Lijst van voormalige gemeenten in Zuid-Holland
Dit is een lijst met voormalige Zuid-Hollandse gemeenten.

Als het grondgebied van een opgeheven gemeente over meerdere gemeenten is verdeeld, is het grootste deel bij de eerstgenoemde ontvangende gemeente gevoegd. Grenscorrecties tussen gehandhaafde gemeenten zijn niet in de lijst opgenomen. Vóór 1830 kan de informatie onvolledig zijn.

Naamgeving bestuurlijke entiteiten 
*: nieuw gevormde gemeentelijke entiteit die een naam gekozen heeft, die nog niet eerder is gebruikt door een andere gemeentelijke entiteit
(naamswijziging): een gemeentelijke entiteit die, zonder wijzigingen aan het grondgebied, gekozen heeft voor een nieuwe naam

Bij een herindeling ontstaat altijd een nieuwe bestuurlijke entiteit, de nieuwe entiteit kan ervoor kiezen een oude naam te handhaven. Echter er is juridisch sprake van "samenvoeging met" van de oude entiteit (en geen toevoeging aan), deze informatie is voor de leesbaarheid en herkenbaarheid wellicht hier weggelaten. Bijvoorbeeld Rotterdam is samengevoegd met Rozenburg tot de nieuwe bestuursentiteit Rotterdam.

2023 
 Brielle > Voorne aan Zee*
 Hellevoetsluis > Voorne aan Zee*
 Westvoorne > Voorne aan Zee*

2019 
 Binnenmaas > Hoeksche Waard*
 Cromstrijen > Hoeksche Waard*
 Giessenlanden > Molenlanden*
 Korendijk > Hoeksche Waard*
 Leerdam > Vijfheerenlanden* (provincie Utrecht)
 Molenwaard > Molenlanden*
 Noordwijkerhout > Noordwijk
 Oud-Beijerland > Hoeksche Waard*
 Strijen > Hoeksche Waard*
 Zederik > Vijfheerenlanden* (provincie Utrecht)

2015 
 Bergambacht > Krimpenerwaard*
 Nederlek > Krimpenerwaard*
 Ouderkerk > Krimpenerwaard*
 Schoonhoven > Krimpenerwaard*
 Vlist > Krimpenerwaard*
 Bernisse > Nissewaard*
 Spijkenisse > Nissewaard*

2014 
 Boskoop > Alphen aan den Rijn
 Rijnwoude > Alphen aan den Rijn

2013 
 Goedereede > Goeree-Overflakkee*
 Dirksland > Goeree-Overflakkee*
 Middelharnis > Goeree-Overflakkee*
 Oostflakkee > Goeree-Overflakkee*
 Graafstroom > Molenwaard*
 Liesveld > Molenwaard*
 Nieuw-Lekkerland > Molenwaard*

2011 
 Reeuwijk > Bodegraven-Reeuwijk*
 Bodegraven > Bodegraven-Reeuwijk*

2010
 Moordrecht > Zuidplas*
 Nieuwerkerk aan den IJssel > Zuidplas*
 Zevenhuizen-Moerkapelle > Zuidplas*
 Rozenburg > Rotterdam

2009
 Alkemade > Kaag en Braassem*
 Jacobswoude > Kaag en Braassem*

2007
 Bergschenhoek > Lansingerland*
 Berkel en Rodenrijs > Lansingerland*
 Bleiswijk > Lansingerland*
 's-Gravendeel > Binnenmaas
 Liemeer > Nieuwkoop
 Ter Aar > Nieuwkoop

2006
 Rijnsburg > Katwijk
 Sassenheim > Teylingen*
 Valkenburg > Katwijk
 Voorhout > Teylingen*
 Warmond > Teylingen*

2004
 's-Gravenzande > Westland*
 De Lier > Westland* en Midden-Delfland*
 Maasland > Midden-Delfland*, Westland* en Maassluis
 Monster > Westland*
 Naaldwijk > Westland*
 Schipluiden > Midden-Delfland*, Westland* en Delft
 Wateringen > Westland*

2003
 Heerjansdam > Zwijndrecht

2002
 Leidschendam > Leidschendam-Voorburg*
 Nootdorp > Pijnacker-Nootdorp*
 Pijnacker > Pijnacker-Nootdorp*
 Vianen (provincie Zuid-Holland) > Vianen (provincie Utrecht)
 Voorburg > Leidschendam-Voorburg*

