title: José Maria Usandizaga
text: José Maria Usandizaga Soraluce (San Sebastián, 31 maart 1887 – San Sebastián, 6 oktober 1915) was een Spaanse pianist en componist.
  
  Levensloop 
  Usandizaga's talent werd al op vroege leeftijd duidelijk. Zijn moeder was pianiste en gaf hem zijn eerste lessen. Zijn vader was de consul van Uruguay. In 1896 meldden zijn ouders hem aan voor het Conservatorio Superior de Música de San Sebastián, waar hij studeerde bij Beltrán Pagola. Op zijn veertiende ging hij naar de Schola Cantorum de Paris, waar hij piano studeerde bij Gabriel Grovlez en Francis Planté en compositie bij Vincent d'Indy, en waar Charles Bordes zijn belangstelling voor de muziek van zijn geboorteland Baskenland met hem deelde.
  
  Als begaafd pianist leek hij voorbestemd tot een solocarrière, totdat reumatische aandoeningen en een handkwetsuur hem het regelmatig spelen onmogelijk maakten. Daarom legde hij zich toe op het componeren, waarbij hij een voorkeur had voor Baskische thema's.
  
  In 1906 keerde hij terug naar Spanje en werd al snel een van de leidende figuren in de theaterwereld, dankzij de impact van de opera’s die hij in zijn korte leven schreef, waarvan er twee na zijn dood werden voltooid door zijn broer Ramón. Hij stierf op 28-jarige leeftijd in zijn geboortestad aan tuberculose.
  
  Composities
  
  Werken voor orkest 
   1904 Suite in A, op. 14
   1906 Euskal festara, mars
   1906 Irurak-bat, rapsodie, op. 35
   1908 Fantasía, voor cello en piano (orkestratie samen met zijn broer, Ramón Usandizaga)
   1912 Hassan y Melihah, fantastische dans
   Fantasía y Danza
   En la Mar
   Rhapsodie over drie Baskische liederen
   Symfonische ouverture op een Gregoriaans thema
  
  Werken voor banda (harmonieorkest) 
   1906 Bidasoa
   Pantomima uit de opera "Las Golondrinas"
  
  Muziektheater
  
  Opera's
  
  Zarzuela
  
  Vocale muziek
  
  Werken voor koor 
   Ume Zurtza (El Huérfano), voor sopraan, tenor, gemengd koor en orkest
   Itzayá, voor koor a capella
   Missa, voor vierstemmig koor
  
  Kamermuziek 
   (1905) Cuarteto de cuerdas, sobre temas populares vascos, strijkkwartet in G, Op. 31
   Fantasía voor violoncello en piano (1908), later georkestreerd
  
  Piano 
   (1905) Pièces pour piano,
   Impromptu en La
   (1909) Rapsodia Vascongada
   (1910) Jota
   (1911) Hassan y Melihah, Fantasía-danza
   (1914) En la aldea están de fiesta
  
  Publicaties 
   Luis Villalba Muñoz: José María Usandizaga.... Madrid. Librería de la Viuda de Pueyo, 1918. 32 p.
   José Luis Ansorena Miranda: José María Usandizaga - Catálogos de compositores. Madrid. Fundación Autor y ERESBIL, Archivo de Compositores Vascos, 1998. 59 p.
  
  20e-eeuws componist
  Spaans componist
  Spaans pianist