Angelsaksisch model
Het Angelsaksische model is de naam van het maatschappelijke systeem dat met name in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten in gebruik is. Bij dit systeem staan liberale waarden als zelfredzaamheid, particulier initiatief, marktwerking, vrijheid en een beperkte sociale zekerheid centraal. De overheid geeft prioriteit aan een goed ondernemingsklimaat: loonvorming wordt aan de markt overgelaten en een flexibele arbeidsmarkt geeft impulsen aan de werkgelegenheid. Regulering wordt indien mogelijk tot een minimum beperkt om het ondernemingsklimaat niet in de weg te zitten en overheidskosten laag te houden.

De overheid heeft een regulerende rol in de gezondheidszorg en het onderwijs; dit wordt gezien als kapitale goederen. De uitkeringen worden meestal voor een korte periode uitgekeerd en als men een uitkering wil krijgen, moet men aan veel voorwaarden voldoen.

In Engeland is de economie van 1984-2014 verdubbeld en leeft 33% van de bevolking onder de armoedegrens terwijl een of twee personen in het gezin werkzaam is.

Publieke sector
In het Angelsaksisch model wordt de rol van de overheid zo klein mogelijk gehouden om zowel de kosten als handelsbeperkingen zo laag mogelijk te houden. Daarentegen wordt er sterk van uitgegaan dat marktwerking, wanneer gunstige condities zijn geschapen, eventuele knelpunten oplossen. De overheid beperkt zich tot de zogenaamde kerntaken zoals regulering, defensie; andere zaken vallen in principe binnen individuele of ondernemersvrijheden en daar dient de overheid zich buiten te houden.

De collectieve/publieke sector is veel kleiner dan bij het Rijnlands en het Scandinavisch model, en wordt er dus minder belasting betaald. De arbeidsmarkt is meer flexibel, Ontslag kan makkelijker en met minder formaliteiten en kosten plaatsvinden. Daar staat tegenover dat men makkelijker aangenomen wordt en het ook eenvoudiger is een onderneming op te zetten. Door de bescheidener rol van de overheid in gezondheidszorg en onderwijs zijn deze laatsten vaak duurder voor het publiek dan in het Rijnlands en Scandinavisch model, hoewel men voor een gedegen studie wel meestal bij banken terechtkan voor een lening of een studiebeurs kan krijgen. Ook zijn de verschillen in kwaliteit van de verschillende onderwijsinstellingen vaak relatief groot, en hebben ze ruime bevoegdheden studenten te selecteren aan de poort (toelatingsexamen, eerdere studieresultaten, loting, of andere criteria).

Er wordt van uitgegaan dat marktwerking en concurrentie de deelnemers scherp houdt. Daarom dient niet slechts de private sector aan marktwerking te worden onderworpen, maar ook (zelfs) de publieke sector. In het Angelsaksisch model wordt door de publieke sector veel uitbesteed aan de private sector en worden overheidsorganen en -medewerkers geconfronteerd met prestatienormen.

Ondernemingsbestuur
Het bestuur van de onderneming wordt in het Angelsaksisch model gevormd door één board. Daarin zitten zowel actieve als toezichthoudende bestuurders. In tegenstelling tot het Rijnlandse en Scandinavische model ligt de nadruk sterk op de aandeelhouders. Zij worden als kapitaalverstrekkers en stemrechten over fundamentele zaken gezien als de belangrijkste stakeholders in een ondernemer. Een onderneming(sbestuur) dient het in deze visie dus de aandeelhouders zoveel mogelijk naar de zin te maken door koersstijgingen te creëren middels een succesvol ondernemingsbeleid. Aandeelhouders kunnen hun goed- of afkeuring laten blijken door hun stemrechten te gebruiken of de aandelen te behouden of te verkopen (hetgeen kan leiden tot koersdalingen of een overname). Het wordt wenselijk geacht bestuurders te motiveren door middel van aan koerswinst gelinkte beloningen zoals koerswinstafhankelijke bonussen of opties. Ook dit is een uitwerking van het marktwerkingsprincipe.