1994
 Nieuwveen > Liemeer (naamswijziging)

1993
 Rijneveld > Rijnwoude (naamswijziging)

1992
 Moerhuizen > Zevenhuizen-Moerkapelle (naamswijziging)

1991
 Benthuizen > Rijneveld*
 Hazerswoude > Rijneveld*
 Koudekerk aan den Rijn > Rijneveld*
 Leimuiden > Jacobswoude*, Nieuwveen en Ter Aar
 Moerkapelle > Moerhuizen*
 Rijnsaterwoude > Jacobswoude* en Ter Aar
 Woubrugge > Jacobswoude* en Alkemade
 Zevenhoven > Nieuwveen
 Zevenhuizen > Moerhuizen*

1989
 Driebruggen > Montfoort (provincie Utrecht), Oudewater (provincie Utrecht) en Reeuwijk
 Kamerik, Zegveld, Woerden (provincie Zuid-Holland) > Woerden (provincie Utrecht)

1986
 Ameide > Zederik*
 Arkel > Giessenlanden*
 Asperen > Vuren (provincie Gelderland)
 Bleskensgraaf en Hofwegen > Graafstroom*
 Brandwijk > Graafstroom*
 Everdingen > Vianen
 Giessenburg > Giessenlanden*
 Goudriaan > Graafstroom*
 Groot-Ammers > Liesveld*
 Hagestein > Vianen
 Hei- en Boeicop > Zederik* en Vianen
 Heukelum > Vuren (provincie Gelderland), Leerdam, Gorinchem en Giessenlanden*
 Hoogblokland > Giessenlanden*
 Hoornaar > Giessenlanden*
 Kedichem > Leerdam, Zederik* en Giessenlanden*
 Langerak > Liesveld*
 Leerbroek > Zederik*
 Lexmond > Zederik*
 Meerkerk > Zederik* en Giessenlanden*
 Molenaarsgraaf > Graafstroom*
 Nieuwland > Zederik* en Giessenlanden*
 Nieuwpoort > Liesveld*
 Noordeloos > Giessenlanden*
 Ottoland > Graafstroom*
 Oud-Alblas > Graafstroom*
 Schelluinen > Giessenlanden*
 Schoonrewoerd > Leerdam en Vianen
 Streefkerk > Liesveld*
 Tienhoven > Zederik*
 Wijngaarden > Graafstroom*

1985
 Ammerstol > Bergambacht
 Berkenwoude > Bergambacht
 Gouderak > Ouderkerk* en Gouda
 Haastrecht > Vlist en Gouda
 Krimpen aan de Lek > Nederlek* en Krimpen aan den IJssel
 Lekkerkerk > Nederlek*
 Ouderkerk aan den IJssel > Ouderkerk* en Krimpen aan den IJssel
 Poortugaal > Rotterdam en Albrandswaard*
 Rhoon > Albrandswaard*
 Stolwijk > Vlist

1984
 Goudswaard > Korendijk*
 Heinenoord > Binnenmaas* en Oud-Beijerland
 Klaaswaal > Cromstrijen*
 Maasdam > Binnenmaas* en Strijen
 Mijnsheerenland > Binnenmaas* en Oud-Beijerland
 Nieuw-Beijerland > Korendijk* en Oud-Beijerland
 Numansdorp > Cromstrijen*
 Piershil > Korendijk*
 Puttershoek > Binnenmaas*
 Westmaas > Binnenmaas* en Cromstrijen*
 Zuid-Beijerland > Korendijk*

1980
 Abbenbroek > Bernisse*
 Geervliet > Bernisse* en Spijkenisse
 Heenvliet > Bernisse* en Brielle
 Oostvoorne > Westvoorne* en Brielle
 Oudenhoorn > Bernisse*
 Rockanje > Westvoorne*
 Vierpolders > Brielle
 Zuidland > Bernisse*
 Zwartewaal > Brielle

1970
 Dubbeldam > Dordrecht
 Oudewater (provincie Zuid-Holland) > Oudewater > (provincie Utrecht)

1966
 Den Bommel > Oostflakkee
 Hekelingen > Spijkenisse
 Herkingen > Dirksland en Middelharnis
 Melissant > Dirksland en Middelharnis
 Nieuwe Tonge > Middelharnis
 Ooltgensplaat > Oostflakkee
 Ouddorp > Goedereede
 Oude Tonge > Oostflakkee
 Sommelsdijk > Middelharnis en Dirksland
 Stad aan 't Haringvliet > Middelharnis
 Stellendam > Goedereede en Dirksland

1964
 Barwoutswaarder > Bodegraven en Woerden
 Hekendorp > Driebruggen*, Reeuwijk en Oudewater
 Lange Ruige Weide > Driebruggen*, Bodegraven en Reeuwijk
 Papekop > Driebruggen* en Oudewater
 Rietveld > Woerden, Bodegraven
 Waarder > Driebruggen*, Bodegraven en Woerden
 Zwammerdam > Alphen aan den Rijn, Bodegraven, Reeuwijk en Boskoop.

