title: Antoine Hartmann
text: Petrus Antonius Ludovicus Hartmann (Waldbredimus, 17 juli 1817 – Diekirch, 5 september 1891) was een Luxemburgs ingenieur, stedenbouwkundige en architect.
  
  Leven en werk 
  Antoine of Anton Hartmann was een zoon van Charles Hartmann en Magdalena Beyder. Hartmann startte zijn loopbaan in het leger, waar hij werkte op het bureau van de genie. In 1843 werd hij opzichter (bauconducteur) over bouwwerken van de staat. In 1858 werd hij van conducteur publieke werken bevorderd tot conducteur eerste klas en mocht hij de eretitel ingenieur voeren. Hartmann publiceerde in 1859 zijn plannen voor restauratie van de Sint-Willibrordusbasiliek in Echternach, waar in 1856 het gewelf van het middenschip was ingestort,<ref>A. Hartmann (1859) "Die St. Willibrordus-Basilika in Echternach und die St. Alphonsus-Kirche in Luxemburg", Publications de la société pour la recherche et la conservation des monuments historiques dans le Grand-Duché de Luxembourg, 14 (1858), p. 177-181.</ref> en kreeg in 1863 de leiding over de restauratiewerkzaamheden.  In 1867 werd Hartmann door groothertog Adolf van Luxemburg benoemd tot districts-ingenieur (Bezirksingenieur der Bauverwaltung) in Diekirch. 
  
  Hartmann ontwierp onder meer overheidsgebouwen, bruggen en kerken in een neoromaanse of neogotische stijl. Voor de kerken was zijn optiek dat die een onderscheidend teken in het stadsbeeld moesten worden, met een hoge toren en een grote voorgevel. In 1886 werd hij lid van de beheercommissie van de gevangenis in Diekirch. In 1887 werd hij benoemd tot ridder in de Orde van de Eikenkroon. In 1889 ging hij met pensioen en kreeg eervol ontslag, hij mocht zich sindsdien Ehren-Ober-Ingenieurs der Bauverwaltung'' noemen.
  De architect was getrouwd met Theresia Henriette Wilhelmine Goedecke, zij kregen drie dochters. Hij aquarelleerde in zijn vrije tijd en stimuleerde dochter Therese (1858-1923) in haar schilderkunst. In 1884 exposeerde zij de portretten van haar ouders. 
  
  Antoine Hartmann overleed op 74-jarige leeftijd. Hartmann was sinds 1847 vrijmetselaar, bij zijn begrafenis hield een van de broeders een rede.
  
  Enkele werken 
  1852 Hotel Grand Chef in Mondorf-les-Bains.
  1856-1858 Redemptoristenklooster en Paterskerk in Luxemburg-Stad.
  1858-1860 gebouw van de Kamer van Afgevaardigden in Luxemburg-Stad.
  1864-1866 Sint-Matthiaskerk in Fingig.
  1865 stadhuis van Esch-sur-Alzette. Afgebroken in 1932 voor de bouw van een nieuw, groter stadhuis.
  1865 Sint-Pieterskerk in Eischen.
  1865 Sint-Amalbergakerk in Rodange.
  1871 Sint-Michaëlkerk in Basbellain.
  1873 Sint-Bartholomeüskerk in Stegen.
  1874 Sint-Jacobus-de-Meerderekerk in Welscheid.
  1881 brug over de Moezel bij Grevenmacher. Vernietigd tijdens de Tweede Wereldoorlog, in 1955 werd een nieuwe gebouwd.
  1885 kapel op de begraafplaats van Hostert
  1888 brug over de Sûre bij Dillingen. Vernietigd tijdens de Tweede Wereldoorlog, in 1952 werd een nieuwe gebouwd.
  scholen in Berchem, Bissen, Garnich en Hivange.
  Villa Wolf in het Stadspark van Luxemburg.
  
  Galerij 
  
  Luxemburgs architect
  Luxemburgs vrijmetselaar
  Luxemburgs persoon in de 19e eeuw
  Stedenbouwkundige