title: Handschrift 1080
text: Handschrift 1080 is een Middelnederlands manuscript dat de titel Leven van Jezus, sermoenen, exempelen en devoties in het Middelnederlands draagt. Het manuscript wordt bewaard in de Universiteitsbibliotheek Gent. Het manuscript werd vervaardigd in de tweede helft van de vijftiende eeuw in Brabant. Het is afkomstig uit het klooster van Zevenborren (Septem Fontes) en werd gevonden in het bezit van Joos van Lokere.
  
  Auteurs 
  Het manuscript is een verzamelhandschrift dat het werk van enkele belangrijke auteurs uit de middeleeuwen bundelt. Zo bevat het manuscript niet enkel werken van Johannes Gerson en Peregrinus de Opole maar hoogstwaarschijnlijk ook van Jan Brugman. 
  
  Johannes Gerson (1363-1429) heeft een poging ondernomen om een mystieke theologie te ontwikkelen, op basis van de christelijke mystiek van de pseudo-Denys. Hij weerlegde enkele van de hierin vooruitgeschoven thesissen door zich in de discussie te mengen tussen 'formalisten en terministen'. Hij kwam ook op tegen de neoplatonische identificatie van God met het Goede of met een noodzakelijke natuur, die hij in tegenstelling oordeelde met het primaat van de goddelijke wil en de goddelijke vrijheid, die hij als essentieel vond voor het christendom. Zo baande hij de weg naar een tegelijk mystieke en negatieve theologie. Zich baserende op de heilige Augustinus, de heilige Bernardus, de Pseudo Dyonisios of ook nog Richard van Sint-Victor, bouwde hij een theologie op die een systematische studie werd van de contemplatieve ervaringen, die hij de Scientia experimentalis noemde. Op grond daarvan werd hij een expert in de onderscheiding der geesten. Dit alles wordt gerepresenteerd in zijn teksten.
  
  Peregrinus de Opole (1260- begin 14de eeuw) was een Silezische Dominicaanse broeder. Zijn grootste literaire uitvoering is zijn tweedelige collectie van Latijnse sermoenen: Sermones de tempore (sermoenen voor feestdagen van het kerkelijke jaar) en Sermones de sanctis (sermoenen voor de feesten van bepaalde heiligen).
  
  Johannes Brugman (1400-1473) was een franciscaner pater, redenaar en dichter. Hij schreef enkele geestelijke liederen waaronder "Ic heb ghejaecht mijn leven lanc" en een hagiografie over Liduina van Schiedam die in 1433 overleed. Er kwamen daarvan drie delen uit, deel 1 verscheen in 1433, deel 2 in 1448 en deel 3 in 1456. Daarnaast is hij natuurlijk ook bekend van de vele religieuze gedichten die hij schreef. Hij is verder de schrijver van het boek Speculum Imperfectionis (Spiegel der onvolkomenheid) waarin hij oproept tot strikte naleving van de regel van Franciscus van Assisi. Het lied Ik wil mij gaan vertroosten wordt aan hem toegeschreven.
  
  Inhoud 
  
  Het handschrift bevat de volgende onderdelen:
  
   Inhoudstafel
   Pseudo-Bonaventura-Ludolfiaanse Leven van Jezus
   Devoties van Sint-Jozef
   Toevoegingen (Johannes Gerson)
   Sermoenen voor zon- en feestdagen door het gehele jaar (naar Peregrinus de Opole)
   Inhoudstafel van de resterende legendes
   Exempel van de Molenarin
   Van het tweeëntwintigjaaroude vrouwtje
   Exempel
   Van geestelijke sloten
   Van vijf dingen
   Tekst van Jan Brugman
   Drie opeenvolgende exempels
   Het leven van Liedewij, de maagd van Schiedam (Jan Gerlachszoon)
   Over Moeder Maagd Maria en haar Bekering
   Exempel van Sint-Augustijn
   Exempel van Sint-Walburg
   Exempel van Sint-Landrada
   Exempel van Sint-Blandina
   Exempel van Sint-Leopardus
   Exempel van Sint-Brigita
   Een mirakelverhaal
   Exempel van Sint-Affra
   Legende van Sint-Juliaan
   Over de geboorte van Sint-Anna
   Legende van Sint-Anna
   Over de geboorte van Onze Lieve Vrouw
   Exempel van de Heilige Maagd Maria
   Exempel van Sint-Antonius
   Exempel van Sint-Alexis
   Exempel van Sint-Eustachius
   Exempel van Sint-Justina
   Exempel van Sint-Alexander de Paus
   Exempel van Sint-Willibrord
   Exempel van Sint-Concordius
   Exempel van Sint-Theogenus
   Exempel van Sint-Lucianus
   Exempel van Sint-Thomas van Aquino
   Een sermoen van Jan de Evangelist
  
  Middelnederlands manuscript
  Geschrift in het christendom
  Manuscript uit de 15e eeuw
  Manuscript in de Universiteitsbibliotheek Gent