Achtkarspelen
Achtkarspelen (, Friese uitspraak: ) is een gemeente in het oosten van de Nederlandse provincie Friesland. De gemeente telt  inwoners en heeft een totale oppervlakte van , waarvan  land en  water (, Bron: CBS).

Geschiedenis 
De naam Achtkarspelen verwijst naar de acht oorspronkelijke karspelen van het decanaat Oldehove die over de Lauwers lagen, te weten: Augustinusga, Buitenpost, Drogeham, De Kooten, Kortwoude, Lutkepost, Surhuizum en Twijzel. De grietenij Achtkarspelen nam lang een aparte plaats in Friesland in. In de middeleeuwen behoorde Achtkarspelen tot het bisdom Münster, terwijl de rest van Friesland onderdeel was van het bisdom Utrecht.

De grietenij Achtkarspelen werd in 1851 een gemeente na de invoering van de gemeentewet in Nederland van Thorbecke.

Monumenten 
In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:
 Lijst van rijksmonumenten in Achtkarspelen.
 Lijst van oorlogsmonumenten in Achtkarspelen

Kernen
De gemeente Achtkarspelen telt twaalf officiële kernen, waarvan Surhuisterveen en Buitenpost de grootste zijn.

Dorpen 
Aantal inwoners per kerngebied* op :

* Kerngebied: de woonkern en het bijbehorende omliggende gebied buiten de bebouwde kom. Gegevens per bebouwde kom zijn niet beschikbaar.** Gerkesklooster en Stroobos vormen samen een tweelingdorp, onder de naam Gerkesklooster-Stroobos tezamen 1115 inwoners in 2019

Buurtschappen
Naast deze dorpen bevinden zich in de gemeente de volgende buurtschappen, die sinds 2021 uitsluitend eentalig Friese plaatsnaamborden hebben:

Politiek

College van burgemeester en wethouders

Burgemeesters

Gemeenteraad 
De gemeenteraad van Achtkarspelen bestaat sinds 1978 uit 21 zetels. Hieronder de behaalde zetels per partij bij de gemeenteraadsverkiezingen sinds:

 N.B. 0 = nul zetels, maar wel aan de verkiezingen deelgenomen.

Openbaar vervoer

Trein
De gemeente heeft één treinstation: station Buitenpost. Hier stoppen de snel- en stoptreinen van Arriva in de richting van Leeuwarden en Groningen.

Bus
In de gemeente rijden verschillende buslijnen van vervoerders Arriva en Qbuzz:
 streekbus 12: Buitenpost - Augustinusga - Surhuizum - Surhuisterveen - Boelenslaan - Houtigehage - Drachten
 streekbus 13: Drachten - Surhuisterveen - Harkema - Drogeham - Kootstertille - Leeuwarden
 streekbussen 39, 133 en 139: Surhuisterveen - Grootegast - Groningen
 streekbus 62: Buitenpost - Kollum - Zwaagwesteinde - Veenwouden (- Leeuwarden)
 streekbus 63: Buitenpost - Kollum - Dokkum
 buurtbus 101: Kootstertille - Twijzel - Buitenpost - Grootegast
 lijntaxi 513: Drachten - Surhuisterveen - Harkema - Drogeham - Kootstertille - Veenwouden
 lijntaxi 561: Damwoude - Wouterswoude - Driesum - Veenklooster - Buitenpost

Aangrenzende gemeenten 

 
Kerspel