Gerhard Maasz
Gerhard Maasz (Hamburg, 9 februari 1906 – Ronco sopra Ascona, 28 april 1984) was een Duits componist, dirigent, violist, pianist en slagwerker.

Levensloop 
Maasz kreeg eerste vioolles van zijn vader, de violist Max Maasz; het piano leerde hij autodidactisch te bespelen. Later studeerde hij bij   Robert Müller-Hartmann (1884-1950) aan het Bernuthsche Konservatorium der Musik in Hamburg. Vervolgens studeerde hij bij Stephan Krehl (1864-1924) en Paul Graener (1872-1944) (compositie) aan de Felix Mendelssohnschool voor muziek en theater in Leipzig.

Na het behalen van zijn diploma's ging hij vanwege ziekte in kuur naar Arosa en kreeg aldaar in het kuurorkest zijn eerste baan als violist, pianist en slagwerker. Vanaf zijn 18-jarige leeftijd reisde hij als componist en acteur van de theatergroep van Haass-Berkow door heel Europa en werkte vervolgens aan het stedelijk theater in Osnabrück en aan het Landestheater Braunschweig als correpetitor en dirigent.

Van 1929 tot 1936 werkte hij als programmaverantwoordelijke en dirigent bij de in 1924 pas opgerichte Nordische Rundfunk AG (NORAG), de voorganger institutie van de huidige Norddeutsche Rundfunk (NDR). In deze periode dirigeerde hij de eerste omroepopname van Mathis der Maler, van de van hem buitengewoon gewaardeerde Paul Hindemith. Diens muziek viel echter nadat de nazi's in 1933 aan de macht waren gekomen onder wat die Entartete Kunst noemden. Toch voerde hij ook na 1933 nog werk van Hindemith uit.

Maasz sloot zich in mei 1933 bij de NSDAP aan en werd in 1936 benoemd tot Musikreferent der Hauptabteilung Musik im Kulturamt der Reichsjugendführung Berlin. In 1938 werd hij chef-dirigent van het Landesorchester Gau Württemberg-Hohenzollern in Stuttgart, nu: Stuttgarter Philharmoniker, en bleef in deze functie tot 1944. Als NSDAP-lid schreef hij diverse werken met nationaalsocialistische inslag, zoals de cantate Ewiges Volk (1936), Deutscher Choral (1937) en U-Bootlied:  Zieh dir das Lederpäckchen an (1941). 
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte onder meer als dirigent in het door de Duitsers bezette Parijs.

Zijn houding ten opzichte van de nazi's bezorgde hem in 1945 een plaats op een zwarte lijst van de Amerikaanse bezettingsautoriteiten. Hij werd uiteindelijk als meeloper gekwalificeerd en kon zich vestigen als freelance kunstenaar en muzikant. Vanaf 1951 was hij een resolute bevorderaar van muziek in het (nieuwe) medium televisie en dirigeerde zelf de eerst televisieopera's binnen de NDR. Hij bleef tot 1966 in deze functie. Hij was een groot bewonderaar van Johannes Brahms en verzamelde in het loop van de jaren een groot archief met originele manuscripten, partituren, berichten en brieven van deze componist. Daarnaast richtte hij een stichting voor een Brahms-prijs op en was in een commissie van de Johannes-Brahms-Gesellschaft Hamburg - Internationale Vereinigung e.V. in Hamburg en werd later hun erelid.

In 1967 verhuisde hij naar Ticino en vestigde zich in Ronco sopra Ascona. Aldaar wijdde hij zich - naast werkzaamheden als gastdirigent van concerten en omroepopnames in verschillende landen - ook het lokale muziekleven als dirigent van amateurorkesten en een gemengd koor. Verder organiseerde en dirigeerde hij vele muzikale evenementen, waaronder zomerserenades op de Brissagoeilanden alsook twee concerten met de Stuttgarter Philharmoniker in Locarno. Hij was medeoprichter van de jeugdmuziekschool in Locarno. Meerdere decennia was hij artistieke leider van de Herzberger Bach- und Mozartwochen in de buurt van Aarau.

Als componist is hij voor orkest-, harmonieorkest- en kamermuziekwerken, maar ook vocale muziek bekend. In 1983 richtte hij de Gerhard Maasz-stichting op, die als doel heeft, tweejaarlijks een compositiewedstrijd te organiseren.

