title: Kerstmuziek
text: Kerstmuziek is religieuze of populaire muziek die vooral in de kersttijd wordt uitgevoerd. De gezongen muziek wordt over het algemeen benoemd met het woord kerstlied. Men kan hierbij meerdere soorten onderscheiden.
  
  Onderscheid 
  Er kan onderscheid worden gemaakt tussen religieuze kerstliederen, die over de geboorte van Jezus Christus gaan, en de profane liederen die de sfeer rond Kerstmis beschrijven (de Kerstman, sneeuw of gezelligheid). De profane liederen zijn veelal van Amerikaanse oorsprong.
  De Kerstmanliederen komen overeen met onze Sinterklaasliederen.
  
  Daarnaast is er klassieke muziek die speciaal voor kerst is gecomponeerd, zoals het Weihnachtsoratorium van Johann Sebastian Bach.
  
  Bepaalde ideologieën als het communisme, het liberalisme, het laïcisme en het nationaalsocialisme bestrijden (bestreden) de christelijke viering van Kerstmis; zo werd O Tannenbaum (O denneboom) in het Derde Rijk gebruikt ter verdringing van overige kerstliederen.
  
  De religieuze kerstliederen omvatten ook een aantal canonische liederen die een verschillende afkomst en ouderdom hebben. Voor de Nederlanden zijn een aantal kerstliederen bekend uit de 15e en 16e eeuw, te vinden in handschriften die waarschijnlijk hun oorsprong vinden in kringen rond de Moderne Devotie, terwijl het genre voor de Spaanse Nederlanden in de zeventiende eeuw muteert naar de Cantiones natalitiae. Een lied als Hoe leyt dit kindeke of Nu zijt wellekome stamt uit het begin van de nieuwe tijd; Stille Nacht werd in het begin van de negentiende eeuw geschreven.
  
  In de twintigste eeuw werden de liederen Jingle Bells en (I'm dreaming of a) White Christmas, beide producten van de Amerikaanse muziekindustrie, de bekendste vertegenwoordigers van de tweede soort kerstliederen. Veel popartiesten hebben sindsdien een kerstlied gemaakt. Een eigenaardigheid hierbij is dat deze liederen in Nederland niet of nauwelijks doorbreken, doordat er een taboe rust op kerstliederen vóór 6 december (men wil het Sinterklaasfeest beschermen), en zo'n lied op die manier weinig tijd heeft om populair te worden.
  
  In sommige liederen komt Kerstmis zelfs niet voor (Jingle Bells gaat alleen over sneeuw) maar desondanks worden ze als kerstliederen beschouwd en is het niet correct ze buiten de kersttijd te zingen of te spelen.
  
  Bekende uitvoerders van kerstmuziek zijn de traditionele Engelse Christmas Carol Singers. In de kledij uit de periode van Charles Dickens zingen deze zangers vocaal en meestal vierstemmig allerhande bekende kerstliederen tijdens de kerstperiode.
  
  Voorbeelden
  
  Klassieke kerstmuziek 
   Weihnachtsoratorium van Johann Sebastian Bach
   A ceremony of carols van Benjamin Britten
   Concerto Grosso Nr. 8 Voor kerstavond van Arcangelo Corelli
   Weihnachthistorie van Heinrich Schütz
   Vom Himmel hoch da komm' Ich her (naar de tekst van Luther).
   Quatre Motets pour le temps de Noël van Francis Poulenc
  
