Vittorio Gassman
Vittorio Gassman (Genua, 1 september 1922 – Rome, 29 juni 2000) was een Italiaans acteur.

Hij maakte deel uit van een talentvolle generatie populaire acteurs (Marcello Mastroianni, Nino Manfredi, Alberto Sordi en Ugo Tognazzi), allen vertolkers van kletsgrage rokkenjagers en dikdoende praatjesmakers die met een lach en een traan door het leven gingen. Ze hielpen onder regie van onder meer Vittorio De Sica, Dino Risi, Luigi Comencini, Mario Monicelli en Mauro Bolognini gestalte geven aan de het filmgenre van de commedia all'italiana (1955-1975).

Leven en werk

Afkomst en opleiding 
Vittorio Gassman was de zoon van een Duitse bouwingenieur en diens Italiaanse vrouw. Officieel heette hij Gassmann, maar hij liet de tweede n in zijn naam vallen. Tijdens zijn schooljaren gold hij als bekwaam basketbalspeler. Na zijn studie aan de Accademia nazionale di arte drammatica in Rome werd hij theateracteur.

Toneel en (vooral) film 
Hij speelde mee in meer dan 40 toneelstukken, voordat hij in 1946 zijn debuut maakte op het witte doek. Met het drama Riso amaro (Giuseppe De Santis, 1949), een van de belangrijke films van het Italiaans neorealisme, behaalde hij zijn eerste groot succes. Tegen het begin van de jaren 50 was Gassman al een van de populairste acteurs van Italië geworden. Hij werkte dikwijls samen met regisseurs als Dino Risi, Ettore Scola en Mario Monicelli. 

In de jaren vijftig begon hij ook in het buitenland gevraagd te worden, voornamelijk door Hollywoodregisseurs, waarvan de belangrijkste King Vidor, Robert Rossen en Richard Fleischer waren. Later volgden nog samenwerkingen met grote namen als Robert Altman, Alain Resnais en André Delvaux.

Privéleven 
Gassman was drie keer gehuwd, een eerste keer met actrice Nora Ricci tussen 1944 en 1952. Tussen 1952 en 1954 was hij getrouwd met de Amerikaanse actrice Shelley Winters. Vanaf die periode verwierf hij ook buiten zijn vaderland bekendheid. In 1972 trouwde hij een derde keer, met actrice Diletta D'Andrea en bleef met haar gehuwd tot aan zijn overlijden.

In de jaren vijftig en zestig had Gassman relaties met de actrice Elvy Lissiak (1950-1952), met de actrice Anna Maria Ferrero (1953-1960), met de Deense actrice Annette Strøyberg (1961-1963) en met de Franse actrice Juliette Mayniel die hem in 1965 een zoon schonk: de regisseur en acteur Alessandro Gassman.

Hij stierf in 2000 op 77-jarige leeftijd in Rome aan de gevolgen van een hartaanval.

