Jan (voornaam)
De voornaam Jan is een veel voorkomende mannelijke naam in Nederland, Duitsland, Vlaanderen, Tsjechië, Polen, en Scandinavië. De naam komt van Johannes, een naam die in het Nieuwe Testament van de Bijbel vaak voorkomt. De naam Johannes is op zijn beurt de Griekse vorm van het Hebreeuwse Jochanan, wat "God is barmhartig" betekent.

Varianten 
Andere Nederlandse vormen zijn: Johan, Hans, Han, Jannes.

Vrouwelijke vormen zijn Janneke, Jannie, Jans, Jansje, Jantje, Jannetje, Janna. Eveneens van Johannes afgeleid zijn Johanna, Hanna, Jo en Joke.

In het buitenland worden varianten van deze naam gebruikt:
Frans Jean en Jehan, vrouwelijk Jeanet, Jeanne, Jehanne en Jeanette
Engels John, Owen of Ian, vrouwelijk Jean, Johan en ook wel Jan
Duits Johann, Hans, Hannes
Spaans Juan ([χwaː(n)])
Italiaans Giovanni of Gian
Gaelisch Seán, Eoin 
Portugees João
Slavische talen Ivan 
Grieks Yannis of Yanis

Als het om een kind gaat, of de persoon in kwestie (erg) klein is, dan wordt er vaak -tje achter de naam gebruikt, dus "Jantje". "Jantje" kan ook een meisjesnaam zijn. Het komt bij meer namen voor dat de verkleinvorm als meisjesnaam wordt gebruikt. 

In de Verenigde Staten is Jan een meisjesnaam (afkorting van Janice of Janet).

Afleidingen 
Deze typische Nederlandse voornaam is waarschijnlijk ook de helft van de oorsprong van het Amerikaanse woord Yankee. Ooit was New York een Nederlandse kolonie en na het "ruilen" van de stad met de Britten voor het behoud van de andere Amerikaanse kolonies waaronder Suriname, Guyana, Noord-Brazilië en de Antillen bleven er veel Nederlanders achter. De voornamen Jan en Kees waren zo typisch dat de nieuwe eigenaars, de Britten, de oorspronkelijk bewoners "Jan-Kees" noemden, welke naam in latere tijd is verbasterd tot Yankee. Na de Amerikaanse Burgeroorlog kreeg de naam een bredere betekenis als naam voor alle mensen in de noordelijke staten. Dankzij de Engelsen werd het tijdens en na de Tweede Wereldoorlog in het buitenland een naam voor alle Amerikanen.

Spreekwoordelijke Jannen
Jan wordt/werd door veel Nederlanders als een typische voornaam voor een Nederlandse man gezien. (In België denkt men daar anders over: daar heten Nederlandse mannen bij voorkeur Kees.) Er komen daarom diverse spreekwoordelijke Jannen in het Nederlands voor, elk met hun typerende achternaam:

