title: Rainer Rümmler
text: Rainer Gerhard Rümmler (Leipzig, 2 juli 1929 – Berlijn, 16 mei 2004; eigenlijke naam Reinhard Erich Gerhard Rümmler) was een Duits architect. Hij ontwierp uitsluitend openbare gebouwen en was verantwoordelijk voor vrijwel alle West-Berlijnse metrostations uit de jaren zeventig en tachtig.
  
  Leven
  Rümmler werd geboren in Leipzig, maar bracht zijn jeugd vanwege overplaatsingen van zijn vader door in Plauen, Berlijn en Leszno (Polen). In 1948 behaalde hij zijn Abitur aan het Freiherr-vom-Stein-Gymnasium in Spandau (Berlijn). In de herfst van hetzelfde jaar begon Rümmler zijn studie architectuur aan de Technische Universiteit Berlijn, waar hij les kreeg van onder anderen Willy Kreuer, Hans Hertlein en Hans Scharoun. In 1954 studeerde Rümmler af.
  
  Al sinds 1953, nog voor zijn afstuderen, werkte Rümmler bij de bouwdienst van het district Spandau. Hier realiseerde hij zijn eerste project: een middelbare school in Siemensstadt. In 1956 werd hij kandidaat-ambtenaar bij de dienst volkshuisvesting en bouw van de Berlijnse Senaat. Deze aanstelling beëindigde hij in 1958 met het staatsexamen voor hogere technische ambtenaren. Vervolgens werkte Rümmler korte tijd bij een particulier architectenbureau en de Duitse Rijksbouwdienst, tot hij in 1959 opnieuw bij de Berlijnse dienst volkshuisvesting en bouw aangenomen werd. Daar was Rümmler, als secretaris van de dienst regeringsgebouwen, plaatsvervanger van Bruno Grimmek, de voorzitter van de commissie planning en ontwerp.
  
  In 1960 werd Rümmler benoemd tot hoger bouwkundig ambtenaar (Baurat), in 1964 bereikte hij de rang van Oberbaurat. In de laatstgenoemde functie kreeg Rümmler de leiding over een onderafdeling, die verantwoordelijk was voor bovengrondse bouw, monumentenzorg, infrastructurele werken en technische ontwikkeling. In 1994 ging hij als leitender Baudirektor met pensioen.
  
  Rümmler overleed op 74-jarige leeftijd. Hij werd begraven op het kerkhof In den Kisseln in Spandau.
  
  Werk
  Het belangrijkste deel van Rümmlers werk vormt ongetwijfeld het zeer grote aantal metrostations dat hij ontwierp. Hij drukte een duidelijk herkenbaar stempel op de derde bouwfase van de Berlijnse metro.
  
  Van het midden van de jaren zestig tot het midden van de jaren negentig was Rümmler verantwoordelijk voor alle nieuwe metrostations in Berlijn, op een na. (Station Schloßstraße dat door een particulier architectenbureau werd ontworpen.) In tegenstelling tot Alfred Grenander, die tot begin jaren dertig huisarchitect van de Berlijnse metro was, werkte Rümmler niet met eenheidsontwerpen, maar streefde hij ernaar elk station een individueel uiterlijk te geven. Net als Grenander maakte Rümmler, met name in zijn vroege werk, gebruik van dominante "kernkleuren", maar waar Grenander kleurschema's in een vaste, betekenisloze volgorde toepaste, richt Rümmler zich bij zijn ontwerpen op associaties met de naam of omgeving van het betreffende metrostation. Zo koos hij in station Bayerischer Platz voor wanden in de kleuren blauw en wit van de Beierse vlag en weerspiegelt station Konstanzer Straße het wapen van Konstanz.
  
