title: RISC OS
text: RISC OS is een besturingssysteem oorspronkelijk ontwikkeld door de Britse firma Acorn voor hun Archimedescomputers. Het systeem was speciaal ontworpen voor Acorns zelf-ontwikkelde ARM-processor. De eerste versie van RISC OS verscheen in 1987 en heet Arthur. De naam RISC OS werd in 1988 in gebruik genomen bij het sterk verbeterde RISC OS 2. Het besturingssysteem is opgeslagen op 2 ROM-chips gevestigd op het moederbord, wat doorgaans resulteert in bijzonder snelle opstarttijden.
  
  Acorn produceerde sinds eind jaren zeventig computers, waaronder de Atom, BBC Micro, de Electron, de BBC Master, de Archimedes en de Risc PC. De firma werd ontbonden in 1998, vlak voor de introductie van de nieuwe Phoebe-computer, die uitgerust zou zijn met RISC OS 4.
  
  Eigenschappen 
  RISC OS kent een aantal eigenschappen die haar tijd sterk vooruit leken te zijn en wellicht dienden ter inspiratie van soortgelijke vernieuwingen bij bekendere besturingssystemen, zoals Microsoft Windows of Apple Mac OS. Zo bezat Arthur reeds een Icon bar waarmee toegang verkregen werd tot opslagmedia zoals harde schijven en floppydisks. Daarnaast installeren alle geladen programma's hun respectief icoon op deze taakbalk onderaan het beeldscherm. Ook bevat RISC OS sinds 1990 fontweergave met hoge kwaliteit anti-aliasingtechniek. RISC OS ondersteunt sinds het begin een grote mate van slepen en neerzetten, met name opvallend bij het bewaren en uitwisselen van bestanden tussen programma's. Onder RISC OS zijn programma's opgenomen in een speciaal type map, waarvan de naam altijd begint met het '!' symbool. Het installeren van programma's op harde schijf geschiedt doorgaans door het programma-icoon te verslepen vanaf zipbestand of schijfweergavevenster naar de gewenste locatie. Het verwijderen van een bestand of programma gebeurt door het selecteren van de optie 'Verwijderen' in een bestandsmenu. Een installatie of verwijderingsprogramma is derhalve een zeldzaam fenomeen bij RISC OS-gebruik. Tevens een zeldzame voorkoming bij andere besturingssystemen is dat RISC OS toestaat dat de gebruiker vensters bedient of manipuleert zonder dat deze op de voorgrond behoeven te staan. Zodoende is het mogelijk dat een gebruiker bijvoorbeeld tekst invoert in een programmavenster, terwijl dit zich tussen of achter andere vensters bevindt. Menu's onder RISC OS zijn altijd contextueel van aard en bezitten bovenaan een titelbalk waarmee ze verplaatst kunnen worden. Net als bij andere systemen kunnen deze submenu's bevatten, maar onder RISC OS behoeft een menu zich niet noodzakelijkerwijs direct te sluiten nadat een keuze geselecteerd is.
  
  Na Acorn 
  De firma RISCOS Ltd neemt in 1999 de ontwikkeling van RISC OS voor desktop-computers over. Tot haar opheffing in 2013 heeft zij diverse 4.xx en 6.xx versies van RISC OS geschreven en verkocht. De verkoop is overgenomen door 3QD Developments, de producent van de Risc PC emulator, VirtualRPC.  
  
  Als Acorn Ltd. wordt opgesplitst komen de IE rechten van RISC OS terecht bij Pace. Pace gebruikt NCOS, een op RISC OS gebaseerd besturingssysteem, voor settopboxen. Deze broncode wordt, vanaf eind 2002,  gebruikt door de firma Castle Technology voor de ontwikkeling van RISC OS 5, een aparte lijn van het besturingssysteem voor de Iyonix-computer. In juli 2003 kondigde Castle aan de IE rechten van RISC OS te hebben aangeschaft. Via de nieuw opgezette firma RISC OS Open Ltd, oftewel ROOL, geeft Castle de broncode van RISC OS 5 open voor het publiek onder een sharedsourcelicentie. Vanaf 1 oktober 2008 wordt de Iyonix-computer niet meer gemaakt. De ontwikkeling van RISC OS 5 is overgenomen door RISC OS Open. RISC OS Open ontwikkelt daarnaast RISC OS 5-versies voor Risc PC, computers met een Texas Instruments OMAP3530 (ARM Cortex-A8) zoals BeagleBoard, OMAP4430 of OMAP4460 (ARM Cortex-A9) zoals PandaBoard, Broadcom BCM2835 zoals Raspberry Pi en de diverse emulaties. Er wordt gewerkt aan een versie voor computers met een Freescale i.MX6.
  
  Versies
  
  De eerste ARM-processoren hadden een 26 bit-geheugenbeheer, de latere een mogelijkheid tot 26 of 32 bit-geheugenbeheer en de nieuwste alleen 32 bit-geheugenbeheer. Voor de nieuwste RISC OS-machines, de Iyonix en de A9, moest dus een nieuwe versie van RISC OS geschreven worden die het 32 bit-geheugenbeheer ondersteunt.
  
  Hardware
  
  Merk op dat RISC OS Open de 'even nummers zijn stabiel' versie nummering gebruikt na versie 5.14, dus bij twee vermeldingen is de ene de laatste stabiele en de andere de laatste ontwikkelversie.
  
  RISC OS is ook gebruikt door zowel Acorn als Pace Micro Technology in diverse settopboxen onder de naam NCOS.
  
  RISC OS kan ook draaien op verschillende computer-systeem emulatoren die bovenstaande Acorn machines emuleren.
  
  Gebruikersclubs
  HCC RISC OS Gebruikers Groep, de gebruikersgroep binnen de Hobby Computer Club (binnen de HCC geen activiteit meer sinds 2008)
  ACorner, de gebruikersclub van RISC OS in Limburg
  Big Ben Club, de landelijke gebruikersvereniging voor Acorn- en RISC OS-gebruikers
  
  Meer informatie
   RISC OS 5, RISC OS Open 
   RISC OS 6
  
  Voetnoten 
  
  Besturingssysteem