Composities

Werken voor orkest 
 1930 Musik nr. 1, voor kamerorkest 
 1936 Handwerkertänze - Nach alten Zunftrufen und -weisen, voor orkest
 1938 Drei nordische Tänze, voor kamerorkest 
 1955 Concertino, voor hobo en strijkorkest 
 1959 Deutscher Choral, voor strijkorkest
 1961 Partita, voor dwarsfluit, piano en strijkorkest 
 1967 Tripartita, voor drie dwarsfluiten, klavecimbel/piano en strijkorkest
 1. Suite in A majeur, voor orkest
 Bilder aus Hamburg, voor orkest
 Britannica, suite voor kamerorkest (dwarsfluit, hobo, strijkers en slagwerk)
 Concert in a mineur, voor cello en orkest 
 Concertante suite, voor 3 elektronica en orkest
 Eine Märchenmusik. Suite aus der Musik für Abenteuer von “Gockel, Hinkel und Gacheleia”, naar Clemens Brentanos gelijknamig sprookje voor kamerorkest 
 Kleines Vorspiel
 Abendlied
 Katzentanz und Mäusetrio
 Zaubermusik und Gesang der Nachtigall
 Fröhlicher Ausklang
 Fantasie, voor piano en orkest 
 Festlicher Reigen, voor orkest
 Finnische Rhapsodie, voor orkest
 Heptameron, voor orkest
 Italienische Lustspielmusik, voor orkest
 Jankele und Riwkele, suite naar Joodse volksliederen voor orkest
 Lob der Freundschaft, voor dwarsfluit en strijkorkest 
 Lob des Handwerks, ouverture voor orkest
 Marche joyeuse, voor orkest
 Musica, no. 2, voor orkest
 Musik, voor altviool en orkest 
 Musik, voor piano en orkest
 Musik, voor strijkorkest 
 Musik nr. 2, voor kamerorkest 
 Nordische Musik, voor piano en orkest 
 Partita, voor piano en kamerorkest
 Pastorale und Ritornell, voor orkest
 Portugesische Suite, voor orkest (onvoltooid)
 Scherzo, voor orkest
 Serenata ironica, voor strijkorkest 
 Sinfonische Musik, voor altviool en strijkorkest 
 Suite, voor cello en kamerorkest  
 Von der edlen Musik, voor orkest

Werken voor harmonieorkest of koperensemble 
 1976 Ländliche Festmusik
 Festruf 
 Ländlicher Reigen
 Tiroler Post
 1978 Bläserspiel "Laßt doch der Jugend freien Lauf"
 1980 Tanz-Suite
 1983 Choral-Intrada über "Wach auf, wach auf, du deutches Land", voor twee blazerskoren 
 Blechsalat, voor koperensemble
 Degerlocher Kupfer, voor harmonieorkest
 Die lustigen Musikanten, variaties voor harmonieorkest 
 Festliches Präludium, voor harmonieorkest
 Finckenschlag; 5 Variationen über "Alle Vögel sind schon da", voor harmonieorkest

Muziektheater

Toneelmuziek 
 Da lachen ja die Hühner, een muzikaal verhaal vrij naar Clemens Brentanos "Gockel, Hinkel und Gackeleia", voor spreker, gemengd koor en kamerorkest 
 Die Heirat (Het huwelijk), zangspel naar Nikolaj Gogol

 Vocale muziek 
 Cantates 
 1941 Eine Sternenkantate nach Liedern von Hans Baumann, voor gemengd koor, blazers, violen en cello 
 1943 Wunder der Weihnacht, cantate voor driestemmig meisjeskoor (SSA), 2 blokfluiten, 3 violen en cello 
 1954 Wir sind die Musikanten, cantate voor spreker, kinderkoor, gemengd koor, 3 blokfluiten, dwarsfluit, klarinet in C, trompet, 2 violen, altviool, cello, contrabas, accordeon en slagwerk 
 1956 Musik Musik, du bist die tiefste Labe, cantate voor gemengd koor, dwarsfluit, glockenspiel, klavecimbel en strijkorkest - tekst: Hermann Claudius
 1956 Winterkantate, cantate voor solisten, gemengd koor sopraanblokfluit, dwarsfluit, hobo, 2 violen, altviool, cello, contrabas en slagwerk 
 1967 Das Hasenspiel, cantate voor een- tot tweestemmig jeugdkoor en instrumenten - tekst: Christian Morgenstern
 1971 Adventskantate: "Nun naht die heilʹge Stund", cantate voor gemengd koor en instrumenten
 Das Osterbuch, cantate voor kinderkoor en instrumenten
 Fastnachtskantate (Vastenavondcantate) Stuttgart aus der Kehle geschüttelt, cantate voor gemengd koor en orkest

