Gunsmoke
Gunsmoke was een langlopende radio- en televisie-western die zich afspeelde in Dodge City, Kansas toen het Amerikaanse westen zich vormde.

Radio 
Het radioprogramma begon op 26 april 1952 en liep tot 18 juni 1961 bij CBS. In de serie speelden William Conrad als marshal Matt Dillon, Howard McNear als Doc Charles Adams, Georgia Ellis als Kitty Russell en Parley Baer als Deputy Chester Proudfoot. Docs voornaam en Chesters achternaam werden voor de televisieserie veranderd.

Televisie 
De televisieserie liep van 10 september 1955 tot 1 september 1975 bij CBS. Er werden in totaal 635 afleveringen uitgezonden. De serie was enige tijd de langstlopende serie met steeds dezelfde personages op primetime-televisie in de Verenigde Staten.

James Arness speelde marshal Matt Dillon tijdens de 20-jarige looptijd, de langste ononderbroken periode dat een acteur dezelfde rol in hetzelfde programma op primetime had gespeeld.
(Kelsey Grammer heeft sindsdien een rolspeelrecord geplaatst als Frasier Crane, maar deze rol speelde zich af in twee verschillende series, Cheers en Frasier).

Van 1955 tot 1961 was Gunsmoke een half uur durend programma, daarna werd het een uurdurend programma. Van 1955 tot 1965 werd de serie uitgezonden in zwart-wit, daarna (van 1965 tot 1975) in kleur. In het begin van de jaren zestig werden oudere afleveringen van de serie opnieuw uitgezonden onder de titel Marshal Dillon.

In 1967, het twaalfde seizoen, besloot CBS te stoppen met de serie. De overweldigende hoeveelheid reacties, waarbij het zelfs in het Congres werd genoemd, samen met de druk die het hoofd van de programmering ondervond door zijn eigen vrouw, werd CBS toch overtuigd om de serie door te zetten. De uitzending werd verschoven van zaterdag naar maandagavond.

In 1987 kwam een groot deel van de oorspronkelijke acteurs samen voor de televisiefilm Gunsmoke: Return to Dodge, die in Alberta (Canada) werd gefilmd. Dit werd een groot succes en leidde tot nog vier reüniefilms, die in de VS werden opgenomen: Gunsmoke: The Last Apache (1990), Gunsmoke: To the Last Man (1992), Gunsmoke: The Long Ride (1993), en Gunsmoke: One Man's Justice (1994). De serie was ook de inspiratiebron voor het videopel Gunsmoke.

Acteurs 
 Marshal Matt Dillon: James Arness
 "Miss Kitty" Russell (1955-1974): Amanda Blake
 Deputy Chester B. Goode (1955-1964): Dennis Weaver
 Deputy Festus Hagen (1964-1975): Ken Curtis
 "Doc" - Doctor Galen Adams: Milburn Stone

 Clem (bartender; 1959-61): Clem Fuller
 Sam (bartender; 1961-73): Glenn Strange
 Rudy (bartender; 1965-67): Rudy Sooter
 Floyd (bartender; 1974-75): Robert Brubaker
 Quint Asper (blacksmith; 1962-1965): Burt Reynolds
 "Thad" - Deputy Clayton Thaddeus Greenwood (1965-1967): Roger Ewing
 Newly O'Brien (gunsmith; 1967-1975): Buck Taylor
 Wilbur Jonas (storekeeper, 1955-63): Dabbs Greer
 Howie Uzzell (hotel clerk, 1955-75): Howard Culver
 Moss Grimmick (stableman; 1955-63): George Selk
 Jim Buck (stagecoach driver; 1957-62): Robert Brubaker
 Louie Pheeters (town drunk; 1961-70): James Nusser
 Ma Smalley (boardinghouse owner; 1961-72): Sarah Selby
 Hank Miller (stableman; 1963-75): Hank Patterson
 Mr. Bodkin (banker; 1963-70): Roy Roberts
 Barney Danches (telegraph agent; 1965-74): Charles Seel
 Roy (townsperson; 1965-69): Roy Barcroft
 Halligan (rancher; 1966-75): Charles Wagenheim
 Mr. Lathrop (storekeeper; 1966-75): Woody Chambliss
 Nathan Burke (freight agent; 1966-75): Ted Jordan
 Percy Crump (undertaker; 1968-72): Kelton Garwood
 Ed O'Connor (rancher; 1968-72): Tom Brown
 Judge Brooker (1970-75): Herb Vigran
 Dr. John Chapman (1971): Pat Hingle
 Miss Hannah (saloon owner; 1974-75): Fran Ryan

Afleveringen

Bron 
 John Dunning, On The Air: The Encyclopedia of Old-Time Radio, Oxford University Press, 1998, ISBN 0-19-507678-8

Externe links 
 
 Encyclopedie van de televisie
 Gunsmoke 50th Anniversary 2005 from Dodge City, KS

Western
Amerikaanse film
Film uit 1987
Televisiefilm
Film gebaseerd op een televisieserie
Amerikaanse westernserie