Begraafplaats van Laken
De begraafplaats van Laken of het kerkhof van Laken is een begraafplaats in de Belgische plaats Laken in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De begraafplaats ligt naast de Onze-Lieve-Vrouwekerk en is de oudste Brusselse begraafplaats die nog in gebruik is. Het is de laatste resterende Brusselse begraafplaats die als middeleeuws kerkhof rond een kerk ontstaan is. Op de begraafplaats is nog het koor van de oude kerk bewaard.

Geschiedenis 

De begraafplaats groeide in het voorheen landelijke dorpje Laken rond de middeleeuwse Onze-Lieve-Vrouwekerk. Laken groeide sterk in de loop van de 19e eeuw toen de adel en de burgerij hier het mooie landschap kwam opzoeken en ook het Belgisch vorstenhuis vestigde zich hier. Waar de plaats in 1831 nog 1.806 inwoners kende, waren er dit in 1880 al bijna 18.000.

Het oudste deel van het kerkhof bevindt zich rond het koor van de oude kerk. In de loop van de 19e en 20e eeuw werd het meermaals uitgebreid in zuidelijke en oostelijke richting. Een eerste uitbreiding kwam er in 1832, toen de oppervlakte werd verdubbeld tot zo'n 1,3 ha. De begraafplaats kende verder succes toen koningin Louise-Marie hier in 1850 werd begraven en de begraafplaats werd verder uitgebreid tot 2,46 ha. Vele vooraanstaanden werden hier begraven, vooral uit katholieke milieus, terwijl de begraafplaats van Brussel vooral een vrijzinnig karakter had.

De kerk was tegen 1850 al deels buiten gebruik, waarna men startte met de bouw van een nieuwe Onze-Lieve-Vrouwekerk ten zuidoosten van het kerkhof. Deze nieuwe kerk werd in 1872 ingewijd. Door de sterke groei raakte het kerkhof halverwege de jaren 1870 al verzadigd. Als oplossing nam schepen Emile Bockstael het initiatief voor het inrichten van grafgalerijen. Deze bestonden uit een netwerk van ondergrondse gangen met nissen voor de graven, gekoppeld aan bovengrondse monumenten. Een eerste galerij van 31 m werd in 1878 in gebruik genomen. Dat jaar werden meteen nog zes nieuwe galerijen gebouwd en pas rond 1890 werd het eerste gangenstelsel afgesloten.

In 1904 werd de oude gotische kerk grotendeels afgebroken. De grafgalerijen werden vergroot in 1919 en 1928. Op de begraafplaats rusten een 125-tal Belgische militairen, gesneuveld in beide wereldoorlogen.

De begraafplaats bevat veel belangrijke funeraire architectuur. Hier bevindt zich onder meer een beeld van De Denker van Rodin.

De grafgalerijen waren anno 2011 echter in zeer slechte staat. Wegens instortingsgevaar waren ze meestal niet meer toegankelijk voor het grote publiek. Na een renovatie die onder meer de waterinsijpeling en het hieruit voortvloeiende betonrot aanpakten, gingen de galerijen op 21 juni 2017 terug open voor bezichtiging.

Bescherming 

De begraafplaats werd in 1999 als landschap beschermd. In 1994 werd het mausoleum van Ferdinand Nicolay geklasseerd als monument. Charles Auguste Fraikin heeft de overleden filantroop afgebeeld in de houding van Michelangelo's pensieroso (graf van Lorenzo II de' Medici in de San Lorenzo te Firenze). De grafgalerijen werden in 1997 beschermd, net als veertien afzonderlijke grafmonumenten: het grafmonument van Alphonse Balat, van Emile Bockstael, van André graaf Coghen (een ligbeeld van Willem Geefs in een grafkapel toegeschreven aan Jean-Pierre Cluysenaar), van Georges de Ro, van Joseph Léon Dillen (met De Denker van Rodin), het familiegrafmonument van Ghémar, het grafmonument van Maria Malibran, het familiegrafmonument van Ferdinand Moselli, het grafmonument van Marie Pleyel, het familiegrafmonument van Joseph Poelaert, het familiegrafmonument van Salu, het familiegrafmonument van Suys, het grafmonument van André van Hasselt en het familiegrafmonument van Vaxelaire.

