title: Lijst van Stolpersteine in Amsterdam-Zuid
text: De lijst van Stolpersteine in Amsterdam-Zuid geeft een overzicht van de Stolpersteine in Amsterdam-Zuid die zijn geplaatst in het kader van het Stolpersteine-project van de Duitse beeldhouwer-kunstenaar Gunter Demnig.
  
  Stolpersteine zijn opgedragen aan slachtoffers van het nationaalsocialisme, al diegenen die zijn vervolgd, gedeporteerd, vermoord, gedwongen te emigreren of tot zelfmoord gedreven door het nazi-regime. Demnig legt voor elk slachtoffer een aparte steen, meestal voor de laatste zelfgekozen woning. Omdat het Stolpersteine-project doorloopt, kan deze lijst onvolledig zijn.
  
  Achtergrond 
  Van de door Duitsland bezette landen van West-Europa had Nederland het hoogste aantal slachtoffers van de Jodenvervolging, zowel procentueel als absoluut. De overgrote meerderheid van de Nederlandse Joden woonde tijdens de Duitse bezetting in Amsterdam, waardoor ze door hun concentratie een gemakkelijk doelwit voor vervolging waren. Tijdens de Holocaust werd zo'n 80% van de ongeveer 80.000 Joden die destijds in Amsterdam aanwezig waren, vermoord.
  
  Wie vandaag in Amsterdam op zoek gaat naar joodse gebedshuizen, vindt er vier in het Centrum, één in Amsterdam-West, maar negen in Amsterdam-Zuid. Gelovige Joden wilden dichtbij een synagoge wonen. Maar Amsterdam-Zuid was ook een populaire woonbuurt voor geassimileerde Joden en voor uit Duitsland en Oostenrijk gevluchte Joden. In dit stadsdeel woonden gewone families en enkele beroemde persoonlijkheden, zoals de celliste Frieda Belinfante, de componisten Leo Smit en Frieder Weissmann en de schilders Else en Mommie Schwarz, de oud-voetballer Eddy Hamel van Ajax met zijn vrouw en zijn nog geen vijf jaar oude tweelingzonen, de eerste radio-sportverslaggever Han Hollander en zijn echtgenote, en illusionist Michel Velleman (beter bekend als Ben Ali Libi) en zijn familie. Sommigen wisten te ontsnappen, anderen doken onder, zoals de familie van Anne Frank. Net als het meisje dat het dagboek schreef, werden de geschriften van Etty Hillesum pas postuum bekend. Allen leefden in angst en wachtten op de dag dat ze zouden worden gearresteerd en gedeporteerd.
  
   Op 9 februari 1941 braken anti-Joodse rellen uit, vergelijkbaar met de Kristallnacht. Ook Nederlandse nationaalsocialisten waren erbij betrokken. De Amsterdamse bevolking reageerde met een golf van stakingen, waarna de Duitsers op 17 februari vierhonderd Joden gijzelden. Twee dagen later werd een Duitse politiepatrouille overgoten met vitriool. Als gevolg hiervan werden op 22 en 23 februari in totaal 650 Joden gearresteerd. Voordat ze werden gedeporteerd, moesten ze urenlang op de grond knielen.
  
  Vanaf 1942 kwamen de razzia's op gang. De ene repressie volgde op de andere: op 23 januari 1942 werd de legitimatieplicht ingevoerd, vanaf mei 1942 moest de Jodenster gedragen worden en vanaf 30 juni gold voor alle Joden een avondklok van acht uur 's avonds tot zes uur 's ochtends. Vanaf 17 juli mochten Joden nog maar twee uur per dag winkelen en vanaf september 1942 mochten ze niet meer studeren. Joden uit plattelandsgebieden werden "geëvacueerd" en gedwongen hergevestigd in grotere steden en ingekwartierd bij andere Joodse families. De volgende stap was arrestatie en deportatie naar het Kamp Westerbork, de laatste stap was deportatie naar Auschwitz of Sobibór en moord in een van de gaskamers.
  
  Stolpersteine 
  Het exacte aantal geplaatste Stolpersteine in Amsterdam-Zuid is niet bekend. Geen van de gebruikte bronnen vermeldt ze allemaal, sommige bronnen geven onjuiste adressen. Deze lijst is grotendeels compleet, er werden 606 Stolpersteine geregistreerd, die aan de hand van foto's konden worden geïdentificeerd (volgens plaatsing). Een volgende fase van verificatie ter plaatse is gepland voor oktober 2023.
  
  Data van plaatsingen 
  volgt
  
  Zie ook 
   Lijst van Nederlandse gemeenten met Stolpersteine
   Lijst van Stolpersteine in Amsterdam-Noord
   Lijst van Stolpersteine in Amsterdam-West
  
  Amsterdam-Zuid