Charles Koechlin
Charles Louis Eugène Koechlin (Parijs, 27 november 1867 – Le Rayol Canadel, Departement Var, 31 december 1950) was een Franse componist en muziekpedagoog.

Levensloop 
Hij was het zevende kind uit een welgestelde, beschaafde familie in de Elzas. Als kind wilde hij astronoom worden - wat zich in zijn composities weerspiegelt door de vele evocatieve nachtstukken en -stemmingen. Op 15-jarige leeftijd begon hij te componeren en in 1890 koos hij uiteindelijk voor de muzikale weg. Maar beide interesses - de vrije kunstenaar en de systematische onderzoeker - bleven naast elkaar bestaan, om zich in de loop van zijn lange leven onlosmakelijk met elkaar te verbinden. In 1887 ging hij eerst naar de befaamde École Polytechnique, maar hij bleef daar slechts tot 1888. Daarna had hij een korte carrière bij het leger als 'officier d’artillerie' in 1889.

Hij studeerde vanaf 1889 aan het Parijse Conservatoire national supérieur de musique bij de fugapaus André Gedalge (contrapunt en fuga), bij Jules Massenet (compositie en orkestratie), bij Antoine-Barthélémy Taudou (harmonieleer) en daarna bij Gabriel Fauré (compositie), wiens assistent hij was van 1898 tot 1901. Meer dan alle andere docenten werd de bescheiden Fauré, die vooruitstrevend was zonder opdringerig te zijn, het voorbeeld voor zijn esthetiek. Niet alleen Fauré, maar ook Claude Debussy zag een belofte in de magische orkestratiekunsten van Koechlin. De samensmelting van componist en orkestrator in Khamma is perfect.

In het begin van zijn compositorische werkzaamheid in de jaren 1890 tot 1908 domineert de omvangrijke liedproductie. De eerste orkeststukken zijn impressionistische stemmingsschilderingen. Na 1908 begon hij zijn "technique du développement" te vervolmaken en zich te bevrijden van de conventionele modellen. Hij vond zijn eigen stijl en werd beschouwd als tovenaar, of beter als onderzoeker van de orkestklank.
Koechlin was niet in de eerste plaats een voltooier, maar een uitvindersnatuur.

Het orkest met zijn karakteristieke combinatiemogelijkheden kende hij als geen ander, bijna zo goed als Gustav Mahler. Koechlin ontsloot doelgericht nieuwe klankconstellaties en haalde die met gedurfd, maar uiterst verfijnd vakmanschap naar boven. Zijn onuitputtelijke fantasie en zijn methodische manier van werken gingen hand in hand, zoals zijn omvangrijke Traité de l'orchestration in vier boekdelen bewijst. Geen werk is dieper in de geheimen van de orkestbehandeling doorgedrongen. Verder stichtte hij met Maurice Ravel en Florent Schmitt de Société Musicale Indépendante om de eigentijdse muziek te bevorderen.

Tot zijn leerlingen behoren Francis Poulenc, Henri Sauguet, Germaine Tailleferre, Cole Porter en Roger Désormière.

Hij huwde op 24 april 1903 Suzanne Pierrard. Samen hadden zij vijf kinderen: Jean Michel (1904), Hélène (1906) Madeleine (1911), Laure Antoinette (1916), en Yves (1922).

Composities

Werken voor orkest

Symfonieën 
 1911-1935 La Symphonie d'hymnes - Hymne au Soleil, op. 127
 1911-1935 La Symphonie d'hymnes - Hymne à la Nuit, op. 48, nr. 1
 1911-1935 La Symphonie d'hymnes - Hymne au Jour, op. 110
 1911-1935 La Symphonie d'hymnes - Hymne à la Jeunesse, op. 148
 1911-1935 La Symphonie d'hymnes - Hymne à la Vie, op. 69
 1933 Seven Stars Symphony, op. 132  (voor de acteurs Douglas Fairbanks, Lilian Harvey, Greta Garbo, Clara Bow, Marlene Dietrich, Emil Jannings en Charlie Chaplin)
 1937 Symphonie nr. 1

