Billie Holiday
Billie Holiday, geboren als Eleanora Fagan (Philadelphia, 7 april 1915 – New York, 17 juli 1959), wordt algemeen beschouwd als een van de belangrijkste en invloedrijkste Amerikaanse jazzzangeressen. Zij werd, behalve als Billie Holiday, ook bekend onder de bijnaam Lady Day, die tenorsaxofonist Lester Young haar had gegeven. Holiday, op haar beurt, was verantwoordelijk voor Youngs bijnaam Pres of Prez (afkorting van President).

Biografie 
Billie Holiday was de dochter van gitarist Clarence Holiday (Baltimore, 23 juli 1898 - Dallas, 1 maart 1937) en Sadie Fagan (Baltimore, 16 augustus 1895 - New York, 6 oktober 1945). Haar vader was 16 en haar moeder 19 toen Billie Holiday als Eleanora Fagan geboren werd. De artiestennaam Billie ontleende de zangeres aan Billie Dove, een actrice die zij bewonderde.

De kindertijd van Holiday is enigszins in nevelen gehuld en heeft soms meer weg van een legende. Het begint al bij haar geboorte. Veel bronnen vermelden 1915 als geboortejaar, sommige bronnen noemen het jaar 1912. Ook het moment waarop zij begon met zingen staat niet onomstotelijk vast.

Volgens haar eigen biografie werd zij ontdekt in 1933, toen een dansauditie mislukte en zij in plaats daarvan werd gevraagd te zingen, maar eigenlijk lijkt het aannemelijker dat zij al in 1930 of 1931 zong in New Yorkse jazzclubs.

Wat wel vaststaat, is dat zij in 1933 voor het eerst in de publiciteit kwam door een column in het blad Melody Maker, geschreven door producent John Hammond. Deze bracht haar in contact met Benny Goodman, die haar met haar eigen orkestje een platendebuut bezorgde met het lied Your Mother's Son in Law (geschreven door Alberta Nichols en Mann Holiner).

Het jaar daarop maakte Holiday furore in de New Yorkse jazzclubs, wat resulteerde in een optreden in het vermaarde Apollo Theater. Later speelde zij samen met Lester Young, Count Basie en Artie Shaw. Zij doorbrak de rassenscheiding door samen te spelen met blanke muzikanten.

Holiday werkte voor Columbia aan het einde van de jaren 1930, toen zij kennismaakte met het lied Strange Fruit, over het lynchen van een zwarte man. De uit The Bronx afkomstige middelbareschooldocent, dichter en (liedjes)schrijver Abel Meeropol schreef het lied in 1937 onder het pseudoniem "Lewis Allen". Meeropol was als communist van Russisch-Joodse afkomst diep geschokt door en sterk gekant tegen de rassenwaan in Amerika.

In de loop van haar leven begon Holiday steeds meer drank en drugs te gebruiken. In 1947 werd zij zelfs gearresteerd voor overtreding van het verbod op drugs, waarna zij een jaar doorbracht in een centrum voor verslaafden. Alhoewel zij geen vergunning meer kreeg om in New York op te treden, ging Holiday door met concerten geven. Tien dagen na haar vrijlating zong zij in een overvolle concertzaal in Carnegie Hall. Haar blijvende verslaving aan heroïne tastte wel haar stem aan, maar niet haar gevoeligheid en techniek. Uiteindelijk kostte deze verslaving haar in 1959 het leven.

Stijl 

Holiday werd bekend doordat ze een voor die tijd ongekende eigen stijl had. Ze zong niet op de gebruikelijke zoetsappige, keurige manier en had daardoor een grote invloed op zangeressen na haar. Holiday legde vaak accenten na de tel, waardoor de liederen die zij zong een swingender en dramatischer karakter kregen. Het gebruik van onverwachte tonen is kenmerkend voor haar stijl, net als de uithalen aan het einde van een lied.

Door het moeilijke leven dat Holiday heeft gehad, klinken de teksten die zij zingt erg overtuigend: er is een duidelijk verschil te horen tussen nummers die zij in het begin van haar carrière opnam en die van latere datum. Naarmate zij ouder werd, klonk haar stem allengs rauwer en doorleefder.

