title: Jan Decleir
text: Jan Amanda Gustaaf Decleir (Niel, 14 februari 1946) is een Belgisch acteur en graficus. Decleir is toneelspeler, maar heeft als filmacteur een groter publiek en wereldvermaardheid bereikt.
  
  Carrière 
  Decleir debuteerde als filmacteur in 1971 in de productie Mira van Fons Rademakers. Hierin speelde hij een boerenzoon als tegenspeler van Willeke van Ammelrooy. In de theaterwereld verkreeg hij bekendheid door zijn acteerwerk bij de Internationale Nieuwe Scène voor het toneelstuk Mistero Buffo van Dario Fo. Hij trok jaren rond met zijn monologen Obscene Fabels van diezelfde Dario Fo. Bij het grote televisiepubliek werd Decleir bekend toen hij in 1976 de rol van Sil de Strandjutter speelde in de gelijknamige televisieserie.
  
  Bij kinderen is Decleir vooral bekend als Sinterklaas in het kinderprogramma Dag Sinterklaas (1992 1993), dat telkens in de sinterklaastijd uitgezonden wordt op Ketnet. Hij nam jaarlijks deze rol op zich tijdens de intrede van de sint sinds de start van het evenement in 2003 t/m 2018. In 2005 speelde hij in de Nederlandse familiefilm Het paard van Sinterklaas en het vervolg ervan Waar is het paard van Sinterklaas?. In 2009 kwam er dan een nieuw programma rond de sint op de Vlaamse televisie met name Sinteressante dingen. In 2015 verscheen Decleir met de rest van de Sinterklaas-cast in de eerste Vlaamse Sinterklaasfilm Ay Ramon!. In 2019 werd Decleir vervangen door Wim Opbrouck. Jan Decleir speelde ook Koning Jozef in de jeugdserie Kulderzipken. In de saga rond Sinterklaas en Kulderzipken was Frans Van der Aa zijn tegenspeler. 
  
  Andere opmerkelijke rollen speelde Decleir onder meer in de voor een Oscar genomineerde film Daens (1993) waarin hij priester Adolf Daens vertolkte, Camping Cosmos (1996) van Jan Bucquoy waarin hij de minnaar van Harry vertolkte, Karakter, de film van Mike van Diem die een Oscar won (1997), Retour Den Haag (televisie, 1999), waar hij de rol speelde van premier Ruud Lubbers, Kruimeltje (1999) als de strenge Vader Keyzer van een weeshuis, De 9 dagen van de gier (2001) en Stille Waters (2001). In 2003 speelde hij de rol van Angelo Ledda, een aan de ziekte van Alzheimer lijdende huurmoordenaar in de film De zaak Alzheimer. In 2006 speelt hij de rol van De Generaal in De Kavijaks, een vijfdelige serie die werd uitgezonden op de Nederlandse omroep KRO en later ook op de Vlaamse televisiezender VTM. In deze serie speelden overigens ook zijn kinderen: Jenne Decleir (1977) en Sofie Decleir (1970) een hoofdrol.
  
  Jan Decleir kreeg verschillende keren een onderscheiding voor zijn acteerwerk. Zo kreeg de film Antonia waarin hij meespeelde een Oscar, evenals Karakter. Ook Daens werd voor een Oscar voor Beste Buitenlandse Film genomineerd. Op het filmfestival van Montreal kreeg hij de prijs van Beste Acteur voor zijn rol in de door Pieter Kuijpers geregisseerde film Off Screen. Op het Nederlands Film Festival ontving hij een Gouden Kalf voor zijn betekenis voor de Nederlandstalige film. Hij ontving de prijs van verdienste van de Vereniging van Vlaamse filmpers voor zijn gehele oeuvre in november 2005. In 2008 kreeg hij de prijs voor beste acteur op het Tiburon International Film Festival voor zijn rol in Man zkt vrouw.
  
  In 2005 eindigde hij op nr. 13 tijdens de Vlaamse versie van de verkiezing van De Grootste Belg.
  
  Decleir leidde enkele jaren Studio Herman Teirlinck. Hij vernieuwde de gerenommeerde toneelschool en haalde veel nieuwe docenten binnen: acteurs van de Blauwe Maandag Compagnie, STAN en anderen. Hij kon niet verhinderen dat steeds nieuwe bezuinigingsmaatregelen de werking van de school bemoeilijkten.
  
  Decleir is de zoon van Rik Decleir en Caro Huyck, en heeft drie kinderen (Sofie, Jenne en Flor). Sofie is de dochter uit zijn eerste huwelijk met Christiane Daems (dochter van sopraan Raymonde Serverius). Jenne kwam voort uit zijn relatie met Caroline Van Gastel. Flor is de zoon uit zijn derde relatie met Brit Alen. Daarna is hij getrouwd met de Nederlandse Brechtje Louwaard. Zijn broer Dirk Decleir was eveneens acteur, maar kwam in 1974 om bij een verkeersongeval. Zijn zonen Jenne en Flor Decleir en zijn dochter Sofie Decleir acteren ook. Zijn zus Reinhilde Decleir acteerde ook.
  
  Voor de opnames voor de Nederlandse dramareeks Stellenbosch trok hij naar Zuid-Afrika.
  
  In 2010/2011 speelde hij de rol van Lucifer in de voorstelling van Theater Zuidpool waarbij Vondels treurspelen Lucifer en Adam in ballingschap met elkaar gecombineerd werden tot een anderhalf uur durende voorstelling.
  
  In 2011 weigerde hij de Gouden Erepenning van de Vlaamse Gemeenschap.
  
  Op 7 april 2011 ontving hij van de Universiteit Antwerpen een eredoctoraat. In mei 2012 aanvaardde hij de Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Algemene Culturele Verdienste.
  
  Filmografie 
  
   Mira (1971), als Lander
   Keromar (1971), als Odo
   Rolande met de bles (1972), als Renier Joskin de Lamarache
   De loteling (1973), als Jan Braems
   Verloren maandag (1974), als de Katangees
   Verbrande Brug (1975), als Charel
   Sil de Strandjutter (1976), als Sil Droeviger
   Pallieter (1976), als Bohumil
   Une page d'amour (1978), als Ouvrier
   Doodzonde (1978), als Marcels vader
   De proefkonijnen (1979), als Jef
   Le Grand paysage d'Alexis Droeven (1981), als Jacob
   Twee vorstinnen en een vorst (1981), als vader
   Tijd om gelukkig te zijn (1982), als de man
   Het verleden (1982), als Kees
   Toute une nuit (1982)
   Maria Danneels (1982), commentaar
   Jan zonder vrees (1984), als Jan zonder Vrees (stem)
   Zware jongens (1984), als een gevangene
   De Leeuw van Vlaanderen (1985), als Jan Breydel
   Het gezin van Paemel (1986), als Masco
   Het sacrament (1990), als Albert
   Koko Flanel (1990), als Azère
   Dilemma (1990), als Leon Bekkers
   Anchoress (1993), als Mason
   Daens (1993), als Priester Daens
   Beck - De gesloten kamer (1993), als Martin Beck
   Dag Sinterklaas (1992-1993), als Sinterklaas
   Antonia (1995), als Boer Bas
   Kulderzipken (1995–1996), als Koning Jozef
   Camping Cosmos (1996), als Harry's vriend
   Karakter (1997), als Dreverhaven
   S. (1998), als vriend van de moeder
   Taming the Floods (1999)
   Damiaan (1999), als bisschop Köckerman
   Shades (1999), als Freddy Lebecq
   Kruimeltje (1999), als Vader Keyzer
   Running Free (1999), als de Boss Man
   Lijmen/Het been (2000), als rechter Teugels
   Mariken (2000), als Archibald
   De omweg (2000), als Joanna's vader
   De 9 dagen van de Gier (2001), als Viktor
   De verlossing (2001), als Oscar
   Stille Waters (2001), als Stan Moereels
   Villa des Roses (2002), als Brizard
   Hop (2002), als Frans Misonne
   Meiden van De Wit (2002), als Klaas De Wit
   Piratenplaneet de schat van Kapitein Flint (2002), als John Silver
   w817 (2003), als Vader Stadeus
   Rosenstraße (2003), als Nathan Goldberg
   SuperTex (2003), als Simon Breslauer
   Tijl Uilenspiegel (2003), stem
   Vlucht der verbeelding (2003)
   De zaak Alzheimer (2003), als Angelo Ledda
   L'Autre (2003), als gynaecoloog
   De Passievrucht (2003), als Huib Minderhout
   Hij komt, hij komt... De intrede van de Sint (2003–2018), als Sinterklaas
   Edelweißpiraten (2004), als Ferdinand Kütter
   Matin calme (2004), als Jan
   De kus (2004), als de vader
   Off Screen (2005), als John Voerman
   Een ander zijn geluk (2005), als Johnny De Flow
   Het paard van Sinterklaas (2005), als oom Siem en Sinterklaas
   Verlengd weekend (2005), als Jos
   Zondvloed (2006)
   Kruistocht in spijkerbroek (2006), als de Graaf van Rottweil
   Koning van de Wereld (2006), als de trainer Max
   Wolfsbergen (2007), als Ernst
   Blind (2007), als Dr. Victor Verbeecke
   Firmin (2007), als Freddy White
   Man zkt vrouw (2007), als Leopold
   Waar is het paard van Sinterklaas? (2007), als oom Siem en Sinterklaas
   Loft (2008), als Ludwig Tyberghein
   Stellenbosch (2008), als Bernard Castel
   Sinteressante dingen (2009), als Sinterklaas
   Limo (2009), als professor Ploffermans
   Sœur Sourire (2009), als Lucien Deckers
   Les Barons (2009), als Lucien
   Ob ihr wollt oder nicht! (2009), als Henning
   Wickie de Viking (2010), als Vreselijke Sven (stem)
   Smoorverliefd (2010), als Bob
   De schaduw van Bonifatius (2010), als Bonifatius
   Marieke Marieke (2010), als Jacoby
   Nova Zembla (2011), als Petrus Plancius
   Finn (2013), als Luuk
   Met man en macht (2013), als Tony Verelst
   Flying Home (2014), als Jos Pauwels
   De surprise (2015), als Muller
   Ay Ramon! (2015), als Sinterklaas
   Nieuw Texas (2015), als Ludo Vrancken (oud)
   Café Derby (2015), als bisschop
   Den elfde van den elfde (2016), als Hubert Geunings
   Tytgat Chocolat (2017), als Achille Verherstraeten
   Ce Magnifique Gâteau! (2018), als de koning (stem)
   De Ideale Wereld (2018), als Kapitein Vagius
   Niet schieten (2018), als Albert Van den Abiel (Petje)
   De familie Claus (2020), als Noël Claus
   De familie Claus 2 (2021), als Noël Claus
  
  Jan Decleir als beeldend kunstenaar 
  Jan Decleir, die voor zijn toneelopleiding enkele jaren les volgde op de Academie van Antwerpen, heeft verschillende tentoonstellingen op zijn naam. Vele jaren lang werkte hij geregeld samen met Fred Bervoets en Hugo Claus. Dit resulteerde in verschillende tentoonstellingen in Galerij De Zwarte Panter. Ook als graficus maakte Jan Decleir zich reeds verdienstelijk. In 2006 verscheen bij Ergo Pers de nieuwe dichtbundel van Erwin Mortier, Voor de Stad en de Wereld. Voor deze exclusieve uitgave maakte Jan Decleir vier etsen.
  
  Trivia 
   De moeder van Jan Decleir, Caro Huyck, was de zuster van Louisa Huyck, echtgenote van Nestor Gerard.
  
  Belgisch filmacteur
  Belgisch televisieacteur
  Belgisch toneelacteur
  Vlaams acteur
  Vlaams stemacteur