Langsteelgraafwespen
De langsteelgraafwespen (Sphecidae) zijn een familie van graafwespen die meestal als aparte groep (Spheciformes) binnen de superfamilie Apoidea wordt gezien. De andere graafwespen vallen onder de familie Crabronidae. In andere indelingen hebben de graafwespen een eigen superfamilie (Sphecoidea). De verschillende soorten hebben een tamelijk grote variatie in habitus. Er zijn ook 3 andere families binnen de Apoidea die graafwespen worden genoemd, de Sphecidae staan ook wel bekend als sphecide graafwespen voor het onderscheid.

Kenmerken
Er zijn 'sluipwespachtige' rood-zwarte gekleurde slanke soorten, naast robuuste soorten met de karakteristieke geel-zwarte wespentekening. Er zijn grote soorten tot zeer kleine soorten van slechts 3 mm. Kenmerkend voor alle soorten is de vorm van het eerste segment van het borststuk, dat aan de zijkant niet tot aan de vleugelschubben (tegulae) reikt. De achterkant van het pronotum eindigt aan de zijkant vaak in een knobbel. De lichaamslengte varieert van 0,4 tot 4,8 cm.
Van de Crabronidae zijn in Nederland 170 soorten bekend, 163 daarvan worden als inheems beschouwd.

Leefwijze
Graafwespen zijn solitaire wespen die tunnel-achtige nesten graven op zandige plaatsen. Na het graven van een nest wordt dit gesloten. Voordat de wesp een prooi gaat halen, prent zij zich de positie van het nest in. De prooi wordt verlamd door een steek met de angel en naar het nest gevlogen of gesleept. De bekende rupsendoders gebruiken rupsen als prooi: de larve leeft van de rupsen en overwintert als pop in het nest. Sommige soorten inspecteren hun broednesten regelmatig en vullen de voedselvoorraad verscheidene malen bij. Andere soorten voorzien hun nesten direct van de benodigde hoeveelheid voedsel en sluiten het daarna hermetisch af.

Specialisatie
Elke soort graafwesp (soms zelfs een heel genus) is gespecialiseerd in een bepaald type prooi, zoals bladluizen, vliegen, bijen, kevers en ook spinnen.

Taxonomie
Volgens de ITIS Catalogue of Life 2011 zijn er 747 soorten langsteelgraafwespen bekend, die behoren tot de volgende geslachten:

Ammophila
Argogorytes
Chalybion
Chilosphex
Chlorion
Dynatus
Eremnophila
Eremochares
Hoplammophila
Isodontia
Palmodes
Parapsammophila
Penepodium
Pison
Podagritus
Podalonia
Podium
Prionyx
Rhopalum
Sceliphron
Sphex
Spilomena
Stangeella
Tachysphex
Trigonopsis

In Nederland waargenomen soorten
 Genus: Ammophila
 Ammophila campestris - (Kleine rupsendoder)
 Ammophila pubescens - (Behaarde rupsendoder)
 Ammophila sabulosa - (Grote rupsendoder)
 Genus: Isodontia
 Isodontia mexicana - (Mexicaanse zwartsteel)
 Genus: Podalonia
 Podalonia affinis - (Gewone aardrupsendoder)
 Podalonia hirsuta - (Ruige aardrupsendoder)
 Podalonia luffii - (Duinaardrupsendoder)
 Genus: Prionyx
 Prionyx kirbii - (Kirby's langsteelgraafwesp)
 Genus: Sceliphron
 Sceliphron caementarium - (Amerikaanse langsteelgraafwesp)
 Sceliphron curvatum - (Oosterse langsteelgraafwesp)
 Genus: Sphex
 Sphex funerarius - (Sabelsprinkhanendoder)

Referenties

Voorbeeldsoort
Ectemnius cephalotes

Galerij

Filmpjes
 Cerceris arenaria graaft, snuitkever ligt ernaast
 Bijenwolf eet de nektar uit een bij

Externe link 
 Overzicht Sphecidae op waarneming.nl