's-Gravendeel
's-Gravendeel () is een plaats en voormalige gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De kern met buitengebied (inclusief Schuilingen, Schenkeldijk en Nieuw Bonaventura) tellen samen ongeveer  inwoners. Sinds 1 januari 2007 maakte 's-Gravendeel deel uit van de gemeente Binnenmaas en sinds 1 januari 2019 van de gemeente Hoeksche Waard.

's-Gravendeel ligt in het oosten van de Hoeksche Waard aan de Dordtsche Kil en is via de Kiltunnel verbonden met Dordrecht. Het dorp is gesticht in 1593 in de oosthoek van de toen pas bedijkte polder Nieuw-Bonaventura. De bijnaam voor inwoners van 's-Gravendeel is seuter. Dat is een in reuzel gebakken kleine aardappel.

Kerken 
's-Gravendeel heeft zes kerken(Ichtus kerk, Ezra, gereformeerde gemeente s-Gravendeel, oud gereformeerde gemeente, Hervormde gemeente s-Gravendeel, gerevormeerde kerk), waarvan vooral de hervormde kerk in het oog springt. Zij staat midden in het dorp en wordt half omringd door een kerkgracht. De plek waar deze kerk zich bevindt staat plaatselijk bekend als De Heul. De hervormde gemeente die hier kerkt valt, evenals die van de gereformeerde Ontmoetingskerk aan de Vlasakker, onder de Protestantse Kerk in Nederland. Verder vindt men hier kerkgebouwen van de Christelijke Gereformeerde Kerken, de Gereformeerde Gemeenten in Nederland en de Oud Gereformeerde Gemeenten in Nederland.

Onderwijs 
In 's-Gravendeel zijn twee basisscholen gevestigd, een protestants-christelijke (de Bouwsteen) en een openbare (de Schelf). De bouwsteen ligt in de vlasakker, 3. De schelf ligt in de vlasstraat, 5.

Winkels 
De meeste winkels bevinden zich in het centrum van het dorp rond de Hervormde kerk. 's-Gravendeel heeft onder andere twee supermarkten (Albert-Heijn en Jumbo), een aantal modewinkels (waarvan Voorwinden met 8000 vierkante meters 1 van de grootste van Nederland is), enkele cafés en verscheidene snackbars.

Bedrijfsleven 
Het bedrijventerrein van 's-Gravendeel heeft de naam Mijlpolder. Hier was tot begin 2004 de autofabrikant Vandenbrink (producent van de Carver) gevestigd. Het bedrijventerrein is circa 55 hectare groot. Naast Mijlpolder bevindt zich in de polder Klein Koninkrijk watergebonden bedrijvigheid. Aan de Dordtsche Kil bevindt zich de werf van de Scheepssloperij Nederland.

Verenigingen

Recreatie en sport

Muziek en zang

Cultuur

Verkeer en vervoer 
's-Gravendeel ligt aan de N217. In oostelijke richting voert deze weg door de Kiltunnel, waarna zij aansluit op de A16 en de N3, de randweg van Dordrecht. In (noord)westelijke richting vormt de N217 de verbinding met de A29 en het westen van de Hoeksche Waard.

's-Gravendeel wordt aangedaan door Connexxion-buslijnen 166, 176, 668 en 715.

Geboren 
 Mattias Gijsbertsen (1985), was van 2014 -2020 wethouder in Groningen en is sinds 2020 programmadirecteur van het landelijke programma 'Geweld hoort nergens thuis'.
 Jacob van der Merck (1610-1664), kunstschilder
 Jan Velema (1917-2007), predikant, radiopresentator en omroepvoorzitter (oud-voorzitter Evangelische Omroep)
 Hessel Visser (1950) is een Nederlands ingenieur, adviseur, docent en auteur bekend van onder andere het standaardwerk Werken met logistiek.
 Ad Zuiderent (1944) is een Nederlands dichter en criticus.

Zie ook 
 Lijst van rijksmonumenten in 's-Gravendeel
 Lijst van gemeentelijke monumenten in 's-Gravendeel

Externe links 
 Website van de gemeente Hoeksche Waard
 Digitaal dorp 's-Gravendeel
 Uitgebreide geschiedenis van 's-Gravendeel
 Website van de Historische Vereniging 's-Gravendeel
 https://www.s-gravendeel.net/kerken.html

Plaats in Zuid-Holland
Voormalige gemeente in Zuid-Holland
Geografie van Hoeksche Waard