Reize naar Surinamen en door de binnenste gedeelten van Guiana
Reize naar Surinamen en door de binnenste gedeelten van Guiana is een weergave van een expeditie tegen opstandige slaven in Suriname. De auteur, de Schots-Nederlandse officier John Gabriël Stedman, arriveerde in 1773 en bleef er vijf jaar. Zijn oorspronkelijk Engelse verslag verscheen in 1797 als Narrative, of a five years' expedition, against the Revolted Negroes of Surinam. Het is in het Nederlands vertaald door Johannes Allart en gepubliceerd in 1799.

De uitgave speelde een belangrijke rol in de beeldvorming over de slavernij in Suriname en de afschaffing daarvan.

Inhoud 
Het boek behoort tot de eerste grondige beschrijvingen van Suriname. De auteur behandelt de natuur, liefdesavonturen, plantagehouders en slaven in Suriname. Een deel van het boek beschrijft de strijd van Louis Henri Fourgeoud tegen weggelopen slaven, die onder leiding stonden van de vrijheidsstrijders Baron, Boni en Jolicoeur.

De schrijver is ontsteld over de wreedheden die de Nederlanders en anderen begingen tegenover de slaven en maakt zich sterk voor abolitionisme, de afschaffing van de slavernij. Stedmans Nederlandse uitgever schrapte een aantal uitingen van abolitionisme, bijvoorbeeld een passage waarin Stedman verklaarde dat hij opzettelijk mis schoot bij aanvallen op rebellenkampen. Stedman zelf, die het boek publiceerde toen hij getrouwd huisvader was, liet zijn seksuele escapades deels weg, waaronder de betaalde seks die tussen Europese mannen en Surinaamse vrouwen gangbaar was.

Ontstaan, uitgave en ontvangst 
De expeditie waar Stedman aan deelneemt, blijkt in eerste instantie niet meer nodig en om zich bezig te houden, begint hij observaties en aantekeningen over Suriname te maken. Deze heeft hij bij terugkomst in Europa verwerkt tot reisverhaal, maar in de Nederlandse uitgave ontbreken enkele controversiële passages. Stedman was woedend toen hij dat ontdekte en zou vele exemplaren verbrand hebben.

Gereputeerde kunstenaars als Francesco Bartolozzi en William Blake maakten voor het boek gravures op basis van Stedmans tekeningen, waarvan de meeste overgenomen zijn uit de Engelse uitgave. Blijkens het voorwoord is een aantal afbeeldingen van de Surinaamse natuur weggelaten. Ondanks de coupures maakten het boek en de indringende platen van William Blake grote indruk.

Externe links
 (Versies: html, EPUB, Kindle en meer. De html-versies worden mogelijk niet volledig weergegeven)
Delpher heeft een facsimile-uitgave van een in vier delen gebonden exemplaar met gebruikssporen. Transcriptie is aan te klikken. Deze is gemaakt via optical character recognition, leesbaar, maar met fouten.

 Beschrijving van de relatie die illustrator William Blake naar aanleiding van dit boek ontwikkelde met Stedman. Met twaalf van zijn kleurengravures uit de Engelse uitgave.
 Een indruk van Stedmans ontwikkeling en de totstandkoming van dit boek.

Slavernij in Suriname
Reisverhaal