title: Muggenorchis
text: Muggenorchis (Gymnadenia) is een geslacht van een dertigtal terrestrische soorten van de orchideeënfamilie (Orchidaceae). Negentien ervan komen in Europa voor, waarvan drie in België en Nederland.
  
  Etymologie 
  De naam Gymnadenia is gevormd uit de Oudgriekse woorden , gumnos = naakt, en , adēn = klier, en betekent zoveel als "naakte klieren". Het verwijst naar de afwezigheid van een vliesje rond de pollinia of stuifmeelkorrels.
  
  Kenmerken 
  De muggenorchissen zijn alle terrestrische, overblijvende kruiden die overwinteren met twee ondergrondse, gedeelde knollen. Daaruit ontstaat in het voorjaar een bloeistengel met verspreid staande bladeren.
  
  De bladeren onderaan zijn lancetvormig en steeds ongevlekt, naar boven toe kleiner wordend tot schubben.
  
  De bloeiwijze is meestal een dichte cilindrische aar met tientallen tot meer dan honderd bloemen, wit over roze tot lichtpaars. Bovenaan vormen de bloemdekbladen van de buitenste krans samen met de twee bovenste van de binnenste krans een kapje. De lip is breed drielobbig. Er is steeds een spoor.
  
  Verspreiding en voorkomen 
  Muggenorchissen komen voor in West- en Midden-Europa tot in Midden-Azië, voornamelijk in alpiene gebieden op kalkrijke gronden. Ze verkiezen kalkgraslanden en stenige plaatsen in de volle zon of onder licht struikgewas.
  
  Taxonomie 
  Gymnadenia omvat tegenwoordig ook de soorten die voorheen in het geslacht Nigritella werden geplaatst, de vanilleorchissen. Ook het geslacht Pseudorchis, met de witte muggenorchis, wordt op basis van recente studies soms binnen dit geslacht gebracht.
  
  In België en Nederland zijn drie soorten inheems: de grote muggenorchis (Gymnadenia conopsea), dichte muggenorchis (Gymnadenia densiflora) en welriekende muggenorchis (Gymnadenia odoratissima).
  
  Lijst van soorten 
  Sectie Gymnadeniae
  Gymnadenia albida  (= Pseudorchis albida)
  Gymnadenia borealis 
  Gymnadenia conopsea 
  Gymnadenia densiflora 
  Gymnadenia frivaldii 
  Gymnadenia odoratissima 
  Gymnadenia pyrenaica 
  Gymnadenia straminea  (= Pseudorchis straminea)
  
  Sectie Nigritellae
  Gymnadenia archiducis-joannis 
  Gymnadenia austriaca 
  Gymnadenia bicornis  (Tibet).
  Gymnadenia buschmanniae 
  Gymnadenia carpatica 
  Gymnadenia cenisia 
  Gymnadenia corneliana 
  Gymnadenia crassinervis  (China)
  Gymnadenia dolomitensis 
  Gymnadenia emeiensis  (China))
  Gymnadenia gabasiana 
  Gymnadenia lithopolitanica 
  Gymnadenia microgymnadenia  (China)
  Gymnadenia neottioides  (Mexico)
  Gymnadenia nigra 
  Gymnadenia orchidis  (Himalaya tot China)
  Gymnadenia propinqua  (Mexico)
  Gymnadenia rhellicani 
  Gymnadenia rubra 
  Gymnadenia runei 
  Gymnadenia stiriaca 
  Gymnadenia taquetii  (Korea)
  Gymnadenia widderi 
  
  muggenorchis
  Orchideeënfamilie