1561
Het jaar 1561 is het 61e jaar in de 16e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen 
januari
 19 - Filips II geeft toestemming voor de stichting van de Universiteit van Dowaai met vijf faculteiten.

februari
 27 - De eerste steen wordt gelegd van het Stadhuis van Antwerpen.

april
 26 - Guglielmo I Gonzaga huwt met Eleonora van Oostenrijk.
 27 - Anthony Jenkinson vertrekt uit Moskou voor een handels- en ontdekkingsreis naar Perzië.
mei
 15 - Albrecht en Filips IV van Nassau-Weilburg verdelen hun bezittingen, Albrecht krijgt Weilburg en Filips Neuweilnau.
juni
 27 - De schilder Marcus Gerards krijgt opdracht een stadsplan van Brugge te maken die de stad voorstelt als een aantrekkelijke, dicht aan zee gelegen handelsplaats. De Gerardskaart zal door de eeuwen steeds herdrukt blijven worden.
 29 - Koning Erik XIV van Zweden wordt gekroond.
augustus
 25 - Willem van Oranje hertrouwt met de Duitse prinses Anna van Saksen.
 29 - Paus Pius IV geeft het jezuïetencollege Collegia Externorum op Malta de toestemming om diploma's met de titel Philosophiae Magister en Doctor divinitatis te verlenen.

september
 9 - Het overleg van Poissy gaat van start, tussen Franse katholieken en hugenoten.
 10 - In Japan vindt de Vierde Slag bij Kawanakajima plaats.

november
 6 - De wijbisschop van Utrecht Nicolaas van Nieuwland wordt benoemd tot eerste bisschop van het nieuwe bisdom Haarlem.

december
 16 - Wijding van Nicolaas van der Borcht uit Leuven tot eerste bisschop van Middelburg, tevens abt van de abdij aldaar. De Sint-Pieterskerk (of Noordmonsterkerk) in Middelburg krijgt de status van kathedraal. Kasteel Westhove wordt de residentie van de bisschop.
 21 - Installatie van Antoine Perrenot de Granvelle als aartsbisschop van Mechelen. Oranje, Egmont en Hoorne hebben zich vergeefs tegen de benoeming verzet en blijven weg bij de plechtigheid.
zonder datum
 De Lijflandse Oorlog loopt uit op een deling van het land tussen Polen, Denemarken en Zweden.
 Madrid, in de 15e eeuw reeds residentie, krijgt de zetel van de regering van Spanje.
 Eerste boek waarin een tulp is afgebeeld (C. Gesner).

Bouwkunst

Geboren 
januari
 22 - Francis Bacon, Brits filosoof, wetenschapper en politicus (overleden 1626)
juni
 7 - Johan VII van Nassau-Siegen, Duits graaf en militair theoreticus (overleden 1623)
augustus
 20 - Jacopo Peri, componist
oktober
 27 - Mary Sidney, Engels schrijfster

Overleden 
januari
 31 - Menno Simons (~64), katholiek priester en leidinggevend kerkhervormer

december
 11 - Johan III van Nassau-Beilstein (66), graaf van Nassau-Beilstein