Autobiografie 
Drie jaar voor haar dood schreef zij, geholpen door journalist William Dufty, haar autobiografie: Lady Sings the Blues (tevens de titel van een van haar grootste hits). Het verhaal is omstreden, omdat zij nogal eens de hand zou hebben gelicht met de feiten. Het boek vertelt in ieder geval een schrijnend verhaal over drugsgebruik, door de overheid opgelegde ontwenningskuren en relaties met mannen door wie zij vrijwel zonder uitzondering werd uitgebuit en mishandeld. 
Lady Sings the Blues werd in 1972 verfilmd met Diana Ross als Billie Holiday.

Discografie

Albums en gastoptredens 

|-
|align="left"|Lady in satin||2015||18-04-2015||72||4||
|-
|align="left"|Billie's choice - the definitive 100th anniversary collection||2015||16-05-2015||198||1*||
|}

Hits 
 God Bless the Child (Billie Holiday/Arthur Herzog jr.)
 Strange Fruit (Abel Meeropol alias Lewis Allan), een aanklacht tegen rassendiscriminatie en lynchpartijen
 Lover man (Oh, Where Can You Be?) (Jimmy Davis/Roger 'Ram' Ramirez/Jimmy Sherman)
 (Hush Now) Don't Explain (Billie Holiday/Arthur Herzog jr.)
 Lady Sings the Blues (Billie Holiday/Herbie Nichols)
 Billie's Blues (I Love My Man) (Billie Holiday)
 Fine and Mellow (Billie Holiday)

NPO Radio 2 Top 2000 
In de Top 2000 is het nummer "Summertime" uit 1936 het op een na oudste nummer dat ooit in de lijst heeft gestaan.

 
|-
|align="left"|Strange fruit||-||-||-||-||-||-||1651||1574||1003||1760||1482||1440||1258||1895||1745||1798||1979||1989||-||-||-||-||-||-
|-
|align="left"|Summertime||562||-||1012||789||547||776||859||1151||812||827||1293||1118||1194||1800||1837||-||-||-||-||-||-||-||-||-
|}

