title: Delhaye
text: De la Haye was een geslacht van Meester-orgelbouwers afkomstig uit Henegouwen. Naar het einde van de 18e eeuw toe werd de naam De la Haye geleidelijk aan omgevormd tot Delhaye. Hun productie strekte zich uit van het einde van de 17de tot omstreeks het midden van de 19de eeuw. Ze behoren met de Van Peteghems tot de bekendste Belgische orgelbouwers.
  
  Familieleden in de orgelbouw 
  Volgende leden van de familie waren actief in de orgelbouw:
  
   Louis I
   Louis II, zoon van Louis I
   Dieudonné-Joseph, zoon van Louis II
   Jean-Joseph, zoon van Dieudonné-Joseph
   Jean-Corneille-Charles, zoon van Jean-Joseph
   Jacobus-Josephus, zoon van Louis II
  
  Eerste generatie: Louis de la Haye (Louis I)
  Hij was een orgelmaker afkomstig uit Noord-Frankrijk of Henegouwen (mogelijks uit Chièvres en is de stichter van de orgelmakersfamilie Delhaye. Hij verhuisde naar Gent, waar zijn eerste activiteiten gesignaleerd zijn in 1698. In 1712 procedeerde hij tegen de Gentse gilde van schrijnwerkers om door de orgelmakers zelf de orgelkast te laten vervaardigen in plaats van door schrijnwerkers en beeldhouwers. Louis werd in het gelijk gesteld, al zou een herziene reglementering uitblijven tot na de Franse Revolutie. 
  Hij overleed vermoedelijk rond 1725. In dezelfde periode vestigde zijn zoon Louis (Louis II) zich in Antwerpen.
  
  Hij bouwde viervoetsorgels in:
   vóór 1699: Overmere
   1699: Sint-Amandsberg 
   1699: Oostakker 
   1707: Zelzate 
   1712: Heilig Kruiskerk (Heusden), nu in Maldegem-Donk, gerestaureerd in 2014
   1712: Kalken 
   1720: Sint-Annakapel in Gent, nu in de Onze-Lieve-Vrouw-Onbevlekt-Ontvangenkerk (Madonna) van Langemark-Poelkapelle
   1723: Sint-Pieterskerk (Puurs)
   1724: Rupelmonde, sinds 1839 in Malen (België) (deelgemeente van Jodoigne), in een orgelkast uit 1626, het werk van een zekere Meester Alexandre dat oorspronkelijk een orgel van Philips Snoeck omgaf
  
  Tweede generatie: Louis II de la Haye
  Louis II (ca. 1700 - Antwerpen 1778 of 1779) leerde het vak bij zijn vader Louis (I). Rond 1725 verhuisde hij naar Antwerpen waar hij een eigen atelier startte. Hij was actief tot op hoge leeftijd. 
  Zijn zuster Isabella Philippina huwde in 1724 in Gent de beroemde Vlaamse orgelmaker Jacob François Moreau, gevestigd in Rotterdam, die onder meer het orgel in Gouda bouwde. Moreau introduceerde Louis II in Nederland.
  
  Instrumenten:
  Werk van zijn hand is aan te treffen in West- en Oost-Vlaanderen, Brabant en in Noord-Brabant (Nederland). 
   1730: Vermoedelijk is het orgel in Adegem van zijn hand.
   1749: Onze-Lieve-Vrouwekerk (Melsele).
   1751-1752: Sint-Bavokerk (Oud-Turnhout)
   1761: Sint-Pieterskerk (Lille)
   1764: orgel van de Sint-Willibrordusbasiliek in Hulst: wijzigingen
   1769: Gouda, Katholieke Schuilkerk
   1771: gereformeerde kerk in Bergen op Zoom: grotendeels bewaard gebleven driemanualig orgel  
   1772: Gouda, Hospitaal
   1773: Gouda, de Waalse kerk, nu in Moordrecht
   1778: Sint-Elisabethgasthuis in Antwerpen: orgel deels bewaard gebleven
  
  Derde generatie: Zonen van Louis II
  
  Dieudonné-Joseph de la Haye
  Van Dieudonné-Joseph de la Haye (Delhaye) (Antwerpen, 4 december 1725 - Antwerpen, 4 september 1811) is maar een klein aantal activiteiten bekend in vergelijking met deze van zijn vader Louis (II) en zijn zoon Jean-Joseph. Een gedeeltelijke verklaring is misschien het feit dat vader Louis tot op hoge leeftijd werkte en dat daardoor een aantal werken van het atelier (vader en zoons) op zijn naam staan.
  Vermoedelijk is het orgel van Gouvy van zijn hand.
  
