title: Bernardo Bertolucci
text: Bernardo Bertolucci (Parma, 16 maart 1941 – Rome, 26 november 2018) was een Italiaans schrijver en filmregisseur.
  
  Biografie 
  Bertolucci werd geboren te Parma, als oudste zoon van Attilio Bertolucci, een kunsthistoricus en dichter. Ook Bernardo's broer Giuseppe Bertolucci zou filmregisseur en scenarioschrijver worden. Bernardo Bertolucci begon met schrijven op zijn vijftiende, en ontving al snel belangrijke literaire prijzen zoals de Premio Viareggio voor zijn eerste boek. De achtergrond van zijn vader hielp hem bij zijn carrière: Bertolucci senior had de Italiaanse filmmaker Pier Paolo Pasolini geholpen bij het publiceren van diens eerste roman, en op zijn beurt gaf Pasolini de jonge Bernardo een baan als eerste assistent in Rome bij Accattone (1961). Maar Bertolucci's talent was al herkend door anderen, zoals Sergio Leone, die hem vroeg de verhaallijn voor Once Upon a Time in the West te schrijven.
  
  Bertolucci regisseerde zijn eerste film op zijn 21e (La commare secca, 1962) kort daarop gevolgd door de veelgeprezen Prima della rivoluzione (1964).
  
  De enorme groei van de Italiaanse cinema waardoor Bertolucci op gang kwam, vlakte af, toen de Italiaanse filmindustrie tijdens de jaren zeventig de gevolgen van wereldwijde recessie begon te voelen. Om in de steeds internationaler werkende filmwereld hun films te kunnen blijven financieren en de competitie aan te kunnen, werden regisseurs er in toenemende mate toe gedwongen samen te werken met Franse, Amerikaanse, Zweedse en Duitse filmbedrijven. Bertolucci vormde geen uitzondering. Last Tango in Paris (1972), met Marlon Brando en Maria Schneider, was een voorbeeld van de nieuwe trend onder Italiaanse filmmakers om een hogere opbrengst te genereren door buitenlandse acteurs de hoofdrol te geven: in Last Tango had slechts één Italiaanse acteur een belangrijke rol (Massimo Girotti). Bertolucci's 1900 (1976), met in de hoofdrollen Burt Lancaster, Donald Sutherland, Robert De Niro, en Gérard Depardieu, wordt vaak genoemd als punt waar de nationale identiteit van de Italiaanse filmindustrie begon te bezwijken onder de afhankelijkheid van de internationale markt.
  
  Bertolucci speet deze ineenstorting wellicht niet: hij is politiek actief, en is een overtuigd marxist. Net als Luchino Visconti, die aan het eind van de jaren zestig eveneens veel met buitenlandse acteurs werkte, gebruikte Bertolucci zijn films om zijn eigen politieke opvattingen te ventileren; ze zijn daarom dikwijls zowel autobiografisch als hoogst controversieel. Zijn politieke films werden voorafgegaan door anderen die de geschiedenis herwaarderen. Il conformista (1970) bekritiseert de ideologie van het fascisme, en onderzoekt zowel de relatie tussen nationaal bewustzijn en nationalisme, als collectieve smaak en collectief geheugen.  1900 houdt zich eveneens bezig met de strijd tussen Links en Rechts. The Last Emperor (1987), enkele jaren geleden opnieuw uitgebracht in een verlengde versie van 219 minuten, gaf Bertolucci de gelegenheid om zowel via zijn personages als via het filmmaken zelf politieke invloed uit te oefenen. Hij kreeg als eerste toestemming om uitgebreid te filmen in de Verboden Stad van Peking. En het centrale personage uit de film, Pu Yi, ondergaat onder Mao een communistische heropvoeding die tientallen jaren duurt, waarbij de pauwenkleuren van het paleis plaatsmaken voor de grauwe werkpakken die de mensen om hem heen dragen, als hij ten slotte tuinman is geworden.
  
  Bernardo Bertolucci, heeft in een interview met Twan Huys voor het televisieprogramma College Tour in 2013 bevestigd dat hij en Marlon Brando voorafgaande aan de opnames van de bekende boterscène zonder medeweten van Schneider hadden afgesproken dat Brando haar tijdens het filmen bij verrassing zou aanranden, omdat Bertolucci haar reactie als meisje wilde filmen en niet haar reactie als actrice.[1] Bertolucci bekende altijd wroeging te hebben gehad over deze aanpak.
  
  Filmografie 
  
   1962: La commare secca
   1964: Prima della rivoluzione
   1965: La via del petrolio
   1968: Partner
   1969: Amore e rabbia (segment Agonia)
   1970: Strategia del ragno
   1970: Il conformista
   1972: Ultimo tango a Parigi
   1976: Novecento
   1979: La luna
   1982: La tragedia di un uomo ridicolo
   1987: The Last Emperor
   1989: 12 registi per 12 città (segment Bologna)
   1990: The Sheltering Sky
   1993: Little Buddha
   1996: Stealing Beauty
   1998: L'assedio
   2002: Ten Minutes Older: The Cello (segment Histoire d'eaux)
   2003: The Dreamers
   2012: Io e te
  
  Ook werkte hij mee als uitvoerend producer aan Dreaming Lhasa uit 2005 en speelt hij een rol in de documentaire Refuge van John Halpern uit 2006.
  
  Italiaans filmregisseur
  Italiaans schrijver