Bekende personen hier begraven 
 Jan Baes (1848-1914), architect
 Alphonse Balat (1818-1895), architect
 Augustin Daniel Belliard (1769-1832), generaal
 Jean-Valentin Bender (1801-1873), componist en dirigent
 Edouard De Biefve (1808-1882), schilder
 Emile Bockstael (1838-1920), burgemeester van Laken
 Ignace Brice (1795-1866), schilder
 Jozef Cardijn (1882-1967), kardinaal en oprichter van de KAJ
 Auguste d'Anethan (1829-1906), secretaris van Leopold II
 Jules Joseph d'Anethan (1803-1888), politicus
 Charles Auguste de Bériot (1802-1870), violist
 Louis De Curte (1817-1891), architect
 Pieter de Decker (1812-1891), politicus
 Michel de Ghelderode (1898-1962), schrijver
 François-Philippe de Haussy (1789-1869), politicus en eerste gouverneur van de Nationale Bank
 Léon Delacroix (1867-1929), politicus
 Adolphe Delhaize (1840-1899), oprichter van warenhuisketen Delhaize
 Willem De Mol (1846-1874), componist
 Frédéric de Reiffenberg (1793-1890), historicus, professor, conservator van de Koninklijke Bibliotheek van België
 Marguerite De Riemaecker-Legot (1913-1977), politicus en eerste vrouwelijke minister in België
 Goswin de Stassart (1780-1854), politicus
 Paul Devaux (1801-1880), politicus
 Paul De Vigne (1843-1901), beeldhouwer
 Léon de Witte de Haelen (1857-1933), generaal
 André-Napoléon Fontainas (1807-1863), burgemeester van Brussel
 Louis Ghémar (1819-1873), lithograaf en fotograaf
 Iwan Gilkin (1858-1924), dichter
 Henri Guillaume (1812-1877), militair en minister van Oorlog
 Gustave Hansotte (1827-1886), provinciaal architect
 Charles-Joseph Herry (1805-1879), burgemeester van Laken
 Victor Jamaer (1825-1902), stadsarchitect
 Camille Jenatzy (1868-1913), ingenieur en de eerste die sneller reed dan 100 km/u met een wagen
 baron André Jolly (1799-1883), militair en lid van het Voorlopig Bewind
 Fernand Khnopff (1858-1921), schilder
 La Malibran (1808-1836), zangeres
 Xavier Mellery (1845-1921), schilder
 Arthur Meyer (1852-1940), buitenechtelijke zoon van Leopold I
 François-Joseph Navez (1787-1869), schilder
 Charles Niellon (1795-1871), generaal tijdens de Belgische Revolutie
 Edmond Picard (1836-1924), jurist
 Marie Pleyel (1811-1875), pianist
 Joseph Poelaert (1817-1879), architect
 Marie Popelin (1846-1913), eerste vrouwelijke doctor in België
 Jean-François Portaels (1818-1895), schilder
 Gustave Rolin-Jaequemyns (1835-1902), diplomaat en politicus
 Nicolas Rouppe (1769-1838), burgemeester van Brussel
 Louis Seutin (1793-1862), medicus en een van de oprichters van de Université libre de Bruxelles
 Léon Suys (1823-1887), architect
 Tieleman Franciscus Suys (1783-1861), architect
 André van Hasselt (1806-1874), dichter
 Jules Van Praet (1806-1887), staatsman
 Philippe Vandermaelen (1795-1869), cartograaf en geograaf
 Guillaume Hippolyte Van Volxem (1791-1868), minister van Justitie en burgemeester van Laken van 1838 tot 1841
 François-Jean Wyns de Raucour (1779-1857), burgemeester van Brussel

Laken
Bouwwerk in Brussel (stad)
Laken (België)