title: Prinsbisdom Passau
text: Het prinsbisdom Passau was een tot de Beierse Kreits behorend bisdom of sticht binnen het Heilige Roomse Rijk, met als centrum de stad Passau. Het prinsbisdom had rond 1800 een oppervlakte van 1100 km².
  
  Geschiedenis
  In 737 is er voor het eerst een bisschop bekend, Vivlio, die in 739 door Bonifatius wordt bevestigd. Sinds 798 behoorde het bisdom tot de kerkprovincie Salzburg. Keizer Otto III verleende in 999 de bisschop de markt, de tol en het banrecht in Passau en keizer Hendrik II het Nordwald tussen de Ilz en de Rottel. In 1193 verwierf de bisschop de rijke koninklijke abdij Niedernburg. Door de belening in 1217 met de Ilzgouw werd de bisschop van Passau rijksvorst.
  
  In de achttiende eeuw verloor het (geestelijke) bisdom veel gebied aan de nieuwe bisdommen in Oostenrijk. Als tegenprestatie werd het bisdom in 1728 onafhankelijk van de kerkprovincie Salzburg.
  
  In 1730 werd de heerlijkheid Neuburg gekocht van de graaf van Lamberg-Sprinzenstein. In 1765 werd de heerlijkheid Rannarigl van Oostenrijk verworven.
  
  Paragraaf 1 van de Reichsdeputationshauptschluss van 25 februari 1803 kende een klein deel van het vorstdendom toe aan de groothertog van Toscane voor zijn nieuw te vormen keurvorstendom Salzburg: het aan de overkant van de Ilz en de Inn (de Oostenrijkse kant) gelegen deel van het bisdom Passau, doch zonder de Innstad en de Ilzstad.
  Paragraaf 2 kende het bisdom aan het keurvorstendom Beieren toe, met uitzondering van de in paragraaf 1 genoemde delen.
  
  Artikel 8 van de Vrede van Presburg van 26 december 1805 gaf het voormalige Passauer gebied van het keurvorstendom Salzburg aan Beieren, zodat het gebied weer herenigd kon worden.
  
  Bezit
  stad Passau
   het landgerecht Oberhaus
   de heerlijkheden Neuburg, Rannarigl, Viechtenstein, Hafnerzell of Obernzell, Leoprechting, Wegscheid, Riedenburg en Obernberg
   het rechterambt Waldkirchen
   de sloten Starhemberg en Pihrensein
  
  Regenten
   738- 745: Vivilo
   745- 748: Beatus
   749- 756: Sidonius
   756- 765: Anthelm(us)
   765- 774: Wiserich
   774- 804: Walderich (Waltrich)
   805- 806: Urholf
   806- 817: Hatto
   818- 838: Reginhar
   840- 866: Hartwich
   866- 874: Hermanrich/Ermerich/Ermanrich
   874- 897: Engelmar
   898- 899: Wiging
   899- 903: Richhar
   903- 915: Burghard
   915- 931: Gundbold
   931- 946: Gerhard
   946- 970: Adalbert I
   971- 991: Pilgrim
   991-1013: Christiaan
   1013-1045: Berngar/Berengar
   1045-1065: Engelbert
   1065-1091: Altmann van Rohrberg(Lambach/Wels ?)
   1085-1087: Hermann van Eppenstein
   1092-1121: Ulrich I
   1121-1138: Reginhar
   1138-1148: Reginbert van Hagenau
   1148-1164: Koenraad I van Oostenrijk (huis Babenberg) (1164-1168: aartsbisschop van Salzburg)
   1164-1166: Rudbrecht/Rudbert
   1166-1168: Albero
   1169-1172: Hendrik van Berg
   1172-1190: Dietpold van Berg
   1191-1204: Wolfgar van Leubrechtskirchen (Ellbrechtskirchen) (1204-1218: patriarch van Aquileja)
   1204-1205: Poppo
   1206-1215: Mangold van Berg
   1215-1221: Ulrich II van Andechs-Meranien (Berg?)
   1222-1232: Gebhard van Pleyen-Hardegg
   1233-1250: Rudgar van Radeck
   1250-1254: Bertold van Pietengau/Sigmaringen
   1254-1265: Otto van Lonsdorf
   1265-1280: Petrus/Peter Wratislaw
   1280-1282: Wighard van Pollheim
   1282-1285: Gotfried I
   1285-1313: Wernhard van Prambach/Bernhard van Brambach
   1313-1320: vacant, met de passage van onder meer Hendrik I van Dauphiné de Vienne (1317-1319)
   1320-1342: Albrecht II van Saksen
   1342-1362: Gotfried II van Weißeneck
   1362-1380: Albrecht III van Winkel
   1381-1387: Johan van Scherffenberg
   1387-1389: Ruprecht van Berg
   1387-1423: Georg I van Hohenlohe
   1423-1451: Leonhard van Layming
   1451-1479: Ulrich III van Nußdorf
   1479-1480/2: Georg II Heßler (Hassler)(kardinaal)
   1482-1485: Fredrik I Mauerkircher
   1485-1490: Frederik II van Oettingen
   1490-1500: Christoph van Schachner
   1500-1517: Wiguleus Fröschl van Marzoll
   1517-1540: Ernst van Beieren (administrator)
   1541-1555: Wolfgang I van Salm-Neuburg
   1555-1561: Wolfgang II van Closen
   1561-1598: Urbanus van Trenbach
   1598-1626: Leopold X van Oostenrijk
   1626-1662: Leopold Willem van Oostenrijk
   1662-1664: Karel Jozef van Oostenrijk
   1664-1673: Wenzeslaus van Thun (Wenzel)
   1673-1689: Sebastiaan van Pötting
   1698-1712: Johann Philips van Lamberg
   1713-1722: Raimund Ferdinand van Rabatta
   1723-1761: Josef Dominikus van Lamberg
   1761-1763: Josef Maria van Thun en Hohenstein
   1763-1783: Leopold Ernst van Firmian (1748-1755: bisschop van Trente)
   1783-1795: (Frans) Josef van Auersperg (1763-1772: bisschop van Lavant; 1772-1783: bisschop van Gurk)
   1795-1796: Thomas (Johan) van Thun en Hohenstein
   1796-1803: Leopold (Leonhard) van Thun
  
  Zie ook
   Duitse rooms-katholieke kerkprovincies
  
  Bronnen
  
  Geschiedenis van Beieren
   
  Passau
  Passau
  Passau