 Werken voor koor 
 1937 Flammenruf, voor unisonokoor en strijkers - tekst: Wolfgang Jünemann
 1937-1939 Der Jahresspiegel - eine Folge kleiner Monatsmusiken, voor gemengd koor 
 Januar: Das Jahr laßt uns beginnen 
 Februar: Die Fas(t)nacht bringt viel Freuden zwar
 März: Im Märzen der Bauer
 April: Vom Kuckuck auf dem Baume
 Mai: Der Maie, der Maie
 Juni: Wir sind die Musikanten
 Juli: Viel Freuden mit sich bringet die schöne Sommerzeit
 August: Erntetanz
 September: Laterne, Laterne
 Oktober: Eine Jagdmusik
 November: Nirgends hört man mehr den Schall
 Dezember: Flamme empor
 1938 Eine kleine Vespermusik über C-a-f-f-e-e, voor driestemmig gemengd koor, dwarsfluit, viool en altviool - tekst: Carl Gottlieb Hering
 1944 Ein helles Licht ist uns entbrannt, voor driestemmig vrouwenkoor - tekst: Lothar Stengel von Rutkowski
 1950 Kleine Musiken nach plattdeutschen Volksweisen, voor unisonokoor en strijkers (of blokfluiten) 
 1952 Winde wehn, Schiffe gehn, Zweeds zeemanslied voor unisonokoor, 2 violen, altviool en cello
 1954 Und in dem Schneegebirge ..., lied vanuit Silezië voor mannenkoor 
 1954 Hin über die Almen, lied vanuit Stiermarken voor mannenkoor
 1955 Niederdeutsche Lieder und Tänze, voor gemengd koor en instrumenten
 1959 Vier Lieder von den Hebriden, voor sopraan en vier- tot zesstemmig gemengd koor - tekst: Hans Baumann
 1960 Ringel(natz)-Reihen, vijf liederen voor 3 gelijke stemmen en piano - tekst: Joachim Ringelnatz
 1961 Drei Gesänge, voor gemengd koor 
 Gebet: "All, die gefallen in Meer und Land ..." - tekst: Siegfried Goes
 Vorfrühling: "Laßt uns nun vergessen die Qual" - tekst: Ricarda Huch
 Krug und Quelle: "O du Quelle!" - tekst: Max Wegner
 1961 O Jesulein süß, voor mannenkoor - tekst: Valentin Thilo
 1964 Minnespiegel - Variationen über fünf alte Liebeslieder, voor gemengd koor 
 Europäische Weihnacht (Europees kerstfeest), voor gemengd koor en orkest  
 Schmücke unsern Saal (Engeland)
 Schon entflieht die Winternacht (Spanje)
 Weihnacht ist da (Frankrijk)
 Lied der Pfifferei (Italië)
 O Christnacht (Nederland)
 Weihnachtliches Tanzlied (Zweden)
 Es ist ein Ros' entsprungen (Duitsland) 
 Lieder und Tänze aus Pommern, voor gemengd koor en orkest
 Ostpreussische Lieder und Tänze, voor gemengd koor en orkest
 Pappelmäulchen, voor kinderkoor en hobo 
 Schlaf wohl, voor mannenkoor

 Liederen 
 Schwarzer Orpheus, voor vrouwenstem en orkest
 Seemusik, voor zangstem en piano

