La gazza ladra
La gazza ladra (De stelende ekster, ook De diefachtige ekster) is een opera in twee akten van Gioacchino Rossini. Deze wordt doorgaans gezien als een opera van het type semiseria.

Het libretto is van de hand van Giovanni Gherardini naar La pie voleuse ou La Servante de Palaiseau van Théodore Badouin d'Aubigny en Louis-Charles Caigniez. De première was op 31 mei 1817 in het Teatro alla Scala in Milaan. Rossini heeft vervolgens nog meerdere keren aan de muziek gesleuteld, in 1818, 1819, 1820 en zelfs nog in 1866.

Rolverdeling
Fabrizio Vingradito, een rijke boer - bas
Lucia, zijn vrouw - mezzosopraan
Giannetto, hun zoon, een soldaat - tenor
Ninetta, het dienstmeisje in hun huis - sopraan
Fernando Villabella, haar vader, een soldaat - bariton
Gottardo, burgemeester - bas
Pippo, een jonge boer in dienst van Fabrizio - alt
Isacco, een straatventer - tenor
Antonio, de cipier - tenor
Giorgio, dienstbode van de burgemeester - bas
Ernesto, vriend van Fernando, een soldaat - bas
De ekster - wordt meestal door een danser uitgebeeld

Synopsis

Ninetta hoopt te trouwen met Giannetto, die terugkomt uit de oorlog. Ze probeert haar vader Fernando Villabella, een deserteur, in het geheim onderdak te bieden. Ondertussen maakt de burgemeester haar avances. Een verdwenen lepel en het feit dat Isacco, de straatventer, een zilverstuk van Ninetta heeft gekocht, zorgen ervoor dat Ninetta wordt beschuldigd en vervolgens in het gevang raakt. Ze wordt schuldig verklaard en tot de dood veroordeeld. Op het laatste nippertje wordt ze gered van de dood, doordat blijkt dat de lepel gestolen is door een ekster.

Verwijzingen
Onder andere in de volgende kunstwerken wordt naar La gazza ladra verwezen:
De film A Clockwork Orange, wanneer Alex en zijn bende in gevecht raken met een andere bende
Het Kuifje-album De juwelen van Bianca Castafiore, waarin de smaragd door een ekster blijkt te zijn gestolen
De roman De opwindvogelkronieken van Haruki Murakami, waarin het hoofdpersonage Toru de ouverture fluit
Het Album The thieving magpie van Marillion, die niet alleen qua naam naar La gazza ladra verwijst, maar ook begint met het muziekstuk La gazza ladra
In de roman Le Roi des Aulnes van Michel Tournier is hoofdpersoon Abel Tiffauges getuige van twee vechtende eksters, juist op het moment dat de ouverture op de radio wordt uitgezonden.

Trivia
De Britse symfonische rockgroep Marillion gebruikte de ouverture (in het Engels: The Thieving Magpie) als intro van hun Clutching at Straws-concerten (1987-1988).

Opera van Gioachino Rossini