title: Akaki Tsjchenkeli
text: Akaki Tsjchenkeli (Georgisch: ) (Okoemi, Okroeg Soechoemi, 19 mei 1874 - Parijs, 5 januari 1959) was een Georgisch politicus en publicist. Hij was een van de leiders van de mensjewistische beweging in het Russisch Rijk. In 1918 was hij premier van de kortstondige Transkaukasische Federatieve Republiek, en was daarna buitenlandminister en parlementslid van de Democratische Republiek Georgië. Vlak voor de val van de Georgische republiek werd hij benoemd tot ambassadeur in Frankrijk.
  
  Vroege leven 
  Akaki Tsjchenkeli werd op 19 mei 1874 (juliaanse kalender) in een groot gezin geboren in Okoemi, een dorp in het toenmalige district Samoerzakano (Gali) van het okroeg Soechoemi, een Abchazisch-Georgisch onderdeel van het Russisch Rijk. Zijn vader was predikant en zijn moeder kwam uit een predikantengezin in Koetaisi. Tsjchenkeli deed zijn lagere school in Choni, de geboorteplaats van zijn vader in Imereti, waarna hij via Koetaisi in Tbilisi belandde waar hij vanaf 1891 aan het Theologisch Seminarie studeerde.
  
  Studie en activisme 
  Het Tbilisi-seminarie was in die tijd het belangrijkste centrum van revolutionaire ideeën en studentenactivisme in Georgië. Tsjchenkeli voelde zich meer aangetrokken tot de sociaaldemocratie dan het priesterleven en na een studentenstaking werd hij uit de seminarie gezet. Hij studeerde in de periode 1896-1901 rechten aan universiteiten in Kiev, Moskou en Sint-Petersburg, maar kon vanwege zijn deelname aan studentenbewegingen zijn studies niet afmaken en keerde terug naar Georgië. Hij trouwde met Makrine Toerkia uit Soechoemi met wie hij een zoon kreeg.
  
  Tsjchenkeli werkte vervolgens een paar jaar in Abchazië als jurist en publiceerde in de Georgische en Russische pers, waarbij hij het Russische imperialistische beleid en zijn chauvinistische bedoelingen blootlegde. Hierbij gebruikte hij verschillende pseudoniemen. Hij sloot zich aan bij de illegale Georgische Partij van Abchazië, die campagne voerde tegen het Russische koloniale beleid in Abchazië.
  
  Na vier jaar vertrok Tsjchenkeli in 1905 naar Duitsland. Hij studeerde in 1907 af aan de Universiteit Leipzig, waarna hij nog een vervolgstudie deed in Genève. In deze periode verdiepte hij zich in het marxisme en bezocht socialistische conferenties en congressen. Hij woonde in de Europese steden Berlijn, Wenen, Parijs en Londen. In 1909 keerde hij weer terug in Georgië en hervatte zijn kritische publicaties. Hij gaf een openbare lezing over Georgische zelfbeschikking. Hij werd gearresteerd en uiteindelijk gedeporteerd naar het Russische Rostov aan de Don waar ook andere Georgische revolutionairen zaten.
  
  Politiek 
  Tsjchenkeli werd in 1912 verkozen tot lid van de Vierde Staatsdoema, waar hij pleitte voor zelfbeschikking voor de volkeren van Rusland. Na de Februarirevolutie van 1917 werkte hij voor het Speciaal Transkaukasisch Comité als commissaris voor Binnenlandse Zaken en werd in juni 1917 verkozen tot lid van het Russische Centraal Uitvoerend Comité. Hij speelde een belangrijke rol bij het overtuigen van de Sovjets om de overdracht van Gagra en de gebieden ten westen van de rivier Bzipi in Abchazië, aan Rusland in 1904 ongedaan te maken.
  
  Transkaukasisch comite 
  In maart 1918 leidde Tsjchenkeli een delegatie naar Trabzon om met het Ottomaanse Rijk te onderhandelen over grondgebied dat was afgestaan met de Vrede van Brest-Litovsk. Georgië was over de overdracht van oblast Batoemi niet geraadpleegd en was niet bereid dit af te staan. De Ottomaanse delegatie wenste hier niet op in te gaan, omdat de Georgiërs geen partij waren bij het verdrag. Onder Ottomaanse druk stemde Tsjchenkeli in april 1918 er alsnog mee in het Verdrag als basis voor onderhandelingen te gebruiken.
  
  Politiek 
  
  Op 26 april 1918 werd Tsjchenkeli premier en minister van Buitenlandse Zaken van de net opgerichte Transkaukasische Federatieve Republiek, die Armenië, Azerbeidzjan en Georgië verenigde. Zijn kabinet weerspiegelde de diversiteit van de republiek, waarbij Armeniërs vier posities bekleedden, Azerbeidzjanen vijf en Georgiërs vier. Tsjchenkeli stelde vijf hoofddoelen voor de nieuw gevormde staat: het opstellen van een grondwet, het afspreken van de grenzen, het beëindigen van de oorlog met de Ottomanen, het onderdrukken van anarchie binnen de staat en landhervormingen.
  
  Onder aanhoudende druk van de Ottomaanse strijdkrachten drong Tsjchenkeli er bij andere Georgische leiders op aan dat onafhankelijkheid voor Georgië de beste handelwijze was. Hij was hiertoe aangemoedigd door Duitse vertegenwoordigers die bij de onderhandelingen met de Ottomanen waren. Op 26 mei 1918 werd de Democratische Republiek Georgië door Noe Zjordanie uitgeroepen. Tsjchenkeli bleef minister van Buitenlandse Zaken in het nieuwe Georgische kabinet. In deze hoedanigheid tekende hij het Verdrag van Poti met de Duitse strijdkrachten in de Kaukasus, wat Georgië feitelijk tot een Duits protectoraat maakte. Later in het jaar werd hij als minister vervangen door Evgeni Gegetsjkori.
  
  In 1919 werd Tsjchenkeli verkozen tot lid van de grondwetgevende vergadering van Georgië. Op 26 januari 1921 benoemde de Georgische regering hem tot ambassadeur voor Frankrijk. Op de dag dat hij zijn geloofsbrieven aan de Franse president overhandigde, 26 februari, was Tbilisi inmiddels door het Rode Leger Tbilisi bezet, waardoor feitelijk een einde kwam aan de republiek die hij moest vertegenwoordigen. Hij bleef in ballingschap in Parijs en verzette zich tot aan zijn dood in 1959 tegen de Sovjet-Unie. Hij werd begraven in Leuville-sur-Orge net buiten Parijs, op de begraafplaats waar veel andere Georgische politieke bannelingen begraven liggen.
  
  Referenties 
  
  Georgisch minister
  Democratische Republiek Georgië