  Vanaf de jaren tachtig kwamen de associaties niet alleen meer tot uiting in kleuren, maar gebruikte Rümmler steeds pompeuzere vormen. Typisch voor zijn stijl uit deze periode zijn de stations van het noordwestelijke deel van de U7, waar de wanden gedecoreerd zijn met bonte mozaïeken. Critici hekelden Rümmlers aanpak en stelden dat de ontwerpen zich verwijderden van de functionaliteit van het metrostation. Ondertussen creëerde Rümmler naast ondergrondse constructies ook bovengrondse gebouwen, zoals de stationshal van station Fehrbelliner Platz.
  
  In station Hermannstraße, het laatste dat hij ontwierp, greep Rümmler terug op een sobere zakelijke stijl. Als reden hiervoor geldt zowel het gebrek aan financiële middelen van het stadsbestuur, als de aansluiting bij de naburige stations die nog door Grenander waren ontworpen. Rümmler beeldde hier ook de geschiedenis van het reeds meer dan zestig jaar in ruwbouw aanwezige station uit. Zo zijn op verschillende plaatsen opschriften te zien die dateren uit de Tweede Wereldoorlog, toen het station dienstdeed als schuilkelder.
  
  Naast tientallen metrostations ontwierp Rümmler ook een aantal Berlijnse overheidsgebouwen als brandweerkazernes en scholen. Daarnaast was hij verantwoordelijk voor de metrowerkplaats in Berlin-Britz.
  
  Overzicht
  
  Metrostations
  
   Mehringdamm (U6 en U7), 1964Ombouw, origineel ontwerp van Alfred Grenander
   Kaiserin-Augusta-Straße (U6), 1966
   Ullsteinstraße (U6), 1966
   Westphalweg (U6), 1966
   Alt-Mariendorf (U6), 1966
   Johannisthaler Chaussee (U7), 1970De originele stationshallen zijn niet meer aanwezig.
   Lipschitzallee (U7), 1970
   Wutzkyallee (U7), 1970
   Zwickauer Damm (U7), 1970
   Metrowerkplaats Britz-Süd, 1971
   Möckernbrücke (U7), 1971
   Yorckstraße (U7), 1971
   Kleistpark (U7), 1971
   Eisenacher Straße (U7), 1971
   Bayerischer Platz (U7), 1971
   Berliner Straße (U7 en U9), 1971
   Blissestraße (U7), 1971De oorspronkelijke wandbekleding is inmiddels vervangen.
   Fehrbelliner Platz (U7), 1971Toegangsgebouw, tussenverdieping en station van de U7; het hoger gelegen station van de U3 werd ontworpen door Wilhelm Leitgebel en opende in 1913.
   Güntzelstraße (U9), 1971
   Bundesplatz (U9), 1971Inmiddels heringericht
   Friedrich-Wilhelm-Platz (U9), 1971
   Walther-Schreiber-Platz (U9), 1971
   Rudow (U7), 1972
   Rathaus Steglitz (U9), 1974
   Nauener Platz (U9), 1976
   Osloer Straße (U8 en U9), 1976-77
   Pankstraße (U8), 1977
   Konstanzer Straße (U7), 1978
   Adenauerplatz (U7), 1978Het oorspronkelijke interieur is niet behouden.
   Wilmersdorfer Straße (U7), 1978
   Bismarckstraße (U2 U7), 1978Het bovenste niveau (U2) is inmiddels heringericht.
   Richard-Wagner-Platz (U7), 1978Herbouw, van 1906 tot 1974 lag op dezelfde plaats een kleinprofielstation van de hand van Alfred Grenander.
   Mierendorffplatz (U7), 1980
   Jungfernheide (U7), 1980
   Jakob-Kaiser-Platz (U7), 1980
   Halemweg (U7), 1980
   Siemensdamm (U7), 1980
   Rohrdamm (U7), 1980
   Paulsternstraße (U7), 1984
   Haselhorst (U7), 1984
   Zitadelle (U7), 1984
   Altstadt Spandau (U7), 1984
   Rathaus Spandau (U7), 1984
   Franz-Neumann-Platz (U8), 1987
   Residenzstraße (U8), 1987
   Paracelsus-Bad (U8), 1987
   S-Bahnstation Buckower Chaussee (S2), 1988-92
   Lindauer Allee (U8), 1994
   Karl-Bonhoeffer-Nervenklinik (U8), 1994
   Rathaus Reinickendorf (U8), 1994
   Wittenau (U8), 1994
   Hermannstraße (U8), 1996Samen met Alexander Fabian; sinds 1929 bestond er reeds een station in ruwbouw.
  