 Jan en alleman - Iedereen
 Jantje Beton - Een kind dat opgroeit in een drukke stad, zonder speelmogelijkheden. (Ook een benaming voor de gelijknamige stichting)
 Jan Boezeroen - De Arbeider. Arbeiders waren toen de uitdrukking ontstond, herkenbaar aan hun boezeroen (een korte kiel met lange mouwen zonder kraag).
 Jan Contant - Iemand die altijd contant betaalt. Meestal gebruikt in de uitdrukking: Het is hier Jantje Contantje (hier moet je contant betalen.)
 Jan de Lichte - boef, bendeleider; naar een roman van Louis Paul Boon.
 Jan doedel; Jan joker; Jan jurk; Jan lul, Jan gat, Jan hen - Sukkel.
 Jan lul wordt ook wel eufemistisch Jan met de korte achternaam genoemd.
 Janhagel - gepeupel, ruw volk, zeelieden.
 Janklaassen - houterig, inhoudsloos persoon.
 Jan kordaat - Volgens E.J. Potgieter: een dappere kerel. De tegenpool van jan salie.
 Jantje-van-leiden - In de uitdrukking: zich met een jantje-van-leiden ervan afmaken (er met de pet naar gooien c.q. smoesjes verkopen). Naar Jan Beukelszoon van Leiden (1509-1536), die als een bedrieger werd beschouwd.
 Jan-met-de-pet - De gewone man. In Engeland: The man in the street ("de man in de straat"); The man on the Clapham omnibus ("de man in de bus naar Clapham").
Jantje lacht, jantje huilt - waarmee vaak een wispelturig kind wordt aangeduid.
 Jan lul - Bargoens voor iemand die voor gek staat, of in de context hij doet iets voor jan lul: handelingen verrichten die hun doel niet bereiken.
 Jan-met-de-korte-achternaam - Eufemisme voor jan lul, zie aldaar.
 Jan Modaal - Iemand met een modaal inkomen. In Duitsland: Otto Normalverbraucher. In de Verenigde Staten: Joe Sixpack.
 Ome Jan: De bank van lening of lommerd.
 Jan Rap en zijn maat - Achterbuurtvolk of asocialen. Mogelijk afkomstig van rapaille. Bredero voerde al een Jan Rap op in Klucht van een huysman en een barbier. P.A. De Genestet gebruikte de term voor iemand die volgens hem al te snel/rap nieuwe wetenschappelijke inzichten omarmt ten koste van religieuze opvattingen. Het laatste couplet van zijn gedicht "Jan Rap" in de bundel Leekedichtjens, Rijmen en Dichten, zoo oude als nieuwe uit 1860 begint met de woorden: Jan Rap is zeer vrijzinnig, zeer! / Lichtzinnig, wel te weten: / Zoo zijn er - ja! zoo zijn er meer, / Die liberaal zich heeten!. Yvonne Keuls hield de uitdrukking levend door de uitdrukking in 1977 als titel voor een boek te gebruiken. Met betrekking tot de omstreden Nederlandse politicus Hans Janmaat werd in de jaren 1980 ook wel de uitdrukking Janmaat en zijn rap gebruikt.
 Jan salie - Lamlendig persoon. Van W.D. Hooft verscheen in 1622 De klucht van Jan Saly. E.J. Potgieter maakte de uitdrukking in 1841 opnieuw populair door zijn boek Jan, Jannetje en hun jongste kind. De lamlendigheid van een volgende generatie wordt sindsdien vaak aangeduid als jansaliegeest; inmiddels zijn verwijten als patatgeneratie echter populairder. Mogelijke herkomst: saliemelk was melk waarin saliebladeren waren geweekt. Het werd gedronken door kinderen; "echte" mannen dronken bier.
 Jantje van Sluis, het beeldje van een klokkeman uit Sluis
 Jan Splinter - Iemand die tot de echte minima behoort. Vanaf 1561 komen er in Nederlandse geschriften al uiteenlopende Jan Splinters voor. De uitdrukking zo komt Jan Splinter door de winter betekende oorspronkelijk: zo los je een probleem op. In december 1982 gebruikte het Tweede Kamerlid Marcel van Dam de woorden in een kamerdebat met minister-president Ruud Lubbers. De cynische draai die Van Dam aan het spreekwoord gaf bleef hangen. De betekenis veranderde in: de laagstbetaalden trekken altijd aan het kortste eind.
 Jan-stavast, de tegenpool van jan salie
 Jan Steen - Een huishouden van Jan Steen wil zeggen dat het een puinhoop is. De schilder Jan Steen stond namelijk bekend om zijn schilderijen van chaotische huishoudens.
 Jantje secuur - iemand die alles even nauwgezet, precies of pietluttig doet.
 Hij is boven Jan - Hij heeft de problemen opgelost.
 jongens van Jan de Witt - aanduiding voor flinke mensen; mensen op wie je kunt bouwen en die de handen uit de mouwen steken.

Bekende Jannen

Heersers 
 Jan de Blinde (1296-1346), koning van Bohemen en graaf van Luxemburg (1310-1346)
 Jan van Bourgondië (1404/1410-1479), bisschop van Kamerijk, 1439-1479
 Juan van Oostenrijk (1547-1578), Spaans legerleider en landvoogd van de Nederlanden, 1576-1578
 Jan zonder Vrees (1371-1419), hertog van Bourgondië en graaf van Vlaanderen en Artesië, 1404-1419

Hertogen van Brabant en Limburg
 Jan I (1254-1294), 1267-1294, van Limburg vanaf 1288
 Jan II de Vreedzame (1275-1312), 1294-1312
 Jan III (1300-1355), 1312-1355
 Jan IV (1403-1427), 1415-1427

Engeland
 Jan zonder Land (1167-1216), koning van Engeland, 1199-1216
 Jan van Gent (1340-1399), hertog van Aquitanië, 1362-1375

Frankrijk
 Jan I (1316), kroonprins
 Jan II (1319-1364), koning van Frankrijk, 1350-1364

