Duitse Jeugdliteratuurprijs
De Duitse Jeugdliteratuurprijs (Duits: der "Deutsche Jugendliteraturpreis") is de jaarlijkse Duitse staatsprijs voor jeugdliteratuur. De prijs werd in 1956 ingesteld door het toenmalige ministerie Bundesministerium für Familienfragen (tegenwoordig: Bundesministerium für Familie, Senioren, Frauen und Jugend). Tot 1981 heette de prijs de Duitse Jeugdboekenprijs (der "Deutsche Jugendbuchpreis").

De prijs wordt uitgereikt in zes categorieën: prentenboek, kinderboek, jeugdboek, informatief boek, een prijs van een kinderjury en een speciale prijs. Naast een bronzen beeld is er een geldprijs van 10.000 euro aan verbonden.

De Duitse Jeugdliteratuurprijs is een internationale kinderboekenprijs: naast oorspronkelijk Duitstalige boeken, komen ook alle in het Duits vertaalde kinder- en jeugdboeken in aanmerking. De prijs is aan onder meer Nederlandse, Zweedse, Britse en Amerikaanse auteurs toegekend. De prijs is bedoeld om de persoonlijkheid van kinderen en jongeren te versterken en hen te helpen keuzes te maken in de grote hoeveelheid uitgaven. Het winnende boek moet van uitzonderlijke kwaliteit zijn, het beste in zijn klasse en boven de andere uitsteken.

De elf Nederlandse prijswinnaars zijn: Edward van de Vendel (2016), Dolf Verroen (2006), Guus Kuijer (2002, 1982), Ted van Lieshout (1999), Ruud van der Rol en Rian Verhoeven (1994), Joke van Leeuwen (1988), Els Pelgrom (1986), An Rutgers van der Loeff (1977, 1959),  Miep Diekmann (1964) en Clara Asscher-Pinkhof (1962). De Vlaamse winnaar is: Bart Moeyaert (1998).

De volledige lijst met winnaars en een lijst met oorspronkelijk Nederlandstalige bekroonde boeken zijn onderaan dit artikel te vinden.

Nominaties en uitreiking 
In elk van de zes categorieën kunnen maximaal zes titels worden genomineerd. De nominaties worden bekendgemaakt tijdens de jaarlijkse Boekenbeurs in Leipzig in maart. De uitreiking vindt plaats tijdens de Boekenbeurs in Frankfurt door de minister van Familiezaken, senioren, vrouwen en jeugd. Elke winnaar krijgt een geldbedrag van 10.000 euro en een bronzen beeldje.

Het bronzen beeld stelt het personage Momo voor, uit het boek Momo en de tijdspaarders (1973) van Michael Ende. Het beeld is gemaakt door Detlef Kraft.

Bij het zestigjarige bestaan, in 2016, waren er bijna 3000 boeken bekroond. De winnende titels worden toegevoegd aan een online databank.

Geschiedenis 
Toen de oorspronkelijke Deutscher Jugendbuchpreis in 1956 in het leven werd geroepen, werden er jaarlijks slechts twee boeken bekroond: het beste kinderboek en het beste jeugdboek. Ook was er een speciale prijs voor allerhande categorieën. Pas in 1964 werd die variabele prijs vervangen door twee vaste categorieën: het beste prentenboek en het beste informatieve (of non-fictie) boek.

In 1991, bij de viering van het 35-jarige bestaan, werd de speciale prijs toegevoegd om het complete oeuvre van een schrijver, illustrator of vertaler te eren. Hier bedraagt het prijzengeld 12.000 euro. Ten slotte werd in 2003 een laatste categorie ingevoerd: een prijs van een jeugdjury (oorspronkelijk genoemd de Preis der Jugendlichen).

Het totale prijzengeld bedraagt, opgeteld, 62.000 euro (stand in 2016). De kosten worden betaald door het Kinder- und Jugendplan des Bundes (KJP).

