title: Martoeni (gewest)
text: Martoeni of Varanda (Armeens: Մարտունի, Վարանդա, Waránda; Azerbeidzjaans: Xocavənd; Engels: Martouni) is een voormalig gewest in de internationaal niet-erkende Nagorno-Karabach.
  
  In 2020 kwam dit gewest weer onder Azerbeidzjaanse controle tijdens een nieuwe oorlog.
  
  Het gewest was 951 km² groot. Het gewest had een bevolkingsdichtheid van 25,3 inw./km². De hoofdstad was het gelijknamige Martoeni.
  Het gewest Martoeni was onderverdeeld in 36 gemeenten.
  
  Martoeni bestond uit het deel van de voormalige Oblast dat het verst naar het oosten reikte en in het westen bijna aan Stepanakert grenst. De meest oostelijke uitstulping werd gecontroleerd door Azerbeidzjan. Het westelijk deel is nogal heuvelachtig, met veel kleine dorpen. Het oostelijk deel is vlak, met minder dorpen, en het grotere regionale centrum Martoeni. De gemiddelde hoogte is ongeveer 400 meter, de toppen hebben hoogten van 1200 tot 1500 m. Het gewest Martoeni had 35 dorpen en één stedelijke vestiging. In 2015 telde het 24.300 inwoners.
  
  De bevolking hield zich voornamelijk bezig met graanteelt, wijnbouw, tuinbouw en veeteelt. In de bodem kwam marmer voor.
  Een bezienswaardigheid was het Amarasklooster, een van de oudste kloosters in het voormalig Koninkrijk Armenië.
  
  Gewest van Nagorno-Karabach