Graven van Henegouwen, Holland en Zeeland
 Jan van Avesnes (1218-1257), graaf van Henegouwen, 1250-1257
 Jan I van Holland (1284-1299), graaf van Holland, 1296-1299
 Jan II van Avesnes (ca. 1248-1304), (als Jan I) graaf van Henegouwen, 1280-1304, (als Jan II) graaf van Holland en Zeeland, 1299-1304

Prins-bisschoppen van Luik
 Johannes Agnus, 623-629
 Jan van Rummen (na 1188-1238), 1229-1238
 Jan van Edingen (?-1281), 1274-1281
 Jan van Vlaanderen (ca. 1250-1291) , 1282-1291
 Jan van Arkel (1314-1378), 1364-1378, tevens bisschop van Utrecht, 1342-1364
 Jan van Beieren 'zonder Genade' (ca. 1374-1425), 1389-1418
 Jan van Wallenrodt (?-1419), 1418-1419
 Jan van Heinsberg (ca. 1396-1459), 1419-1455
 Jan van Horne (1450-1505), 1483-1505
 Johan Lodewijk van Elderen (1620-1694), 1688-1694
 Johan Theodoor van Beieren (1703-1763), 1744-1763
 Jean-Évangéliste Zäpfel (1736-1808), als bisschop, 1802-1808

(mark)graven van Namen
 Jan I (1267-1330), 1305-1330
 Jan II (1311-1335), 1330-1335
 Jan III (?-1429), 1418-1429

Graven van Nassau
 Jan I van Nassau-Siegen (1339-1416), 1350/51-1416
 Jan II "met de Helm" van Nassau-Siegen (?-1443), 1416-1443, samen met Adolf I, Engelbrecht I en J(oh)an III
 Jan III "de Jongere" van Nassau-Siegen (?-1430), 1416-1430, samen met Adolf I, J(oh)an II en Engelbrecht I
 Jan IV van Nassau-Siegen (1410-1475), 1442-1475, samen met Hendrik II
 Jan V van Nassau-Siegen (1455-1516), 1475-1516
 Jan VI "de Oude" van Nassau-Siegen (1536-1606), 1559-1606
 Jan VII "de Middelste" van Nassau-Siegen (1561-1623), 1606-1623
 Jan VIII "de Jongere" van Nassau-Siegen (1583-1638), 1623-1638
Zie voor de overige graven van Nassau met de voornaam Jan: Jan van Nassau

Heersers van Spanje
 Juan de Borbón (1913-1993), infante van Spanje
 Juan Carlos I van Spanje (1938), koning van Spanje, 1975-2014

Bisschoppen van Utrecht
 Jan I van Nassau (ca. 1230-1309), 1267-1290, elect
 Jan II van Sierck (?-1305), 1291-1296
 Jan III van Diest (?-1340), 1322-1340
 Jan IV van Arkel (1314-1378), 1342-1364, tevens prins-bisschop van Luik
 Jan V van Virneburg (?-1371), 1364-1371, tevens bisschop van Münster
 Jan VI van Bruhesen (1527-1600), 1592-1600
 Johannes van Neercassel (1625-1686), 1663-1686
 Johannes van Bijlevelt (1671/2-1727), 1717-1727
 Joannes Antonius Maggiora (??), 1775-1776
 Joannes Zwijsen (1794-1877), 1853-1868
 Joannes Jansen (1868-1936), 1930-1936
 Johannes de Jong (1885-1955), 1936-1955
 Johannes Willebrands (1909-2006), 1975-1983

(Leen)heren Van Arkel
 Jan I (ca. 990-1034), ook van Heukelom, ?-1034, eerste generatie
 Jan II (ca. 1010-1077), 1034-?
 Jan III (?-1115/8), ? - 1115/8
 Jan IV (ca. 1085-1143), 1115/8-?
 Jan V (ca. 1105-?),
 Jan VI (?-1227), ?-1227
 Jan VII (?-1234), ?-1234
 Jan I (VIII) De Sterke (ca. 1233-1272), 1253-1272, tweede generatie
 Jan II (IX) (?-1297), 1269-1297
 Jan III (X) (ca. 1280-1324), 1297-1324
 Jan IV (XI) (?-1360), 1326-1360
 Jan V (XII) (1362-1428), tevens ambachtsheer van Haastrecht en Hagestein en stadhouder van Holland, Zeeland en Friesland, 1396-1412