De Deutsche Jugendliteraturpreis is de belangrijkste prijs in Duitsland voor kinder- en jeugdliteratuur. De prijs heeft grote naamsbekendheid en de verschillende prijswinnaars worden veelvuldig uitgenodigd op literatuurfestivals als het Harbourfront Literaturfestival, het Lit.Cologne-festival, en het Internationale literatuurfestial in Berlijn.

Jury's 
Er zijn drie jury's die kinderboeken nomineren en een winnaar kiezen: de jury van critici, de jeugdjury en een jury voor de speciale prijs.

De Kritikerjury kiest de titels van vier van de zes categorieën. Deze jury bestaat uit negen leden: een voorzitter en twee vakspecialisten op het gebied van elke categorie. De Jugendjury kiest enkel de prijs van de kinderjury. Deze jury bestaat uit zes jeugdboekenclubs, verspreid door het land.

De jury's worden elke twee jaar opnieuw samengesteld door de Arbeitsgruppe für Jugendliteratur.

Kritiek 
Een punt van kritiek dat wordt aangevoerd, is dat de Duitse jeugdliteratuurprijs, de enige staatsprijs voor kinderboeken in Duitsland, veelal naar internationale boeken gaat. Dit in tegenstelling tot veel andere landen, die prijzen uitreiken aan boeken die oorspronkelijk in de landstaal geschreven zijn.

Bijvoorbeeld Wolfgang Bittner, een Duitse auteur, schreef hier een artikel over in de Neuen Rheinischen Zeitung, onder de kop 'Ein Staatspreis für Lizenzen aus dem Ausland?' ('Een staatsprijs voor herdrukken uit het buitenland?'). Hierin stelde hij: "Duitse schrijvers en schrijfsters zijn de afgelopen decennia aantoonbaar en op een schandalige manier benadeeld. Ze maken nauwelijks kans om de staatsprijs die de Duitse kinder- en jeugdliteratuur moet bevorderen, ooit te winnen, en ze blijven ook in het buitenland met lege handen staan, omdat de staatsprijzen aldaar aan de binnenlandse schrijvers zijn voorbehouden. Daarbij komt, dat naast de oorspronkelijk Duitse uitgaven die het jaar ervoor uitgekomen zijn, ook heruitgaven voorgedragen kunnen worden, dat zijn boeken die zich in het buitenland al bewezen hebben en deels uitstekend zijn".

Thomas Thiemeyer, eveneens schrijver, vulde aan: "In een land met minder dan tweehonderd schrijvers die van hun werk kunnen leven (kinderboekenschrijvers nog het minst), is het puur cynisme om te geloven dat men geen ondersteuning nodig heeft. Hier telt elke strohalm, elke beurs, elke steun, en elke onderscheiding. Schijnbaar mag het om een betere positie in de boekhandel, reclamebudgetten en kansen op heruitgaven gaan, maar uiteindelijk ligt daarachter de verscheidenheid in de jeugdliteratuur. Een met belastinggeld gefinancierde prijs uitreiken aan schrijvers en boeken die in het buitenland al succesvol waren en daar prijzengeld krijgen, is een ondoordachte handeling die de verarming van het boekenaanbod bespoedigt en de dominantie van de Anglo-Amerikaanse literatuur bevordert. Juist om een monocultuur te vermijden en verscheidenheid te behouden, zijn vluchtheuvels en beschutte plekken onmisbaar. Wie iets anders beweert, ontkent de economische situatie van de boekenmarkt".

Zowel de vereniging voor jeugdliteratuur als het ministerie voor familie, senioren, vrouwen en onderzoek, alsmede verschillende kenners, lieten naar aanleiding van deze kritiek hun standpunt weten. Zij stellen dat het bij de prijs alleen gaat om de literaire kwaliteit, niet om het land van herkomst. In de tien jaar daarvoor gingen de bekroningen gelijk op: er waren 35 Duitssprekende en 33 niet-Duitssprekenden bekroond. Bovendien ging de prijs bij die laatsten deels naar de vertaler.

