title: Groep van Sovjetstrijdkrachten in Duitsland
text: De Groep van Sovjetstrijdkrachten in Duitsland (afgekort GSSD, Duits: Gruppe der Sowjetischen Streitkräfte in Deutschland; Russisch: , Groeppa sovjetskich vojsk v Germanii) waren eenheden van de Land- en Luchtmacht van het Rode Leger, die van 1945 tot 1994 in de Sovjet-bezettingszone in Duitsland (SBZ), de daarna gevormde Duitse Democratische Republiek (DDR) en in het verenigde Duitsland gestationeerd waren.
  
  Geschiedenis van de GSSD 
  De GSSD werd na het einde van de Tweede Wereldoorlog uit troepen van het 1e en 2e Wit-Russische Front, en het 1e Oekraïense Front geformeerd. De GSSD heeft in het verleden verschillende namen gehad. Van 1945 tot 1954 heet zij „Gruppe der Sowjetischen Besatzungstruppen in Deutschland“ (GSBTD, Russisch: Группа советских оккупационных войск в Германии, Groeppa sovjetskich okkoepatsjionnijch vojsk v Germanii), van 1954 tot 1989 „Gruppe der Sowjetischen Streitkräfte in Deutschland“ (GSSD) en van 1989 tot 1994 „Westgruppe der Truppen“ (WGT, Russisch: Западная группа войск, Sapadnaja groeppa vojsk).
  Deze troepen hadden de opdracht de afspraken van het Akkoord van Potsdam te handhaven. Hiernaast waren zij het gezicht van de militair-politieke aanwezigheid van de Sovjet-Unie.
  De troepen van de GSSD stonden boven de NVA en andere militaire organisaties in de DDR. De taak van de GSSD was het veiligstellen van de DDR tegen het westen. Met hun offensieve bewapening, waaronder atoomwapens, waren zij in staat een dreiging te vormen voor Bondsrepubliek Duitsland. Met de veranderde politiek onder Gorbatsjov kwam een afkeer van de offensieve instelling van de GSSD.
  
  In 1957 werd tussen de regeringen van de Sovjet-Unie en de DDR in de Overeenkomst over het tijdelijke verblijf van Sovjet militairen op grondgebied van de DDR overeengekomen dat de Sovjet troepen, hun stationeringslocaties en oefenterreinen op de staatsorganen van de DDR afgestemd zouden worden. In dit akkoord werd verder vastgelegd dat de Sovjet strijdkrachten niet in binnenlandse aangelegenheden van de DDR zou mengen. In 1968 hielpen de troepen van de GSSD bij het neerslaan van de Praagse Lente.
  
  Op besluit van de regering van de Sovjet-Unie werden in 1979/80 20.000 militairen, 1.000 pantservoertuigen en talloze Sovjet materialen van het territorium van de DDR verwijderd. Tijdens de Perestroika kreeg de GSSD grotere sterkte, betere structuur, en meer materialen, en werd algemeen defensiever opgezet. In 1989 kwam een sterke reductie in pantservoertuigen.
  
  In het teken van het Twee-plus-vier-verdrag, de weg naar de Duitse eenwording, werd de vermindering van Sovjet troepen tot 1994 overeengekomen. Het ging hierbij om een van de grootste troepenverplaatsingen tijdens vredestijd in de geschiedenis. Ondanks de moeilijkheden rond de gelijktijdige terugtrekking van Sovjet troepen werd de taak volgens afspraak in augustus 1994 volbracht. Het transport van manschappen en materialen terug naar Rusland ging per schip via de havens van Rostock en Mukran (Rügen) en per trein via Polen. Het Russische leger nam op 25 juni 1994 afscheid door middel van een militaire parade van het 62 Garde-Schützenbrigade van Berlijn in het Volkspark Wuhlheide. De afscheidsfeesten in Wünsdorf op 11 juni 1994 en in Treptower Park in Berlijn op 31 augustus 1994 markeerden definitief het einde van de aanwezigheid van Sovjet militairen op Duits grondgebied.
  
