X-Men: The Last Stand
X-Men: The Last Stand is de derde film over het Marvel Comics-superheldenteam de X-Men. De film werd geregisseerd door Brett Ratner en geschreven door Simon Kinberg en Zak Penn. Het is een sequel op de films X-Men (2000) en X2 (2003).

The Last Stand draait geheel om een nieuw geneesmiddel voor mutanten dat voor veel spanningen zorgt tussen mensen en mutanten. Ook centraal staat de mysterieuze terugkeer van Jean Grey die aan het eind van X2 leek om te komen.
Het verhaal van de film is gebaseerd op twee X-Men-stripverhalen: de Dark Phoenix Saga uit Uncanny X-Men (1980), en de verhaallijn Gifted uit Astonishing X-Men (2004).

De film wordt vaak ook aangeduid als X3 of X-Men 3.

Verhaal 

Het verhaal begint 20 jaar geleden, wanneer Charles Xavier en Erik Lensherr (Magneto) op bezoek gaan bij Jean Grey om haar hun hulp aan te bieden met het omgaan met haar mutantenkrachten. Jean blijkt een enorme potentie te hebben en laat zelfs op jonge leeftijd al alle auto's in de buurt door de lucht zweven. Erik is onder de indruk, maar Charles is bezorgd.

Tien jaar later heeft een jongetje genaamd Warren Worthington zich opgesloten in de badkamer, waar hij met een vijl en schaar aan het werk is. Wanneer zijn vader binnenkomt ziet hij tot zijn grote schrik dat Warren een mutant is met twee vleugels op zijn rug, die hij geprobeerd heeft af te knippen. Hij zweert dat hij op een dag een geneesmiddel zal vinden voor de "ziekte" van zijn zoon.

In het heden vechten X-Men Wolverine, Storm, Iceman, Rogue, Colossus en Kitty Pryde tegen een enorme robot (een Sentinel). Wanneer een rondvliegend stuk puin Wolverines laatste sigaar vermorzelt, laat hij zich door Colossus naar de robot gooien en hakt zijn hoofd eraf, zodat de simulatie eindigt.

Niet lang daarna wordt het nieuws op tv bekendgemaakt over het nieuwe geneesmiddel voor mutanten. Hoewel sommige mutanten, onder wie Rogue, geïnteresseerd zijn, willen anderen er niets van weten. Ze vertrekt na een gesprekje met Wolverine. De X-mens oude vijand Magneto rekruteert een leger van mutanten om het middel in handen te krijgen.

Ondertussen wordt Cyclops nog altijd geplaagd door de herinnering aan de dood van Jean Grey. Hij gaat naar het Alkalimeer en ziet daar tot zijn verbazing Jean, levend en wel. Ze is echter qua persoonlijkheid veranderd en doodt Scott. Professor X stuurt Wolverine en Storm naar het meer. Zij vinden Scotts bril en een bewusteloze Jean.

Xavier legt uit dat hij twintig jaar geleden een aantal psychische barrières heeft aangebracht in Jeans hoofd om haar enorme krachten onder controle te houden. Hierdoor ontwikkelde ze twee persoonlijkheden: de Jean Grey uit de vorige twee films en de zogenaamde “Phoenix”. Deze Phoenix is op dit moment in controle. Wolverine wil dit aanvankelijk niet geloven, tot hij het zelf ziet. Jean ontsnapt en vlucht naar haar oude huis waar Xavier, geholpen door Wolverine, Storm en Magneto, met Juggernaut en een paar andere mutanten, de confrontatie met haar aangaan. Jean doodt Xavier en vertrekt met Magneto.

Er wordt een herdenking gehouden bij het graf van Professor X. Hij is echter begraven vlak bij de school. Wolverine en vele anderen zijn op de herdenking aanwezig. Die nacht infiltreert Wolverine in Magneto’s kamp en ontdekt zo Magneto’s plan om een aanval te openen op Alcatraz, waar het medicijn wordt gemaakt. Wolverine, Storm, Shadowcat, Iceman, Beast en Colossus confronteren Magneto’s leger op Alcatraz. In het gevecht maakt Beast Magneto onschadelijk met het geneesmiddel. Hierop begint Jean met haar psychische krachten alles om haar heen te vernielen. Wolverine gaat de confrontatie met haar aan en weet tot haar door te dringen. Ze smeekt hem haar te doden nu dat kan. Wolverine doet dit.
Ondanks professor Xaviers dood blijft de school voor mutanten open. Rogue komt terug naar de school maar heeft haar gaven opgegeven. Magneto, nu een gewone man, zit op het eind te schaken. Een van de metalen schaakstukken beweegt een beetje wanneer hij ernaar wijst, wat kan inhouden dat het geneesmiddel toch niet permanent is.

Epiloog 

Na de aftiteling laat men ook nog een ziekenkamer zien waar Moira binnenkomt en een comateus persoon een goede morgen wenst, waarop die persoon "Hallo Moira" zegt en Charles Xavier blijkt te zijn. Hij heeft zijn geest telepathisch overgeplaatst in een ander lichaam zoals blijkt uit het eerste onbewerkte scenario:
SCENE 98 - INT. MUIR ISLAND FACILITY - DAY
XAVIER: Moira?
MOIRA: Charles?