Tributes

Literatuur 
 707 Scott Street for Billie Holiday - John Wieners - 1996 - Sun & Moon Press - Los Angeles
 A Discography of Billie Holiday - Jorgen Grunnet Jepsen - 1960 - Karl Emil Knudsen - Kopenhagen
 Becoming Billie Holiday - Carole Boston Weatherford - 2008 - Wordsong - Honesdale, VS
 Billie en de president - Martin Schouten - 1977 - De Arbeiderspers - Amsterdam
 Billie en de president - Martin Schouten - 2014 - vermeerderde uitgave - Gibbon - Nederland
 Billie & Teddy - Dick M. Bakker - 1975 - Micrography - Alphen aan den Rijn
 Billie's Ghost - Chad Hautmann - 2004 - Plume - Londen
 Billie Holiday - Burnett James - 1984 - Hippocrene Books - New York
 Billie Holiday - Chris Ingham - 2000 - Unanimous Ltd - Londen
 Billie Holiday - Claire Braud - 2003 - Editions Nocturne - Parijs
 Billie Holiday - John White - 1987 - Univers Books - New York
 Billie Holiday - José Muñoz & Carlos Sampayo - 1993 - Fantagraphics Books - Seattle
 Billie Holiday - Juanma Játiva - 1995 - Editorial La Máscara - Valencia
 Billie Holiday - Luc Delannoy - 2000 - Librio Musique - Parijs
 Billie Holiday - Lutgard Mutsaers - 1993 - Lan Mets/Passatempo - Amsterdam
 Billie Holiday - Meg Greene - 2007 - Greenwood Press - Westport, VS
 Billie Holiday - Peter Poulsen - 1991 - Nyt Nordisk Forlag - Kopenhagen
 Billie Holiday - Stuart Nicholson - 1995 - Victor Gollancz - Londen
 Billie Holiday - Sylvia Fol - 2005 - Éditions Gallimard - Parijs
 Billie Holiday - Véronique Chalmet - 2005 - Payot - Parijs
 Billie Holiday American Jazz - Earle Rice Jr. - 2013 - Mitchell Lane Publishers - Hockessin, VS
 Billie Holiday che palle! - Carlo Loffredo - 2008 - Coniglio Editore - Rome
 Billie Holiday corps et âme - Noël Balen - 2000 - Éditions Mille et une nuits - Parijs
 Billie Holiday et Paris - Michel Fontanes - 1999 - Editions Rive Droit - Parijs
 Billie Holiday Le Roman D'Une Rebelle - Sebastian Danchin - Sony Music Entertainment - EU
 Billie Holiday Remembered - Linda Kuehl/Ellie Schocket - 1973 - New York Jazz Museum - New York
 Billie Holiday rien que la musique - Dominique Maurizi - 2014 - Editions A dos d'âne - Frankrijk
 Billie Holiday: Rock & Roll Hall of Famers - Magdalena Alagna - 2003 - The Rosen Publishing Group - New York
 Billie Holiday Singer - Bud Kliment - 1990 - Melrose Square - Los Angeles
 Billie Holiday  The Musician & The Myth - John Szwed - 2015 - Penguin Random House - London
 Billie Holiday: The Tragedy and Triumph of Lady Day - Leslie Gourse - 1995 - Franklin Watts - Danbury, VS
 Billie Holiday - Rebecca Carey Rohan - 2017 - Cavendish Square Publishing, LLC - New York
 Billie synger blues - Billie Holiday/William Dufty - vert. Kurt Kreutzfeld - 1957 - Gyldendal - Kopenhagen
 Billie's Blues - John Chilton - 1975 - Da Capo Press - New York
 Billie's Blues - John Chilton - 1975 - Quartet Books - Londen
 Born to Sing - Jack Millar - 1979 - Jazzmedia - Kopenhagen
 Die Drei Karrierephasen der Billie Holiday - Maria Vögele - 2011 - Grin - Norderstedt, Duitsland
 Don't Explain - Alexis De Veaux - 1980 - Writers & Readers Publishing - VS
 God Bless The Child - Billie Holiday/Arthur Herzog Jr., illustrated by Jerry Pinkney - 2004 - HarperCollins Publishers - New York
 Habana Jazz Club - Lola Mariné - 2012 - Amazon.co.uk, Ltd. - VK
 If You Can't Be Free, Be a Mystery - Farah Jasmine Griffin - 2002 - Ballantine Books - New York
