Ainur
De ainur zijn wezens of geesten in Eä, een universum verzonnen door J.R.R. Tolkien.

De ainur waren de eerste wezens geschapen door Ilúvatar. Zij kwamen voort uit zijn gedachten. Hij gaf ze vorm en leven met de onvergankelijke vlam. Ilúvatar liet de ainur een groot muziekstuk uitvoeren, de ainulindalë, waarin de loop van de geschiedenis werd vastgelegd. Ilúvatar toonde de ainur een visioen van Arda en vele van de ainur daalden af naar Arda, om dit visioen te verwerkelijken en Arda daadwerkelijk te maken en te regeren.

Rangen binnen de ainur 
De ainur worden onderverdeeld in valar en maiar. 

De mannelijke valar zijn Manwë, Ulmo, Aulë, Oromë, Mandos, Lórien, Tulkas. 
De vrouwelijke valar, ook wel valier genoemd, zijn Varda, Yavanna, Nienna, Estë, Vairë, Vána en Nessa.

Melkor wordt niet meer tot de valar gerekend.

De valar zijn bekleed met grote macht en door de mensen worden ze vaak goden en godinnen genoemd.

Onder de valar staan de maiar. Hun macht is kleiner dan die van de valar en zij zijn hun helpers en dienaren. Het aantal maiar heeft Tolkien nooit opgetekend en van slechts weinigen is de naam bekend. Tot de bekende maiar horen Sauron en de istari, waaronder Saruman, Gandalf en Radagast. Ook de Balrogs waren oorspronkelijk maiar.

Werken van de ainur 
Toen de ainur op Arda gekomen waren namen ze een vorm aan. Ieder had de vorm naar zijn natuur en voorkeuren. Met deze beperkingen wrochtten zij de werken die door alle verhalen van Midden-Aarde doorklinken namelijk: Almaren en Valinor.

Melkor was de bouwer van de vestingen Utumno en Angband. Beiden zijn vernietigd door de valar.

Familiebanden van de ainur 

 Ainur
 Ainur