Peins
Peins is een dorp in de gemeente Waadhoeke in de Nederlandse provincie Friesland.

Het ligt ten noordoosten van de stad Franeker, tussen Schalsum en Slappeterp. Aan de zuidelijke grens loopt de A31 en de noordelijke grens de Oudemeer. Door het dorpsgebied stromen ook de Schalsumervaart en de Oudevaart (ook wel Slappeterpstervaart).

In  telde het dorp  inwoners.

Geschiedenis

Peins is ontstaan op een oude terp, al voor de 12e eeuw zou er sprake zijn van een kerk. De huidige kerk, de Sint-Gertrudiskerk dateert uit de 14e eeuw

In de 13e eeuw werd Peins vermeld als Pesinghe''', in 1406 als toe Peynse en in 1505 als Peyns''. De plaatsnaam zou verwijzen naar de persoonsnaam Peie, afgeleid van de koosnaam Pese. Mogelijk gesticht door de lieden van deze Pese.

Het dorp vormt samen met Boer, Ried, Schalsum en Zweins de Franeker Vijfga. Op de nabij gelegen Tamterp zouden diverse adellijke staten hebben gestaan. De bewoners ervan zouden om de toerbeurt zeggenschap hebben gehad in de grietenij Franekeradeel.

Sport
Sinds 1896 kent het dorp de Kaatsvereniging Pieter Jellema.

Cultuur
Het dorp een dorpshuis, Us Doarpshus genaamd en wat beheerd wordt door Stichting Us Doarpshus. Er bestaat de Toneelvereniging Nij Libben. En de S.J. Boersma Stichting organiseert in de winterperiode activiteiten voor de kinderen van Peins tussen de 4 en 15 jaar. Ook heeft Peins een dorpskrant genaamd It Roeke-each, die zes keer per jaar verschijnt.

Geboren in Peins 
 Josse de Haan (1941-2020), schrijver en dichter

Bevolkingontwikkeling
 1954 - 342
 1959 - 344
 1964 - 329
 1969 - 316
 1974 - 309
 2006 - 270
 2008 - 278
 2018 - 241
 2019 - 255
 2021 - 260

Straten
Dorpsstraat, Meester Frankstraat, Potterslân, Riedsterweg, Schalsumerweg, Slappeterpsterweg, Zweinserweg, Kerkstraat.

Zie ook
 Lijst van rijksmonumenten in Peins

Plaats in Friesland
Geografie van Waadhoeke