Sporters 
 Jan Vertonghen (1987), Belgisch voetballer voor Tottenham Hotspur en het nationale elftal
 Jan Ceulemans (1957), Belgisch voetballer
 Jan Eriksson (1967), Zweeds voetballer
 Jan Furtok (1962), Pools voetballer
 Jan Huisjes (1951), Nederlands wielrenner
 Jan Jansen (1945), Nederlands baanwielrenner
 Jan Janssen (1940), Nederlands wielrenner
 Jan Karaś (1959), Pools voetballer
 Jan Knippenberg (1948-1995), Nederlands ultraloper
 Ján Kocian (1958), Slowaaks voetballer en voetbaltrainer
 Jan Kromkamp (1980), Nederlands voetballer
 Jan Lammers (1956), Nederlands autocoureur
 Jan Mulder (1945) Nederlands voetballer en columnist
Jan Raas (1952), Nederlands wielrenner
 Jan Rem (1929-2014), Nederlands atleet
 Jan Smeekens (1987), Nederlands schaatser
 Jan Ullrich (1973), Duits wielrenner
 Jan Urban (1962), Pools voetballer en voetbalcoach
 Jan Vennegoor of Hesselink (1978), Nederlands voetballer
 Jan de Vries (1944), Nederlands motorcoureur
 Jan Wouters (1960), Nederlands voetballer en voetbaltrainer
 Jan Oblak (1993), Sloveense voetballer /doelman

Overige personen

Jan 
 Jan Tjittes Piebenga (1910-1965), Nederlands schrijver en journalist
 Jan Versteegh (1985), Nederlands televisiepresentator
 Jan Kooijman (1981), Nederlands acteur, presentator en danser
 Jan Akkerman (1946), Nederlands gitarist
 Jan Blokker (1927-2010), Nederlands schrijver, journalist en columnist
 Jan Boezeroen (1933), artiestennaam van een Nederlandse zanger 
 Jan Bucquoy (1945), Belgisch filmregisseur en auteur
 Jan Pieterszoon Coen (1587-1629), Nederlands koopman en commandeur en gouverneur-generaal van de VOC (Nederlands-Indië)
 Jan Amos Comenius (1592-1670), Tsjechisch filosoof, theoloog en pedagoog
 Jan Fabre (1958), Vlaams kunstenaar
 Jan van Goyen (1596-1656), Nederlands landschapsschilder
 Jan Hammer (1948), Tsjechisch-Amerikaans componist en muzikant
 Jan Hoet (1936), gewezen conservator, curator en daarbij stichter, bezieler en animator van het Stedelijk Museum voor Actuele Kunst (SMAK) in Gent
 Jan Huygen van Linschoten (ca. 1563-1611), Nederlandse koopman en ontdekkingsreiziger, naar wie mogelijk het liedje Jan Huigen in de ton verwijst
 Jan Kruis (1933–2017), Nederlands striptekenaar
 Jan Marijnissen (1952), Nederlands politicus (SP)
 Jan Meerman (1955), Nederlandse bioloog
 Jan Naaijkens (1919), Nederlands schrijver
 Jan Nepomnjasjtsjii (1990), Russisch schaker
 Jan Gerard Palm (1831-1906), Nederlands-Curaçaos componist
 Jan Palach (1948-1969), Tsjechisch student en politiek activist (zelfverbrander als kritiek op Russische inval na Praagse Lente)
 Jan Paparazzi (1963), pseudoniem van Jan Zwart, Nederlands sidekick (tv-programma Jensen)
 Jan Pronk (1940), Nederlands politicus (PvdA)
 Jan Roos (1896-1979), pseudoniem van Jan de Roos, Nederlands (Groninger) straatartiest
 Jan Roos (1977), Nederlands mediapersoonlijkheid, youtuber en columnist
 Jan Rot (1957-2022), Nederlands zanger en tekstdichter
 Jan Segers (1929), Belgisch componist, muziekpedagoog en dirigent
 Jan Siebelink (1938), Nederlands schrijver en essayist
 Jan Slagter (1954), Nederlands omroepbestuurder en televisiepresentator
 Jan Sloot (1945?-1999), Nederlands uitvinder
 Jan Smit (1985), Nederlands popzanger en televisiepresentator
 Jan Steen (1625/6-1679), Nederlands kunstschilder
 Jan Terlouw (1931), Nederlands fysicus, schrijver en politicus (D66)
 Jan Tinbergen (1903-1994), Nederlands econoom en econometrist
 Jan Tuijp (1948), Nederlands basgitarist (BZN)
 Jan Vayne (1966), Nederlands pianist
 Jan Veldkamp (1868-1946), samensteller van liedboek Kun je nog zingen, zing dan mee
 Jan Weissenbruch (1822-1880), Nederlands stadshoekjesschilder (Haagse School)
 Jan Wolkers (1925-2007), Nederlands schrijver, schilder en beeldhouwer
 Jan Peter Balkenende (1956), Nederlands politicus (CDA) en minister-president
 Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621), Nederlands componist, organist, klavecinist, muziekpedagoog, muziekorganisator en ensembleleider
 Jan de Hartog (1914-2002), Nederlands romanschrijver
 Jan de Quay (1901-1985), Nederlands politicus (KVP) en minister-president
 Jan ter Laak (1938-2009), Nederlands theoloog, priester en vredesactivist
 Jan van Barneveld (1936-2022), Nederlands christelijk schrijver en spreker
 Jan van Eyck (ca. 1390-1441), Vlaams kunstschilder (Vlaamse Primitieven)
 Jan van Ruusbroec (1293-1381), Zuid-Nederlands mystiek schrijver en heilige
 Jan van Schaffelaar (?-1482), Kabeljauws ruiteraanvoerder (sprong mogelijk van de toren van Barneveld)
 Jan van Speijk (1802-1831), Nederlands kanonneerbootcommandant (blies zijn schip op)
 Jan van Westenbrugge (1948), Nederlands organist en componist

