title: Lijst van landvoogden van de Habsburgse Nederlanden
text: Dit is een lijst van landvoogden van de Habsburgse Nederlanden, ook wel gouverneurs-generaal genoemd. De landvoogd(es) of gouverneur-generaal was de hoogste regeringsfunctionaris en vertegenwoordigde de Habsburgse landsheer of landsvrouwe. Zij of hij resideerde te Brussel.
  
  Gedurende de Tachtigjarige Oorlog (circa 1568–1648) ontstond geleidelijk aan in de noordelijke provincies de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, zodat de landvoogd(es) uiteindelijk in de praktijk alleen nog de Zuidelijke Nederlanden bestuurde. Deze situatie werd geformaliseerd met de Vrede van Münster in 1648, waarbij de onafhankelijkheid van de Republiek werd erkend.
  
  Habsburgse Nederlanden (1482–1700) 
   1485-1486: Engelbrecht II van Nassau (algemeen stadhouder der Nederlanden)
   1501-1504: Engelbrecht II van Nassau (opnieuw; algemeen stadhouder der Nederlanden)
   1504-1507: Willem van Chièvres (algemeen stadhouder der Nederlanden)
   1507-1530: Margaretha van Oostenrijk (regentes)
   1515-1517: Willem van Chièvres (opnieuw; de facto regent)
   1517-1522: Margaretha van Oostenrijk (opnieuw; de facto landvoogdes)
   1530-1555: Maria van Hongarije (eerste officiële landvoogdes)
   1555-1559: Emanuel Filibert van Savoye
   1559-1567: Margaretha van Parma
   1567-1573: Fernando Álvarez de Toledo, hertog van Alva
   1573-1576: Luis de Zúñiga y Requesens
   1576-1578: Juan van Oostenrijk
   1578-1592: Alexander Farnese, hertog van Parma
   1592-1594: Peter Ernst I van Mansfeld
   1594-1595: Ernst van Oostenrijk 
   1595-1596: Pedro Henriquez de Acevedo 
   1596-1598: Albrecht van Oostenrijk 
   1598-1621: de aartshertogen Albrecht en Isabella regeren als soevereinen over de Habsburgse Nederlanden.
   1621-1633: Isabella van Spanje
   1633-1634: Francisco de Moncada (ad interim)
   1634-1641: Ferdinand van Oostenrijk
   1641-1644: Francisco de Melo
   1644-1647: Manuel de Castel Rodrigo
   1647-1656: Leopold Willem van Oostenrijk
   1656-1659: Juan II van Oostenrijk
   1659-1664: Luis de Benavides Carillo
   1664-1668: Francisco de Castel Rodrigo
   1668-1670: Íñigo Fernández de Velasco
   1670-1675: Juan Domingo Mendez de Haro y Fernández de Córdoba
   1675-1678: Carlos de Gurrea
   1678-1682: Alexander Farnese
   1682-1685: Ottone Enrico del Carretto
   1685-1691: Francisco Antonio de Agurto
   1691-1706: Maximiliaan II Emanuel van Beieren
  
  In 1700 overleed Karel II, de laatste Spaanse koning van het huis Habsburg. Hij werd opgevolgd door zijn achterneef Filips, een lid van het huis Bourbon. Hij ging de naam Filips V dragen.
  
  Aangesteld door de opstandige Staten-Generaal 
  Tot 1576 bestond er binnen de Nederlanden de simpele situatie van gebieden die in handen waren van de opstandelingen en gebieden die in handen waren van de vooroorlogse machthebber. Vanaf dat jaar bestond er echter buiten de door opstandelingen gecontroleerde gebieden een staat van duidelijke machteloosheid van de koning, die uitsluitend in Luxemburg afwezig was. Invloedrijke personen lieten beslissingen ten uitvoer brengen die haaks op 's konings wil stonden. Ze sloten vrede met de opstandelingen en beide tot verzoening gekomen partijen richtten daarbij de Unie van Brussel op. De officiële landvoogd, Juan van Oostenrijk, deed eerst nog voorzichtige verzoeningspogingen, maar ging zes maanden later over tot de Inname van de Naamse citadel, waarmee de oorlog weer werd voortgezet. Hierop besloot een partij van ontevreden edelen, aangevoerd door de radicaal-katholieke hertog van Aarschot, Don Juan als afgezet te verklaren en de volgende persoon aan te stellen als landvoogd:
   1577–1581: Matthias van Oostenrijk
  
  Landvoogd Matthias zou na de scheuring van de Unie van Brussel in de Unie van Atrecht (Spaansgezind) en de Unie van Utrecht (Staatsgezind) slechts landvoogd blijven voor die laatste. Ondertussen was Oranje aan het onderhandelen met de Franse kroonprins Frans van Anjou (reeds op 13 augustus 1578 officieel erkend als "Beschermer der Nederlanden tegen de Spaanse tirannie") om de soevereiniteit over de Nederlanden te aanvaarden uit handen van de Staten-Generaal, wat deze uiteindelijk deed op 19 september 1580 met het Verdrag van Plessis-les-Tours. De nieuwe landsheer Anjou sloot op 23 januari 1581 te Bordeaux een overeenkomst met de Staten-Generaal. Voor landvoogd Matthias was dit het teken dat hij overbodig was geworden; hij nam in 1581 ontslag als landvoogd, verliet de Nederlanden en keerde terug naar Oostenrijk.
  