  Traditionele christelijke kerstliederen 
   Stille Nacht (uit het Duits)
   De herdertjes lagen bij nachte
   Eer zij God in onze dagen
   Er is een kindeke geboren op aard
   Ere zij God (Lucas 2:14)
   Komt allen tezamen / Wij komen tezamen (Adeste fideles)
   Nu zijt wellekome (stamt oorspronkelijk uit de 14e eeuw)
   In dulci jubilo (1328, een mengeling van Latijn en Vroegduits)
   O Kerstnacht, schoner dan de dagen
   Komt verwondert u hier, mensen
   Es ist ein Ros entsprungen
   Midden in de winternacht (quand Jesus naquit à Noël)
   Geen wiegje als rustplaats (traditioneel foutief toegeschreven aan Maarten Luther)
   Hoor, de eng'len zingen d'eer (Hark! The herald angels sing)
   À la berline postiljon (opnieuw populair gemaakt door Herman van Veen, meer een driekoningenlied)
   Transeamus usque Bethlehem
  
  Andere Nederlandstalige kerstliedjes 
   O dennenboom (uit het Duits)
   Er is een roos ontsprongen (van het oorspronkelijk Duitstalige Es ist ein Ros entsprungen)
   Met vlijt aensijt, weest verblijt met jolijt
  
  Traditioneel Engelstalige kerstliedjes 
  
  Dit zijn zogenaamde Christmas carols, waarvan een groot aantal is gearrangeerd door de Britse organist David Willcocks
   Away in a Manger (Maarten Luther) (Nederlandse versie: Geen wiegje als rustplaats)
   Oh, come all ye faithful (Adeste fideles)
   Ding dong merrily on high (Nederlandse versie: Vrolijk zingen wij ons lied)
   Hark! The Herald Angels Sing (Nederlandse versie: Hoor, de eng'len zingen d'eer)
   Once in Royal David's City (In de stad van koning David)
   The first nowell (juister The first noël)
   Silent night (uit het Duits: Stille Nacht, heilige Nacht)
   God rest ye merry, gentlemen (Nederlandse versie: Wij trekken in een lange stoet)
   The Twelve Days of Christmas (een stapellied)
   Good King Wenceslas uit 1853
  
  Profane Engelstalige kerstliedjes 
   Jingle Bells
   We wish you a merry Christmas
   Frosty the Snowman
   White Christmas
   Let it snow
   Winter wonderland
  
  Pop-kerstliederen 
   2000 Miles van The Pretenders
   A Holly Jolly Christmas van Burl Ives
   All I Want for Christmas Is You van Mariah Carey
   Alle dagen Kerstmis van Will Tura
   Bakske vol met stro van Urbanus
   Blue Christmas, voor het eerst opgenomen door Ernest Tubb en beroemd gemaakt door Dean Martin en Elvis Presley
   Christmas van The Who, uit Tommy
   Christmas Lights van Coldplay
   Christmas Time van Bryan Adams
   Christmas Time (Is Here Again) van The Beatles
   Christmas was a friend of mine van Fay Lovsky
   Do They Know It's Christmas? van Band Aid
   Driving Home for Christmas van Chris Rea
   Fairytale of New York van The Pogues
   Feliz Navidad van José Feliciano
   Happy Xmas (War is over) van John Lennon
   Have Yourself a Merry Little Christmas van Christina Aguilera of Kenny Loggins
   Jingle Bell Rock van Bobby Helms
   Last Christmas van Wham!
   Lonely this Christmas van Mud
   Merry Christmas van Ed Sheeran en Elton John
   Merry Xmas everybody van Slade
   Run Rudolph Run van Chuck Berry
   Santa Baby, oorspronkelijk gezongen door Eartha Kitt
   Santa Claus Is Coming To Town, vertolkt door onder anderen Bruce Springsteen en Frank Sinatra
   Thank God It's Christmas van Queen
   Wonderful Christmastime van Paul McCartney
   Shake Up Christmas van Train
   Santa tell me van Ariana Grande
   ''Everyday Is Christmas van Sia
  
  Zie ook 
   Lijst van Nederlandstalige kerstliederen
  
  Externe links 
   Koninklijke bibliotheek - dossier kerstliederen
   Traditionele kerstmuziek van het graafschap van Nice, France (Frans, Engels, occitan). Woorden, MIDI-files, bladmuziek.
   Luisterfragmenten van kerstliedjes uit de Vlaamse Barok