Omdat aandeelhouders als de eerste stakeholder en de hoogste macht binnen de onderneming worden gezien, moet aan aandelenbezit zo min mogelijk in de weg worden gelegd. Daarom past in het Angelsaksische Model een aandeelhoudervriendelijk belastingklimaat, minieme formaliteiten voor aandelenhandel, ruime aandeelhoudersbevoegdheden, en een relatief lage drempel tot het aansprakelijk stellen van directeuren door aandeelhouders indien een directeur een ernstige fout heeft begaan (bestuurdersaansprakelijkheid). Ook dient in deze visie aan overnames, zowel vriendelijk als vijandig, zo min mogelijk in de weg gelegd. Een vijandige overname is immers in deze visie een teken dat de onderneming het niet goed doet en een nieuwe aandeelhouder meent te weten hoe het beter kan. Het houdt in deze visie daarmee bestuurders bij de les en is economisch nuttig. Beschermingsconstructies worden in het Angelsaksische Model dan ook als niet acceptabel gezien.

De kern van deze redenering is dat wanneer de koers hoog is, de onderliggende onderneming eveneens floreert waardoor indirect alle stakeholders erop vooruitgaan. Bezwaren die hiertegen worden geopperd zijn dat dit beleid te veel op de korte termijn is gericht: een directeur kan een wapenfeit verrichten (bijvoorbeeld een overname) dat in de publiciteit komt waardoor de koers explosief stijgt waarna de directeur zijn optiebonus verzilvert. Als nadien er toch nadelen aan de overname blijken te kleven, is de directeur al met incassering van zijn bonus afgetreden en moeten zijn opvolgers de rommel opruimen. Dit is een voorbeeld van moral hazard en wordt ook wel aangeduid als graaicultuur. Een ander veelgehoord kritiekpunt is dat aandeelhouders in grote (genoteerde) ondernemingen te ver van de onderneming staan om daadwerkelijk invloed op het beleid uit te oefenen, waardoor directeuren alsnog ongecontroleerd kunnen handelen.

Het verbinden van nadere voorwaarden aan het verzilveren van koersgerelateerde bonussen, het actief betrekken van aandeelhouders bij een onderneming, en het bestrijden van beschermingsconstructies tegen overnames zijn dan ook punten van discussie binnen het Angelsaksisch Model.

Economisch beleid
In het Angelsaksische model past een liberaal of neoliberaal overheidsbeleid inzake de economie. De overheid moet deze in deze visie niet proberen te reguleren want dat kost geld, is onvoorspelbaar, en daarmee wordt uiteindelijk ook economische groei geremd. De markt wordt geacht verstoringen uiteindelijk zelf op te lossen. Wanneer de overheid geacht wordt in te grijpen, zal dit vooral geschieden door stimulatie van aanbod: door het bedrijfsleven te steunen kunnen ze meer mensen in dienst nemen of houden die uiteindelijk hun producten zullen kopen.

Huurders- en werknemersbescherming
In het Angelsaksische model met zijn terugtredende overheid past terughoudendheid betreffende huurders- en werknemersbescherming. Een huur- en een arbeidsovereenkomst worden gezien als uitwerking van het beginsel van contractsvrijheid. Hierbij hoort ook het principe dat beide zijden het contract te allen tijde moeten kunnen opzeggen. De marktwerking wordt geacht een en ander te corrigeren; een werkgever die bijvoorbeeld te makkelijk mensen ontslaat zal te zijner tijd ook geen nieuwe werknemers meer vinden, en doorstroming op de huur- en arbeidsmarkt worden geacht erdoor bevorderd te worden.

Insolventierecht
Insolventierecht is in staten met een Angelsaksisch model pragmatischer dan in staten met Rijnlandse of Scandinavische modellen. Waar in deze laatste landen insolventieprocedures vaak liquidatieprocedures zijn waarin in principe de hele onderneming wordt opgeheven, zijn insolventieprocedures in het Angelsaksische model er meer op gericht de onderneming te saneren en daarmee te behouden. Hierdoor worden ondernemingen die financiële problemen hebben minder gestigmatiseerd en vindt er minder snel een 'bank run'-achtig effect plaats; bovendien wordt economisch potentieel en werkgelegenheid behouden en zien crediteuren in een later stadium meer van hun geld terug. Ook voor individuen is een insolventie minder ingrijpend.

Externe link
 Kenmerken van het Angelsaksisch model opgesteld door Mathieu Weggeman

Zie ook
 Employment at will
 Hire and Fire
 Neoliberalisme (hedendaags)
 Participatiesamenleving
 Reaganomics
 Rijnlands model
 Thatcherisme
Varieties of Capitalism
 Vrije markt

Economische theorie
Organisatiekunde
Politieke filosofie
Sociaaldemocratie