Willem Weydts
Willem (Guilelmus) Weydts (Brugge, ca. 1540 - na 1618) was een zestiende-eeuws kroniekschrijver en kleermaker.

Levensloop 
Willem Weydts, over wie weinig meer is bekend dan wat hijzelf heeft meegedeeld in zijn nagelaten manuscript, was in Brugge gevestigd als kleermaker en schreef zijn bevindingen neer in kroniekvorm tijdens de periode van de Calvinistische republiek in Brugge (1578-1584). Hij was een hevig, zelfs fanatiek tegenstander van het calvinisme.

De onbekendheid met de mens Weydts was er de oorzaak van dat in de negentiende eeuw een blunder begaan werd. Er bestaat van Weydts' manuscript een gedeeltelijk afschrift, dat wordt bewaard op de handschriftenafdeling van de Universiteitsbibliotheek in Gent. Jules de Saint-Genois, die van de Gentse handschriften een catalogus opmaakte, beging de vergissing Weydts te verwarren met een bijna-naamgenoot, de Brugs-Gentse 16de-17de-eeuwse magistraat Guillaume Wyts. De Brugse archivaris Louis Gilliodts-Van Severen nam deze mededeling over en opperde de veronderstelling dat deze raadsheer wellicht zijn naam en beroep veranderde om aan de protestantse repressie te ontsnappen. Een en ander kan men lezen in het artikel dat aan G. Weydts werd gewijd door dr. Egied Strubbe, die het tegenovergestelde bewees.

Hij toonde aan, aan de hand van twee archiefstukken, dat de 'kleermaker Weydts' inderdaad bestaan had en dat de gelijkstelling met de jurist op niets berustte. Eerste stuk: In het Register van criminele informatiën der stede van Brugghe vond hij dat op 17 mei 1612 voor de rechtbank in Brugge als getuige optrad 'Guillaume Weyts, poorter ende cleermaecker deser stede'. Tweede stuk: In zijn kroniek had Weydts vermeld dat hij op zeker ogenblik, na het clandestien mishoren in een kapel, door sergeant-majoor Winckelman was opgeleid. In het Register van examinatiën van Brugghe 1581-1590 vond Strubbe het officiële verslag van deze gebeurtenis. Dat de Brugse 'sceppere' Guillaeme Weydts had bestaan, leed na het artikel van prof. Strubbe dan ook geen twijfel meer. Daarbij werd Weydts zesmaal vermeld in het Bouck vander wet ende dekenen. In 1584 werd hij derde 'vynder' van het ambacht der 'sceppers', in 1588, 1507 en 1510 eerste vinder en in 1589 en 1618 deken van het ambacht. Hieruit blijkt dat hij in zijn ambacht een man van aanzien was.

In het manuscript gaf Weydts ook uitleg over zijn afkomst en die van zijn vrouw, alsook over de naam en geboortedatum van hun kinderen. Het huwelijkscontract bevestigde die gegevens.

Het manuscript 
De tekst van het kroniekgedeelte van het manuscript van Weydts, was al in 1869 gepubliceerd door Emiel Varenbergh. Over dit relaas, in een intrigerende spelling, schreef Varenbergh: "...comme il écrit de la même façon qu'il parle, et qu'il parle le dialecte brugeois, on est obligé, en le lisant, de se familiariser un peu avec sa manière avant de le bien comprendre. Il ne faut pas non plus aller chercher dans la grammaire les règles de l'ortographie dont il fait usage: elle est fort irrégulière, suit la prononciation des mots, les élisions et autres licences extra grammaticales, usitées chez le peuple."

Het manuscript van de door Weydts geschreven kroniek en bijhorende teksten, werd door professor Roland Willemyns in de bibliotheek van het Jozefietencollege in Melle weer opgediept en de nog niet eerder uitgegeven delen gepubliceerd.
Het nogal gehavende manuscript (folio één is verdwenen en de eerste en de laatste folio's zijn aan de randen sterk aangevreten) bevat veel meer dan alleen de Brugse kroniek. Willemyns heeft de delen gepubliceerd die niet tot de kroniek behoorden en niet door Varenbergh waren gepubliceerd.

