title: Mari (taal)
text: Het Mari of Tsjeremissisch (Mari: марий йылме, marij jəlme; Russisch: марийский язык, mariejski jazyk), is een Finoegrische taal. In 1989 waren er 542.000 sprekers met het Mari als moedertaal. De taal wordt gesproken in de Russische deelrepubliek Mari El waar het de officiële taal is, maar ook buiten de republiek in onder andere Tatarije, Oedmoertië en de Kraj Perm Het Mari kent twee schrijftalen: het Olyk-Mari (олык марий, Weide-Mari) en het Kuryk-Mari (кырык мары, Berg-Mari).
  De ISO 639-3-code is chm.
  
  Schrift
  Het Mari maakt gebruik van een aangepast Cyrillisch schrift.
  
  Weide-Mari
  
  Berg-Mari
  
  Grammatica
  
  Klankinventaris
  
  Klinkers 
  
  Alleen in het Berg-Mari
  
  Klinkerharmonie 
  Het Mari maakt gebruik van klinkerharmonie en maakt hierin onderscheid tussen zowel ronde klinkers en ongeronde klinkers, als voorklinkers en achterklinkers. Als de klinker in de beklemtoonde lettergreep van een woord ongerond is, dan heeft de naamvalsuitgang ook een ongeronde klinker. bijvoorbeeld: ки́д (kid, "hand") wordt ки́дыште (kidəšte, "in de hand").
  
  Medeklinkers 
  De medeklinkers in de tabel zijn weergegeven in het Cyrillisch, Latijn en het Internationaal Fonetisch Alfabet:
  
  Komt alleen voor in Russische leenwoorden. In het Berg-Mari ook in onomatopeeën en in Tsjoevasjische leenwoorden.
  Palatalisatie komt op verschillende manieren voor. een ⟨у⟩ na een gepalataliseerde medeklinker wordt geschreven als ⟨ю⟩ en een ⟨а⟩ na een gepalataliseerde medeklinker wordt geschreven als ⟨я⟩. Als de klinker de op een gepalataliseerde medeklinker volgt een e of een и is, dan krijgt de palatalisering geen aanduiding. In alle andere gevallen wordt deze aangeduid met het zachte teken ь.
  In Russische leenwoorden en na nasale klanken, worden  een stemhebbende plosief. Aan het einde van woorden en voor medeklinkers bestaat er een vrije variatie tussen de stemhebbende fricatieven  en de stemloze plosieven 
  Voor het aangepaste teken voor () is het teken ⟨Г⟩: ⟨Ҥ, ҥ⟩ geïntegreerd in het teken ⟨Г⟩: ⟨Ҥ, ҥ⟩. Hoewel beide Mari schrijftalen deze klank gebruiken, wordt het teken alleen in het Weide-Mari schrift gebruikt.
  
  Verbuiging
  
  Naamvallen
  Het Weide-Mari kent 9 naamvallen:
  
  De illatief kent een verkorte vorm die qua betekenis gelijk is aan de lange vorm.
  
  Possessief suffixen
  
  Vervoeging
  Werkwoorden in het Mari kunnen op twee manieren vervoegd worden. Deze twee vormen zijn in alle opzichten van elkaar verschillend op de infinitief en de derde persoon meervoud na.
  
  Het Weide-Mari gebruikt drie werkwoordstijden en 3 modi.
  
  Werkwoordstijden
   Onvoltooid tegenwoordige tijd
  De onvoltooid tegenwoordige tijd wordt gebruikt voor handelingen die bezig zijn of nog moeten gebeuren.
   Eerste preteritum
  Het eerste preteritum wordt gebruikt voor handelingen die recent gebeurd zijn.
   Tweede preteritum
  Het tweede preteritum wordt gebruikt voor handelingen die verder in het verleden liggen.
  
  Modi
   Indicatief
  De indicatief wordt gebruikt om feiten uit te drukken.
   Imperatief
  De imperatief wordt gebruikt om te bevelen, gebieden en verbieden.
   Desideratief
  De desideratief wordt gebruikt om een verlangen of intentie uit te drukken.
  
  Ontkenning
  Het Mari kent net als het Fins een ontkenningswerkwoord. Het komt voor in de indicatief presens, imperatief presens, desideratief presens en de indicatief eerste preteritum. Het ontkenningswerkwoord gaat vooraf aan het ontkende, onvervoegde werkwoord in de 2e persoon enkelvoud.
  
  Het werkwoord улаш (ulaš, zijn) wordt op een aparte manier vervoegd in de ontkenning.
  
  Woordvormen
  Er zijn twee vervoeginswijzen: vervoegingen met eerste persoon enkelvoud -ам en vervoegingen met eerste persoon enkelvoud -ем .
  
  Literatuur
   G. Nanovfszky (2004) The Finno-Ugric World Budapest: Teleki László Foundation. p. 217-222
   A. Alhoniemi (1993) Grammatik des Tscheremissischen (Mari) Hamburg: Helmut Buske Verlag. pp. 253
   D. Sinor (1988) The Uralic Languages: description, history and foreign influences Leiden: E. J. Brill. p. 84-95
  
  Externe links 
    The Mari Language
  
  Fins-Oegrische taalfamilie
  Taal in Rusland
  Mari El