Symfonische gedichten 
 1896-1906 Les Vendanges, symfonisch gedicht
 1898-1916 Deux Poèmes symphoniques, voor orkest, op. 43 
 Soleil et danses dans la forêt
 Vers la plage lointaine
 1901-1907 La Nuit de Walpurgis classique, symfonisch gedicht voor orkest, op. 38
 1908-1916 Deux Poèmes symphoniques, voor orkest, op. 47
 Le Printemps
 l'Hiver
 1908-1916 Deux Poèmes symphoniques, voor orkest, op. 48
 Nuit de Juin
 Midi en Août
 1925 La course de printemps, poème symphonique d’après "Dschungelbuch" Rudyard Kipling, op. 95
 1925-1939 Le Livre de la jungle
 La loi de la jungle, symfonisch gedicht, op. 175 (1925) naar Rudyard Kipling
 Les Bandar-Log, op. 176 (1938-1939)
 1938-1945 Le buisson ardent, symfonisch gedicht naar een episode uit "Jean-Christophe" von Romain Rolland, op. 203 (deel 1)
 1938-1945 Le buisson ardent, symfonisch gedicht naar een episode uit "Jean-Christophe" von Romain Rolland, op. 171 (deel 2)
 1941-1944 Le Docteur Fabricius poème symphonique d'après la nouvelle de son oncle Charles Dollfus, op. 202

Symfonische etudes en stukken 
 1896-1900 Deux pièces symphonique, op. 20
 En Rêve
 Au Loin
 1896-1907 La Forêt, symfonische etude, op. 29
 Le Soir 
 La Nuit
 1897-1906 La Forêt (Le Jour), symfonische etude, op. 25

Concerten voor instrumenten en orkest 
 1909 Trois chorals - 2 - La Charité, voor orgel en orkest, op. 49, nr. 2
 1910-1920 Trois chorals - 1 - L'Espérance, voor orgel en orkest, op. 49, nr. 1
 1911-1919 Ballade, voor piano en orkest, op. 50
 1912-1921 Trois chorals - 3 - La Foi, voor orgel en orkest, op. 49, nr. 3
 1935-1940 Poème, voor hoorn en orkest, op. 70 bis (pour Georges Caraël et André Souris)
 1931-1932 Vingt Chansons bretonnes voor cello, piano en orkest, op. 115 bis
 1932 Hymne, voor ondes Martenot en orkest
 1934 Chansons bretonnes sur des thèmes de l'ancien folklore, voor cello en orkest, op. 115
 Vol. 1
 La prophétie de Gwenc'hlan
 Le Seigneur Nann et la fée
 Le vin des Gaulois
 Azénor la pâle
 Saint-Efflam et le roi Arthur
 Les laboureurs
 Vol. 2
 Les trois moines rouges
 Alain-le-Renard
 Le baron de Jaouioz
 Notre-Dame de Folgoat
 Iannik Skolan
 La ceinture de noces
 1942 Offrande musicale sur le nom de BACH voor piano en orkest, op. 187
 1942-1943 Silhouettes de comédie, voor fagot en orkest, op. 193
 Epiphanie voor cello en orkest

Andere Werken voor orkest 
 1899-1908 L'Abbaye, suite religieuse voor gemengd koor, orkest en orgel, op. 16
 1899-1907 En mer, la nuit, op. 27
 1901-1919 Rhapsodie sur des chansons françaises, op. 62
 1908-1913 Études antiques, op. 46
 1912 Les Saisons
 1912-1920 Cinq Chorals, voor orkest 
 1916-1921 Les Heures persanes, op. 65 bis
 1920 La Forêt païenne
 1923-1933 Vers la voûte étoilée - un hommage à Camille Flammarion, op. 129
 1931-1932 Cinq Chorals dans les modes du Moyen-Âge voor orkest, op. 117 bis
 1932 Fugue symphonique "Saint-Georges", voor orkest, op. 121
 1932-1933 Vers la Voûte Étoilée nocturne voor orkest, op. 129
 1933 Sur les flots lointains, op. 130
 1936 La méditation de Purun Baghat, op. 159
 1937 Les Eaux vives
 1945-1946 Partita, voor kamerorkest, op. 205
 1947 Introduction et 4 Interludes de style atonal-sériel, op. 214
 l'Eté