 It All Started with Billie Holiday - Gene Chronopoulos - 2010 - iUniverse - Bloomington, VS
 L'âme de Billie Holiday - Marc-Edouard Nabe - 1986 - Éditions Denoël - Parijs
 La Signora Canta I Blues - Billie Holiday/William Dufty - vert. Mario Cantoni - 1959 - Longanesi & C. - Milaan
 Lady Day, an illustrated portrait - Herbert Joos - 1994 - Oehler-Offset GMBH & CIE - Stuttgart 
 Lady Day histoire d'amours - Alain Gerber - 2005 - Fayard - Frankrijk
 Lady Day - Paolo Boncompagni - 1990 - Nuovi Equilibri - Rome
 Lady Day Lady Night - Giorgio Rimondi - 2003 - Grecco & Grecco - Milaan
 Lady Day-The Many Faces of Billie Holiday - Robert O'Meally - 1991 - Arcade - New York
 Lady Day's Diary - Ken Vail - 1996 - Castle Communications - Chessington, Engeland
 Lady Sings The Blues - Het Leven van Billie Holiday - Billie Holiday/William Dufty - vert. Martin Schouten - 1968 - Bruna - Utrecht
 Lady Sings The Blues - Billie Holiday/William Dufty - 1958 - Popular Library - New York
 Lady Sings The Blues - Billie Holiday/William Dufty - vert. Yvonne et Maurice Cullaz - 1973 - Solar - Parijs
 Lady Sings The Blues - Billie Holiday/William Dufty - 1973 - Sphere Books - Londen
 Lady Sings The Blues - Billie Holiday/William Dufty - vert. Yvonne et Maurice Cullaz - 1974 - Rombaldi - Frankrijk
 Lady Sings The Blues - Billie Holiday/William Dufty - 1975 - Abacus - Londen
 Lady Sings The Blues - Billie Holiday/William Dufty - vert. Danièle Robert - 1984 - Parenthèses - Frankrijk
 Lady Sings The Blues - Billie Holiday/William Dufty - 1984 - Penguin Books - Londen
 Lady Sings The Blues - Het Leven van Billie Holiday - Billie Holiday/William Dufty - vert. Martin Schouten - 1987 - Van Gennep - Amsterdam
 Lady Sings The Blues - Billie Holiday - Traducción de Iris Menéndez - 2004 - Fabula TusQuets - Spanje
 Lady Sings The Blues - Billie Holiday/William Dufty - vert. Frank Witzel - 1992 - Nautilus - Hamburg
 Lady Sings The Blues, the 50th Anniversary Edition - Billie Holiday/William Dufty - 2006 - Harlem Moon, Broadway Books - New York
 H KYPIA ΤΡΑΓΟΥΔΑΕΙ TA ΜΠΛΟΥΖ – Billie Holiday/William Dufty - 2012 - ΑΓΡΑ - Athene
 Les chants de L'aube de Lady Day - Danièle Robert - 1993 - Le temps qu'il fait - Cognac, Frankrijk
 Lester Young & Billie Holiday - Jean Charles Baty - 2008 - Editions Nocturne - Parijs 
 My name is Billie Holiday - Viktor Lazlo - 2012 - Éditions Albin Michel - Parijs
 Saint Billie - Jeremy Reed - 2001 - Enitharmon Press - Londen
 Schwarze Lady...Sings The Blues - Billie Holiday/William Dufty - vert. Werner Burkhardt - 1957 - Hoffmann und Campe Verlag - Hamburg
 Scent of Magnolia - Trisha Sugarek - 2011 - La Vergne, VS
 Strange Fruit - Gary Golio - 2017 - Millbrooks, Minneapolis, USA
 Strange Fruit - David Margolick - 2000 - Running Press Book Publishers - Philadelphia
 Svart Stjärna - Billie Holiday/William Dufty - vert. Carl-Erik Lindgren - 1956 - Rabén & Sjögren - Stockholm
 The Billie Holiday Companion - Leslie Gourse - 1997 - Schirmer Books - New York
 The Life of Billie Holiday - Charles River - 2014 - Charles River Editors - VS
 Vivre cent jours en un/ Billie Holiday, Paris 1958 - Philippe Broussard - 2015 - Éditions Stock - Parijs
 Wishing on the Moon - Donald Clarke - 1994 - Viking Penguin - New York
 With Billie - Julia Blackburn - 2005 - Jonathan Cape - Londen
 WKCR Billie Holiday Festival Handbook - Phil Schaap/Ben Young/Matt Herman - 2005 - WKCR Books - New York

