Europalia
Europalia is een cultuurfestival in België waarin oorspronkelijk telkens één Europees land in de kijker werd geplaatst. In de recente edities komen ook steeds meer niet-Europese landen aan bod, en soms thema's. Het is een multidisciplinair festival, dat tracht de kunst en de cultuur van het gastland op zo veel mogelijk vlakken in de schijnwerpers te plaatsen door middel van tentoonstellingen, concerten, theater- en dansvoorstellingen, film, literaire manifestaties, folklore, enz. Het festival duurt enkele maanden, meestal vanaf het najaar. Centrum van het gebeuren is Brussel en meer bepaald het Paleis voor Schone Kunsten, waar dan een grote overzichtstentoonstelling wordt georganiseerd. Maar ook in vele andere plaatsen in België, en soms daarbuiten, vinden evenementen plaats in het kader van Europalia.

De naam Europalia is een samenvoeging van Europa en Opalia, het antieke Romeinse feest dat tijdens de saturnaliën gehouden werd ter ere van de godin Ops, en wat zoveel betekent als "de overvloed van de oogst".

Geschiedenis
Het festival vond voor het eerst plaats in 1969, en het was toen de bedoeling om telkens, om de twee jaar, een van de lidstaten van de Europese Gemeenschap voor te stellen. Later kwamen daar ook andere Europese landen en zelfs niet-Europese landen bij. De organisator was een vereniging zonder winstoogmerk, die in 1988 de Stichting Europalia International werd. Voorzitter hiervan is baron , eregouverneur van de Nationale Bank van België.

In 1980 koos men ervoor om het evenement samen te laten vallen met de viering van 150 jaar Belgische onafhankelijkheid, waardoor men dus voor het eerst afstapte van de tweejaarlijkse cyclus. In 1989 volgde de eerste editie die aan een niet-Europees land gewijd was. De drukst bezochte editie was de Oostenrijkse in 1987 die 1.674.000 bezoekers lokte. Het grootste aantal evenementen had plaats op de Belgische editie van 1980. Men kon toen deelnemen aan 1.050 verschillende tentoonstellingen en voorstellingen.

Na Europalia Mexico beleefde Europalia een moeilijke periode. Het plan om in 1996 een Europalia Turkije te organiseren stuitte op veel verzet, vooral omwille van de situatie van de mensenrechten in dat land. Uiteindelijk werd het plan opgedoekt en werd er een kleinschalige Europalia rond architect Victor Horta gehouden. Een nieuwe poging om Europalia Turkije in 1997 te organiseren liep eveneens op niets uit. De organisatoren zagen zich ook verplicht om financiële redenen minder grootschalige tentoonstellingen op te zetten. Om aan Europalia een nieuw elan te geven werd in 1998 de formule aangepast: Europalia werd een jaarlijks festival, gewijd aan een Oost-Europees land. De grote bezoekersstromen bleven echter uit.

In 2003 werd voor het eerst een land (Italië) opnieuw uitgenodigd. Het festival werd andermaal grondig herzien en vanaf dan ging men weer over naar een tweejaarlijkse formule.Sindsdien trekt het evenement opnieuw gemiddeld ongeveer een miljoen bezoekers. De editie van 2015 kende echter een terugval naar minder dan een half miljoen bezoekers. 

Het festival evolueert sinds de editie rond Indonesië in 2017 meer en meer naar een creatiefestival, met tal van commissies in verschillende disciplines. In 2021 is het festival thematisch: EUROPALIA TRAINS & TRACKS loopt van 14 oktober 2021 tot 15 mei 2022 en is een samenwerking met NMBS. Naar aanleiding van een heleboel verjaardagen rond treinen wordt deze editie gewijd aan een uitvinding die de maatschappij vormgaf en die vandaag opnieuw een hoofdrol lijkt te gaan spelen. EUROPALIA TRAINS & TRACKS stelt meer dan 70 verschillende projecten voor—voornamelijk nieuwe creaties en residenties—verspreid over artistieke instellingen maar ook en vooral te ontdekken in stations en op treinen, in België en de buurlanden. Het multidisciplinaire programma draait rond drie thema’s. Het start vanuit de impact van de trein op de maatschappij. Die was énorm bij zijn uitvinding en zijn rol lijkt vandaag opnieuw groter en groter te worden. Stond de trein aanvankelijk symbool voor de versnelling van de maatschappij, dan is dat vandaag eerder voor een vertraging. Daarnaast staan 'tijd en beweging' centraal en 'ontmoeting en afscheid', begrippen die nauw verbonden zijn met de wereld van de trein en vertrekpunten vormen voor bredere invalshoeken.

Edities
1969: 
1971: 
1973: 
1975: 
1977: 
1980: 
1982: 
1985: 
1987: 
1989:  I
1991: 
1993: 
1996:  Horta
1998: 
1999: 
2000:  Brussel
2001: 
2002: 

Sinds de grondige herziening van het festival in 2003:

Organisatie 
De meeste festivals komen tot stand in samenwerking met het gastland, en de kosten worden verdeeld onder Europalia en het gastland. Soms werkt Europalia rond een thema. Europalia krijgt subsidies van de Belgische federale en gewestelijke instellingen en van privé sponsors. Tot 1993 ontving het festival ook de steun van de Europese Gemeenschap, die onder meer een Europalia Literatuurprijs uitreikte.

Literatuurprijs 
Winnaars van de Europalia Literatuurprijs:

 1977: Peter Huchel (Bondsrepubliek Duitsland)
 1980: Suzanne Lilar en Ward Ruyslinck (België)
 1982: Antonis Samarakis (Griekenland)
 1985: Juan Goytisolo (Spanje)
 1987: Ilse Aichinger (Oostenrijk)
 1989: Kenzaburo Oë (Japan)
 1991: Vergilio Ferreira (Portugal)

Externe links 
  Europalia | International Arts Festival: officiële website van het festival
  : Chinese versie van het festivalprogramma (2009).

Festival in België
Evenement in Brussel