title: Alvar Aalto
text: Hugo Alvar Henrik Aalto (Kuortane, 3 februari 1898 – Helsinki, 11 mei 1976) was een Fins modernistisch architect en industrieel ontwerper. Aalto was een van de eerste en meest invloedrijke architecten van de moderne beweging in Scandinavië. Hij was lid van de CIAM (Congrès Internationaux d'Architecture Moderne). Belangrijke werken van Alvar Aalto zijn de Finlandia-hal in Helsinki, het stadhuis in Säynätsalo en het hoofdgebouw van de Technische Universiteit van Helsinki, waarvan de rechtsopvolger sinds 2010 Aalto's naam draagt. De meeste van zijn gebouwen bevinden zich in verschillende plaatsen in Finland, maar ook daarbuiten zijn veel van zijn ontwerpen gerealiseerd, onder meer in Duitsland en de Verenigde Staten.
  
  Daarnaast was hij ook bekend vanwege zijn ontwerpen voor meubels en glaswerk. Wereldberoemd is de Aaltovaas (1936), die is gebaseerd op een serie schetsen die hij Eskimoerindens skinnbyxa (de leren broek van een Eskimovrouw) noemde. Ze werden gemaakt naar aanleiding van een ontwerpwedstrijd die was uitgeschreven door de Karhula-Iittala glasfabrieken. Deze firma is vervolgens de vaas ook gaan produceren. De meubelen van Aalto en zijn vrouw Aino werden verkocht door de firma Artek, waarvan zij in 1935 medeoprichters waren en die na Aalto's dood is blijven bestaan.
  
  De eenvoudige lijnen van Aalto waren een inspiratie voor vakgenoten, waaronder voor de Deense ontwerpster Grete Jalk. Aalto's ontwerpen zijn ook terug te vinden in producten van Ikea: zo ligt Aalto's kruk nr. 60 uit 1933 ten grondslag aan de Frosta van Ikea.
  
  Leven en werk 
  Aalto werd geboren in Kuortane in Zuid-Ostrobothnië. Nadat zijn familie zich in Jyväskylä had gevestigd, doorliep hij daar het beroemde plaatselijke lyceum. Tussen 1916 en 1921 studeerde hij architectuur aan de Technische Universiteit van Helsinki. In 1923 zette hij een eigen architectenbureau op in Jyväskylä. In 1924 trouwde hij met de architecte Aino Marsio. Tijdens hun huwelijksreis naar Italië raakte hij gefascineerd door het Middellandse Zeegebied, een fascinatie die altijd van grote invloed is gebleven op zijn werk. 
  
  In 1927 verhuisde het architectuurbureau van de Aalto's naar Turku en in 1933 naar Helsinki, waar het echtpaar een villa ontwierp die Aalto tot zijn dood zou bewonen en waar zich aanvankelijk ook hun atelier bevond. In 1955 betrok Aalto niet ver daarvandaan een tweede atelier.
  
  Aino Aalto overleed in 1949. In 1952 hertrouwde hij met Elissa Mäkiniemi, eveneens een architecte. Alvar Aalto overleed in 1976.
  
  Stijlkenmerken 
  Aalto's ontwerpen worden gekenmerkt door hun functionalisme. Typisch voor Aalto zijn ruimtes die in elkaar overvloeien, gebogen muren en de ingenieuze toepassing van verschillende materialen, zoals hout, gewapend beton, staal, ...) in een gebouw.
  
  Selectie van gebouwen 
  De dertien met een + gemarkeerde gebouwen werden op 2 februari 2021 door de Finse UNESCO-delegatie genomineerd voor opname op de Werelderfgoedlijst.
  1921 - 1923: Klokkentoren, Kauhajärvi
   1924 - 1928: Gemeentelijk ziekenhuis, Alajärvi
   1926 - 1929: Defensiestafgebouw, Jyväskylä
   1927 - 1935: Stadsbibliotheek van Viipuri (thans Vyborg in Rusland)
   1928 - 1930: Redactiegebouw Turun Sanomat, Turku
   1928 - 1929: + Sanatorium, Paimio
  1932: Villa Tammekann, Tartu, Estland
   1934: Corso-theater, interieur van het restaurant, Zürich, Zwitserland
  1936: + Villa Aalto, eigen woonhuis, Helsinki
  1936 - 1954: + Cellulosefabriek en arbeiderwijk Sunila, Kotka
   1939: Fins paviljoen, Wereldtentoonstelling New York
  1939: + Villa Mairea, Noormarkku (Pori)
   1947 - 1948: Baker House, Massachusetts Institute of Technology, Cambridge, Massachusetts
   1949 - 1966: Technische Universiteit van Helsinki, Espoo
  1949 - 1951: + Gemeentehuis van Säynätsalo, Jyväskylä
  1951-: + Gebouwen Universiteit van Jyväskylä
  1952 - 1954: + Experimenteel zomerhuis, Muuratsalo
  1948 - 1956: + Gebouw Socialeverzekeringsinstituut (Kansaneläkelaitos), Helsinki
  1956: Hoofdkantoor Stora Enso, Helsinki
  1952 - 1957: + Drie Kruisenkerk (Kolmen ristin kirkko), Vuoksenniska, Imatra
   1952 - 1958: + Cultuurhal (Kulttuuritalo), Helsinki
  1955: + Studio Aalto, eigen atelier, Helsinki
   1958 - 1987: + Stadhuis en cultureel centrum, Seinäjoki
   1958 - 1972: Kunstmuseum van Noord-Jutland, Aalborg, Denemarken
  1961 - 1965: Regionale bibliotheek van Lapland, Rovaniemi
   1962 - 1971: + Finlandia-hal, Helsinki
  1960 - 1963: Kulturhaus, Wolfsburg, Duitsland
   1963 - 1965: Gebouw voor studentenvereniging Västmanland-Dala, Uppsala, Zweden
   1962: Centrale hoogbouw van de satellietstad "Neue Vahr", Bremen, Duitsland
   1970: Mount Angel Abbey Library, Mount Angel, Oregon
   1988: Aalto-theater, Essen, Duitsland (postuum opgeleverd)
  
  Externe links 
   Alvar Aalto Foundation
  Alvar Aalto Route
  Alvar Aalto Museum
   artek meubelen
  
  Afzonderlijke gebouwen 
   Sanatorium van Paimio
  Alvar Aalto-bibliotheek in Vyborg
  Baker House
  Aalto-Theater Essen
  Alvar Aalto Zentrum Deutschland
  
  Meubelontwerper
   
  Modernistisch architect
  Fins glaskunstenaar