Boeken met een hoofdstuk over Billie Holiday 
 33 Revolutions per minute (A history of protestsongs, from Billie Holiday to Green Day) - Dorian Lynskey - 2011 - Ecco - New York 
 A Golden Age of Jazz Revisited 1939 - 1942 - Hazen Schumacher and John Stevens - 2008 - NPP Books - Ann Arbor, VS
 American Music Is - Nat Hentoff - 2004 - Da Capo Press - Cambridge, VS
 Beyond the Curve - Eddie J. Martin - 2016 - USA
 Black Visions '88, Lady Legends in Jazz - James Briggs Murray - 1988 - Tweed Gallery - New York
 Black Woman in America - Darlene Clark Hine - 1997 - Facts On File - New York
 Blue Notebook - Willem M. Roggeman - 2006 - Demian - Antwerpen
 Blues Legacies and Black Feminism - Angela Y. Davis - 1999 - Vintage Books - New York
 Combo: USA - Rudi Blesh - 1971 - Da Capo Press - New York
 Die Jazz-Frauen - Gunna Wendt (Hg.) - 1992 - Luchterhand Literaturverlag GmbH - Hamburg
 Dierbare herinneringen - Françoise Sagan - 1985 - De Arbeiderspers - Amsterdam, Nederland
 Dreams are made for Children + cd - Sébastien Noly - 2015 - The Secret Mountain - Parijs 
 Essays on Jazz - Burnett James - 1990 - Da Capo Press - New York, NY USA
 Geen volkse god in uw achtertuin - Hans Vlek - 1980 - Em. Querido's Uitgeverij B.V. - Amsterdam 
 Giganten des Jazz - Studs Terkel, vert. Kaarl Heinz Siber - 2005 - Zweitausendeins - Frankfurt am Main
 Great African Americans in Jazz - Carlotta Hacker - 1997 - Crabtree Publishing Company - New York
 Great Black Entertainers - Tom Tierney - 1984 - Dover Publications, Inc. - Mineola, VS
 Idole 6 - Siegfried Schmidt-Joos - 1985 - Populäre Kultur - Ullstein, Wenen
 Jazz Cartoon - Filips/Philippe Koechlin - 1989 - Art Moderne - Parijs
 Kijk op Jazz - Chris Craker - 1994 - Bruna - Utrecht
 Knaus Jazz Lexikon - Stephen Longstreet, Alfons M. Dauer - 1957 - Droemersche Verlagsanstalt - München
 Lesbianism in the Starlets of Old Hollywood - Dana Rasmussen - 2011 - Webster's Digital Services - ??
 Les Dieux du Jazz - 1994 - Éditions Atlas - Parijs
 Louis' Children/ American Jazz Singers - Leslie Gourse - 2001 - Cooper Square Press - New York
 Music at the Cross Roads - Mark Osteen & Frank J. Graziano - 2010 - Apprentice House - Baltimore
 Never Plead Guilty - John Wesley Noble and Bernard Averbuch - 1955 - Ballantine Books - New York 
 New Musical Express - Jack Scott - 1974 - IPC Magazines Ltd - Londen
 of Thee I Sing - Barack Obama/ Illustratie Loren Long - 2010 - Alfred A. Knopf - New York
 Renaissance Women - Laurance Holder - 2002 - 1stBooks - VS
 Satin Dolls: The Women of Jazz - Andrew G. Hager - 1994 - Michael Friedman Publishing - New York
 Sisters of the Extreme - Cynthia Palmer/Michael Horowitz - 2000 - Park Street Press - Rochester, VS
 Strange Fruit - David Margolick - 2000 - Running Press - Philadelphia
 Songbird - Donald F. Reuter - 2001 - Universe Publishing - New York
 Superwomen - Jamantha Watson - 2015 - Epaga House Publishing Company, Inc. - Great Britain
 Talking Jazz - Max Jones - 1988 - W. W. Norton & Company - New York
 The art of Jazz - edited by Martin Williams, Billie Holiday bijdrage Glenn Coulter - 1959 - Da Capo press - New York
 The Jazz Makers - Nat Shapiro & Nat Hentoff - 1979 - Da Capo Press
 The Jazz Singers - Bruce Crowter & Mike Pinfold - 1986 - Blanford Press - Londen
 The Making of Jazz - James Lincoln Collier - 1981 - Papermac - Londen
 The New Grove Dictionary of Jazz - Barry Kernfeld - 1994 - Macmillan Press Ltd. - Londen
 The Reluctant Art - Benny Green - 1963 - Horizon Press Inc. - Plainview, VS
 This Indecision is Final - Barry Gibbons - 1996 - Irwin - Burr Ridge, VS
 Torch Singing - Stacy Holman Jones - 2007 - Altamira Press - Plymouth, Engeland
 Toward Jazz - André Hodier - 1962 - Da Capo Press - New York
 WahWah - Christine Otten - 2007 - Nieuw Amsterdam - Amsterdam
 Weather Bird - Gary Giddins - 2004 - Oxford University Press - New York
 Woman who changed the world - Rosalind Horton & Sally Simmons - 2006 - Quercus Publishing Plc - Londen
 Words and Songs of Bessie Smith, Billie Holiday, and Nina Simone - Melanie E. Bratcher - 2007 - Routledge - New York
 Zin in...Zingen - Frances van Gool - 2000 - Karakter Uitgevers - Uithoorn

Films 
 New Orleans - een film van Arthur Lubin met onder anderen Louis Armstrong, Billie Holiday, Woody Herman, Arturo DeCordova, Dorothy Parick, Shelley Winters, Meade Lux Lewis, Zuttie Singleton en Barney Bigard. Het bekendste lied uit deze film is een duet van Billie met Louis Armstrong getiteld Do You Know What It Means to Miss New Orleans?
 The United States vs. Billie Holiday - een Amerikaanse verfilming uit 2021, gebaseerd op het boek Chasing the Scream van Johann Hari. De film werd geregisseerd door Lee Daniels met Andra Day in de hoofdrol

Theater 
 Addicted to Blues - Een musical met Sophia Wezer over Billie Holiday (2016-2017).

Externe links 
  Website Billy Holiday
  Enkele mp3-bestanden van Billie Holiday kunnen worden gedownload c.q. beluisterd vanaf de website Billie Holiday Discography
  Billie Holiday the 78s

 
Amerikaans singer-songwriter
Pseudoniem