title: Adelpha
text: Adelpha is een geslacht van vlinders uit de familie Nymphalidae. Vertegenwoordigers van dit geslacht komen uitsluitend voor in het Neotropisch gebied. De wetenschappelijke naam ervan werd in 1819 voorgesteld door Jacob Hübner. Hij plaatste acht soorten in het geslacht waarvan er zeven ook door moderne taxonomen nog in Adelpha worden geplaatst; één soort, Adelpha phliase, wordt nu als Synargis phliasus in de familie prachtvlinders (Riodinidae) geplaatst. Hübner wees geen typesoort aan. In 1875 voorzag Samuel Hubbard Scudder in die lacune door de eerstgenoemde soort, Adelpha mesentina (, 1777), als typesoort aan te wijzen; het was de enige soort uit het rijtje van Hübner die ook in alle behandelingen door latere auteurs in het geslacht werd geplaatst.
  
  In 1836 publiceerde Jean Baptiste Boisduval de naam Heterochroa, met daarin als enige soort Heterochroa serpa. In 1847 verscheen de eerste publicatie van William Chapman Hewitson over neotropische vlinders. Hij publiceerde in de periode tot 1867 de namen en beschrijvingen van zestien nieuwe soorten in het geslacht Heterochroa. In 1850 gaf John Obadiah Westwood als eerste een beschrijving van de morfologische kenmerken van het geslacht. Hij gebruikte de naam Heterochroa, en noemde de oudere naam Adelpha als een synoniem. In 1871 gebruikte William Forsell Kirby de naam Adelpha, voor het geslacht, en plaatste Heterochroa in de synonymie ervan. Frederick DuCane Godman & Osbert Salvin gaven in 1884 als eersten een determineersleutel, waarbij de soorten losjes in soortengroepen werden gerangschikt. Ze gaven aan dat het geslacht op basis van de morfologie nauwelijks zinvol was af te grenzen van Limenitis. Ook in het overzichtswerk dat Hans Fruhstorfer in 1915 publiceerde werd geen enkel kenmerk genoemd waarmee Adelpha van Limenitis te onderscheiden is.
  
  Ondanks het ontbreken van een goede definitie van het geslacht, werd Adelpha door de meeste auteurs als apart geslacht onderscheiden. De basis daarvoor was de geografische isolatie van het geslacht ten opzichte van vergelijkbare vlinders (het is de enige neotropische groep van Limenitidini), en de algemene onderlinge overeenkomst in uiterlijk die de soorten in het geslacht vertonen. In 1950 reduceerde Ralph Chermock de status van Adelpha echter tot die van ondergeslacht van Limenitis, een keuze die in de daaropvolgende tientallen jaren navolging kreeg van diverse andere, maar niet alle auteurs. In 2003 publiceerde Keith Willmott de resultaten van een studie waarin hij sterke aanwijzingen vond voor de monofylie van de groep, en dus rechtvaardiging om die als apart geslacht op te vatten. Hij kenschetste het geslacht als "middelgrote tot grote vlinders, waarvan de geslachten uiterlijk gelijk zijn; de boven- en onderzijde van de vleugel verschillen sterk van elkaar: de bovenzijde is vrij egaal donkerbruin, met daarop een sterk contrasterende oranje, rode of witte band op de voorvleugel, meestal ook op de achtervleugel." Adalpha lijkt niet sterk verwant aan het enige andere geslacht van Limenitidini van de Nieuwe Wereld, Basilarchia. De nauwste verwanten zijn vermoedelijk te vinden in het geslacht Sumalia. Het betekent dat de Limenitidini waarschijnlijk twee keer de oversteek naar de Nieuwe Wereld hebben gemaakt.
  
  Synoniemen 
   Heterochroa , 1836; typesoort: Heterochroa serpa , 1836
  
  Soorten 
   Adelpha abia (, 1850)
   Adelpha abyla (, 1850)
   Adelpha alala (, 1847)
   Adelpha amazona , 1999
   Adelpha argentea , 1995
   Adelpha aricia (, 1847)
   Adelpha atlantica , 2003
   Adelpha attica (, 1867)
   Adelpha barnesia , 1902
   Adelpha basiloides (, 1865)
   Adelpha boeotia (, 1867)
   Adelpha boreas (, 1866)
   Adelpha bredowii , 1837
   Adelpha bredowii californica (, 1865)
   Adelpha bredowii eulalia (, 1848)
   Adelpha calliphane , 1915
   Adelpha capucinus (, 1775)
   Adelpha cocala (, 1779)
   Adelpha corcyra (, 1847)
   Adelpha coryneta (, 1874)
   Adelpha cytherea (, 1758)
   Adelpha delinita , 1913
   Adelpha demialba (, 1872)
   Adelpha diazi , 1975
   Adelpha diocles , 1878
   Adelpha donysa (, 1847)
   Adelpha epione (, 1824)
   Adelpha epizygis , 1915
   Adelpha erotia (, 1847)
   Adelpha erymanthis , 1884
   Adelpha ethelda (, 1867)
   Adelpha fabricia , 1913
   Adelpha falcipennis , 1915
   Adelpha felderi (, 1870)
   Adelpha fessonia (, 1847)
   Adelpha gavina , 1915
   Adelpha gelania (, 1824)
   Adelpha heraclea (, 1867)
   Adelpha herbita , 1907
   Adelpha hesterbergi , 1999
   Adelpha hyas (, 1840)
   Adelpha iphicleola (, 1864)
   Adelpha iphiclus (, 1758)
   Adelpha irmina (, 1848)
   Adelpha jordani (, 1913)
   Adelpha justina (, 1861)
   Adelpha justina pichincha
   Adelpha lamasi , 1999
   Adelpha leuceria (, 1874)
   Adelpha leucerioides , 1975
   Adelpha leucophthalma (, 1809)
   Adelpha levona , 1977
   Adelpha lycorias (, 1824)
   Adelpha malea (, 1861)
   Adelpha margarita , 2013
   Adelpha margarita garleppi
   Adelpha melona (, 1847)
   Adelpha mesentina (, 1777)
   Adelpha messana (, 1867)
   Adelpha milleri , 1976
   Adelpha mythra (, 1824)
   Adelpha naxia (, 1867)
   Adelpha nea (, 1847)
   Adelpha olynthia (, 1867)
   Adelpha paraena (, 1865)
   Adelpha paroeca (, 1864)
   Adelpha phylaca (, 1866)
   Adelpha pithys (, 1864)
   Adelpha plesaure , 1823
   Adelpha pollina , 1915
   Adelpha poltius , 1938
   Adelpha radiata , 1915
   Adelpha rothschildi , 1913
   Adelpha salmoneus (, 1866)
   Adelpha salus , 1935
   Adelpha saundersii (, 1867)
   Adelpha seriphia (, 1867)
   Adelpha seriphia godmani , 1913
   Adelpha serpa (, 1836)
   Adelpha shuara , 1995
   Adelpha sichaeus (, 1866)
   Adelpha stilesiana , 1982
   Adelpha syma (, 1824)
   Adelpha thesprotia (, 1867)
   Adelpha thessalia (, 1867)
   Adelpha thoasa (, 1850)
   Adelpha tracta (, 1872)
   Adelpha viola , 1913
   Adelpha ximena (, 1862)
   Adelpha zea (, 1850)
   Adelpha zina (, 1867)
  
  Limenitidinae