title: Zuur-basereactie
text: Een zuur-basereactie is een chemische reactie tussen een zuur en een base. Een zuur-basereactie is een evenwichtsreactie die als volgt kan worden weergegeven:
  
  zuur + base <=> zout + water
  
  Of er al dan niet een praktisch meetbaar evenwicht optreedt, hangt af van de aard van het zuur (sterk of zwak) en base (sterk of zwak). Bij een reactie waarvan het evenwicht sterk naar rechts ligt (in bovenstaand voorbeeld aan de kant van zout en water) wordt niet meer van een evenwichtsreactie gesproken, maar van een aflopende reactie.
  
  Aflopende of niet-evenwichtsreacties 
  Aflopende of niet-evenwichtsreacties treden op als het zuur of de base sterker is dan het oplosmiddel; in de meeste gevallen is dat water. Als een base een sterkere base is dan het hydroxide-ion  in water dan noemen we de base sterk. Als een zuur een sterker zuur is dan het hydronium-ion  in water dan noemen we het zuur sterk. Een voorbeeld van een dergelijke zuur-basereactie is de reactie tussen waterstofchloride en natriumhydroxide, waarbij water en natriumchloride ontstaan:
  
  HCl + NaOH -> H2O + NaCl
  
  Deze reactie is aflopend in water, omdat de terugreactie onmogelijk is. Een opgelost natriumion en een chloride-ion kunnen geen  of  van water afnemen. Dus de hydrolyse van natriumchloride is onmogelijk.
  
  Evenwichtsreacties 
  Evenwichtsreacties treden op wanneer er wordt uitgegaan van zwakke zuren en basen. Een voorbeeld is de reactie van azijnzuur en ammonia. Als een base een zwakkere base is dan het hydroxide-ion  in water dan noemen we de base zwak. Als een zuur een zwakker zuur is dan het hydronium-ion  in water dan noemen we het zuur zwak. Omdat beide stoffen slechts gedeeltelijk gedissocieerd zijn in water, zal er een evenwicht optreden tussen beide:
  
  CH3COOH + NH3 <=> CH3COO- + NH4+
  
  Het evenwicht is steeds verschoven naar de reactiezijde van het zwakste zuur.
  
  Verdringingsreacties 
  Een speciaal geval wordt gevormd door de verdringingsreacties, waarbij een sterk zuur of sterke base een zwakkere uit zijn verbindingen verdrijft.  
  Een voorbeeld is de reactie tussen calciumcarbonaat en zoutzuur in water:
  
  CaCO3 + 2HCl -> CaCl2 + H2CO3
  
  Omdat H2CO3 instabiel is in water, splitst dit volgens de reactie
  
  H2CO3 (aq) -> CO2 (g) + H2O (l)
  
  Een ander voorbeeld is de reactie tussen ammoniumchloride en natriumhydroxide in water:
  
  NH4Cl + NaOH -> NaCl + NH3 (g) + H2O
  
  In deze gevallen is geen sprake van een evenwicht omdat een van de reactieproducten als gas (CO2 resp. NH3) uit het reactiemengsel ontsnapt.
  
  Externe links
  Eenvoudige proefjes met zuur-basereacties
  
  Chemische reactie
  Zuur-basechemie