Paul Scholten (rechtsgeleerde)
Paulus (Paul) Scholten (Amsterdam, 26 augustus 1875 – aan boord van m.s. Delftdijk, op weg naar Canada, 1 mei 1946) was een prominent Nederlands rechtsgeleerde, hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam.

Levensloop
Na het Stedelijk Gymnasium (het latere Barlaeus Gymnasium) in Amsterdam gevolgd te hebben, studeerde Scholten van 1893 tot 25 mei 1899 rechtswetenschap (cum laude gepromoveerd op de dissertatie Schadevergoeding buiten overeenkomst en onrechtmatige daad) aan de Universiteit van Amsterdam.

Hij was een vooraanstaande Amsterdamse rechtsgeleerde, die zich in de oorlog inzette voor geestelijke weerbaarheid van de Nederlanders. Scholten doceerde in Amsterdam als hoogleraar onder meer Romeins recht, burgerlijk recht en wijsbegeerte van het recht. Hij was een autoriteit op het gebied van privaatrecht, en was de oprichter van het Amsterdams Lyceum en van de Rechtshogeschool in Batavia. Scholten was voorts zeer actief op onderwijskundig, godsdienstig en juridisch gebied, met grote culturele en sociale belangstelling. In de oorlog protesteerde hij krachtig tegen de Jodenvervolging en schendingen van het recht. Hij leidde de Nationale Adviescommissie, die onder meer de leden van het nood-parlement benoemde. Politiek oriënteerde hij zich op de Vrijzinnig-Democratische Bond en later de Christelijk-Historische Unie voor welke partij hij in 1945 zitting nam in de Eerste Kamer; op 9 februari 1946 werd hij lid van de pas opgerichte PvdA (Partij van de Arbeid).

Scholten overleed op 70-jarige leeftijd aan boord van m.s. Delftdijk, op weg naar Canada, waar hij met zijn vrouw zijn dochter zou bezoeken. Hij werd begraven te Hamilton. Hij was de vader van advocaat en rechtsgeleerde Geb Scholten, eveneens hoogleraar aan de UvA, en de latere minister van Justitie Ynso Scholten.

Loopbaan
 advocaat en procureur te Amsterdam, van 1899 tot 1906 
 tijdelijk lector burgerlijk recht en rechtsvordering, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1906 tot 1907
 hoogleraar Romeins recht, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 26 juni 1907 tot 1914 
 hoogleraar burgerlijk recht en rechtsfilosofie, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1910 tot 1945 (vanaf 1914 tevens oudvaderlands recht en encyclopaedie der rechtsgeleerdheid) 
 hoogleraar rechtsvordering, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1910 tot 1927 
 rector magnificus Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, 1931-1932 
 verbannen naar Valkenburg (Lb.), vanaf 9 april 1942
 ballingschap te Hulshorst, vanaf september 1942
 voorzitter Nationale Advies Commissie (adviescollege voor de samenstelling van de Voorlopige Staten-Generaal), van 20 juli 1945 tot 16 november 1945 
 voorzitter adviescommissie Zuiveringsbesluit 21 juni 1945 tot 15 april 1946
 lid Hoog College zuivering rechterlijke macht vanaf 3 december 1945
 lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 18 december 1945 tot 1 mei 1946

Nevenfuncties
 lid bestuur en voorzitter Nederlandsch Bijbelgenootschap 
 rechter-plaatsvervanger te Amsterdam, van juli 1903 tot juli 1915
 redacteur Weekblad voor Privaatrecht, Notaris-ambt en Registratie (WPNR), van 1907 tot 1930 
 raadsheer-plaatsvervanger gerechtshof te Amsterdam, van 5 juli 1915 tot 1935 
 annotator Nederlandse Jurisprudentie, van 1926 tot 1942 
 lid Onderwijsraad, van 1927 tot 1935 
 voorzitter van de Nederlandse Juristen-Vereniging, 1927-1928
 lid Staatscommissie voor onderzoek van het probleem van de revolutionaire volksvertegenwoordigers (Staatscommissie-Koolen), van 12 februari 1934 tot 16 juni 1934
 voorzitter Academisch Steunfonds Duitse Emigranten oktober 1933 tot 1940
 redacteur tijdschriften Onze Eeuw, Synthese, De Schakel, en Woord en Wereld  (hoofdredacteur)
 voorzitter Reorganisatie-Commissie Nederlandse Hervormde Kerk  1936-1938
 leider Comité-Scholten ('Pauliden'), vanaf 1941 (groep jongeren die onder zijn leiding spraken over de naoorlogse politiek; deelnemers o.a. Schermerhorn, Wiardi Beckman, Van Walsum en Conny Patijn)

Verenigingen, sociëteiten, genootschappen
 lid Letterkundige Gymnasiasten Vereniging "Disciplina Vitae Scipio" 
 lid van dispuut V.O.N.D.E.L. 
 ab-abctis lustrumsenaat Amsterdamsche Studenten Corps  1896-1897
 lid en secretaris K.N.A.W. (Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen) vanaf april 1924

Publicaties
verschillende juridische werken en artikelen (zie bibliografieën van R.J. Polak, in: Paul Scholten etc. (1946))

Literatuur/documentatie
 W.M. Peletier, Scholten, Paulus (1875-1946), in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel II, 536 
 Ned. Patriciaat, 1962 
 Archief-Scholten, archief Nederlandse Hervormde Kerk en bij familie
 Rogier Chorus, Om Recht en Gerechtigheid - Paul Scholten (1875-1946) een biografie Walburg Pers 2022

Externe link 
 Digital Paul Scholten Project, Universiteit van Amsterdam

Nederlands rechtsgeleerde
Nederlands advocaat
Nederlands persoon in de Tweede Wereldoorlog
CHU-politicus
PvdA-politicus (Nederland)
Eerste Kamerlid
Rector magnificus van de Universiteit van Amsterdam
Hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam
Lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen