title: Muurvaren-klasse
text: De muurvaren-klasse (Asplenietea) is een klasse van syntaxa die rots- en muurvegetatie omvat die typisch is voor steile of verticale, stenige standplaatsen waaronder rotswanden, stadswallen, kademuren, waterputten, kerkhofmuren en ruïnes. De vegetatie uit de muurvaren-klasse worden gekenmerkt door de dominantie van sporenplanten als varens en mossen.
  
  Naamgeving en codering 
   Synoniem: Asplenietea rupestria 
   Duits: Fels- und Mauerspaltengesellschaft
   Frans: Végétation vivace non nitrophile des parois et des murs
   Hongaars: Fodorkás sziklahasadék-növényzet
   Syntaxoncode voor Nederland (rVvN): r21
   BWK-karteringscode: km
  
  De wetenschappelijke naam Asplenietea is afgeleid van de botanische naam van een belangrijke kensoort binnen deze klasse, de algemeen voorkomende steenbreekvaren (Asplenium trichomanes).
  
  Symmorfologie 
  Deze klasse wordt in de Lage Landen gekenmerkt door een zeer open vegetatie met volledige afwezigheid van de boom- en de struiklaag. In de kruidlaag nemen de varens een belangrijke plaats in met een vijftal kensoorten. Sporenplanten hebben door hun zeer lichte sporen in het voordeel bij de kolonisatie van dergelijke moeilijk bereikbare biotopen. Bij de bloeiende planten zijn dikwijls verwilderde tuinplanten, zoals de muurbloem en de gele helmbloem. De moslaag is dikwijls opvallend aanwezig met voornamelijk bladmossen die droogtebestendig zijn.
  
  Ecologie 
  De muurvaren-klasse omvat rots- en muurvegetatie binnen een betrekkelijk breed ecologisch spectrum. In de klasse zijn syntaxa van zure tot basische, oligotrofe tot eutrofe en droge tot vochtige stenige standplaatsen opgenomen. Dit soort biotopen worden van nature enkel aangetroffen in bergachtige gebieden. In de Lage Landen vinden ze een alternatief op bouwwerken, voornamelijk oude stadsmuren, gracht- en kademuren, waterputten, kerkhofmuren en kasteelruïnes, plaatsen die gekenmerkt worden door een verticale structuur, de bijna-afwezigheid van een bodem, en sterke schommelingen in temperatuur en de luchtvochtigheid.
  
  In bergachtige gebieden is de soortenrijkdom en het aantal kensoorten meestal veel groter, met onder andere muurnavel en dik vetkruid.
  
  Onderliggende syntaxa in Nederland en Vlaanderen 
  De muurvaren-klasse wordt in Nederland en Vlaanderen vertegenwoordigd door maar één orde met twee verbonden.
  
   Muurleeuwenbek-orde (Tortulo-Cymbalarietalia)
   Verbond van klein glaskruid (Parietarion judaicae)
   Associatie van klein glaskruid (Asplenio-Parietarietum)
   Muurbloem-associatie (Asplenio-Cheiranthetum)
   Muurleeuwenbek-verbond (Cymbalario-Asplenion)
   Muurvaren-associatie (Asplenietum rutae-murario-trichomanis)
   Tongvaren-associatie (Filici-Saginetum)
  
   Rompgemeenschap met gele helmbloem (RG Pseudofumaria lutea-[Cymbalario-Asplenion])
   Rompgemeenschap met liggende vetmuur en gewoon muursterretje (RG Sagina procumbens-Tortula muralis-[Cymbalario-Asplenion])
   Rompgemeenschap met muurvaren (RG Asplenium ruta-muraria-[Tortulo-Cymbalarietalia])
   Rompgemeenschap met muurleeuwenbek (RG Cymbalaria muralis-[Tortulo-Cymbalarietalia])
   Rompgemeenschap met grasklokje (RG Campanula rotundifolia-[Tortulo-Cymbalarietalia])
  
  Diagnostische taxa voor voor Nederland en Vlaanderen 
  In de onderstaande tabel staan de belangrijkste diagnostische plantentaxa voor Nederland en Vlaanderen.
  
  Houtige gewassen
  
  Kruidlaag
  
  Moslaag
  
  Vegetatiezonering 
  In de vegetatiezonering kunnen syntaxa van de muurvaren-klasse contactgemeenschappen vormen met syntaxa uit andere klassen die rots- en muurvegetatietypen omvatten. Zo staat de muurvaren-klasse vaak in contact met epilithische (korst)mossenvegetatie uit de klasse van stippelkorsten en achterlichtmossen (Verrucario-Schistidietea), de poederkorst-klasse (Chrysotrichetea chlorinae) en de klasse van bisschopsmutsen en landkaartmossen (Racomitrio-Rhizocarpetea). Met de vegetatie uit de drie laatstgenoemde klassen komt de muurvaren-klasse vaak in een vegetatiemozaïek voor. Voorts kunnen gemeenschappen van de klasse van pioniergraslanden op gruis- en steenbodems (Sedo-Scleranthetea) contactgemeenschappen vormen.
  
  De klasse komt voor in de planaire tot in de nivale zone.
  
  Verspreiding 
  Het verspreidingsgebied van de muurvaren-klasse strekt zich uit over Europa en Noord-Afrika. Het is nog niet bekend waar de exacte areaalgrenzen van de muurvaren-klasse liggen.
  
  Successie 
  Door de successie ontstaat vegetatie van de muurvaren-klasse uit muurvegetatie van de poederkorst-klasse (Chrysotrichetea chlorinae) of de klasse van stippelkorsten en achterlichtmossen (Verrucario-Schistidietea) op verticale of schuin aflopende structuren.
  
  Afbeeldingen
  
  Zie ook 
   Vegetatiekunde van A tot Z
   Rotstuin
  
  Externe links 
   Asplenietea op FloraVeg.EU
  
  Muurvaren-klasse