title: Ait Waryaghar
text: De Ait Waryagher (Berbers: ⴰⵢⵜ ⵡⴰⵔⵢⴰⵖⴻⵔ) is een van de grootste stammen uit de Rifstreek in het noorden van Marokko. Enkele steden die onder hun stamgebied vallen zijn: Al Hoceima (zuiden), Imzouren en Beni Bouayach. Ze spreken het westelijke-Riffijnse dialect.
  
  De Ait Waryagher waren de belangrijkste groep die aan het begin van de 20e eeuw deelnam aan de Rif-oorlogen (zie Rif-Republiek) tegen het Spaanse protectoraat in de Rif. De Spaanse autoriteiten beschouwden de stam als de kern van insumisión voor het koloniale gezag in de oostelijke zone van het protectoraat (zie Slag om Annual).
  
  Khmasstelsel
  De Aith Wayagher zijn samen met Ikeräiyen de enige Riffijnse stam die het khmas-stelsel hanteren. Een khams (enkelvoud van khmas) is een soort zelfstandige stam binnen een stam, met een eigen amghar (stamleider). Dit zijn de vijf khmas van de Ait Waryagher:
  
   Khams van de Ait Youssef Ou Ali
   Khams van de Aith Bouäyach
   Khams van de Imrabdhen
   Khams van de Aith Abdellah
   Khams van de Aith Hadifa
  
  Na de onafhankelijkheid van Marokko in 1956 werd er een nationaal bestuursregime ingevoerd. Hiermee werd het voorheen geldende Khmasstelsel opgeheven.
  
  Geografie
  De stam van de Aith Waryagher bestrijkt een groot gebied in het centrum van de Rif. De Ait Waryagher grenst aan de volgende stammen:
  westen: Targuist en Ait Itteft
  oosten: Ait Temsamane en Ait Touzine
  noorden: Ibaqouyen
  zuiden: Igzenayen en Ait Ammart
  
  Dit zijn enkele steden die behoren tot de stam der Ait Waryagher:
   Al Hoceima (56.000 inwoners), het zuidelijke gedeelte.
   Imzouren (33.000 inwoners)
   Abdelghaya Souahel (25.000 inwoners)
   Beni Bouayach (18.000 inwoners)
   Ait Youssef Ou Ali (12.000 inwoners)
  
  Verder zijn de volgende dorpen gelegen in het gebied van de Ait Waryagher:
  
   Aith Qemra 
   Buhem 
   Azghar 
   Tazuraxt
   Mnud
   Tizi Marda 
   Iakiyen 
   Bayenti 
   Ceqran
   Rabaa n Turirth
   Thigzirin 
   Idarducen 
   Aith Hicim 
   Aith Mesud 
   Izefzafen 
   Igar Azegwagh
   Igar w-Anu 
   Boujibar
   Ucanen
   Aith Tfarwin 
   Aith Taa
   Izakiren 
   Bukidaren
   Thamedjahth 
   Assekur 
   Rmeksurith
   Aith Juhra
   Bumenqad 
   Aith Buxref
   Asrafil
   Arrabda n iboqiyanen
  Ajdir n iboqiyanen
   Zawith n Sidi Abderqadar
   Aith Zekri
   R'ass
   Ighmiren 
   Aith Yusef 
   Thamerqatc
   Ikettcumen
   Isrihan 
   Thizemmurin 
   Bulma (Ignan)
   Iswiqen 
   Thefsasth
   Iryanen
   Isufiyen
   Kamun 
   Thazaghin 
   Iqenayen
   Imarnisen 
   Tizi Ayac
   Ibunharen
   Merwi
   Thariwin
   Timkeriwin
   Thirkuzin 
   Ihwahwiyen
   Thigarth 
   Ihedduthen
   Bihban 
   Backra
   Aghzar Aisa
   Semmar 
   Maru 
   Busaida
   Meckur 
   Aith Dris
   Aith Said
   Busrah 
   Uqricen 
   Dhar n Zemmurth
   Aith Zayan
   Ikeddaben
   Aith Aziz
   Aghrid
   Arnuq
   Aith Buseta
   Ifassien
   Aghzar n Imziren
   Ait Butkabut
   Ighmaren
   Maghden
   Ait Amar
   Ait Grar
   Bumedhar
   Imhawren
   Ait Moussa
  
  Literatuur (selectie) 
   David Montgomery Hart: De Ai͏̈th Waryaghar van het Marokkaanse Rifgebied. Etnografie en geschiedenis. Vertaling door Christien Franken & Sietske de Boer. Den Haag, Stem van Marokkaans Democraten-Nederland, 2007.
  
  Ait Waryaghar in Nederland
  In Nederland wonen ongeveer 30.000 personen met een Ait Wayaghar-achtergrond. Deze zijn met name te vinden in Rotterdam-Noord, Den Haag en in West-Brabant (Roosendaal en Bergen op Zoom).
  
  Riffijnen
  Volk in Marokko