title: Georgische parlementsverkiezingen 1919
text: De verkiezingen voor de Constituerende Vergadering van Georgië van 1919 vonden plaats van 14 tot en met 16 februari van dat jaar. Dit waren de eerste verkiezingen van de negen maanden eerder opgerichte Democratische Republiek Georgië, en deze vonden plaats volgens algemeen kiesrecht, ongeacht geslacht en etniciteit. De verkiezingen stonden ten principale open voor alle politieke partijen, waarvan er vijftien op het stembiljet stonden. Ze werden met 81% van de stemmen gewonnen door de mensjewistische Sociaal-Democratische Partij van Georgië, die daarmee 109 van de 130 zetels won. Er kwamen nog drie andere partijen in de volksvertegenwoordiging. Onder de verkozen leden waren vijf vrouwen.
  
  Achtergrond 
  Op 26 mei 1918 had de Democratische Republiek Georgië zich onafhankelijk verklaard van de Transkaukasische Federatieve Republiek, een federatie van Georgië, Armenië en Azerbeidzjan die eerder in 1918 opgericht was na de Russische revoluties en de val van het Russische Rijk. De Nationale Raad van Georgië, vanaf oktober 1918 'Parlement' genoemd, begon meteen met het opstellen van regels voor de verkiezing van een Constituerende Vergadering. De Constituerende Vergadering moest een volksvertegenwoordigende wetgevende macht worden, verkozen door middel van algemeen kiesrecht. De belangrijkste taak was het formuleren van een grondwet.
  
  In deze periode had de republiek te maken met verschillende bedreigingen die het bestaan van de republiek ondermijnden, waaronder territoriale claims van de Armenen die uitmondden in de Armeens-Georgische Oorlog, aanvallen van het Witte Leger onder leiding van Anton Denikin om de controle over Abchazië, en Turkse aanspraken op Adzjarië, de havenstad Batoemi en het grootste deel van Samtsche-Dzjavacheti. De Azerbeidjzanen eisten delen in het oosten van Georgië op, waaronder het door Georgië gecontroleerde Zakatala. Binnenlands waren er ook bolsjewistische elementen met steun uit Rusland actief tegen het mensjewistisch bestuurde Georgië. Desalniettemin waren de voorbereidingen voor democratische verkiezingen eind 1918 klaar, en werd besloten de verkiezingen in februari 1919 te houden, na de Vredesconferentie van Parijs waar veel Georgische leiders bij aanwezig zouden zijn.
  
  Kiesstelsel 
  Op 22 november 1918 werd de kieswet aangenomen die bepaalde dat de verkiezingen volgens algemeen kiesrecht zouden plaatsvinden ongeacht geslacht en "door middel van gelijke, rechtstreekse en geheime stemming met evenredige vertegenwoordiging". Er gold geen kiesdrempel, en de kiesgerechtigde leeftijd was 20 jaar. Personen die regelmatig in het leger waren ingeschreven, hadden alleen passief kiesrecht. De stembiljetten werden in het Georgisch en in andere talen gedrukt in districten waar etnische minderheden woonden.
  
  Partijen 
  Er werden 15 partijen en hun kandidatenlijsten door de centrale verkiezingscommissie goedgekeurd om deel te nemen aan de verkiezingen en deze kregen een lijstnummer. In totaal stonden 600 personen kandidaat, waarvan 26 vrouw. De kandidatenlijsten varieerden in grootte van een tot 130 kandidaten.
  
  De Sociaal-Democratische Partij, of ook wel de Georgische Mensjewistische Partij, was de belangrijkste deelnemende partij. Deze regeerde sinds de onafhankelijkheid feitelijk al over de Democratische Republiek Georgië en was ook in de laatste jaren onder het Russische regime een populaire partij met verkozen afgevaardigden in de Russische Doema. De Georgische Socialistisch-Federalistische Revolutionaire Partij was de tweede belangrijke partij, en was in de jaren 1907-1917 een belangrijke partij in de Georgische afvaardiging naar de Russische Doema. Na de Oktoberrevolutie vormde de partij een anti-bolsjewistisch blok met de Georgische sociaaldemocraten, de Armeense Dashnak en Azerbeidzjaanse Müsavat. 
  
