Clitocybe
Clitocybe is een geslacht van schimmels behorend tot de familie Tricholomataceae. De typesoort is de nevelzwam. Ze leven saprotisch, door bodemresten te ontbinden.

Kenmerken 
Clitocybe bevat soorten met kleine tot zeer grote vruchtlichamen. Het kleurenspectrum varieert van overwegend wit via grijs tot vleesroodachtige en vleesbruine tinten. De hoeden hebben een trechtervorm. De rand is aanvankelijk gekruld. Het oppervlak kan droog en glad zijn, fijn vervilt, fijn geschubd of gematteerd. Hygrofane hoeden vertonen een doorschijnende golving. Aan de onderzijde zijn er overwegend zwakke tot duidelijk aflopende lamellen. De lamellen zijn dun, ongevorkt en smal. Het kleurenpalet varieert van wit tot crème tot grijsbruin. Het sporenprint is wit, crème tot roze van kleur. De meestal centrale en cilindrische steel heeft een stevige tot elastische consistentie. Het is nauwelijks broos, vlezig zacht, maar niet kraakbeenachtig. De altijd droge stamschors is kaal, vezelig of mat. Het onderste uiteinde van de steel is vaak viltig ruig, bevat substraatdeeltjes en kan eindigen in wortelachtige rhizomorfen. Het vlees, dat zelden verkleurt, is zacht maar niet leerachtig of taai.

Giftigheid 
Sommige soorten van het geslacht Clitocybe zijn eetbaar, maar vele zijn (soms zeer) giftig. Ze bevatten onder andere het neurotoxine muscarine.

Taxonomie 
Clitocybe werd oorspronkelijk voorgesteld door Elias Magnus Fries in 1821 als een stam in het geslacht Agaricus. Friedrich Staude verhief het tot generieke status in 1857.

Moleculaire studie heeft aangetoond dat het geslacht polyfyletisch is: veel leden zijn schijnbaar verre verwant aan andere schimmels, zoals de paarse schijnridderzwam, nu bekend als Clitocybe nuda.

Aangezien C. nebularis de typesoort is, zullen degenen die er het verst mee verwant zijn in de toekomst waarschijnlijk opnieuw worden geclassificeerd. In een artikel uit 2003 stelde de Finse mycoloog Harri Harmaja voor C. geotropa en twaalf andere Clitocybe-soorten af te splitsen in een nieuw geslacht Infundibulicybe op basis van sporeneigenschappen. Zijn C. clavipes werd later overgebracht naar het geslacht Ampulloclitocybe door Redhead en collega's, die geslachtsnaam voorrang had op Harmaja's voorgestelde Clavicybe. Andere voormalige Clitocybe-soorten zijn ondergebracht in de geslachten Atractosporocybe, Leucocybe en Rhizocybe.

Soorten 
In Europa zijn ongeveer 50 soorten bekend, waaronder:
 Adonistrechterzwam (Clitocybe houghtonii)
 Bleekrandtrechterzwam (Clitocybe marginella)
 Bleekgrijze weidetrechterzwam (Clitocybe augeana)
 Bleke trechterzwam (Clitocybe frysica)
 Bleke veldtrechterzwam (Clitocybe agrestis)
 Brandplektrechterzwam (Clitocybe sinopica)
 Dwergcollybia (Collybia cirrhata)
 Geribbelde trechterzwam (Clitocybe costata)
 Gestreepte trechterzwam (Clitocybe vibecina)
 Giftige weidetrechterzwam (Clitocybe rivulosa)
 Grote bostrechterzwam (Clitocybe phyllophila)
 Groene anijstrechterzwam (Clitocybe odora)) 
 Kleine bostrechterzwam (Clitocybe candicans)
 Knotsvoettrechterzwam (Clitocybe clavipes)
 Nevelzwam (Clitocybe nebularis)
 Slanke trechterzwam (Clitocybe gibba)
 Spieringtrechterzwam (Clitocybe phaeophthalma)
 Stronktrechterzwam (Clitocybe truncicola)
 Tweekleurige trechterzwam (Clitocybe metachroa)
 Vage trechterzwam (Clitocybe subcordispora)
 Witte anijstrechterzwam (Clitocybe albofragrans)
 Witte bundelridderzwam (Clitocybe connata)

Voormalige soorten:
 Grote trechterzwam (Clitocybe geotropa) -> overgezet naar Infundibulicybe

 
Schimmelgeslacht