Brielle (gemeente)
Brielle () is een voormalige gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland.

De gemeente lag op het eiland Voorne. Zij maakte deel uit van de metropoolregio Rotterdam Den Haag.

Op 31 januari 2022 telde de gemeente 17.750 inwoners. Zij had een oppervlakte van 31,14 km² (waarvan 3,59 km² water).

De belangrijkste plaats in de gemeente was Brielle. Voorts behoorden tot de gemeente de dorpen Vierpolders en Zwartewaal.

Geschiedenis 
De gemeente Brielle werd ingesteld tijdens het Eerste Franse Keizerrijk op 1 januari 1812, als gevolg van de invoering in 1811 van de Franse Gemeentewet. Bij de instelling op 21 november 1813 van het Soeverein vorstendom der Verenigde Nederlanden werd de bestaande gemeentelijke indeling overgenomen.

Op 1 januari 1980 werden de gemeenten Vierpolders en Zwartewaal toegevoegd aan Brielle.

De gemeenten Brielle, Hellevoetsluis en Westvoorne zijn op 1 januari 2023 samengegaan in de nieuw ingestelde gemeente Voorne aan Zee.

Bestuur 

De reguliere gemeenteraadsverkiezingen van 2022 zijn in Brielle niet gehouden in verband met de gemeentelijke herindeling van de gemeente per 1 januari 2023.

Stadhuis en oude stadsgevangenis
Het Brielse stadhuis is een opvallend gebouw op de markt, waarvan de gevel in 1790 is ontworpen door de architect Johan van Westenhout. In het oude stadhuis, de voormalige stadsgevangenis en de vroegere Waag is het Historisch Museum Den Briel gevestigd, dat het verhaal vertelt van de Tachtigjarige Oorlog en de Inname van Den Briel.

Kunst en cultuur 
In de gemeente Brielle zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie: 

 Lijst van rijksmonumenten in Brielle (gemeente)
 Lijst van gemeentelijke monumenten in Brielle
 Lijst van beelden in Brielle
 Lijst van oorlogsmonumenten in Brielle

Geboren 
 Philips van Almonde (1644-1711), vlootvoogd
 Jaap Amesz (1982), mediapersoonlijkheid
 Johan Been (1859-1930), onderwijzer, schrijver van onder meer Paddeltje en archivaris
 Teus van den Berg-Been (1926-2021), beeldhouwer
 Willem Bloys van Treslong (1529-1594), edelman, watergeus, admiraal en baljuw
 Magdalena Briels (1617-1685), stichtster van "De Stichting Pieusfonds de Jonge van Ellemeet-Briels"
 W.Ph. Coolhaas (1899-1981), bestuursambtenaar Nederlands-Indië, hoogleraar 
 Detmer Deddens (1923-2009), predikant, theoloog en kerkhistoricus
 Anneke Esaiasdochter (1509-1539), veroordeeld ketter
 Han van Eijk (1962), zanger
 Natasja Froger (1965), tv-presentatrice (echtgenote van zanger René Froger)
 Gerard Hermans (1910-1945), burgemeester
 Benjamin Christiaan de Jong (1839-1905), ondernemer en zeevaarder
 Cornelis de Jonge van Ellemeet (1646-1721), ontvanger-generaal van de Republiek der Verenigde Nederlanden, pensionaris van Rotterdam en Den Briel
 Susanna van Oostdijk (1597-1661), echtgenote van de remonstrantse predikant Arnoldus Geesteranus
 Rob Romein (1949-2000), ondernemer
 Hendrick Joosten Speuy (1575-1625), organist en componist
 Toon Tellegen (1941), (kinderboeken)schrijver
 Maarten Harpertszoon Tromp (1598-1653), admiraal
 Jan Wegereef (1962), scheidsrechter betaald voetbal
 Witte de With (1599-1658), vlootvoogd

Overleden 
 Magdalena Briels (1617-1685), stichtster van "De Stichting Pieusfonds de Jonge van Ellemeet-Briels"
 Joop Huurman (1916-1976), politicus
 Willem Ernst Lüdeking (1802-1882), genees-, heel- en vroedmeester
 Martinus Leonardus Middelhoek (1898-1986), kunstschilder
 Co Stelma (1907-1987), gymnaste

Partnersteden 
Brielle is een partnerstad van:
  Havlíčkův Brod (Vysočina, Tsjechië), sinds 1985
  Queenborough (Kent, Verenigd Koninkrijk), sinds 1967

Kaarten 
Kaarten van gemeenten Brielle.

Externe link 
 Website van de gemeente Brielle

Brielle
Geschiedenis van Voorne aan Zee
Voormalige gemeente in Zuid-Holland