title: Lijst van Tweede Kamerleden 1989-1994
text: De samenstelling Tweede Kamer 1989-1994 is een lijst van leden van de Tweede Kamer in de periode tussen de Tweede Kamerverkiezingen van 6 september 1989 en die van 3 mei 1994. De regering werd gevormd door het Kabinet-Lubbers III. De zittingsperiode liep van 14 september 1989 tot 17 mei 1994.
  
  De partijen staan in volgorde van grootte. De politici staan in alfabetische volgorde, uitgezonderd de fractievoorzitter die telkens als eerste van zijn of haar partij vermeld staat.
  
  Gekozen bij de verkiezingen van 6 september 1989
  
  CDA (54 zetels)
   Ruud Lubbers, fractievoorzitter 
   Harry Aarts
   Marius van Amelsvoort 
   Marten Beinema
   Pieter Jan Biesheuvel
   Mieke Boers-Wijnberg
   Fred Borgman
   Gerrit Braks 
   Elco Brinkman
   Hans van den Broek 
   Piet Bukman
   Vincent van der Burg
   Wim van de Camp
   Wim Deetman
   Alie Doelman-Pel
   Berry Esselink
   Huib Eversdijk 
   Ton Frinking 
   Léon Frissen
   Gerrit Gerritse
   Hans Gualthérie van Weezel 
   Enneüs Heerma 
   Frans Jozef van der Heijden
   Ben Hennekam 
   Ad Hermes
   Jaap de Hoop Scheffer
   Jan van Houwelingen
   Hans Huibers
   Joost van Iersel
   Gerrit de Jong
   Helmer Koetje
   Gert Koffeman
   Jan Krajenbrink 
   Frouwke Laning-Boersema
   Ad Lansink
   Johan de Leeuw
   Gerard van Leijenhorst
   René van der Linden
   Wim Mateman
   Jan Nijland
   Jan van Noord
   Walter Paulis
   Jacob Reitsma
   Riet Roosen-van Pelt
   Yvonne van Rooy 
   Hajé Schartman
   Ries Smits
   Marian Soutendijk-van Appeldoorn
   Haty Tegelaar-Boonacker
   Gerrit Terpstra
   Thijs van Vlijmen
   Berend-Jan van Voorst tot Voorst
   Bert de Vries 
   Frans Wolters
  
  PvdA (49 zetels)
   Wim Kok, fractievoorzitter
   Jan Achttienribbe-Buijs
   Hans Alders 
   Thanasis Apostolou
   Relus ter Beek 
   Jacqueline Beijlen-Geerts
   Joop van den Berg
   Flip Buurmeijer
   Frits Castricum
   Dick de Cloe
   Dick Dolman 
   Wim van Gelder
   Rob van Gijzel
   Ineke Haas-Berger 
   Eveline Herfkens 
   Servaes Huys
   Ella Kalsbeek
   Hans Kombrink 
   Aad Kosto
   Frans Leijnse
   John Lilipaly
   Jan Lonink
   Ad Melkert
   Frans Moor
   Tineke Netelenbos
   Frits Niessen
   Jeltje van Nieuwenhoven
   Gerrit-Jan van Otterloo
   Wilfried de Pree
   Jan Pronk
   Leni van Rijn-Vellekoop
   Marianne Ruigrok-Verreijt
   Jan Schaefer 
   Leo Schoots
   Bonno Spieker
   Bram Stemerdink
   Piet Stoffelen
   Willie Swildens-Rozendaal
   Maarten van Traa
   Koos van der Vaart
   Elske ter Veld
   Willem Vermeend
   Josephine Verspaget
   Margo Vliegenthart
   Henk Vos
   Jacques Wallage
   Tineke Witteveen-Hevinga
   Thijs Wöltgens
   Kees Zijlstra
  
  VVD (22 zetels)
   Joris Voorhoeve, fractievoorzitter 
   Piet Blauw
   Frits Bolkestein
   Dick Dees
   Hans Dijkstal
   Jan Franssen
   Nell Ginjaar-Maas
   Frank de Grave
   Sari van Heemskerck Pillis-Duvekot
   Loek Hermans 
   Annemarie Jorritsma-Lebbink
   Henk Koning 
   Rudolf de Korte
   Benk Korthals
   Frits Korthals Altes
   Robin Linschoten
   Ad Nijhuis
   Ed Nijpels 
   Erica Terpstra
   Jan te Veldhuis
   Frans Weisglas
   Jan-Kees Wiebenga
  
  D66 (12 zetels)
   Hans van Mierlo, fractievoorzitter
   Louise Groenman
   Jacob Kohnstamm
   Aad Nuis
   Olga Scheltema-de Nie
   Arthie Schimmel
   Dick Tommel
   Pieter ter Veer
   Machteld Versnel-Schmitz
   Gerrit-Jan Wolffensperger
   Gerrit Ybema
   Doeke Eisma
  
  Groen Links (6 zetels)
   Ria Beckers, fractievoorzitter 
   Ina Brouwer
   Andrée van Es (tot 7 november 1990)
   Peter Lankhorst
   Paul Rosenmöller
   Wilbert Willems
  
  SGP (3 zetels)
   Bas van der Vlies, fractievoorzitter
   Koos van den Berg
   Cor van Dis jr.
  