Werken voor harmonieorkest 
 1935 "Tu crois à beau soleil" Chanson de Louis XIII recueillie par Marin Mersenne
 1935-1936 Quelques chorals pour des fêtes populaires, op. 153
 Jeux
 Victoire
 Prélude à une fête populaire
 Choral pour une fête en plein air
 1936 Le 14 juillet - Liberté, toneelmuziek voor harmonieorkest voor de finale van de 2e akte tot Le 14 juillet van Romain Rolland, op. 158
 1936-1941 Marche funèbre, op. 157 ter

Muziektheater

Opera's

Balletten

Toneelmuziek 
 1896-1908 Jacob chez Laban, pastorale biblique, op. 36, 1 akte
 1936 Le 14 juillet - Liberté, theatermuziek voor de finale van de 2e akte tot Le 14 juillet van Romain Rolland, op. 158

Koormuziek 
 1902-1907 Chant funèbre à la mémoire des jeunes défuntes voor gemengd koor, orgel en orkest, op. 37
 1938 Chœurs monodiques de style modal pour l'Alceste d'Euripide
 1949 Motets de style archaïque op. 225
 Voix d'hommes, Soutenu et sans nuances
 Voix d'enfants
 La Crypte
 Motet en canons, molto moderato
 Choral Mystérieux
 Choral en imitations Moderato voor zang en blazerskwartet
 Chanson en canon, Allegro
 Exposition de fugue et stretto, Grave, sans hâte
 Chanson pour habituer l'oreille aux sonorités médiévales, Allegro voor fluit en klarinet
 Eleison, Andante
 Monodies - Assez allant voor fluit en klarinet
 Pour un conduit à 3 voix puis à 6 voix, Pas vite
 Exposition et Strette, Pas vite
 Assez lent, Très lié
 Mystique et lumineux, Très calme et pur, Presque sans nuances
 Choeurs religieux a capella, op. 150
 Kyrie
 Agnus Dei
 Alleluia

Vocale muziek met orkest of instrumenten 
 1890-1897 Quatre poèmes, voor zangstem en piano (of orkest), op. 7 - tekst: Edmond Haraucourt
 1898-1900 Chansons de Bilitis voor zang - tekst: Pierre Louÿs
 1899-1904 Trois poèmes, voor zangstem, vrouwenkoor en piano (of orkest), op. 18 - tekst: Rudyard Kipling «Le Livre de la jungle» in de Franse vertaling van L. Fabulet en Robert d'Humières
 1914/1946 Shéhérazade voor zang en piano
 Liederen, op. 1 - tekst: Th. de Banville Rondels
 Le Nuit
 Le Thé
 Le printemps
 Le Été
 Vers la plage lointaine op. 43 nº2
 Poèmes d’Automne voor zang en orkest, op. 13 nº1 et 2
 Deux poèmes d’André Chénier voor zang en orkest, op. 23, nº1
 Chanson de Mélisande (d’après Fauré)
 Trois mélodies voor zang en orkest, op. 17 nº2 et 3
 Etudes antiques voor zang en orkest, op. 46 nº2, nº3 et nº4
 Six mélodies sur des poésies d’Albert Samain voor zang en orkest, op. 31, nº1