  De Nationaal-Democratische Partij, achtte zichzelf ideologisch verwant met de Georgische liberale intellectueel en aanjager van de nationale bevrijdingsbeweging, Ilia Tsjavtsjavadze en was de enige grotere rechtse partij. De Georgische Socialistisch-Revolutionaire Partij was kort voor de verkiezingen opgericht en kende veel leden die uit de Russische Sociaal-Revolutionaire Partij kwamen. Het voerde een oppositie-campagne tegen de sociaaldemocraten, maar ook tegen de andere partijen, en concentreerde zich op de plattelandskiezers. Er deden ook partijen mee die etnische of religieuze minderheden vertegenwoordigden, zoals de Armeense Partij in Georgië - "Dashnaktsutiun", Nationale Raad van Moslims en de Groep van Moslims van Bortsjalo, een bestuurlijk gebied ten zuiden van Tbilisi, grotendeels het hedendaagse Kvemo Kartli, met veel Azerbeidzjaanse moslims.
  
  Resultaten 
  
  De verkiezingsresultaten werden op 9 maart 1919 officieel bekendgemaakt. De Sociaal-Democratische Partij had 81% van de stemmen gekregen, en wist daardoor een ruime meerderheid van 109 van de 130 zetels te bemachtigen. De Socialistisch-Federalistische Revolutionaire Partij en de Nationaal-Democratische Partij wisten beiden acht zetels te winnen, en de Socialistisch-Revolutionaire Partij won er vijf. De opkomst was 61%. Op 12 maart 1919 werd de eerste sessie van de Constituerende Vergadering gehouden en werd Nikoloz (Karlo) Tsjcheidze gekozen tot voorzitter ervan. Tevens werd de onafhankelijkheidsverklaring van 26 mei 1918 bekrachtigd. Op 14 maart werd Noe Zjordania herkozen tot voorzitter van de regering.
  
  Door slechte weersomstandigheden in met name de berg- en hooglandregio's en veiligheidssituatie in enkele andere gebieden konden verkiezingen daar in februari 1919 niet plaatsvinden. Deze werden voor een deel in augustus 1919 ingehaald, en eind maart 1920 vond een tweede ronde inhaalverkiezingen plaats in een aantal andere districten. Door deze tussenverkiezingen veranderde de samenstelling van het parlement en kwamen er twee extra partijen bij. Het totaal aantal uitgebrachte stemmen kwam daarmee op 618.675.
  
  De belangrijkste taak van de volksvertegenwoordiging was het samenstellen van een grondwet, die uiteindelijk in juli 1920 in ontwerp klaar was, waarna de artikelen stuk voor stuk werden beoordeeld en aangenomen werden. De hele grondwet van 17 hoofdstuk en 149 artikelen werd op 21 februari 1921 bekrachtigd tijdens de invasie van het Rode Leger, vier dagen voordat hoofdstad Tbilisi viel. Het parlement bleef zijn werk tot 16 maart in Batoemi uitoefenen, waar de grondwet werd gepubliceerd. Nadat ze de regering verordoneerd hadden naar het buitenland te vertrekken om zich inballingschap voor de onafhankelijkheid in te zetten bleven de meeste parlementsleden in Georgië. De meerderheid werd op verschillende momenten in de daaropvolgende jaren door de Sovjetautoriteiten geëxecuteerd.
  
  Internationale reacties 
   De Armeense en Azerbeidzjaanse leiders feliciteerden per telegram Georgië met de opening van de Constituerende Vergadering op 12 maart 1919.
  
  Zie ook 
   Parlement van Georgië
  
  Referenties 
  
  Parlement
  Georgië