1960
 Nieuwenhoorn > Hellevoetsluis, Brielle en Oudenhoorn
 Nieuw-Helvoet > Hellevoetsluis

1957
 Giessendam > Hardinxveld-Giessendam*, Giessenburg* en Sliedrecht
 Giessen-Nieuwkerk > Giessenburg*
 Hardinxveld > Hardinxveld-Giessendam*, Giessenburg* en Schelluinen
 Peursum > Giessenburg*

1941
 Hillegersberg > Rotterdam
 Kethel en Spaland > Schiedam en Rotterdam
 Overschie > Rotterdam en Schiedam
 Schiebroek > Rotterdam
 Vlaardingerambacht > Vlaardingen, Schipluiden en Schiedam
 IJsselmonde > Rotterdam

1938
 Koudekerk > Koudekerk aan den Rijn (naamswijziging)
 Stompwijk > Leidschendam* en Nootdorp
 Veur > Leidschendam*

1935
 Zegwaart > Zoetermeer

1934
 Hoogvliet > Rotterdam
 Pernis > Rotterdam

1923
 Loosduinen > 's-Gravenhage

1921
 Hof van Delft > Delft en Schipluiden
 Vrijenban > Delft en Pijnacker

1918
 Aarlanderveen > Alphen aan den Rijn*
 Alphen > Alphen aan den Rijn*
 Oudshoorn > Alphen aan den Rijn*

1914
 Hoek van Holland (was gemeente 's-Gravenzande) > Rotterdam

1905
 Oost- en West-Barendrecht > Barendrecht (naamswijziging)

1895
 Charlois > Rotterdam
 Kralingen > Rotterdam

1886
 Delfshaven > Rotterdam

1881
 Groote Lindt > Zwijndrecht

1874
 Katendrecht > Charlois

1870
 Broek (Zuid-Holland) > Gouda en Waddinxveen*
 Noord-Waddinxveen > Waddinxveen*
 Sluipwijk > Reeuwijk
 Stein (Zuid-Holland) > Gouda en Reeuwijk
 Zuid-Waddinxveen > Waddinxveen*

1868
 Oud- en Nieuw-Mathenesse > Schiedam

1865
 Leimuiden (provincie Noord-Holland) > Leimuiden (provincie Zuid-Holland)

1857
 Heer Oudelands Ambacht > Groote Lindt
 Kleine Lindt > Heerjansdam
 Kijfhoek > Groote Lindt
 Laagblokland > Ottoland
 De Mijl > 's-Gravendeel en Dubbeldam
 Nederslingelandt > Peursum
 Onwaard > Melissant
 Oukoop > Hekendorp
 Roxenisse > Melissant
 Wieldrecht > 's-Gravendeel en Dubbeldam
 Zuidbroek (Zuid-Holland) > Bergambacht

1855
 Abtsregt > Vrijenban
 Achttienhoven > Nieuwkoop
 Ackersdijk en Vrouwenregt > Vrijenban
 Biert > Geervliet
 Bleskensgraaf > Bleskensgraaf en Hofwegen*
 Goidschalxoord > Heinenoord
 Groeneveld > Hof van Delft
 Hodenpijl > Schipluiden
 Hofwegen > Bleskensgraaf en Hofwegen*
 Hoogeveen in Rijnland > Benthuizen
 Hoogmade > Woubrugge
 Meerdervoort > Zwijndrecht
 Middelburg (Zuid-Holland) > Reeuwijk
 Naters > Rockanje
 Nieuwland, Kortland en 's-Graveland > Kethel en Spaland
 Oude en Nieuwe Struiten > Nieuw-Helvoet
 Rijsoort en Strevelshoek > Ridderkerk
 Sandelingen-Ambacht > Hendrik-Ido-Ambacht
 Schuddebeurs en Simonshaven > Geervliet
 Sint Maartensregt > Schipluiden
 Spijk > Heukelum (provincie Gelderland)
 Stormpolder > Krimpen aan den IJssel
 Strijensas > Strijen
 Tempel > Berkel en Rodenrijs
 De Vennip > Hillegom
 Vrije en Lage Boekhorst > Alkemade
 Zouteveen > Vlaardingerambacht

