title: Woelmuizen
text: Woelmuizen (Arvicolinae of soms Microtinae) zijn een onderfamilie van knaagdieren uit de familie Cricetidae. Ze zijn verwant aan de lemmingen en hamsters, maar hebben een steviger lichaam; een langere, harige staart; een iets rondere kop; en kleinere ogen en oren. Woelmuizen komen voor op het noordelijk halfrond, in het Palearctisch en Nearctisch gebied, in Amerika zuidelijk tot Guatemala, in Azië tot Noord-Myanmar. De onderfamilie kent 144 levende soorten, waarvan er zo'n 25 in Europa voorkomen.
  
  Kenmerken 
  De dieren hebben een korte, behaarde staart en korte poten. De achterpoten hebben vijf tenen en de voorpoten hebben vier of vijf tenen. De vijfde teen aan de achterpoten kan soms weinig ontwikkeld zijn. De snuit is stomp. Woelmuizen houden geen winterslaap, in tegenstelling tot bijvoorbeeld slaapmuizen en hamsters.
  
  Kenmerkend voor elke soort zijn de ingewikkelde patronen van tandbeen en glazuur op de kiezen, een aanpassing aan taai voedsel als grassen.
  
  Leefwijze 
  Een andere bijzonderheid van sommige soorten woelmuizen is het sterk wisselende aantal waarin een bepaalde soort, zoals de veldmuis, in een gebied kan voorkomen. Het ene moment vormen ze een ware ratten- of muizenplaag en het andere moment is hun aantal zeer beperkt. Soms trekken de dieren weg in de herfst, bijvoorbeeld de muskusrat en lemming.
  
  Verspreiding in Nederland 
  In Nederland komen zeven soorten woelmuizen voor, waarvan twee soorten zeldzaam zijn:
   de veldmuis komt algemeen voor in bijna alle open terreinen, heeft een voorkeur voor korte vegetaties en veroorzaakt in weidegebieden regelmatig een muizenplaag,
   de rosse woelmuis komt algemeen voor op plaatsen met een wisselende vegetatie en struiken,
   de aardmuis komt algemeen voor in open terreinen met langere grassen,
   de muskusrat is een exoot die bijna overal algemeen en in wisselende aantallen voorkomt,
   de woelrat komt rond de meeste wateren en oeverzones vrij algemeen voor,
   de ondergrondse woelmuis is vrij zeldzaam en komt in een aantal landelijke gebieden in Limburg en op enkele plaatsen in Noord-Brabant voor,
   de Noordse woelmuis is zeldzaam en komt slechts in een paar open gebiedjes langs de Nederlandse kust voor.
  
  Taxonomie 
  De onderfamilie omvat de volgende geslachten:
  Protopliophenacomys
  Tobienia
  Tribus Arvicolini
  Woelratten (Arvicola)
  Atopomys
  Blanfordimys
  Sneeuwmuizen (Chionomys)
  Cromeromys
  Eolagurus
  Hibbardomys
  Huananomys
  Jordanomys
  Kilarcola
  Steppelemming (Lagurus)
  Lasiopodomys
  Lemmiscus
  Microtus
  Mimomys
  Nebraskomys
  Nemausia
  Proedromys
  Promimomys
  Prosomys
  Tyrrhenicola
  Villanyia
  Volemys
  Tribus Ondatrini
  Muskusratten (Ondatra)
  Tribus Clethrionomyini
  Bergwoelmuizen (Alticola)
  Balkansneeuwmuis (Dinaromys)
  Dolomys
  Pater-Davidswoelmuizen (Eothenomys)
  Guildayomys
  Hyperacrius
  Rosse woelmuizen (Myodes)
  Phaulomys
  Phenacomys
  Pliolemmus
  Pliomys
  Pliophenacomys
  Tribus Prometheomyini
  Prometheuswoelmuis (Prometheomys)
  Stauchomys
  Tribus Ellobiini
  Aardlemmingen (Ellobius)
  Ungaromys
  Tribus Lemmini
  Echte lemmingen (Lemmus)
  Boslemming (Myopus)
  Plioctomys
  Lemmingmuizen (Synaptomys)
  Tribus Dicrostonychini
  Halsbandlemmingen (Dicrostonyx)
  Predicrostonyx
  Tribus Neofibrini
  Floridawaterrat (Neofiber)
  Proneofiber
  
  De bekendste soorten zijn:
   Rosse woelmuis (Myodes glareolus)
   Ondergrondse woelmuis (Microtus subterraneus)
   Aardmuis (M. agrestis)
   Noordse woelmuis of rattenkop (M. oeconomus)
   Sneeuwmuis (Chionomys nivalis)
   Berglemming (Lemmus lemmus).
   Muskusrat of bisamrat (Ondatra zibethicus)
   Veldmuis (Microtus arvalis)
   Woelrat of waterrat (Arvicola terrestris'')
  
  Cricetidae