Winnaars

2017
Kinderboek: Jakob Wegelius, Gabriele Haefs
Jeugdboek: Bonnie-Sue Hitchcock, Sonja Finck
Prentenboek: Isabel Minhós Martins (Tekst), Bernardo P. Carvalho (tekeningen), Franziska Hauffe
Informatief boek: Piotr Socha, Thomas Weiler 
Jeugdjuryprijs: Becky Albertalli, Ingo Schulze
Speciale Prijs: Gudrun Pausewang
Speciale Prijs nieuw talent: Mario Fesler

2016
Kinderboek: Hayfa Al Mansour 
Jeugdboek: Kirsten Fuchs
Prentenboek: Edward van de Vendel (Tekst), Anton van Hertbruggen (tekeningen), Rolf Erdorf (vertaling)
Informatief boek: Kristina Gehrmann Anton van Hertbruggen (tekeningen)
Jeugdjuryprijs: Peer Martin  
Speciale Prijs: Klaus Kordon

2015
Kinderboek: Pam Muñoz Ryan
Jeugdboek: Susan Kreller
Prentenboek: David Wiesner
Informatief boek: Christina Röckl
Jeugdjuryprijs: David Levithan
Speciale Prijs: Sabine Friedrichson

2014
Kinderboek: Martina Wildner
Jeugdboek: Inés Garland
Prentenboek: Claude K. Dubois
Informatief boek: Heidi Trpak
Jeugdjuryprijs: J. Palacio 
Speciale Prijs: Angelika Kutsch

2013
Kinderboek: Frank Cottrell Boyce
Jeugdboek: Tamta Melaschwili
Prentenboek: Jon Klassen
Informatief boek: Reinhard Kleist
Jeugdjuryprijs: John Green
Speciale Prijs: Andreas Steinhöfel

2012
Kinderboek: Finn-Ole Heinrich
Jeugdboek: Nils Mohl
Prentenboek: Pija Lindenbaum
Informatief boek: Oscar Brenifier
Jeugdjuryprijs: Patrick Ness
Speciale Prijs: Norman Junge

2011
Kinderboek: Milena Baisch 
Jeugdboek: Wolfgang Herrndorf
Prentenboek: Martin Baltscheit
Informatief boek: Alexandra Maxeiner
Jeugdjuryprijs: Ursula Poznanski
Speciale Prijs: Tobias Scheffel

2010
Kinderboek: Jean Regnaud
Jeugdboek: Nadia Budde
Prentenboek: Stian Hole
Informatief boek: Christian Nürnberger
Jeugdjuryprijs: Suzanne Collins
Speciale Prijs: Mirjam Pressler

2009
Kinderboek: Andreas Steinhöfel
Jeugdboek: Kevin Brooks
Prentenboek: Shaun Tan
Informatief boek: Wolfgang Korn
Jeugdjuryprijs: Markus Zusak
Speciale Prijs: Jutta Bauer

2008
Kinderboek: Paula Fox
Jeugdboek: Meg Rosoff
Prentenboek: Susanne Janssen
Informatief boek: Andres Veiel
Speciale Prijs: Gabriele Haefs

2007
Kinderboek: Jon Fosse
Jeugdboek: Do Van Ranst
Prentenboek: Nikolaus Heidelbach
Informatief boek: Brian Fies
Speciale Prijs: Kirsten Boie

2006
Kinderboek: Maja von Vogel
Jeugdboek: Dolf Verroen, Slaaf kindje slaaf (vertaling: Rolf Erdorf)
Prentenboek: Peter Schössow
Informatief boek: Anja Tuckermann
Jeugdjuryprijs: Kevin Brooks
Speciale Prijs: Susanne Berner

2005
Kinderboek: Victor Caspak en Yves Lanois
Jeugdboek: Dorota Maslowska
Prentenboek: Chen Jianghong
Informatief boek: Anne Möller
Jeugdjuryprijs: Graham Gardner
Speciale Prijs: Harry Rowohlt

2004
Kinderboek: Maritgen Matter
Jeugdboek: Tamara Bach
Prentenboek: Margaret Wild (tekst) en Ron Brooks (illustraties)
Informatief boek: Alois Prinz
Jeugdjuryprijs: Lian Hearn
Speciale Prijs: Benno Pludra

