title: Militaire vervanging
text: Militaire vervanging is de naam van een militair dienstplichtbeleid in Frankrijk en België in de 19e eeuw.
  
  In dit systeem worden tijdens een door de autoriteiten publiekelijk georganiseerde loting de namen getrokken van degenen die militaire dienst zullen moeten vervullen. Maar de door het lot gekozen rijke burgers gaven er de voorkeur aan hun eigen zaken te beheren en iemand anders (een arme boer bijvoorbeeld) te betalen om in hun plaats te dienen.
  
  In België werd dit systeem in 1913 afgeschaft en vervangen door persoonlijke militaire dienst, een vorm van algemene dienstplicht.
  
  Geschiedenis
  
  Beleid 
  Het Belgische leger vertrouwde op vrijwillige beroepsmilitairen, maar vanaf 1902 ook op loting om zijn aantal constant te houden. Tijdens een door de autoriteiten publiekelijk georganiseerde loting worden de namen getrokken van degenen die militaire dienst zullen moeten vervullen.
  
  De verplichting is zwaar : De slechte aantallen (de gevallenen ), moeten het leger vier jaar dienen in de artillerie of de cavalerie, tweeëntwintig maanden in de infanterie . Maar de door het lot gekozen rijke burgers geven er de voorkeur aan hun zaken te regelen en een vervanger te betalen om in hun plaats te dienen.
  
  In Henegouwen bieden sommigen zichzelf aan als vervangers, vooral mijnwerkers die vinden dat het leven van een soldaat minder zwaar is dan werken in de kolenmijnen, omdat ze in het leger huisvesting, maaltijd, kleding, opleiding en soldij krijgen. Mensenhandelaars of agentschappen zijn verantwoordelijk voor het vinden van vervangingen . Deze vervangers zijn vaak mannen die hun eigen dienst hebben volbracht en karottentrekkers zijn  (in het leger een goede plaats hebben, een sinecure, zoals ordonnans, kok, klaroen, kantoorklerk, enz.), die dus meerdere termijnen maken. Het kost ongeveer 1.600 francs, een groot bedrag in die tijd ; alleen rijkeluiszoontjes of fils à papa kunnen een vervanger betalen  .
  
  Liberalen en katholieken pleiten voor vervanging als een middel om de aristocratische en burgerlijke klassen te bevoorrechten en zijn verenigd in hun verdediging tegen de hervormers.
  
  Afschaffing 
  De Belgische reactie op de Frans-Pruisische oorlog van 1870-1871 benadrukte de tekortkomingen van het leger van het land om zijn grenzen te verdedigen. Het vervangingssysteem lijkt een anachronisme te zijn, dat een oneerlijk voorrecht vormt voor de rijken en de kwaliteit van legerrekruten aantast. Koning Leopold II wilde vooral dat dit systeem werd afgeschaft en gebruikte zijn politieke invloed om parlementariërs te overtuigen de hervorming te steunen.
  
  Generaal-majoor Guillaume, minister van Oorlog en voormalig aide-de-camp van de koning, drong er bij de regering op aan om het beleid van persoonlijke militaire dienst over te nemen, maar hij slaagde er niet in hen te overtuigen en hij nam ontslag uit het kabinet op 10 december 1872.
  
  De twee belangrijkste politieke facties, liberalen en katholieken, zijn verenigd in het handhaven van de vervanging. Alleen de Belgische Arbeiderspartij is voorstander van militaire dienst voor iedereen. De hervorming laat op zich wachten.
  
  In 1909 werd het systeem uiteindelijk afgeschaft, om te worden vervangen door een systeem waarbij één zoon per gezin werd opgeroepen voor dienstplicht in het leger.
  
  In 1913 slaagde koning Albert I er eindelijk in om het parlement een wet te laten goedkeuren die verplichte dienstplicht instelde voor alle volwassen mannen ouder dan 20 jaar.
  
  Cultuur 
  
   De loteling is een Belgische dramafilm uit 1974 onder regie van Roland Verhavert. Het scenario is gebaseerd op de gelijknamige roman uit 1850 van Hendrik Conscience.
  
  Dienstplicht
  Militaire geschiedenis van België
  Geschiedenis van België in de 19e eeuw