1854
 Kalslagen > Leimuiden

1846
 Benthorn > Benthuizen
 Ruiven > Pijnacker
 Rijsoord > Rijsoort en Strevelshoek*
 Strevelshoek > Rijsoort en Strevelshoek*
 Vliet > Haastrecht
 Zuidwijk > Boskoop

1842
 Albrandswaard > Poortugaal en Rhoon

1841
 Vrijhoeven > Ter Aar

1837
 Oost-Barendrecht > Oost- en West-Barendrecht*
 West-Barendrecht > Oost- en West-Barendrecht*

1833
 Biesland > Vrijenban
 Hoog- en Woud-Harnasch > Hof van Delft
 Hoogeveen (Delfland) > Nootdorp
 Nieuwveen (Delfland) > Nootdorp

1832
 Cillaarshoek > Maasdam
 's-Gravenambacht > Pernis
 Sint Anthoniepolder > Maasdam

1821
 Cabauw (provincie Holland) > Cabauw (provincie Utrecht)
 Zevender (provincie Holland) > Zevender (provincie Utrecht)
 Zuid-Polsbroek (provincie Holland) > Zuid-Polsbroek (provincie Utrecht)
 Lange Ruige Weide (provincie Utrecht) > Lange Ruige Weide (provincie Holland)
 Oukoop (provincie Utrecht) > Oukoop (provincie Holland)
 Papekop (provincie Utrecht) > Papekop (provincie Holland)

1819
 Niemandsvriend > Sliedrecht
 't Woudt > Schipluiden

1818
 Waarder (provincie Utrecht / Holland) > Waarder (provincie Holland), Lange Ruige Weide, Papekop, Oukoop (provincie Utrecht) (splitsing)
 Oprichting van de gemeente Hoog- en Woud-Harnasch uit een deel van de gehandhaafde gemeente 't Woudt

1817
 Oprichting van de gemeente Biert uit een deel van de gehandhaafde gemeente Geervliet
 Oprichting van de gemeente Hoogeveen (Delfland) uit een deel van de gehandhaafde gemeente Nootdorp
 Oprichting van de gemeente Nieuwveen (Delfland) uit een deel van de gehandhaafde gemeente Nootdorp
 Oprichting van de gemeente Schuddebeurs en Simonshaven uit een deel van de gehandhaafde gemeente Geervliet
 Polsbroek (provincie Utrecht / Holland) > Cabauw, Vliet, Vlist, Zevender, Zuid-Polsbroek (provincie Holland), Polsbroek (provincie Utrecht) (splitsing)
 Waarder (provincie Utrecht / Holland) > Barwoutswaarder, Hekendorp (provincie Holland), Waarder (provincie Utrecht / Holland) (splitsing)

1814
 Cabauw (gemeente Polsbroek) > van provincie Utrecht naar Holland
 Vliet (gemeente Polsbroek) > van provincie Utrecht naar Holland
 Vlist (gemeente Polsbroek) > van provincie Utrecht naar Holland
 Zevender (gemeente Polsbroek) > van provincie Utrecht naar Holland
 Zuid-Polsbroek (gemeente Polsbroek) > van provincie Utrecht naar Holland
N.B. Gemeente Polsbroek ligt hiermee in twee provincies tegelijk.
 Barwoutswaarder (gemeente Waarder) > van provincie Utrecht naar Holland
 Hekendorp (gemeente Waarder) > van provincie Utrecht naar Holland
 Waarder (gemeente Waarder) > van provincie Utrecht naar Holland
N.B. Gemeente Waarder ligt hiermee in twee provincies tegelijk.

1812
  Hoog- en Woud-Harnasch met Groeneveld > 't Woudt

1811
 Oprichting van de gemeente Bergschenhoek* uit delen van de gehandhaafde gemeenten Hillegersberg en Rotterdam
 Cool > Rotterdam

Zie ook
 Gemeentelijke herindelingen in Nederland
 Lijst van gemeenten in Zuid-Holland naar inwonersaantal
 Lijst van steden en dorpen in Zuid-Holland

Externe links
  en  "Repertorium van Nederlandse gemeenten" 1812–2011, KNAW, 2006/2011 Online download (archive.org)
 Gemeentelijke en provinciale samenvoegingen, herindelingen en naamswijzigingen sinds 1988
 Overzicht van gemeentelijke herindelingen sinds 1991 (CBS)
 Overzicht van de herindelingen (incl. grenscorrecties) van de Nederlandse gemeenten

Zuid-Holland