2003
Kinderboek:Philip Ardagh
Jeugdboek: Holly-Jane Rahlens
Prentenboek: Katja Kamm
Informatief boek: Nikolaus Piper
Jeugdjuryprijs: Klaus Kordon
Speciale Prijs: Wolf Erlbruch

2002

Kinderboek:Guus Kuijer – Voor altijd samen, amen
Jeugdboek: Alexa Hennig von Lange
Prentenboek: Katy Couprie en Antonin Louchard
Informatief boek: Bernd Schuh
Speciale Prijs: Cornelia Krutz-Arnold

2001
Kinderboek: Jutta Richter
Jeugdboek: Richard van Camp
Prentenboek: Jutta Bauer
Informatief boek: Susanne Paulsen
Speciale Prijs: Peter Härtling

2000
Kinderboek: Bjarne Reuter
Jeugdboek: Charlotte Kerner
Prentenboek: Nadia Budde
Informatief boek: Antje von Stemm
Speciale Prijs: Nikolaus Heidelbach

1999
Kinderboek: Annika Thor
Jeugdboek: Ted van Lieshout – Gebr.
Prentenboek: F.K. Waechter
Informatief boek: Peter Sís
Speciale Prijs: Birgitta Kicherer

1998
Kinderboek: Irene Dische
Jeugdboek: Bart Moeyaert – Blote handen
Prentenboek: Amelie Fried (tekst) en Jacky Gleich (illustraties)
Informatief boek: Susanna Partsch
Speciale Prijs: Peter Hacks

1997
Kinderboek: Sheila Och
Jeugdboek: Per Nilsson
Prentenboek: Grégoire Solotareff
Informatief boek: Reinhard Kaiser
Speciale Prijs: Binette Schroeder

1996
Kinderboek: Jürg Schubiger
Jeugdboek: Mats Wahl
Prentenboek: Anna Höglund
Informatief boek: Bjørn Sortland
Speciale Prijs: Paul Maar

1995
Kinderboek: Mirjam Pressler
Jeugdboek: Peter Pohl en Kinna Gieth
Prentenboek: Yvan Pommaux
Informatief boek: Klaus Kordon
Speciale Prijs: Klaus Ensikat

1994
Kinderboek: Ulf Stark
Jeugdboek: Jostein Gaarder
Prentenboek: David Hughes
Informatief boek: Ruud van der Rol en Rian Verhoeven
Speciale Prijs: Mirjam Pressler

1993
Kinderboek: Henning Mankell
Jeugdboek: A. M. Homes
Prentenboek: Wolf Erlbruch
Informatief boek: Helmut Hornung
Speciale Prijs: Josef Guggenmos

1992
Kinderboek: Benno Pludra
Jeugdboek: Meja Mwangi
Prentenboek: Thomas Tidholm (tekst) en Anna-Clara Tidholm (illustraties)
Informatief boek: Pelle Eckerman

1991
Kinderboek: Wolf Spillner
Jeugdboek: Anatoli Pristawkin
Prentenboek: Kveta Pacovská
Informatief boek: Michail Krausnick
Speciale Prijs: Ursula Wölfel

1990
Kinderboek: Uwe Timm
Jeugdboek: Peter Pohl
Prentenboek: Jörg Steiner (tekst) en Jörg Müller (illustraties)
Informatief boek: Israel Bernbaum en Irmgard Lucht

1989
Kinderboek: Iva Procházková
Jeugdboek: Ingeborg Bayer
Prentenboek: Nele Maar (tekst) en Verena Ballhaus (illustraties)
Informatief boek: Cynthia Voigt

1988
Kinderboek: Joke van Leeuwen – Deesje
Jeugdboek: Gudrun Pausewang
Prentenboek: Marit Kaldhol (tekst) en Wenche Øyen (illustraties)
Informatief boek: Christina Björk en Paul Maar

1987
Kinderboek: Achim Bröger
Jeugdboek: Inger Edelfeldt
Prentenboek: David McKee
Informatief boek kinderen: Huynh Quang Nhuong
Informatief boek jeugd: Charlotte Kerner

