Leefdaal
Leefdaal is een dorp in de Belgische provincie Vlaams-Brabant en een deelgemeente van Bertem. Leefdaal was een zelfstandige gemeente tot aan de gemeentelijke herindeling van 1977.

Toponymie 
Het toponiem 'Leefdaal' is te herleiden tot twee Keltische deelwoorden. Het eerste deel, 'Leef' komt van de oude naam van de rivier de Voer, de Laban. Daal is dan weer te herleiden tot vallei. De naam kan dus verklaard worden als vallei van de Voer.

Geschiedenis
Het dorp zou al in de tijd van de Romeinen een nederzetting geweest zijn waardoor tevens twee Romeinse heirbanen liepen.

Volgens de legende was in het jaar 727 de Heilige Hubertus met zijn metgezellen onderweg van Heverlee naar Tervuren. In Leefdaal werd hij door koorts bevangen en met spoed naar zijn bestemming gebracht, waar hij overleed. Dat Tervuren werkelijk de sterfplaats van de heilige was, wordt niet algemeen aanvaard, maar het staat vast dat Hubertus in Leefdaal op een bijzondere verering kon rekenen. Een broederschap van Sint-Hubertus werd in 1639 opgericht. Sinds 1645 worden relikwieën van de heilige in de Sint-Lambertuskerk bewaard. Die kerk werd in 1662 verfraaid met het schilderij "De bekering van Sint-Hubertus" van Gaspar de Crayer.

Leefdaal heeft zijn naam geleend aan het adellijke geslacht Van Leefdael. Dit geslacht behoorde in de middeleeuwen tot de aanzienlijkste van het Hertogdom Brabant. Bekend is vooral Philips, baron van Leefdael (1610-1681).

Demografische ontwikkeling

Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen; 1976 = inwoneraantal op 31 december

Politiek
De Leefdaalse politiek draaide voornamelijk om twee grote partijen: ‘Nummer één’ en ‘Nummer twee’. De eerste partij was nauw verwant aan de Filharmonie, opgericht in 1840. In 1875 ontstond uit die muziekvereniging Fanfare Sint-Lambertus, die met ‘Nummer twee’ een politieke (liberale) tegenhanger kreeg. Bertem, waar Leefdaal in 1977 mee fusioneerde, kende een gelijkaardige situatie.

Lijst van burgemeesters
 1800-1805: Jan-Francis Vander Elst
 1806-1812: Guilliam Verheyden
 1813-1819: Guilliam Vander Elst
 1819-1821: Philip Vander Maelen
 1822-1825: Jan-Baptist Vander Elst
 1826-1836: Antoon Janssens
 1836-1848: Jan-Alexander Van Hamme
 1848-1866: Philippus Josephus Van Hamme
 1867-1895: Justin Tielemans
 1896-1917: Térence Van Hamme (1847-1917)
 1917-?: Karel Verstraeten (waarnemend)
 1921-1941: Louis Boon
 1941-1944: Clement Ronsmans
 1944-1945: Louis Boon
 1945-1964: Victor Elaerts
 1964-1972: Henri Kiebooms (1901-1972)
 1972-1976: Theo Goossens (1925-2004)

Bezienswaardigheden 
Leefdaal heeft een twaalfde-eeuwse Sint-Lambertuskerk en het kasteel van Leefdaal. Ook vindt men er in het gehucht Sint-Verona de Kruiskapel, een van de oudste gebouwen uit de streek. Ze werd in 1951 herbouwd naar haar oorspronkelijke staat.

Koningsschietingen 
Leefdaal telt twee schuttersgilden. De Jefkes, Pekes en Mekes (ook gekend als 'Nummer één') houden hun koningsschieting op de laatste zondag van juni. Het feest van de Jefkes en de Mamers ('Nummer twee') vindt plaats op de eerste zondag van juli. Beide evenementen verlopen volgens een gelijkaardig stramien.

Sport
In Leefdaal speelde ook voetbalclub VC Leefdaal Vooruit. Deze ploeg is in 2005 gefusioneerd met FC Rapid Bertem tot VC Bertem-Leefdaal. De gemeente bouwde in 2007 voor de fusieclub een nieuwe kantine met kleedkamers aan de terreinen in de Dorpstraat in Leefdaal.

Andere Leefdaalse sportclubs zijn voetbalclub F.C. Knepper Leefdaal, Volley Club Voervallei Leefdaal-Bertem, Badmintonclub Leefdaal, Beter Bewegen Leefdaal, Onpartijdige Wipmaatschappij Leefdaal, De Leefdaalse Sportvrienden (wielertoeristenclub), Palleskesbee (zaalvoetbal), Leefdaal Bullets (zaalvoetbal).

De jeugdbeweging Chiro is ook actief in Leefdaal. De plaatselijke afdeling heet Chiro Leefdaal. 

In mei 2020 startte men met de bouw van een sporthal naast de voetbalterreinen. Het nieuwe gebouw, dat de naam 'Verona' kreeg, werd voltooid in het najaar van 2021.

Bekende inwoners
 Jan van Brouchoven (1644-1725), staatsman
 Guillaume de Metser (1613-1683), pastoor van Leefdaal en schrijver
 Danyel Dirk (1947-1969), zanger
 Selah Sue (1989), muzikante
 Pascal Verbeken (1965), schrijver en journalist
 Jef De Smedt (1956), acteur (sinds 2022 inwoner van Leefdaal)
 Jaak Dreesen (1934-2022), schrijver en journalist

Literatuur
 P. Leynen, De St-Hubertus-Vereering te Leefdaal, s.l., 1946.
 J. Mertens, Leefdaal. Opgravingen in de S.-Verone kapel , Bulletin van de Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen, 5 (1954), 142-175.
 W. Brumagne, Leefdaal 1780-1855. De moeilijke geboorte van een nieuwe tijd (Belgisch Centrum voor Landelijke Geschiedenis; 121), Leuven, 1999.
 W. Brumagne, De Veronewijk en haar Kruiskapel. Bertem-Leefdaal (Vura Ducum; 4), Leefdaal, 2001.
 W. Brumagne, Leefdaal 1914-1918. Een Brabants dorp in de Groote Oorlog, Leefdaal, 2007.
 E. Derveaux (red.), Versteende geloften. Kapellen in Tervuren en Bertem (Vura Ducum, 7), Tervuren, 2009.

Externe link
 Leefdaal, Telenet.be

Plaats in Vlaams-Brabant
Bertem