Lijst van krijgsgevangenkampen in de Sovjet-Unie tijdens de Tweede Wereldoorlog
Deze lijst bevat de kampen voor krijgsgevangen op het grondgebied van de Sovjet-Unie tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. De locaties van het kampbestuur zijn met kampnummers gerangschikt in tabelvorm met links daarvan de hedendaagse steden.

Overzicht

Het kampsysteem 

De meer dan drie miljoen Duitse krijgsgevangenen in de Sovjet-Unie werden overgebracht naar de doorgangskampen, en daarvandaan naar de individuele krijgsgevangenenkampen getransporteerd. Een krijgsgevangenenkamp had een hoofdlocatie met een hoofdkwartier van het kampadministratie en subkampen die administratief verbonden (maximaal 25 subkampen per hoofdlocatie) waren.

Uit de informatie van de voormalige krijgsgevangenen die waren vrijgelaten en teruggekeerd naar (West)-Duitsland, werden 216 kampbesturen met hun respectieve administratieve nummers en 2454 afzonderlijke kampen achterhaald. Daarnaast waren er 166 arbeidsbataljons van het Rode Leger en 159 krijgsgevangenziekenhuizen en opvangcentra geregistreerd met hun administratieve nummers. Daarnaast werden de landinwaarts gebouwde kampen verplaatst vanwege de wederopbouw na de bevrijding en naar het westen verplaatst – zo bijvoorbeeld het kamp 126, in Sjadrinsk opgericht in 1943.

De regionale structuur van de krijgsgevangenenkampen

Tabellen

Centrale regio 

In de centrale regio bestonden 50 kampbesturen met 655 losse kampen. Die lagen in het Europese deel van het hedendaags Rusland.

Noordwestelijke regio 
In de noordwestelijke regio bestonden 15 kampbesturen met 153 losse kampen. Die lagen in het Europese deel van het hedendaags Rusland.

Noordelijke regio

Westelijke regio 
In de westelijke regio bestonden 30 kampbesturen met 315 losse kampen. Die lagen in de landen Estland, Letland, Litouwen en Wit-Rusland evenals de Russische exclave Oblast Kaliningrad (Königsberg).

Zuidelijke regio 
In de zuidelijke regio bestonden 34 kampbesturen met 515 losse kampen. Die lagen in de landen Oekraïne en Moldavië.

Wolgaregio 
In de Wolgaregio bestonden 16 kampbesturen met 135 losse kampen. Die lagen in het Europese deel van het hedendaags Rusland.

Noordelijke Kaukasus 
In de Noordelijke Kaukasus bestonden 12 kampbesturen met 129 losse kampen. Die lagen in het hedendaags Rusland.

Transkaukasië  

In Transkaukasië bestonden 11 kampbesturen met 116 losse kampen. Die lagen in het hedendaags Armenië, Azerbeidzjan en Georgië, evenals in het door Georgië opgeëist Abchazië.

Oeral 

In de regio Oeral bestonden 27 kampbesturen met 281 lossen kampen. Die lagen in het Europese deel van het hedendaags Rusland.

West-Siberië 
Er bestonden 6 kampbesturen met 54 lossen kampen. Die lagen in het Aziatische deel van het hedendaags Rusland.

Zuidelijk Centraal-Azië  

 
In dit gebied bestonden 3 kampbesturen met 13 losse kampen. Die lagen in het hedendaags Kirgizië en Oezbekistan.

Kazachstan  

Er bestonden 7 kampbesturen met 50 losse kampen. Die lagen in het hedendaags Kazachstan.

Externe links 
  GULAG, Union der Sozialistischen Sowjetrepubliken.
  Deutsches Rotes Kreuz, zoekdienst.
  Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge.
  WASt, 
  Dokumentationsstelle Dresden, informatie over het boek 'Orte des Gewahrsams von deutschen Kriegsgefangenen in der Sowjetunion (1941-1956)".

Literatuur 
 Erich Maschke (Hrsg.): Zur Geschichte der deutschen Kriegsgefangenen des Zweiten Weltkrieges. Gieseking, Bielefeld 1962–1977. Die Bände 2 bis 8 (Band 5 in drei Teilbänden) und das 1. Beiheft befassen sich mit den Kriegsgefangenen in der Sowjetunion; die Angaben beziehen sich auf Heimkehreraussagen, die in erheblichem Umfang in den 1940er- bis 1960er-Jahren systematisch gesammelt und ausgewertet wurden.
 Bd. 2: Diether Cartellieri: Die deutschen Kriegsgefangenen in der Sowjetunion. Die Lagergesellschaft. Eine Untersuchung der zwischenmenschlichen Beziehungen in den Kriegsgefangenenlagern. 1967.
 Bd. 3: Hedwig Fleischhacker: Die deutschen Kriegsgefangenen in der Sowjetunion. Der Faktor Hunger. 1965.
 Bd. 4: Werner Ratza: Die deutschen Kriegsgefangenen in der Sowjetunion. Der Faktor Arbeit. 1973.
 Bd. 5: Kurt Bährens: Deutsche in Straflagern und Gefängnissen der Sowjetunion. 1965 (3 Bände).
 Bd. 6: Wolfgang Schwarz: Die deutschen Kriegsgefangenen in der Sowjetunion. Aus dem kulturellen Leben. 1969.
 Bd. 7: Kurt W. Böhme: Die deutschen Kriegsgefangenen in sowjetischer Hand. Eine Bilanz. 1966.
 Bd. 8: Gert Robel: Die deutschen Kriegsgefangenen in der Sowjetunion. Antifa. 1974.
 Beiheft 1: Michael Beck: Tagebuch aus sowjetischer Kriegsgefangenschaft 1945–1949. 1967.
 Orte des Gewahrsams von deutschen Kriegsgefangenen in der Sowjetunion (1941–1956): Findbuch, Stiftung Sächsische Gedenkstätten, Dresden, 2010. ISBN 978-3-934382-22-0

Tweede Wereldoorlog in Rusland
krijgsgevangenkampen Sovjet-Unie
Duits krijgsgevangene