Gijs van Herwaarden
Mr. Gijsbertus (Gijs) Wennemar van Herwaarden (Den Haag 20 april 1936 - aldaar, 1 maart 2023) was een voorvechter voor monumenten in Nederland en was de bedenker voor de Open Monumentendag in Nederland. Hij kreeg daarvoor de eretitel Mister Monument.

Levensloop
Hij werd geboren als zoon van Mr. Gerrit Hendrik van Herwaarden (1905-1976) en Josephine Theodora Johanna Ien Hulshoff Pol (1907-1991). Na zijn studie rechten in Leiden was hij korte tijd jurist bij het Gemeenschappelijk Administratie Kantoor te Amsterdam, waarna hij werkte bij het Kabinet van de Commissaris der Koningin in Zuid Holland. Na werkzaam te zijn geweest bij de Unie van Waterschappen werd hij in 1974 hoofd van de afdeling Monumenten bij het toenmalige Ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk werk, een functie die hij tot 1987 bekleedde. Daarna werd hij aangesteld als secretaris van de Rijkscommissie voor de Monumentenzorg, omgezet in de Monumentenraad tot 1995.

Nevenfuncties

In 1969 werd van Herwaarden voorzitter van de Junior Kamer te 's-Gravenhage en in 1970 tot 1972 secretaris van de Junior Kamers in Nederland, thans JCI. In 1982 werd hij voorzitter van de geschiedkundige Vereniging "Die Haghe", die hem het erelidmaatschap aanbood en te zijner ere de Van Herwaarden-prijs instelde, toen hij in 1988 afscheid van die vereniging nam.
Voorts was hij van 1983 tot 1993 regent van het Heilige Geesthofje (Den Haag), van 1983 tot 1999 vice-voorzitter van de Stichting Joodse Begraafplaats (Den Haag) en bekleedde hij dezelfde functie van het Haags Monumentenplatform. In 1988 werd hij secretaris van het Nationaal Restauratie Centrum tot 1997. 
Daarenboven werd hij in 1989 voorzitter van de Stichting Kastelen Documentatie tot 1996. Daarnaast was hij van 1993 tot 1999 vicevoorzitter/secretaris van de Nederlandse Kastelenstichting en in 1994 tot 2002 voorzitter van de Stichting Bouwhistorie Nederland. Voorts was hij tot 2005 secretaris van de Koninklijke Nederlandse Oudheidkundige Bond. Tot slot was hij van 1997 tot 2005 voorzitter van de Stichting Geschiedschrijving 's-Gravenhage.

Open Monumentendag

In Nederland was de eerste Open Monumentendag in 1987, maar al in 1984 werd de Stichting Open Monumentendag opgericht naar Frans voorbeeld. Daarvan werd Van Herwaarden vice-voorzitter tot 1993. De Vereniging Nederlandse Gemeenten, de ANWB, het Nederlands Bureau voor Toerisme, de AVRO en de Rijksdienst Monumentenzorg waren vertegenwoordigd. Daarom kon Prins Claus op 12 september het startschot lossen; het werd een doorslaand succes: 300.000 mensen bezochten een open gesteld monument. Inmiddels is dat uitgegroeid tot tegen de miljoen. Naar het Frans-Nederlandse voorbeeld werd in Europees verband de European Inheritage Days georganiseerd; een initiatief
dat inmiddels door meer dan 50 staten is getekend.

Haags Historisch Museum

‘Haagse Historie’ was maar één van de vele afdelingen van het Gemeentemuseum, thans Kunstmuseum en noodgedwongen verdween een deel van de collectie in depots. Eind jaren zeventig is de vaste opstelling Haagse Historie zelfs geheel verdwenen. Dankzij het lobbywerk van o.m. Van Herwaarden krijgt in 1986 het Haags Historisch Museum opnieuw een plek in de Sint Sebastiaansdoelen (Den Haag). Op 1 januari 1991 draagt het Gemeentemuseum de collectie Haagse Historie officieel over aan dit nieuwe museum. Van Herwaarden werd vanaf 1993 lid van de adviescommissie en aansluitend bij de verzelfstandiging van het museum: voorzitter van de Raad van Toezicht.

Louis Couperus Museum
Van 2003 tot 2016 was Van Herwaarden vrijwilliger bij het Louis Couperus Museum te Den Haag. Daar hield hij ook voorleesmiddagen, daarbij zijn voorkeur voor deze schrijver manifesterende.

Onderscheidingen
Van Herwaarden kreeg verschillende onderscheidingen voor zijn werkzaamheden. In 1988 werd door de geschiedkundige vereniging Die Haghe hem het erelidmaatschap toegekend en de Van Herwaardenprijs ingesteld. Voorts benoemde H.M de Koningin hem in 1998 tegelijk met zijn echtgenote Cathrien van Herwaarden-Canneman beiden tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. 
Van de gemeente Den Haag ontving Van Herwaarden de erepenning van die stad voor zijn werk als Mister Monument, het opzetten van het gemeentelijk monumentenbureau, van een onderdeel archeologie, een apart Haagse Historische Museum en de Joodse Begraafplaats.

Bibliografie

 Nederland-Belgie in monumentenland in Neerlandia jrg.87 1983
 Vijf jaar Haags Monumentenplatform in: NCM nieuws jrg. 17 nr. 4 en Jaarboek Die Haghe 1991
 De Raad voor het Cultuurbeheer tot 1990 de Monumentenraad in: Ts Monumenten 1991
 Traditionele rolmonumentenzorg niet verwaarlozen in: Heemschut 1992, nr. 5
 Het Rijksregister van beschermde monumenten in: NCM jrg. 20 nr. 4
 Het Rijksregister als beleidsinstrument in: Molens, april 1995
 Hoe moet het gat aan de Haagse Prinsengracht worden gedicht? in: Heemschut 1995, nr. 6
 Onafhankelijk, kritisch en deskundig; een halve eeuw advisering over het monumentenbeleid in: Jaarboek Monumentenzorg 1997
 100 jaar KNOB in: KNOB Bulletin 1998, nr. 5 en in Heemschut 1999, nr. 1
 Het Haags Historisch Museum, een terugblik in: Jaarboek Die Haghe 2002
 Schevenings erfgoed: bleef er wat van over? in: Heemschut, oktober 2002

Externe links
 Digitale Bibliotheek Net. Letteren:  https://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=herw021
 Haagse Beeldbank foto:  https://haagsgemeentearchief.nl/mediabank/beeldcollectie/detail/27a5431a-3966-4058-96c4-1f0058376e84/media/a26a392b-535c-46eb-b8f5-17953f8f2284?mode=detail&view=horizontal&q=herwaarden&rows=1&page=2 

Monumentenzorger