title: Jetblast-arrest
text: Het jetblast-arrest (HR 28 mei 2004, ECLI:NL:HR:2004:AO4224; NJ 2005/105 m. nt. C.J.H. Brunner ), ook bekend als Hartmann/Princess Juliana IA, en Hartmann/PJIA is een arrest van de Nederlandse Hoge Raad, dat betrekking heeft op aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad in verband met waarschuwingsplicht.
  
  Samenvatting 
  Hartmann staat als toerist aan het hek van het vliegveld Princess Juliana International Airport op Sint Maarten naar de vliegtuigen te kijken.
  Ondanks een waarschuwingsbord staan er wel meer toeristen en vliegtuigspotters. Als een Boeing 747 de straalmotoren wijd open zet, wordt Hartmann door een "jetblast" een paar meter naar achteren tegen de rotsen geworpen. De Hoge Raad introduceert een nieuwe maatstaf: hij acht (mede) van doorslaggevende betekenis of te verwachten valt dat het plaatsen van de borden leidt tot een handelen of nalaten waardoor het gevaar wordt vermeden. Het gaat niet om een feitelijk oordeel, maar een normatief oordeel. De vraag is dus of de borden normaliter effectief zouden moeten zijn. De HR oordeelt op grond van de feitelijke vaststellingen door het hof over het bord, dat het hof niet voldoende heeft gemotiveerd dat aan de maatstaf is voldaan. De borden waren namelijk niet bijster concreet.
  
  Casus 
  Het vliegveld Princess Juliana International Airport op het eiland Sint Maarten waarschuwt met waarschuwingsborden voor een zgn. jetblast. De tekst luidt:
  
  Hartmann uit Zwitserland is als toeriste op Sint Maarten. Op 6 mei 2000 staat ze op Maho Beach achter een hek van het vliegveld te kijken naar de vliegtuigen. Als een Boeing 747 van Air France de straalmotoren wijd open zet om te gaan opstijgen, wordt Hartmann door een jetblast een paar meter naar achteren op de rotsen van het strand geworpen,
  met letsel en een shock tot gevolg.
  
  Rechtsvraag 
  Is het plaatsen van deze borden voldoende om schuldaansprakelijkheid uit te sluiten?
  
  Procesgang 
  Hartmann stelt de luchthaven aansprakelijk omdat die er onvoldoende in zou zijn geslaagd om een veilige omgeving te scheppen. De vordering van Hartmann is door het gerecht in eerste aanleg (van de Nederlandse Antillen) afgewezen. Dit vonnis is in hoger beroep door het Gemeenschappelijk Hof bekrachtigd. Hartmann heeft cassatie ingesteld bij de Nederlandse Hoge Raad. Het cassatieberoep is gehonoreerd en het geding is voor verdere behandeling terugverwezen naar het hof.
  
  Hoge Raad 
  De Hoge Raad overwoog:
  
  Relevantie 
  Deze ene volzin in r.o. 3.4.3 vormt de kern van het arrest.
  Dit is een uitbreiding op de criteria van het Kelderluik-arrest, die in r.o. 3.4.1 worden opgesomd.
  Het arrest geeft een vernieuwing van de maatstaf ter beoordeling van de vraag, wanneer in een gevaarzettende situatie een waarschuwing afdoende is.
  
  Zie ook 
  (1965) Kelderluik-arrest
  (1974) Struikelende broodbezorger
  (1988) Veenbroei-arrest
  
  Nederlands arrest (burgerlijk recht)
  Sint-Maartens recht