  Overige werken
   Uitbreiding van de Katholische Schule St. Ludwig in Berlin-Wilmersdorf, 1962-63
   Zijvleugel van het Instituut voor Farmacie van de Freie Universität Berlin op het terrein van de botanische tuin van Berlijn, 1963
   Brandweerkazerne van Berlin-Wittenau (Roedernallee 55), 1963-65in samenwerking met Dietrich Berger en Förster
   Brandweerkazerne van Berlin-Charlottenburg-Nord (Nikolaus-Groß-Weg), 1963-68in samenwerking met R. Dübner, E. Marien, S. Kaiser, H. Kretschmer, E. Last en C. Riechert
   Politiepost Berlin-Tiergarten (Invalidenstraße 57), 1964-66in samenwerking met H. J. Lorenz
   Geallieerde grenspost Checkpoint Bravo (Dreilinden): controlepost, wegrestaurant, tankstations, laadperrons voor vrachtwagens, 1968-73in samenwerking met Hans Joachim Schröder
   Brandweerkazerne van Berlin-Wannsee (Kronprinzessinnenweg 20), 1972-75in samenwerking met Rolf Dübner, Siegfried Böhmer, Gerhard Schneider en Alfred Kremser
   Brandweerkazerne Reichenberg in Berlin-Kreuzberg (Wiener Straße 64-68), 1974-76in samenwerking met R. Dübner, E. Marien en E. Last
   Herinrichting van de verzorgingsplaats langs de AVUS, 1977Origineel ontwerp van Walther Bettenstaedt
   Dienst financiën van Reinickendorf, 1978
   Uitbreiding van de arrondissementsrechtbank in Berlin-Charlottenburg (Tegeler Weg 17-20), 1983-87
   Brandweerkazerne van Berlin-Kladow (Kladower Damm 367), 1988
  
  Publicaties
   Gerhard Rümmler: Fünf neue U-Bahnhöfe in Berlin; uit: Bauwelt, 69e jaargang, nummer 33 (1 september 1978), pp. 1206–1208
   Gerhard Rainer Rümmler: U-Bahnbau ab 1950; uit: Berlin und seine Bauten, deel X, band B Anlagen und Bauten für den Verkehr, (1) Städtischer Nahverkehr, pp. 78–99; Verlag von Wilhelm Ernst & Sohn, Berlijn, 1979. 
   Rainer G. Rümmler: Gestaltung von U-Bahnhöfen; uit: U-Bahnlinie 7 erreicht den Bezirk Spandau von Berlin, pp. 10–13; bijzondere uitgave van Berliner Bauwirtschaft t.g.v. de Berliner Bauwochen, 1980
   Rainer G. Rümmler: Gestaltung von fünf U-Bahnhöfen der Linie 7 - Anreize zur Erarbeitung einer Gestaltung des unverwechselbaren „Ortes U-Bahnhof“; uit: Verlängerung der U-Bahnlinie 7 bis Bahnhof Rathaus Spandau, pp. 25–29; bijzondere uitgave van Berliner Bauwirtschaft, nummer 18, uitgegeven door de senator voor volkshuisvesting en bouw, 1984
   Wolfgang Kramer, Rainer G. Rümmler et al.: U-Bahnlinie 8 - Verlängerung in Richtung Norden; band 15 van de serie Berlin baut; Stedelijke dienst voor volkshuisvesting en bouw, Berlijn, 1994
  
  Externe link
   Korte biografie in het Luise-Berlin-Lexikon
  
  Duits architect
  Metro van Berlijn