title: Prinsbisdom Lübeck
text: Het prinsbisdom Lübeck was een sticht in het Heilige Roomse Rijk in het huidige Sleeswijk-Holstein. Het was het wereldlijke bezit van de bisschoppen van Lübeck. Vanaf 1500 was het ingedeeld bij de Neder-Saksische Kreits.
  
  In 1160 werd het in 948 in Oldenburg in Holstein gestichte bisdom verlegd naar Lübeck. Het bisdom behoorde tot de kerkprovincie Bremen. Omstreeks 1185 werd het bisdom rijksvrij. Het gebied was vrij klein en bestond uit de ambten Eutin en Schwartau. In Lübeck zelf hoorden alleen het koor van de dom en enkele omliggende lapjes grond erbij. De invloed van de bisschoppen in de vrije hanzestad Lübeck bleef al bij al gering en rond 1350 verplaatsten zij hun residentie naar Eutin.
  
  In 1530/5 werd de Reformatie ingevoerd. Sinds 1555 regeerden er protestantse administratoren in de functie van de prins-bisschop. Na 1586wwerden alleen leden van het huis Holstein-Gottorp gekozen. Zo werden Lübeck (en Osnabrück) de enige protestantse geestelijken onder de rijksstenden. Op de Rijksdag hadden zij een aparte plaats in de vergaderzaal tussen de geestelijke en de wereldlijke vorsten: op de dwarsbank (Querbank). In 1773 kreeg bisschop Frederik August ook de graafschappen Oldenburg en Delmenhorst, waardoor het prinsbisdom in personele unie kwam met het hertogdom Oldenburg.
  
  Paragraaf 8 van de Reichsdeputationshauptschluss van 25 februari 1803 kende aan de hertog van Holstein-Oldenburg voor de opheffing van de Elsflether tol en de afstand van een aantal dorpen rond Lübeck en de bezittingen van het bisdom en het domkapittel in de stad Lübeck: het bisdom en het domkapittel Lübeck. In paragraaf 27 werd vastgelegd dat de rijksstad Lübeck en de hertog van Holstein-Oldenburg een vergelijk moesten treffen voor de enclaves van de rijksstad in het prinsbisdom.
  
  In 1804 sloten de stad en de hertog een verdrag. Daardoor kwam Schwartau definitief bij het vorstendom.
  
  Hierdoor kon het vorstendom Lübeck in de toekomst permanent verbonden worden met het hertogdom Oldenburg. Voorlopig bleef de situatie bestaan de voormalige prins-bisschop aan de regering bleef in Eutin, terwijl hij regent was voor zijn handelingsonbekwame neef in Oldenburg. Toen Oldenburg op 10 december 1810 door Frankrijk werd geannexeerd, bleef het vorstendom Lübeck hier dan ook buiten. Het vorstendom behoorde evenals het aangrenzende hertogdom Holstein niet tot de Rijnbond.
  
  Het Congres van Wenen in 1815 herstelde Oldenburg met de rangverhoging tot groothertogdom. Het nieuwe groothertogdom Oldenburg bestond uit drie gescheiden gebieden:
   het hertogdom Oldenburg
   het vorstendom Lübeck
   het vorstendom Birkenfeld
  
  In 1866 werd het gebied van het vorstendom vergroot met het ambt Ahrensbök. Dit was een gevolg van de erfstrijd in 1864 om de hertogdommen Sleeswijk en Holstein. De inlijving van de hertogdommen door Pruisen en Oostenrijk was een schending van de erfrechten van de groothertogen van Oldenburg. Zij lieten zich afkopen met een klein stukje van het hertogdom Holstein.
  
  In 1937 stond Oldenburg het voormalige vorstendom Lübeck aan Pruisen af, waarna het een integraal deel werd van de provincie Sleeswijk-Holstein.
  
  Regenten 
   948- 952: Marcus
   967- 973: Egwart/Evagrius
   976- 983: Wigo
   983- 988: Egizo
   989- 990: Volkwart
   992-1013: Reginbert
   1014-1023: Bernhard
   1023-1030: Reinhald
   1030-1038: Meinhar
   1038-1048: Abelin
   1051-1066: Ezo/Ehrenfried
   1066-1149: bisdom onderdrukt
   1149-1154: Sankt Wizelin
   1155-1163: Gerhold
   1164-1172: Koenraad I
   1172-1182: Hendrik I
   1183-1184: Koenraad II van Querfurt (1194-1198: bisschopvan Hildesheim; 1198-1202: bisschop van Würzburg)
   1186-1210: Dietrich I
   1210-1231: Berthold
   1231-1247: Johan I
   1247-1254: Albrecht Sürbeer (administrator; 1254-1272: aartsbisschop van Riga)
   1254-1259: Johan II van Diest
   1260-1276: Johann III van Tralow
   1276-1315: Burghard van Serkem
   1315-1341: Hendrik II van Bockholt
   1341-1350: Johan IV van Mül
   1350-1377: Bertram van Cremona
   1377-1379: Nikolaas I van Ziegenbock (1379-1392: bisschop van Meissen)
   1379-1386: Koenraad III van Geisenheim
   1386-1387: Johan V van Klenedenst
   1387-1399: Eberhard I van Attendorn
   1399-1420: Johan VI van Dülmen
   1420-1439: Johan VII Schele
   1439-1449: Nikolaas II Sachow
   1450-1466: Arnold Westphal
   1466-1489: Albrecht van Krummendijk
   1489-1492: Thomas de Grote
   1492-1506: Dietrich II van Arndes
   1506-1509: Willem Westphal
   1510-1523: Johan VIII Grimholt
   1523-1535: Hendrik III Bockholt
   1535-1536: Detlev van Reventlow
   1536-1547: Balthasar van Rantzau
   1547-1553: Dietrich III van Rheden
   1555-1559: Andreas van Barby
   1559-1561: Johan IX Tiedemann
   1561-1586: Eberhard III van Holle (1566-1586: bisschop van Verden)
   1586-1607: Johan Adolf van Holstein (1585-1596: aartsbisschop van Bremen; 1587-1616: hertog van Holstein)
   1607-1634: Johan Frederik van Holstein (1596-1634: aartsbisschop van Bremen; 1631-1634: bisschop van Verden)
   1634-1655: Johan van Holstein								
   1655-1655: Johan Georg van Holstein							
   1655-1666: Christiaan Albrecht van Holstein (1659-1694: hertog van Holstein)
   1666-1705: August Frederik van Holstein
   1705-1726: Christiaan August van Holstein					
   1726-1727: Karel van Holstein							
   1727-1750: Adolf Frederik van Holstein (1751-1771: koning van Zweden))
   1750-1785: Frederik August van Oldenburg (1773-1785: hertog van Oldenburg)
   1785-1803: Peter Frederik van Oldenburg (1823-1829: groothertog van Oldenburg)
  
  Geschiedenis van Sleeswijk-Holstein
  Geschiedenis van Lübeck
  Lubeck
  Lubeck