Catacombe
Met catacomben worden in eerste instantie de onderaardse begraafplaatsen in Rome aangeduid. In navolging hiervan zijn ook andere onderaardse begraafplaatsen wereldwijd de naam van catacomben gaan dragen, zoals de Egyptische catacomben van Kom el Shoqafa of die in Parijs.

Algemene beschrijving 
Catacomben bestaan uit ingewikkelde stelsels van onderaardse gangen en vormen ware labyrinten. Ze zijn onder de grond door mensenhanden uitgehakt of -gegraven, vaak om zich te verschuilen of om doden te begraven. In de wanden zijn vaak gaten uitgehakt, waarin de doden werden bijgezet. Deze eenvoudige grafnissen worden loculi genoemd en werden afgesloten met een plaat van terracotta of van marmer. Rijkere families hadden vaak eigen grafkamers met rijkelijk versierde wanden. Er zijn onder meer Catacomben in Rome, Napels, Sicilië, Malta en Noord-Afrika, onder meer in Cyrene. In later eeuwen werden ook andere onderaardse kerkhoven en ossuaria als catacomben aangeduid, zoals die te Parijs en Valkenburg.

Rome 

De Catacomben van Rome zijn antieke tunnelstelsels met ondergrondse begraafplaatsen onder en nabij Rome. Het zijn er minstens veertig, waarvan sommige pas in de tweede helft van de twintigste eeuw zijn ontdekt. Er zijn heidense, christelijke en joodse graven te vinden, soms in aparte catacomben, maar vaak ook gezamenlijk.

De ondergrond in Rome bestaat uit zachte tufsteen en het bleek gemakkelijk daarin tunnels uit te houwen, terwijl het gesteente uithardt als het wordt blootgesteld aan lucht. Veel tunnels zijn kilometers lang en ze bestaan soms uit wel vier verdiepingen.

Valkenburg aan de Geul

In Valkenburg is in een ondergrondse mergelgroeve, de Heidegroeve aan de Plenkertstraat, rond 1908 tot 1913 een waarheidsgetrouwe replica van de belangrijkste delen van de catacomben van Rome gerealiseerd. Deze is nog steeds te bezichtigen.

Andere catacomben wereldwijd 
 Catacomben van Parijs
 Catacomben van Kom el Shoqafa
 Catacomben van Napels
 Catacomben van de Kapucijnen (Palermo)
 Catacomben van Odessa
 Catacomben van Sousse

Literatuur 
 L.V. Rutgers, Onderaards Rome, een speurtocht naar de wortels van het christendom in de catacomben van de Eeuwige Stad, Leuven 2000 
 Vincenzo Fiocchi Nicolai, Fabrizio Bisconti, Danilo Mazzolen, The Christian catacombs of Rome : history, decoration, inscriptions, Regensburg 1999 
 B.H.W. Esser, Langs kerken en catacomben : een speurtocht in het oude Rome, Muiderberg 1993

Externe links 
 https://www.catacombe.roma.it/
 http://web.tiscali.it/no-redirect-tiscali/catacombe_priscilla/
 https://web.archive.org/web/20030622231227/http://catacombsociety.org/index.html