   1585–1588: graaf van Leicester 
  
  Hun bestuurlijke pogingen mislukten. In 1588 besloot de Staten-Generaal het verder zonder landvoogd te stellen. De door de Staatsen opgerichte Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden werd pas in 1648 door de Spaanse koning erkend in het Verdrag van Münster.
  
  Zuidelijke Nederlanden onder Filips V (1700–1714) 
   1691-1706: Maximiliaan II Emanuel van Beieren
   1706-1714: Spaanse Successieoorlog: door het uitsterven van de Spaanse Habsburgers breekt een strijd uit om de erfenis. De Zuidelijke Nederlanden worden bezet door Engeland en de Republiek.
  
  Oostenrijkse Tijd (1714–1793) 
  Met de Vrede van Utrecht werden de Zuidelijke Nederlanden aan de Rooms-Duitse keizer toegewezen, die tevens de aartshertog van Oostenrijk was en lid was van het huis Habsburg. De Republiek der Noordelijke Nederlanden mocht evenwel regimenten houden in de steden van de Zuidelijke Nederlanden, de tractaatsteden.
  
  1713-1740 Keizer Karel VI
   1716-1724: Eugenius van Savoye
   1716-1724: gevolmachtigd minister Hercule Louis Turinetti, markies van Prié
  
   1724-1741: aartshertogin Maria Elisabeth van Oostenrijk
   1725: gevolmachtigd minister Wirich von Daun
   1726-1732: gevolmachtigd minister Giulio Visconti Borromeo Arese
   1732-1743: gevolmachtigd minister Friedrich August von Harrach-Rohrau
  
  1740-1780: keizerin Maria Theresia
   1741-1744: Karel van Lorreinen, broer van keizer Frans I Stefanus
   1743-1744: gouverneur-generaal ad interim Karel, graaf van Königsegg-Erps en Rottenfels, Aulendorff en Staufen, markies van Boischot
  
   1744: Maria Anna van Oostenrijk (gehuwd met Karel van Lorreinen)
   1744-1746: intermaris, vervolgens gevolmachtigd minister Wenceslas graaf van Kaunitz-Rittberg 
  1745: Franse bezetting; Ulrich van Löwendal voorlopig gouverneur-generaal
   1746-1747: militair bevelhebber, maarschalk Karel van Batthyany
   1747-1749: bewind aan de tijdelijke Jointe
  
  1749-1780: Karel van Lorreinen
   1749-1753: gevolmachtigd minister a.i. Antoniotto Botta Adorno
   1753-1770: gevolmachtigd minister a.i. Karel van Cobenzl
   1770-1783: gevolmachtigd minister a.i. Georg van Starhemberg
  
  1780-1790: Jozef II, zoon van keizerin Maria Theresia
   1780-1793: Maria Christina van Oostenrijk en Albert Casimir van Saksen-Teschen 
   1783-1787: gevolmachtigd minister Lodewijk van Barbiano en Belgiojoso
   1787: militair bevelhebber Jozef van Murray
   1787-1789: gevolmachtigd minister Ferdinand van Trauttmansdorff
   1789: vicekanselier der Nederlanden Frans van Cobenzl
  
  Van 11 januari tot 10 december 1790: Verenigde Nederlandse Staten gevolgd door de Eerste Oostenrijkse Restauratie
  
  1790-1792: keizer Leopold II, zoon van keizerin Maria Theresia en broer van Jozef II; in de periode van de Eerste Oostenrijkse Restauratie waren er geen landvoogden.
  
   1790-1791: gevolmachtigd minister: Florimond van Mercy-Argenteau
   1791-1794: gevolmachtigd minister: Franz Georg von Metternich-Winneburg
  
  1792-1794: keizer Frans II, zoon van Leopold II 
  nieuwe Franse bezetting tussen nov. 1792 en maart 1793; Franse legers verdreven met de Tweede Slag bij Neerwinden, gevolgd door de Tweede Oostenrijkse Restauratie
   1793-1794: Karel van Oostenrijk-Teschen, laatste landvoogd der Nederlanden
  
  Hierna werden de Zuidelijke Nederlanden voor de derde keer in die eeuw bezet door Frankrijk. Dit markeert het begin van de Franse tijd in België (1794-1815). De Oostenrijkse Nederlanden en het prinsbisdom Luik werden als negen verenigde departementen formeel tot een deel van Frankrijk gemaakt. Sindsdien heeft de titel van landvoogd nooit meer in de Nederlanden bestaan.
  
  Zie ook 
   Lijsten van heersers in de Lage Landen
  
   
  Habsburgse monarchie