Ewe (taal)
Ewe (Eʋegbe) is een van de Niger-Congotalen, de grootste taalfamilie van Afrika, die wordt gesproken door de Ewe.

De taal wordt ook wel Eibe, Ebwe, Eve, Efe, Eue, Vhe, Gbe, Krebi, Krebe of Pope genoemd. Ewe is de meest gesproken taal binnen de subfamilie van de Gbe-talen en net als alle Gbe-talen is het Ewe een toontaal. Ewe wordt voornamelijk gesproken in Ghana, Togo en Benin. Diedrich Hermann Westermann was de eerste die een uitgebreide grammatica met woordenboek van het Ewe uitbracht.

Fonologie

Medeklinkers

Alle medeklinkers in de linkerkolom zijn stemloos, die in de rechterkolom stemhebbend. [ɦ] is een stemhebbende fricatief (uvulaar of faryngaal).

De nasale medeklinkers  zijn alleen allofonen.

Het Ewe is een van de weinige talen waarin  contrasteert met  en  met . De f en v worden sterker gearticuleerd dan  en .

Klinkers

Een tilde (~) markeert nasale klinkers. Sommige van de in Ghana gesproken variëteiten van het Ewe hebben bovendien nog de klinkers  and .

Schrift
Een eerste orthografie voor het Ewe werd opgesteld door Duitse missionarissen in de tweede helft van de negentiende eeuw. Het Ewe wordt geschreven in het Afrikaans referentiealfabet. Dit is het Latijnse alfabet met toevoeging van enkele IPA-tekens:

Een na een klinker geschreven n geeft nasalisatie aan. Toonhoogte wordt alleen schriftelijk weergegeven wanneer dit noodzakelijk is om dubbelzinnigheid te vermijden. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de woorden mí "wij" versus mi "jullie", en wò "jij/jou" versus wo "zij/hun/hen":

 ekpɔ wò  — "hij zag jou"
 ekpɔ wo  — "hij zag hen"

Grammatica
De standaard woordvolgorde in het Ewe is SVO.

Het Ewe is een bekend voorbeeld van een taal met logoforische voornaamwoorden. Dergelijke voornaamwoorden verwijzen specifiek naar de bron van een verklaring die wordt gedaan in de indirecte rede:

 Kofi be e-dzo "Kofi zei dat hij vertrok" (hij ≠ Kofi)
 Kofi be yè-dzo "Kofi zei dat hij vertrok" (hij = Kofi)
In de tweede zin is yè het logoforische voornaamwoord.

Externe links
 Basic Ewe for foreign students
 Ethnologue report for Ewe
 The Ewe language
 Short Ewe resources list
 Ewe alphabet and pronunciation
 Free virtual keyboard for Ewe language
 , gesproken opnames
 kasahorow Gbe(Ewe) Dictionary, Ewe-Engels woordenboek
 PanAfriL10n page
 Ewe IPA

Gbe-talen
Taal in Ghana
Taal in Togo
Taal in Benin