Ankersmit (textielfabriek)
Ankersmit was een textielfabriek in Deventer in de Nederlandse provincie Overijssel.

Hendrik Jan Ankersmit begon in 1799 een manufacturenhandel in Deventer. De garens werden gekocht in Twente en in Engeland, het weven geschiedde in huisarbeid, waarmee Ankersmit feitelijk een fabrikeur was. In Deventer was dan nog een blauwververij en een kalandermolen, welke gebruikt werd om textielstoffen glans te geven. 

In 1860 werd een stoomweverij gebouwd, maar vanwege de Amerikaanse Burgeroorlog stokte de aanvoer van katoen enige tijd, zodat de fabriek pas in 1865 in werking kwam onder de naam Ankersmit & Co. Men produceerde veel voor het buitenland. De indigoblauwe stoffen waren onder meer bij de Toeareg in trek. Ook Nederlands-Indië was een belangrijk afzetgebied.

Ankersmit trachtte zoveel mogelijk bewerkingsstappen in eigen beheer uit te voeren. Van 1890-1900 exploiteerde men - zonder veel succes - een katoendrukkerij. In 1902 werd het bedrijf omgezet in een naamloze vennootschap onder de naam: NV Deventer Katoenmaatschappij. Omstreeks 1910 ging men zich toeleggen op imitatiebatik, in navolging van de Haarlemsche Katoen Maatschappij (HKM). Ankersmit richtte zich tijdens de Eerste Wereldoorlog op de binnenlandse markt en overleefde daardoor. Samen met het Helmondse Vlisco werden rond 1920 wasdrukmachines en drukrollen van de HKM overgenomen. In de jaren '20 van de 20e eeuw groeide de West-Afrikaanse markt verder als afzetgebied voor de imitatiebatikstoffen.

In hetzelfde tijdsbestek werd een blekerij en een merceriseerderij opgericht en in 1926 volgde de NV Katoenspinnerij "De Zandweerd". Hiermee ontstond een volledig geïntegreerd katoenbedrijf. Het handelshuis Everard werd overgenomen. Een dochteronderneming, Ankersmit’s Chemische Fabrieken, kwam te Borgharen tot stand. Deze verwerkte mergel tot diverse producten en ging uiteindelijk als Sibelco Europe MineralsPlus op in het Belgische Sibelco-concern.

De Tweede Wereldoorlog bracht grote moeilijkheden met zich mee. Men kon slechts voor het binnenland en het Europese continent produceren en werd ook gedwongen voor het Duitse leger te produceren, waaronder verbandgaas. In de naoorlogse periode zag de handelsmaatschappij United Africa Company, onderdeel van het Unilever-concern, die de imitatiebatik verkocht in Afrika, ruime afzetkansen. Er kwam een roep om de productiecapaciteit sterk uit te breiden. Ankersmit ging op die vraag niet in, Vlisco wel.

Ondertussen nam ook de imitatiebatik-afzet van Ankersmit toe. Daarnaast produceerde Ankersmit bonte katoenstoffen en vitragestoffen. In 1957 werd, vanwege personeelsgebrek in de regio Deventer, te Didam nog een wasdrukkerij opgericht. In 1956 kwam te Borgharen nog een kleurstoffenfabriek, de NV Gamma, in productie. Hoewel in 1962 en 1963 nog geïnvesteerd werd in nieuwe gebouwen en machines begonnen de bedrijfsresultaten terug te lopen. De concurrentie op de Europese markt nam toe, evenals de (loon-)kosten. Begin jaren '60 stortte de Afrikaanse markt tijdelijk in doordat de Franse en Britse koloniën daar onafhankelijk werden en een periode van politieke instabiliteit aantrad. Het was echter vooral de Europese markt waarop verliezen werden geleden. Vanaf 1960 stortte de winst in en in 1963 werd voor het eerst verlies geleden.

In 1964 werd Ankersmit opgenomen in Texoprint, samen met Vlisco en Stoomweverij Nijverheid te Enschede. De bedoeling was om door synergie de efficiëntie te verbeteren. Dit leidde tot vermindering van het aantal productielocaties. Men koos voor Vlisco te Helmond en in 1965 sloot Ankersmit zijn deuren.

Texoprint nam daarna nog tapijtfabriek Hatéma op en veranderde zijn naam in 1972 in Gamma Holding. De naamgeving werd geïnspireerd door de kleurstoffenfabriek NV Gamma, ooit een onderdeel van Ankersmit.

Geschiedenis van Deventer
Voormalig Nederlands textielbedrijf