title: Bestiarium
text: Een bestiarium (mv. bestiaria) is in de eerste plaats een middeleeuws, vaak verlucht handschrift, waarin allerlei fabeldieren, echte dieren, planten, stenen en fabelachtige mensenrassen worden besproken — gepresenteerd als echt bestaand. Het gaat vaak om een mengelmoes van overgeleverde ooggetuigenverslagen en (christelijke) metaforen. De teksten zijn oorspronkelijk speciaal aan dieren gewijd.
  
  Bestiaria zijn zeer oud. Het oudst bekende, de Physiologus, is in de 3e of 4e eeuw waarschijnlijk in Alexandrië ontstaan, maar stamt uit een nog oudere bron.
  
  In de moderne tijd is een bestiarium een encyclopedie van fantasiewezens, in deze tijd meestal gebaseerd op fantasiewerelden uit fantasyliteratuur, fantastische (computer)spelen of role playing games. Meestal krijgen ze dan namen als monster manual of monster compendium.
  
  Inhoud van een bestiarium 
  Onderstaande lijst geeft een overzicht van zaken die in een bestiarium kunnen worden aangetroffen.
  
  A 
   Agate: een steen die wordt gebruikt om parels te vinden
   Alerion: koning der vogels
   Amethist: een wit- tot donkerpaarse kwarts die wordt gebruikt om te beschermen tegen verslavingen in het algemeen, en dronkenschap in het bijzonder
   Amphisbaena: een reuzenslang met een kop aan beide uiteinden
   Antelope: een dier zo wild dat geen jager het kan vangen
  
  B 
   Banshee: een fee die de dood van personen kan voorspellen
   Basilisk: een reuzenslang die een mens met een blik kan doden
   Bernace: een vogel die aan een boom groeit
   Bonnacon: een os die zijn mest gebruikt als wapen
  
  C 
  
   Caladrius: een vogel die ziektes voorspelt en kan genezen
   Catoblepas: een dier met een hoofd zo zwaar dat hij ermee over de grond sleept
   Centaur: een mens met het onderlijf van een paard
   Chimaera: vuurspuwend fabeldier met een leeuwenlichaam met vrouwenborsten, een geitenkop op de rug en een staart met slangenkop
   Cockatrice: een vogel met een hagedissenstaart
   Crocotta: een vijand van mens en hond
   Cynocefaal: een fabeldier in de gedaante van een mens met een hondenkop
  
  D 
   Diamant: wordt gebruikt om engelen buiten te houden
   Dipsa: een slang zo giftig dat je sterft voor je de beet voelt
   Draak: de machtigste van alle grote wyrmen
   Draen: mens die verandert in een draak
   Draugen: grote draak die zich voedt met gedachten van mensen
   Dwerg: kleine man die in mijnen werkt
  
  E 
  
   Echeneis: een vis die schepen vertraagt
   Eenhoorn: een paard met één hoorn
   Elf: licht- of natuurgeest met bovennatuurlijke krachten
  
  F 
   Fastitocalan: een enorme walvis
   Feniks: een vogel die wordt herboren uit as
   Formicaleon: half leeuw half mier
   Faun: bovenlichaam van een mens, onderlichaam van een geitenbok (grote oren met horentjes)
  
  G 
   Griffioen: een leeuw met het hoofd en vleugels van een arend
  
  H 
   Herodius: de wijste vogel die er is
   Hippocampus: koning der vissen
   Hippogrief: half paard, half adelaar
   Hircus: een geit die zo heet is dat hij diamanten oplost
   Hoopoe: de jongen verzorgen de ouders
   Hydra: veelkoppige draak of slang, bij het afhakken van een kop groeien er twee terug
   Hydros: een slang die mensen bijt waarna ze opzwellen
   Hellhound: De beschermer van het bovennatuurlijke
  
  I 
   Ichneumon: een waterbeest dat op draken jaagt
  
  J 
   Jaculus: een vliegende slang
  
  K 
   Karbonkel: andere (oude) benaming voor granaat en robijn
   Kraken: enorme zeemonster
   Kitsune: Een mens die een vos in het lichaam heeft
  
  L 
   Lapides igniferi: een steen die in brand vliegt als hij een vuursteen raakt
   Lapis indicus (ook: lapis senditicho): een steen die iemand met oedeem kan genezen.
   Leontophone: een klein dier dat dodelijk is voor leeuwen
   Leopardus: half leeuw, half luipaard
   Leucrota: half leeuwin, half hyena
  
  M 
  
   Mandragora: planten met een menselijke wortel, zie ook Alruin
   Mantichora: een mix tussen leeuw, mens en schorpioen
   Medusa: een vrouw met slangenhaar, wie haar ziet verandert in steen
   Meerman: half vis, half man
   Meermin: half vis, half vrouw
   Monocerus of monocerotem: een dier met het lijf van een paard, de poten van een olifant, de staart van een everzwijn en de kop van een hert, met midden op het voorhoofd een drie voet lange, zwarte hoorn.
   Monocoli of monopode: mythologisch dwergachtig schepsel met één groot been met zeer grote voet
   Muscaliet: verschillende dieren in één
   Minotaurus: bovenlichaam van een mens, kop en poten van een stier
  
  N 
   Nogitsune, een duistere geest die een lichaam zoekt en overneemt
  
  O 
   Onager: een ezel die de tijd weet
   Onocentaur: het bovenlijf is een mens, het onderlijf een ezel
  
  P 
   Parandrus: kan zijn huidskleur veranderen
   Pard: een snelle en dodelijke katachtige (luipaard)
   Parel: worden gemaakt door oesters
   Pegasus: een paard met vleugels
   Peredixion: trekt vogels aan, maar schrikt draken af
  
  Q 
   Quetzalcoatles: een Azteekse god
  
  R 
   Reus: enorme mensen die reizigers beroven
  
  S 
  
   Salamander: een dier zo koud dat vlammen spontaan uitgaan
   Satyr: boven een mens, onder een geit
   Sciapode mythologisch dwergachtig schepsel met één groot been met zeer grote voet
   Scitalis: een slang met rare tekens op zijn rug
   Sirene: verleidt mannen naar een waterig graf
  
  T 
   Trol: een groot mensachtig wezen dat vergroeid en afzichtelijk is
  
  U
  
  V 
   Vampier: een ondood mensachtig wezen dat zich voedt met mensenbloed.
  
  W 
   Wether: heeft wormen in zijn hoofd
   Wyvern: een kleine drakensoort
   Weerwolf: een mens dat bij volle maan verandert in een wolf
  
  X
  
  Y 
   Yale: een stier die zijn hoorns kan bewegen
  
  Z 
   Zeemeermin: half vrouw, half vis
  
  Zie ook 
   Lijst van fabeldieren
  
  Externe links 
   bestiary.ca
   pantheon.org
  
   
  Manuscript
  Mythisch wezen