  Structuur 
  De Sovjet troepen hadden op het grondgebied van de DDR 777 kazernes in 276 verschillende plaatsen, met daarbij 47 vliegvelden en 116 oefenterreinen. Begin 1991 telde de WGT ongeveer 338.000 soldaten in 24 divisies, verdeeld onder vijf Landmachtonderdelen en één Luchtmachtonderdeel. Daarbij kwamen nog ongeveer 208.000 familieleden van officieren en ander personeel, en ongeveer 90.000 kinderen.
  
  De meeste bases bevonden zich in het gebied van het tegenwoordige Brandenburg.
  Het oppercommando van de GSSD/WGT bevond zich in Wünsdorf.
  
  Landmacht 
  De Landmacht was verdeeld in:
  
   het 1e Gardepantserleger (Dresden)
   het 2e Gardepantserleger (Fürstenberg/Havel)
   het Derde Stoottroepenleger (Maagdenburg)
   het 8e Gardeleger (Nohra)
   het 20e Gardeleger (Eberswalde)
   diverse direct onderverdeelde groepen
  
  Algemene eenheden:
   11 pantserdivisies
   8 mobiele infanteriedivisies
   1 artilleriedivisie
  
   1 luchtlandingsbrigade
   5 artilleriebrigades
  
   5 pantserregimenten
   6 gevechtshelikopter regimenten
  
  Luchtmacht
  De Luchtmacht bestond uit:
   16e Luchtmacht (Wünsdorf)
   diverse onderverdeelde groepen
  
  Uitrusting 
  Tot de wapenuitrusting en materialen behoorden rond 1991 nog ongeveer:
   4.200 pantservoertuigen
   8.200 gepantserde voertuigen
   3.600 stuks geschut
   ongeveer 106.000 vrachtwagens
   690 vliegtuigen
   680 helikopters
   180 raketsystemen
  
  Commandanten van de GSSD 
  De eerste drie commandanten waren leider van de SMAD.
  
  GSBTD
   Georgi K. Zjoekov - 9 juni 1945 tot 21 maart 1946
   Vasili D. Sokolovski - 22 maart 1946 tot 31 maart 1949
   Vasili Tsjoejkov - 1 april 1949 tot 26 mei 1953
   Andrej Gretsjko - 27 mei 1953 tot 16 november 1957
  
  GSSD
  Andrej Gretsjko - 27 mei 1953 tot 16 november 1957
  Matvej V. Zacharov - 17 november 1957 tot 14 april 1960
  Ivan I. Jakoebovski - 15 april 1960 tot 9 augustus 1961
  Ivan Konev - 9 augustus 1961 tot 18 april 1962
  Ivan I. Jakoebovski - 19 april 1962 tot 26 januari 1965
  Pjotr K. Kosjevoj - 27 januari 1965 tot 31 oktober 1969
   Viktor G. Koelikov - 1 november 1969 tot 13 september 1972
  Semjon K. Koerkotkin - 14 september 1971 tot 19 juli 1972
  Jevgeni F. Ivanovski - 20 juli 1972 tot 25 november 1980
  Michail M. Zajtsev- 26 november 1980 tot 6 juli 1985
  Pjotr G. Loesjev - 7 juli 1985 tot 11 juli 1986
   Valeri A. Belikov - 12 juli 1986 tot 12 november 1987
  Boris V. Snetkov - 26 november 1987 tot 13 december 1990
  
  WGT
  Boris V. Snetkov - 26 november 1987 tot 13 december 1990
  Matvej P. Boerlakov - 13 december 1990 tot 31 augustus 1994
  
  Literatuur 
   Klaus Froh, Rüdiger Wenzke: Die Generale und Admirale der NVA.Ein biographisches Handbuch. 4e oplage. Ch. Links, Berlijn 2000, ISBN 3-86153-209-3
   Ilko-Sascha Kowalczuk, Stefan Wolle: Roter Stern über Deutschland. Sowjetische Truppen in der DDR. Ch. Links, Berlijn 2001, ISBN 3-86153-246-8
  
  Externe link 
   DDR-Lexikon: GSSD
   Gruppe der Sowjetischen Streitkräfte in Deutschland (rus)
  
  Krijgswezen van de Sovjet-Unie
  Sovjet-bezettingszone in Duitsland