Juan 
 Juan Castillo (1970), Chileens voetballer
 Juan Hidalgo (1614-1685), Spaans componist en harpist
 Juan Tizol (1900-1984), Amerikaans jazztrombonist
 Juan de Garay (1528-1583), Baskisch-Spaans ontdekkingsreiziger en conquistador
 Juan de Oñate (ca. 1550-1626), Spaans koloniaal leider (Verenigde Staten)
 Juan Ruiz de Alarcón y Mendoza (1581?-1639), Mexicaans-Spaans toneelschrijver
 Juan Belmonte (1892-1962), Spaans stierenvechter (beschouwd als grootste matador aller tijden)
 Juan Bosch (1909-2001), Dominicaans politicus (PRD/PLD), historicus, schrijver en president van de Dominicaanse Republiek (1963)
 Juan Gris (1887-1927), Spaans kunstschilder (verwant aan kubisme)
 Juan Guas (?-ca. 1496), Frans kunstenaar en architect (Isabellijnse gotiek)
 Juan Muñoz (1953-2001), Spaans beeldhouwer
 Juan Manuel van Peñafiel (1282-1348), Spaans edelman en schrijver
 Juan Martínez Montañés (1568-1649), 'De God van het Hout', Spaans beeldhouwer
 Juan Sánchez Cotán (1560-1627), Spaans schilder (barok, realisme)
 Juan de Borgoña (ca. 1470-1534), Spaans schilder (hoog-renaissance)
 Juan de Dios = Johannes de Deo (Portugees: João Cidade; 1495-1550), Portugees-Spaans slavenopzichter, herder, soldaat, rentmeester en stichter van de orde van Hospitaalbroeders van Sint-Johannes de Deo
 Juan de Flandes (ca. 1465-1519), Spaans schilder (renaissance)
 Juan de Joanes = Vicente Juan Masip (ca. 1500-1579), Spaans schilder
 Juan de Herrera (1530-1593), Spaans architect, wiskundige en landmeter (Spaanse Renaissance)
 Juan de Valdés Leal (1622-1690), Spaans schilder (barok)
 Juan de Villanueva (1739-1811), Spaans architect (Spaans neoclassicisme; Prado)
 Juan de la Cruz/Juan de Yepes = Johannes van het Kruis (1542-1591), Spaans heilige, mystiek dichter en kerkleraar
 Juan Cuadrado (1988), Colombiaans voetballer voor Juventus en het nationale elftal

Jeanette 
 Jeanette Dimech

Yanis  
 Yanis Varoufakis (1961), Grieks econoom, minister van financiën

Fictieve personen 
 Jan Klaassen (pop), een van de hoofdpersonages in het Nederlandse poppenkastspel Jan Klaassen en Katrijn
 Don Juan (Tenorio), legendarisch vrouwenversierder

Overig 
 Koning Jan (toneelstuk) toneelstuk
 Jan Mayen, eiland in de Noordelijke IJszee, vernoemd naar Jan Jacobs May van Schellinkhout (eind 17e/begin 18e eeuw)
 jan-van-gent, vogel
 Juan-dynastie = Yuan-dynastie (1279-1368), Chinese dynastie

Jongensnaam