title: Gymnophthalmidae
text: Gymnophthalmidae zijn een familie van hagedissen die behoren tot de skinkachtigen (Scincomorpha). Er is nog geen Nederlandstalige naam voor deze groep.
  
  Uiterlijke kenmerken en levenswijze
  Het lichaam is langwerpig en draagt een relatief lange staart. De meeste vertegenwoordigers hebben een typisch skinkachtig lichaam met kleine pootjes of helemaal geen poten, en een gladde schubbenhuid. Soorten waarbij de pootjes ontbreken hebben vaak een gravende levenswijze.
  
  De meeste soorten komen voor in Zuid-Amerika, enkele komen noordelijker voor in Midden-Amerika tot in delen van Mexico. Alle soorten in deze familie zijn eierleggend, in tegenstelling tot de gelijkende skinken en hazelwormen. De vertegenwoordigers van deze groepen zijn soms levendbarend. Sommige soorten zijn parthenogenetisch. Gymnophthalmidae leven van kleine ongewervelden zoals insecten en sommige soorten zijn gespecialiseerd in bepaalde prooien, zoals het eten van mieren. Sommige soorten, zoals die uit het geslacht Neusticurus, zijn waterminnend.
  
  Taxonomie en naamgeving
  De wetenschappelijke naam Gymnophthalmidae wordt uitgesproken als giem nof tal mie dee. De verschillende soorten worden ook wel brilhagedissen of brilteju's genoemd. Deze naam slaat op het doorzichtige onderste ooglid, waardoor de hagedissen met gesloten ogen toch kunnen zien. Ze hebben geen vastgegroeide schub over het oog, zoals bij veel gekko's en de slangen voorkomt. Bij een aantal groepen is wel een tussenvorm aanwezig waarbij het onderste ooglid is vergroeid met het bovenste ooglid, de oogleden zijn bij deze soorten doorzichtig. 
  
  De familie Gymnophthalmidae werd vroeger wel als onderfamilie van de tejuhagedissen (Teiidae) gezien. De familie is verwant aan de skinken (Scincidae), maar nog meer aan de tejuhagedissen, die net zoals deze familie alleen in de Amerika's voorkomen. Tegenwoordig worden de Gymnophthalmidae samen met de tejuhagedissen en de sinds 2016 erkende familie Alopoglossidae een aparte superfamilie Gymnophthalmoidea gerekend. 
  
  Er zijn tegenwoordig 242 soorten in 48 geslachten, waarvan er 14 monotypisch zijn.
  
  Lijst van geslachten
   Geslacht Acratosaura
   Geslacht Adercosaurus
   Geslacht Alexandresaurus
   Geslacht Amapasaurus
   Geslacht Anadia
   Geslacht Andinosaura
   Geslacht Anotosaura
   Geslacht Arthrosaura
   Geslacht Bachia
   Geslacht Calyptommatus
   Geslacht Caparaonia
   Geslacht Cercosaura
   Geslacht Colobodactylus
   Geslacht Colobosaura
   Geslacht Colobosauroides
   Geslacht Dryadosaura
   Geslacht Echinosaura
   Geslacht Ecpleopus
   Geslacht Euspondylus
   Geslacht Gelanesaurus
   Geslacht Gymnophthalmus
   Geslacht Heterodactylus
   Geslacht Iphisa
   Geslacht Kaieteurosaurus
   Geslacht Leposoma
   Geslacht Loxopholis
   Geslacht Macropholidus
   Geslacht Marinussaurus
   Geslacht Micrablepharus
   Geslacht Neusticurus
   Geslacht Nothobachia
   Geslacht Oreosaurus
   Geslacht Pantepuisaurus
   Geslacht Petracola
   Geslacht Pholidobolus
   Geslacht Placosoma
   Geslacht Potamites
   Geslacht Procellosaurinus
   Geslacht Proctoporus
   Geslacht Psilops
   Geslacht Rhachisaurus
   Geslacht Riama
   Geslacht Riolama
   Geslacht Rondonops
   Geslacht Scriptosaura
   Geslacht Stenolepis
   Geslacht Tretioscincus
   Geslacht Vanzosaura
  
  Bronvermelding