  GPV (2 zetels)
   Gert Schutte, fractievoorzitter
   Eimert van Middelkoop
  
  Centrumdemocraten (1 zetel)
   Hans Janmaat, fractievoorzitter
  
  RPF (1 zetel)
   Meindert Leerling, fractievoorzitter
  
  Bijzonderheden
   Op 28 april 1992 verhuisde de Tweede Kamer van de Oude Zaal naar de huidige vergaderzaal
  
  Tussentijdse mutaties
  
  1989
   5 november: Wim Kok nam ontslag als fractievoorzitter van de PvdA. Hij werd een dag later opgevolgd door Thijs Wöltgens.
   7 november: Ruud Lubbers, Hans van den Broek, Bert de Vries, Gerrit Braks, Marius van Amelsvoort, Piet Bukman, Berend-Jan van Voorst tot Voorst, Enneüs Heerma (allen CDA), Wim Kok, Relus ter Beek, Hans Alders, Jan Pronk, Aad Kosto, Elske ter Veld en Jacques Wallage (allen PvdA) namen ontslag vanwege hun benoeming tot minister of staatssecretaris in het kabinet-Lubbers III. Hun opvolgers waren Ank Bijleveld-Schouten, Minouche Janmaat-Abee, Mechtild de Jong, Ton de Kok, Nel Mulder-van Dam, Klaas Tuinstra, Tom Vreugdenhil, Yvonne Vriens-Auerbach (allen CDA), Mieke van der Burg, Jaap Jelle Feenstra, Bert Middel, Monique Quint-Maagdenberg, Gerrit Valk, Jan van Zijl en Martin Zijlstra (allen PvdA). Allen werden op 16 november dat jaar geïnstalleerd. Ruud Lubbers werd als fractievoorzitter van de CDA op 7 november 1989 opgevolgd door Elco Brinkman.
  
  1990
   23 januari: Jan Schaefer (PvdA) verliet de Tweede Kamer om gezondheidsredenen. Zijn opvolger Erik Jurgens werd op 1 februari dat jaar geïnstalleerd.
   27 januari: Ad Nijhuis (VVD) verliet de Tweede Kamer om over te stappen naar het bedrijfsleven. Zijn opvolger Broos van Erp werd op 30 januari dat jaar geïnstalleerd.
   16 maart: Fred Borgman (CDA) nam ontslag vanwege zijn benoeming tot burgemeester van Nijkerk. Zijn opvolger Hans Hillen werd op 20 maart dat jaar geïnstalleerd.
   3 april: Ed Nijpels (VVD) nam ontslag vanwege zijn benoeming tot burgemeester van Breda. Zijn opvolgster Margreet Kamp werd op 5 april dat jaar geïnstalleerd.
   30 april: Joris Voorhoeve nam ontslag als fractievoorzitter van de VVD. Hij werd een dag later opgevolgd door Frits Bolkestein.
   1 mei: Hans Kombrink (PvdA) nam ontslag vanwege zijn benoeming tot directeur-generaal economie en financiën op het ministerie van Defensie. Zijn opvolger Piet de Visser werd op 3 mei dat jaar geïnstalleerd.
   8 mei: Frank de Grave (VVD) nam ontslag vanwege zijn benoeming tot wethouder van Amsterdam. Zijn opvolger Jan Dirk Blaauw werd een dag later geïnstalleerd.
   1 juli: Dick Dolman (PvdA) nam ontslag vanwege zijn benoeming tot lid van de Raad van State. Zijn opvolger Arie de Jong werd op 3 juli dat jaar geïnstalleerd.
   1 september: Eveline Herfkens (PvdA) nam ontslag vanwege haar benoeming tot directeur van de Wereldbank. Haar opvolgster Joke Kersten werd op 4 september dat jaar geïnstalleerd.
   1 september: Ben Hennekam (CDA) nam ontslag vanwege zijn benoeming tot secretaris-generaal van de Benelux. Zijn opvolger Gerd Leers werd op 4 september dat jaar geïnstalleerd.
   24 september: Loek Hermans (VVD) nam ontslag vanwege zijn benoeming tot burgemeester van Zwolle. Zijn opvolgster Len Rempt-Halmmans de Jongh werd een dag later geïnstalleerd.
   28 september: Yvonne van Rooy (CDA) nam ontslag vanwege haar benoeming tot staatssecretaris in het kabinet-Lubbers III. Haar opvolger Jan de Graaf (CDA) werd op 13 november dat jaar geïnstalleerd.
   8 november: Andrée van Es (Groen Links) verliet de Tweede Kamer omdat ze het moederschap moeilijk te combineren vond met een politieke loopbaan. Haar opvolgster Leoni Sipkes werd dezelfde dag nog geïnstalleerd.
  