Filmografie (selectie) 
 1947 - Preludio d'amore (Giovanni Paolucci)
 1947 - Le avventure di Pinocchio (Giannetto Guardone)
 1947 - La figlia del capitano (Mario Camerini)
 1947 - Daniele Cortis (Mario Soldati)
 1948 - L'ebreo errante (Goffredo Alessandrini)
 1948 - Il cavaliere misterioso (Riccardo Freda)
 1949 - Riso amaro (Giuseppe De Santis)
 1949 - Il lupo della Sila (Duilio Coletti) 
 1949 - Una voce nel tuo cuore (Alberto d'Aversa)
 1950 - Ho sognato il paradiso (Giorgio Pàstina)
 1950 - Lo sparviero del Nilo (Giacomo Gentilomo)
 1950 - Il fuorilegge (Aldo Vergano)
 1950 - Il leone di Amalfi (Pietro Francisci)
 1951 - Anna (Alberto Lattuada)
 1951 - Il tradimento (Riccardo Freda)
 1951 - La corona negra (Luis Saslavsky)
 1952 - Il sogno di Zorro (Mario Soldati)
 1952 - La tratta delle bianche (Luigi Comencini)
 1953 - Cry of the Hunted (Joseph H. Lewis)
 1953 - The Glass Wall (Maxwell Shane)
 1953 - Sombrero (Norman Foster)
 1954 - Rhapsody (Charles Vidor)
 1954 - Mambo (Robert Rossen)
 1955 - La donna più bella del mondo (Robert Z. Leonard)
 1956 - War and Peace (King Vidor)
 1957 - Kean (Vittorio Gassman en Francesco Rosi)
 1958 - I soliti ignoti (Mario Monicelli)
 1959 - La grande guerra (Mario Monicelli)
 1959 - Il mattatore (Dino Risi)
 1959 - Le sorprese dell'amore (Luigi Comencini)
 1960 - Audace colpo dei soliti ignoti (Nanni Loy)
 1961 - Il giustizio universale (Vittorio De Sica)
 1961 - Barabbas (Richard Fleischer) 
 1962 - Il sorpasso (Dino Risi)
 1962 - La marcia su Roma (Dino Risi)
 1962 - Anima nera (Roberto Rossellini)
 1963 - I mostri (Dino Risi)
 1964 - Se permettete parliamo di donne (Ettore Scola)
 1964 - Il gaucho (Dino Risi)
 1964 - La congiuntura (Ettore Scola)
 1965 - The Dirty Game (Christian-Jaque, Terence Young en anderen)
 1966 - L'arcidiavolo (Ettore Scola)
 1966 - L'armata Brancaleone (Mario Monicelli)
 1967 - Il tigre (Dino Risi)
 1968 - Il profeta (Dino Risi)
 1969 - Una su 13 (Nicolas Gessner en Luciano Lucignani)
 1970 - Brancaleone alla crociate (Mario Monicelli)
 1972 - Che c'entriamo noi con la rivoluzione? (Sergio Corbucci)
 1974 - C'eravamo tanto amati (Ettore Scola)
 1974 - Profumo di donna (Dino Risi)
 1975 - A mezzanotte va la ronda del piacere (Marcello Fondato)
 1976 - Telefoni bianchi (Dino Risi)
 1976 - Il deserto dei Tartari (Valerio Zurlini)
 1976 - Signore e signori, buonanotte (Dino Risi, Mario Monicelli, Ettore Scola en anderen)
 1976 - Anima persa (Dino Risi)
 1977 - I nuovi mostri (Dino Risi, Mario Monicelli en Ettore Scola)
 1978 - A Wedding (Robert Altman)
 1978 - Due pezzi di pane (Sergio Citti) 
 1979 - Caro papà (Dino Risi)
 1979 - Quintet (Robert Altman) 
 1980 - La terrazza (Ettore Scola)
 1980 - Sono fotogenico (Dino Risi)
 1980 - The Nude Bomb (Clive Donner)
 1981 - Sharky's Machine (Burt Reynolds)
 1982 - Di padre in figlio (Vittorio Gassman en Alessandro Gassman)
 1983 - Benvenuta (André Delvaux)
 1983 - La vie est un roman (Alain Resnais) 
 1985 - I soliti ignoti vent'anni dopo (Amanzio Todini)
 1985 - Paradigma (Krzysztof Zanussi)
 1987 - La famiglia (Ettore Scola)
 1987 - I picari (Mario Monicelli)
 1989 - Dimenticare Palermo (Francesco Rosi)
 1989 - Les Mille et Une Nuits (Philippe de Broca)
 1989 - Lo zio indegno (Franco Brusati)
 1990 - I divertimenti della vita privata (Cristina Comencini)
 1990 - Tolgo il disturbo (Dino Risi)
 1991 - Rossini! Rossini! (Mario Monicelli)
 1950 - El largo invierno (Jaime Camino)
 1996 - Sleepers (Barry Levinson)
 1998 - La cena (Ettore Scola)
 1999 - La bomba (Giulio Base)

Prijzen

David di Donatello per il miglior attore protagonista 
 1960 - La grande guerra
 1962 - Il sorpasso
 1965 - La congiuntura
 1967 - Il tigre
 1975 - Profumo di donna
 1979 - Caro papà
 1987 - La famiglia

Nastro d'argento

voor beste acteur 
 1959 - I soliti ignoti
 1963 - Il sorpasso
 1975 - Profumo di donna
 1990 - Lo zio indegno

voor beste acteur in een bijrol 
 1999 - La cena

Zilveren Schelp voor beste acteur op het Internationaal filmfestival van San Sebastián 
 1971 - Brancaleone alla crociate

Prijs voor beste acteur op het Filmfestival van Cannes 
 1975 - Profumo di donna

Gouden Leeuw op het Filmfestival van Venetië 
 1996 - voor zijn hele carrière

Externe link 
 

Italiaans acteur
Italiaans filmacteur
Italiaans filmregisseur
Italiaans scenarioschrijver