title: M. Vasalis
text: M. Vasalis, pseudoniem van Margaretha Droogleever Fortuyn-Leenmans, (Den Haag, 13 februari 1909 – Roden, 16 oktober 1998) was een Nederlandse dichteres en psychiater.
  
  Het pseudoniem 
  'Vasalis' is een latinisering van haar achternaam 'Leenmans'. De 'M' staat niet voor 'Maria' zoals soms ten onrechte wordt gemeld. De dichteres wilde in eerste instantie publiceren zonder dat duidelijk werd dat de gedichten door een vrouw waren geschreven. Op voorspraak van Simon Vestdijk kon zij als dichteres debuteren in het literair tijdschrift Groot Nederland, maar de redactie ging niet akkoord met initialen als ondertekening. Dat dwong de dichteres om voor de publicatie in augustus 1939 een pseudoniem te kiezen. Haar vader had in zijn studententijd gepubliceerd onder de naam 'Vazal' en de dochter speelde ook met de achternaam Leenman(s).
  
  Leven en werk 
  
  Vasalis groeide op aan de rand van Scheveningen. Margaretha Leenmans (voor haar vrienden Kiekie of Kiek) studeerde geneeskunde en antropologie aan de Rijksuniversiteit Leiden. Ze was bevriend met haar jaargenoot kroonprinses Juliana, die lid was van de jaarclub De Zestigpoot, naar de vijftien leden en hun vier ledematen. Vasalis was zelf geen lid van De Zestigpoot. Met Juliana herschreef Vasalis het sprookje over Blauwbaard tot een nieuw toneelstuk dat door de leden opgevoerd werd. Leenmans speelde daarbij Blauwbaard en Juliana haar echtgenote. Na haar studie vestigde ze zich in 1939 als arts in Amsterdam. Later werkte ze als kinderpsychiater in Assen en Groningen. Ze raakte bevriend met J.C. Bloem, Adriaan Roland Holst, Albert van Dalsum, Victor van Vriesland, Titus Leeser en vele anderen in de jaren dertig in de 'salon artistique' van de Zwolse advocaat Harro Bouman en zijn vrouw Carina Bouman-Hofstede Crull. In 1939 trouwde ze met de latere hoogleraar neurologie Jan Droogleever Fortuyn.
  
  In 1940 debuteerde Vasalis met de bundel Parken en woestijnen. Andere dichtbundels zijn De vogel Phoenix uit 1947 en Vergezichten en gezichten uit 1954. De drie bundels die tijdens haar leven verschenen, bevatten in totaal slechts zo'n honderd gedichten. Postuum verscheen in 2002 De oude kustlijn. Haar kinderen Lous, Hal en Maria Droogleever Fortuyn hebben, op haar verzoek, de uitgave verzorgd.
  
  Ze schreef traditionele gedichten die vaak gekenmerkt werden door het gebruik van personificatie en antropomorfisme. Vaak eindigen haar gedichten, na een reeks natuurindrukken, op een zelfbespiegeling. Daarnaast schreef Vasalis ook enkele essays en een novelle. Haar werk is veelvuldig bekroond, onder meer met de Constantijn Huygensprijs in 1974 en de P.C. Hooft-prijs in 1982.
  
  Ton Anbeek beschreef haar gedichten met: "Een schijnbaar banaal gegeven leidt tot een flits van inzicht".
  
  Tot haar bekendste gedichten behoort 'Afsluitdijk' uit Parken en woestijnen (1940), met de volgende beginstrofe:
  
  Toen haar echtgenoot hoogleraar werd aan de Rijksuniversiteit Groningen verhuisde zij met haar gezin in 1951 naar Groningen. Vasalis woonde van 1964 tot haar overlijden in 1998 in het huis De Zulthe bij Roden.
  
  Eerbetoon 
  Er is sprake van de aanleg van een speciale Vasalis-tuin in haar laatste woonplaats. In 2009 is er een gedenkteken geplaatst bij gelegenheid van haar honderdste geboortedag.
  