1986
Kinderboek: Els Pelgrom – Kleine Sofie en Lange Wapper
Jeugdboek: Dagmar Chidolue
Prentenboek: Tony Ross
Informatief boek: Klas Ewert Everwyn

1985
Kinderboek: Roald Dahl
Jeugdboek: Isolde Heyne
Prentenboek: Anthony Browne en Annalena MacAfee

1984
Kinderboek: Gudrun Mebs
Jeugdboek: Tilman Röhrig
Prentenboek: Annegert Fuchshuber
Informatief boek: Christina Björk

1983
Kinderboek: Robert Gernhardt en Almut Gernhardt
Jeugdboek: Malcolm J. Bosse

1982
Kinderboek: Guus Kuijer – Krassen in het tafelblad
Jeugdboek: Myron Levoy
Prentenboek: Susi Bohdal
Informatief boek: Cornelia Julius

1981
Kinderboek: Jürgen Spohn
Jeugdboek: Willi Fährmann
Prentenboek: Margret Rettich
Informatief boek: Hermann Vinke

1980
Kinderboek: Ursula Fuchs
Jeugdboek: Renate Welsh
Prentenboek: John Burningham
Informatief boek: Grethe Fagerström

1979
Kinderboek: Tormod Haugen
Jeugdboek: niet uitgereikt
Prentenboek: Janosch
Informatief boek: Virginia Allen Jensen en Dorcas Woodbury Haller
Speciale Prijs: Rosemarie Wildermuth

1978
Kinderboek: Elfie Donnelly
Jeugdboek: Dietlof Reiche
Prentenboek: Ray en Catriona Smith
Informatief boek: Geraldine L. Flanagan en Sean Morris
Speciale Prijs: Utta Wickert

1977

Kinderboek: Ludvík Aškenazy
Jeugdboek: An Rutgers van der Loeff – Ik ben Fedde
Prentenboek: Edward Gorey en Florence P. Heide
Informatief boek: Wally Herbert

1976
Kinderboek: Peter Härtling
Jeugdboek: John Christopher
Prentenboek: Wilhelm Schlote en Elisabeth Borchers
Informatief boek: Theodor Dolezol

1975
Kinderboek: niet uitgereikt
Jeugdboek: Jean Craighead George
Prentenboek: F.K. Waechter
Informatief boek: David Macaulay
Speciale Prijs: Angelika Kutsch

1974
Kinderboek: Judith Kerr
Jeugdboek: Michael Ende
Prentenboek: Jörg Müller
Informatief boek: Otto von Frisch

1973
Kinderboek: Christine Nöstlinger
Jeugdboek: Barbara Wersba
Prentenboek: László Réber en Eva Janikovszky
Informatief boek: Frederik Hetmann

1972
Kinderboek: Hans-Joachim Gelberg
Jeugdboek: Otfried Preußler
Informatief boek: Ernst Waldemar Bauer

1971
Kinderboek: Reiner Kunze
Jeugdboek: Ludek Pesek
Prentenboek: Iela en Enzo Mari
Informatief boek: Hanno Drechsler, Wolfgang Hilligen en Franz Neumann

1970
Kinderboek: niet uitgereikt
Jeugdboek: Klára Jarunková
Prentenboek: Wilfried Blecher
Informatief boek: Lawrence Elliott

