title: Achterhoeks
text: Het Achterhoeks is een Nedersaksische streektaal die gesproken wordt in de Achterhoek (Gelderland, ten oosten van de IJssel).
  
  In de streektaal zijn veel varianten. In het noorden en oosten lijkt het Achterhoeks sterk op het Twents of Sallands. De dialecten in het westen worden wel tot het Oost-Veluws gerekend. Een officiële spelling is er niet, maar meestal gebruikt men wel dezelfde schrijfwijze. De hier beschreven woorden zijn redelijk uitspraakgetrouw opgeschreven.
  
  Grammatica 
  
  De vervoegingen van werkwoorden zijn anders dan in het Nederlands; de meervoudsvorm is altijd gelijk aan de 2e persoon enkelvoud:
  
  Tegenwoordige tijd 
  enkelvoud:
  ik loope
  i-j loopt 
  hee löp
  
  meervoud:
  wi-j loopt
  i-j loopt - jullie loopt
  zie loopt
  
  Verleden tijd 
  ik leepe
  i-j leep'n (dow leepste)
  hee leep
  wi-j leep'n
  i-j leep'n - jullie leep'n
  zie leep'n
  
  Het voltooid deelwoord krijgt het prefix e-, in plaats van het Standaardnederlandse ge- (bijvoorbeeld 'elopen').
  
  Umlaut 
  Een ander kenmerk is de umlaut bij verkleinwoorden en meervoudsvormen (vergelijkbaar met het Duits):
  hond - hundjen (hundeken) - hunde
  hand - hendjen - hende
  moes ("muis") - muusken - muuze
  man - menneken - mansleu
  
  En de 3e/4e naamval is soms te horen:
   1e naamval (onderwerp) 'De man / de vrouwe steet veur 't huus' (De man/de vrouw staat voor het huis)
   3e en 4e naamval 'Den breef is veur d'n man / de vrouwe' (Die brief is voor de man / de vrouw)
  
  Onzevader 
  Winterswijk -Wenters(wiek)
  
  Unzen Vader in de hemeln,
  laot dienen name eheiligd worden;
  laot dien könninkriek kommen;
  laot dienen wille gebeuren
  op de earde zo as in den hemel.
  Gaef uns no uns dageliks brood
  en vergaef uns unze scholden
  zo as ok wi-j vergaevet
  wel bi-j uns in de schold staot;
  en breng uns neet in verzeuking,
  maor maak uns vri-j van 't kwaod.
  Want van Di-j is 't könninkriek
  en de krach en de gloarie
  no en alle dage.
  Amen.
  
  Zie ook 
   Achterhoekse artikelen op de Nederlands-Nedersaksische Wikipedia
  
  Externe links 
   Website Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers
   De gelijkenis van de Verloren Zoon in de dialecten van Dinxperlo, Varsseveld en Winterswijk
  
  Referentie 
  
  Taal in Gelderland
  Achterhoek
  Nedersaksisch dialect