title: Theatrale persoonlijkheidsstoornis
text: De theatrale persoonlijkheidsstoornis (TPS) is een persoonlijkheidsstoornis die zich kenmerkt door overdreven emotionele uitingen en een behoefte aan aandacht, bevestiging en affectie. De stoornis openbaart zich doorgaans in de vroege volwassenheid.
  
  Omschrijving
  Personen met een TPS komen in eerste instantie over als charmant, enthousiast, levendig en uitbundig en zijn regelmatig in staat op hoog niveau te functioneren. Seksuele verleiding, provocerend gedrag of opvallende kledingstijlen worden gebruikt om aandacht te krijgen, ook als de omgeving dit ongepast acht. Als echter (te) direct op avances wordt ingegaan leidt dit vaak tot onzekerheid en afwijzing. Emoties worden vluchtig beleefd en worden bewust en onbewust sterker geuit dan ze in werkelijkheid zijn. In ernstige gevallen kunnen zich kortdurende psychotische episodes voordoen.
  
  Het komt vaak voor dat personen met een TPS een lage frustratie-tolerantie met driftbuien hebben. Zij zijn gevoelig voor depressie, vragen veel aandacht en geruststelling, en zijn vaak naïef en goedgelovig. Hun manier van spreken is vaak impressionistisch en ontbrekend in detail, waarbij vaak geen reden wordt gegeven waarom ze iets vinden.
  
  Criteria
  
  ICD-10
  De theatrale persoonlijkheidsstoornis wordt in de ICD-10 (F60.4) beschreven als een persoonlijkheidsstoornis die wordt gekenmerkt door ten minste drie van de volgende criteria:
  
   Dramatisch gedrag, theatraliteit en overdreven uiting van emoties
   Gemakkelijk te beïnvloeden door anderen of omstandigheden
   Ondiep en labiel affect, snelle wisselingen van vluchtige emoties
   Voortdurend op zoek naar opwinding, waardering en situaties waarin de patiënt in het middelpunt van de belangstelling staat
   Provocerend gedrag of ongepast verleidelijk gedrag in uiterlijk of gedrag
   Overbezorgd over de fysieke aantrekkelijkheid
  
  Mogelijk ook:
  
   Goedgelovigheid
   Extreem gevoelig voor kritiek
   Voortdurend zoeken naar geruststelling
   Idealiseren van (wild)vreemde personen
   Overdreven bezig met de fysieke verschijning
   Verveling en frustratie
   Impulsiviteit
   Maakt projecten niet af of begint snel aan iets anders
   Een gebrek aan zorg en empathie voor anderen
   Moeite met het onderhouden van relaties
   Dreigen met zelfmoord voor aandacht
  
  Bijkomende kenmerken zijn egocentrisme, genotzucht, verlangen naar waardering en affectie, aanhoudend manipulatief gedrag en snel gekwetste gevoelens.
  
  Subtypes
  Theodore Millon omschreef zes verschillende subtypes van de theatrale persoonlijkheidsstoornis.
   Sussendafhankelijke en dwangmatige persoonlijkheidskenmerken, paait anderen, is gemakkelijk over problemen, zelf-opoffering
  Levendighypomanische en/of narcistische kenmerken, is impulsief en zoekt vrolijkheid in speelse avonturen
  Stormachtigimpulsief en negatief gedrag, koestert veel wrok
  Onoprechttoont antisociale trekken, is onoprecht, sluw en manipulatief
  Theatraalpure variant van TPS, beïnvloedbaar, beleefd, dramatisch
  Kinderlijk bevat kenmerken van borderline, is kinderlijk hysterisch, veeleisend en overspannen
  
  Psychopathie
  Er zijn aanwijzingen dat de theatrale persoonlijkheidsstoornis en psychopathie en sociopathie mogelijk in verband staan met elkaar.
  
  Uit onderzoek bleek dat mensen met een theatrale persoonlijkheidsstoornis vaak voldoen aan de kenmerken van de antisociale persoonlijkheidsstoornis. Studies met betrekking tot de familiegeschiedenissen van deze patiënten wezen uit dat de theatrale persoonlijkheidsstoornis de neiging heeft om familiaal te zijn.
  
  Oorzaken
  De oorzaken zijn onbekend. Mogelijk spelen erfelijkheid en jeugdtrauma's een rol bij het ontwikkelen van de theatrale persoonlijkheidsstoornis.
  
  Zie ook
   Persoonlijkheidsstoornis
  
  Persoonlijkheidsstoornis