Cipactlichthys
Cipactlichthys is een geslacht van uitgestorven holosteïde straalvinnige beenvissen uit het Vroeg-Krijt van Mexico. De enige bekende soort is Cipactlichthys scutatus.

Ontdekking en etymologie 
Cipactlichthys scutatus is bekend van twee fossielen die zijn ontdekt in de Tlayua-formatie nabij de stad Tepexi de Rodríguez uit het Albien (Vroeg-Krijt) van Puebla, Mexico, geïnterpreteerd als een epicontinentale mariene afzetting. Vanwege de hoge kwaliteit van het behoud en de overvloed aan visfossielen, wordt de formatie beschouwd als een van de belangrijkste bronnen van Krijtvissen in Mexico.

De geslachtsnaam is een combinatie van Cipactli, het mythologische Azteekse zeemonster waarvan wordt gezegd dat het deels vis en deels reptiel is, en ichthys, Grieks voor 'vis'. De specifieke epitheton scutatus is Latijn voor schild, verwijzend naar de grote dorsale en ventrale schubben.

Beschrijving 
Cipactlichthys is een langwerpige vis, ongeveer dertien centimeter in totale lengte of tien centimeter in standaardlengte. De huidbeenderen en schubben zijn bedekt met ganoïne en versierd met knobbeltjes en ribbels. De kaak strekt zich uit tot achter het achterste uiteinde van de oogkas. De borstvinnen zijn relatief lang, waarbij de eerste straal zich uitstrekt tot aan de voorste rand van de buikvinnen. De staartvin is gevorkt en homocercaal (bovenste en onderste lobben van gelijke lengte). De rugvin bevat minimaal acht vinstralen. De anaalvin is groter dan de rugvin en draagt ook minstens acht stralen. De schubben variëren sterk in grootte en vorm, met een reeks grote plaatachtige schubben langs de dorsale en ventrale middenlijn achter de dorsale en anale vin.

Classificatie 
Cipactlichthys is geclassificeerd in de clade Halecomorphi vanwege het bezit van een halvemaanvormige preopercle en de betrokkenheid van het symplectische bot bij de kaakarticulatie. Het is echter nog niet toegewezen aan een orde of familie, maar wordt beschouwd als een halecomorf van onzekere plaatsing (incertae sedis). De enige levende halecomorf is Amia calva, maar deze groep heeft een divers fossielenbestand. Een fylogenetische analyse plaatste Cipactlichthys als zuster van een clade met Amiiformes en de orde Ionoscopiformes.

Fylogenie 

Straalvinnigen