 Kamermuziek 
 1935 Hamburger Tänze - Suite naar dansen van Reinhard Keiser, voor 2 violen (of dwarsfluit en viool), cello en piano (of klavecimbel)
 Marsch
 Passepied
 Menuett
 Bourrée
 Gavotte
 Siciliano
 Bourrée
 1949 Musik, voor altviool en piano
 1953 Divertimento, voor sopraanblokfluit, altblokfluit, 2 violen, altviool en cello
 1954 Frühlingsmusik, voor 2 sopraan- en altblokfluit
 1955 Divertimento, voor dwarsfluit (of hobo), 2 violen, altviool en cello 
 1956 Finckenschlag - 5 Variationen über "Alle Vögel sind schon da", voor blaaskwintet
 1956 Miniatrio, voor viool, altviool en cello 
 1956 Musik nach schlesischen Volksliedern, voor 3 blokfluiten
 1957 Divertimento, voor dwarsfluit, klarinet en fagot
 1960 Concertino, voor dwarsfluit, viool, cello en piano
 1965 Suite, voor dwarsfluit, cello en gitaar
 1969 5 Inventionen, voor dwarsfluit en klarinet
 1971 Hafenmelodie, voor vier accordeons, contrabas, elektronium en slagwerk
 1972 Feldmusik nr. 1, voor 2 trompetten
 1972 Feldmusik nr. 2, voor 3 trompetten
 1973 Feldmusik nr. 3, voor 2 trompetten en 2 trombones
 1973 Feldmusik nr. 4, voor 2 trompetten en 3 trombones
 1980 2 serenades, voor dwarsfluit, viool en altviool 
 ¹980 Flauto a quattro, voor 2 sopraan- en 2 altblokfluiten 
 1980 Sonatine in Bes majeur, voor klarinet en piano 
 1982 7 x 3, zeven lichte stukken voor 3 klarinetten 
 1982 Duo concertante in C majeur, voor viool en cello 
 1982 Flauto a cinque, voor 2 sopraan-, 2 alt- en tenorblokfluit 
 1982 Flauto a sei - Variationen über ein Thema von Bartók, voor 3 sopraan-, 2 alt- en tenorblokfluit 
 3 Pastelle, voor dwarsfluit, piano en strijkers 
 5 Advents- und Weihnachtsmusiken, voor dwarsfluit, hobo en strijkers 
 Divertimento, voor dwarsfluit, klarinet en piano 
 Ein kleines Hauskonzert, voor 2 piano's, viool en altviool 
 Elegia e Rondò bucolico, voor dwarsfluit en strijkers  
 Hühnerhof, voor houtblazers 
 Konzertante Suite, voor houtblaasinstrumenten en strijkers
 Kuhlaudatio - Variaties over een thema van Friedrich Kuhlau, voor dwarsfluit, 2 violen en cello
 Quodlibet, voor houtblazers  
 Spassetterln, 5 delen naar stukken van Wolfgang Amadeus Mozart voor 3 blokfluiten en 3 dwarsfluiten (of 2 piccolo's en 4 dwarsfluiten)

 Werken voor piano 
 1932 3 Stukken 1982 Zwölf Kanons im Fünftonraum 1983 Sonatine Bagatellen Fuge in C majeur Wiegenlied für Henrik Werken voor accordeon(orkest) 
 1954 Ländliche Suite, voor accordeonorkest 
 1954 Zwei Tänze, voor accordeonorkest
 1968 Suite baroque, voor accordeonorkest

 Werken voor tokkelorkest 
 1976 Commedia dell' arte, suite voor tokkelorkest 
 1980 Concertone, voor Mandoloncello en tokkelorkest
 1983 Serenata semplice, voor tokkelorkest 
 Japanische Skizzen, voor tokkelorkest en slagwerk

 Werken voor gitaar 
 1965 Suite 1973 10 leichte Stücke, voor 2 gitaren
 1980 Zugegriffen - 12 leichte Stücke Filmmuziek 
 Amerika Bibliografie 
 
 Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, ISBN 3-923058-07-1
 Paul E. Bierley, William H. Rehrig: The heritage encyclopedia of band music: composers and their music, Westerville, Ohio: Integrity Press, 1991, ISBN 0-918048-08-7
 Stefan Jaeger: Das Atlantisbuch der Dirigenten, Zürich: Atlantis Musikbuch-Verlag, 1985.
 Fred K. Prieberg: Handbuch Deutsche Musiker 1933–1945; volledige tekst op: https://archive.org/stream/bib130947_001_001/bib130947_001_001_djvu.txt
 Heinrich Schumann: Die deutsche Jugendmusikbewegung - In Dokumenten ihrer Zeit von den Anfängen bis 1933, Wolfenbüttel: Möseler Verlag, 1980.
 Paul Frank, Burchard Bulling, Florian Noetzel, Helmut Rosner: Kurzgefasstes Tonkünstler Lexikon - Zweiter Teil: Ergänzungen und Erweiterungen seit 1937'', 15. Aufl., Wilhelmshaven: Heinrichshofen, Band 1: A-K. 1974. ISBN 3-7959-0083-2; Band 2: L-Z. 1976. ISBN 3-7959-0087-5

Externe links 
  Biografie op de internetpagina van ticinArte
  Biografie
  Uittreksel uit zijn liederen

Duits componist
Duits dirigent
Duits violist
Duits pianist
20e-eeuws componist
Slagwerker