  In Leiden is op de hoek van de Lijsterstraat en de Leeuwerikstraat een bronzen portret van Vasalis aangebracht, dat is gemaakt door beeldhouwer Aart Schonk. Vasalis woonde hier van 1927 tot 1934 tijdens haar studie. De Maatschappij der Nederlandse Letterkunde nam dit initiatief toen door de biografie van Maaike Meijer weer de aandacht op deze locatie werd gevestigd.
  
  Een trein van Arriva van het type Spurt die op de Noordelijke Nevenlijnen rijdt draagt de naam M. Vasalis.
  
  Op 16 oktober 2022 werd in Roden een beeld onthuld, gemaakt door beeldhouwer Nicolas Dings opgebouwd met elementen uit het gedicht 'Daphne'.
  
  Bibliografie 
  
  1940 - Onweer, in: Drie Novellen, met Jan Campert en Egbert Eewijck
  1940 - Parken en woestijnen, dichtbundel
  1941 - Het ezeltje, met tekening van R.L. Fernhout, gedicht, Orpheus-serie nr. 14
  1945 - Fragmenten uit een journaal, in Criterium
  1947 - De vogel Phoenix, dichtbundel, in 1947 zijn hiervan ten minste 4 edities uitgebracht.
  1952 - Naar aanleiding van Atonaal in Libertinage
  1954 - De muze en de dieren
  1954 - Vergezichten en gezichten, dichtbundel
  1958 - Kunstenaar en verzet
  1960 - De dichter en de zee, bloemlezing
  1964 - (S)teken aan de wand, toespraak, in Raam
  1977 - Dankwoord bij de uitreiking van de Constantijn Huygensprijs 1974, in Literama
  1981 - Drank, de onberekenbare en andere gedichten
  1981 - Twee gedichten
  1982 - Het ezeltje, facsimile-editie
  1982 - Kinderen. Fragment
  1983 - Een pijn, waarvoor geen naam bestaat, juryrapport t.g.v. de uitreiking van de Hendrik de Vriesprijs aan Ab Visser op 18 december 1958
  1983 - Phoenix
  1984 - Dankwoord bij de aanvaarding van de P.C. Hooftprijs 1982
  1989 - Is het vandaag of gisteren, vraagt mijn moeder
  1997 - Parken en woestijnen / De vogel Phoenix / Vergezichten en gezichten
  1999 - 10 mooiste van Vasalis (poëziekaarten)
  2002 - De oude kustlijn, nagelaten gedichten, op haar verzoek uitgegeven door haar kinderen op basis van haar eigen commentaar
  2003 - Verjaars-brief voor Gerard
  2004 - Eb
  2009 - De amanuensis
  2009 - Briefwisseling 1951-1987 / M. Vasalis, Geert van Oorschot. 
  2009 - Is 't vandage of gister. Gedichten van M. Vasalis in 't Drèents
  2009 - Op een vlot van helderheid
  2011 - Vriendenbrieven. Briefwisseling tussen Kiek Drooglever Fortuyn-Leenmans en Harro & Carina Bouman-Hofstede Crull. Woubrugge, 2011 [bezorgd door Hessel Bouman].
  2012 - Droedels
  2015 - Verzamelde gedichten
  2019 - The Old Coastline. Selected Poems of M. Vasalis
  
  Literaire prijzen 
  
  1941 - Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs voor Parken en woestijnen
  1955 - Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam voor Vergezichten en gezichten
  1963 - Culturele prijs van de provincie Groningen
  1974 - Constantijn Huygensprijs voor haar gehele oeuvre
  1982 - P.C. Hooft-prijs voor haar gehele oeuvre
  
  Documentaire 
   Sporen van Vasalis, regie Willem van der Linde. Stichting Beeldlijn, Groningen, 2010 (dvd, 50 min.). Portret van de dichteres aan de hand van een interview, in 1987 gemaakt door Ronald Ohlsen.
  
  Biografie 
   Meijer, Maaike. M. Vasalis: een biografie. Van Oorschot, Amsterdam, 2011, 966 p.  / .
  
  Externe links 
   
   Margaretha Leenmans, door Maaike Meijer in: Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland (2014)
  
  Nederlands dichter
  Nederlands psychiater
  Pseudoniem