De inhoud van het manuscript 
De volledige inhoud was:
 de folio's 1 tot 54:
 Een aantal berijmde spreuken
 1 gedichtje (incipit '[hebt] ghy een quaet wyef Sondaech') en drie berijmde spreuken;
 een beknopte en onduidelijke inhoudstafel van het manuscript;
 een genealogie van Weydts en de geboorte van zijn zeven kinderen;
 het verslag van een reis naar Spanje;
 de Brugse kroniek: 'Hier beginnen sommige zaeken dye tot ofte ontrent Brugghe gheschiet sijn' (toevoeging, geschreven door een 17de-eeuwse hand);
 folio's 55-79: Dyt es van zommeghe zaeken dye gheschyet zyn hyer te Brugghe ende daer ontrendt, in Weydts' hand, hetzij de kroniek van Brugge onder de Calvinistische republiek. 
 folio's 79-81 verso: 'Hyernaer volcht een cort vermaen van den valschen zyn van de luterjaenen';
 fo 82:	'Een Venes dyerken hebbyc uutvercoeren', een minnedicht;
 fo 83:	een 'ballade': 'O nederlandt, nederlandt ghy vaerdt een hydoene pleyn';
 fo 84:	'Aensyet ons Heere in deser allende', een acrostichon op het alfabet;
 fo 85:	'Den twyfelachteghen Mensche', een discussie over het geloof;
 fo 88-92 verso: 'Gesten vande guen daerinne begrepen huerlieder claeghe', een gedicht;
 fo 92 verso: 'Conforteert my o heere laudabyle', een kort gedicht;
 fo 93 recto: 'Vraghe: Ick en ben gheen vleesch, nochtans van vleesch ghecommen', een raadsel waarvan de oplossing luidt: 'dyt es een penne om scryven, raet vel';
 fo 93 verso: Een aantal versjes in de 17de-eeuwse hand van Barbara van Beversluys.

De kroniek 
De tekst van de kroniek werd in 1869 door E. Vaerenbergh gepubliceerd.
Weydts heeft er uitgebreid de gebeurtenissen beschreven, eerst een paar zinnen over 1571 en 1576, met uitgebreide informatie over 1578 tot 1584, de periode van de Calvinistische republiek.

De kroniek eindigde in september 1584. De laatste twee meldingen betroffen de inname van Brugge door de troepen van de hertog van Parma (mei 1584) en het bericht van de moord van Willem van Oranje (10 juli 1584).

Literatuur 
 Jules DE ST. GENOIS, Catalogue des manuscrits de la bibliothèque de l'université de Gand, Gent 1849-52, p. 113, nr. 118.
 Emile VARENBERGH, Guillaume Weydts, Chronique flamande 1571-1584, Gent/Brugge/Den Haag, 1869.
 Louis GILLIODTS-VAN SEVEREN, Coutumes de la ville de Bruges, Brussel 1874, dl. I, p. 147-149.
 Egied I. STRUBBE, De Brugsche Kroniekschrijver G. Weydts, in: Biekorf, 1933.
 Roland WILLEMYNS, Een teruggevonden handschrift van de 16de-eeuwse Brugse kroniekschrijver en ‘Poëet’ Willem Weydts, in: Verslagen en Mededelingen van de Koninklijke Academie voor Nederlandse taal- en letterkunde, 1969.
 Jan VAN DER HOEVEN, Willem Weydts, in: Lexicon van West-Vlaamse schrijvers, Deel I, Torhout, 1984.
 Roland WILLEMYNS, Willem Weydts, VWS-cahiers, nr. 111, 1984.

Voetnoot 

Vlaams schrijver
Persoon in de Nederlanden in de 16e eeuw
Vereniging West-Vlaamse schrijvers