title: Wonseradeel
text: Wonseradeel () (de naam was van 1987 tot 2010 officieel (Fries): Wûnseradiel ()) was een gemeente tussen Workum, Harlingen en Bolsward in de Nederlandse provincie Friesland. De gemeente telde 11.833 inwoners (per 1 januari 2010, bron: CBS) en had een oppervlakte van 320,61 km². Tot de invoering van de Gemeentewet in 1851 was Wonseradeel een grietenij.
  
  Wonseradeel was een echte plattelandsgemeente. Veel mensen werkten in de agrarische sector, die grotendeels uit veeteelt bestond.
  
  In het noorden van Wonseradeel ligt de Waddenzee; aan de westkant het IJsselmeer. De omringende gemeenten waren Harlingen, Franekeradeel, Littenseradeel, Bolsward, Wymbritseradeel, Nijefurd en aan de Afsluitdijk het Noord-Hollandse Wieringen.
  
  In 1987 is de officiële Nederlandse naam van de gemeente gewijzigd in Wûnseradiel. Per 1 januari 2011 is die gemeente gefuseerd met de gemeenten Bolsward, Sneek, Nijefurd en Wymbritseradeel. De naam van de nieuwe gemeente is Súdwest-Fryslân.
  
  Kernen 
  De gemeente Wonseradeel telde 55 officiële kernen. De hoofdplaats was Witmarsum.
  
  Dorpen en gehuchten 
  Aantal inwoners per woonkern op 1 januari 2009:
  
  Bron: Website gemeente Wonseradeel
  
  * Het CBS noemt het gebied westelijk van de spuien in de Afsluitdijk 'Kornwerderzand', terwijl het eigenlijke Kornwerderzand oostelijk van de spuien ligt. De enige huizen westelijk van de spuien staan midden op de Afsluitdijk bij 'Breezanddijk'. Hier wonen vier mensen (afgerond op tientallen is dat 0). De huizen bij Kornwerderzand vallen in de CBS-indeling onder het buitengebied van Zurich.
  
  Overige officiële kernen:
  
  Voormalige dorpen van Wonseradeel 
   Engwier, werd in 1949 bij Makkum gevoegd
   Oldeklooster (Wonseradeel), werd in 1949 bij Bolsward gevoegd.
   Ugoklooster, werd in 1949 bij Bolsward gevoegd.
   Greonterp, werd in 1984 bij de voormalige gemeente  Wymbritseradeel gevoegd.
  
  Buurtschap 
  Naast deze officiële kernen bevinden zich in de gemeente nog de volgende buurtschappen:
   Sieswerd (Sydswert)
   Sjungadijk (Sjungadyk)
  
  Geboren 
  
   Johannes Rijpstra (1889-1944), burgemeester van Zelhem
   Loes Geurts (1986), voetbalster
  
  Bevolkingsontwikkeling 
  De inwoneraantallen in de jaren waren:
   2008 - 11.914
   2007 - 11.897
   2006 - 11.891
   2005 - 11.881
   2004 - 11.939
   2003 - 11.931
   2002 - 11.971
   2000 - 11.804
   1974 - 11.729
   1964 - 12.324
   1954 - 13.635
   1880 - 12.863
   1848 - 9.270
   1796 - 6.989
   1714 - 7.483
  
  Aangrenzende gemeenten
  
  Zie ook 
   Lijst van burgemeesters van Wonseradeel
   Lijst van grietmannen van Wonseradeel
  
  Geschiedenis van Súdwest-Fryslân
  Voormalige gemeente in Friesland