  Jacobus-Josephus de la Haye
  Over de biografie van Jacobus-Josephus de la Haye (Delhaye), zoon van Louis (II), is weinig bekend. Geboren in Antwerpen en ongetwijfeld opgeleid in het atelier van zijn vader, is hij daarna als orgelbouwer regelmatig aan te treffen in Oost-Vlaanderen, wat laat veronderstellen dat er contacten waren met de Gentse vestiging van de familie De la Haye (die mogelijk nog een tijdlang actief was na het vertrek van Louis (II) naar Antwerpen). De overlijdensdatum van Jacobus-Josephus de la Haye is niet bekend, maar is mogelijks rond 1760 te situeren.
  
  Jacobus Josephus bouwde een orgel in Eeklo (1746), restaureerde het orgel van Borsbeke (1760) en maakte een niet gedateerd project tot transformatie van het orgel in Oudenaarde.
  
  Vierde generatie: Jean-Joseph Delhaye
  Jean-Joseph Delhaye (Antwerpen, 28 juli 1786 - Antwerpen, 10 januari 1845), zoon van Dieudonné-Joseph, liet een omvangrijk oeuvre na, hoofdzakelijk in de provincies Antwerpen en Vlaams-Brabant. Zijn hele oeuvre vertoont een grote variatie en getuigt van vakkennis en persoonlijkheid. Hij deponeerde een brevet voor verbeteringen aan het pedaal.
  
  Instrumenten:
   1808-1810: Sint-Carolus Borromeuskerk (Antwerpen): vernieuwingen
   ca. 1810: Antwerpen, Onze-Lieve-Vrouw Geboortekapel
   Begijnhof Hoogstraten: vrij gaaf bewaard orgel, rococo-instrument, datum onbekend
   1814-1815: Brasschaat
   1815: Eikevliet
   1821: Kathedraalorgel van Antwerpen: uitbreiding, preromantisch van stijlopvatting
   1822: Wuustwezel
   1823: Sint-Willibrorduskerk (Teteringen)
   1824: Sint-Pauluskerk (Antwerpen): restauratie
   1828: Onze-Lieve-Vrouwekerk (Diest): tweemanualig, vrij goed bewaard orgel met een zelden voorkomend neoclassicistisch front
   1830: Berendrecht
   1832: Sint-Amelbergakerk (Wechelderzande)
   1833-1835: Brecht (België)
   1834: De Gelagen onder Bazel: vrij goed geconserveerd
   1834: Sint-Jan-Evangelistkerk (Steendorp): goed bewaard
   1835-1836: Paal (België), Sint-Jan-de-Doperkerk
   1836-1839: Eindhoven, oude Sint-Catharinakerk, drieklaviersorgel
   1839: Rupelmonde: grotendeels bewaard
   1840: Kumtich
   1839-1840: Zandbergen (België): vrij gaaf bewaard
   1840: Rijkevorsel
   1841: Wezemaal
   1841: Hamont
   1842: Opwijk
   1843: Antwerpen, Zwarte Zusters
   1843: Sint-Pieterskerk (Puurs), verbouwing van het Delhaye orgel uit 1723
   1843-1845: Abdij van Tongerlo
   Evergem, nieuw orgel (verdwenen)
   1844: Hoogstraten, Ursulinen: goed bewaard
   Kontich
   Tilburg
   Borgerhout, Sint-Annakerk
  
  Vijfde generatie: Jean-Corneille-Charles Delhaye
  Jean-Corneille-Charles Delhaye (Antwerpen, 23 maart 1809 - Merksem, 13 oktober 1863) is de oudste zoon en opvolger van Jean-Joseph. Na hem hield het Delhaye-atelier op te bestaan.
  
  Literatuur 
   de la Haye, later Delhaye (familie), inventaris.onroerenderfgoed.be
   de la Haye (Delhaye), Louis, inventaris.onroerenderfgoed.be
   de la Haye (Delhaye), Louis (Louis II), inventaris.onroerenderfgoed.be
   de la Haye (Delhaye), Dieudonné-Joseph, inventaris.onroerenderfgoed.be
   de la Haye (Delhaye), Jacobus-Josephus, inventaris.onroerenderfgoed.be
   Delhaye, Jean-Joseph, inventaris.onroerenderfgoed.be
   Delhaye, Jean-Corneille-Charles, inventaris.onroerenderfgoed.be
   Ghislain POTVLIEGHE, Haye, de la, in: Winkler Prins Encyclopedie van Vlaanderen, deel III, Brussel, 1973, p. 266-267
   De la Haÿe/Van Peteghem-orgel Maldegem-Donk gerestaureerd, www.orgelnieuws.nl
  
  Belgisch orgelbouwer
  Zuid-Nederlands orgelbouwer (voor 1830)
  Persoon in de Nederlanden in de 18e eeuw
  18e-eeuws kunstenaar