  1991
   10 januari: Joris Voorhoeve (VVD) nam ontslag vanwege zijn benoeming tot directeur van het Instituut Clingendael. Zijn opvolger Jos van Rey werd een dag later geïnstalleerd.
   1 juni: Ineke Haas-Berger (PvdA) nam ontslag vanwege haar benoeming tot voorzitter van de Nationale Commissie Chronisch Zieken. Haar opvolgster Marjet Ockels werd op 4 juni dat jaar geïnstalleerd.
   11 juni: Huib Eversdijk (CDA), Kees Zijlstra (PvdA) en Frits Korthals Altes (VVD) namen ontslag vanwege hun benoeming tot lid van de Eerste Kamer der Staten-Generaal. Hun opvolgers waren Maria van der Hoeven (CDA), Sjoukje Akkerman (PvdA) en Herman Lauxtermann (VVD). De eerste twee werd dezelfde dag nog geïnstalleerd, Lauxtermann op 25 juni dat jaar.
   2 september: Piet de Visser (PvdA) nam ontslag nadat zijn partij had ingestemd met de hervorming van de WAO die het kabinet wilde doorvoeren. Zijn opvolger Peter van Heemst werd op 10 september dat jaar geïnstalleerd.
   1 oktober: Frans Moor (PvdA) nam ontslag nadat een congres van de PvdA had ingestemd met regeringsbeslissingen waarmee hij het niet eens was. Zijn opvolger Ruud van Middelkoop werd op 15 oktober dat jaar geïnstalleerd.
   1 november: Henk Koning (VVD) nam ontslag vanwege zijn benoeming tot president van de Algemene Rekenkamer. Zijn opvolger Henk van Hoof werd op 5 november dat jaar geïnstalleerd.
   1 december:  Johan de Leeuw (CDA) nam ontslag vanwege zijn benoeming tot directeur-generaal van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Zijn opvolgster Minke van der Ploeg-Posthumus werd een dag later geïnstalleerd.
  
  1992
   1 juni: Hajé Schartman (CDA) nam ontslag vanwege zijn benoeming tot burgemeester van Nootdorp. Zijn opvolger Ram Ramlal werd op 16 juni dat jaar geïnstalleerd.
   1 augustus: Hans Gualthérie van Weezel (CDA) nam ontslag vanwege zijn benoeming tot permanent vertegenwoordiger bij de Raad van Europa. Zijn opvolgster Klaasje Eisses-Timmerman werd op 25 augustus dat jaar geïnstalleerd.
  
  1993
   18 januari: Herman Lauxtermann (VVD) verliet de Tweede Kamer om gezondheidsredenen. Zijn opvolgster Nellie Verbugt werd een dag later geïnstalleerd.
   20 april: Ria Beckers (GroenLinks) verliet de Tweede Kamer omdat ze meer tijd aan haar privéleven wilde besteden. Ze werd als fractievoorzitter een dag later opgevolgd door Peter Lankhorst. Haar opvolger in de Tweede Kamer, Bram van Ojik, werd op 21 april dat jaar geïnstalleerd.
   1 juni: Ton Frinking (CDA) nam ontslag vanwege zijn benoeming tot staatssecretaris in het kabinet-Lubbers III. Zijn opvolger Asje van Dijk werd dezelfde dag nog geïnstalleerd.
   21 september: Marjet Ockels (PvdA) besloot te breken met haar partij, nadat ze eerder al kritiek had geuit op haar fractiegenoten, die zich te veel zouden bezighouden met hun eigen carrière en 'macho'-gedrag zouden vertonen. Ze zetelde verder als de onafhankelijke fractie Groep Ockels verder.
   25 september: Nell Ginjaar-Maas (VVD) nam ontslag vanwege haar benoeming tot voorzitter van de stuurgroep profiel tweede fase havo/vwo. Haar opvolger Johan Remkes werd op 26 oktober dat jaar geïnstalleerd.
   1 oktober: Harry Aarts (CDA) nam ontslag vanwege zijn benoeming tot lid van de Raad van State in buitengewone dienst. Zijn opvolgster Ans Willemse-van der Ploeg werd op 12 oktober dat jaar geïnstalleerd.
  
  1994
   1 februari: Jan Krajenbrink (CDA) nam ontslag vanwege zijn benoeming tot burgemeester van Woudenberg. Zijn opvolgster Liesbeth Bloemen werd op 22 februari dat jaar geïnstalleerd.
   9 april: Cor van Dis jr. (SGP) overleed. Gezien de korte resterende duur van de zittingsperiode werd niet meer in vervanging van de ontstane vacature voorzien.
   3 mei: Haty Tegelaar-Boonacker (CDA) overleed. Gezien de korte resterende duur van de zittingsperiode werd niet meer in vervanging van de ontstane vacature voorzien.
  
  1989-1994
  Nederlandse politiek in 1989
  Nederlandse politiek in 1990
  Nederlandse politiek in 1991
  Nederlandse politiek in 1992
  Nederlandse politiek in 1993
  Nederlandse politiek in 1994