdam. Het R.C. Maagdenhuis en het St. Elisabeth-gesticht (1980) - R. Meischke
  
   Friesland
   Noordelijk Oostergo. Ferwerderadeel (1981) - Herma M. van den Berg
   Noordelijk Oostergo. Dongeradelen (1983) - Herma M. van den Berg
   Noordelijk Oostergo. Dantumadeel (1984) - Herma M. van den Berg
   Kollumerland en Nieuw Kruisland, voorafgegaan door Overzicht van de bouwkunst in Noordelijk Oostergo (1989) - Herma M. van den Berg
  
  Externe links 
   
   
  
  Rijksmonument
  Boekenreeks