Kaivalya
Kaivalya is het ultieme doel van yoga en betekent afgezonderdheid of isolement.

Purusha wordt geïsoleerd van Prakriti, waarin het was ingewikkeld en zich Zelf niet kennen kon. Door Bevrijding wordt de individuele Purusha (jivatman) van de yogi een met Paramatman (Brahman) en raakt prakriti uit haar verstoring. De guna's, die in werking waren gezet door het contact tussen purusha en prakriti, hervinden hun evenwicht.

Kaivalya wordt beschreven in de 34 soetra's van hoofdstuk 4 van Patanjali's Yogasoetra's. Dit hoofdstuk gaat over de indrukken die zijn achtergebleven in de oneindige geboortecycli en de opvatting dat het noodzakelijk is deze indrukken tijdens het leven uit te wissen. Het zet de yogi neer als een wezen die kaivalya heeft bereikt en daarmee onafhankelijkheid heeft verworven van alle gebondenheid en dat het ware bewustzijn, of ritambhara prajna, heeft bereikt die beschreven wordt in de Samadhi Pada (hoofdstuk 1).

Yoga