title: Saffische strofe
text: Een saffische strofe is een versvorm genoemd naar de dichteres Sappho. Deze vorm bestaat uit drie saffische hendecasyllabi (elf lettergrepen) en een adoneus (vijf lettergrepen: een dactylus gevolgd door een spondeus, lang-kort-kort-lang-lang).
  
  Het metrum of de versvoet van een saffische strofe ziet er zo uit: (- = lang uitgesproken lettergreep,  = kort uitgesproken lettergreep)
  —  | — X | —  | —  | — — | (x3)
  —  | — — |
  ( = daling, — = heffing, X = heffing of daling)
  
  Gebruik 
  Verschillende dichters hebben saffische strofen in hun gedichten gebruikt.
  
  Sappho 
  Sappho van Lesbos is de grondlegster van de versvoet. Ze leefde omstreeks 600 v. Chr en schreef in een Aeolisch dialect van het Grieks.
  
  De eerste strofe van fragment 31 van Sappho is een voorbeeld van een saffische strofe:
  
  Φαίνεταί μοι κῆνος ἴσος θέοισιν
  
  ἔμμεν᾽ ὤνηρ, ὄττις ἐνάντιός τοι
  
  ἰσδάνει καὶ πλάσιον ἆδυ φωνεί-
  
  σας ὐπακούει
  
  De Nederlandse literaire vertaling uit Griekse varia van Dr. W. E. J. Kuiper (Haarlem, 1956) luidt:
  
  Die schijnt mij den goden gelijk te zijn, de
  
  mens, die tegenover u nederzit en
  
  aanhoort stil, zo dicht u nabij, den zoeten
  
  zang uwer woorden
  
  Alkaios 
  Ook Sappho's tijdgenoot Alkaios paste de vorm toe.
  
  Catullus 
  Catullus heeft saffische strofen gebruikt waaronder in Carmen 51. Hij leefde van 84 tot 54 v. Chr.
  
  De eerste strofe van Carmen 51:
  
  Ille mi par esse deo videtur
  
  ille, si fas est, superare divos
  
  qui sedens adversus identidem te
  
  spectat et audit
  
  (Vertaling: 
  Die schijnt mij als een god te zijn,
  
  Die, als het mag worden gezegd, de goden overtreft
  
  en telkens weer tegenover u zit en
  
  kijkt en luistert)
  
  Horatius 
  In de Romeinse tijd dient ook Horatius vermeld te worden die in de Oden van de Carmina ook teruggreep naar de versvorm.
  
  Overige 
  Vondel gebruikte een variant van deze strofevorm (in navolging van Horatius) voor zijn lyrische gedicht over de opening van het Athenaeum Illustre (1632); sindsdien is de horatiaanse strofe in de Nederlandse literatuur lang populair geweest. Recenter is er in het Engels werk van Isaac Watts, Algernon Swinburne, Rudyard Kipling en Allen Ginsberg met saffische strofen. In het Duits zijn er voorbeelden van August von Platen-Hallermünde en Harald Hartung, in het Italiaans van Nobelprijswinnaar Giosuè Carducci en Giovanni Pascoli, in het Spaans van Miguel de Unamuno.
  
  Dichtvorm
  Fonologie