Spoorlijn 20 Hasselt - Maastricht
|}
Spoorlijn 20 was een spoorlijn die, vanaf de splitsing Y Beverst aan de spoorlijn 34 vanaf Hasselt, naar Maastricht liep. De lijn is 17,2 km lang. De lijn werd in 2009 heropend na veel gelobby en een grote investering, maar werd in 2020 definitief geschrapt.

Geschiedenis 
De eerste plannen voor een spoorwegverbinding Hasselt - Maastricht - Aken dateerden van 1849. Begin 1853 werd bij Koninklijk Besluit de goedkeuring gegeven voor de bouw ervan op Belgisch grondgebied. De lijn Hasselt - Maastricht over Beverst en Lanaken werd aangelegd door de Aken-Maastrichtsche Spoorweg-Maatschappij (AM) die sinds 1853 het gedeelte Aken - Maastricht uitbaatte. In Hasselt werd eveneens een verbindingsbocht aangelegd naar de spoorlijn naar Landen. Op 1 oktober 1856 werd de spoorlijn in gebruik genomen en de AM nam ook de exploitatie ervan voor haar rekening.

Bij de aanleg van het Albertkanaal in 1930-1939 werd het oorspronkelijk rechte tracé tussen Eigenbilzen en Lanaken gewijzigd. Er kwam een dubbele boog en het spoor kruist sindsdien het Albertkanaal in Gellik over de spoorbrug bij Gellik.

Het deel tussen Beverst en Maastricht is op 4 april 1954 voor het personenvervoer en ten slotte op 24 november 1992 voor het goederenvervoer gesloten. Tussen Beverst en Munsterbilzen zijn de sporen op een paar restanten na opgebroken. Tussen Munsterbilzen en de brug over het Albertkanaal nabij Gellik zijn de sporen nog aanwezig. Tussen Munsterbilzen en Eigenbilzen wordt op deze sectie een railbike uitgebaat. Tussen de brug over het Albertkanaal bij Gellik en Lanaken zijn de sporen weer opgebroken.

Vanaf 2007 werd de spoorlijn opgeknapt en heringebruik genomen voor goederenvervoer. Strukton werkte onder andere mee aan deze revitalisering.

Bijzonderheid is, dat bij de aanleg voor het Nederlandse deel in Maastricht rekening gehouden moest worden met het leefgebied van de muurhagedis en de hazelworm, twee in Nederland zeer zeldzame diersoorten. Ook moest een monumentale spoorbrug over de Brusselseweg in Maastricht gerenoveerd worden. In juli 2009 was het gedeelte tussen Lanaken en Maastricht afgewerkt.

Op woensdag 8 juni 2011 reed er voor het eerst in jaren weer een trein over de spoorlijn tussen Maastricht en Lanaken. De trein was afkomstig uit Aken en reed via Maastricht naar Lanaken. Daar werd de trein op donderdag 9 juni 2011 geladen met 1200 ton zand. Vrijdag 10 juni 2011 vertrok de trein met 22 wagons naar Roemenië. In september 2016 werd de sluiting aangekondigd.

Volgens de Infrabel "Technische Netkaart" uitgave 01/01/2019 was het gedeelte Lanaken – grens "tijdelijk buiten dienst". Infrabel deed onderzoek in 2019 om de lijn mogelijk te openen voor het goederenverkeer. Na verschillende actoren bleek de lijn  "niet langer opportuun" en besliste Infrabel het doek definitief over de spoorlijn te laten vallen. In totaal was er 32 miljoen euro geïnvesteerd op een lijn waar slechts drie treinen over reden. Het geld werd bijeengebracht door Europa, de Vlaamse regering, de Nederlandse Spoorwegen, de provincies Limburg en de gemeenten Maastricht en Lanaken.

Stations en gebouwen 
Hieronder een overzicht van alle stations langs de lijn:

Toekomst 

De Vlaamse overheid en de Vlaamse vervoersmaatschappij De Lijn willen de verbinding Maastricht - Lanaken - Diepenbeek - Hasselt in het kader van het Spartacusplan voor verbetering van het openbaar vervoer in de Vlaamse provincie Limburg ook weer in gebruik nemen voor personenvervoer met sneltrams (lightrail). Hierdoor zou de reistijd tussen Maastricht en Hasselt, met tussenstops in Lanaken en Diepenbeek, teruggebracht kunnen worden van de huidige 61 minuten (met de bus) tot 37 minuten. Tot aan Diepenbeek zal de sneltramlijn het oude tracé van spoorlijn 20 en de spoorlijn Luik - Hasselt volgen. Tussen Diepenbeek en Hasselt zal een aparte sneltramlijn worden aangelegd langs de campus van de Universiteit Hasselt en door de binnenstad van Hasselt naar het treinstation.

De kosten van het project zouden vooral besteed moeten worden aan de opschoning en heraanleg van de resterende tien kilometer spoor tussen Lanaken en Beverst en de aanleg van de nieuwe tramlijn tussen Diepenbeek en Hasselt. De huidige plannen gaan uit van een ingebruikname rond 2018.

Vanaf 1 augustus 2015 startte men op het traject Munsterbilzen en Gellik met railbike. De concessie werd afgesloten voor drie jaar, tot 2018, wanneer de sneltram zou gaan rijden. Door vertragingen werd de ingebruikname van de sneltram echter uitgesteld tot 2024.

Intussen is het Spartacusplan aangepast, eerst in Maastricht waar de spoorweg ontbonden werd, en sinds 2019 in Hasselt, waar men bezig is met een tramlijn in het centrum aan te leggen. Het tracé blijft in de toekomst onzeker.

Op 23 mei 2022 heeft de Vlaamse overheid besloten dat de sneltram er niet zal komen.

Aansluitingen 
In de volgende plaatsen is of was er een aansluiting op de volgende spoorlijnen:
Y Beverst
Spoorlijn 34 tussen Hasselt en Luik-Guillemnins
Maastricht
Spoorlijn 40 tussen Y Val Benoît en Maastricht
Spoorlijn tussen Aken en Maastricht
Spoorlijn tussen Maastricht en Venlo

Afbeeldingen

Zie ook 
 Lijst van spoorlijnen in Nederland
 Lijst van spoorlijnen in België
 Lijst van NMBS-stations in België

 020
Hasselt-Maastricht
Hasselt-Maastricht