Rolverdeling 

|-
|||Wolverine / Logan
|-
|||Magneto / Erik Lensherr
|-
|||Dark Phoenix / Jean Grey
|-
|||Storm / Ororo Munroe
|-
|||Professor Charles "X" Xavier
|-
|||Beast / Dr. Henry "Hank" McCoy
|-
|||Rogue / Marie
|-
|||Iceman / Bobby Drake
|-
|||Cyclops / Scott Summers
|-
|||Juggernaut / Cain Marko
|-
|||Mystique / Raven Darkholme
|-
|||Multiple Man / Jamie Madrox
|-
|||Pyro / John Allerdyce
|-
|||Colossus / Peter Rasputin
|-
|||Angel / Warren Worthington
|-
|||Shadowcat / Kitty Pryde
|-
|||Jonge Angel / Jonge Warren Worthington
|-
|||Jimmy/ Leech
|-
|||Callisto
|-
|||Quil
|-
||| Arclight
|-
||| Dr. Kavita Rao
|-
||| Jubilation Lee / Jubilee
|-
||| Theresa Rourke Cassidy / Siryn
|-
||| Psylocke
|-
| Omahyra || Arclight
|-
||| Mutanten organisator
|}

Achtergrond

Productie 
Bryan Singer, de regisseur van de vorige twee X-Men films verliet het project gedurende de voorproductie om te gaan werken aan de film Superman Returns. Ook de scenarioschrijvers Dan Harris en Michael Dougherty vertrokken. Rond die tijd lag wel al een scenario klaar voor een derde film. Deze focuste geheel op de terugkeer van Jean Grey, met Emma Frost als vijand.

Simon Kinberg werd ingehuurd als nieuwe schrijver en de geruchten gingen dat Joss Whedon de film zou regisseren. Matthew Vaughn werd ingehuurd als nieuwe regisseur. Hij koos Kelsey Grammer als Beast en Vinnie Jones als Juggernaut. Om familieredenen kon hij niet beginnen met het produceren van de film. Daarom werd hij vervangen door Brett Ratner

Het filmen begon in augustus 2005 en was voltooid in januari 2006. Veel van de film werd opgenomen in Vancouver, Canada. Daarmee was dit de grootste film ooit opgenomen in Canada. Daarvoor was X2 de recordhouder.

Boek 
Een boekversie van de film werd geschreven door stripboekschrijver Chris Claremont, en kwam uit op 16 mei, 2006.

Het boek verschilt echter sterk van de film op sommige punten. In het boek ontdekt de jonge Jean Grey haar krachten na een ongeluk dat haar beste vriend het leven kost. Angel sluit zich officieel bij de X-Men aan en gaat met hen mee naar Alcatraz. In de film gaat hij alleen. Storm spaart Callisto’s leven (wat meer in overeenstemming is met Charles Xaviers idee over geweld). Rogue besluit toch geen afstand te doen van haar krachten en Beast blijft op de school als een leraar. Iceman redt de bewusteloze Pyro wanneer Jean Grey alles begint te vernietigen.

De aanval op Alcatraz wordt in het boek M-Day genoemd. In de strips was dit de naam gegeven aan de dag waarop de Scarlet Witch bijna alle mutanten machteloos maakte. Aan het eind van het boek bezoekt Moira MacTaggert Magneto in het park en biedt hem een tegengif voor het geneesmiddel aan. Hij weigert dit met de mededeling dat hij niet meer terug kan aangezien zijn oude leven alleen maar ellende meebracht voor zowel hemzelf als degene om wie hij gaf. Dit suggereert dat in het boek Magneto zich bekeert vlak voordat hij ontdekt dat zijn krachten nog deels intact zijn.

In tegenstelling tot de film wordt in het boek niet vermeld dat Charles Xavier toch nog leeft. Aan het eind van het boek is Wolverine in de kelder bezig met de training van de nieuwe X-Men, waaronder Gambit, Sage, Danielle Moonstar en Cannonball.

Vervolg 
In april 2009 kwam X-Men Origins: Wolverine uit. Dit is een film over de X-Men Wolverine. Ook de in 2013 uitgebrachte film The Wolverine gaat over hem. De rol van Wolverine wordt in beide films weer door Hugh Jackman gespeeld.

Daarnaast werd op 3 juni 2011 een vijfde X-men-film uitgebracht, getiteld X-Men: First Class, een voorgeschiedenis van de drie eerdere films. De opvolger hiervan, X-Men: Days of Future Past, ging in mei 2014 in Nederland in première.

Prijzen en nominaties

Zie ook 
 Lijst van duurste films

X-Menfilm
Film uit 2006
Amerikaanse film
Britse film
Actiefilm
Avonturenfilm
Film gebaseerd op Marvel Comicsstrip
Film van Brett Ratner
Film van 20th Century Fox
Superheldenfilm
Concertfilm