Kamermuziek 
 1913 Sonate voor fluit en piano
 1913-1922 3 Quatuors à cordes (strijkkwartetten)
 1935 Sonatine modale voor fluit en klarinet, op. 155
 1915-1916 Sonate voor hobo en piano, op. 58
 1915/1946 Sonate voor altviool en piano
 1916 Sonate voor viool en piano
 1917 Sonate voor cello en piano, op. 66
 Très modéré
 Andante quasi Adagio
 Final. Allegro non troppo
 1922 Quintette pour piano et quatuor à cordes, op. 80
 1923 Deux Sonates voor klarinet en piano
 1924 Trio voor fluit, klarinet en fagot, op. 92
 1937 Septuor à vent, op. 165
 Au loin voor althobo en harp, op. 20
 Deux Nocturnes voor fluit, hoorn en piano, op. 32 Nr. 2
 Trois pièces voor fagot en piano, op. 34
 Suite en quatuor voor fluit, viool, altviool en piano, op. 55
 Sonate voor fagot en piano, op. 71
 Sonate voor twee fluiten, op. 75
 Trio (Divertissement) voor twee fluiten en klarinet, op. 91
 Chansons Bretonnes (boek 1 en 2) voor cello en piano, op. 115
 Quintette «Primavera» pour flûte, harpe, violon, alto et violoncelle, op. 156
 Quatorze pièces voor fluit en piano, op. 157b
 Épitaphe de Jean Harlow voor fluit, saxofoon en piano, op. 164
 Quatorze pièces voor hobo (of althobo) en piano, op. 179
 Suite voor althobo solo, op. 185
 Deux Sonatines voor hobo d'amore met oktet, op. 194
 1944"Les Chants de Nectaire", voor fluit solo, op. 198, 199 en 200
 1948 Monodies voor A-klarinet, op. 216
 Pièce de flûte pour lecture à vue voor fluite en piano, op. 218
 Sonate à sept voor hobo, fluit, harp (of klavecimbel) en strijkkwartet, op. 221
 Idylle pour deux clainettes
 Les Confidences d'un joueur de clarinette
 Monodie voor althobo
 Quatorze Pièces voor klarinet en piano

Werken voor orgel 
 1929 Trois Sonatines, op. 107
 Choral, op. 90b
 Choral, op. 98a
 Sonate, op. 107 Nr. 1
 Sonate, op. 107 Nr. 2
 Sonate, op. 107 Nr. 3

Werken voor piano 
 1915-1916 Cinq Sonatines, op. 59
 1916 Paysages et marines, op. 63
 1919 Quatre Sonatines françaises voor piano vierhandig, op. 60
 1921 Quintette met piano
 1923-1924 Quatre nouvelles Sonatines
 1932-1933 L'Ancienne Maison de Campagne twaalf stukken voor piano, op. 124
 Douze petites pièces
 Douze Esquisses, op. 47
 Les chants de Kervéléan, op. 197
 Les heures Persanes, op. 65
 Nouvelles Sonatines, op. 87
 Pastoralen, op. 77
 Portrait of Daisy Hamilton 89 schetsen voor piano, op. 140
 Suite pour deux piano, op. 6
 Suite en cinq mouvements voor piano vierhandig, op. 19

Filmmuziek 
 1933 L'Andalouse dans Barcelone, op. 134
 Cinq Danses pour Ginger (Rogers), op. 163

Publicaties 
 Charles Koechlin: Études sur les notes de passage. 1922.
 Charles Koechlin: Traité de l'harmonie. Eschig, Partis. 1928.
 Charles Koechlin: Traité de l'orchestration. 1954-1959.
 Charles Koechlin: Temoignage inedit sur Albert Roussel, Revue internationale de musique française. 5 (1984), No. 14, S. 79-88.

Bibliografie 
 Robert Orledge: Charles Koechlin (1867-1950): his life and works, second edition, Routledge, 1995. 457 p., ISBN 978-3-718-60609-2
 Bernard Koechlin: Feuilles d'automne - Le compositeur Charles Koechlin à Villers-sur-Mer. PhoneIcone Edition.
 Pierre Renaudin: L’œuvre de Charles Koechlin Paris. 1978.
 Catalogue de l'oeuvre de Charles Koechlin met een introductie van Henri Sauguet. Eschig, Paris. 1975.

19e-eeuws componist
20e-eeuws componist
Frans componist
Frans muziekpedagoog