title: Raden Mas Jodjana
text: Raden Mas Jodjana (Yogyakarta, 6 februari 1893 - La Réole, 20 september 1972) was een Indonesische danser van klassieke Javaanse dans, en een van de beroemdste Aziatische dansers in Europa.
  
  Jodjana had koninklijke connecties via beide ouders. Hij groeide op in een traditionele omgeving. Zijn moeder was een ceremoniemeesteres aan het hof. Op aandringen van de directeur van een basisschool stemde zijn moeder er mee in dat hij les kreeg op een Europese school. Later volgde hij de opleiding voor inheemse ambtenaren in Magelang, waar hij in 1910 afstudeerde. Hij werd aangesteld bij de koloniale administratie van het departement van Binnenlandse Zaken, en in Batavia begon hij een studie aan de Opleidingsschool voor Inlandse Rechtskundigen. In 1914 kwam hij naar Nederland in het gezelschap van de latere vorst Hamengkubuwono VIII van Djokja, die in Leiden ging studeren. Jodjana schreef zich in aan de Rotterdamsche Handelsschool. In 1916, toen er overstromingen plaatsvonden in Nederlands-Indië, organiseerden verschillende Indische verenigingen in Nederland een 'soirée artistique', een benefietvoorstelling, in de Haagsche Schouwburg om geld in te zamelen voor het getroffen gebied. Jodjana en andere Indische studenten voerden gamelanmuziek en hofdansen op, wat een enorm succes werd. Jodjana danste als de ijdele koning, de Kelono, en werd de ster van de avond. Vanwege dit succes werd de voorstelling nog twee keer opgevoerd. Enkele maanden later werden de studenten opnieuw gevraagd om op te treden tijdens lustrumfeesten van de universiteit in Utrecht, wat opnieuw zeer succesvol was.
  
  Dit succes betekende een keerpunt in Jodjana's leven, waarop hij besloot zich te wijden aan de kunst van het dansen. Hij was betrokken bij de oprichting van een 'Oost-Indische toonkunst-fonds' om culturele avonden te ondersteunen. Vanaf 1919 legde hij zich volledig toe op de danskunst en gaf hij succesvolle optredens. Hij ontwikkelde nieuwe dansen en verwierf internationale bekendheid. Hij werd een van de weinige Javaanse dansers in Europa die van zijn kunst kon leven.
  
  In 1923 trad hij in het huwelijk met Elisabeth Pop, die de titel Raden Ayou Jodjana kreeg. Zij begeleidde zijn dansen op de piano. Hoewel Jodjana inspiratie putte uit traditionele kostuums, kenmerkende bewegingen en personages uit de Javaanse mythologie, waren zijn dansen in feite zijn eigen creaties. Hij beschouwde zichzelf als een moderne Javaanse kunstenaar, wat kritiek opleverde van mensen die vasthielden aan traditionele normen.
  
  Jodjana werd opgenomen in artistieke en intellectuele kringen in Rotterdam en Den Haag. Hij perfectioneerde zichzelf ook in muziek, schilderkunst, beeldhouwen en graveren. 
  Later vestigde hij zich in Frankrijk, waar hij het Centre Jodjana oprichtte in het château van Vergoignan. Hij had contact met talloze bekende kunstenaars en intellectuelen, zoals Isaac Israels, Pablo Casals, Ossip Zadkine, Abel Gance, Peter Brook en Jiddu Krishnamurti. 
  Na de Tweede Wereldoorlog keerde hij terug naar Nederland en doceerde aan de Toneelschool in Amsterdam. Hij gaf ook cursussen in Javaanse dans en bewegingsleer, zowel in Frankrijk als aan de Amsterdamse Academie voor Dramatische Kunst.
  
  Jodjana keerde nooit meer terug naar Indonesië.
  Gezondheidsproblemen leidden er in 1970 toe dat hij zich met zijn dochter en schoonzoon, beiden arts, in La Réole vestigde. Hij stierf daar in 1972, terwijl zijn vrouw op dat moment een bezoek aan zijn geboorteland bracht.
  
  Wetenswaardigheden
  In 1916 nam hij schilderlessen bij Isaac Israëls. Isaac Israëls maakte ook een paar schilderijen van Jodjana.
  Het echtpaar had twee kinderen, een zoon, Raden Bagus Bhimo (1924) en een dochter, Raden Roro Parvati (1926). Bhimo overleed 8 juni 1944 in Buchenwald
  Ze adopteerden ook een jonge Ambonees, Roemahlaiselan, die zijn trouwste metgezel bleef.
  Jodjana danst in de korte film God Shiva van Bert Haanstra
  
  Externe link
  Archief van Raden Mas Jodjana (1893-1972) en Raden Ayou Jodjana (1888-1981), Javaanse danser en danseres. Theatercollectie, Universiteit van Amsterdam
  
  Nederlands danser
  Nederlands-Indisch kunstenaar
  Javaanse dans