1969
Kinderboek: Isaac B. Singer
Jeugdboek: Jan Procházka
Prentenboek: Ali Mitgutsch

1968
Kinderboek: Pauline Clarke
Jeugdboek: Maia Rodman
Prentenboek: Katrin Brandt
Informatief boek: Erich H. Heimann

1967
Kinderboek: Andrew Salkey
Jeugdboek: Peter Berger
Prentenboek: Lilo Fromm
Informatief boek: Kurt Lütgen

1966
Kinderboek: Max Bolliger
Jeugdboek: Hans G. Prager
Prentenboek: Wilfried Blecher

1965
Kinderboek: Runer Jonsson
Jeugdboek: Frederik Hetmann
Prentenboek: Leo Lionni

1964
Kinderboek: Katherine Allfrey
Jeugdboek: Miep Diekmann – En de groeten van Elio

1963
Kinderboek: Josef Lada
Jeugdboek: Scott O’Dell

1962
Kinderboek: Ursula Wölfel
Jeugdboek: Clara Asscher-Pinkhof - Sterrenkinderen
Speciale Prijs: Ingeborg Engelhardt

1961
Kinderboek: Michael Ende
Jeugdboek: niet uitgereikt 
Speciale Prijs: James Fenimore Cooper

1960
Kinderboek: James Krüss
Jeugdboek: Elizabeth F. Lewis
Speciale Prijs: Michel del Castillo

1959
Kinderboek: Hans Peterson
Jeugdboek: geen uitreiking
Speciale Prijs: An Rutgers van der Loeff – Amerika, pioniers en hun kleinzoons
en het duo Leo Schneider en Maurice Umschweif Ames

1958
Kinderboek: Heinrich Maria Denneborg
Jeugdboek: Herbert Kaufmann
Prentenboek: Marlene Reidel

1957
Kinderboek: Meindert De Jong
Jeugdboek: Nicholas Kalashnikoff

1956
Kinderboek: Roger Duvoisin und Louise Fatio
Jeugdboek: Kurt Lütgen
Speciale Prijs: Alberta Rommel en Helga Strätling-Tölle

Bekroonde Nederlandstalige boeken 
 1959 – An Rutgers van der Loeff, Amerika, pioniers en hun kleinzoons
 vertaling: Pioniere und ihre Enkel door Annemarie Hübner
 categorie: Speciale prijs, Informatief boek
 1962 - Clara Asscher-Pinkhof, Sterrekinderen
 vertaling: Sternkinder
 categorie: Jeugdboek
 1964 – Miep Diekmann, En de groeten van Elio
 illustraties: Jenny Dalenoord
 vertaling: Und viele Grüße von Wancho door Wilhelm Niemeyer
 categorie: Jeugdboek
 1977 – An Rutgers van der Loeff, Ik ben Fedde
 vertaling: Ich bin Fedde door Jutta Knust en Theodor Knust
 categorie: Jeugdboek
 1982 – Guus Kuijer, Krassen in het tafelblad
 illustraties: Mance Post
 vertaling: Erzähl mir von Oma door Hans Georg Lenzen
 categorie: Kinderboek.
 1986 – Els Pelgrom, Kleine Sofie en Lange Wapper
 illustraties: Thé Tjong-Khing
 vertaling: Die wundersame Reise der kleinen Sofie door Mirjam Pressler
 categorie: Kinderboek
 1988 – Joke van Leeuwen, Deesje
 illustraties: Joke van Leeuwen
 vertaling: Deesje macht das schon door Mirjam Pressler
 categorie: Kinderboek
 1994 – Ruud van der Rol en Rian Verhoeven, Anne Frank
 vertaling: Anne Frank door Mirjam Pressler
 categorie: Informatief boek
 1998 – Bart Moeyaert, Blote handen
 vertaling: Bloße Hände door Mirjam Pressler
 categorie: Jeugdboek
 1999 – Ted van Lieshout, Gebr.
 vertaling: Bruder door Mirjam Pressler
 categorie: Jeugdboek
 2002 – Guus Kuijer, Voor altijd samen, amen
 illustraties: Alice Hoogstad
 vertaling: Wir alle für immer zusammen door Sylke Hachmeister
 categorie: Kinderboek
 2006 – Dolf Verroen, Slaaf kindje slaaf
 vertaling: Wie schön weiß ich bin door Rolf Erdorf
 categorie: Jeugdboek

Externe links 
  Website Deutsche Jugendliteraturpreis, djlp.jugendliteratur.org
  Katja Haug, Orientierungsmarken der Wirklichkeit. 50 Jahre Deutscher Jugendliteraturpreis, op lesen-in-deutschland.de
  Die Geschichte des Jugendliteraturpreises, op faz.net

Duitse literatuurprijs
Duitse jeugdliteratuur