title: Aruba-renhagedis
text: De Aruba-renhagedis (Cnemidophorus arubensis), ook lokaal bekend als (in het Papiaments) cododo (blauw) of blausana. De C. arubensis stamt af van de familie Teiidei. De vrouwtjes en jonge hagedissen worden Lagadishi ofwel "hagedis" genoemd, terwijl de volwassen mannetjes Blóbló ("Blauw-bluaw") worden genoemd. Deze hagedissensoort is uniek voor het eiland Aruba en is de meest voorkomende en talrijke hagedissensoort op het eiland.
  
  Taxonomie 
  De Aruba-renhagedis was aanvankelijk geklassificeerd als een ondersoort van de Cnemidophorus lemniscatus genaamd Cnemidophorus lemniscatus arubensis. Toen de C. lemniscatus, die waarschijnlijk rond 1950 op Aruba geïmporteerd werd, niet te hybriseren was met de Aruba-renhagedis werd duidelijk dat deze een aparte soort betrof. Verwant aan de Aruba-renhagedis zijn de endemische soorten van Curaçao (Cnemidophorus murinus) en Bonaire (Cnemidophorus ruthveni).
  
  Omschrijving 
  De soort is een van de snelste hagedissen ter wereld en kan een snelheid behalen van 30 km per uur. De soort bereikt een lichaamslengte van ongeveer 15 centimeter. 
  
  De mannetjes hebben een blauwe kop en blauwgroene poten en staart. De romp is bruin-groen met rijen witte tot felblauwe stippen op de flanken. Bij de meeste Cnemidophorus-hagedissen worden de kleuren van mannetjes levendiger tijdens het paarseizoen. Maar C. arubensis is hierin anders. Tijdens het paarseizoen, dat plaatsvindt van september tot oktober, ondergaan volwassen mannetjes van C. arubensis een opvallende verandering. Ze worden intens blauw en deze lichtblauwe kleur bedekt een groot deel van hun lichaam. Daarentegen hebben vrouwelijke hagedissen en juvenielen verschillende tinten bruin. Volwassen vrouwtjes hebben langwerpige banden op hun bovenlichaam, van kop tot staart. Bovendien hebben ze blauwe oogvlekken aan de zijkanten en achterpoten.
  
  Diet 
  Een van de opmerkelijke aanpassingen die worden waargenomen binnen de familie Teiidei van hagedissen is de overgang naar herbivore diëten bij verschillende endemische eilandsoorten. Deze verschuiving is vooral duidelijk zichtbaar bij C. arubensis en C. murinus(en) (Curaçao). 
  
  Het dieet van de C. arubensis omvat zowel insecten als voornamelijk plantaardig materiaal zoals bloemen, nectar, bladeren en fruit. Echter, ze vertonen selectiviteit in hun plantaardige consumptie vanwege de aanwezigheid van gifstoffen in veel beschikbare plantensoorten, met name die met relatief hoge hoeveelheden fenolen, saponinen en alkaloïden (zoals kinine). Als gevolg daarvan vermijden deze hagedissen actief dergelijke planten. 
  
  Er is waargenomen dat coprofagie, het consumeren van ontlasting, voorkomt bij C. arubensis. De dikke darm is groter dan bij andere soorten renhagedissen en is duidelijk aangepast aan een herbivoor dieet. In een natuurlijke, ongestoorde habitat bestaat ongeveer 80% van de maaginhoud uit plantaardig materiaal, terwijl ongeveer 15% bestaat uit insecten en andere geleedpotigen. De overige 5% bestaat uit materialen zoals ontlasting, kleine steentjes en takjes.
  
  Reproductie 
  De C. arubensis plant zich voort door seksuele voortplanting. Renhagedissen hebben femorale poriën, hoewel deze groter zijn bij mannetjes in vergelijking met vrouwtjes. Daarnaast hebben mannetjes pre-anale poriën.
  
  Bovendien zijn alle teiines ovipaar, en de grootte van het legsel hangt samen met de lichaamsgrootte van de hagedis. Terwijl Cnemidophorus legsels hebben variërend van twee tot zes eieren, produceert C. arubensis slechts één ei, zij het een groot ei.
  
  Gedrag 
  Communicatie met de voorpoot komt vaak voor bij C. arubensis. Het kan ook worden waargenomen bij C. lemniscatus lemniscatus. Bij C. murinus murinus en C. murinus ruthveni lijkt dit gedrag iets minder vaak voor te komen.
  
  Externe links 
   Cnemidophorus arubensis, Dutch Caribbean Species Register
  Endemisch dier uit Aruba
  IUCN-status niet bedreigd